კახეთის მხარე

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ka">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>kawiki</dbname>
    <base>https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია განხილვა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">პორტალი</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">პორტალი განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>კახეთის მხარე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1378</id>
    <revision>
      <id>5378271</id>
      <parentid>5377089</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15471" sha1="mdb6yj0hx082ad0hu46jx6gdagfz22k" xml:space="preserve">{{მმ**|ადმინისტრაციულ რეგიონს|ისტორიული მხარის|კახეთი}}
{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|სახელი = კახეთის მხარე
 |მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|სურათი = KM-ka.svg
|ქვეყანა = საქართველო
|მმართველის პოზიცია = სახელმწიფო რწმუნებული
|მმართველი = [[პლატონ კალმახელიძე]]
|მოსახლეობა = 
|სიმჭიდროვე = 28,2
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 85,16 %&lt;br /&gt;[[აზერბაიჯანელები]] 10,16 %&lt;br /&gt;[[ქისტები]] 1,75 %&lt;br /&gt;[[ოსები]] 0,79 %&lt;br /&gt;[[სომხები]] 0,69 %&lt;br /&gt;[[რუსები]] 0,60 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=georgia-ethnic-2014 |access-date=2021-02-23 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]] 85,75 %&lt;br /&gt;[[მუსლიმები]] 12,14 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm |title=georgia-religion2014 |access-date=2021-02-23 |archive-date=2023-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610154827/http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm }}&lt;/ref&gt;
|რუკა = Kakheti region in Georgia.svg
}}
[[ფაილი:Alaverdi.jpg|250px|right|thumb|ალავერდი]]
'''კახეთის მხარე''' — მხარე აღმოსავლეთ [[საქართველო]]ში, მოიცავს ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციების [[კახეთი]]ს, [[ჰერეთი]]ს (ნაწილობრივ) და [[თუშეთი]]ს ტერიტორიებს. რეგიონის საერთაშორისო კოდია: GE-KA.

==ადმინისტრაციული დაყოფა==
კახეთის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:110%;&quot; align=
|-
! რუკა
! მუნიციპალიტეტები
|-
|rowspan=9|[[ფაილი:KM-ka.svg|მარცხნივ|250 პქ]]
|-----
| [[ახმეტის მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[თელავის მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[სიღნაღის მუნიციპალიტეტი]]
|-----
| [[ყვარლის მუნიციპალიტეტი]]
|}

== ზოგადი ცნობები ==
მხარის ფართობი შეადგენს 11 310 კვ.კმ–ს, მოსახლეობა — 303 833, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ–ზე — 28,2 კაცს. მოსახლეობის 85,16 % ქართველია, 10,16 % აზერბაიჯანელი, 4,68 % სხვა ეროვნებების წარმომადგენელი. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[თელავი]]. მხარეში 285 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:

* '''[[ქალაქი]]''' — 9: [[ახმეტა]], [[გურჯაანი]], [[დედოფლისწყარო]], [[თელავი]], [[ლაგოდეხი]], [[საგარეჯო]], [[სიღნაღი]], [[ყვარელი]], [[წნორი]];
* '''[[სოფელი]]''' — 276.

== ადგილობრივი მმართველობა ==
მხარის ადმინისტრაციული ერთეულებია: ქალაქის მერია — 1, მუნიციპალიტეტის გამგეობა — 8, სოფლის საკრებულო — 110. მხარეში სახელმწიფო მმართველობას ახორციელებს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული სახელმწიფო რწმუნებული. ამ თანამდებობაზე, რომელიც შემოღებულ იქნა 1993 წლის დეკემბერში, დღემდე მუშაობდნენ:

* [[1993]] — [[ლევან თედიაშვილი]]
* [[1995]] — [[გიორგი არსენიშვილი]]
* [[2002]] — [[ბიძინა სონღულაშვილი]]
* [[2003]] — [[თამაზ ხიდეშელი]]
* [[2004]] — [[პეტრე ცისკარიშვილი]]
* [[2006]] — [[გია ნაცვლიშვილი]]
* [[2008]] — [[ლევან ბეჟაშვილი]]
* [[2008]] — გიორგი ღვინიაშვილი
* [[2012]] — [[ზურაბ ჭიაბერაშვილი]]
* [[2013]] — [[ირაკლი შიოლაშვილი]]
* [[2016]] — [[ირაკლი ქადაგიშვილი]]
* [[2021]] — [[ირაკლი შიოშვილი]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=კახეთის გუბერნატორად ირაკლი შიოშვილი დაინიშნა |url=https://reginfo.ge/politics/item/21004-kaxetis-gubernatorad-irakli-shioshvili-dainishna |access-date=15 თებერვალი, 2021 |work=reginfo.ge |language=ka-ge}}&lt;/ref&gt;
* [[2022]]-[[2026]] — [[გიორგი ალადაშვილი]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=კახეთის სახელმწიფო რწმუნებულად გიორგი ალადაშვილი დაინიშნა |url=https://www.gov.ge/news/345133?page=&amp;year= |access-date=29 აგვისტო, 2022 |work=gov.ge |language=ka-ge }}{{Dead link|date=ნოემბერი 2023 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* [[18 თებერვალი]], [[2026]] - დღემდე — [[პლატონ კალმახელიძე]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://1tv.ge/news/kakhetis-mkhareshi-sakhelmwifo-rwmunebulad-platon-kalmakhelidze-dainishna/ |title=კახეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებულად პლატონ კალმახელიძე დაინიშნა |accessdate= |author= |date=18 თბერვალი, 2026  |work= |publisher=1tv.ge |archiveurl= |archivedate= }}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
მხარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში:

* [[კახეთი]]
* [[თუშეთი]]
* [[კახეთის სამთავრო]]
* [[კახეთ-ჰერეთის სამეფო]]
* [[კახეთის სამეფო]]
* [[ქართლ-კახეთის სამეფო]]
* [[საქართველოს ისტორია]]

== მოსახლეობა ==
ამჟამად კახეთში 320 ათასამდე მცხოვრებია (საქართველოს მოსახლეობის თითქმის 9 %). უკანასკნელი ნახევარი საუკუნის მანძილზე მისი მოსახლეობა შედარებით ნელა იზრდებოდა, რაც განპირობებული იყო ზომიერი ბუნებრივი მატებითა და სოფლიდან ქალაქში [[მიგრაცია|მიგრაციით]]. კახეთში მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28,2 კაცს უდრის ერთ კვადრატულ კილომეტრზე. კახელები ძირითადად [[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგნის]] ჩრდილოეთ ნაწილში — [[ალაზნის ველი]]ს მიმდებარე გორაკ-ბორცვიან ზოლში ცხოვრობენ.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! მხარე / მუნიციპალიტეტი&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-division.htm |title=Georgia division |access-date=2019-02-01 |archive-date=2021-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030030840/http://pop-stat.mashke.org/georgia-division.htm }}&lt;/ref&gt; !!  [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2002|2002]] !! [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014|2014]] !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2024|2024]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=საქართველოს 2024 წლის მოსახლეობის აღწერის დაზუსტებული შედეგები|url=https://census2024.geostat.ge/ka/results|publisher=geostat.ge|accessdate=2026-04-30|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''კახეთი''' || 407 182 || {{კლება}}318 583 || {{კლება}}317 800 || {{კლება}}315 900 || {{კლება}}314 700 || {{კლება}}303 833
|-
| [[ახმეტის მუნიციპალიტეტი]] || 41 641 || 31 461 || 31 000 || 30 500 || 30 200 || 28 908
|-
| [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი]] ||  72 618 || 54 337 || 53 900 || 53 500 || 53 100 || 50 111
|-
| [[დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი]]  ||30 811 || 21 221 || 21 300 || 21 200 || 21 100 || 18 904
|-
| [[თელავის მუნიციპალიტეტი]]  ||70 589 || 58 350 || 57 700 || 57 200 || 56 600 || 57 359
|-
| [[ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი]] || 51 066 || 41 678 || 41 600 || 41 500 || 41 400 || 40 070
|-
| [[საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი]]  ||59 212 || 51 761 || 52 100 || 52 100 || 52 300 || 51 102
|-
| [[სიღნაღის მუნიციპალიტეტი]]  ||43 587 || 29 948 || 30 000 || 29 800 || 29 700 || 28 762
|-
| [[ყვარლის მუნიციპალიტეტი]]  ||37 658 || 29 827 || 30 100 || 30 200 || 30 300 || 28 617
|}

===ეთნიკური შემადგენლობა===
კახეთის ეროვნული შედგენილობა მრავალფეროვნებით არ გამოირჩევა. აქ უმრავლესობა (85 %) ქართველია. აქ ასევე ცხოვრობენ [[აზერბაიჯანელები]], [[ქისტები]], [[ოსები]], [[რუსები]] და [[სომხები]].

== ეკონომიკა ==
კახეთის მხარე სასოფლო-სამეურნეო რეგიონია, რომლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს [[მევენახეობა]]. რეგიონის [[ღვინო|ღვინის]] წარმოებაში [[აშშ]]-სა და [[საფრანგეთი]]ს ინვესტიციებია წარმოდგენილი. საგარეჯოსა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში [[ნავთობი]]ს გარკვეული მარაგებია. 2004 წელს [[ჩინეთი|ჩინური]] კაპიტალის მონაწილეობით აშენდა და ექსპლუატაციაში შევიდა ხადორის ჰესი. მხარისათვის პერსპექტიულია [[ტურიზმი|ტურისტული]] ინფრასტრუქტურის განვითარება (დავით გარეჯის კომპლექსი, ალავერდი, იყალთო და სხვა).

== ღირსშესანიშნაობები ==
მხარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნების, არქიტექტურისა და კულტურის მრავალი ძეგლი, მათ შორის უმნიშვნელოვანესია:

* [[ალავერდი (მონასტერი)|ალავერდის ეკლესია]]
* [[იყალთოს მონასტერი]]
* [[დავითგარეჯა|დავით გარეჯის მონასტერი]]
* [[გრემი|გრემის ნაქალაქარი]]
* [[ნეკრესი|ნეკრესის ეკლესია]]
* [[წინანდალი]] [[ალექსანდრე ჭავჭავაძე|ალ. ჭავჭავაძის]] სახლ–მუზეუმი

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commonscat|Kakheti|კახეთი}}
* [http://kakheti.gov.ge ოფიციალური ვებ-გვერდი]
* [http://www.georgianmuseums.ge/MuseumGe/kakheti.html საქართველოს მუზეუმები — კახეთი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928060122/http://www.georgianmuseums.ge/MuseumGe/kakheti.html |date=2007-09-28 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კახეთი}}
{{საქართველოს მხარეები}}

[[კატეგორია:კახეთის მხარე| ]]</text>
      <sha1>mdb6yj0hx082ad0hu46jx6gdagfz22k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კასპის მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1523</id>
    <revision>
      <id>5378238</id>
      <parentid>5290753</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20737" sha1="5fifvtfrs6x1kds3hlv9dd08leyajer" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|სახელი = კასპის მუნიციპალიტეტი
|მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|სურათი = SK-Kaspi-ka.svg
|რეგიონი = შიდა ქართლის მხარე
|მმართველის ტიპი = მერი
|მმართველი = [[ვახტანგ მაისურაძე]] {{Tooltip|{{colorbox|{{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}}}}|ქართული ოცნება}}
|მოსახლეობა = {{კლება}} 43 771&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=27 ივლისი 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014]]&lt;/ref&gt;
|აღწერის წელი = [[2014]]
|სიმჭიდროვე = 54,5
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 86,5 %&lt;br /&gt;[[აზერბაიჯანელები]] 8,8 %&lt;br /&gt;[[ოსები]] 4,0 %&lt;br /&gt;[[სომხები]] 0,2 %&lt;br /&gt;[[რუსები]] 0,2 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-07-05 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]] 89,24 %&lt;br /&gt;[[მუსლიმები]] 8,65 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm |title=georgia-religion2014 |access-date=2021-04-13 |archive-date=2023-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610154827/http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm }}&lt;/ref&gt;
|რუკა = Kaspi Municipality in Georgia.svg
}}
[[ფაილი:Kaspiskulturissaxli.jpeg|მინი|კასპის კულტურის სახლი]]
'''კასპის მუნიციპალიტეტი''' — ადმინისტრაციული რაიონი [[შიდა ქართლის მხარე]]ში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია [[1917]] წლამდე [[ტფილისის გუბერნია|ტფილისის გუბერნიის]] [[გორის მაზრა]]ში შედიოდა, 1917–30 წლებში — გორის მაზრაში, 1930 წლიდან ცალკე რაიონია. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[კასპი]].

== ბუნება ==
მდებარეობს [[შიდა ქართლის ვაკე]]ზე, [[მდინარე]] [[მტკვარი|მტკვრის]] ორივე მხარეს. ტერიტორია - 802 კვ. კმ., მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 360 კვ. კმ. ჩრდილოეთით მას აკრავს კავკასიონის სამხრეთი განშტოებანი, სამხრეთით — [[თრიალეთის ქედი]]. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები [[მტკვარი]], [[ქსანი]], [[ლეხურა]], [[კავთურა]], [[თეძამი]].

== მოსახლეობა ==
მოსახლეობის რიცხოვნობა — 43 771 კაცი (2014)&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;/&gt;; სიმჭიდროვე — 54,5 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 72 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 71 სოფელი.

===აღწერის მონაცემები===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა
|-
| 1989 || 55 416
|-
| 2002 || 52 443 {{კლება}}
|-
| 2014 || 43 771 {{კლება}}
|-
| 2021&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მოსახლეობის რიცხოვნობა რეგიონების და თვითმმართველი ერთეულების მიხედვით|publisher= [[საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური]]|format=XLS|accessdate=2021-11-11|date=1 იანვარი, 2021}}&lt;/ref&gt; || 41 800 {{კლება}} 
|}

== მმართველობა ==
მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოა მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ხოლო აღმასრულებელი ორგანო — გამგეობა. მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ერთეულებია:

* ''ქალაქის საკრებულო'' — 1: [[კასპი]];
* ''თემის საკრებულო'' — 15:
**[[აღაიანი]]ს ([[საქადაგიანო]], [[ხიდისყური (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ხიდისყური]]),
**[[ახალქალაქი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ახალქალაქის]] ([[ახალსოფელი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ახალსოფელი]], [[გარიყულა]], [[გოსტიბე]], [[ერთაწმინდა (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ერთაწმინდა]], [[ზემო ჩოჩეთი]], [[თეძმისხევი]], [[კაპრაშიანი]], [[რკონი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|რკონი]], [[ჩაჩუბეთი]]),
**[[ახალციხე (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ახალციხის]] ([[მთიულთუბანი]], [[ნოსტე]], [[ცხავერი]]),
**[[გომი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|გომის]] ([[ბორტა]], [[ნიაბი]]),
**[[დოესი]]ს ([[გრაკალი]]),
**[[ზემო ხანდაკი]]ს, ([[კალოუბანი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|კალოუბანი]], [[ჭყოპიანი]]),
**[[თელიანი]]ს ([[სასირეთი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|სასირეთი]]),
**[[კავთისხევი]]ს ([[გუდალეთი]], [[ეზატი]], [[თვალადი]], [[მირიანი]], [[ქებაანი]], [[ქვემო ჩოჩეთი]], [[ქვემო ხანდაკი]]), 
**[[კოდისწყარო (კასპის მუნიციპალიტეტი)|კოდისწყარო]]ს ([[ზადიანთკარი]], [[ზემო რენე]], [[ნიგოზა]], [[სარიბარი]], [[ქვემო რენე]], [[ყარაფილა]], [[ჩობალაური]]),
**[[ლამისყანა|ლამისყანის]] ([[თვაურები]], [[ხვითი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ხვითი]]),
**[[მეტეხი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|მეტეხის]] ([[ბარნაბიანთკარი]], [[სადგური მეტეხი]]),
**[[ოკამი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ოკამის]] ([[თეზი]], [[იგოეთი]], [[მრგვალი ჭალა]], [[ფერმა (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ფერმა]], [[ჩანგილარი]]),
**[[სამთავისი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|სამთავისის]] ([[ბოჟამი]], [[თოგოიანთკარი]]),
**[[ქვემო ჭალა|ქვემო ჭალის]] ([[ახალშენი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ახალშენი]], [[გამდლისწყარო]], [[გორაკა]], [[ვაკე (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ვაკე]], [[პანტიანი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|პანტიანი]], [[საკორინთლო]]),
**[[წინარეხი]]ს ([[გომისჯვარი]], [[თელათგორი]], [[იდლეთი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|იდლეთი]], [[ლავრისხევი]]),
* ''სოფლის საკრებულო'' — 1
**[[ხოვლე]]ს.

=== საკრებულო ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccc&quot; |პარტია
! style=&quot;background:#ccc&quot; |2021&lt;ref&gt;{{Cite web|title=პროტოკოლით არჩეული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრები და მერები 2021|url=https://cesko.ge/static/res/docs/2021sakrebuloswevraddameradarcheulipirebi.pdf|publisher=ცესკო|access-date=2024-06-16|pages=40-42}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#ccc&quot; |2025&lt;ref&gt;{{Cite web|title=მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს - საკრებულოსა და თვითმმართველი ქალაქის/თვითმმართველი თემის მერის 2025 წლის 4 ოქტომბრის არჩევნებისათვის, შესაბამისი საარჩევნო კომისიების მიერ შედგენილი ოქმების მიხედვით, საკრებულოს წევრად, მერად არჩეული პირები|url=https://cesko.ge/static/file/202510154851-2025-საკრებულოს-წევრად-და-მერად-არჩეული-პირები.pdf|publisher=ცესკო|access-date=2025-11-01}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;40&quot; style=&quot;background:#ccc&quot; |ამჟამინდელი საკრებულო
|-
| style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ქართული ოცნება]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''19'''
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''33'''
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|-
| style=&quot;background-color: {{ლელო  საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ლელო საქართველოსთვის|ლელო]]
|
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''1'''
|style=&quot;background-color: {{ლელო საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{ახალი (პარტია)/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ახალი (პარტია)|ახალი]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''6'''{{efn|გამოეყო [[ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა|ენმ-ს]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=„ნაციონალური მოძრაობის“ კასპის რაიონული ორგანიზაცია წევრების უმრავლესობამ, ხოლო კასპის საკრებულოს ფრაქცია ექვსმა წევრმა დატოვა|url=https://1tv.ge/news/nacionaluri-modzraobis-kaspis-raionuli-organizacia-wevrebis-umravlesobam-kholo-kaspis-sakrebulos-fraqcia-eqvsma-wevrma-datova/|date=2023-12-07|access-date=2024-06-22|website=1tv.ge}}&lt;/ref&gt;}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ნაციონალური მოძრაობა]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''2'''
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[საქართველოსთვის]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''2'''
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი|პატრიოტთა ალიანსი]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''1'''
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |სულ
! align=&quot;right&quot; |30
! align=&quot;right&quot; |34
! colspan=&quot;40&quot; |&amp;nbsp;
|}

== ეკონომიკა ==
მუნიციპალიტეტში შემდეგი სამრეწველო საწარმოები იყო: [[კასპის ცემენტის ქარხანა]], მეტეხის საშენ მასალათა კომბინატი, აგრეთვე კვების მრეწველობის საწარმოები, ღვინის და საკონსერვო ქარხნები. სოფლის მეურნეობის წამყვანი დარგებია: მევენახეობა, მეხილეობა, მებოსტნეობა, სარძევე მეცხოველეობა. მოჰყავთ მარცვლეული. მუნიციპალიტეტს კვეთს ქვეყნის მთავარი სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები.

== კულტურა ==
მუნიციპალიტეტში 49 სახელმწიფო და 2 არასახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 2 საშუალო პროფესიული და 1 უმაღლესი სასწავლებელი, 43 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 2 მუზეუმი. (მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ი. ჯავახიშვილის სახ. მუზეუმი ხოვლეში).

== ღირსშესანიშნაობანი ==
მუნიციპალიტეტში არქიტექტურის და კულტურის მრავალი მნიშვნელოვანი ძეგლია: [[რკონი|რკონის კომპლექსი]], [[სამთავისის ტაძარი]], [[სხვილოს ციხე|სხვილოს ციხე-დარბაზის კომპლექსი]], [[ქვათახევი]]ს, მეტეხის, ახალქალაქის კომპლექსები და სხვა.

==შენიშვნები==
{{შენიშვნების სია}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{შიდა ქართლი}}
{{კასპის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტი|*]]</text>
      <sha1>5fifvtfrs6x1kds3hlv9dd08leyajer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ცნობილი ქართველები: ვ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2050</id>
    <revision>
      <id>5377909</id>
      <parentid>4486840</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12275" sha1="9kohi8x9s747v58s22k4k3s1uyx0dwz" xml:space="preserve">{{ცნობილი ქართველები}}
{{სარჩევი მარჯვნივ}}

== ვა ==
* [[ვადაჭკორია, სოლომონ]] — პოეტი, დრამატურგი
* [[ვაკელი, იონა]] — პოეტი, დრამატურგი
* [[ვამეყ I დადიანი]] — ოდიშის ერისთავი
* [[ვამეყ II დადიანი]] — ოდიშის ერისთავი
* [[ვამეყ III დადიანი]] — ოდიშის მთავარი
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — პოეტი
* [[გიორგი ვარაზაშვილი|ვარაზაშვილი, გიორგი]] — მოქანდაკე, მეორე მსოფლიო ომის გმირი 
* [[ივანე ვარაზაშვილი|ვარაზაშვილი, ივანე]] — საგზაო ინჟინერი, მეცენატი, მრეწველი
* [[ისიდორე ვარაზაშვილი|ვარაზაშვილი, ისიდორე]] — მრეწველი, საზოგადო მოღვაწე
* [[ვარაზიშვილი, გიორგი]] — II მსოფლიო ომის დროს იტალიის წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე
* [[ვარაზ-ბაკური]] — ქართლის მეფე
* [[ვარაზ გაგელი]] — გარდაბნის მთავარი
* [[ვარაზვარდი]] — კამბეჩოვანის მთავარი
* [[ვარაზი, ავთანდილ]] — ფერმწერი
* [[ვარაზი, ვასილ]] — ბიოქიმიკოსი და პათოლოგფიზიოლოგი
* [[ვარამაშვილი, მოსე]] — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში
* [[ვარამ გაგელი]]
* [[ვარდან სვანთა ერისთავი]] — დიდი ფეოდალი
* [[ვარდოშვილი, ხარიტონ]] — პოეტი
* [[ვართაგავა, იპოლიტე]] — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პედაგოგი
* [[ვარლამი]] — საქართველოს ეგზარქოსი
* [[ფელიქს ვარლამიშვილი|ვარლამიშვილი, ფელიქს]] — მხატვარი 
* [[ვარსქენ პიტიახში]] — ქვემო ქართლის მმართველი
* [[ვარშანიძე, მამია]] — პოეტი
* [[იაკობ ვარძიელი|ვარძიელი, იაკობ]] — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში
* [[ვასაძე, აკაკი]] — მსახიობი და რეჟისორი
* [[გიორგი ვასაძე (რეჟისორი)|ვასაძე, გიორგი აკაკის ძე]] — რეჟისორი
* [[ვაშაკიძე, ბორის]] — სოციალისტური შრომის გმირი
* [[ვაშაკიძე, ვალერიან]] — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში
* [[ვაშაკიძე, მიხეილ]] — ასტროფიზიკოსი
* [[ვაშაკიძე, ტარასი]] — გენერალ-მაიორი
* [[ივანე ვაშაყმაძე|ვაშაყმაძე, ივანე]] — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე, ფილოსოფოსი
* [[მარინა ვაშაყმაძე|ვაშაყმაძე, მარინა]] — ჟურნალისტი 
* [[ვაშაძე, ალექსანდრე]] — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში
* [[ვაშაძე, გალაქტიონ]] — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში
* [[ვაშაძე, მიხეილ]] — მსახიობი
* [[ვაჩე (ქართლის მეფე)|ვაჩე]] — ქართლის მეფე
* [[ვაჩე (კახეთის მთავარი)|ვაჩე]] — კახეთის მთავარი
* [[ვაჩეიშვილი, ალექსანდრე]] — მეცნიერი, იურისტი
* [[ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი|ვაჩეიშვილი, ნიკოლოზ]] — ხელოვნებათმცოდნე, პოლიტიკური მოღვაწე 
* [[აბრამ ვაჩნაძე|ვაჩნაძე, აბრამ]] - სამხედრო მოღვაწე, გენერალი
* [[ალექსანდრე ვაჩნაძე|ვაჩნაძე, ალექსანდრე]] - სამხედრო მოღვაწე, გენერალი
* [[ბარძიმ ვაჩნაძე|ვაჩნაძე, ბარძიმ]] — პოეტი
* [[ელიზბარ ვაჩნაძე|ვაჩნაძე, ელიზბარ]] - 1924 წ. აჯანყების მონაწილე
* [[იასე ვაჩნაძე|ვაჩნაძე, იასე]] — სამხედრო მოღვაწე
* [[ვაჩნაძე, ნატალია]] — კინომსახიობი
* [[ვაჩნაძე, სიმონ]] — ენათმეცნიერი, რუსისტი, ლექსიკოგრაფი
* [[ვაწაძე, გიორგი]] — ფიზიოლოგი და ჯანდაცვის ორგანიზატორი
* [[ვახვახიშვილი, აგაფონ (თორნიკე)]] - სამხედრო მოღვაწე
* [[ვახვახიშვილი, ალიბეგ]] - XVI ს. კაკ-ელისენის მოურავი
* [[ვახვახიშვილი, თამარ]] — კომპოზიტორი
* [[ვახტანგ I]] — ქართლის მეფე
* [[ვახტანგ II]] — აღმოსავლეთ საქართველოს მეფე
* [[ვახტანგ III]] — საქართველოს მეფე
* [[ვახტანგ IV]] — საქართველოს მეფე
* [[ვახტანგ V]] — ქართლის მეფე
* [[ვახტანგ VI]] — ქართლის გამგებელი
* [[ვახტანგ ბატონიშვილი, ალექსანდრე II-ის ძე|ვახტანგ ბატონიშვილი]] — ალექსანდრე II-ის ძე
* [[ვახტანგ ბატონიშვილი (XIX ს.)|ვახტანგ ბატონიშვილი]] — იმერეთის მეფის დავით გიორგის ძის შვილიშვილი
* [[ვახტანგ ბატონიშვილი, ლუარსაბ I-ის ძე|ვახტანგ ბატონიშვილი]] — ლუარსაბ I-ის ძე
* [[ვახტანგ (ალმასხან) ბატონიშვილი]] — ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის ძე
* [[ვახტანგ გორგასალი]]
* [[ვახტანგ I გურიელი]] — გურიის მთავარი
* [[ვახტანგ II გურიელი]] — გურიის მთავარი
* [[ვახტანგ III გურიელი]] — გურიის მთავარი
* [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] — გეოგრაფი, ისტორიკოსი და კარტოგრაფი
* [[ნუგზარ ვაწაძე|ვაწაძე, ნუგზარ]] — კომპოზიტორი 
* [[კახაბერ ვაჭარაძე|ვაჭარაძე, კახა]] — პულმონოლოგი. ფთიზიატრი

== ვე ==
* [[ვეზან ხორნაბუჯელი]] — ხორნაბუჯის (კამბეჩოვანის) ერისთავი
* [[დიმიტრი ვეზირიშვილი|ვეზირიშვილი, დიმიტრი]] — სამხედრო მოღვაწე, გენერალი
* [[მიხეილ ვეზირიშვილი|ვეზირიშვილი, მიხეილ]] — პოლიტიკური მოღვაწე, მარქსისტი
* [[ანდრო ვეკუა|ვეკუა, ანდრო]] — ქართველი მხატვარი 
* [[ვლადიმერ ვეკუა|ვეკუა, ვლადიმერ (ვოვა)]] — 1980-იანი წწ. ეროვნული მოძრაობის ლიდერი სოხუმში 
* [[ილია ვეკუა|ვეკუა, ილია]] — მათემატიკოსი და მექანიკოსი
* [[კირილე ვეკუა|ვეკუა, კირილე]] — გერმანიაში მოღვაწე მეცნიერი-ელექტროქიმიკოსი
* [[ნიკოლოზ ვეკუა|ვეკუა, ნიკოლოზ]] — მათემატიკოსი
* [[ვენაძე, გრიგოლ]] — მომღერალი
* [[ალექსი ვეფხვაძე|ვეფხვაძე, ალექსი]] — ფერმწერი
* [[ვეფხვაძე, ივანე]] — ფერმწერი
* [[კონსტანტინე ვეფხვაძე|ვეფხვაძე, კონსტანტინე]] — ონკოლოგი
* [[ჯოვანი ვეფხვაძე|ვეფხვაძე, ჯოვანი]] — ფერმწერი

== ვი ==
* [[ვირსალაძე, ანასტასია]] — პიანისტი და პედაგოგი
* [[ელენე ვირსალაძე|ვირსალაძე, ელენე]] — ფოლკლორისტი
* [[ელისო ვირსალაძე|ვირსალაძე, ელისო]] — პიანისტი
* [[თინათინ ვირსალაძე|ვირსალაძე, თინათინ]] — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი
* [[კონსტანტინე ვირსალაძე|ვირსალაძე, კონსტანტინე]] — თერაპევტი
* [[სიმონ ვირსალაძე|ვირსალაძე, სიმონ]] — თეატრალური მხატვარი
* [[სპირიდონ ვირსალაძე|ვირსალაძე, სპირიდონ]] — თერაპევტი

== ვრ ==
* [[ვრონსკი-ნადირაძე, ვახტანგ]] — ბალეტის მსახიობი

[[კატეგორია:ქართველები]]</text>
      <sha1>9kohi8x9s747v58s22k4k3s1uyx0dwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რაჭა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2804</id>
    <revision>
      <id>5378256</id>
      <parentid>4946846</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31968" sha1="fax8erw05ov2sydapl54spf3lhowwem" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა საქართველოს კუთხე
|სახელი = რაჭა
|სურათი = Tsesi and Barakoni Church.jpg
|სურათის სიგანე = 
|სურათის წარწერა = [[წესი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)|წესის]] ხედი
|რუკა = Historical Racha in modern international borders of Georgia.svg
|რუკის სიგანე = 
|რუკის წარწერა = 
|კუთხის ცენტრი = [[წესი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)|წესი]], [[ონი]]
|ქვეყანა = [[საქართველო]]
|რეგიონი = [[რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარე]]
|მუნიციპალიტეტი = 2
|ფართობი = 2 893
|მოსახლეობა = 
|სიმჭიდროვე = 
|ეროვნება = 
|რელიგია =
|ვებგვერდი =
|რეგიონის რუკა = Racha-Lechkhumi region in Georgia.svg
|რეგიონის რუკის სიგანე = 
|რეგიონის რუკის წარწერა = რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე საქართველოს თანამედროვე ადმინისტრაციულ დაყოფაში
}}

'''რაჭა''' — [[საქართველო|საქართველოს]] ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე.

==გეოგრაფია==
რაჭა მდებარეობს დასავლეთ საქართველოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე [[რიონი|რიონისა]] და მისი შენაკადების ხეობაში. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება [[კავკასიონის ქედი]] რიონისა და ჭანჭახის სათავეებთან, ჩრდილო-დასავლეთიდან [[ქვემო სვანეთი]]სგან გამოყოფს მდინარე ასკისწყალი და თავშავის ქედი, სამხრეთით - [[იმერეთი]], აღმოსავლეთით [[შიდა ქართლი]]სგან გამოყოფილია ჯეჯორის ხეობით უღვირის ქედამდე, დასავლეთით - [[ლეჩხუმი]]. ისტორიულ-გეოგრაფიულად რაჭა სამ კუთხედ იყოფოდა: მთის რაჭა, ზემო რაჭა და ქვემო რაჭა. ზემო და ქვემო რაჭას შორის საზღვარი გადის მდინარე რიონზე ხიდისკარის ვიწროებში სოფელ წესის მახლობლად. ამჟამად რაჭის ტერიტორია შედის [[ონის მუნიციპალიტეტი|ონისა]] და [[ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი|ამბროლაურის]] მუნიციპალიტეტებში. რაჭის ფართობი 2818 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ია

===მთის რაჭა===
მთის რაჭა მდებარეობს მდინარე რიონის სათავისა და გლოლის ან ჭანჭახის წყლის შორის. იგი მოქცეულია კავკასიონის მთავარი ქედისა და შოდა-კედელას ქედს შორის და თავისი საშუალო სიმაღლით 3800 მეტრს აღემატება ზღვის დონიდან. მთის რაჭა შემოზღუდულია მაღალი მთებით: [[ფასისმთა]] — 3786 მეტრი, გეზე — 3870 მეტრი, ლაბო და წითელი — 4317 მეტრი, წიხვარგა — 4137, ბურჯულა — 4356, შოდა — 3607 მეტრი და სხვა. აქ წლის განმავლობაში ცივი ამინდებია (წლის საშუალო ტემპერატურა 5°C-ია, ზამთარი კი ძლიერ ცივია და თოვლიან-ყინვებიანი. იანვრის ტემპერატურა -12°C-დან -18°C-დე, გაზაფხული გვიან დგება, შემოდგომა ადრე. ზაფხული გრილია და მოკლე. მთის რაჭა XV საუკუნემდე ეკუთვნოდა [[სვანეთი|სვანეთს]]. ის შედგება სამი სოფლისაგან: ღები (1500 მეტრი), [[ჭიორა]] (1500 მეტრი) და [[გლოლა]] (1400 მეტრი). მთიან რაჭაში ბევრი კოშკი იდგა.

===კუდარო===
რაჭის შემადგენელი ნაწილი იყო კუდაროს ქვეყანა, რომელიც [[ჯეჯორა|ჯეჯორის]] ხეობის ზემო წელში მდებარეობდა. ის პირველად სორის სახარების XIV საუკუნის მინაწერშია ნახსენები. გვიან ფეოდალურ ხანაში კუდაროში შედიოდა 20 სოფელი. XVIII საუკუნის დასაწყისში კუდაროდან [[რაჭველები]]ს გადასახლების შემდეგ იქ [[ოსები]] დასახლდნენ. მისი სოფლების დასახელებები (ოიკონიმია) ქართულია.

==ისტორია==
რაჭა დასახლებული იყო [[ქვის ხანა|ძველი ქვის ხანიდან]]. სოფელ ქვედთან, ერთ-ერთ მღვიმეში აღმოჩენილია [[მეზოლითი]]ს ხანის ნამოსახლარი. მთის რაჭაში ადამიანს უცხოვრია ჯერ კიდევ [[ბრინჯაოს ხანა]]ში. გონასა და ღების მიდამოებში მიკვლეულია სპილენძისა და დარიშხნის ძველი მაღაროები. აქ ბრინჯაოს წარმოება უნდა დაწყებულიყო შუა ბრინჯაოს ხანაში.  მძივები და ბრინჯაოს სამაჯური რაჭიდან ინახება საქართველოს მუზეუმის არქეოლოგიურ განყოფილებაში. 1928 წელს სოფ. ღებში, ადგილ „შოშეთში“ აღმოჩნდა ბრინჯაოს ბალთა, რომელიც მიცვალებულს წელზე ჰქონია. გამოვლენილია სამაროვნები, რომლებიც შეიცავენ უძველეს კულტურულ ფენებს ბრინჯაოს ხანიდან ადრინდელი ანტიკური ხანის ჩათვლით.  არქეოლოგიური თვალსაზრისით საყურადღებო, აგრეთვე, ჭიორის მიდამოში მდებარე ადგილი „შხროლი“, სადაც ჩნდება უფრო გვიანდელი დროის, ქრისტიანობის ხანის, სხვადასხვა ნივთები და სამკაულები.

ადრეულ პერიოდში რაჭა [[ლეჩხუმი|ლეჩხუმთან]] ერთად ქმნიდა [[თაკვერი|თაკვერს]]. თაკვერი დამოწმებულია VII საუკუნის წყაროებში. თაკვერის საერისთავო შედიოდა [[ეგრისის სამეფო]]ში. თაკვერს გამოეყო რაჭა და სახელწოდება თაკვერი შემორჩა მხოლოდ ლეჩხუმს. 

===რაჭის საერისთავო===
{{მთავარი|რაჭის საერისთავო}}
X საუკუნის ბოლოს შეიქმნა [[რაჭის საერისთავო]], რომლის პირველი ერისთავი [[რატი ბაღვაში]] იყო. მისი ძის, კახაბერის ძის სახელიდან მოდის რაჭის ერისთავების - კახაბერისძეთა გვარსახელი. რაჭის ერისთავები დიდ როლს თამაშობდნენ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში X-XIII საუკუნეებში. ამ პერიოდში რაჭის ერისთავები მეფის მოხელეებს წარმოადგენდნენ. მათ ევალებოდათ საერისთავოში სამეფო გადასახადების აკრეფა, ლაშქრის გამოყვანა და წინამძღოლობა. რაჭის ერისთავთა მთავარი რეზიდენცია [[მინდა ციხე]] იყო. დიდი ციხე-დარბაზი იყო კვარის ციხეც.

[[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] 80-იან წლებში [[დავით VI ნარინი|დავით ნარინმა]] გააუქმა საერისთავო და ეს ტერიტორია სამეფო მამულებად გამოაცხადა. კახაბერისძეთა საგვარეულო, როგორც ჩანს, ამოწყდა. XIV საუკუნის 30-იან წლებში, შემდგომში საერისთავოს აღდგენის შემდეგ ერისთავის ტიტულს ჭარელიძეთა, უფრო მოგვიანებით კი, 1488 წლიდან, ჩხეტიძეთა საგვარეულო ატარებდა. 

XV საუკუნის მეორე ნახევარში საქართევლოს სამეფო-სათავროებად დაშლის შემდეგ რაჭის საერისთავო [[სამეგრელო]]ს შემადგენლობაში შევიდა. მეთხუთმეტე საუკუნის 30-იან წლებში იმერეთის მეფემ ბაგრატ მესამემ რაჭის ერისთავებს მინდაციხე-დარბაზი გადასცა და იმერეთის შექმნილი სამეფოს ახლად შექმნილი სადროშოების, მასამო-რაჭის სადროშოს, სარდლობა ჩააბარა. რაჭის ერისთავებს საკუთარი სათავადო ჰქონდათ, რომელიც თავდაპირველად მდ. [[ლუხუნი]]ს ხეობის ერთ ნაწილს მოიცავდა. რაჭის ერისთავთა მთავარი რეზიდენცია გახდა მინდაციხე და სასახლე სოფელ წესში.

დღევანდელი მთის რაჭის ტერიტორიაზე სვანური მოსახლეობა გავრცელებულა და კავკასიონის მთელი ეს კუთხე XV საუკუნის პირველ ნახევარში სვანეთს ჰკუთვნებია. რაჭული მოსახლეობა დამკვიდრებულა უმთავრესად სამ სოფელში: ღებში, ჭიორასა და გლოლაში, სადაც დღესაც ბინადრობენ. სვანური ყოფის დამასახიათებელი ძველი ნაშთები დღეს აქ უკვე მოსპობილია, დარჩენილია მხოლოდ ერთი სვანური, „მურყვამის“ ტიპის კოშკი სოფ. ღებში, რომელიც გამოყენებულია სამლოცველოდ და ეწოდება „დედა ღვთისა“. ამასთანავე, გამქრალია სვანური ადათ-ჩვეულებების და რწმენის ნაშთებიც. აღსანიშნავია აგრეთვე ის გარემოებაც, რომ მიუხედავად ისტორიულ მოვლენათა ამ ფაქტისა, ჩვენ აქ არ ვხედავთ ორი ყოფის—სვანურისა და რაჭულის—გადაჯვარედინებას და არც მათ ასიმილაციას. რაჭველებს, დროისა და ადგილის მიუხედავად, დღემდე დაუცავთ წმინდა რაჭული კილო, ყოფა-ცხოვრება და რწმენა. კავკასიონის მთავარ ქედსა და შოდა-კედელას ქედს შუა მოქცეული მთიულეთის რაჭის ფეოდალების ხელში გადასვლიდან ღებში, ჭიორასა და გლოლაში ვრცელდება რაჭული მოსახლეობა და სვანურის ნაცვლად მყარდება რაჭული ყოფა-ცხოვრება. 

XV-XVII საუკუნეების რაჭის საერისთაოში იმერეთის მეფეები ფლობდნენ ყმა მამულს. მათვე ეკუთვნოდათ ხოტევისა და კვარის ციხეები, სოფელი ნიკორწმინდა. საზაფხულო რეზიდენცია იყო სოფელი [[შაორი]] და სოფელი [[ამბროლაური]]. იმერეთის მეფის [[ალექსანდრე III]]-ის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც სამეფოში ფეოდალური ანარქია სუფევდა, რაჭის ერისთავები შინა ომების აქტიური მონაწილეები და ხშირად ინიციატორებიც იყვნენ. მათ სურდათ: გაეფართოებინათ თავიანთი სათავადოები, თავი დაეღწიათ იმერეთის მეფის მოხელეობისაგან და საერისთავო დამოუკიდებელ სამთავროდ ექციათ.

თავდაპირველად ერისთავმა შოშიტა მეორემ იმერეთში გაჩაღებულ შინაომში კანონიერ მეფე [[ბაგრატ IV]]-ეს დაუჭირა მხარი. 1678 წელს შოშიტა არჩილ მესამეს იმერეთის სამეფო ტახტის დაკავებაში დაეხმარა. თუმცა შემდეგ ბაგრატ მეოთხეს თურქები დაეხმარნენ და არჩილი ტახტიდან გადაყენეს. რაჭის ერისთავებს არჩილის რუსეთში წასვლის შემდეგაც არ შეუწყვეტიათ ბრძოლა იმერეთის ხელისუფლებასთან. ერისთავმა შოშიტა მესამემ კარგი ურთიერთობა დაამყარა ქართლის მეფეებთან, განსაკუთრებით ვახტანგ VI-სთან.

თავდაპირველად რაჭის ერისთავები საერისთავოს თავადებს ეყრდნობოდნენ იმერეთის სამეფო ხელისუფლებასთან ბრძოლაში. მოკავშირეებმა, უპირველეს ყოვლისა, რაჭის საერისთვოში მეფის კუთვნილი ყმა-მამული მიითვისეს: იაშვილებმა-კვარისციხე, წულუკიძეებმა-ხოტევისა; სამეფო ყმა-მამულის დიდი ნაწილი კი რაჭის ერისთავების ხელში გადავიდა. იმერეთის მეფე [[სოლომონ I|სოლომონ პირველმა]] 1769 წლის მეორე ნახევარში როსტომი ოჯახიანად შეიპყრო, ხოლო რაჭის საერისთავო გააუქმა. 1784 წელს რაჭის საერისთავო იმერეთის მეფემ დავით გიორგის ძემ აღადგინა. მეფის გადაწყვეტილების მიღებაში დიდი როლი ითამაშა [[კაცია II დადიანი|კაცია II დადიანმა]]. მეფემ ერისთვობა ერთ-ერთ თავის დისწულს ანტონს უბოძა. ამით უკმაყოფილო წულუკიძეებისა და წერეთლების გამოსვლა მარცხით დამთავრდა.

1785 წელს იმერეთის მეფემ რაჭის ერისთავად ანტონის ნაცვლად მისი მამა, გიორგი როსტომის ძე, დასვა. ბერი წულუკიძე და პაპუნა წერეთელი ახალციხეში გაიქცნენ და 1786 წლის ისნვარში 500 ლეკისა და 1000 თურქისაგან შემდგარი ლაშქრით რაჭაში შეიჭრნენ. იმერეთის მეფემ ოდიშის ლაშქარი მოიშველია და რაჭაში ილაშქრა. გადამწყვეტ ბრძოლაში 1786 წლის 26 იანვარს სოფელ სხვავასთან დავით გიორგის ძემ გაიმარჯვა, 1787 წელს გიორგი რაჭის ერისთავი ბრძოლაში  დაიღუპა და მის ადგილას დავით გიორგის ძემ კვლავ ანტონ გიორგის-ძე დასვა. 1789 წელს იმერეთში გამეფდა [[სოლომონ II]], რომელმაც საბოლოოდ გააუქმა რაჭის საერისთავო.  რაჭის საერისთავოს სხვადასხვა დროს განაგებდა რამდენიმე თავადური საგვარეულო: წულუკიძე, იაშვილი, ჯაფარიძე, ინასარიძე, ლაშხისშვილი.

===რაჭის მაზრა===

{{მთავარი|რაჭის მაზრა}}

[[იმერეთის სამეფო|იმერეთის სამეფოს]] [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიასთან]] შეერთების შემდეგ, რაჭის ტერიტორია ქმნიდა ჯერ ოკრუგს. 1840 წელს ეწოდა რაჭის უბანი და შევიდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ქუთაისის მაზრის შემადგენლობაში. 1846 წელს, ქუთაისის გუბერნიის შექმნის შემდეგ, რაჭის უბანს დაემატა ოსეთის ოკრუგის მამისონის ხეობის სოფლები და იწოდა რაჭის მაზრად. იყოფოდა ბუგეულის, კუდარო-მამისონის, უწერისა და ხოტევის უბნებად, ხოლო 1888 წლიდან ამბროლაურისა და ონის უბნებად. მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო [[ონი]], ფართობი 2857 კმ², მოსახლეობა თავდაპირველად იყო 23500 ადამიანი, XIX საუკუნის მიწურულს შეადგინა 72742 ადამიანს. 1916 წელს „კავკასიის საკურორტო საზოგადოებამ“ დაიწყო რაჭის შესწავლა კურორტების მოწყობის მიზნით. 1916 წლისთვის რაჭის მაზრის ფართობი შეადგენდა 2718 კმ²-ს.

საბჭოთა პერიოდში, 1928 წელს რაჭის მაზრა გაერთიანდა [[ლეჩხუმის მაზრა|ლეჩხუმის მაზრასთან]] და იწოდა რაჭა-ლეჩხუმის მაზრად. რაჭა-ლეჩხუმის მაზრა გაუქმდა [[1930]] წელს და მის ნაცვლად შეიქმნა ამბროლაურის, ონის და ჭრებალოს რაიონები.

== მოსახლეობა ==
1897 წლისთვის რაჭაში 61621 ადამიანი ცხოვრობდა. რაჭის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი სოფლებში ცხოვრობს. ეს სოფლები ხალხმრავლობით არ გამოირჩევა და ძირითადად მდინარეთა ნაპირებზე მდებარეობს ან მთის ფერდობებზეა შეფენილი. ადგილობრივები საგრძნობლად დაზარალდნენ 1991 წლის 29 აპრილს მომხდარი მიწისძვრის გამო.

==კულტურა==
რაჭაში ბევრი ეკლესია და ნაეკლესიარი, ციხე და ნაციხარია აღრიცხული. რაჭველები ცნობილი ხელოსნები იყვნენ. XI საუკუნეში ნიკორწმინდის დაწერილის მიხედვით რაჭასა და მის მეზობელ არგვეთში მრავლად უშენებიათ ორ-სამსართულიანი სახლები, რომელის ქვედა ქვითკირით ამოშენებული სარდული ბოსლად და ფარეხად იყო გამოყენებული. საცხოვრებლად გამოიყენებოდა მეორე და მესამე, ხისგან აშენებული სართულები, რომლებსაც „სენა“ და „ქორედი“ ეწოდებოდა. [[მარანი|მარნის]] შენობებს [[მუხა|მუხის]] ხისგან აგებდნენ. 

რაჭველებს კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ ჩრდილო-კავკასიელ მთიელებთან. ისინი ერთმანეთს შვილებს უგზავნიდნენ აღსაზრდელად, რათა მეზობელთა ენა და წეს-ჩვეულება ესწავლათ. ეს მათ ერთმანეთთან ურთიერთობას უადვილებდა. ამ წეს-ჩვეულებას რაჭველები „კერძ-მოკეთეობას“ უწოდებდნენ.

==ეკონომიკა==
რაჭაში მოჰყავდათ საგაზაფხულო და საშემოდგომო ხორბალი, ქერი და შვრია. ეს ორი კულტურა უფრო მაღალ სოფლებში იყო გავრცელებული. დიდი ადგილი ეკავა [[მევენახეობა]]ს. მევენახეობა-მეღვინეობა ქვემო რაჭაში იყო წამყვანი, ზემო რაჭაში კი ასეთი იყო [[მესაქონლეობა]]. რაჭველთა ყოფაში განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა ღორის მოვლა-მოშენებას. განსაკუთრებით უვლიდნენ სალორე ღორებს. დამარილებული ღორის ხორცი კვამლში გამოჰყავდათ და იღებდნენ რაჭული ლორს, რომელიც მთელ საქართველოშია ცნობილი. რაჭველები ეწეოდნენ საქონლით ვაჭრობასაც. ოჯახები 50-70 ადამიანისგან შედგებოდა.

სოფელი [[წედისი (ონის მუნიციპალიტეტი)|წედისი]] რკინის მადნის მოპოვებითა და რკინის დამუშავებით იყო ცნობილი. რაჭაში შემუშავებული იყო ადგილობრივ რელიეფურ პირობებთან შეგუებული სახვნელი იარაღი, რომელიც ნიადაგს ისე ამუშავებდა, რომ მის გამოფიტვა-დაცურებას გამორიცხავდა.

რაჭის მოსახლეობისთვის ტრადიციული იყო გარე სამუშაოებზე სიარული, რასაც ისინი „მოსაგებში“ წასვლას უწოდებდნენ. გარე სამუშაოებზე ისინი გვიან შემოდგომიდან გაზაფხულამდე მიდიოდნენ. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან გარე სამუშაოებზე სიარული გასცდა საქართველოს ფარგლებს, მიდიოდნენ ჩრდილო კავკასიაში და უფრო შორსაც. ჩრდილოეთში წასული ბევრი რაჭველი უკან აღარ დაბრუნდა და იქვე დარჩა. 

==ლიტერატურა==
{{ქსე|8|312}}
*{{წიგნი|ავტორი=თოფჩიშვილი რ.|სათაური= „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“|გვერდები=126-128 |ადგილი= თბილისი|გამომცემლობა= „უნივერსალი“|წელი= 2010 |ISBN =578-9941-12-882-0}}
*''ბერაძე, თ.'' რაჭა, თბილისი, 1983
* {{სტატია|ავტორი=ბაბე ე.|სათაური=„რაჭა (გამოკვლევანი)“|გამოცემა=[[შვიდი მნათობი]]|ნომერი=2|სახეობა=ჟურნალი|წელი=1919}}

{{საქართველოს ისტორიული მხარეები}}
[[კატეგორია:რაჭა|*]]</text>
      <sha1>fax8erw05ov2sydapl54spf3lhowwem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378257</id>
      <parentid>5378256</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31969" sha1="l3wdxnd91z6xgv9bf0muczpqemwtmaa" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა საქართველოს კუთხე
|სახელი = რაჭა
|სურათი = Tsesi and Barakoni Church.jpg
|სურათის სიგანე = 
|სურათის წარწერა = [[წესი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)|წესის]] ხედი
|რუკა = Historical Racha in modern international borders of Georgia.svg
|რუკის სიგანე = 
|რუკის წარწერა = 
|კუთხის ცენტრი = [[წესი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)|წესი]], [[ონი]]
|ქვეყანა = [[საქართველო]]
|რეგიონი = [[რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარე]]
|მუნიციპალიტეტი = 2
|ფართობი = 2 893
|მოსახლეობა = 
|სიმჭიდროვე = 
|ეროვნება = 
|რელიგია =
|ვებგვერდი =
|რეგიონის რუკა = Racha-Lechkhumi region in Georgia.svg
|რეგიონის რუკის სიგანე = 
|რეგიონის რუკის წარწერა = რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე საქართველოს თანამედროვე ადმინისტრაციულ დაყოფაში
}}

'''რაჭა''' — [[საქართველო|საქართველოს]] ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე.

==გეოგრაფია==
რაჭა მდებარეობს დასავლეთ საქართველოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე [[რიონი|რიონისა]] და მისი შენაკადების ხეობაში. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება [[კავკასიონის ქედი]] რიონისა და ჭანჭახის სათავეებთან, ჩრდილო-დასავლეთიდან [[ქვემო სვანეთი]]სგან გამოყოფს მდინარე ასკისწყალი და თავშავის ქედი, სამხრეთით - [[იმერეთი]], აღმოსავლეთით [[შიდა ქართლი]]სგან გამოყოფილია ჯეჯორის ხეობით უღვირის ქედამდე, დასავლეთით - [[ლეჩხუმი]]. ისტორიულ-გეოგრაფიულად რაჭა სამ კუთხედ იყოფოდა: მთის რაჭა, ზემო რაჭა და ქვემო რაჭა. ზემო და ქვემო რაჭას შორის საზღვარი გადის მდინარე რიონზე ხიდისკარის ვიწროებში სოფელ წესის მახლობლად. ამჟამად რაჭის ტერიტორია შედის [[ონის მუნიციპალიტეტი|ონისა]] და [[ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი|ამბროლაურის]] მუნიციპალიტეტებში. რაჭის ფართობი 2818 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ია.

===მთის რაჭა===
მთის რაჭა მდებარეობს მდინარე რიონის სათავისა და გლოლის ან ჭანჭახის წყლის შორის. იგი მოქცეულია კავკასიონის მთავარი ქედისა და შოდა-კედელას ქედს შორის და თავისი საშუალო სიმაღლით 3800 მეტრს აღემატება ზღვის დონიდან. მთის რაჭა შემოზღუდულია მაღალი მთებით: [[ფასისმთა]] — 3786 მეტრი, გეზე — 3870 მეტრი, ლაბო და წითელი — 4317 მეტრი, წიხვარგა — 4137, ბურჯულა — 4356, შოდა — 3607 მეტრი და სხვა. აქ წლის განმავლობაში ცივი ამინდებია (წლის საშუალო ტემპერატურა 5°C-ია, ზამთარი კი ძლიერ ცივია და თოვლიან-ყინვებიანი. იანვრის ტემპერატურა -12°C-დან -18°C-დე, გაზაფხული გვიან დგება, შემოდგომა ადრე. ზაფხული გრილია და მოკლე. მთის რაჭა XV საუკუნემდე ეკუთვნოდა [[სვანეთი|სვანეთს]]. ის შედგება სამი სოფლისაგან: ღები (1500 მეტრი), [[ჭიორა]] (1500 მეტრი) და [[გლოლა]] (1400 მეტრი). მთიან რაჭაში ბევრი კოშკი იდგა.

===კუდარო===
რაჭის შემადგენელი ნაწილი იყო კუდაროს ქვეყანა, რომელიც [[ჯეჯორა|ჯეჯორის]] ხეობის ზემო წელში მდებარეობდა. ის პირველად სორის სახარების XIV საუკუნის მინაწერშია ნახსენები. გვიან ფეოდალურ ხანაში კუდაროში შედიოდა 20 სოფელი. XVIII საუკუნის დასაწყისში კუდაროდან [[რაჭველები]]ს გადასახლების შემდეგ იქ [[ოსები]] დასახლდნენ. მისი სოფლების დასახელებები (ოიკონიმია) ქართულია.

==ისტორია==
რაჭა დასახლებული იყო [[ქვის ხანა|ძველი ქვის ხანიდან]]. სოფელ ქვედთან, ერთ-ერთ მღვიმეში აღმოჩენილია [[მეზოლითი]]ს ხანის ნამოსახლარი. მთის რაჭაში ადამიანს უცხოვრია ჯერ კიდევ [[ბრინჯაოს ხანა]]ში. გონასა და ღების მიდამოებში მიკვლეულია სპილენძისა და დარიშხნის ძველი მაღაროები. აქ ბრინჯაოს წარმოება უნდა დაწყებულიყო შუა ბრინჯაოს ხანაში.  მძივები და ბრინჯაოს სამაჯური რაჭიდან ინახება საქართველოს მუზეუმის არქეოლოგიურ განყოფილებაში. 1928 წელს სოფ. ღებში, ადგილ „შოშეთში“ აღმოჩნდა ბრინჯაოს ბალთა, რომელიც მიცვალებულს წელზე ჰქონია. გამოვლენილია სამაროვნები, რომლებიც შეიცავენ უძველეს კულტურულ ფენებს ბრინჯაოს ხანიდან ადრინდელი ანტიკური ხანის ჩათვლით.  არქეოლოგიური თვალსაზრისით საყურადღებო, აგრეთვე, ჭიორის მიდამოში მდებარე ადგილი „შხროლი“, სადაც ჩნდება უფრო გვიანდელი დროის, ქრისტიანობის ხანის, სხვადასხვა ნივთები და სამკაულები.

ადრეულ პერიოდში რაჭა [[ლეჩხუმი|ლეჩხუმთან]] ერთად ქმნიდა [[თაკვერი|თაკვერს]]. თაკვერი დამოწმებულია VII საუკუნის წყაროებში. თაკვერის საერისთავო შედიოდა [[ეგრისის სამეფო]]ში. თაკვერს გამოეყო რაჭა და სახელწოდება თაკვერი შემორჩა მხოლოდ ლეჩხუმს. 

===რაჭის საერისთავო===
{{მთავარი|რაჭის საერისთავო}}
X საუკუნის ბოლოს შეიქმნა [[რაჭის საერისთავო]], რომლის პირველი ერისთავი [[რატი ბაღვაში]] იყო. მისი ძის, კახაბერის ძის სახელიდან მოდის რაჭის ერისთავების - კახაბერისძეთა გვარსახელი. რაჭის ერისთავები დიდ როლს თამაშობდნენ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში X-XIII საუკუნეებში. ამ პერიოდში რაჭის ერისთავები მეფის მოხელეებს წარმოადგენდნენ. მათ ევალებოდათ საერისთავოში სამეფო გადასახადების აკრეფა, ლაშქრის გამოყვანა და წინამძღოლობა. რაჭის ერისთავთა მთავარი რეზიდენცია [[მინდა ციხე]] იყო. დიდი ციხე-დარბაზი იყო კვარის ციხეც.

[[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] 80-იან წლებში [[დავით VI ნარინი|დავით ნარინმა]] გააუქმა საერისთავო და ეს ტერიტორია სამეფო მამულებად გამოაცხადა. კახაბერისძეთა საგვარეულო, როგორც ჩანს, ამოწყდა. XIV საუკუნის 30-იან წლებში, შემდგომში საერისთავოს აღდგენის შემდეგ ერისთავის ტიტულს ჭარელიძეთა, უფრო მოგვიანებით კი, 1488 წლიდან, ჩხეტიძეთა საგვარეულო ატარებდა. 

XV საუკუნის მეორე ნახევარში საქართევლოს სამეფო-სათავროებად დაშლის შემდეგ რაჭის საერისთავო [[სამეგრელო]]ს შემადგენლობაში შევიდა. მეთხუთმეტე საუკუნის 30-იან წლებში იმერეთის მეფემ ბაგრატ მესამემ რაჭის ერისთავებს მინდაციხე-დარბაზი გადასცა და იმერეთის შექმნილი სამეფოს ახლად შექმნილი სადროშოების, მასამო-რაჭის სადროშოს, სარდლობა ჩააბარა. რაჭის ერისთავებს საკუთარი სათავადო ჰქონდათ, რომელიც თავდაპირველად მდ. [[ლუხუნი]]ს ხეობის ერთ ნაწილს მოიცავდა. რაჭის ერისთავთა მთავარი რეზიდენცია გახდა მინდაციხე და სასახლე სოფელ წესში.

დღევანდელი მთის რაჭის ტერიტორიაზე სვანური მოსახლეობა გავრცელებულა და კავკასიონის მთელი ეს კუთხე XV საუკუნის პირველ ნახევარში სვანეთს ჰკუთვნებია. რაჭული მოსახლეობა დამკვიდრებულა უმთავრესად სამ სოფელში: ღებში, ჭიორასა და გლოლაში, სადაც დღესაც ბინადრობენ. სვანური ყოფის დამასახიათებელი ძველი ნაშთები დღეს აქ უკვე მოსპობილია, დარჩენილია მხოლოდ ერთი სვანური, „მურყვამის“ ტიპის კოშკი სოფ. ღებში, რომელიც გამოყენებულია სამლოცველოდ და ეწოდება „დედა ღვთისა“. ამასთანავე, გამქრალია სვანური ადათ-ჩვეულებების და რწმენის ნაშთებიც. აღსანიშნავია აგრეთვე ის გარემოებაც, რომ მიუხედავად ისტორიულ მოვლენათა ამ ფაქტისა, ჩვენ აქ არ ვხედავთ ორი ყოფის—სვანურისა და რაჭულის—გადაჯვარედინებას და არც მათ ასიმილაციას. რაჭველებს, დროისა და ადგილის მიუხედავად, დღემდე დაუცავთ წმინდა რაჭული კილო, ყოფა-ცხოვრება და რწმენა. კავკასიონის მთავარ ქედსა და შოდა-კედელას ქედს შუა მოქცეული მთიულეთის რაჭის ფეოდალების ხელში გადასვლიდან ღებში, ჭიორასა და გლოლაში ვრცელდება რაჭული მოსახლეობა და სვანურის ნაცვლად მყარდება რაჭული ყოფა-ცხოვრება. 

XV-XVII საუკუნეების რაჭის საერისთაოში იმერეთის მეფეები ფლობდნენ ყმა მამულს. მათვე ეკუთვნოდათ ხოტევისა და კვარის ციხეები, სოფელი ნიკორწმინდა. საზაფხულო რეზიდენცია იყო სოფელი [[შაორი]] და სოფელი [[ამბროლაური]]. იმერეთის მეფის [[ალექსანდრე III]]-ის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც სამეფოში ფეოდალური ანარქია სუფევდა, რაჭის ერისთავები შინა ომების აქტიური მონაწილეები და ხშირად ინიციატორებიც იყვნენ. მათ სურდათ: გაეფართოებინათ თავიანთი სათავადოები, თავი დაეღწიათ იმერეთის მეფის მოხელეობისაგან და საერისთავო დამოუკიდებელ სამთავროდ ექციათ.

თავდაპირველად ერისთავმა შოშიტა მეორემ იმერეთში გაჩაღებულ შინაომში კანონიერ მეფე [[ბაგრატ IV]]-ეს დაუჭირა მხარი. 1678 წელს შოშიტა არჩილ მესამეს იმერეთის სამეფო ტახტის დაკავებაში დაეხმარა. თუმცა შემდეგ ბაგრატ მეოთხეს თურქები დაეხმარნენ და არჩილი ტახტიდან გადაყენეს. რაჭის ერისთავებს არჩილის რუსეთში წასვლის შემდეგაც არ შეუწყვეტიათ ბრძოლა იმერეთის ხელისუფლებასთან. ერისთავმა შოშიტა მესამემ კარგი ურთიერთობა დაამყარა ქართლის მეფეებთან, განსაკუთრებით ვახტანგ VI-სთან.

თავდაპირველად რაჭის ერისთავები საერისთავოს თავადებს ეყრდნობოდნენ იმერეთის სამეფო ხელისუფლებასთან ბრძოლაში. მოკავშირეებმა, უპირველეს ყოვლისა, რაჭის საერისთვოში მეფის კუთვნილი ყმა-მამული მიითვისეს: იაშვილებმა-კვარისციხე, წულუკიძეებმა-ხოტევისა; სამეფო ყმა-მამულის დიდი ნაწილი კი რაჭის ერისთავების ხელში გადავიდა. იმერეთის მეფე [[სოლომონ I|სოლომონ პირველმა]] 1769 წლის მეორე ნახევარში როსტომი ოჯახიანად შეიპყრო, ხოლო რაჭის საერისთავო გააუქმა. 1784 წელს რაჭის საერისთავო იმერეთის მეფემ დავით გიორგის ძემ აღადგინა. მეფის გადაწყვეტილების მიღებაში დიდი როლი ითამაშა [[კაცია II დადიანი|კაცია II დადიანმა]]. მეფემ ერისთვობა ერთ-ერთ თავის დისწულს ანტონს უბოძა. ამით უკმაყოფილო წულუკიძეებისა და წერეთლების გამოსვლა მარცხით დამთავრდა.

1785 წელს იმერეთის მეფემ რაჭის ერისთავად ანტონის ნაცვლად მისი მამა, გიორგი როსტომის ძე, დასვა. ბერი წულუკიძე და პაპუნა წერეთელი ახალციხეში გაიქცნენ და 1786 წლის ისნვარში 500 ლეკისა და 1000 თურქისაგან შემდგარი ლაშქრით რაჭაში შეიჭრნენ. იმერეთის მეფემ ოდიშის ლაშქარი მოიშველია და რაჭაში ილაშქრა. გადამწყვეტ ბრძოლაში 1786 წლის 26 იანვარს სოფელ სხვავასთან დავით გიორგის ძემ გაიმარჯვა, 1787 წელს გიორგი რაჭის ერისთავი ბრძოლაში  დაიღუპა და მის ადგილას დავით გიორგის ძემ კვლავ ანტონ გიორგის-ძე დასვა. 1789 წელს იმერეთში გამეფდა [[სოლომონ II]], რომელმაც საბოლოოდ გააუქმა რაჭის საერისთავო.  რაჭის საერისთავოს სხვადასხვა დროს განაგებდა რამდენიმე თავადური საგვარეულო: წულუკიძე, იაშვილი, ჯაფარიძე, ინასარიძე, ლაშხისშვილი.

===რაჭის მაზრა===

{{მთავარი|რაჭის მაზრა}}

[[იმერეთის სამეფო|იმერეთის სამეფოს]] [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიასთან]] შეერთების შემდეგ, რაჭის ტერიტორია ქმნიდა ჯერ ოკრუგს. 1840 წელს ეწოდა რაჭის უბანი და შევიდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ქუთაისის მაზრის შემადგენლობაში. 1846 წელს, ქუთაისის გუბერნიის შექმნის შემდეგ, რაჭის უბანს დაემატა ოსეთის ოკრუგის მამისონის ხეობის სოფლები და იწოდა რაჭის მაზრად. იყოფოდა ბუგეულის, კუდარო-მამისონის, უწერისა და ხოტევის უბნებად, ხოლო 1888 წლიდან ამბროლაურისა და ონის უბნებად. მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო [[ონი]], ფართობი 2857 კმ², მოსახლეობა თავდაპირველად იყო 23500 ადამიანი, XIX საუკუნის მიწურულს შეადგინა 72742 ადამიანს. 1916 წელს „კავკასიის საკურორტო საზოგადოებამ“ დაიწყო რაჭის შესწავლა კურორტების მოწყობის მიზნით. 1916 წლისთვის რაჭის მაზრის ფართობი შეადგენდა 2718 კმ²-ს.

საბჭოთა პერიოდში, 1928 წელს რაჭის მაზრა გაერთიანდა [[ლეჩხუმის მაზრა|ლეჩხუმის მაზრასთან]] და იწოდა რაჭა-ლეჩხუმის მაზრად. რაჭა-ლეჩხუმის მაზრა გაუქმდა [[1930]] წელს და მის ნაცვლად შეიქმნა ამბროლაურის, ონის და ჭრებალოს რაიონები.

== მოსახლეობა ==
1897 წლისთვის რაჭაში 61621 ადამიანი ცხოვრობდა. რაჭის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი სოფლებში ცხოვრობს. ეს სოფლები ხალხმრავლობით არ გამოირჩევა და ძირითადად მდინარეთა ნაპირებზე მდებარეობს ან მთის ფერდობებზეა შეფენილი. ადგილობრივები საგრძნობლად დაზარალდნენ 1991 წლის 29 აპრილს მომხდარი მიწისძვრის გამო.

==კულტურა==
რაჭაში ბევრი ეკლესია და ნაეკლესიარი, ციხე და ნაციხარია აღრიცხული. რაჭველები ცნობილი ხელოსნები იყვნენ. XI საუკუნეში ნიკორწმინდის დაწერილის მიხედვით რაჭასა და მის მეზობელ არგვეთში მრავლად უშენებიათ ორ-სამსართულიანი სახლები, რომელის ქვედა ქვითკირით ამოშენებული სარდული ბოსლად და ფარეხად იყო გამოყენებული. საცხოვრებლად გამოიყენებოდა მეორე და მესამე, ხისგან აშენებული სართულები, რომლებსაც „სენა“ და „ქორედი“ ეწოდებოდა. [[მარანი|მარნის]] შენობებს [[მუხა|მუხის]] ხისგან აგებდნენ. 

რაჭველებს კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ ჩრდილო-კავკასიელ მთიელებთან. ისინი ერთმანეთს შვილებს უგზავნიდნენ აღსაზრდელად, რათა მეზობელთა ენა და წეს-ჩვეულება ესწავლათ. ეს მათ ერთმანეთთან ურთიერთობას უადვილებდა. ამ წეს-ჩვეულებას რაჭველები „კერძ-მოკეთეობას“ უწოდებდნენ.

==ეკონომიკა==
რაჭაში მოჰყავდათ საგაზაფხულო და საშემოდგომო ხორბალი, ქერი და შვრია. ეს ორი კულტურა უფრო მაღალ სოფლებში იყო გავრცელებული. დიდი ადგილი ეკავა [[მევენახეობა]]ს. მევენახეობა-მეღვინეობა ქვემო რაჭაში იყო წამყვანი, ზემო რაჭაში კი ასეთი იყო [[მესაქონლეობა]]. რაჭველთა ყოფაში განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა ღორის მოვლა-მოშენებას. განსაკუთრებით უვლიდნენ სალორე ღორებს. დამარილებული ღორის ხორცი კვამლში გამოჰყავდათ და იღებდნენ რაჭული ლორს, რომელიც მთელ საქართველოშია ცნობილი. რაჭველები ეწეოდნენ საქონლით ვაჭრობასაც. ოჯახები 50-70 ადამიანისგან შედგებოდა.

სოფელი [[წედისი (ონის მუნიციპალიტეტი)|წედისი]] რკინის მადნის მოპოვებითა და რკინის დამუშავებით იყო ცნობილი. რაჭაში შემუშავებული იყო ადგილობრივ რელიეფურ პირობებთან შეგუებული სახვნელი იარაღი, რომელიც ნიადაგს ისე ამუშავებდა, რომ მის გამოფიტვა-დაცურებას გამორიცხავდა.

რაჭის მოსახლეობისთვის ტრადიციული იყო გარე სამუშაოებზე სიარული, რასაც ისინი „მოსაგებში“ წასვლას უწოდებდნენ. გარე სამუშაოებზე ისინი გვიან შემოდგომიდან გაზაფხულამდე მიდიოდნენ. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან გარე სამუშაოებზე სიარული გასცდა საქართველოს ფარგლებს, მიდიოდნენ ჩრდილო კავკასიაში და უფრო შორსაც. ჩრდილოეთში წასული ბევრი რაჭველი უკან აღარ დაბრუნდა და იქვე დარჩა. 

==ლიტერატურა==
{{ქსე|8|312}}
*{{წიგნი|ავტორი=თოფჩიშვილი რ.|სათაური= „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“|გვერდები=126-128 |ადგილი= თბილისი|გამომცემლობა= „უნივერსალი“|წელი= 2010 |ISBN =578-9941-12-882-0}}
*''ბერაძე, თ.'' რაჭა, თბილისი, 1983
* {{სტატია|ავტორი=ბაბე ე.|სათაური=„რაჭა (გამოკვლევანი)“|გამოცემა=[[შვიდი მნათობი]]|ნომერი=2|სახეობა=ჟურნალი|წელი=1919}}

{{საქართველოს ისტორიული მხარეები}}
[[კატეგორია:რაჭა|*]]</text>
      <sha1>l3wdxnd91z6xgv9bf0muczpqemwtmaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჰაუარდ ფლორი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3157</id>
    <revision>
      <id>5377903</id>
      <parentid>4878550</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3260" sha1="m9s99tlw23ahmbbebjhob0ie63vluh3" xml:space="preserve">[[ფაილი:Howard Walter Florey 1945.jpg|მინი|200პქ|ჰაუარდ ფლორი]]
'''ჰაუარდ უოლტერ ფლორი''' ([[ინგლ.]] Howard Walter Florey, Baron Florey of Adelaide and Marston) (დ. [[24 სექტემბერი]], [[1898]], [[ადელაიდა]], [[ავსტრალია]] ― გ. [[21 თებერვალი]], [[1968]], [[ოქსფორდი]]) — [[ინგლისელები|ინგლისელი]] ფარმაკოლოგი, [[ლონდონის სამეფო საზოგადოება|ლონდონის სამეფო საზოგადოების]] წევრი ([[1941]]), ხოლო [[1960]]–1965 მისი პრეზიდენტი, [[ოქსფორდის სამეფო კოლეჯი]]ს რექტორი ([[1962]]–1968). 

მისი ძირითადი შრომები ეხება კაპილარული სისხლის მიმოქცევის პათოლოგიას, ანთებით პროცესებს, ლიმფოციტების ფუნქციას, მიკრობული წარმოშობის ანტიბიოტიკებს, ლიზოციმებს. ე. ჩეინთან ერთად მუშაობდა პენიცილინის გაწმენდაზე. პირველმა გამოიყენა [[პენიცილინი]] ცხოველების და ადამიანის სამკურნალოდ. [[სსრკ]] მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი ([[1966]]), [[აშშ]] ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და სხვ. [[ნობელის პრემია]] ([[1945]], [[ფლემინგი, ალექსანდერ|ა. ფლემინგთან]] და [[ჩეინი, ერნსტ|ე. ჩეინთან]] ერთად).

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|10|346}}

{{ესკიზი-ბიოგრაფია}}
{{ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში}}
{{ნობელის პრემია 1945}}

{{DEFAULTSORT:ფლორი, ჰაუარდ}}
[[კატეგორია:ინგლისელი მედიკოსები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1898]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1968]]
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ავსტრალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები]]</text>
      <sha1>m9s99tlw23ahmbbebjhob0ie63vluh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ენათა ოჯახები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3403</id>
    <revision>
      <id>5377916</id>
      <parentid>4237444</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5377916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12762" sha1="nwyqum99z52e1jyxrovvljiczqeeyar" xml:space="preserve">[[სურათი:Human Language Families (wikicolors).png|მინი|450პქ|ენების გავრცელება პლანეტაზე]]
[[ფაილი:Language Families in Europe (ka).svg|მინი|300პქ|ენათა ოჯახები ევროპაში]]
'''ენათა ოჯახები''' — დედამიწაზე გავრცელებული ენების დაჯგუფება მათი ისტორიული ნათესაობის მიხედვით. ენები, რომლებიც ერთი საერთო, წინარე ენიდან არის წარმოქმნილი, ერთ ოჯახშია გაერთიანებული. ენათა ოჯახები, თავის მხრივ, იყოფა ჯგუფებად და ქვეჯგუფებად და ამგვარად იქმნება ენათა ხისებრი სტრუქტურა. აღსანიშნავია, რომ ენათა კლასიფიკაციის შესახებ ერთი აზრი არ არსებობს. ამიტომ ნებისმიერი სტრუქტურა გარკვეულ პირობითობას გულისხმობს.

ენათა ოჯახი მონათესავე ენათა ყველაზე მსხვილი დაჯგუფებაა, მაგრამ ერთი ოჯახის ფარგლებში, თუ იგი მრავალრიცხოვანია, შესაძლებელია გამოიყოს შედარებით მცირე ჯგუფები, რომლებიც ერთმანეთს უფრო მჭიდროდ უკავშირდებიან, ვიდრე იმავე ოჯახის სხვა ენებს. ერთმანეთთან უფრო ახლოს მყოფი ენების ასეთ ჯგუფებს — ერთი და იმავე ოჯახის შიგნით — ჩვეულებრივ, აღნიშნავენ ტერმინით „ენათა შტო“ (ამა თუ იმ ოჯახისა). ასე, მაგალითად, ინდოევროპული ენების შიგნით გამოიყოფა შტოები ინდური, ირანული, სლავური, გერმანული, რომანული, კელტური ენებისა... თავის მხრივ, შტოც შეიძლება იყოფოდეს უფრო მცირე ჯგუფებად. მაგალითად, ინდოევროპული ენების სლავურ შტოში გამოიყოფა: აღმოსავლურსლავური, დასავლურსლავური, სამხრულსლავური ენები.

ქვედა სიაში მოტანილი კლასიფიკაცია კონსერვატიულიად მიიჩნევა, ვინაიდან იგი ასახავს ენათა  ისეთ ოჯახებად დაყოფას, რომელთა ნათესაობა დიდი ხნის დამტკიცებულია. ამასთანავე, ზოგიერთი ოჯახი გაერთიანებულია გეოგრაფიული პრინციპით; მაგალითად, „ინდიელთა ენები“, რომელიც ფაქტობრივად ოჯახების გაერთიანებაა. ასევე პირობითია „კავკასიური ენების“ ოჯახი, ვინაიდან საბოლოოდ არ არის გარკვეული ჩრდილოკავკასიური ([[აფხაზურ-ადიღური ენები|აფხაზურ-ადიღური]], [[ნახურ-დაღესტნური ენები|ნახურ-დაღესტნური]]) და სამხრეთკავკასიური ([[ქართველური ენები|ქართველური]]) ენების გენეტიკური ნათესაობა.

# [[ავსტრაზიული ენები]]
# [[ავსტრალიური ენები]]
# [[ავსტრონეზიული ენები]]
# [[ალთაური ენები]]
# [[აფრაზიული ენები]]
# [[დრავიდული ენები]]
# [[ესკიმოსურ-ალეუტური ენები]]
# [[ინდიელთა ენები]]
# [[ინდოევროპული ენები]]
# [[კავკასიური ენები]]
# [[კოისანური ენები]]
# [[ნიგერ-კონგოს ენები]]
# [[ნილოტური ენები]]
# [[პაპუასური ენები]]
# [[ურალური ენები]]
# [[ჩინურ-ტიბეტური ენები]]

ცალკეა გამოყოფილი ენები, რომელთა რომელიმე ცნობილი ოჯახისათვის მიკუთვნება შეუძლებელია. მაგალითად: [[ბასკური ენა|ბასკური]], [[იაპონური ენა|იაპონური]], [[კორეული ენა|კორეული]] და სხვა. მათ [[იზოლირებული ენები|იზოლირებულ ენებს]] უწოდებენ.


{{Col-begin}}
{{Col-3}}
*'''[[აფრაზიული ენები]]'''
**{{legend|#dbffdb|[[ბერბერო-ლიბიური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#b1015f|[[ჩადური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#b9b9b9|[[ქუშიტური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#007500|[[სემიტური ენები]]|outline=black}}
*'''[[ალთაური ენები]]'''
**{{legend|#996f02|[[მონღოლური ენები|მონღოლური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#ab5b5b|[[ტუნგუსური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#753600|[[თურქული ენები]]|outline=black}}
*'''[[ინდიელთა ენები]]'''
**{{legend|#8d8d00|[[ალგური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#ff7575|[[მაიას ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#ca46ff|[[იუტო-აცტეკური ენები]]|outline=black}}
*'''{{legend|#cdfe76|[[ავსტრაზიული ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#fe9ecb|[[ავსტრონეზიული ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#b8d487|[[დენე-ენისეური ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#ff0000|[[დრავიდული ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#658a01|[[ესკიმოსურ-ალეუტური ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#9b8afe|[[ავსტრალიური ენები]]|outline=black}}'''
{{col-3}}
*'''[[ინდოევროპული ენები]]''' 
**{{legend|#92ffff|[[ალბანური ენა]]|outline=black}}
**{{legend|#a7d4d4|[[სომხური ენა]]|outline=black}}
**[[ბალტო-სლავური ენები]]
***{{legend|#7bc1fc|[[ბალტიკური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffffcd|[[სლავური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#d0e7ff|[[კელტური ენა]]|outline=black}}
**[[გერმანიკული ენები]]
***{{legend|#00a9b4|[[ჩრდილოგერმანული ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#003e89|[[დასავლეთგერმანული ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#0000ff|[[ბერძნული ენა]]|outline=black}}
**[[ინდოირანული ენები]]
***{{legend|#7c01f0|[[ინდოარიული ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#fe58a4|[[ირანული ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#cd0000|[[რომანული ენები]]|outline=black}}
*'''{{legend|#5fb101|[[კოისანური ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#ff7536|[[ტაი-კადაიური ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#007575|[[იზოლირებული ენები]]|outline=black}}'''
*{{legend|#6c6932|[[იაპონური ენები]]|outline=black}}
*'''[[ნიგერ-კონგოს ენები|ნიგერ-კონგოს ენები]]'''
**{{legend|#00ff75|[[ბანტუს ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#e5ba9f|სხვა|outline=black}}
*'''{{legend|#ff0075|[[ნილო-საჰარული ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#d9b8ca|[[პალეოაზიური ენები]]|outline=black}}'''
*'''{{legend|#6d7e8e|[[პაპუასური ენები]]|outline=black}}'''
{{col-3}}
*'''[[ჩინურ-ტიბეტური ენები]]'''
**{{legend|#ffc600|[[ჩინური ენა]]|outline=black}}
**{{legend|#ffff00|[[ტიბეტურ-ბირმული ენები]]|outline=black}}
*'''[[იბერიულ-კავკასიური ენები]]'''
**{{legend|#ffe3d5|[[ნახურ-დაღესტნური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[ნახური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[დაღესტნური ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#ffe3d5|[[აფხაზურ-ადიღური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[აფხაზურ-აბაზური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[ადიღური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[უბიხური ენა]] †|outline=black}}
**{{legend|#ffe3d5|[[ქართველური ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[ქართული ენა]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[სვანური ენა]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[მეგრული ენა]]|outline=black}}
***{{legend|#ffe3d5|[[ლაზური ენა]]|outline=black}}
*'''[[ურალური ენები]]'''
**[[ფინურ-უნგრული ენები]]
***{{legend|#ba00ba|[[ფინურ-პერმული ენები]]|outline=black}}
***{{legend|#ff75ff|[[უნგრული ენები]]|outline=black}}
**{{legend|#750075|[[სამოდიური ენები]]|outline=black}}
{{Col-end}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[დამხმარე ენები]]
* [[ხელოვნური ენები]]
* [[გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი ენები]]
* [[მკვდარი ენები]]
* [[გლობალური ენათა სისტემა]]
* [[ენათმეცნიერება]]

==ლიტერატურა==
*არნ. ჩიქობავა, „ენათმეცნიერების შესავალი“, თბ., 2008წ.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.ethnologue.com/web.asp Ethnologue]
* [http://linguistlist.org/multitree/ The Multitree Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817105205/http://linguistlist.org/multitree/ |date=2009-08-17 }}
* [http://www.proel.org/mundo.html Lenguas del mundo]
* [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Comparative Swadesh list tables of various language families] (from Wiktionary)

[[კატეგორია:ენები]]
[[კატეგორია:ენათა ოჯახები| ]]</text>
      <sha1>nwyqum99z52e1jyxrovvljiczqeeyar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ივანე (იოანე) აბაშიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3837</id>
    <revision>
      <id>5378073</id>
      <parentid>4706645</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kapitapi</username>
        <id>105452</id>
      </contributor>
      <comment>/* ლიტერატურა */ მითითებულია დამატებითი ინფორმაცია იოანე აბაშიძის შესახებ გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით</comment>
      <origin>5378073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5167" sha1="rqe6waqfakuuph94xkxekqfcqz9xauz" xml:space="preserve">{{მმ*|აბაშიძე}}
{{მმ*|ივანე აბაშიძე}}
'''ივანე ზაალის ძე აბაშიძე''', ''იოანე (იოვანე) კახთ-აბაშიძე'' — [[ბორჩალო]]ს [[მოურავი]] და ქართლ-კახეთის სამეფოს ქეშიკჩიბაში [[1769]]-[[1799]] წლებში. [[ერეკლე II|ერეკლე II]]-ის მეუღლის [[ანა აბაშიძე|ანა დედოფლის]] ძმა. 

იოანე სავარაუდოდ 1740 წლისთვის დაიბადა, ის იზრდებოდა მისი დის ანა აბაშიძის მეუღლის მეფე ერეკლე II-ს კარზე და 1770 წლისთვის უკვე იყო მეფის ქეშიკჩიბაში. ევალებოდა მეფის და მისი ოჯახის დაცვა. მეფის და იოანეს წერილებით ირკვევა რომ ის ასევე ჩართული იყო ლეკთა თარეშის აღკვეთაში, სხვადასხვა სახის სამეურნეო საქმიანობაში, სამეფო ოჯახის წევრთა უზრუნველყოფაში, მოსახლეობის ჩასახლებაში, მონასტრების მომარაგებაში, ვაჭართა და სახელმწიფო მოხელეთათვის თანხის გადახდაში. იოანე მონაწილოებდა სასამართლო დავებშიც. მეფე ერეკლე და მისი მემკვიდრე გიორგი XII დიდად აფასებდნენ იოანეს ამაგს, რისთვის მას არაერთი სახელმწიფო მამულიც გადაეცა. იოანე ასევე იკავებდა ბორჩალოს მოურავობის თანამდებობას. მან მონაწილეობა მიიღო კრწანისის ბრძოლაში სადაც ნიკოლოზ ბარათაშვილის „ბედი ქართლისას“ მიხედვით გმირულად იბრძოდა. გარდაიცვალა 1799 წლის მიწურულს და დაკრძალულია ვეჯინის ამაღლების კომპლექსში, თუმცა ამჟამად მისი საფლავი დაკარგულად ითვლება. 

აბაშიძე ერეკლე II-ის პოლიტიკის ერთგული მიმდევარი იყო. მონაწილეობდა [[კრწანისის ბრძოლა 1795| კრწანისის ბრძოლაში]]. როგორც კახეთის მკვიდრს „კახთ აბაშიძეს“ უწოდებდნენ. ასევე იხსენიებს მას [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი]] პოემაში „ბედი ქართლისა“. იოანე კახთ აბაშიძის და ერეკლე II-ის წერილები გამოაქვენა დეკანოზმა პოლიევქტოს კარბელაშვილმა.&lt;ref&gt;''კარბელაშვილი პ.'', ისტორიული მასალა მეფე ირაკლის ცხოვრებისა:  ივერია. - 1890.-1 ნოემბ.. - N232. - გვ.3. - გაგრძელება ამავე გაზ. 2 ნოემბ. N233, გვ.3; 3 ნოემბ. N234, გვ.3; 4 ნოემბ. N235, გვ.3-4; 6 ნოემბ. N236, გვ.3; 10 ნოემბ. N240, გვ.2; 20 ნოემბ. N247, გვ.3; 21 ნოემბ. N248, გვ.3; 23 ნოემბ. N249, გვ.3&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქსე|1|20|სოსელია ო.}}
{{ქე|1|22|სოსელია ო.}}
ფერაძე კ. (2025). იოანე აბაშიძის ბიოგრაფიული ცნობები. ''თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო შრომათა კრებული'', (1(37), 123–132.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:აბაშიძე, ივანე (იოანე)}}
[[კატეგორია:ქართველი მოურავები]]
[[კატეგორია:აბაშიძეები|ი]]</text>
      <sha1>rqe6waqfakuuph94xkxekqfcqz9xauz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჩეჩელაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4837</id>
    <revision>
      <id>5377914</id>
      <parentid>4935766</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="8k8qyvx6wpeiz2s4nrpa37h4b26hqfo" xml:space="preserve">საკუთარი სახელი '''ჩეჩელაშვილი''' შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* [[გიორგი ჩეჩელაშვილი]] — პოლიტიკოსი, პოლიციის გენერალ-მაიორი
* [[გრიგოლ ჩეჩელაშვილი]] — მომღერალი, მოცეკვავე, მსახიობი
* [[დავით ჩეჩელაშვილი]] — ექიმი-ფთიზიატრი
* [[ვალერი ჩეჩელაშვილი]] — პოლიტიკოსი, დიპლომატი
* [[მელიტონ ჩეჩელაშვილი]] — პედაგოგი
* [[ოთარ ჩეჩელაშვილი]] — საბჭოთა კავშირის გმირი

{{მრავალმნიშვნელოვანი}}

[[კატეგორია:ჩეჩელაშვილები|*]]
[[კატეგორია:ქართული გვარები]]
[[კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით]]</text>
      <sha1>8k8qyvx6wpeiz2s4nrpa37h4b26hqfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამერუნი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4981</id>
    <revision>
      <id>5377907</id>
      <parentid>5348029</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5377907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203533" sha1="bnvwalb33fzd00mepnlriqsm18p3sod" xml:space="preserve">{{მმ*|კამერუნი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა ქვეყანა2
|ვირტუალური სახელმწიფო = 
|სრული სახელი = კამერუნის რესპუბლიკა
|მშობლიური სახელი = ''{{lang-fr|République du Cameroun}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Republic of Cameroon}}''
|სახელი = კამერუნი
|სტატუსი = 
|დროშა = Flag of Cameroon.svg
|ალტ დროშა = 
|დროშის სიგანე = 
|გერბი = Coat of arms of Cameroon.svg
|ალტ გერბი = 
|ეროვნული დევიზი = ''{{lang-fr|&quot;Paix – Travail – Patrie&quot;}}&lt;br/&gt;{{lang-en|&quot;Peace – Work – Fatherland&quot;}}''
|დევიზი ქართულად = „მშვიდობა - შრომა - სამშობლო“
|ეროვნული ჰიმნი = {{lang-fr|&quot;Chant de Ralliement&quot;}}&lt;br/&gt;{{lang-en|&quot;The Rallying Song|Rallying Song&quot;}}&lt;br/&gt;{{small|&quot;[[კამერუნის ჰიმნი|შეკრების სიმღერა]]&quot;}}&lt;br /&gt;{{center| }}
|სამეფო ჰიმნი = 
|სხვა სიმბოლოს ტიპი = 
|სხვა სიმბოლო = 
|რუკა = Cameroon (orthographic projection).svg
|მდებარეობის ტექსტი = 
|ალტ რუკა = 
|რუკის წარწერა = 
|რუკა2 = 
|ალტ რუკა2 = 
|რუკის წარწერა2 = 
|დედაქალაქი = [[იაუნდე]]
|latd=3 | latm=52 | lats= | latNS=N |longd=11 |longm=31 |longs= |longEW=W
|უდიდესი ქალაქი = [[დუალა]]
|უდიდესი დასახლების ტიპი = 
|უდიდესი დასახლება = 
|ოფიციალური ენები = [[ფრანგული ენა|ფრანგული]], [[ინგლისური ენა|ინგლისური]]
|ეროვნული ენები = 
|რეგიონული ენები = 
|ენების ტიპი = 
|ენები = 
|ქვე ენები = 
|ენების ტიპი2 = 
|ენები2 = 
|ქვე ენები2 = 
|ეთნიკური ჯგუფები = 
|ეთნიკური ჯგუფების წელი = 
|რელიგია = 
|ეთნოქორონიმი = 
|მთავრობის ტიპი = [[რესპუბლიკა]]
|ლიდერის ტიტული1 = [[კამერუნის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერის სახელი1 = [[პოლ ბიია]]
|ლიდერის ტიტული2 = [[კამერუნის პრემიერ-მინისტრი|პრ.-მინისტრი]]
|ლიდერის სახელი2 = [[ჟოზეფ ნგუტე]]
|ლიდერის ტიტული3 = 
|ლიდერის სახელი3 = 
|ლიდერის ტიტული4 = 
|ლიდერის სახელი4 = 
|საკანონმდებლო ორგანო = 
|ზედა პალატა = 
|ქვედა პალატა = 
|დამოუკიდებლობის ტიპი = 
|დამოუკიდებლობის შენიშვნა = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = 
|მოვლენის თარიღი1 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = 
|მოვლენის თარიღი2 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = 
|მოვლენის თარიღი3 = 
|ფართობის ადგილი = 53-ე
|ფართობი = 475 442
|ფართობის შენიშვნები = 
|წყლის პროცენტულობა = 0,57
|ტერიტორიის სახელიl = 
|ფართობის სახელი2 = 
|ფართობის მონაცემი2 = 
|მოსახლეობის შეფასება = 21 917 602
|მოსახლეობის შეფასების ადგილი = 58-ე
|მოსახლეობის შეფასების წელი = 2015
|მოსახლეობის აღწერა = 17 463 836
|მოსახლეობის აღწერის წელი = 2005
|მოსახლეობის აღწერის ადგილი = 
|მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 36,73
|მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 167-ე
|წევრების რაოდენობა = 
|მშპ-ის მუპ = $172.970 ტრილიონი&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CM&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/October/weo-report?c=622,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Cameroon) |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=April 2025 |access-date=April 20, 2025 |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518180456/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=622,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 86-ე
|მშპ-ის მუპ-ის წელი = 2025
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = $5760&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CM&quot; /&gt;
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 147-ე
|მშპ-ის ნომინალი = 
|მშპ-ის ნომინალის ადგილი = 
|მშპ-ის ნომინალის წელი = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 
|ჯინი = 
|ჯინის სქოლიო = 
|ჯინის ადგილი =
|ჯინის წელი =
|ჯინის ცვლილება = 
|აგი-ს წელი = 2023
|აგი = 0.588
|აგი-ს ცვლილება = {{ზრდა}}
|აგი-ს ადგილი = 155-ე
|აგი-ს სქოლიო = &lt;ref name=&quot;HDR2025&quot;&gt;{{cite report |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |publisher=[[United Nations Development Programme]] |date=2025 |access-date=9 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509000000/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=9 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ვალუტა = [[ცენტრალურაფრიკული ფრანკი]]
|ვალუტის კოდი = XAF
|სასაათო სარტყელი = [[UTC+01:00]]
|UTC-ის გადაწევა = 
|სასაათო სარტყელი DST = 
|UTC-ის გადაწევა DST-ზე = 
|DST-ის შენიშვნა = 
|ანტიპოდები = 
|თარიღის ფორმატი = დდ/თთ/წწწწ
|მოძრაობის მიმართულება = 
|ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.cm]]
|ISO 3166 კოდი = CMR
|სატელეფონო კოდი = +237
|რუკა3 = 
|ალტ რუკა3 = 
|შენიშვნა ა = 
|შენიშვნა ბ = 
|შენიშვნები = 
}}
'''კამერუნი''' ({{lang-fr|Cameroun}}, {{lang-en|Cameroon}}), ოფიციალურად — '''კამერუნის რესპუბლიკა''' ({{lang-fr|République du Cameroun}}, {{lang-en|Republic of Cameroon}}, {{lang-pt|Rio dos Camarões}}-დან — „კრევეტების მდინარე“) — [[სახელმწიფო]] [[ცენტრალური აფრიკა|ცენტრალური აფრიკის]] დასავლეთ ნაწილში, სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება [[ბიაფრის ყურე]] ([[ატლანტის ოკეანე|ატლანტის ოკეანის]] [[გვინეის ყურე|გვინეის ყურის]] ნაწილი).

== ეტიმოლოგია==
ქვეყნის სახელწოდება უკავშირდება ჰიდრონიმს — „რიუ-დუშ-კამაროინშს“ ({{lang-pt|Rio dos Camarões}} — „კრევეტების მდინარე“).

== ისტორია ==
=== კოლონიამდელი პერიოდი ===
კამერუნის უძველესი მოსახლეობა იყვნენ [[პიგმეები]]. შემდგომში ქვეყნის სამხრეთის კოლონიზება დაიწყეს დასავლეთ-კონგოს ტომებმა და [[ბანტუს ხალხი|ბანტუს]] ტომის ხალხმა. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I ათასწლეულში კამერუნის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა [[საო (ცივილიზაცია)|საოს]] ცივილიზაციის ხალხი, რომელიც იმყოფებოდა განვითარების ბრინჯაოს ხანის სტადიაში, იცოდნენ მიწათმოქმედება და თიხაზე ძერწვა. XIV საუკუნეში აქ მოვიდნენ [[კანემბუ]]ს ტომის ხალხი, ხოლო XV საუკუნეში [[მასა (ხალხი)|მასას]] ტომის ხალხი.

XVII საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე კამერუნის ჩრდილოეთში ჩამოყალიბდა ადრეფეოდალური სახელმწიფო [[მანდარა (სახელმწიფო)|მანდარა]]. [[1715]] წელს მანდარის მმართველმა თავის ქვეყანაში მიიღო მუსლიმი ბერები და მანდარა გახდა სულთანატი.

=== ევროპელთა კოლონიზაციის დასაწყისი ===
1472 წელს კამერუნის სანაპიროს მიაღწიეს [[პორტუგალიელები|პორტუგალიელმა]] კაპიტნებმა [[ფერნან დუ პო]]მ და [[რუი დი სიკეირა]]მ, რომლებმაც მისცეს კამერუნს მისი თანამედროვე სახელი, რისი საბაბიც გახდა სანაპირო წყლებში არსებული [[კიბოსნაირნი|კიბორჩხალების]] ({{lang-pt|Camarão}}) დიდი რაოდენობა. რამდენიმე წლის შემდეგ პორტუგალიელებმა მდინარე ვურის შესართავთან დააარსეს სავაჭრო ფაქტორია, რომელიც დაკავებული იყო ადგილობრივი მოსახლეობისგან მონების ყიდვით.

XVI საუკუნის ბოლოს პორტუგალიელები განდევნეს [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელებმა]], ხოლო XVIII საუკუნის დასაწყისში კამერუნის სანაპიროზე აქტიურად დაიწყეს დამკვიდრება [[ინგლისელები|ინგლისელებმა]], [[ფრანგები|ფრანგებმა]] და [[გერმანელები|გერმანელებმა]], რომლებიც აქ აშენებდნენ სავაჭრო ფაქტორიებს და ქრისტიანულ მისიებს.

=== ფულბეს ტომის ექსპანსია ===
[[ფულბე]]ს ტომის მომთაბარე-მწყემსი ხალხის შეღწევა ჩრდილოეთ კამერუნის ტერიტორიაზე დაიწყო ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში. მათ დაიკავეს მანდარას სულთანატი. XIX საუკუნეში [[ფულანის ჯიჰადი]]ს შედეგად პრაქტიკულად მთელი ჩრდილოეთი კამერუნი შევიდა მუსულმანური სახელმწიფოს შემადგენლობაში, რომლის ცენტრი მდებარეობდა ჩრდილოეთ [[ნიგერია|ნიგერიის]] ტერიტორიაზე. ფულბეს ტომის სამხრეთისკენ გადაადგილებას ხელს უშლიდა [[ტროპიკული ტყე]]ები.

XVIII საუკუნემდე თანამედროვე კამერუნის სამხრეთში ცხოვრობდნენ [[პირველყოფილი საზოგადოება|პირველყოფილი თემური წყობის]] ტომები. მათი განვითარება დაიწყო თანამედროვე კამერუნის სანაპიროებზე ევროპელების გამოჩენის შემდეგ.

=== გერმანიის კამერუნი (1884—1916 წლები) ===
[[ფაილი:Cameroon Bd. 3 1890 (128592785).jpg|thumb|right|250px|კამერუნის რუკა (დაახლოებით 1890 წელი)]]
1884 წლამდე კამერუნის მთელი ტერიტორია იმყოფებოდა დამოუკიდებელი მმართველების ხელისუფლების ქვეშ, რომელთაგან ყველაზე ძლიერები იყვნენ [[დუალა (ხალხი)|დუალას]] ხალხის [[მეფე]]ები. 1884 წლის ივლისში სამმა გერმანულმა ფირმამ [[გუსტავ ნახტიგალი]]ს ({{lang-de|Gustav Nachtigal}}) ხელშეწყობით «მეფეებთან» დადო შეთანხმება, რის საფუძველზეც მათ მიიღეს უზენაესი ხელისუფლება დუალის ტერიტორიაზე. საკუთარი უფლებები შემდგომში მათ გადასცეს [[გერმანია|გერმანიის]] მთავრობას: 1884 წლის 14 ივლისს ტერიტორია საზეიმოდ გამოცხადდა [[გერმანიის იმპერია]]სთან შეერთებულად.

1887 წელს ერთადერთი ინგლისური დასახლება — ვიქტორიის ბაპტისტური მისიონერული სადგური — გადაეცა ბაზელის მისიონერულ საზოგადოებას, რითაც გამყარდა გერმანიის განუსაზღვრელი გავლენა ამ ტერიტორიაზე.

დამსახურება კამერუნის კვლევაზე ეკუთვნის [[რიჩარდ ფრენსის ბარტონი|რიჩარდ ფრენსის ბარტონს]] ({{lang-en|Richard Francis Burton}}), მანს, რეიხენოვს და სხვებს. მანამდე გაუვალი უღრანი ტყეების ზოლი 1887 წელს სამხრეთში პირველად გაკვალეს ლეიტენანტებმა [[რიხარდ კუნდი|რიხარდ კუნდმა]] ({{lang-de|Richard Kund}}) და ტაპენბეკმა, ხოლო ჩრდილოეთში დოქტორმა ცინტგრაფმა და ლეიტენანტმა ცეინერმა.

1888 წლიდან გერმანელებმა დაიწყეს კამერუნის სიღრმისეული რაიონების ათვისება. მათ იქ დაიწყეს [[კაკაო]]ს, [[ყავა|ყავის]], [[კაუჩუკი]]ს პლანტაციების შექმნა. ააშენეს [[რკინიგზა]], საზღვაო პორტები.

[[იოსშტადტი]]ს მაცხოვრებლების აჯანყება იმავე წელს ჩაახშო გერმანული სამხედრო გემების ეკიპაჟმა, სოფელი გაანადგურეს და მის ადგილას ააშენეს ადმინისტრაციის რეზიდენცია. შემდგომში [[ინგლისი|ინგლისთან]] და [[საფრანგეთი|საფრანგეთთან]] შეთანხმებებით დადგინდა საზღვრები.

მდინარე [[ბენუე]]სთან მისასვლელი გზა 1889 წელს აღმოაჩინა [[ეუგენ ცინტგრაფი|ეუგენ ცინტგრაფმა]] ({{lang-de|Eugen Zintgraff}}), მაგრამ მის მიერ დაფუძნებული ბალიბურგის სადგური რამდენიმე წარუმატებელი ექსპედიციების შემდეგ მიტოვებული იქნა. სამხრეთში მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია ლეიტენანტმა მორგენმა 1889 წელს [[იაუნდე]]ში და [[ნგილა]]ში მოგზაურობის შემდეგ. 1890 წელს ის ისევ გაემგზავრა ნგილაში, იქიდან მოუხვია ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ და ჩრდილოეთისკენ, გაიარა ქვეყანა სანაგასა და მბამის ზედა დინებებს შორის, სადაც იპოვა სპილოს ძვლის მარაგი და შუა სუდანთან ვაჭრობის საუკეთესო საშუალება, შემდეგ 1891 წლის იანვარში ბანიოს და ადამავის გავლით მდინარე ბენუესთან მიაღწია იბის. მიღწეული შედეგების გასამყარებლად ბარონმა ფონ გრავენრეიტმა შეადგინა უფრო ძლიერი ექსპედიცია, მაგრამ დაიღუპა [[ბაკვირი]]სთან ბრძოლაში. ლეიტენანტმა რამზაიმ მოახდინა კარტოგრაფიული გადაღებები და 1892 წელს მოინახულა ბალინგა-იაუნდე და მდინარე დიბამბა.

1892 წელს [[ბაკოკო (ხალხი)|ბაკოკოს]] ხალხი და 1893 წელს მაბეას ხალხი იძულებულები გახდნენ შეეწყვიტათ თავდასხმები ქარავანებზე. 1893 წელს ლეიტენანტი ფონ შტეტენმა მოინახულა ის ადგილები, სადაც აქამდე სამი წლით ადრე იმყოფებოდა მორგენი, მან ადამავას სულთანთან დადო შეთანხმება, რის საფუძველზეც ადამავაში მხოლოდ გერმანელებს ჰქონდათ უფლება აეშენებინათ სადგურები. სანაგის და მბამის ზედა დინების გერმანული სამფლობელოების ექსპლოატაციის გასამყარებლად 1893 წლის შემოდგომაზე ჩამოყალიბდა Kameruner Hinterland-Gesellschaft, 200 000 მარკის კაპიტალით, რომელნაც საკუთარი მოღვაწეობა დაიწყო მდინარე სანაგასთან სადგურების აშენება და სპილოს ძვლის, კაუჩუკის, პალმის ნაყოფის და ტყავის გატანა.

1893 წლის 15 დეკემბერს პოლიციის ამბოხებულმა ჯარისკაცებმა (დაგომეელებმა) დაიკავეს სამთავრობო ნაგებობები და გაძარცვეს ისინი, მაგრამ ისინი 21 დეკემბერს დაამარცხეს გერმანული სამხედრო კრეისერის ეკიპაჟის წევრებმა.

XX საუკუნის დასაწყისში [[ბამუმი (სულთანატი)|ბამუმის]] სულთანმა [[იბრაჰიმ ნჯოია]]მ საკუთარი ხალხისათვის შექმნა [[ბამუმი (დამწერლობა)|ბამუმის]] ორიგინალური დამწერლობა. მისმა ძალისხმევას მხარი აუბა გერმანულმა კოლონიალურმა ხელისუფლებამ.

=== ფრანგულ-ბრიტანული კამერუნი ===
[[ფაილი:Cameroon boundary changes.PNG|thumb|right|250px|'''კამერუნი დროთა განმავლობაში'''
{{legend|darkorange|[[გერმანიის კამერუნი]]}}
{{legend|red|[[ბრიტანეთის კამერუნი]]}}
{{legend|blue|[[საფრანგეთის კამერუნი]]}}
{{legend|green|რესპუბლიკა კამერუნი}}
]]
[[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს 1916 წლის თებერვლისთვის კამერუნის ტერიტორიის [[ოკუპაცია]] მოახდინა [[დიდი ბრიტანეთი|დიდმა ბრიტანეთმა]] და [[საფრანგეთი|საფრანგეთმა]].

[[ერთა ლიგა]]მ 1922 წლის ივლისში კამერუნი გამოაცხადა საკუთარ [[სამანდატო ტერიტორია]]დ და მის სამართავად მანდატები მიანიჭა საფრანგეთს (დიდი ნაწილი — '''აღმოსავლეთ კამერუნი''') და დიდ ბრიტანეთს ('''დასავლეთ კამერუნი''').

აღმოსავლეთ კამერუნში გავრცელდა [[საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა|საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის]] კანონმდებლობა. ფრანგებმა სამანდატო ტერიტორია დაყვეს 9 ოლქად, რომელსაც მართავდნენ ფრანგი კომენდანტები და მათზე დაქვემდებარებული ადგილობრივი ბელადების საბჭოები. კამერუნის ჩრდილოეთში ფრანგებმა დატოვეს ძველი ადგილობრივი სულთანატები, მათ მიანიჭა გადასახადების აკრეფისა და სხვა ადმინისტრაციულ-სამეურნეო ფუნქციები.

დასავლეთ კამერუნი შევიდა დიდი ბრიტანეთის [[ნიგერია|ნიგერიის]] [[კოლონია|კოლონიის]] და [[პროტექტორატი]]ს შემადგენლობაში და დაიყო ორ ნაწილად — ჩრდილოეთ კამერუნი (შევიდა ჩრდილოეთ ნიგერიის პროვინციაში) და სამხრეთ კამერუნი (შევიდა სამხრეთ ნიგერიის პროვინციაში).

[[აჩირიმბი II]] იყო მეათე მეფე, ანუ ბაფუტას ფონი, იგივე ბაფუტას და მიმდებარე ტერიტორიების ნახევრადავტონომიური მმართველი (Fondom of Bafut — შედის კამერუნის შემადგენლობაში). მისი მმართველობა გრძელდებოდა 1932 წლიდან 1968 წლამდე, ეს პერიოდი მოიცავდა ბრიტანეთის პროტექტორატის — ბრიტანეთის კამერუნის დამოუკიდებელი კამერუნისათვის გადაცემას.

=== ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის ===
1956 წლის 18 დეკემბერს, აკრძალულმა [[კამერუნის ხალხის კავშირი|კამერუნის ხალხის კავშირმა]] ({{lang-fr|Union des populations du Cameroun}}) (UPC)), რომელიც ძირითადად [[ბამილეკე (ხალხი)|ბამილეკეს]] და [[ბასა (ხალხი)|ბასას]] ეთნიკურ ჯგუფზე იყო დამყარებული, საფრანგეთის კამერუნში დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად. ეს აჯანყება სუსტი ინტენსივობით გაგრძელდა თვით 1961 წელს მოპოვებული დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/britishfrench-cameroon-1948-1961/ |title=University of Central Arkansas |3=UCA |website=ucabears |access-date=2025-08-09 |archive-date=2014-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140728043422/http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/sub-saharan-africa-region/britishfrench-cameroon-1948-1961/ }}&lt;/ref&gt; რამდენიმე ათეული ათასი ადამიანი დაიღუპა ამ აჯანყების მსვლელობისას.&lt;ref&gt;Eckhardt, William, in World Military and Social Expenditures 1987-1988 (12-ე გამოც., 1987 წელი) by [[რუთ ლეგერ სივარდი]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Cambridge History of Africa (1986 წელი), J. D. Fage-ს და R. Oliver-ის გამოც.&lt;/ref&gt;

1956 წლის 23 დეკემბერს საფრანგეთის კამერუნში გაიმართა კამერუნის ტერიტორიული ასამბლეის არჩევნები და შედეგად 1957 წლის 16 აპრილს ასამბლეამ მიიღო დადგენილება, რითაც ის გახდა საფრანგეთის ასოცირებული ტერიტორია, როგორც [[ფრანგული კავშირი]]ს ({{lang-fr|Union française}}) წევრი. ამ ტერიტორიის მაცხოვრებლები გახდნენ კამერუნის მოქალაქეები. 1958 წლის 12 ივნისს საფრანგეთის კამერუნის ტერიტორიულმა ასამბლეამ საფრანგეთის ხელისუფლებას სთხოვა: სამანდატო ვადის გასვლის შემდეგ კამერუნისათვის მიენიჭებინათ დამოუკიდებლობა. კამერუნის შიდა საკითხების მოგვარების კომპეტენცია გადასცემოდათ კამერუნის მოქალაქეებს. 1958 წლის 19 ოქტომბერს საფრანგეთმა აღიარა [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]] მიერ მისთვის მიცემული კამერუნის სამანდატო ტერიტორიისათვის მიენიჭებინა დამოუკიდებლობის არჩევის უფლება.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00817FC385B117A93C2AB178BD95F4C8585F9&amp;scp=1&amp;sq=Cameroon+independence&amp;st=p |title=Abstract |website=select.nytimes.com |access-date=2025-08-09}}&lt;/ref&gt; 1958 წლის 24 ოქტომბერს საფრანგეთის კამერუნის ტერიტორიულმა ასამბლეამ საზეიმოდ გამოაცხადა კამერუნის სურვილი, რომ საკუთარი ქვეყნისათვის მიენიჭებინათ სრული დამოუკიდებლობა 1960 წლის 1 იანვრისათვის. ტერიტორიულმა ასამბლეამ მოუწოდა საფრანგეთის ხელისუფლებას კამერუნში, რომ საფრანგეთს მიემართა [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გაეროს გენერალური ასამბლეისათვის]], რათა მას გაეუქმებინა მანდატი და იმავდროულად დამოუკიდებლობა მიენიჭებინათ საფრანგეთის კამერუნისთვის. 1958 წლის 12 ნოემბერს საფრანგეთის ხელისუფლებამ მიმართა გაეროს ასრულებულიყო საფრანგეთის კამერუნელების ეს თხოვნა. 1958 წლის 15 დეკემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ ცნობად მიიღო საფრანგეთის ხელისუფლების განცხადება, რომლის თანახმადაც საფრანგეთის კამერუნი, რომელზეც ვრცელდებოდა გაეროს მიერ საფრანგეთისთვის გადაცემული მეურვეობის მანდატი, დამოუკიდებლობას მიიღებდა 1960 წლის 1 იანვარს, რითაც დაადასტურა მეურვეობის პერიოდის დასასრული (რეზოლუცია 1282. ХІІІ).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cameroon50.cm/en/history-and-presentation/167-tutelle-a-independance.html |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027131756/http://www.cameroon50.cm/en/history-and-presentation/167-tutelle-a-independance.html |archivedate=2012-10-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/747/26/IMG/NR074726.pdf?OpenElement |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203074646/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/747/26/IMG/NR074726.pdf?OpenElement |archivedate=2014-02-03 }}&lt;/ref&gt; 1959 წლის 13 მარტს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ დაადგინა, რომ შეთანხმება საფრანგეთისათვის გაეროს მიერ მინიჭებულ მანდატზე საფრანგეთის კამერუნის მიმართ დასრულდა და 1960 წლის 1 იანვარს საფრანგეთის კამერუნს უნდა მინიჭებოდა დამოუკიდებლობა (რეზოლუცია 1349. ХІІІ).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/335/84/IMG/NR033584.pdf?OpenElement |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203075513/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/335/84/IMG/NR033584.pdf?OpenElement |archivedate=2014-02-03 }}&lt;/ref&gt;

=== დამოუკიდებლობის პერიოდი ===
საფრანგეთის კამერუნმა დამოუკიდებლობა მიიღო [[1960]] წლის 1 იანვარს, პირველი [[კამერუნის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] გახდა [[აჰმადუ აჰიჯო]] ({{lang-fr|Ahmadou Ahidjo}}), აღმოსავლეთ კამერუნის მთავარი პოლიტიკური ძალის — კამერუნის კავშირის პარტიის ლიდერი ({{lang-fr|Union Camerounaise, (UC)}}), კამერუნის ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ({{lang-fr|Kamerun National Democratic Party (KNDP)}}) ლიდერს [[ჯონ ნგუ ფონჩა]]ს 1970 წლამდე ეკავა ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი.

რადგანაც საფრანგეთის კამერუნმა დამოუკიდებლობა მიიღო რამდენიმე თვით ადრე, ვიდრე [[ნიგერია]]მ, დადგა საკითხი ბრიტანეთის კამერუნის შესახებ. რამდენიმე განხილვისა და 1961 წლის თებერვლის [[რეფერენდუმი ბრიტანეთის კამერუნში|რეფერენდუმის]] შემდეგ მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომ ბრიტანეთის კამერუნის ჩრდილოეთი ნაწილი, პირველ რიგში მუსულმანური, შეერთებოდა ნიგერიას, ხოლო სამხრეთი — კამერუნს&lt;ref&gt;Nohlen, D, Krennerich, M &amp; Thibaut, B (1999) Elections in Africa: A data handbook, p. 177 ISBN 0-19-829645-2&lt;/ref&gt;.

[[რეფერენდუმი]]ს შედეგების თანახმად ჩრდილოეთ კამერუნი 1961 წლის 1 ივნისიდან ოფიციალურად გახდა ნიგერიის ნაწილი, ხოლო სამხრეთ კამერუნი 1961 წლის 1 ოქტომბერს შეუერთდა კამერუნის რესპუბლიკას და შეიქმნა კამერუნის ფედერაციული რესპუბლიკა.

აჰმადუ აჰიჯომ ქვეყანაში ჩამოაყალიბა ავტოკრატიული მმართველობა, აკრძალა ყველა პოლიტიკური პარტიისა და ორგანიზაციის მოღვაწეობა საკუთარის გარდა.

1972 წლის 20 მაისის [[რეფერენდუმი]]ს შედეგად კამერუნის ფედერაციული რესპუბლიკა 1972 წლის 2 ივნისს გარდაიქმნა უნიტარულ — კამერუნის გაერთიანებულ რესპუბლიკად. ეს ნაბიჯი გახდა [[სოციალურ-პოლიტიკური კონფლიქტი]]ს მიზეზი [[ანგლოფონები|ანგლოფონებსა]] და [[ფრანკოფონები|ფრანკოფონებს]] შორის. ბევრი სხვა პოსტკოლონიური აფრიკული ქვეყნების ლიდერებისგან განსხვავებით, მას არ დაუწყია ანტიდასავლური პოლიტიკის განხორციელება, რაც კამერუნს დაეხმარა მიეღწია შედარებითი პოლიტიკური სტაბილურობისთვის და ეკონომიკური ზრდისათვის.

საფრანგეთის ხელისუფლების ზეწოლით 1982 წლის ნოემბერში აჰმადუ აჰიჯო გადადგა და თავისი უფლებამოსილებები გადასცა [[პოლ ბიია]]ს. იგი 1984 წელს გახდა ოფიციალურად არჩეული [[პრეზიდენტი]], მიიღო ხმების 99,98 %. მისი დიდი ძალისხმევით ქვეყანას ოფიციალურად ეწოდა კამერუნის რესპუბლიკა. ის და მისი პოლიტიკური პარტია — [[კამერუნელი ხალხის დემოკრატიული მოძრაობა]] ({{lang-fr|Rassemblement démocratique du peuple camerounais (RDPC)}}) 1984 წლიდან მუდამ იმარჯვებდა შესაბამისად საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში.

1990-იან წლებში კამერუნის ჩრდილო-დასავლეთში მცხოვრები ანგლოფონური მოსახლეობა, რომელიც 1961 წლის თებერვლის რეფერენდუმის შედეგად გამოვიდა კოლონიალური ნიგერიის შემადგენლობიდან და შევიდა დამოუკიდებელი კამერუნის შემადგენლობაში, ალაპარაკდა ფრანკოფონურ მოსახლეობასთან შედარებით ადგილობრივი მოსახლეობის დისკრიმინაციის შესახებ.

[[1992]] წელს ქვეყანაში პირველი მრავალპარტიული არჩევნები ჩატარდა.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Cameroon-CIA WFB Map.png|thumb|right|250px|კამერუნის რუკა]]
[[ფაილი:Cameroon Map.jpg|thumb|right|250px|კამერუნის რუკა]]
[[ფაილი:Cameroon Topography.png|thumb|right|250px|კამერუნის ტოპოგრაფიული რუკა]]
[[ფაილი:Cameroon_sat.png|thumb|right|250px|ხედი ხელოვნური თანამგზავრიდან]]
ქვეყანა მდებარეობს [[ცენტრალური აფრიკა|ცენტრალური აფრიკის]] დასავლეთ ნაწილში, სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება [[ბიაფრის ყურე]] ([[ატლანტის ოკეანე|ატლანტის ოკეანის]] [[გვინეის ყურე|გვინეის ყურის]] ნაწილი). სანაპირო ზოლის სიგრძე — დაახლოებით 402 კმ.

ქვეყნის ტერიტორია მდებარეობს [[ეკვატორი]]ს ჩრდილოეთით. სამხრეთის უკიდურესი წერტილი ეკვატორიდან დაშორებულია 200 კმ-ზე უფრო ნაკლები მანძილით. ფართობი: საერთო — 475 442 კმ². ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია — [[კამერუნი (მთა)|კამერუნის]] [[მთა]] ({{lang-fr|Mont Cameroun}}), რომელიც მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 4040 მეტრ სიმაღლეზე. ჩრდილო-დასავლეთით [[სახელმწიფო საზღვარი|ესაზღვრება]] [[ნიგერია]]ს, (საზღვრის სიგრძე 1690 კმ), ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით — [[ჩადი|ჩადს]], (საზღვრის სიგრძე 1094 კმ), აღმოსავლეთით — [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]ს, (საზღვრის სიგრძე 797 კმ), სამხრეთით — [[გაბონი|გაბონს]], (საზღვრის სიგრძე 298 კმ), [[კონგოს რესპუბლიკა]]ს (საზღვრის სიგრძე 523 კმ) და [[ეკვატორული გვინეა|ეკვატორულ გვინეას]] (საზღვრის სიგრძე 189 კმ).

=== გეოლოგია ===
კამერუნის [[რელიეფი]] ხასიათდება მთების ([[კამერუნის მთიანეთი]]), ზეგნების და ვაკეების მონაცვლეობით. ატლანტის ოკეანის სანაპიროს დიდი ნაწილი უკავია [[აკუმულაცია|აკუმულაციურ]] დაბლობებს (ალაგ-ალაგ დაჭაობებულს) ფართე [[ესტუარი|ესტუარებით]]. სანაპიროზე განცალკევებით ამოწეულია მოქმედი ტრაქიბაზალტური გუმბათისებრი ფორმის [[კამერუნი (მთა)|კამერუნის]] (4040 მეტრი) [[სტრატოვულკანი]]. მდინარე ლობეს სამხრეთით სანაპირო ხდება მაღალი და [[კლდე|კლდოვანი]]. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში ამოწეულია 2460 მეტრამდე სიმაღლის [[ჰორსტი]]ანი [[ადამავის პლატო]]ს მთები (ჩაბალ-მბაბოს მთა), დამძიმებული ახალგაზრდა [[ლავა|ლავის]] საფარით და ჩამქრალი [[ვულკანი|ვულკანების]] კონუსებით. ამ მთების სამხრეთით მდებარეობენ საძირკვლიანი [[დენუდაცია|დენუდაციური]] [[პლატო]]ები, რომლებსაც უკავიათ კამერუნის ტერიტორიის დიდი ნაწილი. ადამავის პლატოს ჩრდილოეთით მდებარეობს ამოწეული პლასტური ვაკე, რომელიც დასავლეთიდან ესაზღვრება დაბალი სიმაღლის [[მანდარის მთები|მანდარის მთებს]]. ქვეყნის უკიდურესი ჩრდილოეთი უკავია [[ჩადის ტბა|ჩადის ტბის]] ღრმულის ტბისეულ-აკუმულაციურ დაბლობს, რომელიც იტბორება [[წვიმა|წვიმიანი]] სეზონის დროს. კამერუნის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი მდებარეობს [[კონგოს ღრმული]]ს განაპირას.

=== სასარგებლო წიაღისეული ===
კამერუნში არსებობს [[ნავთობი]]ს და [[ბუნებრივი აირი]]ს საბადოები ატლანტის ოკეანის შელფზე. ქვეყანაში არსებობს [[სასარგებლო წიაღისეული]]ს სხვა საბადოებიც, აქ მოიპოვება: [[ბოქსიტი|ბოქსიტები]], [[ოქრო]], [[ნიკელი]], [[მანგანუმი]], [[კობალტი]], [[რკინა]], [[კალა]], [[ტიტანი]], [[ურანი (ელემენტი)|ურანი]].

=== ნიადაგი ===
კამერუნის ტერიტორიის დიდი ნაწილი დაფარულია წითელ-ყვითელი ფერის [[ოქსისოლი]]ს [[ნიადაგი]]თ, რომელზეც იზრდება ეკვატორული [[ტყე]]ები. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში გავრცელებულია წითელი ფერის [[სავანა|სავანური]] რკინის ჟანგის შემცველი ნიადაგი. კამერუნის ჩრდილოეთი ნაწილი დაფარულია შავი ფერის ალუვიური და ნაცრისფერი [[ვერტისოლი]]ს ნიადაგით.

=== ჰიდროლოგია ===
კამერუნის ხშირი და წყალუხვი [[მდინარე]]ული ქსელი მიეკუთვნება [[ატლანტის ოკეანე|ატლანტის ოკეანის]] აუზს, უკიდურესი ჩრდილოეთის და ჩრდილო-აღმოსავლეთის გამოკლებით, სადაც მდინარეები ჩაედინებიან [[ჩადის ტბა]]ში. უდიდესი მდინარე, რომლის აუზიც მთლიანად კამერუნში მდებარეობს კამერუნში, არის [[სანაგა]]. მდინარეები, რომელთა სათავე იწყება ადამავის პლატოს მთების ჩრდილოეთ ფერდოებიდან, ჩაედინებიან მდინარე [[ბენუე]]ში, რომელიც მდინარე [[ნიგერი (მდინარე)|ნიგერის]] მთავარი შენაკადია. მდინარეები, რომლებიც მიედინებიან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ, ჩაედინებიან მდინარე [[სანგა]]ში, რომელიც ეკუთვნის მდინარე [[კონგო (მდინარე)|კონგოს]] აუზს. მდინარეები [[ლოგონი]] და [[შარი]] [[ჩადი]]ს ტერიტორიაზე მიედინებიან ჩრდილოეთით და კამერუნის ტერიტორიაზე ჩაედინებიან ჩადის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე. ჰიდროენერგეტიკული საჭიროებისათვის შექმნილია დიდი [[წყალსაცავი|წყალსაცავები]]: [[მბაკაუ]], [[ლაგდო]], [[ბამენჯინგი]].

ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარეობს [[ჩადის ტბა|ჩადის ტბის]] სამხრეთი სანაპირო. ქვეყნის დასავლეთში ასევე მდებარეობს [[ნიოსის ტბა]], სადაც [[1986]] წლის [[21 აგვისტო]]ს მოხდა [[ლიმნოლოგია|ლიმნოლოგიური]] [[ლიმნოლოგიური კატასტროფა|კატასტროფა]], რომელმაც შეიწირა 1700 ადამიანის სიცოცხლე.&lt;ref name=&quot;Nyos_Dam&quot;&gt;{{Cite web |url=http://ochanet.unocha.org/p/Documents/Lake_Nyos_Dam_Assessment.pdf |title=Lake Nyos Dam Assessment |accessdate=2017-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331102431/http://ochanet.unocha.org/p/Documents/Lake_Nyos_Dam_Assessment.pdf |archivedate=2012-03-31 }}&lt;/ref&gt;

=== ფლორა და ფაუნა ===
[[ტყე]]ებს და მეჩხერ ტყეებს უკავიათ კამერუნის ტერიტორიის დაახლოებით ნახევარი. ქვეყნის ტყეებში იზრდება [[ხე]]ების თითქმის ყველა ტროპიკული სახეობა. ყველაზე უფრო ტიპურია [[ფიკუსი]], [[პურის ხე]], [[ევკალიპტი]], [[პალმა]]. ბევრია ძვირფასი ჯიში, რომლებიც მსოფლიო ბაზარზე საკმაოდ მოთხოვნადია, ესენია წითელი ხეების სხვადასხვა სახეობები, როგორებიცაა: [[აკაჟუ]], [[უტილე]] ({{lang-la|Entandrophragma utile}}), [[საპელე]] ({{lang-la|Entandrophragma cylindricum}}); [[აბანოზი]], [[ყვითელი ხე]] და სხვა, რომლებსაც მოაქვთ ძვირფასი მასალა და სამშენებლო [[მერქანი]]. ბევრია ხეების ისეთი ჯიში, რომლებსაც აქვთ განსაკუთრებით მაგარი (მძიმე) მერქანი, მათ შორისაა განთქმული [[რკინის ხე|რკინის ხის]] ერთ-ერთი სახეობა — [[ფრთოსანი ლოფირა]] ({{lang-la|Lophira alata}}); მისი მერქანი გამოიყენება საპორტე მეურნეობაში და შპლების დასამზადებლად. ქვეყანა გამოირჩევა აფრიკაში [[ბიომრავალფეროვნება|ბიომრავალფეროვნების]] ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი დონით. მცენარეული საფარის სიმჭიდროვე იზრდება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ: ჩადის ტბიდან დაშორების ზრდასთან ერთად გაუდაბნოებული [[სავანა|სავანები]] იცვლება ტიპურით, ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მათ მაგივრად იზრდება მეჩხერი ტყეები და მარადმწვანე ფოთლოვანი ტყეები, მაგრამ სამხრეთში უკვე ხარობს მარადმწვანე ნოტიო ეკვატორული [[ტროპიკული ტყეები]]. კამერუნის მთის ფერდოებზე 3000 მეტრზე მაღლა მდებარე მთის მარადმწვანე ტყეები იცვლება მთის მდელოებით. სანაპიროს გასწვრივ იზრდება [[მანგროს ტყეები]].

კამერუნის [[ფლორა|ფლორის]] შემადგენლობაში 9000 სახეობაზე მეტი მაღალი მცენარეა, [[ფაუნა]] წარმოდგენილია 1000 სახეობის [[ფრინველები]]თ, 300 სახეობაზე მეტი [[ძუძუმწოვრები]]თ, [[ქვეწარმავლები]]ს 200 სახეობით. ტყეებში ბინადრობენ მრავალფეროვანი [[პრიმატები]] ([[ანთარი (გვარი)|ანთარი]], [[გალაგო]], [[პოტო]] ({{lang-la|Perodicticus potto}}), [[კოლობუსი]] ({{lang-la|Colobus}}), [[დრილი]], [[შიმპანზე]], [[გორილა]]), [[სპილო]], [[ბეჰემოთი]], [[ტყის ანტილოპები]] ([[ბონგო (ანტილოპა)|ბონგო]], [[სიტატუნგა]]). სავანებში საკმაოდ ბევრია: [[ჟირაფისებრნი|ჟირაფი]], [[აფრიკული კამეჩი]], [[ანტილოპები|ანტილოპა]], [[მარტორქისებრნი|შავი მარტორქა]], [[სირაქლემასნაირნი|სირაქლემა]], [[მარაბუ]], [[სავათი]], გვხვდება [[ლომი]] და [[ჯიქი]]. მდიდარია წყლის ფაუნა. სანაპირო წყლებში გვხვდება 130 სახეობაზე მეტი [[თევზი]], რომელთა შორისაა ბევრი ძვირფასი სარეწი სახეობა, ასევე [[ცხრაფეხები]], [[კიბოსნაირნი|კიბორჩხალები]], [[ლანგუსტისებრნი|ლანგუსტები]]. სანაპირო ზოლის ტყეებში ბინადრობს [[გოლიათი ბაყაყი]] — დღეისათვის მცხოვრები ყველაზე უფრო დიდი ბაყაყი. მტკნარი წყლის თევზებით მდიდარია მდინარეების — ვურის, სანაგის, ნიონგის აუზები.

=== კლიმატი ===
[[ფაილი:Cameroon map of Köppen climate classification.svg|thumb|right|250px|კამერუნის რუკა [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის]] მიხედვით]]
კამერუნის [[კლიმატი|კლიმატური]] პირობები განსხვავებულია ქვეყნის სხვადასხვა ნაწილებში. სამხრეთში კლიმატი მუდმივად ნოტიო [[ეკვატორული კლიმატური სარტყელი|ეკვატორულია]], ცენტრში და ჩრდილოეთში — [[სუბეკვატორული კლიმატური სარტყელი|სუბეკვატორულია]], [[წვიმა|წვიმიანი]] [[ზაფხული]]თ და მშრალი [[ზამთარი|ზამთრით]] (მშრალი სეზონის ხანგრძლივობა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ იზრდება 4 თვიდან 7 თვემდე). კამერუნის მთის დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ფერდოები — ყველაზე უფრო ნოტიო ადგილებია აფრიკაში (წელიწადში 9655 მმ-მდე ნალექი) და ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ნოტიო ადგილი მსოფლიოში.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|-
! რეგიონი
! ყველაზე უფრო თბილი თვის t,&lt;br /&gt;°С
! ყველაზე უფრო ცივი თვის t,&lt;br /&gt;°С
! ნალექების წლიური რაოდენობა,&lt;br /&gt;მმ
|-
! სანაპირო
| 24—28 (ივლისი-აგვისტო)
| 22—24 (თებერვალი-მარტი)
| &gt;3000
|-
! ცენტრი
| 22—24 (აპრილი-მაისი)
| 20—21 (დეკემბერი-იანვარი)
| 1500—2000
|-
! ჩრდილოეთი
| 32—33 (აპრილი-მაისი)
| 26—27 (დეკემბერი-იანვარი)
| &lt;500
|}

== სახელმწიფო წყობა ==
კამერუნი [[რესპუბლიკა]]ა. ქვეყნის [[კონსტიტუცია]] მოქმედებს 1972 წლიდან. კამერუნი შედის [[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობის]] შემადგენლობაში, რომელსაც [[დიდი ბრიტანეთი]] ხელმძღვანელობს.

[[სახელმწიფოს მეთაური]]ა — [[კამერუნის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], რომელიც ასევე უმაღლესი მთავარსარდალია. პრეზიდენტს ირჩევენ საყოველთაო არჩევნებში 7 წლის ვადით (არაუმეტეს ორი ვადისა). დღევანდელ პრეზიდენტ [[პოლ ბიია]]ს კამერუნის პრეზიდენტის პოსტი უწყვეტად უკავია 1982 წლის 6 ნოემბრიდან (პრეზიდენტის ყველაზე ბოლო არჩევნები გაიმართა 2011 წლის ოქტომბერში, რომელშიც კვლავ პოლ ბიიამ გაიმარჯვა).

აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს პრეზიდენტი და მთავრობა [[პრემიერ-მინისტრი]]ს ხელმძღვანელობით.

საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ქვეყნის [[პარლამენტი]]. 1996 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებების შედეგად 2013 წლიდან იგი ორპალატიანია. ქვედა პალატა — ეროვნული კრება შედგება 180 დეპუტატისგან, რომლებსაც ირჩევენ 5 წლიანი ვადით და იკრიბებიან სამჯერ წელიწადში.&lt;ref name=msu&gt;{{cite web|url=https://globaledge.msu.edu/countries/cameroon/government|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon: Government|publisher=Michigan State University: Broad College of Business}}&lt;/ref&gt; კანონები მიიღება ხმათა უმრავლესობით. ზედა პალატა — სენატი შედგება 100 სენატორისაგან (10-10 ადამიანი თითოეული 10 პროვინციიდან), რომელთაგან 70 სანატორს ირჩევს ამომრჩეველთა კოლეგია, ხოლო 30 სანატორს ნიშნავს პრეზიდენტი.

1961 წლიდან მმართველი პარტიაა — „კამერუნის ხალხის დემოკრატიული მოძრაობა“. ყველაზე ბოლო — 2013 წელს ჩატარებული არჩევნების შემდეგ იგი ეროვნულ კრებაში ფლობს 148 ადგილს.

კამერუნის სამართლებლივი სისტემა ძირითადად ემყარება საერთო სამართალზე დაფუძნებულ ფრანგულ სამოქალაქო სამართალს. მოუხედავად იმისა, რომ სასამართლო ხელისუფლება ნომინალურად დამოუკიდებელია, იგი დამოკიდებულია აღმასრულებელ ხელისუფლებაში შემავალ იუსტიციის სამინისტროზე.&lt;ref name=&quot;State Dept&quot;&gt;[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/26431.htm U.S. Relations With Cameroon]&lt;/ref&gt; პრეზიდენტი ნიშნავს მოსამართლეებს ყველა დონეზე.&lt;ref name=msu/&gt; სასამართლო ხელისუფლება ოფიციალურად დაყოფილია ტრიბუნალებად, სააპელაციო სასამართლოებად და უმაღლეს სასამართლოებად. ეროვნული კრება ირჩევს უმაღლესი სასამართლოს 9 წევრს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.etat.sciencespobordeaux.fr/_anglais/institutionnel/cameroon.html|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon: Institutional Situation|publisher=Montesquieu University of Bordeaux|author=Abdourhamane, Boubacar Issa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921001254/http://etat.sciencespobordeaux.fr/_anglais/institutionnel/cameroon.html|archivedate=21 სექტემბერი 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.commonwealthofnations.org/sectors-cameroon/government/|accessdate=12 April 2013|title=Government in Cameroon|publisher=Commonwealth of Nations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328164623/http://www.commonwealthofnations.org/sectors-cameroon/government/|archivedate=28 მარტი 2014}}&lt;/ref&gt;

== შეიარაღებული ძალები ==
კამერუნის [[შეიარაღებული ძალები]] მთლიანობაში აპოლიტიკური ძალაა, სადაც მოქმედებს სამოქალაქო კონტროლი შეიარაღებულ ძალებზე. იგი ტრადიციულად დამოკიდებულია საფრანგეთის შეიარაღებული ძალების სისტემაზე, თუმცა ეს დამოკიდებულება თანდათან კლებულობს, მაგრამ მას პერიოდულად მაინც აქვს ადგილი, რადგანაც [[ფრანგები|ფრანგი]] სამხედრო მრჩეველები ისევ აქტიურად მონაწილეობენ კამერუნის შეიარაღებული ძალების მომზადებაში. შეიარაღებული ძალები შედგება [[სახმელეთო ჯარები]]საგან, [[სამხედრო-საჰაერო ძალები]]საგან და [[სამხედრო-საზღვაო ძალები]]საგან და მისი რაოდენობა შეადგენს 14 200 ჯარისკაცს. აქედან სახმელეთო ჯარების დაახლოებით 12 500 სამხედრო მოსამსახურე განლაგებულია სამ სამხედრო ოლქში. დაახლოებით 1300 ადამიანი სამხედრო-საზღვაო ძალების შემადგენლობაში ირიცხება. მისი მთავარი სამხედრო შტაბი მდებარეობს ქალაქ [[დუალა]]ში. 400 სამხედრო მოსამსახურე სამხედრო-საჰაერო ძალების ნაწილებში მსახურობს. დამატებით არსებობს 9000 ადამიანისაგან შემდგარი გასამხედროებული ნაწილი, რომლებიც წარმოადგენენ ქვეყნის ჟანდარმერიას ([[პოლიცია]]) ან ასრულებენ დაზვერვით ფუნქციებს.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;International Institute for Strategic Studies. (2014). Chapter Ten: Country comparisons - commitments, force levels and economics. The Military Balance, 114(1), 471–492. doi:10.1080/04597222.2014.871887&lt;/ref&gt;

კამერუნის შეიარაღებული ძალები განლაგებულია ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის [[ნგაუნდერე]]ში. სამხედრო-საჰაერო ძალების ნაწილები იმყოფებიან [[გარუა]]ში, [[იაუნდე]]ში, [[დუალა]]ში და [[ბამენდა]]ში.

[[ჩინეთი]] კამერუნთან აგრძელებს ურთიერთობას სამხედრო სფეროში, რომელიც მოიცავს სამხედრო სტუდენტების მომზადებას. ყოველწლიურად [[ჩინელები|ჩინელი]] ტექნიკური პერსონალი ეხმარება ქვეყანას სამხედრო გემების შეკეთებაში. ჩინეთი ასევე აწარმოებს კამერუნისათვის სამხედრო იარაღის მიყიდვას.&lt;ref&gt;[[WikiLeaks]] [[United States diplomatic cables leak]] 10YAOUNDE95&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დღეისათვის კამერუნი დაყოფილია 10 რეგიონად ({{lang-fr|régions}}). რეგიონები ქმნიან 58 დეპარტამენტს ({{lang-fr|départements}}). დეპარტამენტები იყოფიან 327 კომუნად ({{lang-fr|communes}}).
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
! colspan=&quot;10&quot; | კამერუნის ადმინისტრაციული დაყოფა რეგიონებად
|-
| colspan=&quot;10&quot; | [[ფაილი:Provinces of Cameroon numbered.svg|200px|center]]
|-
!№&lt;br /&gt;რუკაზე||bgcolor=#FFFFCA|რეგიონები||bgcolor=#FFFFCA|ადმ. ცენტრი||ფართობი,&lt;br /&gt;კმ²||მოსახლეობა,&lt;ref name=&quot;Institut National de la Statistique&quot; /&gt;&lt;br /&gt;ად. (2005)||სიმჭიდროვე,&lt;br /&gt;ად./კმ²
|-----
| 1
| [[ადამავის რეგიონი|ადამავა]]
| [[ნგაუნდერე]]
| align=&quot;right&quot;|63 701
| align=&quot;right&quot;|1 183 551
| align=&quot;right&quot;|18,60
|-----
| 2
| [[ცენტრალური რეგიონი (კამერუნი)|ცენტრალური რეგიონი]]
| [[იაუნდე]]
| align=&quot;right&quot;|68 953
| align=&quot;right&quot;|4 098 592
| align=&quot;right&quot;|59,44
|-----
| 3
| [[აღმოსავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|აღმოსავლეთის რეგიონი]]
| [[ბერტუა]]
| align=&quot;right&quot;|109 002
| align=&quot;right&quot;|832 869
| align=&quot;right&quot;|7,64
|-----
| 4
| [[უკიდურესი ჩრდილოეთის რეგიონი (კამერუნი)|უკიდურესი ჩრდილოეთის რეგიონი]]
| [[მარუა]]
| align=&quot;right&quot;|34 263
| align=&quot;right&quot;|3 945 168
| align=&quot;right&quot;|115,14
|-----
| 5
| [[სანაპირო რეგიონი (კამერუნი)|სანაპირო რეგიონი]]
| [[დუალა]]
| align=&quot;right&quot;|20 248
| align=&quot;right&quot;|3 309 558
| align=&quot;right&quot;|163,45
|-----
| 6
| [[ჩრდილოეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილოეთის რეგიონი]]
| [[გარუა]]
| align=&quot;right&quot;|66 090
| align=&quot;right&quot;|2 410 936
| align=&quot;right&quot;|36,48
|-----
| 7
| [[ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი]]
| [[ბამენდა]]
| align=&quot;right&quot;|17 300
| align=&quot;right&quot;|1 950 667
| align=&quot;right&quot;|112,76
|-----
| 8
| [[სამხრეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთის რეგიონი]]
| [[ებოლოვა]]
| align=&quot;right&quot;|47 191
| align=&quot;right&quot;|745 198
| align=&quot;right&quot;|15,79
|-----
| 9
| [[სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი]]
| [[ბუეა]]
| align=&quot;right&quot;|25 410
| align=&quot;right&quot;|1 534 232
| align=&quot;right&quot;|60,38
|-----
| 10
| [[დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|დასავლეთის რეგიონი]]
| [[ბაფუსამი]]
| align=&quot;right&quot;|13 892
| align=&quot;right&quot;|1 906 831
| align=&quot;right&quot;|137,26
|-----
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||სულ||   ||466 050||21 917 602||47,03
|}

== დემოგრაფია ==
* მოსახლეობის რაოდენობა — 17 463 836 ადამიანი (2005 წელი),&lt;ref name=&quot;Institut National de la Statistique&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.cm/downloads/annuaire/2012/Annuaire-2012-chapitre-4.pdf |title=მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (Statistique) |accessdate=2017-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517031000/http://www.stat.cm/downloads/annuaire/2012/Annuaire-2012-chapitre-4.pdf |archivedate=2018-05-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census&quot;&gt;[ფაილი:///C:/Users/homePC/Downloads/Rapport_de_presentation_des_resultats_2005.pdf] მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geohive&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.geohive.com/cntry/cameroon.aspx |title=მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (geohive) |accessdate=2017-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511140626/http://www.geohive.com/cntry/cameroon.aspx |archivedate=2013-05-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;citypopulation&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/Cameroon-Cities.html მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (citypopulation)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;statoids&quot;&gt;[http://www.statoids.com/ucm.html მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (statoids)]&lt;/ref&gt;
* წლიური ზრდა — 2,8 % (2005 წელი).
* ქალაქის მოსახლეობა — 8 514 938 ადამიანი 48,8 % (2005 წელი).
* სოფლის მოსახლეობა — 8 948 898 ადამიანი 51,2 % (2005 წელი).
* [[შობადობა]] — 36,59 ბავშვი 1000 ადამიანზე (ფერტილობა — 4,1 დაბადებული ერთ ქალზე) (2015 წელი).
* [[სიკვდილიანობა]] — 10,40 % (2015 წელი).
* ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი — 58,51 % (2015 წელი).
* [[სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა]] — 55,02 წელი (2015).
* საშუალი ასაკი — 19,3 წელი
** მამაკაცები — 19,2 წელი
** ქალები — 19,4 წელი (2015 წელი).
* ასაკობრივი ჯგუფები:
** 0-14 წელი: 40,8 %
** 15-64 წელი: 55,9 %
** 65 წელზე უფროსები: 3,3 % (2015 წელი).
* განათლება — 67,9 % (77,0 % მამაკაცებში, 59,45 % ქალებში (2004 წლის შეფასება)).
* [[შიდსი]]ს ვირუსით დაავადება — მოსახლეობის 5,1 % (2007 წელი).

=== ეთნიკური ჯგუფები ===
[[ფაილი:Cameroon.jpg|thumb|right|250px|კამერუნის ეთნიკური ჯგუფები.]]
კამერუნის დემოგრაფიული პროფილი საკმაოდ რთულია. ქვეყანაში ცხოვრობს დაახლოებით 250 სხვადასხვა [[ეთნოსი|ეთნიკური ჯგუფი]], რომლებიც შეიძლება დაიყოს 5 დიდ რეგიონალურ კულტურულ ქვეჯგუფად:

* დასავლეთის მთიელები (კამერუნის მთიანეთის ხალხი), [[ბამილეკე]]ს, [[ბამუმი (ხალხი)|ბამუმის]] (ან ბამუნის) და [[ტიკარი (ხალხი)|ტიკარის]] ბევრი მცირერიცხოვანი ჯგუფების ჩათვლით ქვეყნის [[ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონში]] (მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 38 %);
* სანაპიროს ტროპიკული ტყეების ხალხი, [[ბასა (ხალხი)|ბასას]], [[დუალა (ხალხი)|დუალას]] და ბევრი უფრო მცირერიცხოვანი ჯგუფების ჩათვლით ქვეყნის [[სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონში]] (12 %);
* სამხრეთის ტროპიკული ტყეების ხალხი, მათ შორის [[ბეტი-პაჰუინი]], ბულუ (ბეტი-პაჰუინის ქვეჯგუფი), [[ფანგი (ხალხი)|ფანგი]] (ბეტი-პაჰუინის ქვეჯგუფი), [[მაკა (ხალხი)|მაკა]], [[ნჯემი (ხალხი)|ნჯემი]] და [[პიგმეები]]ს ტომის ხალხი [[ბაკა (ხალხი)|ბაკა]] (18 %);
* ჩრდილოეთის ნახევრადგვალვიანი რეგიონის ([[საჰელი]]) და ცენტრალური მთიანეთის უპირატესად მუსულმანი ხალხი, [[ფულბე]]ს ტომის ჩათვლით ({{lang-fr|Peul ''ან'' Peuhl}}; ფულბეს ენა — Fulɓe) (14 %);
* „[[კირდი]]“ — ჩრდილოეთ უდაბნოს და ცენტრალური მთიანეთის არამუსულმანი ან ისლამის ახალმიღებული ხალხი (18 %).

კამერუნის ხელისუფლებამ დამოუკიდებლად არსებობის 44 წლის განმავლობაში ჩაატარა მოსახლეობის რაოდენობის ორი აღწერა 1976 და 1987 წლებში. მეორე აღწერის სრული მონაცემები არასდროს არ გამოქვეყნებულა. მესამე აღწერა ჩატარდა 2005 წლის 11 ნოემბერს, მაგრამ მისი სრული შედეგები დღემდე არ არის ცნობილი. მისი პირველი შედეგები გამოქვეყნდა 2010 წელს.&lt;ref&gt;[http://slmp-550-104.slc.westdc.net/~stat54/nada/index.php/catalog/58 Cameroon - Third General Census of Population and Housing 2005 - IPUMS Subset] ([http://slmp-550-104.slc.westdc.net/~stat54/nada/index.php/catalog/58/download/571 download first findings &quot;Rapport de presentation des résultats définitifs&quot; - pdf])&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!width=60%|ხალხი
!width=40%|''The World Factbook'', CIA&lt;ref name=&quot;CIATONGA&quot;&gt;{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|title= Africa ::CAMEROON|publisher= CIA The World Factbook|accessdate= 2017-01-26|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|archivedate= 2020-05-15}}&lt;/ref&gt;
|-
|მთიანეთის ხალხი ||align=&quot;center&quot;|31 %
|-
|სამხრეთ [[ბანტუს ხალხი]] ||align=&quot;center&quot;|19 %
|-
|[[კირდი]] ||align=&quot;center&quot;|11 %
|-
|[[ფულბე]] ||align=&quot;center&quot;|10 %
|-
|ჩრდილო-დასავლეთის ბანტუს ხალხი||align=&quot;center&quot;|8 %
|-
|აღმოსავლეთის ხალხი||align=&quot;center&quot;|7 %
|-
|სხვა აფრიკელი ხალხი||align=&quot;center&quot;|13 %
|-
|არააფრიკელები||align=&quot;center&quot;|&lt;1 %
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!width=60%|ხალხი
!width=40%|Université&lt;br /&gt;Laval
|-
| [[ბამილეკე]] და [[ბამუმი (ხალხი)|ბამუმი]] ||align=&quot;center&quot;|24,5 %
|-
| [[ფანგი (ხალხი)|ფანგი]] ან [[ბეტი-პაჰუინი]]ს ტომები ([[ეტონი (ხალხი)|ეტონი]], [[ევონდო (ხალხი)|ევონდო]] და ბენე, [[ბულუ (ხალხი)|ბულუ]], ფონგი, [[მანგისა (ხალხი)|მანგისა]]) ||align=&quot;center&quot;|18,6 %
|-
| [[დუალა (ხალხი)|დუალა]], ლუნდუ და [[ბასა (ხალხი)|ბასა]] ||align=&quot;center&quot;|14,7 %
|-
| [[ფულბე]] ||align=&quot;center&quot;|9,6 %
|-
| [[ტიკარი (ხალხი)|ტიკარი]] ||align=&quot;center&quot;|3,4 %
|-
| [[მანდარა (ხალხი)|მანდარა]] ||align=&quot;center&quot;|5,7 %
|-
| [[მაკა (ხალხი)|მაკა]] ||align=&quot;center&quot;|4,9 %
|-
| [[ჩამბა (ხალხი)|ჩამბა]] ||align=&quot;center&quot;|2,4 %
|-
| [[მბუმი (ხალხი)|მბუმი]] ||align=&quot;center&quot;|1,3 %
|-
| [[ჰაუსა (ხალხი)|ჰაუსა]] ||align=&quot;center&quot;|1,2 %
|}

=== ენა ===
კამერუნში დაახლოებით 250 ენაზე ლაპარაკობენ.&lt;ref&gt;Kouega, Jean-Paul. 'The Language Situation in Cameroon', Current Issues in Language Planning, vol. 8/no. 1, (2007), pp. 3-94.&lt;/ref&gt; ისინი მოიცავენ 55 [[აფრაზიული ენები|აფრაზიულ]], 2 [[ნილო-საჰარული ენები|ნილო-საჰარულ]], 4 [[უბანგიური ენები|უბანგიურ]] და 169 [[ნიგერ–კონგოს ენები|ნიგერ–კონგოს]] ენებს. ნიგერ–კონგოს ენათა ჯგუფი იყოფა [[სენეგამბიური ენები|სენეგამბიურ]] ([[ფულბე (ენა)|ფულბე]]), 28 [[ადამავის ენები|ადამავის]] და 142 [[ბენუე–კონგოს ენები|ბენუე–კონგოს]] ენებად (აქედან 130 [[ბანტუს ენები]]ა). [[ფრანგული ენა|ფრანგული]] და [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] ოფიციალური ენებია. დღევანდელი კამერუნი 1916 წლიდან 1960 წლამდე იყო [[საფრანგეთი]]ს და [[დიდი ბრიტანეთი]]ს [[კოლონია]] და აქედან გამომდინარე ქვეყნის 10 რეგიონიდან 8 რეგიონში სხვადასხვა ეთნიკურ მოსახლეობაში ურთიერთობის ენა ფრანგულია, რაც შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 83 %-ს, ხოლო 2 რეგიონში ინგლისურია, რაც შეადგენს 17 %-ს. ინგლისურენოვანი მოსახლეობის რაოდენობა მუდმივად კლებულობს, 1976 წელს არსებული 21 % 1987 წელს შემცირდა 20 %-მდე, 2005 წელს 17 %-მდე და 2015 წლის შეფასებით 16 %-მდე (მოსახლეობის მეოთხე საყოველთაო აღწერა უნდა ჩატარებულიყო 2015 წელს&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://newsducamer.com/index.php/economie/item/4683-confidences-sur-la-pr%C3%A9paration-du-4e-recensement-g%C3%A9n%C3%A9ral-de-la-population-du-cameroun |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304002157/http://newsducamer.com/index.php/economie/item/4683-confidences-sur-la-pr%C3%A9paration-du-4e-recensement-g%C3%A9n%C3%A9ral-de-la-population-du-cameroun |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cameroon.africadata.org/fr/DataAnalysis |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225101243/http://cameroon.africadata.org/fr/DataAnalysis |archivedate=2017-02-25 }}&lt;/ref&gt;

ქვეყანა ცდილობს იყოს ორენოვანი, მაგრამ რეალობაში საკმაოდ ცოტა კამერუნელი ლაპარაკობს ფრანგულ და ინგლისურ ენებზე. ხელისუფლებამ გახსნა რამდენიმე ორენოვანი სკოლა, რათა მოსახლეობის ახალგაზრდობისთვის სტიმული მიეცა ორივე ენის თანაბრად ცოდნისა.&lt;ref&gt;DeLancey and DeLancey 51.&lt;/ref&gt; კამერუნი [[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობისა]] და [[ფრანკოფონია|ფრანკოფონიის]] წევრია. [[გერმანული ენა|გერმანული]] ქვეყნის ოფიციალური ენა იყო გერმანული კოლონიალური ბატონობის პერიოდში, [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დასასრულამდე, დღეისათვის იგი ფრანგულმა და ინგლისურმა ენებმა პრაქტიკულად მთლიანად განდევნეს. მაგრამ მისი შესწავლა უცხო ენის სახით დღესაც საკმაოდ პოპულარულია მოსწავლეებში და სტუდენტებში, 2010 წელს ქვეყანაში დაახლოებით 300 000 ადამიანი სწავლობდა ან ლაპარაკობდა გერმანულად. დღეისათვის კამერუნი ეკუთვნის იმ აფრიკის ქვეყნებს, სადაც გერმანულ ენაზე ყველაზე უფრო მეტი ადამიანი საუბრობს.&lt;ref&gt;[http://www.dw.com/de/wenn-deutsch-gleich-zukunft-heißt/a-5070255 &quot;Wenn Deutsch gleich Zukunft heißt&quot;], dw.com,  29 Nov. 2010&lt;/ref&gt;

ქვეყნის ინგლისურენოვან [[ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილო-დასავლეთის]] და [[სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთ-დასავლეთის]] რეგიონებში მოსახლეობის უმრავლესობა ლაპარაკობს კამერუნულ პიჯინ ინგლიშის ენაზე ({{lang-en|Cameroonian Pidgin English}}), როგორც [[ლინგვა ფრანკა]].&lt;ref&gt;DeLancey and DeLancey 220.&lt;/ref&gt; [[ფულანი]] ასრულებს იგივე ფუნქციას ჩრდილოეთში, ხოლო [[ევონდო (ენა)|ევონდო]] [[ცენტრალური რეგიონი (კამერუნი)|ცენტრალურ]], [[სამხრეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთის]] და [[აღმოსავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|აღმოსავლეთის]] რეგიონებში.&lt;ref name=&quot;DeLancey and DeLancey 192&quot;&gt;DeLancey and DeLancey 192.&lt;/ref&gt; Camfranglais (ან Frananglais) — შედარებით ახალი კრეოლური ენაა, რომელიც გაჩნდა ქალაქებში და იმ ადგილებში, სადაც ინგლისურენოვანი და ფრანგულენოვანი კამერუნელები ერთმანეთს ხვდებიან და ურთიერთობენ. პოპულარული მომღერლები იყენებენ ჰიბრიდულ ენებს საკუთარი პოპულარობის ასამაღლებლად.&lt;ref&gt;DeLancey and DeLancey 131.&lt;/ref&gt;

სმენის არმქონე და სმენადაქვეითებულთა განათლება კამერუნში ხდება ამერიკული ჟესტის ენების გამოყენებით, რომელიც გამოიგონა სმენის არმქონე ამერიკელმა მისიონერმა [[ენდრიუ ფოსტერი|ენდრიუ ფოსტერმა]].

კამერუნის მკვიდრი მოსახლეობის მშობლიურ ენებზე ცოტაა სატელევიზიო და რადიო გადაცემები, ლიტერატურაც საკმაოდ მცირერიცხოვანია. მიუხედავად ამისა, ბევრია კამერუნის სხვადასხვა ენების ალფავიტი ან დამწერლობის სხვა სისტემები, საკმაოდ აქტიურობენ ქრისტიანული მისიონერული საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომლებმაც გადათარგმნეს [[ბიბლია]], ქრისტიანული საგალობლები და სხვა მასალები. [[კამერუნის ენების საერთო ალფავიტი]] შემუშავდა 1970-იანი წლების ბოლოს, როგორც ორთოგრაფიული სისტემა კამერუნის ყველა ენისათვის.

XX საუკუნის დასაწყისში [[ბამუმი (სულთანატი)|ბამუმის]] სულთანმა [[იბრაჰიმ ნჯოია]]მ საკუთარი ხალხისათვის შექმნა [[ბამუმი (დამწერლობა)|ბამუმის]] ორიგინალური დამწერლობა.&lt;ref name=&quot;DeLancey and DeLancey 192&quot;/&gt;

=== რელიგია ===
კამერუნის მოსახლეობაში ძირითადად გავრცელებულია [[ქრისტიანობა]], [[ისლამი]] და [[აფრიკული მითოლოგია|აფრიკული ტრადიციული რელიგია]]. ქვეყანაში ქრისტიანული [[ეკლესია (ნაგებობა)|ეკლესიები]] და სხვადასხვა კონფესიის ისლამური ცენტრები თავისუფლად ფუნქციონირებენ კამერუნის არსებობის პერიოდში, აფრიკული ტრადიციული რელიგიის მიმდევრები, რომლებიც ჯერ კიდევსაკმაო რაოდენობისაა, ისტორიულად ლოცულობენ თავიანთ საკულტო ნაგებობებში და ტაძრებში.&lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010_5/168393.htm July-December, 2010 International Religious Freedom Report: Cameroon]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (2010) and Wayi E. Mico (2016),A social analysis of the Religious situation in Cameroon. ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''&lt;/ref&gt; მოსახლეობის დაახლოებით 70 % ქრისტიანია, 19 % [[მუსლიმი]]ა და 10 % აფრიკული ტრადიციული რელიგიის მიმდევარი.&lt;ref name=report/&gt; სხვა რელიგიურ ჯგუფებს, რომლებსაც შეადგენენ 1 %-ზე ნაკლები მოსახლეობა, მიეკუთვნებიან ორთოდოქსი [[იუდაიზმი|იუდეველები]], [[ბაჰაიზმი|ბაჰაისტები]] და პირები, რომლებიც საკუთარ თავს არც ერთ რელიგიას არ მიაკუთვნებენ.&lt;ref name=report/&gt; ქრისტიანული მოსახლეობა იყოფა [[კათოლიციზმი|კათოლიკებს]] (ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 32,4 %), [[პროტესტანტიზმი|პროტესტანტებსა]] (30,3 %) და სხვა ქრისტიანულ კონფესიებს შორის ([[იეჰოვას მოწმეები]]ს ჩათვლით) 6 %.&lt;ref name=report/&gt; მუსლიმების დიდი უმრავლესობა [[სუნიზმი|სუნიტია]], რომლებიც ეკუთვნიან [[მალიქი]]ს [[მაზჰაბი]]ს სკოლას, დაახლოებით 12 % [[აჰმადია|აჰმადიის]] მიმდევარია და 3 % [[შიიზმი|შიიტია]].&lt;ref name=&quot;pew&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf|title=The World's Muslims: Unity and Diversity|accessdate=April 6, 2014|date=August 9, 2012|publisher=Pew Forum on Religious &amp; Public life|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024125551/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/the-worlds-muslims-full-report.pdf|archivedate=ოქტომბერი 24, 2012}}&lt;/ref&gt; ქრისტიანები და მუსლიმები ცხოვრობენ კამერუნის ყველა რეგიონში, თუმცა ქრისტიანების დიდი ნაწილი პირველ რიგში განლაგებულია ქვეყნის სამხრეთ და დასავლეთ რეგიონებში. სამი ჩრდილოეთი რეგიონის მოსახლეობაში, გავრცელებული ვარაუდებისგან განსხვავებით, ქრისტიანები და მუსლიმები დაახლოებით თანაბარი რაოდენობით ცხოვრობენ. ქვეყნის ჩრდილოეთში მცხოვრები ყველა ტომის ხალხი არ მიეკუთვნება მუსულმანურ სარწმუნოებას, განსაკუთრებით [[ჩრდილოეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილოეთის რეგიონში]] და [[უკიდურესი ჩრდილოეთის რეგიონი (კამერუნი)|უკიდურესი ჩრდილოეთის რეგიონში]], სადაც ცხოვრობენ ტომები, როგორებიცაა ტუპური, მუნდანგი, მპე, მასა და სხვა. მუსლიმები მთლიანად თავმოყრილები არიან ქვეყნის [[ადამავის რეგიონი|ადამავის რეგიონში]]. არსებობს მნიშვნელოვანი შიდა [[მიგრაცია]]. დიდ ქალაქებში მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ქრისტიანიცაა და მუსულმანიც, [[ეკლესია (ნაგებობა)|ეკლესიები]] და [[მეჩეთი|მეჩეთები]] ხშირად მდებარეობენ ერთმანეთის გვერდით.

ქვეყნის დასავლეთში მდებარე ორ ინგლისურენოვან რეგიონში ([[ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი]] და [[სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონი]]) მოსახლეობის დიდი ნაწილი პროტესტანტია, სამხრეთში და დასავლეთში მდებარე ფრანგულენოვანი რეგიონები ძირითადად კათოლიკებით და პროტესტანტებითაა დასახლებული.&lt;ref name=report/&gt; ჩრდილოეთის რეგიონებში, სადაც ლოკალურად დომინირებს მუსლიმი [[ფულბე]]ს ეთნიკური ჯგუფი, მოსახლეობის მთლიანი რაოდენობა საკმაოდ თანაბრადაა განაწილებული ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის.&lt;ref name=report/&gt; [[დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|დასავლეთის რეგიონში]] მცხოვრები ბამუნის ხალხი ძირითადად მუსლიმია.&lt;ref name=report/&gt; აფრიკული ტრადიციული რელიგია გავრცელებულია მთელი ქვეყნის სოფლის რაიონებში, მაგრამ ქალაქებში მას ყველას დასანახად არ იყენებენ.&lt;ref name=report/&gt;

ქვეყანაში ცხოვრობს დაახლოებით 4000 ბაჰაისტი.&lt;ref name=&quot;bud&quot;&gt;{{Citation|author=Bahá'í International Community|title=Cameroon celebrates golden time|newspaper=Bahá'í World News Service|date=2003-09-23|url=http://news.bahai.org/story/249}}&lt;/ref&gt; 2001 წლისთვის ბაჰაისტების ეროვნული სასულიერო კრება დარეგისტრირებულია კამერუნის ხელისუფლების მიერ, როგორც ერთ-ერთი არაქრისტიანული უცხოური რელიგია.&lt;ref&gt;{{Citation|author=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor|title=Cameroon - International Religious Freedom Report|date=2001-10-26|publisher=U. S. State Department|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2001/5587.htm}}&lt;/ref&gt; ქვეყანაში არსებობს იუდეველთა საკმაოდ მცირერიცხოვანი პოპულაცია, რომლებსაც აქვთ საკმაოდ გამართული კავშირი უფრო ფართე მსოფლიო იუდეველთა თემთან. დღეისათვის კამერუნში დაახლოებით 50 კაციანი თემი აღასრულებს იუდაიზმის ზოგიერთ ფორმას.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://m.state.gov/md168393.htm |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714232854/http://m.state.gov/md168393.htm |archivedate=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt; [[ინდუიზმი]] — სარწმუნოება, რომელიც საკმაოდ გავრცელებულია ზოგიერთ სამხრეთ აზიელ მიგრანტებს შორის. ქვეყნის [[კონსტიტუცია]] ითვალისწინებს რელიგიური აღმსარებლობის თავისუფლებას და ხელისუფლება პატივს სცემს ამ უფლებას პრაქტიკაშიც.&lt;ref name=report/&gt; მთლიანობაში ქვეყანა ხასიათდება მაღალი ხარისხის რელიგიური ტოლერანტობით.&lt;ref name=report/&gt;

== ეკონომიკა ==
კამერუნი — განვითარებადი აგრარულ-ინდუსტრიული ქვეყანაა. [[მრეწველობა|მრეწველობის]] ძირითადი დარგებია: [[ნავთობი]]ს და ნავთობგადამამუშავებელი, ხისგადამამუშავებელი, [[ალუმინი]]ს და [[ცემენტი]]ს ქარხნები, საფეიქრო წარმოება. [[ტრანსპორტი]] — [[რკინიგზა]] და საავტომობილო, საზღვაო. ზღვის დიდი პორტებია — [[დუალა]] და [[კრიბი]]. სამდინარე პორტი — [[გარუა]].

1960-იანი წლებიდან დაწყებული, როდესაც ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ქვეყანაში შეიმჩნევა [[ეკონომიკა|ეკონომიკის]] მდგრადი განვითარების ტენდენცია, რაც განსაკუთრებით გაძლიერდა 1970-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც დაიწყო [[ნავთობი]]ს საბადოების დამუშავება.

1997 წელს მომპოვებელი მრეწველობის წილი შეადგენდა [[მთლიანი შიდა პროდუქტი]]ს 20 %-ს, გადამამუშავებელი მრეწველობის — 10 %-ს. მთლიანობაში კამერუნი რჩება აგრარულ ქვეყნად. [[სოფლის მეურნეობა]]ში დაკავებულია მოსახლეობის დაახლოებით 70 %, რასაც მოაქვს საექსპორტო შემოსავლების 40 % და შეადგენს მთლიანი შიდა პროდუქტის 41 %-ს და 1997 წელს განისაზღვრებოდა 9,2 მილიარდი ამერიკული დოლარით. საკვები პროდუქტების წარმოება იზრდებოდა უფრო ჩქარი ტემპებით, ვიდრე მოსახლეობა. 1994 წლიდან 1996 წლამდე სამომხმარებლო პროდუქტების წარმოების მოცულობის ინდექსი გაიზარდა 83-დან 114-მდე. კამერუნი მთლიანად უზრუნველყოფს საკუთარ თავს საკვები პროდუქტებით. დამუშავებული მიწების წილი შეადგენს ქვეყნის ფართობის 15 %-ს.

კამერუნის ეკონომიკურ განვითარებაში მთავარ როლს თამაშობს კერძო უცხოური, ძირითადად ფრანგული, ინვესტიციები. უცხოელი ინვესტორები აფინანსებდნენ სამრეწველო საწარმოების მშენებლობას, მათ შორის ალუმინის ქარხანას ედეაში.

ედეის ადგილობრივი ელექტროსადგური ელექტროენერგიით უზრუნველყოფს თითქმის მთელ კამერუნს, თანაც ალუმინის ადგილობრივი კომბინატი მოიხმარს გამომუშავებული ენერგიის თითქმის ნახევარს. ელექტროენერგიის წარმოება: 2,6 მილიარდი კვტ/სთ წელიწადში.

=== მრეწველობა ===
მრეწველობის სფერო მოიცავს მომპოვებელ დარგს, მშენებლობას და ხელნაკეთებს, შეადგენს მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 20,1 %-ს, მაგრამ იყენებს უფრო ნაკლებ მომუშავეთა რაოდენობას, ვიდრე ეკონომიკის სხვა სექტორები. ХХ საუკუნის ბოლოს არსებული მდგომარეობით კამერუნის მრეწველობა ორიენტირებულია ნედლეულის გადამუშავებაზე. მოქმედებს „Alucam-ის“ ალუმინის მსხვილი კომბინატი, რომელიც მდებარეობს ედეაში (მუშაობს [[გვინეა|გვინეიდან]] ჩამოტანილ ნედლეულზე).

ქვეყანაში მუშაობს ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი, ქიმიური ფაბრიკა, რომელიც მოიხმარს ადგილობრივ ნედლეულს ([[კაუჩუკი]]ს წვენს), სასუქის ქარხანა, ტყავის მწარმოებელი ქარხანა, მსუბუქი და კვების მრეწველობის რამდენიმე საწარმო, სამშენებლო მასალების მწარმოებელი ქარხანა, ლიმბეს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა.

მერქნის წარმოება თითქმის მთლიანად ორიენტირებულია ექსპორტზე. ყოველწლიურად აწარმოებენ 2 მილიონ მ³ [[მერქანი|მერქანზე]] მეტს, უპირატესად ძვირფას ჯიშებს. თვითონ კამერუნში ტყე ძირითადად გამოიყენება, როგორც საწვავი (მერქნის მცირე ნაწილი გამოიყენება ადგილობრივ მშენებლობებში). ნავთობის საბადოების გახსნით საწვავის შესყიდვა უცხოეთში შეწყდა.

=== ნავთობისა და ბუნებრივი აირის წარმოება ===
კამერუნმა 1977 წელს დაიწყო [[ნავთობი]]ს მოპოვება საკუთარი სანაპიროს შელფზე. 1985 წლიდან დაწყებული მისი ყოველწლიური მოპოვება თანდათან მცირდებოდა და ეს პროცესი გრძელდებოდა, რადგან მისი არსებული მარაგი ამოიწურა. 2001 წელს მოპოვებამ შეადგინა 76 600 ბარელი დღე-ღამეში (12 180 მ³/დღ-ღ.), როცა 1999 წელს იგი შეადგენდა 100 000 ბარელს დღე-ღამეში (16 000 მ³/დღ-ღ.). მიუხედავად ამისა ქვეყანა [[სუბსაჰარული აფრიკა|სუბსაჰარულ აფრიკაში]] მეექვსეა მსოფლიოში ნაწარმოები ნავთობის რაოდენობის მიხედვით, რომელიც 2003 წელს მოიპოვებდა 67 000 ბარელს დღე-ღამეში (10 700 მ³/დღ-ღ.) და რომლის ნავთობის მარაგი 2004 წლის 1 იანვრის [[ენერგეტიკის საინფორმაციო ადმინისტრაცია|ენერგეტიკის საინფორმაციო ადმინისტრაციის]] (EIA) მონაცემებით შეფასებული იყო 400 მილიონ ბარელად (64×106 მ³). საბადოს დამუშავება და მოპოვება დაიწყო კრიბი-კამპოს აუზში 1990-იანი წლების შუა პერიოდში და ებომეს ველებზე 1996 წელს. 2002 წლის მდგომარეობით, ძირითადი მომპოვებლები იყვნენ კომპანიები „ExxonMobil“, „Royal Dutch Shell“ და „Total S.A.“ ნავთობის მოპოვების სექტორი იმყოფება ეროვნული ნავთობკომპანიის — Société nationale des hydrocarbures-ის მმართველობის ქვეშ.

მიმდინარეობს მუშაობა დობის აუზის ნავთობის საბადოს განვითარებაზე და კამერუნსა და [[ჩადი|ჩადს]] შორის [[მილსადენი]]ს მშენებლობაზე, [[მსოფლიო ბანკი]]ს $93 მილიონიანი დოლარის კრედიტის დახმარებით. კამერუნი და [[ნიგერია]] დავობს პოტენციურად ნავთობით მდიდარი [[ბაკასი]]ს [[ნახევარკუნძული]]ს კუთვნილებაზე. 2002 წლის ოქტომბერში [[გაეროს საერთაშორისო სასამართლო]]მ ამ საკითხზე საბოლოო გადაწყვეტილება გამოიტანა კამერუნის სასარგებლოდ. 2001 წელს კამერუნში ნავთობის მოხმარებამ შეადგინა 22 000 ბარელი დღე-ღამეში (3500 მ³/დღ-ღ.).

ქვეყანას სავარაუდოდ გააჩნია [[ბუნებრივი აირი]]ს დიდი მარაგი, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი არ გამოიყენება. ენერგეტიკის საინფორმაციო ადმინისტრაციის (EIA) მონაცემებით, 2004 წლის 1 იანვრის მონაცემებით კამერუნის ბუნებრივი აირის მარაგი შეადგენს 3,9 მილიარდ კუბურ ფუტს (110×106 მ³). Engie-თან თანამშრომლობით Société nationale des hydrocarbures გეგმავს ააშენოს ბუნებრივი აირის ქარხანა.&lt;ref name=upstream280610&gt;{{cite news|url=http://www.upstreamonline.com/live/article218964.ece|title=Foster Wheeler bags Cameroon LNG pre-FEED|newspaper=[[Upstream (newspaper)|Upstream Online]]|publisher=NHST Media Group|date=2010-06-28|accessdate=2010-06-28}}&lt;/ref&gt;

=== ენერგეტიკა ===
[[ენერგეტიკა]] კამერუნში დიდი პოტენციალის მქონე განვითარებადი დარგია, განსაკუთრებით მისი ჰიდროენერგეტიკული სფერო. კამერუნის ელექტროენერგიის შერეული წარმოებით მიღებული 1,292 მგვტ-ის ჯამური დადგენილი სიმძლავრის 57 %-ს შეადგენს ჰიდრავლიკური საშუალებები, 21 %-ს შეადგენს ბუნებრივი აირის საშუალებები, 10 %-ს შეადგენს მსუბუქი ნავთობპროდუქტების საშუალებები და 13 %-ს შეადგენს მაზუთი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cameroonweb.com/CameroonHomePage/NewsArchive/Electricity-The-contribution-of-renewable-energy-323611?lang= |title=Electricity: The contribution of renewable energy |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161018073505/http://www.cameroonweb.com/CameroonHomePage/NewsArchive/Electricity-The-contribution-of-renewable-energy-323611?lang= |archivedate=2016-10-18 }}&lt;/ref&gt;

კამერუნში ჰიდროენერგეტიკული რესურსები ყველაზე უფრო ნაკლებად აუთვისებელი ენერგიის წყაროა, რომლის ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი, [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან]] ერთად, აფრიკაში ითვლება ყველაზე უფრო მძლავრად. პირველ რიგში ელექტროენერგია გამომუშავდება მდინარე სანაგის ორ ჰიდროელექტროსადგურზე. ამ ჰიდროელექტროსადგურების სიმძლავრეების თითქმის 60 % მიდის ედეის ალუმინის ქარხანაში. 2002 წელს კამერუნის ელექტროსიმძლავრე შეადგენდა 810 მვტ-ს, ამავე წელს გამომუშავებული ელექტროენერგია შეადგენდა 3,249 მილიარდ კვტ/სთ-ს, რომლის დაახლოებით 90 % მოდიოდა ჰიდროენერგეტიკაზე და მოპოვებულ საწვავზე. 2002 წელს ხარჯი შეადგენდა 3,022 მილიარდ კვტ/სთ-ს. 1980-იან წლებში ჰიდროელექტროსადგური გაფართოვდა მდინარე სანაგაზე აგებული დამატებითი კომპლექსის (სონგ-ლულუ) და მდინარე ბენუეზე აშენებული 72 მვტ-იანი გენერატორის (აშენებული ჩინეთის დახმარებით) ხარჯზე.

=== სასარგებლო წიაღისეული ===
კამერუნში არსებობს [[ბოქსიტი|ბოქსიტების]], [[რკინა|რკინის]], [[კობალტი]]ს, [[ნიკელი]]ს და [[მანგანუმი]]ს მნიშვნელოვანი მარაგი, მაგრამ დღეისათვის მათი დაზვერვის და მოპოვების სამუშაოები აქტიურად არ ტარდება.

უკანასკნელ წლებში ხელისუფლებამ დადო შეთანხმებები ჩინეთთან, ასევე Géovic-ის და Sundance Ressources-ის კომპანიებთან ზოგიერთი ამ ნედლეულის ექსპლოატაციაზე [[ადამავის რეგიონი|ადამავის]], [[აღმოსავლეთის რეგიონი (კამერუნი)|აღმოსავლეთის]] და [[ჩრდილოეთის რეგიონი (კამერუნი)|ჩრდილოეთის]] რეგიონებში.

ნკამუნის რაიონში არსებობს კობალტის, ნიკელის და მანგანუმის საბადოები. მისით დაინტერესებულია ამერიკული სამთომომპოვებელი კომპანია Geovic Mining Corp.&lt;ref name=&quot;GMC_web&quot;&gt;Geovic Mining Corp, ''[http://www.geovic.net/projects.php Cobalt Nickel-Manganese Mining in Cameroon Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170605120107/http://www.geovic.net/projects.php |date=2017-06-05 }}'', 2010 წლის აპრილი {{en}}&lt;/ref&gt;

=== ხე-ტყის მეურნეობა ===
შედარებით უკეთესადაა განვითარებული ხე-ტყის მეურნეობა: არსებობს ბევრი ძვირფასი ხის ჯიშები — [[ფრთიანი ლოფირა]] ({{lang-la|Lophira alata}}), [[ნაუკლეა დიდერიხი]] ({{lang-la|Nauclea diderrichii}}), [[ამერიკული წითელი ხე]]. ტყეების გაჩეხვამ ქვეყნის ზოგიერთ რაიონში გამოიწვია გაუდაბნოება — 1990 წლიდან 2000 წლამდე პერიოდში ტყის ფართობი შემცირდა 222 ათასი ჰექტრით.

=== ტრანსპორტი ===
კამერუნი მდებარეობს მის ტერიტორიაზე გამავალი [[ტრანს-აფრიკული საავტომობილო გზები]]ს სამი მარშრუტის გადაკვეთის საკვანძო წერტილში:

* [[დაკარი]]-[[ნჯამენა]] — ავტომაგისტრალი, რომელიც კამერუნის ჩრდილოეთი საზღვრიდან გრძელდება ავტომაგისტრალით [[ნჯამენა]]-[[ჯიბუტი (ქალაქი)|ჯიბუტი]]
* [[ლაგოსი]]-[[მომბასა]] — ავტომაგისტრალი
* [[ტრიპოლი]]-[[კეიპტაუნი]] — ავტომაგისტრალი

კამერუნის მდებარეობა საავტომობილო მაგისტრალების ქსელის ცენტრში ნიშნავს, რომ ქვეყანას გააჩნია დიდი პოტენციალი რეგიონალურ ვაჭრობაში. ზოგიერთი შედარებით კარგ მდგომარეობაში მყოფი ფასიანი ავტოგზების გამოკლებით, რომლებიც ერთმანეთთან აკავშირებს მსხვილ ქალაქებს, დანარჩენი ავტოგზები იმყოფებიან ცუდ მდგომარეობაში და ცუდი ამინდის შემთხვევაში ისინი გაუვალი ხდება.

* ''საერთო სიგრძე:'' 50 000 კმ
* ''ასფალტირებული:'' 5000 კმ
* ''გრუნტიანი:'' 45 000 კმ (2004 წელი)

[[ფაილი:Cameroon railways map.svg|thumb|right|250px|კამერუნის რკინიგზის ხაზები.]]
პირველი [[რკინიგზა|რკინიგზის]] ხაზი [[ბონაბერი]] — [[ნკონგსამბა]], სიგრძით 159 კმ, აშენდა 1909 წელს. რკინიგზის საერთო სიგრძე შეადგენს 987 კმ-ს (2014 წელი)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|title=The World Factbook: Cameroon|lang=en|accessdate=2016-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|archivedate=2020-05-15}}&lt;/ref&gt;, [[ლიანდაგის სიგანე]] [[1000 მმ]], რკინიგზის ხაზი ერთლიანდაგიანია. გამოყენებულია რელსები, რომლის ერთი გრძივი მეტრის მასაა — 30 და 36 კგ, შპლები ხის და ფოლადისაა. სალოკომოტივო პარკი — თბომავლები.

რკინიგზა ერთმანეთთან აკავშირებს ქვეყნის სამხრეთისა და ჩრდილოეთის რეგიონებს. ფრანგული Bolloré-ის შვილობილი კომპანია „Camrail“ ახორციელებს რკინიგზის ტექნიკურ მომსახურებას და ახალი ხაზების მშენებლობას. 2005 წელს კომპანია „Camrail-ის“ ბრუნვა შეადგენდა 60 მილიონ ამერიკულ დოლარს. კომპანიაში დასაქმებულია 2700 თანამშრომელი და მისი ფინანსური მაჩვენებლები დამაკმაყოფილებელია

კამერუნისთვის დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა აქვს სარკინიგზო მონაკვეთს [[დუალა|დუალიდან]] [[ნგაუნდერე]]მდე. ძირითადი ტვირთები: ნავთობპროდუქტები, ცემენტი, ბამბა და სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტები.

დღეისათვის კამერუნის რკინიგზა არ უკავშირფება არც ერთი მეზობელი ქვეყნის რკინიგზებს, თუმცა არსებობს მათი მშენებლობის გეგმები. ასევე ნავარაუდევია ქვეყნის შიგნით რკინიგზის ქსელის გაფართოება. 2010 წლის დეკემბერში [[სამხრეთი კორეა|სამხრეთ კორეულმა]] კონსორციუმმა გამოთქვა სურვილი კამერუნში აეშენებინა ახალი რკინიგზის ხაზები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.railwaysafrica.com/blog/2010/12/south-korean-plan-for-cameroon/|accessdate=2010-12-12|title=SOUTH KOREAN PLAN FOR CAMEROON|publisher=Railways Africa|date=2010-12-12}}&lt;/ref&gt;

კამერუნის მოქმედი საზღვაო პორტებიდან დუალის პორტი ყველაზე უფრო დატვირთული და მთავარია. მის გარდა ქვეყანაში ფუნქციონირებენ პატარა პორტებიც. [[კრიბი]]ს პორტი ძირითადად გამოიყენება [[მერქანი]]ს ექსპორტისათვის, ხოლო [[ლიმბე]]ს პორტი გამოიყენება მხოლოდ [[პალმის ზეთი]]ს ექსპორტისათვის. მდინარე [[ბენუე]]ზე მდებარე პორტი [[გარუა]] მთავარი სამდინარე პორტია, მაგრამ მისი აქტიური მუშაობა მიმდინარეობს მხოლოდ ივლისიდან სექტემბრის ჩათვლით. 2005 წელს კამერუნის სავაჭრო ფლოტი შედგებოდა ერთი ნავთობტანკერისაგან, საერთო ჯამში 169 593 რეგისტრირებული ტონა (GRT).

ქვეყანაში სანაოსნო სიგრძეა 2090 კმ. ნაოსნობა ძირითადად მიმდინარეობს მდინარე ბენუეზე, განსაკუთრებით წვიმების სეზონის დროს.

მთავარი საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ [[დუალა]]ში, ხოლო საშუალო სიდიდის საერთაშორისო აეროპორტი დედაქალაქ [[იაუნდე]]ში. 2014 წლის მაისის მდგომარეობით კამერუნს გააჩნია რეგულარული საერთაშორისო საჰაერო კავშირი პრაქტიკულად ყველა დიდ საერთაშორისო აეროპორტთან [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]] და სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში, ასევე [[ევროპა|ევროპის]] და [[აღმოსავლეთი აფრიკა|აღმოსავლეთ აფრიკის]] რამდენიმე საერთაშორისო აეროპორტთან.

2008 წელს არსებობდა 34 [[აეროპორტი]], რომელთაგან მხოლოდ 10-ს გააჩნია ბეტონის [[ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი]].

* ბეტონის ასაფრენ-დასაჯდომ ზოლიანი აეროპორტები
** ჯამი: 10
** 3047 მეტრზე მეტი: 2
** 2438 მეტრიდან 3047 მეტრამდე: 4
** 1524 მეტრიდან 2437 მეტრამდე: 3
** 914 მეტრიდან 1523 მეტრამდე: 1 (2008 წელი)
* გრუნტის ასაფრენ-დასაჯდომ ზოლიანი აეროპორტები
** ჯამი: 24
** 1524 მეტრიდან 2437 მეტრამდე: 4
** 914 მეტრიდან 1523 მეტრამდე: 14
** 914 მეტრამდე: 6 (2008 წელი)

კამერუნის მილსადენების საერთო სიგრძეა 889 კმ (2008 წელი)

=== სოფლის მეურნეობა ===
ყველაზე უფრო მთავარი სავაჭრო კულტურებია: [[კაკაო]], [[ყავა]], [[ბამბა (ბოჭკო)|ბამბა]], [[ბანანი]], [[კაუჩუკი]], [[პალმის ზეთი]] და [[არაქისი]]. მთავარი საკვები კულტურებია: [[ავოკადო]], [[ბრინჯი]], [[ტარო (მცენარე)|ტარო]], [[ბანანი]], [[მანიჰოტი]], [[სიმინდი]], [[ფეტვი]] და [[შაქრის ლერწამი]].

[[სოფლის მეურნეობა]]ში დაკავებულია ქვეყნის შრომისუნარიანი მოსახლეობის 70 % (2001 წელი)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;/&gt;, მისი წილი [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მთლიან შიდა პროდუქტში]] შეადგენს დაახლოებით 22 %-ს. 7,5 მილიონი ჰექტარი დასამუშავებელი მიწის ნაკვეთებიდან მუშავდება 3 მილიონი ჰექტარი. მიწის მესამედი დაკავებულია საექსპორტო პლანტაციური კულტურებით — კაკაო (125 ათასი ტონა), ყავა (78 ათასი ტონა), ბამბა, [[ჩაი]], [[ჰევეა]]. [[მეცხოველეობა]] სუსტადაა განვითარებული.

=== ტურიზმი ===
კამერუნში [[ტურიზმი]]ს დარგი ვითარდება. 1970-იანი წლებიდან დაწყებული კამერუნის ხელისუფლებამ, ამ დარგის გასავითარებლად, ჩამოაყალიბა ტურიზმის სამინისტრო და მოიზიდა ინვესტიციები ავიაკომპანიების, ოტელების და ტურისტული სააგენტოების შესაქმნელად. ხელისუფლება ქვეყანას უქმნის „მინიატურული აფრიკის“ სახეს, რასაც ხელს უწყობს კლიმატის, კულტურის და გეოგრაფიის მრავალფეროვნება. ქვეყნის ველური ბუნება იზიდავს მოგზაურობისა და ველურ ცხოველებზე ნადირობის მოყვარულებს. ტურისტული სექტორის შემდგომ გაფართოებას ხელს უშლის ცუდი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და სახელმწიფო სექტორში მომუშავე კორუმპირებული პირები, რომლებიც ხშირად ტურისტებისგან თანხებს ითხოვენ.

სახელმწიფო პროგრამები ტურისტული დარგის გასავითარებლად დაიწყო 1974 წლის 3 დეკემბერს, როდესაც პრეზიდენტმა [[აჰმადუ აჰიჯო]]მ გამოსცა ბრძანება ტურისტული სექტორისათვის განსაკუთრებული სტატუსის მინიჭებისა&lt;ref name=&quot;Neba 173&quot;&gt;Neba 173.&lt;/ref&gt; და ტურიზმის გენერალური კომისარიატის შექმნის შესახებ.&lt;ref name=&quot;Gwanfogbe 115&quot;&gt;Gwanfogbe, et al., 115.&lt;/ref&gt; 1975 წლის 28 ივნისს აჰმადუ აჰიჯომ ავიაკომპანიების, ოტელების და ტურისტული სააგენტოების შექმნისათვის კერძო ინვესტიციების მოსაზიდად აღადგინა ტურიზმის გენერალური დელეგაცია.&lt;ref name=&quot;Neba 173&quot;/&gt; დელეგაცია აქვეყნებს ტურისტულ ლიტერატურას და ავრცელებს ქვეყნის ტურისტულ რეკლამებს.&lt;ref name=&quot;Gwanfogbe 115&quot;/&gt; აჰმადუ აჰიჯომ და ქვეყნის შემდგომმა პრეზიდენტმა [[პოლ ბიია]]მ ქვეყანაში გამოყვეს რამდენიმე [[ნაკრძალი]] ტურისტული ზონების გასაფართოვებლად. პოპულარულ ტურისტულ ადგილებამდე მისასვლელად დაიწყო რკინიგზების, ავტოგზების და საჰაერო ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურის განვითარება.&lt;ref name=&quot;Neba 173&quot;/&gt;

კამერუნში ტურისტული ინფრასტრუქტურა მუდმივად ვითარდება. 1960 წელს ქვეყანაში ფუნქციონირებდა 37 ოტელი 599 ნომრით, ხოლო 1976 წელს უკვე არსებობდა 203 სასტუმრო 3229 ნომრით. 1980 წელს ქვეყანას უკვე ჰქონდა ოტელები 7500 ნომრით. მიუხედავად ამისა, ამ ნომრების უდიდესი რაოდენობა თავმოყრილი იყო ორ დიდ ქალაქში — დუალაში და იაუნდეში.&lt;ref name=&quot;Gwanfogbe 115&quot;/&gt; 1971 წელს კამერუნი მოინახულა 29 500 ტურისტმა. 1975 წელს ეს რიცხვი გაიზარდა 100 000 ტურისტამდე, ხოლო 1980 წელს 130 000 ტურისტამდე. ქვეყნის სტუმრების უმრავლესობა ჩამოდიან [[საფრანგეთი]]დან, [[გაერთიანებული სამეფო]]დან და [[კანადა|კანადიდან]]. ბიზნეს-ტურიზმი კამერუნის ტურიზმის ერთ-ერთი მსხვილი შემადგენელი სეგმენტია.&lt;ref&gt;Gwanfogbe, et al., 116.&lt;/ref&gt; 1990-იანი წლებიდან დაწყებული ტურისტულმა დარგმა მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია.&lt;ref name=&quot;Neba 173&quot;/&gt;

ტურისტებს კამერუნში ხშირად მთელი რიგი წინაღობების გადალახვა უწევთ. საკმაოდ რთულია ფოტოგრაფირება, რადგანაც კამერუნელები ხშირად უკმაყოფილებას გამოთქვამენ, როდესაც ტურისტები სურათებს უღებენ ისეთ ნივთებს, რომლებსაც გარეშე პირები უცნაურად აღიქვამენ ან ეს სურათები კამერუნს უარყოფით სახეს უქმნიან. ხელისუფლება კრძალავს ყველა ფოტოგრაფიას, სადაც ასახულია სახელმწიფო შენობები და პირები, აეროპორტები, ხიდები და ბაზრები.&lt;ref name=&quot;Neba 174&quot;&gt;Neba 174.&lt;/ref&gt;

ტურისტების მკურნალობა ქვეყანაში შესამჩნევად გამოსწორდა. იშვიათი გახდა ქვეყანაში შემოსვლისას ტურისტების ხანგრძლივი და დეტალური შემოწმება.&lt;ref name=&quot;H&amp;T 1036&quot;&gt;Hudgens and Trillo 1036.&lt;/ref&gt; დღემდე პოლიცია და ჟანდარმერია უცხოელ ტურისტებს ბრალს დებს შპიონაჟში ან ხალხის დაქირავების საქმიანობაში.&lt;ref name=&quot;Neba 174&quot;/&gt; ეს განსაკუთრებით ეხებათ იმ ტურისტებს, რომლებიც სტუმრობენ მთავარ ტურისტულ მარშრუტებს ან უპირატესობას აძლევენ იაფ საცხოვრებლებს და საზოგადოებრივ ტრანსპორტს (მაგალითად მინი-ავტობუსებს). პოლიციელები და ჟანდარმები უცხოელ ტურისტებს ხშირად დასდევენ ქრთამის ასაღებად.&lt;ref name=&quot;H&amp;T 1036&quot;/&gt;

=== საგარეო ვაჭრობა ===
'''ექსპორტი:''' 5,283 მილიარდი დოლარი (2015 წელი).&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;/&gt;

'''ექსპორტი დარგები:''' [[ნავთობი]], [[მერქანი]], [[კაკაო]], [[ალუმინი]], [[ყავა]], [[ბამბა (ბოჭკო)|ბამბა]].

'''ძირითადი მყიდველები:''' — [[ესპანეთი]] — 13,9 %, [[ჩინეთი]] — 12 %, [[ინდოეთი]] — 10,1 %, [[იტალია]] — 8,1 %, [[ნიდერლანდები]] — 8 %, [[ბელგია]] — 5,1 %, [[საფრანგეთი]] — 4,5 %, [[ნორვეგია]] — 4,5 %, [[დიდი ბრიტანეთი]] — 4,3 % (2014 წელი)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;/&gt;

'''იმპორტი:''' 6,159 მილიარდი დოლარი (2015 წელი).&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;/&gt;

'''იმპორტის დარგები:''' მანქანები, სატრანსპორტო მოწყობილობები, ელექტრომოწყობილობები, საწვავი, საკვები პროდუქტები.

'''ძირითადი მომწოდებლები:''' [[ჩინეთი]] — 26,2 %, [[ნიგერია]] — 12 %, [[საფრანგეთი]] — 11,8 %, [[ბელგია]] — 4,9 %, [[აშშ]] — 4,2 % (2014 წელი)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook: Cameroon&quot;/&gt;

== სოციალური სფერო ==
=== განათლება ===
[[ფაილი:Literacy rate in Cameroon by region in 2013.svg|thumb|განათლების დონე რეგიონების მიხედვით %-ში&lt;br&gt;{{legend|#75bb45|90-100}}  {{legend|#a7ce56|80-90}} {{legend|#c3d83a|70-80}} {{legend|#fed942|60-70}} {{legend|#fcbf44|50-60}} {{legend|#f7a042|40-50}} {{legend|#f88b3a|below 40}}]]
2010 წლის შეფასებით [[განათლება|განათლების]] დონე კამერუნში შეადგენს 75,02 %-ს (მამაკაცები — 81,15 %, ქალები — 68,9 %). ბავშვების უმრავლესობას აქვს სახელმწიფო სკოლებში სწავლის შესაძლებლობა, სადაც იგი უფრო იაფია, ვიდრე კერძო და რელიგიურ სასწავლებლებში. განათლების სისტემა წარმოადგენს ბრიტანული და ფრანგული სისტემების ნარევს.

კამერუნს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელი აფრიკაში მოსწავლეების სკოლაში დასწრების მხრივ. გოგოები უფრო იშვიათად დადიან სკოლაში, ვიდრე ბიჭები, რისი მიზეზებიცაა კულტურული ტრადიციები, საშინაო მოვალეობები, ადრეული ქორწინებები, ორსულობა და სექსუალური ძალადობა. სკოლებში დასწრება სამხრეთის რეგიონებში უფრო მაღალია, რისი ერთ-ერთი მიზეზია ქვეყნის რეგიონებში მასწავლებლების არაპროპორციული რაოდენობა, რის გამოც სკოლებს ჩრდილოეთის რეგიონებში ქრონიკულად არ ჰყოფნის მასწავლებლების რაოდენობა.&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;&gt;&quot;[http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2006/78723.htm Cameroon]&quot;. Country Reports on Human Rights Practices, 6 March 2007. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, U. S. Department of State. Retrieved 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

კამერუნში სკოლებში დასწრება ასევე დამოკიდებულია [[ბავშვთა შრომა]]ზე. აშშ-ის შრომის სამინისტროს მონაცემებით 5-დან 14 წლამდე ასაკის ბავშვთა 56 % სამუშაოთია დაკავებული და 7-დან 14 წლამდე ასაკის ბავშვთა თითქმის 53 % სწავლასთან ერთად მუშაობითაც იყვნენ დაკავებულები.&lt;ref&gt;[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/cameroon.htm 2013 Findings on the Worst Forms of Child Labor - Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150303052129/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/cameroon.htm |date=2015-03-03 }}. Dol.gov. Retrieved 29 June 2015.&lt;/ref&gt; 2014 წლის დეკემბერში, შრომის საერთაშორისო ბიუროს მონაცემებით, იმ ქვეყნების სიაში, სადაც პროდუქტების შექმნაში იყენებდნენ ბავშვების შრომას ან იძულებით შრომას, მოხსენებული იყო კამერუნი, სადაც ბავშვებს ამუშავებდნენ [[კაკაო]]ს მოსაყვანად.&lt;ref&gt;[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/ List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610003351/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/ |date=2015-06-10 }}. Dol.gov. Retrieved 29 June 2015.&lt;/ref&gt;

=== ჯანდაცვა ===
კამერუნში სამედიცინო მომსახურების სფერო საკმაოდ დაბალია. [[ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია|ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის]] მონაცემებით ქვეყანაში მხოლოდ ერთი ექიმია თოთოეულ 5000 ადამიანზე.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Staff|first=CNN|title=3 medical marvels saving lives|url=http://edition.cnn.com/2013/11/17/health/cnnheroes-medical-marvels/index.html?hpt=us_bn1|accessdate=18 November 2013|newspaper=CNN}}&lt;/ref&gt; ფინანსების შემცირების გამო [[ჯანდაცვა|ჯანდაცვის]] სისტემაში მუშაობს მცირერიცხოვანი პროფესიონალი. ექიმები და მედდები, რომლებმაც განათლება კამერუნში მიიღეს, ქვეყანაში არსებული დაბალი ანაზღაურების გამო უცხოეთში გადასახლდნენ. მიუხედავად აუცილებელი საჭიროებისა მედდების უმრავლესობა იგივე მიზეზის გამო ჯანდაცვის სისტემაში არ მუშაობენ. თუმცა ზოგიერთი მათგანი მაინც ნებაყოფლობით მუშაობს და შედეგად მათ საკუთარი პროფესიონალური გამოცდილება არ ავიწყდებათ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The need is so great|author=Rose Futrih N. Njini|publisher=D+C Development and Cooperation/ dandc.eu|date=December 2012|url=http://www.dandc.eu/en/article/cameroon-too-many-nurses-and-doctors-lack-perspective}}&lt;/ref&gt; მსხვილი ქალაქების გარეთ სამედიცინო დაწესებულებები ხშირად ჭუჭყიანი და ცუდად აღჭურვილია.

2012 წელს კამერუნში სიცოცხლის ხანგრძლივობა შეადგენდა 54,71 წელს, რაც ერთ-ერთი დაბალი მაჩვენებელია მსოფლიოში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Cameroon&amp;countryCode=cm&amp;regionCode=afr&amp;rank=200#cm|work=CIA World Factbook|title=Life Expectancy ranks|accessdate=12 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504215553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Cameroon&amp;countryCode=cm&amp;regionCode=afr&amp;rank=200#cm|archivedate=4 მაისი 2012}}&lt;/ref&gt; [[ენდემური დაავადებები]]დან გავრცელებულია: [[დენგეს ციებ-ცხელება]], [[ფილარიოზი]], [[ლეიშმანიოზი]], [[მალარია]], [[მენინგიტი]], [[შისტოსომოზი]] და [[აფრიკული ტრიპანოსომოზი]]. [[შიდსი]]ს დაავადების სფეროში დაინფიცირებულების მაჩვენებელი 15-49 ასაკის მოსახლეობაში დგას 5,4 %-ის დონეზე,&lt;ref name=UNAIDS&gt;&quot;[http://www.unaids.org/en/Regions_Countries/Countries/cameroon.asp Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223015902/http://www.unaids.org/en/Regions_Countries/Countries/cameroon.asp |date=2007-02-23 }}&quot;. UNAIDS. Retrieved 6 April 2007.&lt;/ref&gt; მიუხედავად ძლიერი [[სტიგმა|სოციალური სტიგმატიზაციისა]] დარეგისტრირებული ავადმყოფების რაოდენობა საკმაოდ დაბალ დონეზეა. დედების მიერ საკუთარი გოგონებისათვის მძიმე და თან ცხელი საგნებით დიდი მკერდის „გაუთოების“ ტრადიციული პრაქტიკა, რომელიც გავრცელებულია კამერუნში, შეიძლება გავლენა იქონიოს გოგონების ჯანმრთელობაზე.&lt;ref&gt;Joe, Randy. (23 June 2006) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5107360.stm Africa|Cameroon girls battle 'breast ironing']. BBC News. Retrieved 29 June 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/programmes/p01pgpzf BBC World Service – Outlook, Fighting 'Breast Ironing' in Cameroon]. Bbc.co.uk (16 January 2014). Retrieved 29 June 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.channel4.com/news/breast-ironing-fgm-victim-girls-chest-cameroon-uk Campaigners warn of 'breast ironing' in the UK – Channel 4 News]. Channel4.com (18 April 2014). Retrieved 29 June 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bawe, Rosaline Ngunshi (24 August 2011) [http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/CEDAW/HarmfulPractices/GenderEmpowermentandDevelopment.pdf Breast Ironing: A harmful traditional practice in Cameroon]. Gender Empowerment and Development(GeED)&lt;/ref&gt; [[ქალთა წინადაცვეთა]] ფართედაა გავრცელებული მოსახლეობის ზოგიერთ ეთნიკურ ჯგუფებს შორის; 2013 წლის [[გაეროს ბავშვთა ფონდი]]ს მოხსენების მონაცემებით,&lt;ref name=UNICEF2013p27&gt;[http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, p. 27.&lt;/ref&gt; კამერუნში ქალების 1 % განიცდიდა ქალთა წინადაცვეთას. თვითნასწავლი მკურნალები დღესაც უფრო პოპულარულები არიან, ვიდრე პროფესიონალი ექიმები.&lt;ref name=Lantum&gt;Lantum, Daniel M., and Martin Ekeke Monono (2005). &quot;Republic of Cameroon&quot;, ''Who Global Atlas of Traditional, Complementary and Alternative Medicine''. [[World Health Organization]], p. 14.&lt;/ref&gt;

== მასმედია ==
კამერუნის მასმედია მოიცავს დამოუკიდებელ მასობრივ საშუალებებს. ქვეყანაში გამოიცემა მხოლოდ ერთი ეროვნული გაზეთი, რომელიც სახელმწიფოს ეკუთვნის.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2013/cameroon |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629140353/https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2013/cameroon |archivedate=2017-06-29 }}&lt;/ref&gt;

კამერუნის მასმედია შედგება როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო ბეჭვდითი გამოცემებისგან; საზოგადოებრივი და კერძო ტელევიზიებისგან; საზოგადოებრივი, კერძო და უცხოური რადიოსადგურებისგან და ინტერნეტისგან.

კამერუნის ბეჭვდითი გამოცემების უმრავლესობა გამოიცემა არარეგულარულად და მცირე ტირაჟით. მათი უმრავლესობა იბეჭდება ფრანგულ ენაზე, თუმცა ზოგიერთი მათგანი ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობის ენებზეც გამოდის. წამყვანი ყოველდღიური [[გაზეთი]]ა ოფიციალური სამთავრობო გაზეთი — Cameroon Tribune, რომელიც ფრანგულ ენაზე [[იაუნდე]]ში გამოიცემა, ხოლო ინგლისურ ენაზე გამოდის კვირაში ერთხელ; 2002 წლის მდგომარეობით ფრანგულენოვანი გამოცემის ტირაჟია 66 000, ხოლო ინგლისურენოვანი გამოცემის 20 000. ქვეყანაში ასევე გამოიცემა 40-დან 50-მდე კერძო გაზეთი, რომელთა უმრავლესობა იბეჭდება პერიოდულად.

1987 წელს კამერუნში რადიო და სატელევიზიო ქსელი გაერთიანდა და შეიქმნა Radiodiffusion–Télévision Camerounaise (CRTV), რომელიც მოქმედებს ინფორმაციისა და კულტურის სამინისტროს ეგიდით. ფუნქციონირებს რადიოსამაუწყებლო სადგურები იაუნდეში, დუალაში, გარუაში, ბუეაში, ბერტუაში, ბამენდაში და ბაფუსამში, რომლებიც თავიანთ გადმოცემებს აწარმოებენ ფრანგულ, ინგლისურ და ბევრ აფრიკულ ენებზე. 2004 წელს ქვეყანაში არსებობდა დაახლოებით 20 კერძო რადიოსადგური; მაგრამ ისინი ოფიციალურად ლიცენზირებულები არ იყვნენ. სახელმწიფო Cameroon Radio Television (CRTV) — ერთადერთი ოფიციალურად მიჩნეული და მთლიანად ლიცენზირებული მაუწყებელია ქვეყანაში.

2003 წლის შეფასებით ქვეყანაში ყოველ 1000 ადამიანზე მოდიოდა 161 [[რადიო]] და 75 [[ტელევიზორი]].

[[ტელეკომუნიკაცია|სატელეკომუნიკაციო]] ქსელი უმჯობესდება ყოველწლიურად. იგი ჯერ კიდევ არ შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტებს; პროვაიდერ Camtel-ის ინფრასტრუქტურა მოძველებულია და მომსახურებას ქვეყანაში აქვს არარეგულირებული ხასიათი. ყოველი 100 კამერუნელიდან მხოლოდ ერთს აქვს სტაციონარული [[ტელეფონი]].

სატელეფონო კავშირის ავტომატურ სისტემაშია ჩართული ყველა მთავარი ქალაქი და დასახლებული პუნქტი. [[ტელეგრაფი|სატელეგრაფო]] და [[ტელექსი]]ს მომსახურებით კამერუნი უკავშირდება გარე სამყაროს. 1974 წლის იანვარში გაიხსნა სატელიტური ტელეკომუნიკაციების დედამიწაზე არსებული სადგურები, რომელმაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა კამერუნის საერთაშორისო სატელეფონო კავშირის ხარისხი. მიუხედავად ამისა, მისი მომსახურებით სარგებლობენ მხოლოდ ბიზნესის და ხელისუფლების წრეებში.

2009 წლის მდგომარეობით კამერუნში ყოველ 100 ადამიანიდან დაახლოებით 40 აბონენტი სარგებლობს მობილური სატელეფონო კავშირით.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cameroon|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|publisher=CIA World Factbook|accessdate=August 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|archivedate=მაისი 15, 2020}}&lt;/ref&gt;

2003 წელს ყოველი 1000 ადამიანიდან 5,7 ადამიანი სარგებლობდა პერსონალური კომპიუტერით, ხოლო 4 [[ინტერნეტი]]თ სარგებლობდა. 2004 წელს ქვეყანაში არსებობს 3 დაცული ინტერნეტ-რი.

ქვეყნის კონსტიტუცია სიტყვის თავისუფლების გარანტია, მაგრამ რეალობაში სახელმწიფო [[ცენზურა|ცენზურის]] გამო ოპოზიციური თვალსაზრისი ვერ აისახება ქვეყნის მასმედიის საშუალებები, განსაკუთრებით სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებად საშუალებებში.

კამერუნში გავრცელებულია ცენზურა და ჟურნალისტების დევნა. ხელისუფლება შემჩნეულია ქვეყნის ტერიტორიაზე [[Twitter]]-ის სისტემის დაბლოკვაში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Blocked for more than 10 days, is Twitter being restored?|url=http://en.rsf.org/cameroun-blocked-for-10-days-is-twitter-via-22-03-2011,39850.html|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=August 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812002750/http://en.rsf.org/cameroun-blocked-for-10-days-is-twitter-via-22-03-2011,39850.html|archivedate=აგვისტო 12, 2011}}&lt;/ref&gt; გაზეთის რედაქტორი რაფაელ ნკამტჩეუნი დააკავეს ყოფილი ფინანსთა მინისტრ პოლიკარპ აბაჰ აბაჰისაგან ვითომდა კონფიდენციალური სახელმწიფო დოკუმენტების მიღებისათვის, როდესაც ის 2011 წლის 17 თებერვალს იაუნდეს ციხეში მივიდა აბაჰთან. ეს ინციდენტი დაგმო ორგანიზაცია „[[რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Newspaper editor arrested while visiting former minister in prison|url=http://en.rsf.org/cameroon-newspaper-editor-arrested-while-23-02-2011,39609.html|quote=Reporters Without Borders firmly condemns newspaper editor Raphaël Nkamtcheun’s detention for the past week for receiving allegedly confidential government documents from former finance minister Polycarpe Abah Abah when he visited Abah in Yaoundé prison on 17 February. Abah has been jailed since 2008 on an embezzlement charge.|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=August 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812002856/http://en.rsf.org/cameroon-newspaper-editor-arrested-while-23-02-2011,39609.html|archivedate=აგვისტო 12, 2011}}&lt;/ref&gt; გაზეთ „Cameroun Express-ის“ რედაქტორი ჟერმენ სირილ ნგოტა ნგოტა (აკა ბიბი ნგოტა) გარდაიცვალა იაუნდეს კონდენგის ცენტრალურ ციხეში 2011 წლის 22 აპრილს, რაც ოპონენტების აზრით სახელმწიფოს მხრიდან დაშინების მცდელობების შედეგია;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Authorities stick to their position on newspaper editor's death in prison|url=http://en.rsf.org/cameroon-authorities-stick-to-their-28-09-2010,38449.html|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=August 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812003327/http://en.rsf.org/cameroon-authorities-stick-to-their-28-09-2010,38449.html|archivedate=აგვისტო 12, 2011}}&lt;/ref&gt; ჟურნალ „La Nation-ის“ და ყოველკვირეული „Le Devoir-ის“ სხვა ჟურნალისტები განიცდიან დაკავებებს და პატიმრობებს ბრალდების გარეშე&lt;ref&gt;{{cite web|title=Newspaper editors released conditionally|url=http://en.rsf.org/cameroon-newspaper-editors-released-25-11-2010,38899.html|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=August 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812003138/http://en.rsf.org/cameroon-newspaper-editors-released-25-11-2010,38899.html|archivedate=აგვისტო 12, 2011}}&lt;/ref&gt;

2009 წელს ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ“ გამოაქვეყნა ყოველწლიური ანგარიში პრესის თავისუფლების მსოფლიო კლასიფიკაციის მიხედვით, სადაც კამერუნმა დაიკავა 109 ადგილი 175 ქვეყანას შორის.&lt;ref&gt;[[Reporters sans frontières]]: Classement mondial 2009 [http://www.rsf.org/fr-classement1001-2009.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311161151/http://www.rsf.org/fr-classement1001-2009.html|date=2012-03-11}}&lt;/ref&gt; ეს ანგარიში ასევე შეიცავდა ამ სფეროში არსებული დარღვევების ყველა დეტალურ ჩამონათვალს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/fr-pays6-Cameroun.html |title=Reporters sans frontières |accessdate=2017-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100327004031/http://www.rsf.org/fr-pays6-Cameroun.html |archivedate=2010-03-27 }}&lt;/ref&gt;

== კულტურა ==
=== მუსიკა ===
კამერუნში [[მუსიკა]] და [[ცეკვა]] ცერემონიების, ფესტივალების, საზოგადოებრივი ღონისძიებების და ყველა დღესასწაულის განუყოფელი ნაწილია. ტრადიციულ ცეკვებს ასრულებენ მამაკაცთა და ქალთა ცალკეული ჯგუფები ან ყველა ერთად. ცეკვების მიზანია როგორც გართობა, ასევე რელიგიური რიტუალების აღსრულება. ტრადიციულად მუსიკას თან ახლავს სიმღერა. მომღერალთა გუნდი მას სოლისტთან ერთად ასრულებს.

მუსიკას თან სდევს რიტმიული ტაშის ცემა და ფეხების მიწაზე დარტყმები. ტრადიციული საკრავები მოიცავს მოცეკვავეებზე ასხმულ ზარებს, ბარაბანებს და აფრიკულ მოლაპარაკე ბარაბანებს, ფლეიტებს, საყვირებს, სიმებიან საკრავებს და ქსილოფონებს; მათი შემადგენლობა და რაოდენობა დამოკიდებულია ეთნიკურ ჯგუფზე და რეგიონზე. ზოგიერთი შემსრულებელი სიმღერებს მღერის დამოუკიდებლად, საკრავ harplike-ს თანხლებით.

პოპულარული მუსიკალური სტილი მოიცავს სანაპირო რაიონებში ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სტილ Ambasse bey-ს, [[ბასა (ხალხი)|ბასას]] ხალხში Assiko-ს, [[ბამილეკე]]ს ხალხის Mangambeu-ს და Tsamassi-ს. ნიგერიული მუსიკა გავლენას ახდენს კამერუნის ინგლისურენოვან შემსრულებლებზე.

მუსიკის ორი ყველაზე პოპულარული სტილია makossa და bikutsi. Makossa შემუშავდა ქალაქ დუალაში და მასში გაერთიანებულია ხალხური მუსიკა, [[ჰაილაიფი]], [[სოული]] და [[სოუკოუსი]]. ისეთმა შემსრულელებმა, როგორებიც არიან [[მანი დიბანგო]], [[ფრანსის ბებეი]], [[მონი ბილე]] და [[პეტი-პაი]] მთელ მსოფლიოში პოპულარიზაცია გაუკეთეს ამ სტილს 1970-იან და 1980-იან წლებში. Bikutsi ჩაისახა მუსიკალური ბრძოლების დროს. [[ანა-მარია ნზიე]] პოპულარული მოცეკვავე მუსიკოსი გახდა 1940-იანი წლების დასაწყისიდან, ხოლო შემსრულებლებმა, როგორებიც არიან [[მამა ოჰანჯა]] და [[ლე ტეტ ბრულე]] მისი პოპულარიზება მოახდინეს საერთაშორისო არენაზე 1960-იან, 1970-იან და 1980-იან წლებში.&lt;ref name=&quot;Nkolo&quot;&gt;Nkolo, Jean-Victor, and Graeme Ewens (2000). &quot;Cameroon: Music of a Small Continent&quot;. ''World Music, Volume 1: Africa, Europe and the Middle East''. London: Rough Guides Ltd., p. 43, ISBN 1858286352.&lt;/ref&gt;

=== სამზარეულო ===
კამერუნის სხვადასხვა რეგიონებში სამზარეულოც სხვადასხვანაირია, მაგრამ ერთი დიდი ვახშამი მთელ ქვეყანაში გავრცელებულია. [[ტარო (მცენარე)|ტაროსგან]], [[სიმინდი]]სგან, [[მანიჰოტი]]სგან, [[ფეტვი]]სგან, [[ბანანი]]სგან, [[კარტოფილი]]სგან, [[ბრინჯი]]სგან და [[იამსი]]სგან გაკეთებული ტიპური კერძები ხშირად შერეულია ფქვილში, როგორც [[ფუფუ]]. იგი მაგიდასთან მიაქვთ სოუსთან, სუპთან, ან მწვანილიან რაგუსთან ერთად, [[არაქისი]]ს, [[პალმის ზეთი]]ს ან სხვა ინგრედიენტების ჩათვლით. ხორცი და [[თევზი]] პოპულარულია, მაგრამ ძვირია, ქათმის ხორცს ხშირად იყენებენ განსაკუთრებული შემთხვევების დროს. კერძი ხშირად საკმაოდ ცხელია, მარილით, წითელი წიწაკით და სოუზით გაზავებული.

საუზმე შედგება პურის ნაჭრების, ყავის ან ჩაისაგან ხილის დამატებით. როგორც წესი საუზმე მზადდება ხორბლის ფქვილისაგან დამზადებული რამდენიმე კერძისაგან, მაგალითად ფუნთუშებისაგან. საუზმე პოპულარობით სარგებლობს, განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში, სადაც პროდუქტებს ქუჩის გამყიდველებისგან ყიდულობენ.

წყალი, [[პალმის ღვინო]] და [[ხორბლის ლუდი]] - კვების დროს ტრადიციულად დასაყოლებელი სასმელებია, თუმცა [[ლუდი]], გაზირებული წყალი და [[ღვინო]] ასევე პოპულარულია.

=== ადგილობრივი ხელოვნება ===
ტრადიციული ხელოვნება და ხელსაქმეობა ქვეყანაში განვითარებულია რეკლამის, დეკორაციის და რელიგიურ სფეროში. განსაკუთრებით პოპულარულია ხეზე ჭრა და სკულპტურების შექმნა. დასავლეთის მთიანეთის მაღალხარისხიანი [[თიხა]] კარგად ეთვისება მექოთნეობას და [[კერამიკა]]ს. ხელოვნების სხვა სფეროებია: მცენარეთა ღეროების დაწვნა, ყელსაბამის დამზადება, [[თითბერი]]ს და [[ბრინჯაო]]ს ნაკეთობები, სასმელი ჭურჭლების გამოძერწვა და მათი მოხატვა, ქსოვა და ტყავის ჩასაცმელი. ტრადიციულ საცხოვრებელ სტილში გამოიყენება ადგილობრივი მასალები და განსხვავდება დროებით ნაგებობებში გამოყენებად ხის მასალებთან და მომთაბარე [[ვოდაბე]]ს ხალხის ქოხებში არსებულ მასალებთან და სამხრეთის ხალხის საცხოვრებლების სხვა მასალებისგან. უკანასკნელ პერიოდში უფრო გავრცელდა საცხოვრებლების შენება, სადაც გამოიყენება ისეთი სამშენებლო მასალები, როგორებიცაა [[ცემენტი]] და [[კალა]]. [[თანამედროვე ხელოვნება]]მ პირველ რიგში ხელი შეუწყო დამოუკიდებელ კულტურულ ორგანიზაციებს და მხატვრულ ინიციატივებს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=8690|accessdate=12 April 2013|work=The Post|author=Mulenga, Andrew|date=30 April 2010|title=Cameroon's indomitable contemporary art|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311124956/http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=8690|archivedate=11 მარტი 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ლიტერატურა ===
კამერუნელი ლიტერატორები დაკავებულები არიან ევროპული და აფრიკული თემატიკით. კოლონიალური ეპოქის მწერლები, როგორებიცაა [[ლუი-მარი პუკა]] და [[სანკი მაიმო]] იყვნენ ევროპულ მისიონერულ საზოგადოებებში განათლება მიღებულები და გამოდიოდნენ ევროპულ კულტურაში [[ასიმილაცია (სოციოლოგია)|ასიმილაციის]] მომხრედ, რადგან ისინი კამერუნის თანამედროვე სამყაროში გაერთიანებას მხოლოდ ამ გზით ხედავდნენ. [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს შემდეგ ისეთმა მწერლებმა, როგორებიცაა [[მონგო ბეტი]] და [[ფერდინანდ ოიონო]] გააანალიზეს და გააკრიტიკეს კოლონიალიზმი და უარჰყვეს ასიმილაცია.&lt;ref name=Fitzpatrick&gt;Fitzpatrick, Mary (2002). &quot;Cameroon.&quot; ''Lonely Planet West Africa'', 5th ed. China: Lonely Planet Publications Pty Ltd., p. 38&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Volet&gt;Volet, Jean-Marie (10 November 2006). &quot;[http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryCameroonEN.html Cameroon Literature at a glance]&quot;. ''Reading women writers and African literatures''. Retrieved 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

=== კინო ===
დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან სულ მალე, ისეთმა რეჟისორებმა, როგორებიცაა [[ჟან-პოლ ნგასა]] და [[ტერეზა სიტა-ბელა]] შეისწავლეს ამ სფეროში მუშაობა. 1960-იან წლებში მონგო ბეტი და სხვა მმწერლებმა გამოიკვლიეს პოსტ-კოლონიალური ეპოქა, აფრიკული ქვეყნების განვითარების პრობლემები და აფრიკული იდენტობის აღდგენა. შემდგომში, 1970-იანი წლების შუა პერიოდში, ისეთი რეჟისორები, როგორებიცაა [[ჟან-პიერ დიკონგ პიპა]] და [[დანიელ კამვა]] ეხებოდნენ ტრადიციულ და პოსტ-კოლონიურ საზოგადოებებს შორის არსებულ კონფლიქტებს. [[ლიტერატურა]] და ფილმები შემდეგი ორი ათეულწლების განმავლობაში მოიცავდა მხოლოდ მთლიანად კამერუნის თემას.

== სპორტი ==
[[სპორტი]] კამერუნის მოსახლეობაში ფართედაა განვითარებული, რასაც ხელისუფლებაც აქტიურად უჭერს მხარს. კამერუნელები ამაყობენ საერთაშორისო ასპარეზობებში გამარჯვებით, სპორტი მათთვის ეროვნული ერთიანობის ერთ-ერთი მთავარი წყაროა. ქვეყნის სპორტის ტრადიციული სახეობებია [[ბაიდარებით და კანოებით ნიჩნოსნობა]], [[ცურვა]], [[თოკით გადაწევა]] და [[ჭიდაობა]]. ჭიდაობა ფართედაა წარმოდგენილი სხვადასხვა ცერემონიალურ დღესასწაულებზე და სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფების წეს-ჩვეულებებში. მაგრამ დღეისათვის პოპულარული გახდა სპორტის ისეთი სახეობები, როგორებიცაა [[კალათბურთი]], [[კრივი]], [[ველოსპორტი]], [[ხელბურთი]], [[ნეთბოლი]] და [[მაგიდის ჩოგბურთი]]. კამერუნის მთიდან 40 კმ-ში ყოველწლიურად ტარდება გარბენი ამ მთის წვერისკენ და უკან, რომელშიც მონაწილეობს რამდენიმე ასეული სპორტსმენი და მოყვარული. ასევე განვითარებულია [[ტურიზმი]], ლაშქრობა, [[მეკლდეურობა]] და [[ალპინიზმი]], განსაკუთრებით კამერუნის მთაზე. იაუნდეში, [[ტიკო]]ში და [[კრიბი]]ში არსებობს [[გოლფი|გოლფ]]-კურსები. ქვეყანაში ასევე თამაშობენ [[რაგბი]]ს, არსებობს 15 კლუბი და 3000 მოთამაშე.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.irb.com/unions/union=11000046/index.html |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001080554/http://www.irb.com/unions/union%3D11000046/index.html |archivedate=2011-10-01 }}&lt;/ref&gt;

ქვეყანაში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა [[ფეხბურთი]]. პრაქტიკულად ყველა სოფელში არსებობს საფეხბურთო მოედანი, სადაც იმართება მატჩები სოფლის გუნდებს შორის, რომელსაც საკმაოდ ბევრი მაყურებელი ესწრება. [[კამერუნის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კამერუნის ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა]] [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე]] საკმაოდ ძლიერი გამოსვლის გამო მსოფლიო აღიარება მოიპოვა. ქვეყნის ნაკრებმა ოთხჯერ გაიმარჯვა [[აფრიკის ერთა თასი]]ს ტურნირში. ფეხბურთელი [[როჟე მილა]] ცნობილია მთელ მსოფლიოში, ხოლო 2003 წელს [[მარკ-ვივიენ ფოე]]ს თამაშის დროს გარდაცვალებამ დიდი რეზონანსი გამოიწვია მთელ მსოფლიოში. საკუთარი წარმატებული კარიერის შესაქმნელად ბევრი კამერუნელი ფეხბურთელი [[ევროპა]]ში წავიდა ფეხბურთის სათამაშოდ, მათ შორის არიან [[დიგობერ სონგი]] და [[აფრიკის წლის ფეხბურთელი|აფრიკის წლის ფეხბურთელები]] [[ლორენ ეტამე მაიერი]] და [[სამუელ ეტო’ო]].

კამერუნელმა სპორტსმენებმა მონაწილეობა მიიღეს 14 [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები|ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში]]. მათი დებიუტი შედგა [[ტოკიო]]ს 1964 წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1964|ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში]] და მას შემდეგ არ გამოუტოვებიათ არც ერთი ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები. 1976 წელს კამერუნელმა სპორტსმენებმა აფრიკული ბოიკოტის მხარდასაჭერად, თამაშების დაწყებიდან სამი დღის შემდეგ, დატოვეს [[მონრეალი]]ს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1976|ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები]], ნიშნად [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიის]] ოლიმპიური ნაკრების მონაწილეობისა. კამერუნელი სპორტსმენები ასევე მონაწილეობდნენ ერთ [[ზამთრის ოლიმპიური თამაშები|ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე]]. ეს მოხდა 2002 წლის [[სოლტ-ლეიკ-სიტი]]ს [[ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 2002|ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ქვეყანას წარმოადგენდა ერთადერთი სპორტსმენი - [[სათხილამურე სპორტი|მოთხილამურე]] [[აიზეკ მენიოლი]].

ოლიმპიურ თამაშებზე მონაწილეობის განმავლობაში კამერუნელმა სპორტსმენებმა მოიპოვეს 5 [[ოლიმპიური მედალი]]: 3 [[ოქრო]]ს, 1 [[ვერცხლი]]ს და 1 [[ბრინჯაო]]ს.

კამერუნის [[ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი]] შეიქმნა 1963 წელს.

== დღესასწაულები ==
კამერუნში სადღესასწაულო დღეებია:
{| cellpadding=4 cellspacing=0 border=1 style=&quot;font-family: verdana, sans-serif; margin: 0 0 1em 1em; font-size:90%; background-color: #f7f8ff;&quot;
|'''თარიღი'''
|'''ქართული დასახელება'''
|'''ფრანგული დასახელება'''
|----
|1 იანვარი
|[[ახალი წელი]]
|Jour de l'an
|----
|1 იანვარი
|[[დამოუკიდებლობის დღე]]
|Jour de l'indépendance
|----
|11 თებერვალი
|ახალგაზრდობის დღე
|Fête de la Jeunesse
|----
|1 მაისი
|[[მშრომელთა საერთაშორისო დღე]]
|Fête du Travail
|----
|20 მაისი
|ეროვნული დღე
|Fête nationale du Cameroun
|----
|15 აგვისტო
|[[მიძინება ყოვლადწმიდისა ღვთისმშობელისა (მარიამობა)]]
|Assomption de Marie
|---
|25 დეკემბერი
|[[შობა]]
|Noël
|----
|}
1961 წლის 1 ოქტომბერი კამერუნის ბრიტანული ნაწილის დამოუკიდებლობის დღეა, მაგრამ ის ოფიციალურად არ აღინიშნება.

ამას გარდა ქვეყანაში არსებობს ოფიციალური დღესასწაულები, რომელთა თარიღი ყოველწლიურად იცვლება:
{| cellpadding=4 cellspacing=0 border=1 style=&quot;font-family: verdana, sans-serif; margin: 0 0 1em 1em; font-size:90%; background-color: #f7f8ff;&quot;
|'''ქართული დასახელება'''
|აღწერა
|----
|[[ყურბან-ბაირამი]]
|მსხვერპლშეწირვის დღესასწაული
|----
|[[მავლიდი]]
|წინასწარმეტყველი [[მაჰმადი|მუჰამედის]] დაბადების დღე
|----
|[[დიდი პარასკევი]]
|აღდგომის წინ ბოლო პარასკევი
|----
|[[აღდგომა]]
|
|----
|[[ამაღლება]]
|აღდგომიდან 39 დღის შემდეგ
|----
|[[ურაზა-ბაირამი]]
|[[რამადანი]]ს დამთავრების დღესასწაული
|----
|}

== მემკვიდრეობა ==
* [[ჯას ნაკრძალი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons|Cameroon|კამერუნი}}
* {{Wikiatlas |Cameroon}}
* {{dmoz |Regional/Africa/Cameroon}}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13146029 Cameroon profile] from the [[BBC News]]
* [http://www.presidenceducameroun.com Presidency of the Republic of Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170529010519/http://www.presidenceducameroun.com/ |date=2017-05-29 }}
* [http://www.spm.gov.cm/index.php?L=1 Prime Minister's Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715013604/http://www.spm.gov.cm/index.php?L=1 |date=2011-07-15 }}
* [http://www.assemblenationale.cm/ National Assembly of Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805071905/http://www.assemblenationale.cm/ |date=2009-08-05 }}
* [http://www.globalintegrity.org/report/Cameroon/2010/ Global Integrity Report: Cameroon] has reporting on anti-corruption in Cameroon
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/cameroon.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210080443/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/cameroon.html |date=2008-12-10 }}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cameroon.htm Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704153516/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cameroon.htm |date=2008-07-04 }} from ''UCB Libraries GovPubs''
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=CM Key Development Forecasts for Cameroon] from [[International Futures]]
* {{Cite journal|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx|title=Cameroon Corruption Profile|publisher=[[Business Anti-Corruption Portal]]|postscript=&lt;!--Bot inserted parameter. Either remove it; or &quot;change its value to&quot;. &quot;for the cite to end in a&quot;. as necessary.--&gt;|accessdate=2017-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324190641/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx|archivedate=2014-03-24|archive-date=2014-03-24|access-date=2017-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190641/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx}}
* {{Cite journal|url=http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/CMR/Year/2012/Summary|publisher=World Bank|title=Summary Trade Statistics Cameroon|postscript=&lt;!--Bot inserted parameter. &quot;Either remove it; or change its value to&quot;. &quot;for the cite to end in a&quot;. as necessary.--&gt;}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აფრიკის ქვეყნები}}
{{აფრიკის კავშირი}}
{{ერთა თანამეგობრობა}}

[[კატეგორია:კამერუნი|*]]
[[კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები]]
[[კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები]]
[[კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები]]
[[კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები]]
[[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>bnvwalb33fzd00mepnlriqsm18p3sod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოსამა ბინ ლადენი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8901</id>
    <revision>
      <id>5377938</id>
      <parentid>5358768</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიორგაძე.ლანა</username>
        <id>172876</id>
      </contributor>
      <origin>5377938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93736" sha1="cp3le7pn225lvdncqgyhjm5hkjiivre" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ოსამა ბინ ლადენი&lt;br/&gt;أسامة بن محمد بن عوض بن لادن
| ფოტო       = Osama_bin_Laden_portrait.jpg
| ფოტოს სიგანე = 250პქ
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   =[[10 მარტი]], [[1957]]
| დაბადგილი   = [[საუდის არაბეთი]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = [[2 მაისი]], [[2011]]
| გარდადგილი = [[პაკისტანი]]
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = 
| მოქალაქეობა  = {{დროშა|საუდის არაბეთი}} &lt;small&gt;([[1957]] — [[1994]])&lt;/small&gt;
                 მოქალაქეობის გარეშე &lt;small&gt;([[1994]] — [[2011]])&lt;/small&gt;
| ეთნიკური წარმომავლობა = [[იემენი|იემენელი]]
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = [[ალ-კაიდა]]
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = [[ისლამი]]
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}

'''ოსამა ბინ მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენი '''({{lang-ar|أ'''سامة بن محمد بن عوض بن لادن‎‎'''}}; დ. [[10 მარტი]] [[1957]] — გ. [[2 მაისი]] [[2011]]) — ეთნიკური იემენელი ტერორისტი [[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთიდან]], [[2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტები|11 სექტემბრის ტერაქტზე]] პასუხისმგებელი ტერორისტული დაჯგუფების, [[ალ-კაიდა|ალ-კაიდას]] დამფუძნებელი.&lt;ref&gt;Scheuer, Michael (February 7, 2008). [http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JB07Ak01.html &quot;Yemen still close to al Qaeda's heart&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160702080545/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JB07Ak01.html |date=2016-07-02 }}. ''Asia Times Online''.&lt;/ref&gt;

ბინ ლადენი დაიბადა საუდის არაბეთში, მილიარდერი მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენის ოჯახში. 1979 წლამდე სწავლობდა უნივერსიტეტში, ხოლო ავღანეთის ომის დაწყების შემდეგ შეუერთდა მოჯაჰედებს. ფინანსურად (და არა მარტო) ეხმარებოდა მოჯაჰედებს, რის გამოც დიდი პოპულარობა მოიპოვა არაბულ სამყაროში.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Robert Fisk (2005). ''The Great War For Civilisation'', p. 4.&lt;/ref&gt; [[1988]] წელს  დააარსა [[ალ-კაიდა]].&lt;ref&gt;[http://cryptome.org/usa-v-ubl-02.htm United States v. Usama bin Laden et al., S (7) 98 Cr. 1023, Testimony of Jamal Ahmed Mohamed al-Fadl (SDNY February 6, 2001).]&lt;/ref&gt; საუდის არაბეთიდან გამოაგდეს [[1992]] წელს, რის შემდეგაც ის თავის სხვა ბაზაში, სუდანში გადავიდა, მაგრამ ამერიკული ზეწოლის გამო მას სუდანის დატოვებაც მოუწია. ამის შემდეგ მან ავღანეთში დააარსა ბაზა და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებს]] გამოუცხადა ომი. მისი ბრძანებით მოაწყვეს ერთმანეთთან დაკავშირებული ტერაქტები.&lt;ref&gt;Robert Fisk (2005). ''The Great War For Civilisation'', p. 22.&lt;/ref&gt; [[1998]] წელს ამერიკული საელჩოს დაბომბვაში მისი წვლილის გამო ბინ ლადენი გამოძიების ფედერალური ბიუროს ორ სიაში მოხვდა: ათი ყველაზე ძებნადი გაქცეული და ყველაზე ძებნადი ტერორისტები.&lt;ref&gt;[http://www.fbi.gov/wanted/topten/fugitives/laden.htm &quot;FBI Ten Most Wanted Fugitives&quot;]. FBI.gov. [https://web.archive.org/web/20080103044553/http://www.fbi.gov/wanted/topten/fugitives/laden.htm Archived] from the original on January 3, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/27/AR2006082700687.html Dan Eggen (August 28, 2006). &quot;Bin Laden, Most Wanted For Embassy Bombings?&quot;. The Washington Post.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.cnn.com/2001-10-10/us/inv.mostwanted.list_1_saif-al-adel-abdul-rahman-yasin-ahmed-khalfan-ghailani |title=&quot;Most wanted terrorists list released&quot;. CNN. October 10, 2001 |accessdate=2016-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904010302/http://cnn.com/2001/US/10/10/inv.mostwanted.list/index.html |archivedate=2015-09-04 }}&lt;/ref&gt;

2001 წლიდან 2011 წლამდე ბინ ლადენი ტერორიზმის წინააღმდეგ წარმართული ომის ყველაზე მნიშვნელოვანი სამიზნე იყო. [[გამოძიების ფედერალური ბიურო|გამოძიების ფედერალურმა ბიურომ]] მასზე ინფორმაციისთვის ჯილდო 25 მილიონი დოლარი დააწესა.&lt;ref&gt;[http://www.fbi.gov/wanted/topten/usama-bin-laden &quot;Fbi – Usama Bin Laden&quot;]&lt;/ref&gt; 2011 წლის 2 მაისს ამერიკის სპეციალური დანიშნულების რაზმმა და CIA-მ პრეზიდენტ [[ბარაკ ობამა|ობამას]] ბრძანებით ბინ ლადენი მის კერძო რეზიდენციაში, პაკისტანში, აბოტაბადში მოკლეს.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141203151430/http://www.sofmag.com/navy-seal-who-shot-bin-laden-rob-oneill-butte-montana &quot;The Navy SEAL Who Shot Bin Laden Is: Rob O'Neill From Butte Montana&quot;]. ''Soldier of Fortune Magazine''. November 6, 2015. Archived from [http://www.sofmag.com/navy-seal-who-shot-bin-laden-rob-oneill-butte-montana the original]&lt;/ref&gt; რეზიდენციაში ის ადგილობრივ ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. 

== სახელი ==
ამ დროისთვის არ არსებობს არაბული სიტყვების და სახელების ინგლისურ ენაზე თარგმნის ოფიციალურად მიღებული სტანდარტი,&lt;ref&gt;Whitaker, Brian. [http://www.al-bab.com/arab/language/roman1.htm &quot;Arabic words and the Roman alphabet&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425213610/http://www.al-bab.com/arab/language/roman1.htm |date=2011-04-25 }}. Al-Bab.com&lt;/ref&gt; მაგრამ, ყველაზე ხშირად ბინ ლადენს მოიხსენიებენ როგორც ოსამა ბინ ლადენს ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Osama bin Laden). [[გამოძიების ფედერალური ბიურო|გამოძიების ფედერალურ ბიუროში]] და CIA-ში, ასევე როგორც შტატების სხვა სახელმწიფო სტრუქტურებში ბინ ლადენს მოიხსენიებენ როგორც უსამა ბინ ლადენს ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Usama bin Laden) ან როგორც უსამა ბინ ლადინს ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Usama bin Ladin). უფრო იშვიათად იყენებენ უსამაჰ ბინ ლადინს (ინგლ. Ussamah bin Ladin),ფრანგულ ოუსამა ბენ ლადენს (Oussama ben Laden) ან აღმოსავლურ ბინლადინს (Binladin). ამგვარი გაუგებრობა გამოწვეულია იმით, რომ ხშირად გვარის წინ წერენ არტიკლს, წინდებულს ან კიდევ მამის სახელებს. გარდა ამისა, გვარის წარმოთქმაზე გავლენა იქონია პერსიულმა გამოთქმამ, რომელიც გამოყენებულია ავღანეთში, სადაც ბინ ლადენმა დიდი ხანი გაატარა.

მისი სრული სახელი არის ოსამა ბინ მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენი, რაც ნიშნავს ოსამა, შვილი მუჰამედისა, შვილი ავადისა, შვილი ლადენისა. მუჰამედი არის ოსამას მამა, მუჰამედ ბინ ლადენი, ავადი არის ბაბუა, ავად ბინ აბოუდ ბინ ლადენი. რაც შეეხება ლადენს, ის არ არის ოსამას დიდი ბაბუა, რომლის სახელიც აბუდი იყო, ის არის მისი უფრო შორეული წინაპარი.

არაბული ლინგვისტიკური კონვენციის მიხედვით ის არის ან ოსამა, ან ოსამა ბინ ლადენი, მაგრამ არა მხოლოდ ბინ ლადენი, რადგანაც ბინ ლადენი აღმოსავლურ კულტურაში გვარი კი არა, მამის სახელია. ოსამას შვილი, ომარ ბინ ლადენის მიხედვით, ოჯახის მემკვიდრეობითი გვარი არის ალ-ქაჰთანი ([[არაბული ენა|არაბ]]. '''القحطاني‎‎'''), მაგრამ, ოსამას მამას, მუჰამედს, ეს გვარი ოფიციალურად არსად დაურეგისტრირებია.&lt;ref&gt;[https://books.google.ge/books?id=RcBwm5b8VbAC&amp;redir_esc=y bin Laden, Najwa; bin Laden, Omar; Sasson, Jean (2009). Growing up Bin Laden: Osama's Wife and Son Take Us Inside Their Secret World. New York: St. Martin's Press. p. 301.] ISBN 978-0-312-56016-4.&lt;/ref&gt;

ოსამას ასევე მოიხსენიებენ როგორც კუნიას ([[არაბული ენა|არაბ]]. '''كنية'''), რაც ნიშნავს ზრდასრული ადამიანის სახელს, რომელმაც ის თავისი უფროსი შვილისგან მიიღო. მისი თაყვანისმცემლები მას სხვადასხვანაირად მოიხსენიებენ: პრინცი, ემირი, შეიხი, ჯიჰადისტი შეიხი, შეიხ ალ-მუჯაჰიდი, ჰაჯი, დირექტორი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.fbi.gov/wanted/terrorists/terbinladen.htm |title=&quot;Most Wanted Terrorist – Usama Bin Laden&quot;. FBI. Archived |accessdate=2016-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060310055924/http://www.fbi.gov/wanted/terrorists/terbinladen.htm |archivedate=2006-03-10 }}&lt;/ref&gt; სიტყვა უსსამაჰ ('''أسامة''') ნიშნავს ლომს, რის გამოც მას მოიხსენიებენ როგორც ლომს,&lt;ref&gt;[http://www.almaany.com/en/dict/ar-en/usama/?category=Names+Meanings &quot;Meaning of Usama&quot;. English–Arabic Almaany Dictionary. 2011.]&lt;/ref&gt; ან კიდევ შეიხ ლომს.&lt;ref&gt;Warrick, Joby (September 8, 2007). [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/07/AR2007090700279.html &quot;In a New Video, Bin Laden Predicts U.S. Failure in Iraq&quot;]&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება და განათლება ==
ოსამა ბინ მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენი&lt;ref&gt;[[&quot;Frontline: Hunting Bin Laden: Who is Bin Laden?: Chronology&quot;. PBS. Archived]]&lt;/ref&gt; დაიბადა სამშენებლო მაგნატის, იემენელი [[მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენი|მუჰამედ ბინ ავად ბინ ლადენის]] (რომელსაც ასევე ჰქონდა ურთიერთობა [[საუდის არაბეთის სამეფო ოჯახი|საუდის არაბეთის სამეფო ოჯახთან]])&lt;ref&gt;David Johnson. [http://www.infoplease.com/spot/osamabinladen.html &quot;Osama bin Laden infoplease&quot;].[[Infoplease]]. [https://web.archive.org/web/20080120224312/http://www.infoplease.com/spot/osamabinladen.html Archived] from the original on January 20, 2008. &lt;/ref&gt; და მისი მეათე ცოლის, სირიელი ჰამიდა ალ-ათთას (მაშინ მას ალია გნაჰემი ერქვა)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Steve Coll (December 12, 2005). [http://www.newyorker.com/archive/2005/12/12/051212fa_fact &quot;Letter From Jedda: Young Osama- How he learned radicalism, and may have seen America&quot;]. &lt;/ref&gt; ოჯახში, [[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთში.]] [[1998]] წლის ინტერვიუში ოსამა ბინ ლადენმა თავის დაბადების თარიღად 1957 წლის 10 მარტი დაასახელა.&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/security/profiles/osama_bin_laden.htm &quot;Osama bin Laden&quot;. GlobalSecurity.org. January 11, 2006].&lt;/ref&gt;

მუჰამედ ბინ ლადენი ჰამიდა ოსამას დაბადებიდან ცოტა ხნის შემდეგ გაშორდა. მიუხედავად ამისა, მან ჰამდიას ცოლად მოყვანა თავის მეგობარს, მუჰამედ ალ-ათთას ურჩია. ისინი [[1950-იანები|1950-იანი]] წლების ბოლოს, ან კიდევ [[1960-იანები|1960-იანების]] დასაწყისში დაქორწინდნენ, და დღემდე ერთად არიან.&lt;ref&gt;[http://votebits.com/tag/osama-bin-laden-histery &quot;The Mysterious Death of Osama Bin Laden&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425135504/http://votebits.com/tag/osama-bin-laden-histery/ |date=2012-04-25 }}. August 3, 2011. &lt;/ref&gt; ეყოლათ ოთხი შვილი: სამი ბიჭი და ერთი გოგო.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; თავის დროზე ოსამა მათთან ერთად ცხოვრობდა. ოსამას მამამ საბოლოოდ 5 მილიარდი დააგროვა, რომლიდანაც 25-30 მილიონი დოლარი ოსამას ერგო.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.economist.com/node/18648254 Osama bin Laden]&quot;, ''[[The Economist]]'', May 5, 2011, p. 93.&lt;/ref&gt;

ოსამა აღზარდეს როგორც ღრმად მორწმუნე სუნიტი მუსლიმი.&lt;ref&gt;Beyer, Lisa (September 24, 2001). [http://www.time.com/time/covers/1101010924/wosama.html &quot;The Most Wanted Man in the World&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209163812/http://www.time.com/time/covers/1101010924/wosama.html |date=2011-02-09 }}. ''Time''. Retrieved May 26,2010.&lt;/ref&gt; [[1968]]-[[1976]] წლებში ბინ ლადენი სწავლობდა ალ-თჰაგერის მოდელის საერო სკოლაში,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Bergen 2006]], pp. 52&lt;/ref&gt; ხოლო შემდეგ მეფე აბდულაზის უნივერსიტეტში ეკონომიკის და ბიზნესის მართვის ფაკულტეტზე გააგრძელა სწავლა.&lt;ref&gt;''[[Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden]]'', Verso, 2005, p. xii.&lt;/ref&gt; ზოგიერთი მონაცემებით, [[1979]] მან სამოქალაქო ინჟინერიაში მიიღო დიპლომი,&lt;ref&gt;[http://galenet.galegroup.com/ ''Encyclopedia of World Biography Supplement''], Vol. 22. Gale Group, 2002. (link requires username/password)&lt;/ref&gt; ან კიდევ, დიპლომი სამოქალაქო მართვაში [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/bio.html &quot;A Biography of Osama Bin Laden&quot;]. PBS Frontline. Retrieved May 26, 2010.&lt;/ref&gt; ზოგი წყარო მას აღწერს როგორც ბეჯითს,&lt;ref&gt;Aziz Hug (January 19, 2006). [https://web.archive.org/web/20080430133236/http://www.prospect.org/cs/articles?articleId=10855 &quot;The Real Osama&quot;].''The American Prospect''. Archived from [http://www.prospect.org/web/page.ww?section=root&amp;name=ViewWeb&amp;articleId=10855 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430133236/http://www.prospect.org/cs/articles?articleId=10855 |date=2008-04-30 }} on April 30, 2008. Retrieved January 6, 2012.&lt;/ref&gt; ხოლო სხვების დაყრდნობით ოსამამ უნივერსიტეტი მესამე წელს დატოვა და სადიპლომო ნამუშევარიც არ დაუმთავრებია.&lt;ref&gt;Gunaratna, Rohan (2003). ''Inside Al Qaeda'' (3rd ed.). Berkley Books. p. 22. &lt;nowiki/&gt;[[International Standard Book Number|ISBN]] &lt;nowiki/&gt;[[სპეციალური:BookSources/0-231-12692-1|0-231-12692-1]].&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტში ოსამა ბინ ლადენი დაინტერესებული იყო რელიგიით, ჩართული იყო [[ყურანი|ყურანის]] და ჯიჰადის თარგმნაში და საქველმოქმედო სამუშაოებში.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 79&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, დაინტერესებული იყო პოეზიით და ლექსების წერით,&lt;ref&gt;Michael Hirst (September 24, 2008). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7630934.stm &quot;Analysing Osama's jihadi poetry&quot;]. BBC News. RetrievedMay 26, 2010.&lt;/ref&gt; ასევე უყვარდა ბერნანდ მონტგომერის და შარლ დე გოლის ნამუშევრების კითხვა. გარდა ამისა, უყვარდა ფეხბურთის თამაში, გულშემატკივრობდა ლონდონის [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალს]].&lt;ref&gt;[http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/osama-bin-ladens-bodyguard-i-had-orders-126430 &quot;Osama bin Laden's bodyguard: I had orders to kill him if the Americans tried to take him alive&quot;]. ''Daily Mirror''. May 4, 2011. Retrieved April 20, 2012.&lt;/ref&gt;

== პირადი ცხოვრება ==
[[1974]] წელს, 17 წლის ასაკში, ბინ ლადენი [[ლატაკია|სირიის ქალაქ ლატაკიაში]] დაქორწინდა ნაჯვა გნაჰემზე.&lt;ref&gt;Michael Slackman (November 13, 2001). [http://articles.latimes.com/2001/nov/13/news/mn-3564 &quot;Osama Kin Wait and Worry&quot;]. ''Los Angeles Times''. RetrievedMay 26, 2010.&lt;/ref&gt; ისინი [[2001]] წლის 11 სექტემბერს გაშორდნენ. ოსამა ბინ ლადენის კიდევ ოთხი ცოლი არის ცნობილი: ჰადიჯაჰ შარიფი (დაქორწინდნენ 1983 წელს, გაშორდნენ 90-იან წლებში), ჰარიაჰ საბარი (დაქორწინდნენ 1985 წელს), სიჰამ საბარი (დაქორწინდნენ 1987 წელს) და ამალ ალ-სადაჰი (დაქორწინდნენ 2000 წელს). ზოგიერთი წყაროს დაყრდნობით, ბინ ლადენს ჰყავს კიდევ ერთი ცოლი, მაგრამ ისინი დაქორწინების შემდეგ მალევე გაშორდნენ.&lt;ref&gt;Brian Todd; Tim Lister (May 5, 2011). [http://edition.cnn.com/2011/WORLD/asiapcf/05/05/osama.many.wives &quot;Bin Laden's wives – and daughter who would 'kill enemies of Islam'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110506085949/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/asiapcf/05/05/osama.many.wives/ |date=2011-05-06 }}. CNN Edition: International. Retrieved May 5,2011.&lt;/ref&gt; თავისი ყველა ცოლისგან ოსამას ჰყავს 20-26 ბავშვი.&lt;ref&gt;[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0203/12/ltm.10.html &quot;Osama's Women&quot;]. CNN. March 12, 2002. RetrievedMay 26, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amy Zalman. [http://terrorism.about.com/od/groupsleader1/p/OsamabinLaden.htm &quot;Profile: Osama bin Laden&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075153/http://terrorism.about.com/od/groupsleader1/p/OsamabinLaden.htm |date=2011-07-07 }}. About.com. Retrieved May 26, 2010.&lt;/ref&gt; მისი ბევრი შვილი 11 სექტემბრის შემდეგ გაიქცა ირანში და [[2010]] წლის მონაცემებით [[ირანი|ირანის]] ხელისუფლება აკონტროლებს მათ გადაადგილებებს.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/7897555/Osama-bin-Ladens-family-stranded-in-Iran-son-says.html &quot;Osama bin Laden's family 'stranded' in Iran, son says&quot;], ''The Telegraph''. July 19, 2010.&lt;/ref&gt;

ნასერ ალ-ბაჰრი, ოსამას პირადი დაცვა 1997-2001 წლებში, აღწერს მას როგორც თავდაჭერილ ადამიანს და მკაცრ მამას, რომელსაც უყვარდა თავის დიდ ოჯახთან სეირნობა და პიკნიკებზე სიარული.&lt;ref&gt;Al-Bahri, Nasser, ''Guarding bin Laden: My Life in al-Qaeda''. pp. 150–160. Thin Man Press. London.ISBN 9780956247360&lt;/ref&gt;

ოსამა ბინ ლადენის მამა მუჰამედი დაიღუპა ავიაკატასტროფაში [[1967]] წელს. მისი პილოტი იყო ამერიკელი ჯიმ ჰარინგთონი.&lt;ref&gt;ABC News. [http://abcnews.go.com/US/story?id=4581571&amp;page=1 &quot;Blood Brothers: Could Osama Have Been Tamed?&quot;]. ''ABC News''.&lt;/ref&gt; ხოლო ბინ ლადენის უფროსი ნახევარ-ძმა, სალემ ბინ ლადენი, [[1988]] წელს, [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებში]], [[ტეხასი|ტეხასში]] დაიღუპა, როდესაც მისი თვითმფრინავი ელექტროხაზებს შეეჯახა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.woai.com/content/news/newslinks/story/Best-of-the-Web-Osamas-Brother-Died-in-San/fQByftuKL0WrEDALXrJ7EA.cspx |title=Best of the Web: Osama's Brother Died in San Antonio, Red Velvet Onion Rings{{!}}WOAI: San Antonio News |accessdate=2016-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120113114003/http://www.woai.com/content/news/newslinks/story/Best-of-the-Web-Osamas-Brother-Died-in-San/fQByftuKL0WrEDALXrJ7EA.cspx |archivedate=2012-01-13 }}&lt;/ref&gt;

[[გამოძიების ფედერალური ბიურო]]ს მონაცემებით ბინ ლადენის სიმაღლე არის 1,93 მეტრიდან 1,98-მდე, ხოლო მისი წონა დაახლოებით 73 კილოგრამი. ამ მონაცემებს ეწინააღმდეგება ლოურენს რაითის წიგნში „ალ-ქაიდაში“ მოყვანილი მონაცემები, რომლის მიხედვითაც ოსამასთან მიახლოებული პიროვნებები ადასტურებდნენ, რომ მისი სიმაღლე ზედმეტად გაზრდილი იყო და რომ ის 1,8 მეტრი იყო.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 83&lt;/ref&gt; ასევე, ბინ ლადენი იყო ცაცია, დადიოდა ხელჯოხით. ჩვეულებრივ მას ეხურა თეთრი დოლბანდი. მისი ქცევის მანერა აღწერილია როგორც წყნარი და ზომიერი.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/3570751.stm &quot;I met Osama Bin Laden&quot;]. BBC News. March 26, 2004. Retrieved May 15, 2006.&lt;/ref&gt;

== რწმენა და იდეოლოგია ==
ბინ ლადენის იდეოლოგიის ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტი იყო, რომ ჯიჰადისტებს თავისუფლად შეეძლოთ სხვა ქვეყნების მოქალაქეების მოკვლა.&lt;ref&gt;''Messages'', (2005) p. 70. Al Jazeera interview, December 1998, following Kenya and Tanzania embassy attacks.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Messages'', (2005), p. 119, October 21, 2001, interview with Taysir Alluni of Al Jazeera.&lt;/ref&gt; CIA-ს ყოფილი ანალიტიკოსი, მაიკლ შეუერი, რომელიც ბინ ლადინზე ნადირობას აწარმოებდა, ამბობს, რომ ბინ ლადენს ღრმად სჯეროდა. რომ ამერიკული საგარეო პოლიტიკა ამცირებდა, კლავდა ან კიდევ სხვანაირად აყენებდა ზიანს მუსულმანებს ახლო აღმოსავლეთში:&lt;ref&gt;Scheuer, Michael (2004). ''Imperial Hubris''. Dulles, Virginia: Brassey's, Inc. p. 9. &lt;nowiki/&gt;[[International Standard Book Number|ISBN]] &lt;nowiki/&gt;[[სპეციალური:BookSources/978-0-9655139-4-4|978-0-9655139-4-4]]. &lt;q&gt;The focused and lethal threat posed to U.S. national security arises not from Muslims being offended by what America is, but rather from their plausible perception that the things they most love and value—God, Islam, their brethren, and Muslim lands—are being attacked by America.&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt; „ჩვენ მათ ამერიკელობის გამო არ ვეზიზღებით. ჩვენ მათ ჩვენ მიერ გაკეთებული საქმეების გამო ვეზიზღებით.“ გარდა ამისა, ბინ ლადენი აკრიტიკებდა შტატებს მართვის საერო ფორმის გამო. თავის [[2002]] წლის წერილში მან მოუწოდა ამერიკელებს ისლამის მიღებისკენ და ისეთი ამორალური რაღაცეებისთვის წინააღმდეგობის გაწევისკენ, როგორიც არის [[სიძვა]], [[ჰომოსექსუალიზმი]], [[ნარკოტიკი|ნარკოტიკები]] და კაზინოები.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.theguardian.com/world/2002/nov/24/theobserver |title=October 6, 2002. Appeared in Al-Qala'a website and then ''The Observer'' and ''The Guardian'' on November 24, 2002. |accessdate=აგვისტო 26, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826184301/http://www.theguardian.com/world/2002/nov/24/theobserver |archivedate=აგვისტო 26, 2013 }}&lt;/ref&gt; მის მიერ ცხოვრების დასავლური სტილის გაკრიტიკების გამო და გაკეთებული განცხადების გამო, რომლის თანახმადაც, ებრაელები ამერიკელებს და ევროპელებს აკონტროლებდნენ, ბინ ლადენმა დასავლურ ულტრამემარჯვენე ძალებში გარკვეული პატივისცემა მოიპოვა.&lt;ref&gt;Gardell, Matthias (2003). ''Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism''. Durham and London: Duke University Press. p. 325. &lt;nowiki/&gt;[[International Standard Book Number|ISBN]] &lt;nowiki/&gt;[[სპეციალური:BookSources/978-0822330714|978-0822330714]].&lt;/ref&gt;

ბინ ლადენს სჯეროდა, რომ მუსულმანური სამყარო კრიზისში იყო და ერთადერთი, რაც მუსულმანურ სამყაროში წესრიგს დაამყარებდა შარიათის კანონის სრული აღდგენა იქნებოდა. ის ეწინააღმდეგება საერო მართვას, [[პანარაბიზმი|პანარაბიზმს]], [[სოციალიზმი|სოციალიზმს]], [[კომუნიზმი|კომუნიზმს]] და [[დემოკრატია|დემოკრატიას]].&lt;ref&gt;''Messages'', 2005, p. 218. &quot;Resist the New Rome&quot;, audiotape delivered to al-Jazeera and broadcast by it on January 4, 2004.&lt;/ref&gt; ის მხარს უჭერს ისლამური იდეოლოგიის სკოლასებსაც.&lt;ref&gt;Halverson, Jeffry R. (2010). [https://books.google.com/books?id=IYzGAAAAQBAJ&amp;pg=PA80&amp;lpg=PA80&amp;dq=#v=onepage&amp;q=osama&amp;f=false ''Theology and Creed in Sunni Islam: The Muslim Brotherhood, Ash'arism, and Political Sunnism'']. Palgrave Macmillan. p. 80. &lt;q&gt;It was there that he met the Athari-Wahhabite militant Osama bin Laden...&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;

მისი იდეოლოგია (ძალადობრივი ჯიჰადი) ზოგჯერ მოხსენიებულია როგორც [[ქუბთიზმი|ქუბტიზმი]], რომლის პროპაგანდასაც მოგვიანებით საიდ ქუთბი ახდენდა.&lt;ref&gt;Dale C. Eikmeier (Spring 2007). [https://web.archive.org/web/20070609120804/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/07spring/eikmeier.htm &quot;Qutbism: An Ideology of Islamic-Fascism&quot;]. &lt;nowiki/&gt;[[Parameters (journal)|Parameters]]. pp. 85–98. Archived from [http://www.carlisle.army.mil/usawc/Parameters/07spring/eikmeier.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609120804/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/07spring/eikmeier.htm |date=2007-06-09 }} on June 9, 2007. Retrieved May 26, 2010.&lt;/ref&gt; ბინ ლადენს ასევე სჯეროდა, რომ მულაჰ ომარის [[თალიბანი|თალიბანის]] ავღანეთი იყო ერთადერთი „ნამდვილი მუსულმანური ქვეყანა“ მუსულმანურ სამყაროში.&lt;ref&gt;''Messages'', (2005), p. 143. from an interview published in ''[[Al-Quds Al-Arabi]]'' in London, November 12, 2001 (originally published in Pakistani daily, ''[[Ausaf]]'', Nov. 7)&lt;/ref&gt; ბინ ლადენი დარწმუნებული იყო, რომ ძალადობრივი ჯიჰადი იყო ერთადერთი გზა, რომლითაც შესაძლებელი იყო მუსულმანების მიმართ შეერთებული შტატების (ან სხვა არა-მუსულმანური ქვეყნების) მიერ გატარებული უსამართლობის შეჩერება&lt;ref&gt;''Messages to the World'', (2005), pp. xix–xx, editor Bruce Lawrence.&lt;/ref&gt;. ბინ ლადენი ასევე ემხრობა ისრაელის სახელმწიფოებრივობის გაუქმებას და მოუწოდებს შეერთებულ შტატებს გაიყვანოს თავისი ჯარი ახლო აღმოსავლეთიდან და სხვა მუსულმანური ქვეყნებიდან.

ბინ ლადენს არის [[ანტისემიტიზმი|ანტისემიტი]] და თვლის რომ მსოფლიოში ყველა ცუდ ამბავში ისრაელის ხელი ურევია. [[1998]] წლის დეკემბერში, ინტერვიუში პაკისტანელ ჟურნალისტან, რაჰიმულაჰ იუსუზფაისთან, ბინ ლადენმა აღნიშნა, რომ ოპერაცია „Operation Desert Fox“ ამტკიცებდა, რომ ისრაელი და ებრაელები აკონტროლებდნენ შეერთებულ შტატებს და გაერთიანებულ სამეფოს და უნდოდათ, რომ მათ რაც შეიძლებოდა მეტი მუსულმანი მოეკლათ.&lt;ref&gt;[http://content.time.com/time/printout/0,8816,17676,00.html &quot;Conversation With Terror&quot;]. ''Time''. January 1999. Retrieved March 22, 2015.&lt;/ref&gt; უკვე [[2002]] წელს მან განაცხადა, რომ ებრაელები აკონტროლებდნენ შეერთებული შტატების მედიას, პოლიტიკოსებს და ეკონომიკურ ინსტიტუტებს.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 1998 წლის მაისში ჯონ მილერთან ინტერვიუში ბინ ლადენმა განაცხადა, რომ ისრაელის მიზანი იყო არაბული პენინსულას და ახლო აღმოსავლეთის ანექსია და იქ მცხოვრები ხალხის დამონება. ეს იქნებოდა ე.წ „[[დიდებული ისრაელი|დიდებული ისრაელის]]&lt;nowiki/&gt;“ ნაწილი.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/19990508145341/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/interview.html &quot;frontline: the terrorist and the superpower: who is bin laden?: interview with osama bin laden (in may 1998)&quot;]. pbs.org. Archived from [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/interview.html the original] on May 8, 1999.&lt;/ref&gt; მან აღნიშნა, რომ ებრაელები და მუსულმანები ერთმანეთს ვერასდროს მოურიგდებოდნენ და დაადანაშაულა შტატები ანტი-ისლამური განწყობის გაღვივებისთვის. ბინ ლადენს არაერთხელ უთქვამს, რომ ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტს და თავდაცვის დეპარტამენტს ებრაელები აკონტროლებდნენ და მათ ისრაელის ინტერესებში იყენებდნენ. ის არაერთხელ აქვეყნებდა გაფრთხილებებს ებრაული შეთქმულების შესახებ: „ებრაელები არიან ოსტატები ღალატში. ისინი ან ცარიელ სიტყვას, ან კიდევ საერთოდ არაფერს დაგიტოვებენ“.&lt;ref&gt;''Messages'', (2005), p. 190. from 53-minute audiotape that &quot;was circulated on various websites&quot; dated February 14, 2003. &quot;Among a Band of Knights&quot;&lt;/ref&gt; აღსანიშნავია, რომ ალ-ქაედას ოთხი ყველაზე დიდი მტრები არიან: შიიტი მუსლიმები, ერეტიკები, ამერიკა და [[ისრაელი]].&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 303 &quot;From interview with &lt;nowiki/&gt;[[Ali Soufan]]– a &lt;nowiki/&gt;[[Lebanese American|Lebanese]] Sunni FBI agent&quot;&lt;/ref&gt;

ბინ ლადენის პოზიცია თანამედროვე ტექნოლოგიებთან შერეული არის: ის ეწინააღმდეგება თანამედროვე მუსიკას&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 167&lt;/ref&gt; და გაცივებულ წყალს, მაგრამ დაინტერესებულია დედამიწის მამოძრავებელი ტექნოლოგიებით და გენმოდიფიცირებული პროდუქტებით.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 172&lt;/ref&gt;

მთლიანობაში, ბინ ლადენის სტრატეგია მიზნების მისაღწევად არის დიდი სახელმწიფოების მუსულმანურ ქვეყნებთან ომში ჩათრევა, რომელბშიც ისინი მოჯაჰედებს შეეტაკებოდნენ. ბინ ლადენის აზრით, ეს მათ ეკონომოკურ კოლაფსს გამოიწვევდა.&lt;ref&gt;&quot;[http://edition.cnn.com/2004/WORLD/meast/11/01/binladen.tape/index.html Bin Laden: Goal is to bankrupt U.S.]&quot;. CNN. November 2, 2004.&lt;/ref&gt; რა თქმა უნდა, ალ-ქაიდა ამ სტრატეგიას გადაუხვევლად ასრულებდა. [[2004]] წელს, Al Jazeera-ს ეთერში ოსამამ განაცხადა, რომ „ამერიკული ეკონომიკა ბანკროტამდე მიდიოდა“.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/archive/2004/11/200849163336457223.html &quot;Full transcript of bin Ladin's speech&quot;]. &lt;nowiki/&gt;[[Al Jazeera]]. November 1, 2004. Retrieved November 16, 2008&lt;/ref&gt;

ბინ ლადენი გლობალური დათბობის სერიოზული ოპონენტია და ამერიკელებს წერილი მისწერა, რომ ემუშავათ პრეზიდენტ ობამასთან ერთად და ეპოვათ ამ პრობლემის გადაწყვეტის ხერხი.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/us-usa-binladen-climatechange-idUSKCN0W35MS &quot;Bin Laden called for Americans to rise up over climate change&quot;]. ''Reuters''. 2016-03-03. Retrieved2016-04-03.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtontimes.com/ http://www.washingtontimes.com], The Washington Times. [http://www.washingtontimes.com/news/2016/mar/2/osama-bin-laden-called-for-americans-to-help-obama/ &quot;Osama bin Laden called for Americans to help Obama fight climate change&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403042453/http://www.washingtontimes.com/news/2016/mar/2/osama-bin-laden-called-for-americans-to-help-obama/ |date=2016-04-03 }}. ''The Washingtion Times''. Retrieved 2016-04-03.&lt;/ref&gt;

მისი შეხედულებების და მიზნის მისაღწევი მეთოდების გამო ექსპერტები და ჟურნალისტები სხვადასხვა გამოცემებიდან („The New York Times“, „BBC“, „Al Jazeera“) მოიხსენიებენ მას როგორც ტერორისტს. 

== სამხედრო აქტივობა ==

=== მოჯაჰედობა ავღანეთში ===
[[1979]] წელს ბინ ლადენი კოლეჯიდან წამოვიდა და პაკისტანში გაემგზავრა. იქ ის აბდულაჰ აზამს შეუერთდა და მოჯაჰედბის დასახმარებლად სამშენებლო კომპანიიდან ფული გამოიტანა.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/155236.stm &quot;Who is Osama Bin Laden?&quot;]. BBC News. September 18, 2001. Retrieved May 28, 2010.&lt;/ref&gt; მოგვიანებით ბინ ლადენმა ჟურნალისტს განუცხადა: „მე ავღშფოთდი იმ უსამართლობით, რომელიც ავღანეთის ხალხის მიმართ იყო ჩადენილი“&lt;ref&gt;Interview with Robert Fisk, March 22, 1997, 'The Great War For Civilisation', 2005, p.7.&lt;/ref&gt;. ბინ ლადენის მსგავსად მოჯაჰედებს ეხმარებოდნენ აშშ და საუდის არაბეთი. ასე,CIA-ს ოპერაციის, „Operation Cyclone“-ის ფარგლებში საუდის არაბეთმა და შეერთებულმა შტატებმა მოჯაჰედებს დაახლოებით 40 მილიარდი დოლარის დახმარება აღმოუჩინეს. ასევე, დაახლოებით 100 000 მუსულმანი სხვადასხვა ქვეყნიდან გაემგზავრა ავღანეთში.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131205090713/http://www.bt.com.bn/analysis/2008/12/17/story_of_us_cia_and_taliban &quot;Story of US, CIA and Taliban&quot;]. ''[[The Brunei Times]]''. 2009. Archived from [http://www.bt.com.bn/analysis/2008/12/17/story_of_us_cia_and_taliban the original] on 2013-12-05.&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, ავღანეთში ბინ ლადენმა გაიცნო ჰამიდ გული, პაკისტანის არმიის სამვარსკვლავიანი გენერალი. მიუხედავად იმისა, რომ შტატები მოჯაჰედებს იარაღით და ფულით ეხმარებოდნენ, მათ ვარჯიშებს მაინც პაკისტანის შეიარაღებული ძალები აწარმოებდა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140302090727/http://www.thenation.com/article/cost-afghan-victory?page=0,1 The Cost of an Afghan 'Victory'&quot;]. ''[[The Nation]]''. 1999. Archived from [http://www.thenation.com/article/cost-afghan-victory?page=0,1 the original] on 2014-03-02.&lt;/ref&gt;

[[1984]] წლისთვის ბინ ლადენმა და აბდულაჰ აზამმა დააარსეს [[მაჰთაბ ალ-ჰადიმათი]], რომელიც ფინანსდებოდა მთელი არაბული სამყაროდან. ამ ორგანიზაციის წყალობით ბინ ლადენმა მიიღო თავისი მემკვიდრეობა, რომლიდანაც აფინანსებდა თვითმფრინავების ბილეთებს,&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 145 &quot;Lawrence Wright estimates his share of the Saudi Binladin Group circa fall 1989 as amounted to 27 million Saudi riyals – a little more than [US]$7 million.&quot;&lt;/ref&gt; ამარაგებდა მოჯაჰედებს საკვებით, აგვარებდა პრობლემებს, დოკუმენტებთან, პაკისტანის ხელისუფლებასთან. გარდა ამისა, პაკისტანის რეგიონ ჰაიბერ-პაჰტუნჰვაშში ბინ ლადენმა ააგო სავარჯიშო ბანაკები, სადაც საბჭოთა მარიონეტული ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დასამარცხებლად მოხალისეები ვარჯიშობდნენ. შესაძლოა, რომ ბინ ლადენმა შეიარაღებულ შეტაკებებშიც მიიღო მონაწილეობა (ჯაჯის ბრძოლა). ამ დროს ბევრი არაბის კუმირი გახდა. ბინ ლადენი აღშფოთებული იყო იმით რომ ავღანეთში ადგილობრივი ტომები ერთმანეთს ებრძოდნენ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

===ალ-კაიდას შექმნა===

[[1988]] წლისთვის ოსამამ დატოვა მაჰთაბ ალ-ჰადიმათი. ამის მიზეზი იყო აბდულაჰ აზამის პოზიცია ავღანელი მეომრების მიმართ: ის უბრალოდ მხარს უჭერდა ავღანელ მეორებს, გარდა ამისა, მას სურდა რომ მოჯაჰედები ავღანეთში ბევრ ჯგუფად გაეფანტათ, როდესაც ბინ ლადენს უნდოდა ერთი დიდი, გაერთიანებული არმიის შექმნა.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Bergen 2006]], pp. 74–88&lt;/ref&gt; 1988 წლის 20 აგვისტოს შეხვედრის მიხედვით, იმ დროისთვის ალ-ქაიდა იყო „ჩვეულებრივი ისლამური ორგანიზაცია, რომლის მიზანიც იყო ღმერთის სიტყვის დიდება და ისლამის მსოფლიოში გამარჯვება“. გასაწევრიანებლად საჭირო იყო სმენის უნარი, კარგი მანერები, მორჩილება და უფროსის ნების შესრულება.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 133–134&lt;/ref&gt;

რაითის მონაცემებით, ჯგუფის რეალური სახელი პუბლიკაში გამოყენებული არ იყო, რადგანაც „მისი არსებობა მაშინ დიდი საიდუმლო იყო“.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], p. 260&lt;/ref&gt; მისი გამოკვლევის მიხედვით, ალ-ქაიდა წარმოიქმნა 1988 წლის 11 აგვისტოს, ეგვიპტური ჯიჰადის ლიდერის, აბდულაჰ აზამის და ბინ ლადენის შეხვედრაზე. მხარეებმა მოილაპარაკეს, რომ ბინ ლადენი ავღანეთიდან წითელი არმიის გასვლის შემდეგ ავღანურ ჯიჰადს დააფინანსებდა.&lt;ref&gt;Asthana, N. C (January 1, 2009). [https://books.google.com/?id=8EqWnqdsgZMC&amp;pg=PA108&amp;dq=August+11,+1988,+meeting+between+%22several+senior+leaders%22+of+Egyptian+Islamic+Jihad,+Abdullah+Azzam,+and+bin+Laden ''Urban Terrorism : Myths And Realities'']. Pointer Publishers. p. 108.[[International Standard Book Number|ISBN]] &lt;nowiki/&gt;[[სპეციალური:BookSources/978-81-7132-598-6|978-81-7132-598-6]].&lt;/ref&gt; [[1989]] წლის თებერვლის საბჭოთა კავშირმა თავისი ჯარი ავღანეთიდან გაიყვანა, ხოლო [[1990]] წელს ბინ ლადენი არაბეთში დაბრუნდა როგორც ჯიჰადის გმირი, რომელმაც „უძლიერესი სახელმწიფო დაამარცხა“.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 146&lt;/ref&gt;

[[სადამ ჰუსეინი|სადამ ჰუსეინის]] [[ერაყი|ერაყის]] მიერ [[ქუვეითი|ქუვეითის]] ანექსიამ საუდის არაბეთის სამეფო ოჯახი საფრთხის ქვეშ დააყენა. საუდის არაბეთის საზღვართან მდგომი ერაყელთა ჯარი და სადამ ჰუსეინის პანარაბული მოწოდებები ქვეყანაში ასეთი იდეების გავრცელებას იწვევდა. ამ სიტუაციაში ბინ ლადენი შეხვდა მეფე ფაჰდს და თავდაცვის მინისტრს, რომლებსაც მოუწოდა, რომ ამერიკულ ან კიდევ სხვა ქვეყნის დახმარებაზე უარი ეთქვათ და თავისი არაბული ლეგიონის დახმარება შესთავაზა. სამეფო ოჯახმა ბინ ლადენის წინადადებაზე უარი თქვა და ამერიკული ჯარი საუდის არაბეთის ტერიტორიაზე დაუშვა.&lt;ref&gt;Jehl, Douglas (December 27, 2001). [http://www.nytimes.com/2001/12/27/world/a-nation-challenged-saudi-arabia-holy-war-lured-saudis-as-rulers-looked-away.html &quot;A Nation Challenged: Holy war lured Saudis as rulers looked Away&quot;]. ''The New York Times''. pp. A1, B4. RetrievedMay 28, 2010.&lt;/ref&gt; ამის შემდეგ, ბინ ლადენმა ხალხში გააკრიტიკა ქვეყნის ამერიკულ ძალაზე დამოკიდებუბა და განაცხადა, რომ მუსულმანური სამყაროს ორი უწმინდესი ქალაქი, [[მექა]] და [[მედინა]], სადაც მუჰამედ წინასწარმეტყველმა ალაჰის შეტყობინება მიიღო, მხოლოდ მუსულმანების მიერ უნდა ყოფილიყო დაცული. მისი განცხადებების გამო საუდის არაბეთის ხელისუფლებამ მისი გაჩუმება სცადა, მაგრამ, ბინ ლადენი კრიტიკას მაინც აგრძელებდა. ამის გამო [[1992]] წელს ხელისუფლებამ ის ქვენიდან გააძევა.&lt;ref&gt;'The Great War for Civilisation', Robert Fisk, 2005, p4.&lt;/ref&gt;

ამავე დროს, [[ნიუ-ჯერსი|ნიუ-ჯერსიში]] გამოძიების ფედერალურმა ბიურომ ელ საიდ ნოსაირის სახლის რეიდი მოაწყო. ძალოვანებმა აღმოაჩინეს ალ-ქაიდას მომავალი გეგმების დოკუმენტები, მათ შორის იყო 11 სექტემბრის გეგმები და ალ-ქაიდას ტერორისტული გეგმები სხვა არამუსულმანურ ქვეყნებში. საბოლოოდ, ნოსაირი [[2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტები|11 სექტემბრის ტერორისტულ აქტებში]] მონაწილეობისთვის და [[1990]] წელს რაბი მეირ კაჰანეს მკვლელობისთვის გასამართლეს.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080109221029/http://www.tkb.org/CaseHome.jsp?caseid=332 &quot;USA v. Omar Ahmad Ali Abdel-Rahman et al: 93-CR-181-KTD&quot;]. MIPT Terrorism Knowledge Base. Archived from [http://www.tkb.org/CaseHome.jsp?caseid=332 the original] on January 9, 2008. Retrieved May 28, 2010.&lt;/ref&gt;

=== სუდანი და ავღანეთში დაბრუნება ===
სუდანში, ქალაქ ჰათოუმში ბინ ლადენმა მოჯაჰედებისთვის კიდევ ერთი ბაზა დააარსა. გარდა ამისა, სუდანში ყოფნის დროს მან ალ-მაშთალის ქუჩაზე იყიდა სახლი და ჩადო დიდი ინვესტიციები ინფრასტუქტურაში, აგროკულტურაში და ბიზნესში. გარდა ამისა, სუდანში ის იყო ბრიტანული ფირმის, „Hunting Surveys“-ს წარმომადგენელი.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;David Rose (January 2002) [http://www.vanityfair.com/politics/features/2002/01/osama200201 The Osama Files] ''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]''&lt;/ref&gt; სუდანში ბინ ლადენი აკეთებდა გზებს. აღსანიშნავია, რომ სუდანში მოქმედებდნენ ზუსტად ის ბულდოზერები, რომლებიც თავის დროზე ბინ ლადენმა ავღანეთში სამუშაოდ დაიქირავა. გარდა ამისა, ბევრი მუშა მასთან ერთად ავღანეთში საბჭოთა კავშირს ებრძოდა. სუდანში მან სახელი გაითქვა თავისი გულუხვობით ღარიბების მიმართ&lt;ref&gt;Gallab, Abdullahi A. (2008). [https://books.google.com/books?id=s1XdRfAJwLIC&amp;pg=PA127 ''The first Islamist republic: development and disintegration of Islamism in Sudan'']. Ashgate Publishing, Ltd. p. 127. &lt;nowiki/&gt;[[International Standard Book Number|ISBN]] &lt;nowiki/&gt;[[სპეციალური:BookSources/978-0-7546-7162-6|978-0-7546-7162-6]]. Retrieved May 7, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'The Great War for Civilisation', Robert Fisk, 2005, p5.&lt;/ref&gt; და საუდის არაბეთის მეფის კრიტიკით. საპასუხოდ [[1994]] წელს მეფემ ბინ ლადენს მოქალაქეობა ჩამოართვა და დაარწმუნა მისი ოჯახი აღარ მიეცათ ბინ ლადენისთვის 7 მილიონიანი სტიპენდია.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 195&lt;/ref&gt;

ამ დროისთვის ბინ ლადენი დაკავშირებული იყო ეგვიპტურ ისლამურ ჯიჰადთან (ეიჯ), რომელიც ალ-კაიდას ბირთვი იყო. [[1995]] წელს ეიჯ-მა სცადა ეგვიპტის პრეზიდენტის, ჰოსნი მუბარაქის მკვლელობა, რის გამოც სუდანში ორგანიზაციას ბოლო მოეღო.

ამავე დროს, შეერთებული შტატები ადანაშაულებდა სუდანს საერთაშორისო ტერორიზმის სპონსორობაში, ხოლო ბინ ლადენს სუდანის უდაბნოში ტერორისტების ვარჯიშში. მეორე მხრივ, სუდანის ხელისუფლების მიხედვით, შტატების პოზიცია უკვე მოძველებული იყო, რადგანაც ისლამის პოლიტიკურმა ლიდერმა ჰასსან ალ-თურაბიმ დაკარგა თავისი გავლენა ქვეყანაში. სუდანში უნდოდათ, რომ შეერთებული შტატები ჩარეულიყო, მაგრამ თეთრი სახლი უარს ამბობდა მათთან შეხვედრაზე ბინ ლადენის გაძევების შემთხვევაშიც კი. ამერიკელებმა სუდანში ვიზიტი მხოლოდ [[2000]] წელს განახორციელეს.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

11 სექტემბრის კომისიის განცხადება: {{ციტატა|[[1995]] წლის ბოლო თვეებში, როდესაც ბინ ლადენი ჯერ კიდევ სუდანნში იყო, სახელმწიფო დეპარტამენტმა და CIA-მ აღმოაჩინა, რომ სუდანის ხელისუფლება არაბეთთან ბინ ლადენის ექსტრადირებაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა. CIA-ს ოფიცერმა, ბილი ვოჰმა ბინ ლადენის დაკავების ოპერაცია მოამზადა, მაგრამ საჭირო უფლება ვერ მიიღო.&lt;ref&gt;''Hunting the Jackal: A Special Forces and CIA Soldier's Fifty Years on the Frontlines of the War Against Terrorism,'' 2004.&lt;/ref&gt; ხოლო სუდანში შტატების ელჩმა, ტიმოფი კარნიმ სუდანის ხელისუფლებას აღებული კურსით სვლის გაგრძელება მოუწოდა. მეორე მხრივ, არაბებს არ სუნდათ ბინ ლადენის დაბრუნება. სუდანის თავდაცვის მინისტრი კი აცხადებს, რომ სუდანმა შესთავაზა ამერიკას ბინ ლადენის ექსტრადირება, მაგრამ კომისიამ ამის დამადასტურებელი ფაქტები ვერ იპოვა. რაც შეეხება ელჩ კარნის, მას ჰქონდა ინსტრუქცია: მას უნდა დაერწმუნებინა სუდანის ხელისუფლება ბინ ლადენის ექსტრადირებაზე. მას არ გააჩნდა არანაირი ლეგალური მიზეზი სუდანელებისგან უფრო მეტი მოეთხოვა, რადგან იმ დროისთვის ბინ ლადენის მიმართ არც ერთი ქვეყნისგან არანაირი პრეტენზია არ იყო.“&lt;ref&gt;[http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch4.pdf &quot;Responses to Al Qaeda's Initial Assaults&quot;] (PDF). 9/11 Commission. Retrieved May 28, 2010.&lt;/ref&gt;}} 11 სექტემბრის კომისიის განცხადება:{{ციტატა|[[1996]] წლის თებერვალში სუდანის ხელისუფლება ნელ-ნელა დაუახლოვდა შტატების და სხვა ქვეყნების მთავრობებს. სუდანელებმა იკითხეს, თუ რისი გაკეთება შეიძლებოდა საერთაშორისო ზეწოლის შესამცირებლად. საუდის არაბეთის ხელისუფლებასთან საიდუმლო შეხვედრების დროს სუდანმა არაბებს ბინ ლადენის პატიება სთხოვა და მისი ექსტრადირება შესთავაზა. შტატების ხელისუფლებამ საიდუმლო დისკუსიებზე მარტში გაიგო. საუდის არაბეთის ხელისუფლებას, რა თქმა უნდა, უნდოდა ბინ ლადენის ექსტრადირება, მაგრამ, მათ უკვე გაუქმებული ჰქონდათ მისი მოქალაქეობა და არ აპირებდნენ პატიებას. ამ დროს ბინ ლადენი სუდანში, სადაც მან მკვლელობის მინიმუმ ერთი მცდელობა გადაიტანა, თავს უსაფრთხოდ აღარ გრძნობდა. ბინ ლადენი ფიქრობდა, რომ მისი მკვლელობის ცდა ეგვიპტელების ან არაბების საქმე იყო, რომელი CIA-მ დააფინანსა.}}
სუდანზე არაბეთის, ეგვიპტის და შტატების დიპლომატიური ზეწოლის გამო ხელისუფლებამ ბინ ლადენს ნება დართო ქვეყანა თავისი ნებით დაეტოვებინა. მან ავღანეთში, ჯალალაბადში დაბრუნება აირჩია. ავღანეთში ის ჩარტერული რეისით, 1996 წლის 18 მაისს ჩავიდა. იქ ბინ ლადენი იყენებდა მულაჰ მოჰამედ ომართან მეგობრობის ყალბ სტატუსს.&lt;ref&gt;Megan K. Stack (December 6, 2001). [http://articles.latimes.com/2001/dec/06/news/mn-12224 &quot;Fighters Hunt Former Ally&quot;]. ''Los Angeles Times''. Retrieved May 28,2010.&lt;/ref&gt; 11 სექტემბრის კომისიის თანახმად, სუდანიდან წასვლამ ბინ ლადენის ორგანიზაცია საგრძნობლად დაასუსტა.&lt;ref&gt;[http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch2.pdf &quot;The Foundation of the New Terrorism&quot;] (PDF). 9/11 Commission. Retrieved May 28, 2010.&lt;/ref&gt; ზოგიერთმი ავტორიტეტული აფრიკული წყარო წერს, რომ სუდანის დატოვების გამო ბინ ლადენს ტერორისტობა მოუწია და სუდანიდან მასთან ერთად წასული 300 ავღანელიც ტერორისტი გახდა. გარდა ამისა, სხვადასხვა წყაროების ინფორმაციით სუდანში ბინ ლადენმა 20 მლნ.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Wright 2006]], pp. 222&lt;/ref&gt; დოლარიადნ 300 მლნ. დოლარამდე დაკარგა&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Stern 2003]], pp. 253&lt;/ref&gt;. სახელმწიფომ ხელში ჩაიგდო მისი სამშენებლო მასალები, ბიზნესი, მიწები და ცხენებიც კი.

1996 წლის აგვისტოს ბინ ლადენმა ომი გამოუცხადა შეერთებულ შტატებს.&lt;ref&gt;[[Osama bin Laden|Bergen 2008]], p. 14.&lt;/ref&gt; ამის ერთ-ერთი მიზეზი  ჯორჯ ბუშ უფროსისა და მეფე ფაჰდის შეთანხმების შეუსრულებლობა იყო. ამერიკელებს არაბეთი [[1990]] წლისთვის უნდა დაეტოვებინათ, მაგრამ 1996 წლისთვის ისინი ჯერ კიდევ იქ იყვნენ. ბუშმა ამერიკელების იქ დარჩენის აუცილებლობა სადამ ჰუსეინის საბოლოო განადგურების სურვილით ახსნა. ბინ ლადენი ფიქრობდა, რომ „ბოროტი ძალები“ ცდილობდნენ რეგიონი აეღოთ და ის ისრაელის კონტრქოლის ქვეშ მოექციათ, ხოლო საუდის არაბეთს შტატების კოლონიათ მიიჩნევდა.

შეერთებული შტატების წინააღმდეგ ბინ ლადენმა შეადგინა ფეტვა, რომელიც ლონდონში არსებულმა გაზეთმა, „Al Quds Al Arabi“-ში გამოაქვეყნა. სტატიის სათაური იყო „ორი წმინდა ადგილის ოკუპანტებისთვის: ამერიკელებისთვის ომის გამოცხადება“ ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Declaration of War against the Americans Occupying the Land of the Two Holy Places). საუდის არაბეთს ზოგჯერ ეძახიან ორი წმინდა მეჩეთის მიწას, რადგან მის ტერიტორიაზე ორი წმინდა ქალაქი — მექა და მედინაა. ოკუპაციდან კი მოხსენებული იყო ამერიკელების სამხედრო ბაზების საუდის არაბეთის ტერიტორიაზე განთავსება.

ავღანეთში ყოფნისას ბინ ლადენი ფულს იღებდა „საბჭოთა ჯიჰადის დროის“ დონორებიდან და პაკისტანისაგან. ფულით ის მოჯაჰედების სავარჯიშო ბაზებს ქმნიდა. გარდა ამისა, ბინ ლადენი დაეუფლა ავღანეთის არიანას ავიახაზებს, რომელსაც პაკისტანის და არაბეთის ტერიტორიის გავლით გადაჰყავდა ისლამისტები, გადაჰქონდა ფული, იარაღი და ოპიუმი. გარდა ამისა, ისინი —ამზადებდნენ დოკუმენტებს ბინ-ლადენის დაჯგუფების წევრებისთვის. იარაღის კონტრაბანდისტი ვიქტორ ბოუთი ეხმარებოდა ავიაგადაზიდვებს. მაიკლ შეუერი, CIA-ს ყოფილი უფროსი თვლიდა, რომ ავიახაზებს იყენებდნენ, როგორც „ტერორისტულ ტაქსის“.

=== ადრეული ტერაქტები ===
ცნობილია, რომ ბინ ლადენმა თავისი პირველი ტერაქტი [[1992]] წლის 29 დეკემბერს, ქალაქ ადენში მოაწყო. დაიღუპა ორი ადამიანი.&lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/etc/cron.html &quot;Who is bin Laden?: Chronology&quot;]. PBS. RetrievedMay 28, 2010.&lt;/ref&gt;

ამის შემდეგ ალ-ქაიდა მიჩნეული იყო როგორც ორგანიზაცია, რომელიც ამართლებდა უდანაშუალო ადამაინების მკვლელობას. მამდოუჰ მაჰმუდ სალიმის მიერ გამოქვეყნებული ფეტვის მიხედვით, მტერთან ახლოს მდგომი ადამიანი სიკვდილისგან სარგებელს მიიღებდა: თუ ის კარგი მუსულმანი იყო, ის ჯანაჰში ([[სამოთხე]]) წავიდოდა, ხოლო თუ ურწმუნო — ჯანაჰამში ([[ჯოჯოხეთი]]).&lt;ref&gt;testimony of Jamal al-Fadl, U.S. v. Usama bin Laden, et al.&lt;/ref&gt; ფეტვა წარუდგინეს ალ-კაიდას წევრებს, მაგრამ პუბლიკაში ის არ გამოსულა.

1990-იან წლებში ბინ ლადენის ალ-კაიდა ალჟირელ, ეგვიპტელ და ავღანელ ჯიჰადისტებს ფინანსურად და ზოგჯერ სამხედრო ძალითაც კი ეხმარებოდა. ასე, 1992 ან [[1993]] წელს მან ალჟირში თავისი „ელჩი“, ქარი ელ-საიდი გაგზავნა, რომელსაც ისლამისტების დასახმარებლად 40 000$ გაატანა. ბინ ლადენის ამ მოქმედებმა წააქეცა ისლამისტები ომის გაგრძელებისკენ, რის გამოც 150 000-200 000 ალჟირელი დაიღუპა. ომი ისლამისტების გამარჯვებით დასრულდა.

არსებობს ინფორმაცია, რომ [[1997]] წლის 17 ნეომბერს მოწყობილი ხოცვა, რომელმაც 62 ადამაინის სიცოცხლე შეიწირა, ბინ ლადენის მიერ იყო დაფინანსებული.&lt;ref&gt;Jailan Halawi, &quot;bin Laden behind Luxor Massacre?&quot;,''Al-Ahram Weekly'', May 20–26, 1999.&lt;/ref&gt; ამან ეგვიპტის რესპუბლიკის აღშფოთება გამოიწვია. 1997 წლის შუა თვეებში დადგა საფრთხე, რომ ნატო ქალაქ ჯალალაბადს აიღებდა, რის გამოც ბინ ლადენს მოუწია ქვეყნის ჩრდილოეთში გადასულიყო.&lt;ref&gt;Testimony of &lt;nowiki/&gt;[[Abdurahman Khadr]] as a witness in the trial against Charkaoui, July 13, 2004.&lt;/ref&gt;

კიდევ ერთი წარმატებული ტერაქტი ბინ ლადენის დახმარებით ავღანეთის ქალაქ მაზარ-ე-შარიფში ჩატარდა. ბინ ლადენი თალიბანს ასობით არაბ მეომარს უგზავნიდა, რის გამოც მან თალიბანთან კარგი ურთიერთობა დაამყარა. მადლობის ნიშნად თალიბანი ბინ ლადენს დაეხმარა: თალიბანმა ქ.ჰაზარში ხუთი ან ექვსი ათასი ადამიანი მოკლა.&lt;ref&gt;Rashid, ''Taliban'', p. 139&lt;/ref&gt;

[[1998]] წლის თებერვალში ოსამა ბინ ლადენმა და აიმან აზ-ზავაჰირიმ გამოაქვეყნეს ფეტვა, რომელშიც „მსოფლიო ისლამური ფრონტის შექმნა“ გამოაცხადეს და დაიწყეს ომი ჯვაროსნების და ებრაელების წინააღმდეგ. ფეტვაში ეწერა, რომ ჩრდილოეთ ამერიკის და მათი მოკავშირეების მოკვლა და მათგან ალ-აქსის და წმინდა მეჩეთების განთავისუფლება თითოეული მუსულმანის ვალი იყო. ბინ ლადენმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ჩრდილოამერიკელები ძალიან ადვილი სამიზნენი არიან, და რომ ამაში ისინი მალევე დარწმუნდებოდნენ.

ალ-კაიდას კონგრესი ბინ ლადენმა და ალ-ზავაჰირიმ [[1998]] წლის 24 ივნისს შექმნეს.&lt;ref&gt;Michel Elbaz (July 18, 2005). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703033234/http://www.axisglobe.com/article.asp?article=252 |date=2010-07-03 }}. Axis Globe. Archived from [http://www.axisglobe.com/article.asp?article=252 the original] on July 21, 2010.&lt;/ref&gt; იმავე წლის 7 აგვისტოს აღმოსავლეთ აფრიკის ქვეყნებში ამერიკის საელჩოებში მოხდა ტერაქტები. დაიღუპა ასეულობით ადამიანი. ეს იქ ბინ ლადენის მიერ ჩაყვანილი ეგვიპტელი ჯიჰადისტების მიერ იყო მოწყობილი. მალევე ბინ ლადენმა პუბლიკას მათზე უამბო კიდეც, რითიც შტატების ყურადღება მოიპოვა და ფედერალური ბიუროს „ათ ყველაზე ძებნად ტერორისტთა სიაში“ შევიდა.

1998 წლის დეკემბერში CIA-ს ანტიტერორისტული ცენტრის მეთაურმა პრეზიდენტ ბილ კლინტონს შეატყობინა, რომ ალ-კაიდა შტატებზე ტერორისტულ თავდასხმებს აპირებდა. ასევე, მისი ინფორმაციით, ალ-კაიდაში ამზადებდნენ გუნდს თვითმფრინავის გატაცებისთვის.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100522041639/http://www.foia.cia.gov/docs/DOC_0001110635/0001110635_0001.gif &quot;Bin Ladin Preparing to Hijack U.S. Aircraft and Other Attacks&quot;]. &lt;nowiki/&gt;[[Director of Central Intelligence]]. December 4, 1998. Archived from [https://www.foia.cia.gov/docs/DOC_0001110635/0001110635_0001.gif the original] on May 22, 2010. Retrieved March 3, 2016.&lt;/ref&gt; [[2000]] წლის ბოლო თვეებში რიჩარდ კლარკმა განაცხადა, რომ ალ-კაიდა და ბინ ლადენი 2000 წლის 3 იანვრისთვის ამზადებდნენ ტერაქტებს იემენში. გეგმა ჩაშალა იორდანიის ანტიტერორსტულმა გეგმამ. იორდანელებმა ასევე დააპატიმრეს აჰმედ რესამი.

=== 11 სექტემბრის ტერაქტები ===
{{ციტატა|ღმერთმა იცის, რომ ჩვენ არ ვაპირებდით ცათამბრჯენების შეტევას... მაგრამ მას შემდეგ, რაც სიტუაცია აუტანელი გახდა, მას შემდეგ, რაც ჩვენ პალესტინელების და ლიბანელების მიმართ გაუმართლებელი  ამერიკულ-ებრაული ტერორის მოწმენი გავხდით, მე ამაზე ფიქრი დავიწყე. და მოვლენებმა, რომლებმაც ჩემზე იმოქმედა, იყო [[1982]] წელს და იმ დროს მომხდარი ამბები, როდესაც ამერიკამ ისრაელს ლიბანში შეჭრის საშუალება მისცა, და როდესაც ისინი მათ დაეხმარნენ კიდეც... როდესაც მე ვუყურებდი ლიბანში განადგურებულ ცათამბრჯენებს, გადავწვიტე ურწმუნოები ზუსტად ასეთი გზით დამესაჯა.. რათა მათ ეგრძნოთ ის, რასაც ჩვენ ვგრძნობდით, და შეეწყვიტათ ჩვენი ქალების და ბავშვების მოკვლა...&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2004/oct/30/alqaida.september11 &quot;God knows it did not cross our minds to attack the towers&quot;]. ''The Guardian'' (London). October 30, 2004. Retrieved May 25, 2010.&lt;/ref&gt;}}                            [[2004]] წელს ოსამა ბინ ლადენმა საბოლოოდ აღიარა, რომ 11 სექტემბრის ტერაქტებზე ის იყო პასუხისმგებელი.

== მკვლელობა ==
ოსამა ბინ ლადენი მოკლეს 2011 წლის 2 მაისს, ადგილობრივი დროით ღამის პირველ საათზე&lt;ref&gt;Greg Miller (May 5, 2011). [http://www.washingtonpost.com/world/cia-spied-on-bin-laden-from-safe-house/2011/05/05/AFXbG31F_story.html &quot;CIA spied on bin Laden from safe house&quot;]. ''[[The Washington Post]]''. RetrievedMay 6, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cooper, Helene (May 1, 2011). [http://thelede.blogs.nytimes.com/2011/05/01/bin-laden-dead-u-s-official-says/ &quot;Obama Announces Killing of Osama bin Laden&quot;]. ''The New York Times''. Retrieved May 1, 2011.&lt;/ref&gt;, პაკისტანის ქალაქ აბოტაბადში შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალების სპეცრაზმის დახმარებით.

ბინ ლადენის მკვლელობის ოპერაციის ბრძანება გასცა ამერიკის პრეზიდენტმა [[ბარაკ ობამა]]მ. ოპერაცია განხორციელდა CIA-ს ცენტრალურ დაზვერვის შტაბში. ბინ ლადენის ლიკვიდაციის ოპერაცია ამერიკელებმა ავღანეთიდან დაიწყეს, შემდეგ კი&lt;ref&gt;C. Christine Fair (May 4, 2011). [http://afpak.foreignpolicy.com/posts/2011/05/04/the_bin_laden_aftermath_the_us_shouldnt_hold_pakistans_military_against_pakistans_c &quot;The bin Laden aftermath: The U.S. shouldn't hold Pakistan's military against Pakistan's civilians&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612174749/http://afpak.foreignpolicy.com/posts/2011/05/04/the_bin_laden_aftermath_the_us_shouldnt_hold_pakistans_military_against_pakistans_c |date=2012-06-12 }}. ''[[Foreign Policy]]''. RetrievedMay 10, 2011.&lt;/ref&gt; მოაწყვეს რეიდი მის სახლზე აბოტაბადში. რეიდის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ ბინ ლადენის გვამი იდენტიფიკაციისთვის ავღანეთში გადაასვენეს, ხოლო შემდეგ, გარდაცვალებიდან 24 საათში ზღვაში დაასაფლავეს.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-13256676 &quot;Osama Bin Laden, al-Qaeda leader, dead – Barack Obama&quot;]. BBC News. May 1, 2011. Retrieved May 2,2011.&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
* {{Cite book |last = Bergen |first = Peter |year =2006 |title =The Osama Bin Laden I Know: An Oral History of Al Qaeda's Leader|url = https://books.google.com/?id=_XkM92XMlQ4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Osama+bin+Laden#v=onepage&amp;q&amp;f=false|publisher=Simon &amp; Schuster|isbn= 0-7432-9592-7|ref = harv}}
* {{Cite journal |last = Bergen |first = Peter |year = 2008 |title = Al Qaeda, the Organization: A Five-Year Forecast |journal =Annals of the American Academy of Political and Social Science |volume = 618 |pages = 14–30 |jstor = 40375772 |ref = harv }}
* {{Cite book|last =Scheuer |first =Michael |year =2002 |title =Through Our Enemies' Eyes |url =https://books.google.com/?id=sK0n1UoN9gAC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Through+Our+Enemies%27+Eyes#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Washington, D.C.: Brassey's|isbn= 1-57488-553-7|ref =harv}}
* {{Cite book|last1=Stern|first1=Jessica|title=Terror in the Name of God|url=https://archive.org/details/terrorinnameofgo0000ster|date=2003|publisher=HarperCollins|location=New York|isbn= 0-06-050533-8|edition=1|ref =harv}}
* {{Cite book |last =Wright |first =Lawrence |year =2006 |title =The Looming Tower: Al-Qaeda And The Road To 9/11 |url =https://books.google.com/?id=RNkj-mO-Nt8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Looming+Tower:+Al-Qaeda+And+The+Road+To+9/11#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=New York: Knopf |isbn= 1-4000-3084-6 |ref =harv }}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons cat|Osama bin Laden}}
* [http://www.dawn.com/osamabinladen Osama bin Laden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110506134150/http://www.dawn.com/osamabinladen |date=2011-05-06 }} collected news and commentary at ''[[Dawn (newspaper)|Dawn]]''
* {{Worldcat id|lccn-n98-940446}}
* [http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver Full text: bin Laden's 'letter to America'], ''[[The Observer]]'', November 24, 2002
* [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/ Hunting Bin Laden], ''[[PBS Frontline]]'', (November 2002)
* [http://www.bhaskar.com/news-ep/INT-osama-bin-laden-facts-5313803-PHO.html &quot;5 Facts You Probably Didn't Know About Osama bin Laden&quot;], ''[[Dainik Bhaskar]]'', (May 2016)
* [http://www.newyorker.com/archive/2005/12/12/051212fa_fact?currentPage=all Young Osama], Steve Coll, ''[[The New Yorker]]'', December 12, 2005
* [https://web.archive.org/web/20110505074728/http://www.life.com/gallery/59991/how-the-world-sees-osama-bin-laden How the World Sees Osama bin Laden], slideshow by ''[[Life (magazine)|Life]]''
* [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB343/index.htm The Osama bin Laden File] from [[The National Security Archive]], posted May 2, 2011
* [http://www.ctc.usma.edu/posts/letters-from-abbottabad-bin-ladin-sidelined Letters from Abbottabad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505212905/http://www.ctc.usma.edu/posts/letters-from-abbottabad-bin-ladin-sidelined |date=2012-05-05 }} from Combating Terrorism Center
* [http://vault.fbi.gov/osama-bin-laden/osama-bin-laden-part-1-of-1/view FBI Records: The Vault - Osama Bin Laden]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ბინ ლადენი, ოსამა}}
[[კატეგორია:დაბადებული  10 მარტი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1957]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი  2 მაისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2011]]
[[კატეგორია:ტერორისტები]]</text>
      <sha1>cp3le7pn225lvdncqgyhjm5hkjiivre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მუსტაფა ქემალ ათათურქი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10822</id>
    <revision>
      <id>5378191</id>
      <parentid>5376940</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>/* ჰათაის საკითხი */</comment>
      <origin>5378191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341613" sha1="c3r9976vlztv6ujac48qocuj3ax0rzb" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = მუსტაფა ქემალ ათათურქი&lt;br /&gt;Mustafa Kemal Atatürk&lt;br /&gt;[[ფაილი:Emblem of the Presidency of Turkey.svg|60პქ|link=თურქეთის პრეზიდენტი]]
| სურათი= Ataturk1930s.jpg
| სურათის ზომა =230პქ
| წარწერა სურათის ქვეშ=ათათურქი 1932 წელს
| ხელმოწერა = Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg
| დაბადების თარიღი = {{Circa}} [[1881]]
| დაბადების ადგილი= [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1938|11|10|1881|5|19}}
| გარდაცვალების ადგილი=[[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| მოქალაქეობა ={{დროშა|ოსმალეთის იმპერია}} →&lt;br /&gt; {{დროშა|თურქეთი}}
| ეროვნება =[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალელი]], [[თურქები|თურქი]]
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = [[ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[21 ნოემბერი]], [[1938]] – [[10 ნოემბერი]], [[1953]])&lt;/small&gt; → &lt;br /&gt; [[ანითქაბირი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[10 ნოემბერი]], [[1953]]-დან)&lt;/small&gt;
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა =[[ალი რიზა ეფენდი]]
| დედა =[[ზიუბეიდე ჰანუმი]]
| მეუღლე = [[ლატიფე უშაქი]]
| შვილები=
| ნათესავები = [[მაკბულე ათადანი]] (და)
| განათლება =
| პროფესია =
| საქმიანობა =
| რელიგია =
| ჯილდოები =[[ათათურქის ჯილდოების სია|იხილეთ სია]]
| პარტია = [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტია]]
| საიტი=
| რიგი = [[ფაილი:Flag of the President of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის პრეზიდენტი|1-ლი პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა = [[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =[[ისმეთ ინენიუ]]&lt;br /&gt; [[ფეთჰი ოქიარი]]&lt;br /&gt; [[ჯელალ ბაიარი]]
| წინამორბედი = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე = [[ისმეთ ინენიუ]]
| რიგი2 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|1-ლი პრემიერ-მინისტრი]]
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[3 მაისი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა2= [[24 იანვარი]], [[1921]]
| წინამორბედი2 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე2 = [[ფევზი ჩაქმაქი]]
| პრეზიდენტი2=
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე|1-ლი თავმჯდომარე]]
| თანამდებობა დაიკავა3 = [[24 აპრილი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა3 =[[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| წინამორბედი3 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე3 = [[ფეთჰი ოქიარი]]
| პრეზიდენტი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = [[თურქეთი]]ს [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის 1-ლი ლიდერი]]
| თანამდებობა დაიკავა4 = [[9 სექტემბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა4 =[[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| წინამორბედი4 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე4 = [[ისმეთ ინენიუ]]
| პრეზიდენტი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = 
| თანამდებობა დაიკავა5 = 
| თანამდებობა დატოვა5 =
| წინამორბედი5 = 
| მემკვიდრე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''მუსტაფა ქემალ ათათურქი''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}), ან '''მუსტაფა ქემალ ფაშა''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]] წლამდე და '''[[ღაზი]] მუსტაფა ქემალ ფაშა'''&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=cO50m62MA8AC&amp;pg=PT350&amp;dq=halaskar+gazi+ataturk&amp;hl=nl#v=onepage&amp;q=halaskar%20gazi%20ataturk&amp;f=false]&lt;/ref&gt; ({{lang-tr|Gazi Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]]—[[1934]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-kemal-ataturk|title=II. ATATÜRK ve TÜRK DİLİ|author=Hasan Eren|quote=24 Kasım 1934’te Türkiye Büyük Millet Meclisi 2587 sayılı kanunla Gazi Mustafa Kemal’e Atatürk soyadını verdi.}}&lt;/ref&gt; წლებში (დ. [[1881]], [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] – გ. [[10 ნოემბერი]], [[1938]], [[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]) — [[თურქები|თურქი]] ფელდმარშალი, [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|რევოლუციონერი]] სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დამფუძნებელი მამა, რომელიც რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, [[1923]] წლიდან, [[მუსტაფა ქემალ ათათურქის სიკვდილი და დაკრძალვა|სიკვდილამდე]], [[1938]] წლამდე იყო [[თურქეთის პრეზიდენტი]]. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული [[ათათურქის რეფორმები|რეფორმები]], რამაც თურქეთი გარდაქმნა [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] და [[ინდუსტრიული რევოლუცია|ინდუსტრიალიზებულ]] ქვეყნად.&lt;ref name=&quot;ÁgostonMasters20092&quot;&gt;{{cite encyclopedia |year=2009 |encyclopedia=Encyclopedia of the Ottoman Empire |publisher=Facts On File |location=New York |access-date=23 January 2021 |last=Cuthell Jr. |first=David Cameron |editor1-last=Ágoston |editor1-first=Gábor |pages=56–60 |isbn=978-0-8160-6259-1 |lccn=2008020716 |editor2-first=Bruce |editor2-last=Masters |chapter=Atatürk, Kemal (Mustafa Kemal) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA56}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Atatürk, Kemal |date=2014 |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo |encyclopedia=World Encyclopedia |publisher=Philip's |language=en |doi=10.1093/acref/9780199546091.001.0001 |isbn=9780199546091 |access-date=9 June 2019 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Books |first=Market House Books Market House |title=Atatürk, Kemal |date=2003 |url=https://archive.org/details/whoswhointwentie00brig |work=Who's Who in the Twentieth Century |editor-last=Books |editor-first=Market House |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780192800916.001.0001 |isbn=9780192800916 |access-date=9 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolf2&quot;&gt;Harold Courtenay Armstrong Gray Wolf, Mustafa Kemal: An Intimate Study of a Dictator. page 225&lt;/ref&gt; იდეოლოგიურად, მისი სეკულარისტული და [[თურქული ნაზიონალიზმი|ნაციონალისტური]] პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია [[ქემალიზმი]]ს სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |title=EINSTEIN AND ATATURK (Part 1), National Geographic Society Newsroom |accessdate=2023-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522162629/https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |archivedate=2021-05-22 }}&lt;/ref&gt;

ათათურქი ცნობილი გახდა [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, [[გალიპოლის ბრძოლა]]ში ([[1915]]) ოსმალეთის იმპერიის გამარჯვების უზრუნველყოფის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;zurcher142&quot;&gt;Zürcher, ''Turkey: a modern history'', 142&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დასასრული|ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებისა და დაშლის]] შემდეგ, ის სათავეში ჩაუდგა [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქულ ეროვნულ მოძრაობას]], რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა [[მოკავშირეები პირველ მსოფლიო ომში|მოკავშირეების]] მიერ თურქეთის დაყოფას ომში გამარჯვებულ მოკავშირეთა შორის. თურქეთის დღევანდელ დედაქალაქში, [[ანკარა]]ში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა|დროებითი მთავრობის]] შექმნით, მან დაამარცხა მოკავშირეების მიერ გაგზავნილი ძალები და ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა, რომელსაც მოგვიანებით „[[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის]]“ უწოდეს. შემდგომში მან გააუქმა უკვე დაშლილი [[ოსმალეთის იმპერია]] და მის ნაცვლად გამოაცხადა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შესახებ.

ახლად ჩამოყალიბებული [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის რესპუბლიკის]] [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და [[სეკულარიზმი|სეკულარული]] ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან, დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]], რომელიც შეცვალა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. თურქმა ქალებმა თანაბარი [[ქალთა უფლებები|სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები]] მიიღეს ათათურქის პრეზიდენტობის დროს.&lt;ref&gt;''Mastering Modern World History'' by Norman Lowe, second edition&lt;/ref&gt; კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს [[ქალები თურქეთის პოლიტიკაში|ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება]] ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.&lt;ref name=&quot;tempo2&quot;&gt;''Türkiye'nin 75 yılı'', Tempo Yayıncılık, İstanbul, 1998, pp. 48, 59, 250&lt;/ref&gt;

ათათურქის მთავრობა ატარებდა [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] პოლიტიკას, რითაც ცდილობდა შეექმნა ერთგვაროვანი, ერთიანი და უპირველეს ყოვლისა [[სეკულარული სახელმწიფო|სეკულარული]] ერი თურქული დროშის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |url=https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=[https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm/page/167 167]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |s2cid=59138386 |access-date=7 January 2013 | issn=0952-1909}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt; ათათურქის დროს, თურქეთში მცხოვრებ [[უმცირესობები თურქეთში|უმცირესობებს]] სთხოვდნენ საჯაროდ თურქულად ელაპარაკათ, მაგრამ ამავე დროს მათ მიეცათ უფლება შეენარჩუნებინათ საკუთარი მშობლიური ენა.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt; [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიხედვით არათურქულ ტოპონიმებს და უმცირესობებს დაევალათ თურქული გვარის მიღება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Öktem |first=Kerem |year=2008 |title=The Nation's Imprint: Demographic Engineering and the Change of Toponymes in Republican Turkey |url=http://ejts.revues.org/index2243.html |journal=European Journal of Turkish Studies |issue=7 |doi=10.4000/ejts.2243 |access-date=18 January 2013 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |url=http://ejts.revues.org/index4142.html |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |access-date=16 January 2013 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 1934 წელს, [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის პარლამენტმა]] მას გვარად „ათათურქი“ მიანიჭა, რაც ნიშნავს „თურქების მამას“, რაც მისი როლის აღიარება გახდა, რომელიც მან თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] მშენებლობაში შეიტანა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=http://www.isteataturk.com/haber/print.php?haberno=19 |access-date=26 June 2013 |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt; ის [[1938 |1938 წლის]] [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]] სტამბოლში, [[დოლმაბაჰჩე|დოლმაბაჰჩეს სასახლეში]], 57 წლის ასაკში [[ქემალ ათათურქის გარდაცვალება და დაკრძალვა|გარდაიცვალა]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turkey commemorates Atatürk on 78th anniversary of his passing |url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |access-date=21 November 2017 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt; [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] პოსტზე ის [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრმა]], [[ისმეთ ინენიუ]]მ შეცვალა და სახელმწიფო პანაშვიდი გადაუხადა მას.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jayapalan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=twi8hGdcwoUC&amp;q=mustafa+kemal+ataturk+succeeded+by+ismail+inonu&amp;pg=PA133 |title=Modern Asia Since 1900 |date=April 1999 |publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |isbn=9788171567515 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[1981|1981 წელს]], ათათურქის დაბადების 100 წლისთავზე, მის ხსოვნას [[გაერო]]მ და [[იუნესკო]]მ პატივი მიაგო და მიმდინარე წელი მსოფლიოში „ათათურქის წლად“ გამოაცხადა, ასევე მიიღო რეზოლუცია ათათურქის 100 წლის იუბილეზე, სადაც ის აღწერილია, როგორც „მებრძოლ ლიდერად კოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის წინააღმდეგ“ და „ხალხებს შორის ურთიერთგაგების გრძნობისა და მსოფლიოს ერებს შორის მტკიცე მშვიდობის შესანიშნავი წარმომჩენის, სადაც ის მთელი ცხოვრება მუშაობდა ხალხებს შორის ჰარმონიისა და თანამშრომლობის განსავითარებლად“.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey2&quot;&gt;{{Cite web |title=ATATURK: Creator of Modern Turkey |url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |access-date=22 November 2017 |publisher=www.columbia.edu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |archivedate=9 ნოემბერი 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Landau 19842&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |url=https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&amp;q=1981+declared+ataturk+year&amp;pg=PR13 |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |date=1984 |publisher=BRILL |isbn=978-9004070707 |language=en}}&lt;/ref&gt; ათათურქს ასევე მიენიჭა ჯილდო მსოფლიოში მშვიდობაზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკისა და მეგობრობისთვის, განსაკუთრებით მეზობელ ქვეყნებთან მიმართებაში, როგორებიცაა [[ირანი]], [[იუგოსლავია]], [[ერაყი]] და [[საბერძნეთი]], ასევე ბალკანეთის პაქტის შექმნისთვის, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ფაშისტური იტალიისა და ცარისტული ბულგარეთის ექსპანსიონიზმისთვის.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey]&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ათათურქი დაიბადა, როგორც „მუსტაფა“. მეორე სახელი „ქემალი“ (რომელიც არაბულად ნიშნავს „სრულყოფილებას“ ან „სიმწიფეს“) მას მათემატიკის მასწავლებელის, კაპიტან მუსტაფა ეფენდის მიერ მიენიჭა. [[აფეთ ინანი]]ს მიხედვით, მისმა მასწავლებელმა ეს სახელი მას (ათათურქს) „მისი შესაძლებლობებისა და სიმწიფის აღფრთოვანებით დაარქვა“.&lt;ref&gt;Afet İnan, ''Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler'', Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, [https://books.google.com/books?id=EWwaAAAAIAAJ&amp;q=%22Matematik+%C3%B6%C4%9Fretmeni+Mustafa+Efendi%22 p. 8.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk |url=http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |publisher=Turkish Embassy website |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927211519/http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |archive-date=27 September 2007 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, მის მასწავლებელს სურდა ათათურქის სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავება, რომელთაც ასევე ერქვათ „მუსტაფა“.&lt;ref&gt;Ali Fuat Cebesoy, ''Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları'', İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, [https://books.google.com/books?id=-D4NAQAAIAAJ&amp;q=%22Kemal+koyal%C4%B1m%22 p. 6.] ''Benim adım Mustafa. Senin adın da Mustafa. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Rustow|first=Dankwart A.|author-link=|date=1968|title=Atatürk as Founder of a State|url=https://www.jstor.org/stable/20023842|journal=Daedalus|volume=97|issue=3|pages=793–828|jstor=20023842|issn=0011-5266|via=[[JSTOR]]}}&lt;/ref&gt; მწერალი [[ენდრიუ მანგო]] ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მან თავად აირჩია ეს სახელი, ნაციონალისტი პოეტის, [[ნამიქ ქემალი]] პატივსაცემად.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', p. 37.&lt;/ref&gt; ჟურნალისტ ალკანის მიხედვით, ათათურქმა, როგორც ჩანს, ჯარში მოღვაწეობის წლებში მიიღო სახელი „ქემალი“.&lt;ref name=enis&gt;{{cite book|title=Atatürk on Screen: Documentary Film and the Making of a Leader|year=2020|author=Enis Dinç|page=180}}&lt;/ref&gt;

მას შემდეგ, რაც [[1934|1934 წელს]] პირადობის მოწმობა მიიღო გვარი „ათათურქი“, მისი სახელის ველში ჩაიწერა „ქემალ ათათურქი“, მაშინ, როდესაც სახელი „მუსტაფა“ საერთოდ გაქრა. [[1935|1935 წლის]] თებერვალში, ათათურქმა დაიწყო თავისი „ორიგინალური“ სახელის — „ქემალის“ გამოყენება. ჟურნალ „Tarama Dergisi“ (1934) მიხედვით ''ქემალი'' ნიშნავს „ფორტიფიკაციას“, „ციხესიმაგრეს“, „ჯარს“, „ფარს“. 1935 წლის [[4 თებერვალი|4 თებერვალს]], მთავრობის ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო „[[ანადოლუს სააგენტო]]მ“ შემდეგი განმარტება გააკეთა:&lt;ref name=enis /&gt;

{{ციტატა|ჩვენ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის განმარტებისათვის, სახელი „ქემალი“, რომელსაც ათათურქი ატარებს, არ არის არაბული სიტყვა და არც არაბული სიტყვის ''kemal'' [„სიმწიფე“, „სრულყოფილება“] მნიშვნელობა გააჩნია. ათათურქის [ნამდვილი] სახელი არის ''Kamâl'', რომელიც თურქულად ნიშნავს ჯარს და ფორტიფიკაციას. რამდენადაც სახელში მოცემული ''a'' არბილებს ''k''-ს გამოთქმისას, სახელი აქცენტში უახლოვდება არაბული „ქემალის“ გამოთქმას. ეს არის მსგავსების სრული მასშტაბი. — ანადოლუს საინფორმაციო სააგენტო}}

თუმცა, ათათურქი [[1937|1937 წლის]] მაისის შემდგომ დაუბრუნდა „ქემალის“ ძველ მართლწერას. რბილი გადასვლის გამო, მან თავს არიდებდა სახელის გამოყენებას, როგორც შეეძლო, ან საერთოდ არ გამოიყენა იგი, ან ხელს აწერდა დოკუმენტებს, როგორც „K. Atatürk“. ამის ოფიციალური ახსნა არასოდეს გაკეთებულა. მიუხედავად ამისა, აშკარა იყო, რომ ათათურქის სახელის საკითხი [[თურქული ენა|თურქული ენის რეფორმას]] უკავშირდებოდა.&lt;ref name=enis /&gt;

==ადრეული წლები==
[[ფაილი:Turkishcon Salonika.jpg|thumb|left|upright|სახლი (დღეს [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|მუზეუმი]]), სადაც ათათურქი დაიბადა და რომელიც მდებარეობს [[საბერძნეთი]]ს ქალაქ [[სალონიკი|სალონიკში]]]]
ათათურქი დაიბადა „აჰმეთ სუბაშის“ უბანში ან ისლაჰანეს ქუჩაზე (დღეს აპოსტოლუ პავლუს ქუჩა) მდებარე სახლში (დღეს მუზეუმი), „ქოჯა ქასიმფაშას“ უბანში, [[სალონიკი|სალონიკში]] (დღეს [[საბერძნეთი]]),&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Méropi Anastassiadou |url=https://books.google.com/books?id=qSjAqaQTI7EC&amp;pg=PA71 |title=Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes |last2=Méropi Anastassiadou-Dumont |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=978-90-04-10798-4 |page=71}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია]]ში. მისი მშობლები იყვნენ [[ალი რიზა ეფენდი]], სამხედრო ოფიცერი წარმოშობით კოჯაჯიკიდან ([[ჩრდილოეთი მაკედონია]]), მოხელე და ხე-ტყით მოვაჭრე, და [[ზიუბეიდე ჰანიმი]]. მუსტაფას მხოლოდ და ჰყავდა, [[მაკბულე ათადანი]], რომელიც [[1956|1956 წელს]] გარდაიცვალა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cemal Çelebi Granda |url=https://books.google.com/books?id=hFcwAQAAIAAJ |title=Cemal Granda anlatıyor |publisher=Pal Medya ve Organizasyon |year=2007 |isbn=978-9944-203-01-2}}&lt;/ref&gt;

ათათურქის წარმომავლობის შესახებ მითები და თეორიები საოცრად მრავალფეროვანი და კონტრასტულია.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot; /&gt; ენდრიუ მანგოს მტკიცებულებით, ის მუსლიმი, [[თურქული ენა|თურქულენოვანი]] და არასტაბილურად საშუალო კლასის ოჯახიდან იყო.&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=nu68vd_AmuYC&amp;q=Turkish+speaking+family+ p. 25-27], p.27ff. – &quot;Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edhessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land.'' ''But in looks Atatürk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads.&quot; page 28; &quot;It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors.&quot;&lt;/ref&gt; მამამისი, ალი რიზა ეფენდი, ზოგიერთი ავტორის აზრით, წარმოშობით [[ალბანელები|ალბანელი]] იყო,&lt;ref&gt;Mango, Andrew, ''Atatürk: the biography of the founder of modern Turkey'', (Overlook TP, 2002), p. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot;&gt;Jackh, Ernest, ''The Rising Crescent'', (Goemaere Press, 2007), [https://books.google.com/books?id=Pxs-DAIVxqYC&amp;q=Turkish+mother p. 31, ''Turkish mother and Albanian father'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot;&gt;Isaac Frederick Marcosson, ''Turbulent Years'', Ayer Publishing, 1969, [https://books.google.com/books?id=399LkTqBLdAC&amp;q=Ali+Riza p. 144.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Yale |last=Richmond |title=From Da to Yes: Understanding the East Europeans |url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich |publisher=Intercultural Press Inc. |year=1995 |page=[https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/212 212]}}&lt;/ref&gt; თუმცა, [[ფალიჰ რიფკი ათაი]]ს, [[ვამიკ ვოლქანი]]ს, [[ნორმან იცხკოვიცი]]ს, [[მიუჟგიან ჯუნბური]]ს, [[ნუმან ქართალი]]ს და [[ჰასან იზეტინ დინამო]]ს აზრით, ალი რიზა ეფენდის წინაპრები [[თურქები]] იყვნენ, რომლებიც საბერძნეთში ანატოლიიდან, [[აიდინის პროვინცია]]ში მდებარე [[სიოქე]]ს რაიონიდან ჩამოვიდნენ.&lt;ref name=&quot;Çankaya17&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vamık D. Volkan &amp; Norman Itzkowitz, ''Ölümsüz Atatürk'' (''Immortal Atatürk''), Bağlam Yayınları, 1998, {{ISBN|975-7696-97-8}}, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cunbur, Müjgân. ''Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi, 2. cilt'' (2004), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı: &quot;Babası Ali Rıza Efendi (doğ. 1839), annesi Zübeyde Hanımdır, baba dedesi Hafız Ahmet Efendi, 14–15. yy.da Anadolu'dan göç ederek Makedonya'ya yerleşen Kocacık Yörüklerindendir.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kartal, Numan. ''Atatürk ve Kocacık Türkleri'' (2002), T.C. Kültür Bakanlığı: &quot;Aile Selânik'e Manastır ilinin Debrei Bâlâ sancağına bağlı Kocacık bucağından gelmişti. Ali Rıza Efendi'nin doğum yeri olan Kocacık bucağı halkı da Anadolu'dan gitme ve tamamıyla Türk, Müslüman Oğuzların Türkmen boylarındandırlar.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dinamo, Hasan İzzettin. ''Kutsal İsyan: Millî Kurtuluş Savaşı'nın Gerçek Hikâyesi, 2. cilt'' (1986), Tekin Yayınevi.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macedonia Travel Blog 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Ataturk – memorial museum in village Kodzadzik (Коџаџик) in Municipality Centar Zupa (Центар Жупа) |url=https://whereismacedonia.org/mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa/ |date=24 May 2013 |website=Macedonia Travel Blog |access-date=23 April 2018 |archive-date=4 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |archivedate=4 ნოემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt; ითვლება, რომ დედამისი, ზუბეიდე, თურქული წარმოშობისაა&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot; /&gt; და [[შევქეთ სურეია აიდემირი]]ს მიხედვით, ის წარმოშობით [[იორუკი]] იყო.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, ''Tek Adam: Mustafa Kemal'', Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, 14th ed., Remzi Kitabevi, 1997, {{ISBN|975-14-0212-3}}, p. 31. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, დედამისი [[ებრაელები|ებრაელი]] (Scholem, 2007) ან [[ბულგარელები|ბულგარელი]] (Tončeva, 2009) იყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–539|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, დედამისი ასევე შეიძლება [[ალბანელები|ალბანელი]],&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fodor |first=Marcel William |url=https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |title=South of Hitler |publisher=Houghton Mifflin |year=1939 |location=United States, University of Wisconsin – Madison |pages=73 |language=English |quote=His mother, Subeida, was the daughter of a small tenant of a farm in Southern Albania. According to such reliable evidence as I was able to collect, this blonde-haired, blue-eyed, robust woman was an Albanian whose mother, in turn, was a Macedonian. Mustapha Kemal with his blue eyes and blond hair resembled his... |access-date=9 March 2024 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052849/https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[მაკედონელები|მაკედონელი]] [[ტორბეშები|ტორბეში]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 October 1953 |title=Turkey: The land a dictator turned into a democracy |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522203055/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |url-status=dead |archive-date=22 May 2010 |access-date=28 December 2023}}&lt;/ref&gt; ან მუსლიმი ბულგარელი ყოფილიყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna1&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–39|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ოსმალეთის დროს სალონიკში მცხოვრები დიდი ებრაული თემის გამო, მისი ბევრი [[ისლამიზმი|პრო-ისლამისტი]] მოწინააღმდეგე, რომლებიც [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] მოწინააღმდეგენი იყვნენ, აცხადებდნენ, რომ ათათურქის წინაპრები „[[დიონმე]]“ (გარდაქმნილები) იყვნენ — ებრაელები, რომლებმაც საჯაროდ [[ისლამი]] მიიღეს, თუმცა, ფარულად მაინც [[იუდაიზმი]]ს ერთგულები დარჩნენ.&lt;ref&gt;Gershom Scholem, &quot;Doenmeh&quot;, ''Encyclopaedia Judaica'', 2nd ed.; Volume 5: Coh-Doz, Macmillan Reference USA, Thomson Gale, 2007, {{ISBN|0-02-865933-3}}, p. 732.&lt;/ref&gt;

ადრეულ წლებში, დედამ აიძულა ათათურქს რელიგიურ სკოლაში სწავლა, რაც მან მოკლე ვადაში და უხალისოდ შეასრულა. მოგვიანებით, მამამისის მითითებით სწავლობდა „შემსი ეფენდის სკოლაში“ (კერძო სკოლა, საერო სასწავლო გეგმით). შვიდი წლის ასაკში, ათათურქს მამა გარდაეცვალა.&lt;ref&gt;Bernd Rill: Kemal Atatürk. Rowohlt, Reinbek 1985&lt;/ref&gt; დედამისს სურდა, რომ მას ესწავლა მოვაჭრის პროფესია, მაგრამ მათ დაუკითხავად, [[1893 |1893 წელს]], ათათურქმა ჩააბარა სალონიკის სამხედრო სკოლაში. [[1896|1896 წელს]] იგი ჩაირიცხა [[ბიტოლა|მონასტირის]] სამხედრო სკოლაში (თანამედროვე [[ჩრდილოეთ მაკედონია]]). [[1899|1899 წლის]]&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot;&gt;T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (თურქულად)&lt;/ref&gt; [[14 მარტი|14 მარტს]] ჩაირიცხა [[ოსმალეთის სამხედრო აკადემია]]ში, რომელიც მდებარეობდა ოსმალეთის დედაქალაქ [[სტამბოლის ისტორია|კონსტანტინოპოლში]], [[შიშლის რაიონი|შიშლის რაიონში]], ''პანგალთის'' უბანში,&lt;ref name=&quot;Çankaya29&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (თურქულად)&lt;/ref&gt; და რომელიც დაასრულა [[1902|1902 წელს]]. მოგვიანებით, 1905 წლის 11 იანვარს, დაამთავრა [[ოსმალეთის სამხედრო კოლეჯი]] კონსტანტინოპოლში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt;

== სამხედრო კარიერა ==
=== ადრეული წლები ===
სწავლის დასრულებიდან მალევე, ის პოლიციამ ანტიმონარქისტული საქმიანობისთვის დააკავა. რამდენიმეთვიანი პატიმრობის შემდეგ, იგი მისი ყოფილი სკოლის დირექტორის, რიზა ფაშას მხარდაჭერით გაათავისუფლეს.&lt;ref name=&quot;Atay&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Pozitif Yayınları, İstanbul, 2004 {{ISBN|975-6461-05-5}}&lt;/ref&gt; გათავისუფლების შემდეგ, ათათურქი დაინიშნა [[დამასკო]]ში განლაგებული [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] [[შტაბი]]ს [[კაპიტანი (არმია)|კაპიტნათ]],&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატთან]] (ჯებესოი) და [[ლიუტფი მიუფიტ იოზდეში|ლიუტფი მიუფიტთან]] (იოზდეში) ერთად.&lt;ref&gt;Mango, ''ibid'', p. 37.&lt;/ref&gt; შემდგომში ის შეუერთდა რეფორმისტ ოფიცერთა მცირე საიდუმლო რევოლუციურ საზოგადოებას სახელად „სამშობლო და თავისუფლება“ (''Vatan ve Hürriyet''), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვაჭარი [[მუსტაფა ჯანთექინი|მუსტაფა ელვანი]] (ჯანთექინი). [[1907|1907 წლის]] [[20 ივნისი|20 ივნისს]] მას მიენიჭა უფროსი კაპიტნის (''Kolağası'') წოდება და 1907 წლის [[13 ოქტომბერი|13 ოქტომბერს]] დაინიშნა [[ბიტოლა|მანასტირში]] განლაგებული [[მესამე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მესამე არმიის]] შტაბში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot;&gt;T.C. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, ''ibid'', p. 2.&lt;/ref&gt; მოგვიანებით შეუერთდა [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი|ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტს]] (''ეპკ''), საწევრო ნომრით 322, თუმცა, შემდგომ წლებში, ცნობილი იყო თავისი ოპოზიციონერობით და ხშირი კრიტიკით კომიტეტის ხელმძღვანელობის მიერ გატარებული პოლიტიკის მიმართ. [[1908|1908 წლის]] [[22 ივნისი|22 ივნისს]] დაინიშნა ოსმალეთის რკინიგზის ინსპექტორად [[აღმოსავლეთი რუმელია|აღმოსავლეთ რუმელიაში]] (''Doğu Rumeli Bölgesi Demiryolları Müfettişi'').&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot; /&gt; 1908 წლის ივლისში მონაწილეობა მიიღო [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია]], რომელმაც სულთან [[აბდულჰამიდ II]] ძალაუფლება წაართვა და აღადგინა [[მეორე საკონსტიტუციო ერა|კონსტიტუციური მონარქია]].

[[ფაილი:Mustafa Kemal, Picardie Manevraları’nda, Fransa, 28 Eylül 1910.png|thumb|ათათურქი (წინა რიგი, მარცხნიდან მეორე) 1910 წლის 28 სექტემბერს, ოსმალელ დამკვირვებლებთან ერთად პიკარდის სამხედრო სწავლებაზე.]]

ათათურქი გამოდიოდა წინადადებით ჯარის დეპოლიტიზაციის შესახებ, რაც არ მოეწონათ ეპკ-ის ლიდერებს. შედეგად, იგი გაგზავნეს [[ოსმალეთის ტრიპოლიტანია|ტრიპოლიტანიის ვილაეთში]] (დღევანდელი [[ლიბია]], მაშინ [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი), 1908 წლის ბოლოსთვის იქ აფეთქებული ტომობრივი აჯანყების ჩახშობის მიზეზით.&lt;ref name=&quot;Atay&quot; /&gt; თუმცა, მიკუშის ცნობით, იგი ამ მისიაში მოხალისედ წავიდა,&lt;ref&gt;D.V.Mikusch: Zwichen Europe und Asien (translation Esat Mermi Erendor), İkarus Yayınları, İstanbul, 1981 {{ISBN|978-605-5834-32-6}} p. 67&lt;/ref&gt;  სადაც მან აჯანყება წარმატებით ჩაახშო და [[1909|1909 წლის]] იანვარში კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა.

1909 წლის აპრილში, კონსტანტინოპოლში, ჯარისკაცთა ჯგუფმა დაიწყო კონტრრევოლუცია (იხ. [[31 მარტის ინციდენტი]]). ათათურქმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჯანყების ჩახშობაში.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 68&lt;/ref&gt;

[[1910|1910 წელს]] იგი გამოიძახეს [[ოსმალეთის ალბანეთი|ოსმალეთის ალბანეთის პროვინციებში]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1910, Albania broke a major uprising. Minister of War, Shefqet Mahmut Pasha, was personally involved in its printing. For this purpose decided to call his war headquarters Qemali Mustafa who was known as one of the generals prepared and laid him drafting the plan of operations. Mustafa at this time was in the Fifth Army Headquarters in Salonica. |url=http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |publisher=Albania.dyndns.org |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726010303/http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Atatürk had assisted in the military operation in Albania in 1910 |url=http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |publisher=Zeriyt.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806013843/http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |archive-date=6 August 2011 |access-date=10 November 2012}}&lt;/ref&gt; იმ დროს [[ისა ბოლეტინი]] ხელმძღვანელობდა ალბანურ აჯანყებებს [[კოსოვო]]ში, ასევე [[ალბანეთის აჯანყება (1910)|აჯანყება]] იყო ალბანეთშიც.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1912 &amp;#124; Aubrey Herbert: A Meeting with Isa Boletini |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |publisher=Albanianhistory.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archive-date=22 October 2012 |access-date=29 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archivedate=22 ოქტომბერი 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enstehung und Ausbau der Königsdiktatur in Albanien, 1912–1939 Von Michael Schmidt-Neke&lt;/ref&gt; 1910 წელს ათათურქი შეხვდა ალბანელ პოლიტიკოსს, მწერალს და [[ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია|ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის]] ერთ-ერთ ხელმომწერს [[ექრემ ვლორა]]ს.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=I remember well the meeting very interesting, I had casually with Mustafa Qemali in 1910, at the time, still a mere lieutenant |url=http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |publisher=Albislam.com |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226000429/http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;KUJTIME nga: Eqrem Bej Vlora. Ekrem Bey Vlora, Lebenserinnerungen – Teilband II: 1912–1925&lt;/ref&gt;

მოგვიანებით, 1910 წლის შემოდგომაზე, ათათურქი იყო ოსმალეთის სამხედრო დამკვირვებელთა შორის, რომლებიც ესწრებოდნენ პიკარდის სამხედრო წვრთნებს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; და 1911 წელს, მცირე ხნით მუშაობდა ომის სამინისტროში (Harbiye Nezareti), კონსტანტინოპოლში.

===თურქეთ-იტალიის ომი===
{{მთავარი|თურქეთ-იტალიის ომი}}
[[ფაილი:Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal (Atatürk), Mücahit Bedevi Kuvvetleri önünde emirlerini yazdırırken. Trablusgarp.png|thumb|ათათურქი (მარცხნივ) ოსმალეთის არმიასა და ბედუინთა ძალებთან ერთად 1912 წელს [[დარნა]]ში.]]

[[1911]] წელს ის მოხალისედ იბრძოდა [[თურქეთ-იტალიის ომი|თურქეთ-იტალიის ომში]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |publisher=Westview Press |year=1984 |isbn=0865319863 |location=Boulder, CO |page=17 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ტრიპოლიტანიაში (დღეს [[ლიბია]]).&lt;ref&gt;Jacob M. Landau, (1984), p. 48&lt;/ref&gt; იგი ძირითადად იბრძოდა [[დარნა]]სა და [[ტობრუკი|ტობრუკთან]] ახლოს მდებარე რაიონებში.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; რეგიონში შემოჭრილი [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის]] არმია 150 000 კაცს შეადგენდა,&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 96&quot;&gt;William Henry Beehler, ''The History of the Italian-Turkish War'', page 96&lt;/ref&gt; რასაც დაუპირისპირდა 20 000 ბედუინი და 8 000 თურქი ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 14&quot;&gt;Beehler, p. 14&lt;/ref&gt; იტალიის მიერ ომის გამოცხადებამდე ცოტა ხნით ადრე, ლიბიაში მდებარე ოსმალეთის ჯარის დიდი ნაწილი გაიგზავნა ოსმალეთის იემენის ვილაეთში (დღეს [[იემენი]]), სადაც მათ უნდა ჩაეხშოთ აჯანყება, ამიტომ ოსმალეთის მთავრობამ არასაკმარისი რესურსი დატოვა ლიბიის ფრონტზე. [[ბრიტანეთის იმპერია|ბრიტანეთმა]], რომელიც აკონტროლებდა ოსმალეთის პროვინციებს ეგვიპტესა და სუდანს, არ მისცა საშუალება ოსმალეთს დამატებითი ძალების ეგვიპტის გავლით ლიბიაში გადასროლა. ოსმალელი ჯარისკაცები, მათ შორის ათათურქი, ლიბიაში არაბების ფორმაში ჩაცმულნი (რაც რისკს შეიცავდა ციხეში მოხვედრის, ეგვიპტეში მდებარე ბრიტანეთის ხელისუფლების მიერ შენიშვნის შემთხვევაში) ან მცირედ ხელმისაწვდომი ბორნით (იტალიელები, რომლებსაც ჰყავდათ ძლიერი საზღვაო ძალა და ფაქტობრივად აკონტროლებდნენ საზღვაო მარშრუტებს ტრიპოლისკენ) ჩავიდნენ. თუმცა, მიუხედავად ყველა დაბრკოლებისა, ათათურქის ძალებმა ლიბიაში არაერთხელ მოახერხეს იტალიელების მოგერიება, მაგალითად, [[1911|1911 წლის]] [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] [[ტობრუკის ბრძოლა]]ში.

[[1912|1912 წლის]] 16-17 იანვარს [[დერნის ბრძოლა (1912)|დერნას ბრძოლის]] დროს, როდესაც ათათურქის არმიას იტალიის არმიამ თავს დაესხა, ორმა იტალიურმა თვითმფრინავმა ბომბი ჩამოაგდო ოსმალეთის ძალების განლაგებულ პოზიციებზე. თავდასხმის შედეგად დაზიანებული შენობის ნანგრევებიდან ათათურქი ამოიყვანეს, რომელსაც მარცხენა თვალი დაზიანებული იყო, რაც მისი თვალის ქსოვილის მუდმივი დაზიანება გამოიწვია. თუმცა, დაზიანებამ არ გამოიწვია მხედველობის დაკარგვა. ის თითქმის ერთი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. ორი კვირის შემდეგ სცადა დაეტოვებინა [[წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა|წითელი ნახევარმთვარის]] სამედიცინო პუნქტი, მაგრამ როდესაც თვალის მდგომარეობა გაუარესდა, იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო და მკურნალობა გაეგრძელებინა. 1912 წლის 6 მარტს, ათათურქი გახდა ოსმალეთის ჯარების მეთაური [[დერნა]]ში. ათათურქმა მოახერხა ქალაქისა და მისი მიმდებარე რეგიონის დაცვა და შენარჩუნება 1912 წლის 18 ოქტომბრამდე, სანამ თურქეთ-იტალიის ომის დასრულებამდე. 1912 წლის [[8 ოქტომბერი|8 ოქტომბერს]], [[ბალკანეთის ომები|ბალკანეთის ომის]] დაწყების შემდეგ, ათათურქი, [[ენვერ-ფაშა|ენვერ ბეი]], [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ბეი]] და სხვა ოსმალელი სამხედრო მეთაურები ლიბიიდან უნდა დაბრუნებულიყვნენ ოსმალეთის [[რუმელია|ევროპულ ტერიტორიაზე]]. იტალიასთან ომის წაგების შემდეგ, [[ტრიპოლიტანია]], [[ფეცანი]] და [[კირენაიკა]] (სამი პროვინცია, რომლებიც დღევანდელ ერთიან ლიბიას წარმოადგენენ) 1912 წლის 18 ოქტომბერს ხელმოწერილი [[ლოზანის ხელშეკრულება (1912)|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] (1912) შესაბამისად [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის სამეფოს]] გადაეცა. 1923 წლის შემდეგ, ისტორიკოსები ამ ხელშეკრულებას  „უშის ხელშეკრულება“ დაარქვეს, რომ განესხვავათ 2023 წელს ხელმოწერილი [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებისგან]], რომელიც იყო  [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მოკავშირეებსა და [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეას]] შორის ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულება.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Erik Goldstein |url=https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |title=Wars and Peace Treaties: 1816 to 1991 |publisher=[[Routledge]] |year=2005 |isbn=9781134899128 |page=37 |access-date=15 May 2018 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001336/https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ბალკანეთის ომები (1912-1913)===
{{მთავარი|ბალკანეთის ომები}}
{{იხილეთ აგრეთვე|ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის მეორე ომი}}

[[1912|1912 წლის]] [[1 დეკემბერი|1 დეკემბერს]] ათათურქი გადავიდა თავის ახალ შტაბში, [[გელიბოლუს ნახევარკუნძული|გალიპოლის ნახევარკუნძულზე]] და მონაწილეობა მიიღო [[ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის პირველ ომში]], კერძოდ მონაწილეობა მიიღო [[თრაკია|თრაკიის]] სანაპიროზე მდებარე ბოლაირში ამფიბიურ დესანტის გადასროლაში, ფეთჰი ოქიარის მეთაურობით. თუმცა, ეს თავდასხმა ბრძოლის დროს გეორგი ტედოროვის&lt;ref&gt;Richard C. Hall, ''The Balkan Wars 1912–1913: Prelude to the First World War'', Routledge, 2002, [https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 p. 81.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423183855/https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 |date=23 April 2023 }}&lt;/ref&gt; დივიზიამ უკუაგდო.&lt;ref&gt;Edward J. Erickson, ''Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913'', Praeger, 2003, {{ISBN|0-275-97888-5}}, p. 255.&lt;/ref&gt;

[[1913|1913 წლის]] ივნისში, [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს დროს, ათათურქმა მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის არმიის ძალების&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Kemal Atatürk |language=en |url=https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921175512/https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მიერ და [[ენვერ-ფაშა]]ს ხელმძღვანელობით, [[ედირნე]]ს (ძველი ადრიანოპოლი, რომელიც [[1365]]-[[1453]] წლებში ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქი იყო და ამით მის გათავისუფლებას უდიდესი ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა) და [[დიდიმოტიხონი]]ს გათავისუფლებაში.

[[1913|1913 წელს]] იგი დაინიშნა ოსმალეთის სამხედრო ატაშედ ბალკანეთის სახელმწიფოებში (მთავარი ოფისით [[სოფია]]ში, [[ბულგარეთი]]) და [[1914|1914 წლის]] [[1 მარტი|1 მარტს]] მიენიჭა „ქაიმაქამის“ ([[ვიცე-პოლკოვნიკი]]/[[პოლკოვნიკი]]) წოდება.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; ბულგარეთში ყოფნისას იგი საახალწლო წვეულების დროს გაიცნო დიმიტრინა კოვაჩევა, ბულგარელი გენერლის სტილიან კოვაჩევის ქალიშვილი (რომლის წინააღმდეგ იბრძოდა ბალკანეთის ომების დროს), რომელმაც ცოტა ხნის წინ დაამთავრა განათლება [[შვეიცარია]]ში და რომელიც შეუყვარდა მას.&lt;ref name=&quot;DimitrinaKovacheva&quot;&gt;{{Cite web |title=Atatürk'ün Bulgar aşkı belgesel oldu |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |date=18 April 2006 |publisher=Hürriyet |access-date=15 March 2020 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710134141/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; საახალწლო მიღებაზე მოცეკვავე წყვილი მომდევნო დღეებში ფარულად დაიწყეს შეხვედრა.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt; ათათურქმა ორჯერ სთხოვა დიმიტრინას მშობლებს მისი ხელი (მეორედ [[1915|1915 წელს]], [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მსვლელობისას) და ორივეჯერ მიიღო უარი, შედეგად მთელი ცხოვრება განიცდიდა ამას.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt;

=== პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918) ===
{{მთავარი|პირველი მსოფლიო ომი}}
{{იხილეთ აგრეთვე|გალიპოლის ბრძოლა}}
[[ფაილი:Tasviri Efkar Oct 29, 1915.jpg|thumb|right|[[ჯევათ ჩობანლი|ჯევათ ფაშა]] და მუსტაფა ქემალი გაზეთ „Tasvîr-i Efkâr“-ის გარეკანზე, 29 ოქტომებრი 1915]]

[[1914|1914 წელს]] [[ოსმალეთის იმპერია]]  ჩაირთო [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] ევროპულ და ახლო აღმოსავლეთის საბრძოლო ველებზე, ცენტრალური სახელმწიფოების მხარეს. ათათურქს, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] მე-19 დივიზიის ორგანიზება და მეთაურობა დაევალა. შემდგომში გახდა საბრძოლო ფრონტის ხაზის მეთაური, მას შემდეგ, რაც სწორად იწინასწარმეტყველა, თუ სად შეუტევდნენ მათ მოკავშირეების ძალები. ამ პოზიციას იკავებდა, სანამ მოკავშირეები დატოვებდნენ დაკავებულ ტერიტორიებს. გალიპოლის ბრძოლის შემდეგ, [[1916|1916 წლის]] [[14 იანვარი|14 იანვრამდე]] ათათურქმა სამხედრო სამსახური [[ედირნე]]ში გაიარა. შემდეგ იგი დაინიშნა მეორე არმიის XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურად და გაგზავნეს კავკასიის ფრონტზე, სადაც რუსეთის იმპერიის მასიური შეტევის შედეგად, რუსულმა არმიამ მიაღწია ანატოლიის საკვანძო ქალაქებს. 7 აგვისტოს, მან თავისი ჯარებით გადავიდა კონტრშეტევაზე.&lt;ref name=&quot;lengyel68&quot;&gt;Lengyel, ''They called him Atatürk'', 68&lt;/ref&gt; მისმა ორმა დივიზიამ დაიპყრო [[ბითლისი]] და [[მუში]], რამაც ჩაშალა რუსული სარდლობის გათვლები.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot;&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 100&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk13.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ოსმალეთის სამხედრო ოფიცრებთან ერთად, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს, ჩანაქქალე, 1915 წელი.]]
ამ გამარჯვების შემდეგ, [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს მთავრობამ  [[ჰიჯაზი|ჰიჯაზში]] ახალი არმიის შექმნა (''Hicaz Kuvve-i Seferiyesi'') შესთავაზა  და მის მეთაურად ათათურქის დანიშვნა უნდოდა, თუმცა, მან უარი თქვა ამ წინადადებაზე და ეს არმია არასოდეს შექმნილა.&lt;ref name=&quot;AnaBritannica&quot;&gt;Ana Britannica (1987) Vol. 2 (Ami – Avr): ''Atatürk, Mustafa Kemal''. p. 490.&lt;/ref&gt; სამაგიეროდ, [[1917|1917 წლის]] [[7 მარტი|7 მარტს]] ათათურქი XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურობიდან მეორე არმიის მთავარ სარდლად დაწინაურდა, ამავე დროს რუსულმა ჯარებმა მალევე დატოვეს თურქეთის ტერიტორია, მას შემდეგ, რაც [[რუსეთის რევოლუცია]] დაიწყო.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;&lt;ref name=lengyel68/&gt;

[[1917|1917 წლის]] ივლისში დაინიშნა [[მეშვიდე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეშვიდე არმიის]] სარდლად, სადაც ის 1917 წლის [[7 აგვისტო]]ს შეცვალა [[ფევზი ჩაქმაქი|ფევზი ფაშა]], რომელიც იყო გერმანელი გენერლის, [[ერიხ ფონ ფალკენხაინი]]ს „[[ილდირიმი (სამხედრო ჯგუფი)|ილდირიმის]]“ არმიის ჯგუფის მეთაურობის ქვეშ (მას შემდეგ, რაც გენერალი [[ედმუნდ ალენბაი]]ს მეთაურობის ქვეშ ბრიტანულმა ძალებმა 1917 წლის დეკემბერში [[იერუსალიმი]] აიღეს, [[1918|1918 წლის]] დასაწყისში ერიხ ფონ ფალკენხაინი [[ოტო ლიმან ფონ სანდერსი|ოტო ლიმან ფონ სანდერსმა]] ჩაანცვლა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად).&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მუსტაფა ქემალს გენერალ ფალკენხაინთან კარგი ურთიერთობა არ ჰქონდა და [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] ერთად [[სავეზირო|დიდ ვეზირს]], [[თალაათ-ფაშა]]ს, პალესტინის ფრონტზე არსებული მძიმე ვითარებისა და ადეკვატური რესურსების ნაკლებობის შესახებ ანგარიში მისწერეს. თუმცა, თალაათ-ფაშამ უგულებელყო მათი შენიშვნები და უარი თქვა მათ წინადადებაზე, ჩრდილოეთით, [[ოსმალეთის სირია]]ში ([[ბეირუთის ვილაიეთი]]ს, [[დამასკოს ვილაიეთი]]ს და [[ალეპოს ვილაიეთი]]ს ტერიტორიებზე) უფრო ძლიერი თავდაცვითი ხაზის შექმნაზე, სადაც გერმანელების ნაცვლად თურქები იქნებოდნენ არმიის მეთაურები.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მისი შენიშვნების უგულებელყოფის შემდეგ, ათათურქმა დატოვა მეშვიდე არმია და [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლში]] დაბრუნდა. იქ მას დაევალა მემკვიდრე პრინცის (და მომავალი სულთნის) [[მეჰმედ VI]]-ის თანხლება [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთსა]] და [[გერმანია]]ში მატარებლით მოგზაურობისას. გერმანიაში ყოფნისას, მუსტაფა ქემალმა მოინახულა [[დასავლეთის ფრონტი (პირველი მსოფლიო ომი)|დასავლეთის ფრონტზე]] არსებული გერმანული საბრძოლო ხაზები და დაასკვნა, რომ [[ცენტრალური სახელმწიფოები|ცენტრალური ძალები]] მალე წააგებდნენ ომს. მან არ დააყოვნა და თავისი აზრის ღიად მოახსენა კაიზერ [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II-სა]] და მისი მაღალი რანგის გენერლებისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; დაბრუნების გზაზე, ის 1918 წლის [[30 მაისი]]დან [[28 ივლისი|28 ივლისამდე]] ხანმოკლე დროით გაჩერდა [[კარლოვი-ვარი|კარლსბადსა]] და [[ვენა]]ში სამედიცინო მკურნალობისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

[[ფაილი:Mustafa Kemal Atatürk (1918).jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1918 წელს, როგორც „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაური]]

მას შემდეგ, რაც [[მეჰმედ VI]]-მ 1918 წლის ივლისში ოსმალეთის იმპერიის ახალი სულთანი გახდა, მან მუსტაფა ქემალი კონსტანტინოპოლში დაიბარა და 1918 წლის ივლისსა და აგვისტოში რამდენიმე შეხვედრის შემდეგ, იგი პალესტინაში მეშვიდე არმიის მეთაურად დანიშნა.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Jäschke|first=Gotthard|date=1975|title=Mustafa Kemal und England in Neuer Sicht|url=https://www.jstor.org/stable/1569959|journal=Die Welt des Islams|volume=16|issue=1/4|page=169|doi=10.2307/1569959|jstor=1569959|issn=0043-2539|access-date=26 September 2021|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925074533/https://www.jstor.org/stable/1569959|url-status=live|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[26 აგვისტო]]ს [[ალეპო]]ში ჩავიდა, შემდეგ კი სამხრეთით, [[ნაბლუსი|ნაბლუსში]], თავის შტაბ-ბინისკენ განაგრძო გზა. მეშვიდე არმია ფრონტის ხაზის ცენტრალურ ნაწილს აკონტროლებდა. [[19 სექტემბერი|19 სექტემბერს]], [[მეგიდოს ბრძოლა|მეგიდოს ბრძოლის]] დაწყებისას, მერვე არმია სანაპირო ფლანგს აკონტროლებდა, მაგრამ ფლანგი დაიშალა და ლიმან ფაშამ მეშვიდე არმიას უბრძანა ჩრდილოეთით უკან დახევა, რათა ბრიტანელებს არ მოექციათ მდინარე [[იორდანე]] ალყაში. მეშვიდე არმია მდ. იორდანესკენ დაიხია, მაგრამ 1918 წლის [[21 სექტემბერი|21 სექტემბერს]] უკან დახევისას, ბრიტანეთის საჰაერო დაბომბვისას ნაბლუსთან განადგურდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RAF History – Bomber Command 60th Anniversary |url=http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |publisher=Raf.mod.uk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012161627/http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |archive-date=12 October 2012 |access-date=29 October 2012 }}&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა, მუსტაფა ქემალმა, ალეპოს ჩრდილოეთით თავდაცვითი ხაზის შექმნა მოახერხა. [[პატრიკ ბალფური, მე-3 ბარონ კინროსი|ლორდ კინროსის]] თქმით, მუსტაფა ქემალი ომში ერთადერთი თურქი გენერალი იყო, რომელსაც არასდროს განუცდია დამარცხება.&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 210&lt;/ref&gt;

ომი [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავით]] დასრულდა, რასაც ხელი [[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]] მოაწერეს და [[ოსმალეთის იმპერია]]ში მყოფ ყველა გერმანულ და ავსტრო-უნგრეთის ჯარს დრო მიეცა უკან დასახევად. [[31 ოქტომბერი|31 ოქტომბერს]], მუსტაფა ქემალი დაინიშნა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად, რა დროსაც შეცვალა ამ თანამდებობაზე ლიმან ფონ სანდერსი. მუსტაფა ქემალმა ასევე დააორგანიზა იარაღის დარიგების პროცესს [[გაზიანთეფი|ანთეფის]] მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, დამპყრობელი მოკავშირეების წინააღმდეგ თავდაცვითი ბრძოლის შემთხვევისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

მუსტაფა ქემალის ბოლო მოქმედება ოსმალეთის არმიის შემადგენლობაში, სამხრეთში დარჩენილი თავდაცვითი ხაზიდან ოსმალეთის ჯარების დაბრუნების ორგანიზება იყო. 1918 წლის ნოემბრის დასაწყისში, „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა და მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[13 ნოემბერი|13 ნოემბერს]] [[სტამბოლის ოკუპაცია|ოკუპირებულ კონსტანტინოპოლში]], ოსმალეთის დედაქალაქში დაბრუნდა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კონსტანტინოპოლში ყოფნის დროს, გააგრძელა მუშაობა „ომის სამინისტროს“ (''Harbiye Nezareti'') შტაბ-ბინაში, სადაც მუშაობა ქალაქში [[1919 |1919 წლის]] [[16 მაისი|16 მაისამდე]] გააგრძელა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმის შესაბამისად, [[ანტანტა|მოკავშირეებმა]] (ბრიტანეთი, იტალია, საფრანგეთი და საბერძნეთი) [[ანატოლია]] დაიკავეს. კონსტანტინოპოლის ოკუპაციამ, რასაც მოჰყვა ასევე [[სმირნის ოკუპაცია|იზმირის ოკუპაცია]] (იმ დროს ოსმალეთის ორი უდიდესი ქალაქი), [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქული ეროვნული მოძრაობის]] დაარსების და [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|დამოუკიდებლობისთვის ომის]] დაწყების მიზეზი გახდა.&lt;ref&gt;Mustafa Kemal Pasha's speech on his arrival in Angora (now Ankara) in November 1919&lt;/ref&gt;

===გენოციდების საკითხი და მუსტაფა ქემალი===
მუსტაფა ქემალი არ იყო ჩართული [[სომხების გენოციდი|სომხების გენოციდში]]. თუმცა, კამათის საგანი გახდა მისი კრიტიკული ან მხარდამჭერი დამოკიდებულება გენოციდის მიმართ.{{sfn|Ulgen|2010}} ადგილობრივ აუდიტორიასთან გამოსვლებში მუსტაფა ქემალმა თურქები ნებისმიერი დანაშაულის ჩადენაში უდანაშაულოდ გამოიყვანა.{{sfn|Baer|2020|p=82}}{{sfn|Göçek|2011|pp=43–44}}{{sfn|Ulgen|2010|pp=384–386, 390}} მოგვიანებით გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჩუმად გამოთქვა თავისი უკმაყოფილება ამ მოვლენების მიმართ. მაგალითად, [[აშშ]]-ის გენერალმა [[ჯეიმზ ჰარბორდი|ჯეიმზ ჰარბორდმა]], რომელიც ხელმძღვანელობდა სომხური კრიზისის ამერიკულ გამოძიებას, ათათურქს [[1919 |1919 წლის]] სექტემბერში შეხვდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot;&gt;{{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=A Shameful Act |year=1999 |isbn=9780805079326}}&lt;/ref&gt; ჰარბორდის თქმით, ათათურქმა დაგმო დეპორტაციები და გენოციდი, რომელიც „ერთიანობისა და პროგრესის მოძრაობის“ უმცირესობათა ფრაქციის ქმედებად შეაფასა. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი აღიარება საჯაროდ არ გაკეთებულა მისი მხრიდან, შემდგომ პერიოდში, ათათურქმა [[1920|1920 წელს]], თურქეთის პარლამენტში გამოსვლისას, მოვლენებს „სამარცხვინო აქტი“ უწოდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot; /&gt; ომისშემდგომ პერიოდში, თურქი ნაციონალისტები გენოციდის დამნაშავეებისა და მათი მომხრეების მხარდაჭერაზე იყვნენ დამოკიდებული და გადარჩენილი სომეხი მოსახლეობის დაბრუნება მათი ნაციონალისტური ამბიციებისთვის სასიკვდილო საფრთხედ აღიქმებოდა და შესაბამისად,{{sfn|Zürcher|2011|p=316}}{{sfn|Cheterian|2015|p=155}} შეუძლებელი იყო მათი დაბრუნება. მუსტაფა ქემალის მომხრეების პასუხისმგებლობა იყო ანატოლიიდან ქრისტიანი მოსახლეობის განდევნა და მკვლელობა.{{sfn|Bozarslan ''et al.''|2015|p=311}}{{sfn|Nichanian|2015|pp=229–230, 242}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The expulsion of non-Turkish ethnic and religious groups from Turkey to Syria during the 1920s and early 1930s {{!}} Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/expulsion-non-turkish-ethnic-and-religious-groups-turkey-syria-during-1920s-and-early-1930s.html |website=www.sciencespo.fr |access-date=23 April 2025 |language=en |date=15 April 2019}}&lt;/ref&gt; თურქ გენერლებს უბრძანეს „სომხეთის ფიზიკურად და პოლიტიკურად განადგურება“.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164–165}}{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} თურქეთის არმიამ [[სამხრეთი კავკასია|ამიერკავკასიაში]] თითქმის 100 000 სომეხი გაანადგურა, ხოლო კიდევ 100 000 [[კილიკია|კილიკიიდან]] გაიქცა [[საფრანგეთ-თურქეთის ომი|საფრანგეთის გასვლის]] დროს.{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შემდეგ, „ერთიანობისა და პრეგრესის მოძრაობის“ წევრ ომის დამნაშავეებს იმუნიტეტი მიენიჭათ{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=104}} და იმავე წლის ბოლოს, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებამ]] დაადგინა თურქეთის ამჟამინდელი საზღვრები და ბერძნული მოსახლეობის განდევნა. ხელშეკრულების არამუსლიმი უმცირესობების დაცვის დებულებებს არ ჰქონდა აღსრულების მექანიზმი და პრაქტიკაში არ მუშაობდა.{{sfn|Kieser|2018|p=28}}{{sfn|Suny|2015|pp=367–368}} სომხები, რომლებმაც დეპორტაციის თავიდან აცილება მოახერხეს და რომლებიც დედაქალაქის გარეთ ცხოვრობდნენ, [[1923|1923 წლის]]{{sfn|Cheterian|2015|p=203}}{{sfn|Suciyan|2015|p=65}} შემდეგაც იძულებითი ისლამიზაციისა და გოგონების გატაცების მსხვერპლნი გახდნენ, ხოლო სირიაში გაძევების პროცესი [[1929|1929 წლამდე]] გაგრძელდა.{{sfn|Kévorkian|2020|p=161}}

===თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის===
{{მთავარი|თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის}}
{{იხილეთ აგრეთვე|დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)}}
[[ფაილი:Ataturk25.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი (მარჯვნივ) [[ანკარა]]ში [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] (მარცხნივ) ერთად]]

[[1918|1918 წლის]] დეკემბრისთვის, იატაკქვეშა „ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტის“ (ეპკ) წინააღმდეგობის ორგანიზაციის, „[[ქარაქოლის საზოგადოება|ქარაქოლის]]“ ლიდერებმა მუსტაფა ქემალს [[ანტანტა|ანტანტის]] წინააღმდეგ საწინააღმდეგო მოძრაობის ხელმძღვანელობა შესთავაზეს. ისტორიკოსი [[ერიკ-იან ციურხერი]] ამტკიცებდა, რომ ქემალი განსაკუთრებით მოსაწონი კანდიდატი იყო, რადგან ის „ნდობით სარგებლობდა, როგორც ერთიანობის მომხრესა და პატრიოტს, აგრეთვე ის არც ისე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული არც [[ენვერ-ფაშა|ენვერსა]] და [[თალაათ-ფაშა|თალათის]] მმართველ ძალასთან და არც სომხების მასობრივ ხოცვა-ჟლეტვასთან იყო დაკავშირებული“.{{sfn|Ulgen|2010|p=373}}

[[1919|1919 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]], ''„Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari“''-მ („მისი უდიდებულესობა სულთნის საპატიო ადიუტანტი“), [[მირლივა]]ს წოდებით, მუსტაფა ქემალი მეცხრე არმიის ჯარების ინსპექტორად დაინიშნა, რათა დარჩენილი ოსმალეთის სამხედრო დანაყოფების რეორგანიზაციასა და შიდა უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე ეზრუნა. ამ დანიშვნამ, იგი ფაქტობრივად ანატოლიის სრულუფლებიან წარმომადგენლად აქცია, რაც მას რეგიონში მყოფ ყველა სამოქალაქო თუ სამხედრო პერსონალზე პასუხისმგებლობას ანიჭებდა.&lt;ref&gt;Andrew Mango, ''Atatürk'', John Murray, 1999, {{ISBN|978-0-7195-6592-2}}, p. 214.&lt;/ref&gt; 1919 წლის [[19 მაისი|19 მაისს]] ის [[სამსუნი|სამსუნში]] ჩავიდა. უპირველესი მიზანი ჰქონდა ოკუპანტი ძალების წინააღმდეგ ორგანიზებული [[თურქეთის ეროვნული მოძრაობა|ეროვნული მოძრაობის]] ჩამოყალიბება. 1919 წლის ივნისში მან გამოსცა [[ამასიის ცირკულარი]], რომლითაც გამოაცხადა, რომ ქვეყნის დამოუკიდებლობა საფრთხეში იყო. იმავე წლის 8 ივლისს ოსმალეთის არმია დატოვა, ხოლო ოსმალეთის მთავრობამ მისი დაპატიმრების ორდერი გასცა. თუმცა, [[ქიაზიმ ქარაბექირი|ქიაზიმ ქარაბექირმა]] და აღმოსავლეთ ანატოლიაში მოქმედმა სხვა სამხედრო მეთაურებმა მუსტაფა ქემალს მხარდაჭერა გამოუცხადეს და ის თავიანთ ლიდერად აღიარეს.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=222|language=en}}&lt;/ref&gt;

1919 წლის [[4 სექტემბერი|4 სექტემბერს]], ათათურქმა [[სივასი|სივასში]] [[სივასის კონგრესი|კონგრესი]] მოიწვია. თურქეთის სხვადასხვა პროვინციაში, მოკავშირეების მოწინააღმდეგეებმა გამოსცეს დეკლარაცია სახელწოდებით „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“). მუსტაფა ქემალი კონგრესის აღმასრულებელი კომიტეტის ხელმძღვანელად დაინიშნა,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Rustow, Dankwart A. (1968). pp.794–795&lt;/ref&gt; რამაც მას მომავალი პოლიტიკის გასატარებლად საჭირო ლეგიტიმაცია მისცა.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p.293&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; პროცესის დასრულების შემდეგ გუბერნატორებისა და მეთაურების ჯგუფმა ერთგულება აღუთქვა მის წარმომადგენლობით კომიტეტს, ხოლო ისინი, ვინც არ დაემორჩილნენ, ნაციონალისტმა აგენტებმა დაამხეს. ამავე დროს სტამბოლის მთავრობამ [[ამასიის პრიტოკოლი]]თ ნაციონალისტური დღის წესრიგის დაცვაზე აიღო ვალდებულება.

[[ოსმალეთის პარლამენტი]]ს ბოლო [[ოსმალეთის იმპერიის საერთო არჩევნები (1919)|არჩევნებში]], რომელიც [[1919|1919 წლის]] დეკემბერში ჩატარდა, აბსოლუტური უმრავლესობა არჩევნებში „ანატოლიისა და რუმელიის უფლებათა დაცვის ასოციაციის“ (''Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'') კანდიდატებმა მოიპოვეს, რომელსაც მუსტაფა ქემალი ხელმძღვანელობდა, რომელიც თავად იმ დროისთვის ანგორაში დარჩა, რომელიც ამჟამად [[ანკარა|ანკარის]] სახელითაა ცნობილი. პარლამენტის მეოთხე (და ბოლო) ვადა კონსტანტინოპოლში [[1920|1920 წლის]] [[12 იანვარი|12 იანვარს]] გაიხსნა. იგი ბრიტანულმა ძალებმა 1920 წლის [[18 მარტი|18 მარტს]], „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“) მიღებიდან მალევე დაშალა. ეს დაემთხვა მოკავშირეთა ძალების მიერ [[სტამბოლის ოკუპაცია|ქალაქის ოკუპაციის]] ფაქტს. ამის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალმა ანგორაში დაფუძნებულ ახალ თურქულ პარლამენტში — „[[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული კრებაში]]“, ეროვნული არჩევნების ჩატარება გადაწყვიტა.&lt;ref name=&quot;feroz50&quot;&gt;Ahmad, ''The Making of Modern Turkey'', 50&lt;/ref&gt; 1920 წლის [[23 აპრილი|23 აპრილს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით ეროვნული ასამბლეა გაიხსნა და ათათურქიც ასამბლეის სპიკერი გახდა. ამ ფაქტმა ფაქტობრივად ქვეყანაში [[დიარქია|დიარქიის]] მდგომარეობა შექმნა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Heper |first1=Metin |title=The Routledge Handbook of Modern Turkey |last2=Sayari |first2=Sabri |date=7 May 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-30964-9 |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1920 წლის მაისში, ორ მთავრობას შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ თურქეთის [[სტამბოლის სასამართლო პროცესები (1919-1920)|სამხედრო სასამართლოს]] მიერ მუსტაფა ქემალისთვის დაუსწრებლად სიკვდილით დასჯით განაჩენის გამოტანა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|last1=Dadrian|first1=Vahakn N.|title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials|last2=Akçam|first2=Taner|date=2011|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-251-1|pages=196, 199|language=en|author-link=Vahakn Dadrian|author-link2=Taner Akçam}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალთან ერთად სიკვდილით დასჯა მიესაჯათ [[ედიფ ადივარ ჰალიდე|ჰალიდე ედიფს]] (ადივარი) და [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატს]] (ჯებესოი).&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|last=Macfie|first=A.L.|title=Atatürk|publisher=[[Routledge]]|year=2014|isbn=978-1-138-83-647-1|pages=97|author-link=A. L. Macfie}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:The Abilene Daily Reporter (Abilene, Tex.), Vol. 24, No. 133, Ed. 1 Friday, October 13, 1922 - DPLA - 4f8cde42a03b2ac9f5ff0aa395b4babf (page 1) (cropped).jpg|thumb|left|[[ტეხასი|ტეხასში]] არსებული ''[[Abilene Reporter-News]]'' 1922 წლის 13 ოქტომბერს დაწერა, რომ მუსტაფა ქემალი „თურქეთის [[ჯორჯ ვაშინგტონი]]ა“]]

[[1920|1920 წლის]] [[10 აგვისტო]]ს, ოსმალეთის [[სავეზირო|დიდმა ვეზირმა]], [[დამატი ფერიდ-ფაშა|დამათ ფერიდ ფაშამ]] ხელი მოაწერა [[სევრის ხელშეკრულება]]ს, რითაც დასრულდა [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმა, მათ შორის იმ რეგიონების დაყოფა, რომლებსაც თურქი ნაციონალისტები თავიანთ სამშობლოდ მიიჩნევდნენ. მუსტაფა ქემალმა კი მოითხოვა ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა და თურქული უმრავლესობის ინტერესების დაცვა „თურქულ მიწაზე“. მან დაარწმუნა ეროვნული ასამბლეა შეეკრიბა ეროვნული არმია. ეროვნული არმია ამით დაუპირისპირდა მოკავშირეთა საოკუპაციო ძალების მიერ მხარდაჭერილ ხალიფატის არმიას და მისი უშუალო ამოცანა იყო [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] [[სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა|სომხური ძალების]] და [[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|დასავლეთ ფრონტზე]] სმირნიდან (დღევანდელი [[იზმირი]]) აღმოსავლეთით მიმავალი [[საბერძნეთის არმია|ბერძნული ძალების]] წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებმაც ქალაქი [[1919|1919 წლის]] მაისში [[სმირნის ოკუპაცია|დაიკავეს]].&lt;ref&gt;''Documents on British Foreign Policy'', vol. vii, p. 303.&lt;/ref&gt;

[[1920|1920 წლის]] შემოდგომაზე [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|სომხეთში შეჭრისა]] და მოგვიანებით ბერძნების წინააღმდეგ ეროვნული ასამბლეის არმიის სამხედრო წარმატებები შესაძლებელი გახდა ქემალისტებისთვის რუსეთის [[ბოლშევიკები]]ს მიერ ოქროსა და შეიარაღების მუდმივი მიწოდების წყალობით, რაც 1920 წლის შემოდგომიდან მოყოლებული მიეწოდებოდა.&lt;ref&gt;В. Шеремет. ''Босфор.'' Moscow, 1995, p. 241.&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk askerî birlikleri denetlerken, İzmit, 18 Haziran 1922.png|thumb|მუსტაფა ქემალი თურქულ ჯარებს ამოწმებს, [[1922|1922 წლის]] [[18 ივნისი]]]]

[[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|თურქეთ-საბერძნეთის ომის]] დროს გამართული რიგი ბრძოლების შემდეგ, ბერძნული არმია [[ანკარა|ანკარიდან]] დასავლეთით სულ რაღაც ოთხმოცი კილომეტრში, მდინარე [[საქარია]]მდე მიაღწია. [[1921|1921 წლის]] [[5 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალი ეროვნულმა ასამბლეამ თავისი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დააწინაურა.&lt;ref name=&quot;AA&quot;&gt;{{Cite web |title=A short history of AA |url=http://www.aa.com.tr/tarihce_en/   |publisher=Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109132901/http://www.aa.com.tr/tarihce_en/ |archive-date=9 January 2008 |access-date=1 January 2008 |quote=''Ikdam'' newspaper dated 9 August 1921, reproducing the dispatches of AA dated 5 August and 6th, 1921, announced that Mustafa Kemal was promoted to ''Chief Commander'' }}&lt;/ref&gt; [[საქარიის ბრძოლა]] 1921 წლის [[23 აგვისტო]]დან [[13 სექტემბერი|13 სექტემბრამდე]] გაგრძელდა და ბერძნების დამარცხებით დასრულდა. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, 1921 წლის 19 სექტემბერს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] მუსტაფა ქემალს [[მარშალი]]ს წოდება და [[ღაზი]]ს ტიტული მიანიჭა. მოკავშირეები, რომლებიც უგულებელყოფდნენ მუსტაფა ქემალის წარმატებების მასშტაბებს, იმედოვნებდნენ, რომ ანგორას სამშვიდობო შეთანხმების სახით სევრის ხელშეკრულების შეცვლილ ვერსიას მიაღებინებდნენ, მაგრამ მათი წინადადება უარყვეს. [[1922|1922 წლის]] აგვისტოში, მუსტაფა ქემალმა [[აფიონყარაჰისარი|აფიონყარაჰისართან]] მიმდინარე [[დუმლუფინარის ბრძოლა]]ში ბერძნულ საბრძოლო ხაზებზე ტოტალური შეტევა წამოიწყო და თურქულმა ძალებმა 1922 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]] [[იზმირი|იზმირზე]] სრული კონტროლი აღადგინეს.&lt;ref&gt;Greco-Turkish wars, Britannica CD 99&lt;/ref&gt; 1922 წლის [[10 სექტემბერი|10 სექტემბერს]], მუსტაფა ქემალმა [[ერთა ლიგა]]ს დეპეშა გაუგზავნა, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ თურქული მოსახლეობა იმდენად გაღიზიანებული იყო მიმდინარე მოვლენებით, რომ [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|ანკარის მთავრობა]] ვერ იქნებოდა პასუხისმგებელი შემდგომ შესაძლო [[სმირნის ხოცვა-ჟლეტა|მასობრივ]] [[ხოცვა-ჟლეტების სია თურქეთ-საბერძნეთის ომის დროს (1919–1922)|ხოცვა-ჟლეტებზე]].&lt;ref&gt;James, Edwin L. &quot;[https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE Kemal Won't Insure Against Massacres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303214102/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE |date=3 March 2016 }},&quot; ''[[New York Times]]'', 11 September 1922.&lt;/ref&gt;

===თურქეთის რესპუბლიკის დაფუძნება===
{{მთავარი|ლოზანის საზავო ხელშეკრულება}}
[[1922|1922 წლის]] [[21 ნოემბერი|21 ნოემბერს]] [[ლოზანის კონფერენცია]] დაიწყო. თურქეთმა, რომელსაც წარმოადგენდა ეროვნული ასამბლეის სახილით [[ისმეთ ინენიუ]], უარი თქვა ნებისმიერ წინადადებაზე, რომელიც საფრთხეს შეუქმნიდა თურქეთის სუვერენიტეტს,&lt;ref&gt;Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', 365&lt;/ref&gt; როგორიცაა თურქეთის ფინანსების კონტროლი, [[ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაციები|კაპიტულაციები]], [[თურქეთის სრუტეები|სრუტეები]] და სხვა საკითხები. მიუხედავად იმისა, რომ კონფერენცია 4 თებერვალს შეჩერდა, იგი 23 აპრილის შემდეგ განახლდა და ძირითადი ფოკუსი ეკონომიკურ საკითხებზე გაკეთდა.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot; /&gt; [[1923|1923 წლის]] [[24 ივლისი|24 ივლისს]], ხელი მოეწერა [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება]]ს მოკავშირე სახელმწიფოებსა და ეროვნულ ასამბლეას შორის, სადაც ეს უკანასკნელი [[თურქეთი]]ს მთავრობად აღიარეს.

1923 წლის [[29 ოქტომბერი|29 ოქტომბერს]] [[თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადება|თურქეთის რესპუბლიკა გამოცხადდა]].&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Turkey – Declaration of the Turkish republic {{!}} history – geography |language=en |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914215229/https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ, ეს თარიღი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღედ]] და ეროვნულ დღესასწაულად აღინიშნება.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Republic Day in Turkey |url=https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |website=www.timeanddate.com |language=en |access-date=21 November 2017 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821012612/https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==პრეზიდენტობა==
{{იხილეთ აგრეთვე|ქემალიზმი|ათათურქის რეფორმები}}
[[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაფუძნებით დაიწყო ქვეყნის მოდერნიზაციის მცდელობები. [[თურქეთის მთავრობა|ახალმა მთავრობამ]] გააანალიზა დასავლეთის სახელმწიფოების, როგორიცაა [[საფრანგეთი]], [[შვედეთი]], [[იტალია]] და [[შვეიცარია]], ინსტიტუტები და კონსტიტუციები და დაიწყო მათი მორგება თურქი ერის საჭიროებებსა და მახასიათებლებს. საზოგადოების მხრიდან მუსტაფა ქემალის განზრახვების შესახებ ცოდნის ნაკლებობის გამო, საზოგადოებამ აღფრთოვანებით აღნიშნავდა, რომ: „ჩვენ ვბრუნდებით [[ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა|პირველი ხალიფების]] დროში“ (რედ. შენ. ''ანუ, აღორძინების დრო'').&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 394&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალმა [[ფევზი ჩაქმაქი]], [[ქიაზიმ იოზალფი]] და [[ისმეთ ინენიუ]] ისეთ პოლიტიკურ თანამდებობებზე დანიშნა, სადაც მათ შეეძლოთ [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] გატარება. მან ისარგებლა თავისი, როგორც ეფექტური სამხედრო ლიდერის რეპუტაციით და მომდევნო წლები, [[1938|1938 წელს]] გარდაცვალებამდე, პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური რეფორმების გატარებაში გაატარა. ამით, მან თურქული საზოგადოება [[ოსმალეთის იმპერია|უზარმაზარი იმპერიის]] მუსლიმურ ნაწილად აღქმიდან, თანამედროვე, დემოკრატიულ და [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] ეროვნულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა. ამან დადებითი გავლენა მოახდინა [[ადამიანის კაპიტალი|ადამიანურ კაპიტალზე]], რადგან მას შემდეგ სკოლაში მნიშვნელოვანი იყო მეცნიერება და განათლება. [[ისლამი|ისლამმა]] კი კონცენტრაცია მეჩეთებსა და რელიგიურ ადგილებში მოახდინა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107507180 |page=226}}&lt;/ref&gt;

===საშინაო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk Samsun-Çarşamba tren hattı açılışında.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[სამსუნი]]-[[ჩარშამბა (სამსუნი)|ჩარშამბას]] რკინიგზის ხაზის გახსნის ცერემონიაზე (1928 წელი)]]
მუსტაფა ქემალის მამოძრავებელი მიზანი ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა იყო.&lt;ref name=&quot;mango367&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 367&lt;/ref&gt; მან თავისი პოზიცია შემდეგნაირად განმარტა:

{{ციტატა|...სრული დამოუკიდებლობის ქვეშ, რა თქმა უნდა, ვგულისხმობთ სრულ ეკონომიკურ, ფინანსურ, სამართლებრივ, სამხედრო, კულტურულ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ყველა საკითხში. ამ საკითხებში დამოუკიდებლობის ჩამორთმევა ერისა და ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობის ჩამორთმევის ტოლფასია.&lt;ref&gt;Gerd Nonneman, Analyzing Middle East foreign policies and the relationship with Europe, Published 2005 Routledge, p. 204 {{ISBN|0-7146-8427-9}}&lt;/ref&gt;}}

მან ფართომასშტაბიანი რეფორმები ჩაატარა სოციალურ, კულტურულ და ეკონომიკურ ასპექტებში, რითაც ახალი რესპუბლიკის საკანონმდებლო, სასამართლო და ეკონომიკური სტრუქტურების საფუძველი ჩამოაყალიბა. მიუხედავად იმისა, რომ მოგვიანებით ზოგიერთის მიერ იგი ფართომასშტაბიანი რეფორმების ფუძემდებლად აღიარეს, მისი რეფორმისტული იდეების უმეტესობა უკვე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში არსებობდა ოსმალეთის ინტელექტუალურ წრეებში და უფრო ღიად გამოიხატა [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია|ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის]] შემდეგ.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p55&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=9 May 2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=55 |access-date=4 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

მუსტაფა ქემალმა შექმნა [[ექვსი ისარი|დროშა]], რომელიც ძველ ოსმალურ და ახალ რესპუბლიკურ მმართველობას შორის ცვლილებებს ასახავდა. ამ დროშაზე თითოეული ცვლილება თითო ისრით იყო სიმბოლიზებული. თურქეთის რესპუბლიკის ამ განმსაზღვრელ იდეოლოგიას „ექვს ისარს“ ანუ [[ქემალიზმი|ქემალიზმს]] უწოდებენ. ქემალიზმი, მუსტაფა ქემალის [[პოლიტიკური რეალიზმი|რეალიზმისა]] და [[პრაგმატიზმი]]ს კონცეფციას ეფუძნება.&lt;ref&gt;Webster, ''The Turkey of Atatürk: social process in the Turkish reformation'', 245&lt;/ref&gt; ნაციონალიზმის, პოპულიზმისა და [[ეტატიზმი]]ს საფუძვლები ექვსი ისრის ფარგლებში იყო განსაზღვრული. ეს საფუძვლები ახალი არ იყო მსოფლიო პოლიტიკაში და, უფრო სწორად, თურქეთის ელიტაში. მათ უნიკალურს ხდიდა ის, რომ ეს ურთიერთდაკავშირებული საფუძვლები პირდაპირ თურქეთის საჭიროებებისთვის იყო ჩამოყალიბებული. ამის კარგი მაგალითია [[სეკულარიზმი]]ს განმარტება და გამოყენება — ქემალისტური სეკულარული სახელმწიფო მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა უპირატესად ქრისტიანული სახელმწიფოებისგან.

====სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1923–1924)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Mevlevi Order March 1923.png|thumb|left|მუსტაფა ქემალი 1923 წელს, [[მევლევები|მევლევის ორდენის]] წევრებთან ერთად, სანამ მათი ორგანიზაცია უკანონო გახდებოდა და მათი [[დერვიში|დერვიშების]] ლოჟა [[მევლანას მუზეუმი|მევლანას მუზეუმად]] გადაიქცეოდა. მევლევის ორდენმა მოახერხა არაპოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნა, რომელიც დღემდე არსებობს.]]

მუსტაფა ქემალის [[1923|1923 წელს]] რესპუბლიკის გამოცხადებამდე დათარიღებული პირადი დღიურის ჩანაწერები აჩვენებს, რომ მას სწამდა ხალხის სუვერენიტეტის მნიშვნელობის. ახალი რესპუბლიკის შექმნისას, თურქმა რევოლუციონერებმა განუდგნენ კოსმოპოლიტური [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლისა]] და მისი ოსმალური მემკვიდრეობის დატოვებულ კორუფციასა და დეკადენციას (რეგრესს).&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 391–392&lt;/ref&gt; მაგალითად, მათ [[ანკარა]] (წინათ ცნობილი, როგორც ''ანგორა'') ქვეყნის ახალ დედაქალაქად აქციეს და განახორციელეს [[თურქეთის საფოსტო მარკებისა და ფოსტის ისტორია|თურქეთის საფოსტო სამსახურის]] რეფორმა. ოდესღაც [[ანატოლია|ანატოლიის]] სიღრმეში მდებარე პროვინციული ქალაქი, ამგვარად დამოუკიდებლობის მოძრაობის ცენტრად გადაიქცა. მუსტაფა ქემალს სურდა „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“,&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 362&lt;/ref&gt; რაც წარმოედგინა [[წარმომადგენლობითი დემოკრატია]]დ და [[საპარლამენტო სუვერენიტეტი|საპარლამენტო სუვერენიტეტად]], სადაც ეროვნული პარლამენტი იქნებოდა ძალაუფლების საბოლოო წყარო.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot; /&gt;

მომდევნო წლებში მან გარკვეულწილად შეცვალა თავისი პოზიცია — ქვეყანას უზარმაზარი აღდგენითი სამუშაო სჭირდებოდა და „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“ ასეთ გარემოში ვერ იმუშავებდა. რევოლუციონერები ძველი ოსმალეთის რეჟიმის მხარდამჭერების, ასევე ახალი იდეოლოგიების, როგორიცაა [[კომუნიზმი]] და [[ფაშიზმი]], მხარდამჭერების გამოწვევებს წააწყდნენ. მუსტაფა ქემალმა, [[1920-იანები|1920-იან]] და [[1930-იანები|1930-იან]] წლებში ფაშისტური და კომუნისტური დოქტრინების შედეგები დაინახა და ორივე უარყო.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 252&lt;/ref&gt; მან ხელი შეუშალა [[ტოტალიტარიზმი|ტოტალიტარული]] პარტიული მმართველობის გავრცელებას თურქეთში, რომელიც უკვე [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]], [[მესამე რაიხი|გერმანიასა]] და [[იტალია]]ში ბატონობდა.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 501&lt;/ref&gt; ზოგიერთმა მისი წინააღმდეგობა და ამ იდეოლოგიების ჩახშობა კონკურენციის აღმოფხვრის საშუალებად აღიქვა, ხოლო სხვები თვლიდნენ, რომ ეს აუცილებელი იყო ახალგაზრდა თურქული სახელმწიფოს არასტაბილური ახალი იდეოლოგიებისა და კონკურენტი ფრაქციების დასაცავად.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bozkurt |first=Gülnihal |date=2003 |title=Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası |magazine=Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალის დროსვე დაიწყო დაპატიმრებების პროცესი, რომელიც ცნობილია როგორც ''[[1927 წლის დაკავებები]]'', სადაც ფართომასშტაბიანი დაპატიმრების პოლიტიკა დაიწყო [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ისტორიული)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] წევრების წინააღმდეგ. კომუნისტური პოლიტიკური მოღვაწეები, როგორებიც იყვნენ [[ჰიქმეთ ქივილჯიმლი]], [[ნაზიმ ჰიქმეთი]] და შეფიქ ჰიუსნიუ, გაასამართლეს და მიუსაჯეს პატიმრობა. შემდეგ, [[1937|1937 წელს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით დელეგაციამ, გადაწყვიტა ქივილჯიმლის ნაწერების აკრძალვა, როგორც მავნე კომუნისტური პროპაგანდა.&lt;ref&gt;Demirci, Fatih ''Kadro Hareketi ve Kadrocular'', Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2006, sayı 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ergüder, J. ''1927 Komünist Tevkifatı, &quot;İstanbul Ağır Ceza Mahkemesindeki Duruşma&quot;'', Birikim Yayınları, İstanbul, 1978&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Başvekalet Kararlar Dairesi Müdürlüğü 15 Aralık 1937 tarih, 7829 nolu kararname] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg |date=7 June 2016 }}. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019. Ayrıca: [https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Arşiv bağlantısı].&lt;/ref&gt;
[[ფაილი:Atatürk 1924'te Bursa halkına hitap ediyor.jpg|thumb|[[ბურსა]]ში სიტყვით გამოსვლის დროს, 1024 წელი]]

ახალი რესპუბლიკის გული [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეა]] იყო, რომელიც მუსტაფა ქემალმა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დააარსა.&lt;ref name=&quot;single&quot;&gt;Koçak, Cemil (2005) &quot;Parliament Membership during the Single-Party System in Turkey (1925–1945)&quot;, ''European Journal of Turkish Studies''&lt;/ref&gt; არჩევნები თავისუფალი და თანასწორი იყო, რომელიც საყოველთაო კენჭისყრაზე იყო დაფუძნებული.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; ეროვნული ასამბლეის დეპუტატები თურქული საზოგადოების ხმას წარმოადგენდნენ, მისი პოლიტიკური შეხედულებებისა და სურვილების გამოხატვით. მას ჰქონდა უფლება აერჩია და გაეკონტროლებინა როგორც მთავრობა, ასევე [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]. თავდაპირველად, ის ასევე მოქმედებდა როგორც საკანონმდებლო ხელისუფლება, აკონტროლებდა აღმასრულებელ შტოს და, საჭიროების შემთხვევაში, 1921 წლის [[თურქეთის კონსტიტუცია (1921)|თურქეთის კონსტიტუციის]] მიხედვით, მაკონტროლირებელი ორგანოს ფუნქციასაც ასრულებდა.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; [[1924|1924 წლის]] [[თურქეთის კონსტიტუცია (1924)|თურქეთის კონსტიტუციამ]] სახელმწიფოს საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ორგანოებს შორის [[ხელისუფლების დანაწილება|უფლებამოსილებების გამიჯვნის]] სუსტი წესი დააწესა, მაშინ როდესაც სასამართლო სისტემაში ამ ორის გამიჯვნა მკაცრი იყო. მუსტაფა ქემალს, იმ დროს [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]], ამ პოლიტიკურ სისტემაში დომინანტური პოზიცია ეკავა.

[[1925|1925 წელს]], 1924 წლის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, [[დე ფაქტო]]დ ერთპარტიული რეჟიმი დამყარდა. ეროვნულ ასამბლეაში წარმოდგენილი ერთადერთი პოლიტიკური პარტია იყო „სახალხო პარტია“, რომელიც მუსტაფა ქემალმა 1923 წლის 9 სექტემბერს დააარსა. თუმცა, პარტიული კულტურის თანახმად, პარტიის დაარსების თარიღი იყო სივასის კონგრესის გახსნის დღე, ანუ 1919 წლის 4 სექტემბერი. 1924 წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], მას სახელი შეეცვალა და ეწოდა ''„Cumhuriyet Halk Fırkası“'' ანუ [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|„რესპუბლიკური სახალხო პარტია“]] (სიტყვა ''fırka'' [[1935|1935 წელს]] სიტყვით ''parti'' შეიცვალა).

====სამოქალაქო დამოუკიდებლობა და ხალიფატი (1924–1925)====
[[ფაილი:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|thumb|180px|მუსტაფა ქემალი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღის]] მეორე წლისთავზე, 1925 წლის 29 ოქტომბერი]]
[[სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმებას და სხვა კულტურული რეფორმების გადაწყვეტილებას ხისტი წინააღმდეგობა შეხვდა. კონსერვატიულმა ჯგუფებმა ეს დადებითად არ შეაფასეს და ქემალისტურ რეფორმატორებზე თავდასხმები დაიწყეს.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; ეს მნიშვნელოვანი ზომა იყო მუსტაფა ქემალის პოლიტიკური სისტემის რეფორმირებისა და ეროვნული სუვერენიტეტის ხელშეწყობის მცდელობაში. მუსლიმი უმრავლესობისთვის კი ისლამის ადრეულ საუკუნეებში ხალიფატი [[სუნიზმი|სუნიტური ისლამის]] ძირითადი პოლიტიკური კონცეფცია იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Review: Revivalism, Shi'a Style |url=http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |date=3 January 2007 |publisher=The National Interest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213114848/http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |archive-date=13 February 2008 |access-date=6 September 2013 }}&lt;/ref&gt; სულთანატის გაუქმება უფრო ადვილი საქმე იყო, რადგან იმ დროს სახალიფოს დატოვება სულთანატის მომხრეებს აკმაყოფილებდა. ამან გამოიწვია სისტემის გაყოფა, სადაც ერთ მხარეს ახალი რესპუბლიკა და მეორე მხარეს ისლამური მმართველობის ფორმა — ხალიფათი იყო, ხოლო მუსტაფა ქემალს და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] აწუხებდა ის ფაქტი, რომ ხალიფატის დატოვება „აძლიერებდა იმ მოლოდინებს, რომ სუვერენი (მონარქი) ხალიფას საფარქვეშ დაბრუნდებოდა“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 403&lt;/ref&gt; ხალიფა [[აბდულმეჯიდ II]] კი ამ დროს სულთანატის გაუქმების შემდეგ ([[1922]]) აირჩიეს.

ხალიფას ჰქონდა საკუთარი პირადი ბიუჯეტი და ასევე პირადი მოსამსახურეები, რომელიც მოიცავდა ასევე სამხედრო პერსონალს. მუსტაფა ქემალის განცხადებით, ამას არ ჰქონდა „რელიგიური“ ან „პოლიტიკური“ გამართლება. მას სჯეროდა, რომ ხალიფა აბდულმეჯიდ II საშინაო და საგარეო საქმეებში სულთნების კვალს მიჰყვებოდა, კერძოდ: იღებდა და პასუხობდა უცხოელ წარმომადგენლებსა და სარეზერვო ოფიცრებს, მონაწილეობდა ოფიციალურ ცერემონიებსა და საზეიმო მიღებებში.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 401&lt;/ref&gt; მას სურდა ხალიფატის უფლებამოსილებების ინტეგრირება პარლამენტის უფლებამოსილებებში. ამ მხრივ მისი საქმიანობა [[1924|1924 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] დაიწყო, როდესაც ინენიუმ, ჩაქმაქმა და იოზალფმა დათანხმდნენ ხალიფატის გაუქმებას.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot; /&gt; ხალიფამ საპასუხოდ განცხადება გააკეთა, რომ არ ჩაერეოდა პოლიტიკურ საქმეებში.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; 1924 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]], პარლამენტში, მუსტაფა ქემალმა განაცხადა:

{{ციტატა|ისლამი, როგორც რელიგია ფასს შეიძენს, თუ ის აღარ იქნება პოლიტიკური ინსტრუმენტი, როგორც ეს წარსულში იყო.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 404&lt;/ref&gt;}}

1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] ხალიფატი ოფიციალურად გაუქმდა და მისი უფლებამოსილებები თურქეთის პარლამენტს გადაეცა. სხვა მუსლიმური ერები კითხვის ქვეშ დააყენეს თურქეთის მიერ [[სახალიფოს გაუქმება|სახალიფოს ცალმხრივი გაუქმების]] კანონიერებაზე, როდესაც მსჯელობდნენ, დაედასტურებინათ თუ არა თურქეთის გადაწყვეტილება, ან თუ დაენიშნათ ახალი ხალიფა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot;&gt;Majid Khadduri (2006) War and peace in the law of Islam, The Lawbook Exchange, Ltd., {{ISBN|1-58477-695-1}}. pp. 290–91&lt;/ref&gt; [[1926|1926 წლის]] მაისში [[კაირო]]ში გაიმართა „სახალიფოს კონფერენცია“ და მონაწილეებმა მიიღეს რეზოლუცია, რომლითაც სახალიფო „ისლამში აუცილებლობად“ გამოცხადდა, თუმცა, ეს გადაწყვეტილება ვერ განხორციელდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt;

[[მექა]]სა (1926) და [[მსოფლიო ისლამური კონგრესი|იერუსალიმში]] (1931) კიდევ ორი ისლამური კონფერენცია გაიმართა, თუმცა, შეთანხმების მიღწევა ვერ ისევ მოხერხდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; თურქეთმა არ დაეთანხმა სახალიფოს აღდგენას და ეს მისი ძირითადი არსებობის წინააღმდეგ თავდასხმად აღიქვა. ამასობაში, მუსტაფა ქემალმა და რეფორმისტებმა საკუთარი გზა განაგრძეს.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Eksi |first=Oktay |date=16 April 2008 |title=Paralardaki resimler |work=[[Hurriyet]] |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |access-date=24 April 2008 |quote=İsmet Paşa &quot;kurumlaşma&quot; ile neyi kastettiğini de şöyle anlattı:&lt;br /&gt;Biz Cumhuriyeti kurduğumuz zaman onu yaşatıp yaşatamayacağımız en büyük sorun idi. Çünkü Saltanatın ve Hilafetin lağvına karşı olanların sayısı çoktu ve hedefleri de Cumhuriyetti. Cumhuriyetin 10 yaşına bastığını görmek o yüzden önemliydi. Nitekim büyük Atatürk'ün emriyle 10'uncu yıl kutlamaları çok büyük bir bayram oldu. Biz de Cumhuriyetin ve devletin kurumlaştığını göstermeye bundan sonra hep itina ettik... |archive-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121170457/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1924 წლის [[8 აპრილი|8 აპრილს]], ასევე გააუქმეს [[შარიათი]]ს სასამართლოები კანონის ძალით.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p158&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=158 |access-date=5 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1924 |url=http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |publisher=Ministry of Culture And Tourism |access-date=4 June 2013 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221115/http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

====საგანმანათლებლო რეფორმა====
სახალიფოს გაუქმებას მოჰყვა ფართომასშტაბიანი ძალისხმევა სამთავრობო და რელიგიური საქმეების გამიჯვნის მიზნით. განათლება ამ ძალისხმევის ქვაკუთხედი გახდა. [[1923|1923 წელს]] არსებობდა საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამი ძირითადი ჯგუფი. ყველაზე გავრცელებული საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო არაბულზე და ყურანის შესწავლაზე დაფუძნებული [[მედრესე]]. მეორე ჯგუფი იყო „იდადი“ და „სულთანი“ (''idadî'' და ''sultanî''), [[თანზიმათი]]ს ეპოქის რეფორმისტული სკოლები. ბოლო ჯგუფში შედიოდა კოლეჯები და უმცირესობათა სკოლები უცხო ენებზე, რომლებიც იყენებდნენ მოსწავლეთა განათლების უახლეს სწავლების მოდელებს. ძველი სამედრესო განათლებამ მოდერნიზაცია განიცადა.&lt;ref name=dew/&gt; მუსტაფა ქემალმა შეცვალა კლასიკური ისლამური განათლება საგანმანათლებლო დაწესებულებების წახალისებული მოდერნიზაციით.&lt;ref name=dew/&gt; მან საგანმანათლებლო რეფორმა დაუკავშირა ერის [[დოგმატი|დოგმებისგან]] განთავისუფლებას, რომელსაც იგი უფრო მნიშვნელოვნად მიიჩნევდა, ვიდრე თურქეთის ომს დამოუკიდებლობისთვის. მისი სიტყვებით:

{{ციტატა|დღეს ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე პროდუქტიული ამოცანაა ეროვნული განათლების [გაერთიანება და მოდერნიზაცია] საქმეები. ჩვენ უნდა ვიყოთ წარმატებულები ეროვნული განათლების საქმეებში და ჩვენ ვიქნებით კიდევაც. ერის განთავისუფლება მხოლოდ ამ გზით მიიღწევა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk's views on education |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |last=Republic of Turkey Ministry of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=20 November 2007 |archive-date=28 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028090833/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

[[1924|1924 წლის]] ზაფხულში მუსტაფა ქემალმა [[ანკარა]]ში ამერიკელი განათლების რეფორმატორი [[ჯონ დიუი]] მიიწვია, რომ მას თურქეთის განათლების რეფორმასთან დაკავშირებით რჩევა მიეცა.&lt;ref name=&quot;dew&quot;&gt;Wolf-Gazo, ''John Dewey in Turkey: An Educational Mission'', 15–42.&lt;/ref&gt; მისი საჯარო განათლების რეფორმები მიზნად ისახავდა მოქალაქეების მომზადებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიურობისთვის, საზოგადოებაში განათლების დონის გაზრდის გზით. მას სურდა სავალდებულო დაწყებითი განათლების შემოღება როგორც ბიჭებისთვის, ისე გოგონებისთვის, ვინაიდან ეს ძალისხმევა რესპუბლიკისთვის მუდმივი ამოცანა იყო. მან აღნიშნა, რომ [[განათლება თურქეთში|თურქეთში განათლების]] ერთ-ერთი მთავარი მიზანი უნდა ყოფილიყო ისეთი თაობის აღზრდა, რომელსაც ის „საზოგადოებრივ კულტურას“ უწოდებდა. სახელმწიფო სკოლებმა შექმნეს საერთო სასწავლო გეგმა, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც „განათლების გაერთიანება“.

განათლების გაერთიანების რეფორმა ძალაში შევიდა 1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] „განათლების გაერთიანების შესახებ“ კანონით (No. 430). ახალი კანონით, განათლება გახდა ინკლუზიური და დაორგანიზებული სამოქალაქო საზოგადოების მოდელზე. ამ ახალი დიზაინით, ყველა სკოლამ თავისი სასწავლო გეგმა წარუდგინა „[[თურქეთის ეროვნული განათლების სამინისტრო|ეროვნული განათლების სამინისტროს]]“ — სამთავრობო სააგენტოს, რომელიც სხვა ქვეყნების განათლების სამინისტროების მოდელის მიხედვით იყო შექმნილი. ამავდროულად, რესპუბლიკამ გააუქმა ორი სხვა სამინისტრო და სასულიერო პირები [[რელიგიის საკითხთა სამმართველო (თურქეთი)|რელიგიის საკითხთა სამმართველოს]] დაუქვემდებარა, რაც [[სეკულარიზმი თურქეთში|თურქეთში სეკულარიზმის]] ერთ-ერთი საფუძველი გახდა. განათლების ერთიანი სასწავლო გეგმის ფარგლებში გაერთიანებამ „ოსმალეთის იმპერიის სასულიერო პირები“ ეპოქა დაასრულა, თუმცა, ეს თურქეთში რელიგიური სკოლების დასასრული არ ყოფილა. ისინი უმაღლეს სასწავლებლებად გადააქციეს, სანამ მუსტაფა ქემალის გარდაცვალების შემდეგ მთავრობამ ისინი საშუალო სკოლის სახით არ აღადგინა.

====დასავლური ჩაცმულობა====
[[ფაილი:Ataturk-hatreform.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალს გაფერადებული ფოტო მისი [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდით]], 1925 წელს [[კასთამონუ]]ში სიტყვით გამოსვლის შემდეგ.]]
[[1925|1925 წლის]] შემოდგომიდან დაწყებული, მუსტაფა ქემალმა თურქებს თანამედროვე ევროპული სამოსის ტარებისკენ მოუწოდა.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;İğdemir, ''Atatürk'', 165–70&lt;/ref&gt; მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი, ახლო აღმოსავლური სამოსის ტრადიციები დაევიწყებინა ერს და დაესრულებინა ჩაცმულობის რეფორმების სერია, რომელიც თავდაპირველად [[მაჰმუდ II]]-მ წამოიწყო.&lt;ref name=UNESCO/&gt; ასე, სულთან მაჰმუდ II-მ [[1826|1826 წელს]] დააწესა [[ფესი]]ს ტარება, როგორც ოსმალეთის იმპერიის მოდერნიზაციის ძალისხმევის ნაწილი. 1925 წლის [[ქუდის კანონი|ქუდის კანონმა]] ფესის ნაცვლად დასავლური სტილის ქუდების გამოყენება შემოიღო. პირველ რიგში, მუსტაფა ქემალმა ქუდი საჯარო მოხელეებისთვის სავალდებულო გახადა.&lt;ref name=UNESCO/&gt; სტუდენტებისა და სახელმწიფო მოხელეების სათანადო ჩაცმულობის სახელმძღვანელო პრინციპები მის სიცოცხლეშივე მიიღეს. ბევრმა საჯარო მოხელემ ქუდი ნებაყოფლობით მიიღო. 1925 წელს, მუსტაფა ქემალმა ანატოლიის ერთ-ერთ ყველაზე კონსერვატიულ ქალაქში, [[კასთამონუ]]ში საჯარო გამოსვლისას [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდი]] ეხურა, სადაც ახსნა, რომ ქუდი ცივილიზებული ერების თავსაბურავი იყო. ჩაცმულობის რეფორმის ბოლო ნაწილში ხაზგასმული იყო თანამედროვე დასავლური კოსტიუმების [[ჰალსტუხი|ჰალსტუხებთან]] ერთად ჩაცმის, ასევე [[ფედორა]]სა და დერბის სტილის ქუდების ტარების აუცილებლობა, [[1934|1934 წლის]] აკრძალული ტანსაცმლის შესახებ კანონში არსებული ანტიკვარული რელიგიური ტანსაცმლის, როგორიცაა ფარდა და ჩალმა, ჩაცმის ნაცვლად.

მიუხედავად იმისა, რომ მუსტაფა ქემალმა პირადად ეწეოდა თანამედროვე ჩაცმულობას პოპულარიზებას, ახალ კანონში არასდროს გაუკეთებია კონკრეტული მითითება ქალის ჩაცმულობაზე, რადგან მას სჯეროდა, რომ ქალები საკუთარი ნებით მოერგებოდნენ ახალი სამოსის სტილს. ის ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო გამოსვლებში მეუღლესთან, [[ლატიფე უშაქი|ლატიფე უშაქთან]] ერთად, რომელიც თავს იფარავდა ისლამური ტრადიციის შესაბამისად. ის ასევე ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო ვიზიტების დროს თანამედროვე დასავლურ სამოსში გამოწყობილ ქალებთან ერთად. თუმცა, ნამდვილი მისაბაძი მაგალითი მომავლის თურქი ქალებისთვის სამოსის მხრივ მუსტაფა ქემალის ნაშვილებმა ქალიშვილებმა, [[საბიჰა გიოქჩენი|საბიჰა გიოქჩენმა]] და [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანმა]] მისცეს. ათათურქმა ასევე დაწერა, რომ „ქალების რელიგიური დაფარვა სირთულეს არ შექმნის... ეს მარტივი სტილი [თავსაბურავი] არ ეწინააღმდეგება ჩვენი საზოგადოების მორალსა და მანერებს“.&lt;ref&gt;Quoted in Atatürkism, Vol. 1 (Istanbul: Office of the Chief of General Staff, 1982), 126.&lt;/ref&gt;

====რელიგიური ნიშნები====
[[1925|1925 წლის]] [[30 აგვისტო]]ს, მუსტაფა ქემალმა კასთამონუს გამოსვლაში წარმოადგინა რელიგიური ნიშნების შესახებ თავისი შეხედულება, რომლებიც საკულტო ადგილების გარეთ გამოიყენებოდა. ამ გამოსვლაში სხვა პოზიციაც იყო. მან განაცხადა:

{{ციტატა|ცოდნის, მეცნიერებისა და მთელი განვითარებული ცივილიზაციის წინაშე, მე ვერ შევეგუები თურქეთის ცივილიზებულ საზოგადოებაში ისეთი პრიმიტიული ადამიანების არსებობას, რომლებიც შეიხების ხელმძღვანელობით მატერიალურ და სულიერ სარგებელს ეძებენ. თურქეთის რესპუბლიკა არ შეიძლება იყოს შეიხების, [[დერვიშები|დერვიშებისა]] და სასულიერო მოწაფეების ქვეყანა. საუკეთესო და ყველაზე ჭეშმარიტი წესრიგი — ცივილიზაციის წესრიგია. ადამიანად ყოფნისთვის საკმარისია ცივილიზაციის მოთხოვნების შესრულება. ჩემი სიტყვების ჭეშმარიტებას დერვიშების ორგანიზაციის ლიდერები გაიგებენ და თავად დახურავენ თავიანთ ლოჟებს, და უნდა აღიარონ, რომ მათი მოსწავლეები უკვე გაიზარდნენ.&lt;ref name=&quot;mango435&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 435&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:tr:Atatürk'ün Kastamonu Nutku|Kastamonu Nutku]]&lt;/ref&gt;}}

1925 წლის [[2 სექტემბერი|2 სექტემბერს]], მთავრობამ გამოსცა ბრძანება, რის მიხედვით ყველა [[სუფიზმი|სუფირთა]] გაერთიანება, სასწავლებლები და სხვა რელიგიური იდეოლოგიური ლოჟები დაიხურა. მუსტაფა ქემალმა ბრძანა, რომ დერვიშების ლოჟები მუზეუმებად გადაექციათ, მაგალითად, როგორც [[კონია]]ში მდებარე [[მევლანას მუზეუმი]]. რელიგიური იდეოლოგიების ინსტიტუციური გამოხატვა თურქეთში აიკრძალა. ნებისმიერი რელიგიური იდეოლოგიის პოლიტიკურად ნეიტრალური ფორმის არსებობა დასაშვები იყო, რომელიც სოციალურ ასოციაციად უნდა ეფუნქციონირა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|title=SABAH – 28/10/2005 – Mevlevi Alayı ile Atatürk'e destek oldular|website=arsiv.sabah.com.tr|access-date=10 February 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221090908/http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1924–1927)====
[[ფაილი:Gazi Mustafa Kemal Büyükada'da (14 Temmuz 1927).png|thumb|საზღვაო ძალების ქვეითები ხვდებიან მუსტაფა ქემალს [[ბიუიუქადა]]ზე, 1927 წლის 14 ივლისი.]]
1924 წელს, სანამ „[[მოსულის საკითხი]]“ განიხილებოდა, [[შეიხ საიდი|შეიხ საიდმა]] [[შეიხ საიდის აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება დაიწყო. შეიხ საიდი [[დიარბაქირის პროვინცია|დიარბაქირელი]] [[ნაქშბანდის თარიქათი|ნაქშბანდის]] ორდენის წარმომადგენელი მდიდარი [[ქურთები|ქურთული]] ტომის ბელადი იყო. მას რელიგიის საკითხი აწუხებდა და ამიტომ ის არა მხოლოდ სახალიფოს გაუქმებას ეწინააღმდეგებოდა, არამედ დასავლურ წყობაზე დაფუძნებული სამოქალაქო კოდექსების მიღებასაც, რელიგიური გაერთიანებების დახურვას, მრავალცოლიანობის აკრძალვას და ახალ სავალდებულო სამოქალაქო ქორწინებასაც ეწინააღმდეგებოდა. შეიხმა თავისი მიმდევრები მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ წაახალისა, რომელსაც ის ანტიისლამურს მიიჩნევდა. ისლამური კანონის აღდგენის მცდელობისას, შეიხის ძალები დაიკავეს სოფლები და იქ მდებარე სამთავრობო ოფისები და ისეთი მნიშვნელოვანი ქალაქებისკენ მიემართნენ, როგორებიცაა [[ელაზიღი]] და [[დიარბაქირი]].&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 397&lt;/ref&gt; მთავრობის წევრებმა შეიხ საიდის აჯანყება კონტრრევოლუციის მცდელობად მიიჩნიეს. მათ დაუყოვნებლივი სამხედრო მოქმედებების დაწყება მოითხოვეს, აჯანყების გაფართოების თავიდან ასაცილებლად. მუსტაფა ქემალის მხარდაჭერით, [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრის]] მოვალეობის შემსრულებელი [[ფეთჰი ოქიარი|ალი ფეთჰი]] [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშამ]] შეცვალა, რომელმაც [[1925|1925 წლის]] [[3 მარტი|3 მარტს]] აჯანყების ჩასახშობად „წესრიგის დაცვის შესახებ კანონი“ აამოქმედა. ამან მთავრობას განსაკუთრებული უფლებამოსილება მისცა, სადაც მათ შეეძლოთ ძალით დივერსიული ჯგუფების დახურვა.&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=235–36|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; კანონი [[1927|1927 წლის]] მარტში გაუქმდა.&lt;ref name=&quot;:023&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=258|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ამ კანონის მოწინააღმდეგები იყვნენ ასევე პარლამენტში, რომლებიც უკმაყოფილობას გამოხატავდნენ ამ ცვლილებების მიმართ. [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის]] დახურულ შეხვედრებზე ბევრი ოპოზიციურად განწყობილი წევრი იკვეთებოდა, ისე, რომ მუსტაფა ქემალმა გამოთქვა შიში საკუთარ პარტიაშივე უმცირესობაში მოქცევის.&lt;ref name=&quot;PRP&quot;&gt;Mango, Atatürk, 418&lt;/ref&gt; მან გადაწყვიტა, ეს ჯგუფი არ გაესუფთავებინა მოწინააღმდეგებისაგან.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მას შემდეგ, რაც არსებულმა უკმაყოფილებამ მისცა შესაძლებლობა ოპოზიციური ჯგუფის შექმნისთვის, [[მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი|ქიაზიმ ყარაბექირმა]], თავის მეგობრებთან ერთად, 1924 წლის [[17 ოქტომბერი|17 ოქტომბერს]] შექმნა ასეთი ჯგუფი. ჯგუფმა მალევე მოითხოვა უნდობლობის ვოტუმი რესპუბლიკური პარტიის შიგნით მუსტაფა ქემალისთვის. [[8 ნოემბერი|8 ნოემბერს]], წინადადება 148 ხმით 18-ის წინააღმდეგ და 41 არდასმწრე ხმით უარყვეს.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; პარტიას პარლამენტში ერთი ადგილის გარდა ყველა ადგილი ეკავა. მას შემდეგ, რაც სახალხო პარტიის უმრავლესობამ მუსტაფა ქემალი აირჩია,&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მან განაცხადამ, რომ „თურქ ერს მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი, უშიშრად იაროს რესპუბლიკის, ცივილიზაციისა და პროგრესის გზაზე“.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt;

1924 წლის [[17 ნოემბერი|17 ნოემბერს]], გამოყოფილმა ოპოზიციურმა ჯგუფმა 29 დეპუტატით დააარსა „[[პროგრესული რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|პროგრესული რესპუბლიკური პარტია]]“ (პრპ) და ასე დაიწყო არსებობა პირველმა მრავალპარტიულმა სისტემამ. ახალი პარტიის წევრებს შორის იყვნენ მუსტაფა ქემალის რამდენიმე უახლოესი თანამოაზრე, რომლებიც მას მხარს უჭერდნენ დამოუკიდებლობის ომის დროს, მათ შორის იყვნენ რაუფ ბეი ([[რაუფ ორბეი]]), [[რეფეტ ბელე|რეფეტ ფაშა]] და ალი ფუათ ფაშა ([[ალი ფუატ ჯებესოი]]). პრპ-ის ეკონომიკური პროგრამა ლიბერალიზმს გულისხმობდა, [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-ის [[ეტატიზმი]]სგან განსხვავებით, ხოლო მისი სოციალური პროგრამა კონსერვატიზმზე იყო დაფუძნებული, სრპ-ის [[მოდერნიზმი]]სგან განსხვავებით. პარტიის ლიდერები პრინციპში მტკიცედ მხარს უჭერდნენ ქემალისტურ რევოლუციას, მაგრამ, განსხვავებული მოსაზრებები ჰქონდათ კულტურულ რევოლუციასა და [[სეკულარიზმი]]ს პრინციპთან დაკავშირებით.&lt;ref&gt;Weiker, ''Book Review of Zürcher's &quot;Political Opposition in the Early Turkish Republic: The Progressive Republican Party, 1924–1925&quot;'', 297–98&lt;/ref&gt; პრპ არ ეწინააღმდეგებოდა მუსტაფა ქემალის ძირითად პოზიციებს, როგორც ეს მის პროგრამაში იყო გაცხადებული. ისინი მხარს უჭერდნენ ქვეყანაში სეკულარიზმის დამკვიდრებას და სამოქალაქო სამართალს, ანუ, როგორც ითქვა, „ეპოქის მოთხოვნილებებს“ (მუხლი 3) და განათლების ერთიან სისტემას (მუხლი 49).&lt;ref name=&quot;Mango 419&quot;&gt;Mango, Atatürk, 419&lt;/ref&gt; ეს პრინციპები თავიდანვე ლიდერებმა დაადგინეს. ერთადერთი, კანონიერი ოპოზიცია ყველანაირი განსხვავებული შეხედულების თავშესაფარად იქცა.

[[1926|1926 წელს]], სმირნაში (დღეს [[იზმირი]]), მუსტაფა ქემალის [[იზმირის შეთქმულება|მკვლელობის შეთქმულება]] გამოვლინდა. შეთქმულება ყოფილი დეპუტატის მიერ იყო დაგეგმილი, რომლებიც [[ოსმალეთის სახალიფო|სახალიფოს]] [[სახალიფოს გაუქმება|გაუქმებას]] ეწინააღმდეგებოდნენ. თავდაპირველად გამოძიება, რომელიც დამგეგმავი პირების წინააღმდეგ იყო დაწყებული, მალევე ფართომასშტაბიან გამოძიებად გადაიქცა. ერთი შეხედვით, გამოძიების მიზანი დივერსიული საქმიანობის გამოვლენა იყო, მაგრამ სინამდვილეში, გამოძიება მუსტაფა ქემალის კულტურული რეფორმების მოწინააღმდეგების საწინააღმდეგოდ გამოიყენეს. გამოძიებამ ტრიბუნალის წინაშე არაერთი პოლიტიკური აქტივისტი დააყენა, მათ შორის ყარაბექირი, პრპ-ის ლიდერი. „[[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს“ რამდენიმე გადარჩენილი ლიდერი, მათ შორის [[მეჰმედ ჯავიდი]], აჰმედ შიუქრიუ და ისმაილ ჯანბულათი, ღალატში დამნაშავედ ცნეს და ჩამოახრჩვეს.&lt;ref&gt;Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, 2004, Men of Order: authoritarian modernization under Atatürk and Reza Shah, I.B. Tauris, {{ISBN|1-86064-426-0}}, page 207&lt;/ref&gt; რადგან გამოძიებამ პრპ-ის წევრებსა და შეიხ საიდის აჯანყებას შორის კავშირი აღმოაჩინა, სასამართლო პროცესის განაჩენის შემდეგ „პრპ“ დაიშალა. ორგანიზებული ოპოზიციის სქემა ჩაიშალა. ეს პროცესი მუსტაფა ქემალის პრეზიდენტობის დროს ერთადერთი ფართომასშტაბიანი პოლიტიკური წმენდა გახდა. მისი განცხადება — „ჩემი მოკვდავი სხეული მტვრად გადაიქცევა, მაგრამ თურქეთის რესპუბლიკა სამუდამოდ იარსებებს“ — მკვლელობის მცდელობის შემდეგ ანდერძად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;[http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html The Tomb Room]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080505055349/http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html |date=5 May 2008 }}&lt;/ref&gt;

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1926–1930)====
[[ფაილი:Ataturk opens Ankara Museum of Fine Arts and Sculpture.gif|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1927 წელს [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს გახსნისას]]

[[1926|1926 წლის]] შემდგომ, მუსტაფა ქემალმა რადიკალურად გადაუხვია [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] მიერ შემოღებულ წინა რეფორმებს.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot; /&gt; ისტორიაში პირველად, ისლამური სამართალი გამოეყო საერო სამართალს და შემოიფარგლა მხოლოდ რელიგიური საკითხებით.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot;&gt;Daisy Hilse Dwyer, (1990), &quot;Law and Islam in the Middle East&quot;, p. 77, {{ISBN|978-0-89789-151-6}}&lt;/ref&gt; მან განაცხადა:

{{ციტატა|ჩვენ უნდა გავათავისუფლოთ სამართლიანობის ჩვენი კონცეფციები, ჩვენი კანონები და ჩვენი სამართლებრივი ინსტიტუტებისადმი ხედვა იმ კავშირებისგან, რომლებიც გვაკავებენ ჩვენ მჭიდროდ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეუთავსებელია ჩვენი საუკუნის საჭიროებებთან.&lt;ref&gt;Atillasoy, Atatürk : The First President and Founder of the Turkish Republic, 13.&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:Ataturk at Cankaya Library 16 July 1929.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ანკარაში მდებარე [[ჩანქაიას სასახლე|ჩანქაიას საპრეზიდენტო რეზიდენციის]] ბიბლიოთეკაში, [[1929|1929 წლის]] [[16 ივლისი]]]]

1926 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]] მიიღეს თურქეთის [[სისხლის სამართლის კოდექსი]], რომელიც იტალიური სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით იყო შექმნილი. 1926 წლის 4 ოქტომბერს [[შარიათი|ისლამური სასამართლოები]] დაიხურა. სამოქალაქო სამართლის დამკვიდრებას დრო სჭირდებოდა, ამიტომ მუსტაფა ქემალმა [[სეკულარიზმი საფრანგეთში|ლაიციზმის]] (სეკულარიზმის კონსტიტუციური პრინციპი [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]) ჩართვა მასში [[1937|1937 წლის]] 5 თებერვლამდე გადადო.

[[ფაილი:Atatürk in Istanbul University Faculty of Law.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული სკოლის ლექციაზე, 1930 წელი]]

სქესობრივი სეგრეგაციის ისლამური პრაქტიკის შესაბამისად, ოსმალეთის იმპერიაში არსებული ნორმა ხელს უშლიდა მამაკაცებსა და ქალებს შორის სოციალურ ურთიერთობას. ამ საკითხის მოსაგვარებლად სოციალური რეფორმების შემუშავება მუსტაფა ქემალმა ძალიან ადრე დაიწყო, რაც მის პირად დღიურშიც ჩანდა. ის და მისი თანამშრომლები ისეთ საკითხებს განიხილავდნენ, როგორიცაა ქალებისთვის [[ჰიჯაბი]]ს ტარების გაუქმებას და ქალების გარე სამყაროსთან ინტეგრაციას. ამ ამოცანის გადაჭრის მისი გეგმები მისვე დღიურში, [[1915|1915 წლის]] ნოემბერში იყო აღწერილი:

{{ციტატა|სოციალური ცვლილება შეიძლება მოხდეს (1) ცხოვრებისეული ცოდნის მქონე ნიჭიერი დედების განათლებით; (2) ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭებით; (3) მამაკაცს შეუძლია შეცვალოს თავისი მორალი, აზრები და გრძნობები ქალთან ერთად ცხოვრების გზით; რადგან არსებობს ორმხრივი სიყვარულის მიზიდულობის თანდაყოლილი მიდრეკილება.&lt;ref name=&quot;mango164&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 164&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:The Incredible Turk.webm|thumb|upright|''დაუჯერებელი თურქი'' — დოკუმენტური ფილმი ათათურქზე და თურქეთის მოდერნიზაციის შესახებ]]

მუსტაფა ქემალს ახალი სამოქალაქო კოდექსი სჭირდებოდა, რათა ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭების გზაზე მეორე მნიშვნელოვანი ნაბიჯის გადასადგმელად. პირველი ნაბიჯი გოგონებისთვის განათლების უფლების მიცემა გახდა, რაც საგანმანათლებლო სისტემის გაერთიანებით შესაძლებელი გახდა. [[1926|1926 წლის]] [[4 ოქტომბერი|4 ოქტომბერს]] მიიღეს თურქეთის ახალი [[თურქეთის სამოქალაქო კოდექსი (1926)|სამოქალაქო კოდექსი]], რომელიც [[შვეიცარიის სამოქალაქო კოდექსი]]ს საფუძველზე შეიქმნა. ახალი კოდექსის თანახმად, ქალთა უფლებები მამაკაცებთან გათანაბრდა ისეთ საკითხებში, როგორიცაა მემკვიდრეობა და განქორწინება, რადგან მუსტაფა ქემალს სქესი სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან ფაქტორად არ მიაჩნდა. მისი აზრით, საზოგადოება თავისი მიზნისკენ მამაკაცებისა და ქალების გაერთიანებით მიიწევდა. ის თვლიდა, რომ მეცნიერულად შეუძლებელი იყო თურქეთისთვის პროგრესის მიღწევა და გაცივილიზება, თუ ოსმალეთის გენდერული გამიჯვნის წესი დარჩებოდა.&lt;ref&gt;Tüfekçi, ''Universality of Atatürk's philosophy''&lt;/ref&gt; ერთ-ერთი შეხვედრის დროს მან განაცხადა:

{{ციტატა|''ქალებისთვის მიმართვისას:'' გაიმარჯვეთ ჩვენთვის განათლების ბრძოლაში და თქვენ კიდევ უფრო მეტს გააკეთებთ თქვენი ქვეყნისთვის, ვიდრე ჩვენ ეს შევძელით. სწორედ ამიტომ თქვენ მოგმართავთ.&lt;br /&gt;''კაცებისთვის მიმართვისას:'' თუ ქალები ამიერიდან არ მიიღებენ მონაწილეობას ერის სოციალურ ცხოვრებაში, ჩვენ ვერასდროს მივაღწევთ სრულ განვითარებას. ჩვენ გამოუსწორებლად ჩამორჩენილნი დავრჩებით, ვერ შევძლებთ დასავლეთის ცივილიზაციებთან თანასწორი პირობებით ცხოვრებას.&lt;ref&gt;Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', p. 343&lt;/ref&gt;}}

გარდა ამისა, [[თურქეთის ერთპარტიული პერიოდი|ერთპარტიული პერიოდის]] განმავლობაში თურქეთის შრომისუნარიანობის მაჩვენებელი 70%-ს აღწევდა. თუმცა, თურქეთის დემოკრატიზაციის შემდეგ ეს მაჩვენებელი თურქეთის საზოგადოებაში კონსერვატიული ნორმების უკუქცევის გამო შემცირდა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Göksel |first1=İdil |title=Female labor force participation in Turkey: The role of conservatism |journal=Women's Studies International Forum |date=November 2013 |volume=41 |pages=45–54 |doi=10.1016/j.wsif.2013.04.006 }}&lt;/ref&gt;

[[1927|1927 წელს]] გაიხსნა [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]. მუზეუმში წარმოდგენილი იყო [[ქანდაკება|ქანდაკებები]], რომელიც იშვიათად გამოიყენებოდა თურქეთში, ისლამური ტრადიციის გამო კერპთაყვანისმცემლობის თავიდან აცილფფფფფების. მუსტაფა ქემალს სჯეროდა, რომ „კულტურა წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკის საფუძველს“&lt;ref name=&quot;atillasoy15&quot;&gt;Atillasoy, ''Atatürk : first president and founder of the Turkish Republic'', 15&lt;/ref&gt; და თანამედროვე თურქეთის იდეოლოგიურ მისწრაფებას აღწერდა, როგორც „პატრიოტიზმის ქმნილებას, რომელიც შერწყმულია მაღალ ჰუმანისტურ იდეალთან“. მან ჩართო ამაში როგორც საკუთარი ერის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, ასევე ის, რასაც თვლიდა, როგორც გლობალური ცივილიზაციის აღფრთოვანებული ღირებულებები. [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქების]] პრეისლამური კულტურა ვრცელი კვლევის საგანი გახდა და განსაკუთრებული აქცენტი კეთდებოდა [[სელჩუკები|სელჩუკთა]] და [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ცივილიზაციამდე არსებულ ფართოდ გავრცელებულ თურქულ კულტურაზე. ათათურქმა ხელი შეუწყო [[ანატოლიის ისტორია|ანატოლიის ცივილიზაციების]] - [[ფრიგიელები]]ს, [[ლიდიელები]]ს, [[შუმერები|შუმერების]] და [[ხეთები]]ს შესწავლას. წარსული კულტურებისადმი საზოგადოების ყურადღების მისაპყრობად, მან პირადად დაარქვა ბანკებს უძველესი ცივილიზაციების სახელები, მათ შორის 1932 წელს შუმერების სახელი დაარქვა „[[სიუმერბანკი|სიუმერბანკს]]“ ({{lang-tr|Sümerbank}}), ხოლო 1935 წელს ხეთების სახელი დაარქვა „[[ეთიბანკი|ეთიბანკს]]“ ({{lang-tr|Etibank}}). მან ასევე ხაზი გაუსვა სოფლების ხალხურ ხელოვნებას, როგორც თურქული შემოქმედების წყაროს.

იმ დროისთვის თურქეთი იყენებდა [[ოსმალური ენა|ოსმალურ ენას]], რომელიც იყენებდა [[არაბული დამწერლობა|არაბულ დამწერლობას]], არაბული და [[სპარსული ენა|სპარსული]] ნასესხები ლექსიკით.&lt;ref name=dew/&gt; თუმცა, მოსახლეობის სულ მცირე 10% იყო წერა-კითხვის მცოდნე. გარდა ამისა, ამერიკელმა რეფორმატორმა [[ჯონ დიუი]]მ, რომელიც მუსტაფა ქემალმა მოიწვია განათლების რეფორმაში დასახმარებლად, აღმოაჩინა, რომ ტრადიციული არაბული დამწერლობით თურქული ენის კითხვისა და წერის შესწავლას დაახლოებით სამი წელი სჭირდება.&lt;ref name=dew/&gt; [[1928|1928 წლის]] გაზაფხულზე, მუსტაფა ქემალი [[ანკარა]]ში რამდენიმე ენისმცოდნეს და პროფესორს შეხვდა მთელი თურქეთიდან, რათა გაეცნო მათ თავისი გეგმა წერილობითი [[თურქული ენა|თურქული ენის]] ახალი ანბანის დანერგვის შესახებ, [[ლათინური დამწერლობა|ლათინური დამწერლობის]] საფუძველზე. ახალი [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]] ჩაანაცვლებდა ძველ არაბულ დამწერლობას და იქნებოდა წერა-კითხვის პრობლემის გადაწყვეტა, რადგან ახალ ანბანს არ ექნებოდა არაბული დამწერლობის სირთულე და მისი სწავლა რამდენიმე თვეში შესაძლებელი გახდებოდა.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey3&quot;&gt;{{Cite web |last1=Kandogan|first1=Eser|last2=Seferoglu|first2=Süleyman Sadi|date=12 January 1994|editor-last=|editor-first=|title=Ataturk: Creator of Modern Turkey / Mustafa Kemal Atatürk|url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|access-date=22 November 2017|website=Thousand Lakes Web Pages|publisher=New York: Columbia University|department=Türkiye On The Web: A Cultural Warehouse|archivedate=9 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; როდესაც მუსტაფა ქემალმა ჰკითხა ენის ექსპერტებს, რამდენი დრო დასჭირდებოდა ახალი ანბანის თურქულ ენაში ჩანერგვას, პროფესორებისა და ენათმეცნიერების უმეტესობამ თქვა, რომ ამას სამიდან ხუთ წლამდე ვადა დასჭირდებოდა. გადმოცემის თანახმად, ამაზე მუსტაფა ქემალს ჩაეცინა და თქვა: „ჩვენ ამას სამიდან ხუთ თვემდე ვადაში გავაკეთებთ“.&lt;ref&gt;Falih Rıfkı Atay (1969). ''Çankaya''. Istanbul. p. 440&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk-20 September 1928.jpg|thumb|left|upright|მუსტაფა ქემალი 1928 წლის 20 სექტემბერს [[კაისერი]]ს მოსახლეობას [[თურქული დამწერლობა|ახალ თურქულ ანბანს]] აცნობს]]

მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში მუსტაფა ქემალი აქტიურად მონაწილეობდა ახალი თურქული ანბანის შემოღებაში და საჯაროდ განაცხადა მომავალი რეფორმის შესახებ. ანბანის შექმნა მისი ინიციატივით ენის კომისიას (''Dil Encümeni'') დაევალა.&lt;ref name=dew/&gt; 1928 წლის [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]], მან ოფიციალურად ახალი თურქული ანბანი შემოიღო და არაბული დამწერლობის გამოყენება გააუქმა. ახალი ანბანის გამოყენებით პირველი [[თურქეთის გაზეთები|თურქული გაზეთი]] 1928 წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] გამოიცა. მუსტაფა ქემალი თავად მოგზაურობდა სოფლად, რათა მოქალაქეებისთვის ახალი ანბანი ესწავლებინა. აქტიური კამპანიების შემდეგ, წერა-კითხვის მაჩვენებელი გაორმაგდა, სადაც 1927 წლის 10.6%-დან [[1940|1940 წელს]] 22.4%-მდე გაიზარდა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 190&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის განსამტკიცებლად, დააორგანიზეს არაერთი კონგრესი სამეცნიერო საკითხებზე, განათლებაზე, ისტორიაზე, ეკონომიკაზე, ხელოვნებასა და ენაზე.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kayadibi |first=Fahri |date=2006 |title=Atatürk Döneminde Eğitim ve Bilim Alanında Gelişmeler |journal=Istanbul University Journal of the Faculty of Theology |language=tr |issue=13 |pages=1–21}}&lt;/ref&gt; სისტემატურად შეიქმნა ბიბლიოთეკები, შეიქმნა ასევე მობილური ბიბლიოთეკები და წიგნების ტრანსპორტირების სისტემები შორეულ რაიონებში.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Encyclopedia of Library History |date=1994 |publisher=Routledge |editor-last=Wiegand |editor-first=Wayne A. |page=462 |editor-last2=Davis |editor-first2=Donald G.}}&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის ფარგლებში საავტორო უფლებების შესახებ ახალი კანონი მიიღეს და ამით კერძო საგამომცემლობო სექტორი გაძლიერდა.

მუსტაფა ქემალმა დაწყებითი განათლების დონეზე თანამედროვე სწავლების მეთოდების ხელშეწყობა დაიწყო და დიუი ამ ძალისხმევის განუყოფელი ნაწილი გახდა.&lt;ref name=dew/&gt; დიუიმ თავის „ანგარიშსა და რეკომენდაციაში თურქეთის საგანმანათლებლო სისტემისთვის“ წარმოადგინა პარადიგმატული რეკომენდაციების ნაკრები, რომელიც შექმნილი იყო თანამედროვეობისკენ მიმავალი საზოგადოებებისთვის.&lt;ref name=dew/&gt; ის დაინტერესებული იყო [[ზრდასრულთა განათლება|ზრდასრულთა განათლებით]], ქვეყანაში უნარების ბაზის ჩამოყალიბების მიზნით. თურქ ქალებს ასწავლიდნენ არა მხოლოდ ბავშვზე ზრუნვას, კერვას და დიასახლისობას, არამედ სახლის გარეთ ქვეყნის ეკონომიკაში ჩართვისთვის აუცილებელ უნარებსაც. მუსტაფა ქემალის ერთიანი საგანმანათლებლო პროგრამა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი სისტემა გახდა, რომელიც შექმნილი იყო ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური პროგრესისთვის, უნარების ბაზის შესაქმნელად პასუხისმგებლიანი მოქალაქეების, ასევე საზოგადოების სასარგებლო და დაფასებული წევრების განათლების გზით.&lt;ref&gt;Özelli, ''The Evolution of the Formal Educational System and Its Relation to Economic Growth Policies in the First Turkish Republic'', 77–92&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dew/&gt; გარდა ამისა, თურქეთის განათლება ინტეგრირებულ სისტემად გადაიქცა, რომლის მიზანი სიღარიბის შემცირება და [[ქალთა განათლება|ქალთა განათლების]] გზით [[გენდერული თანასწორობა|გენდერული თანასწორობის]] მიღწევა იყო. თავად მუსტაფა ქემალმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო გოგონების განათლებას და მხარი დაუჭირა [[ერთად სწავლებას]] და ეს 1923-24 წლებში უნივერსიტეტების დონეზე და 1927 წლისთვის მთელ საგანმანათლებლო სისტემაში ნორმად დაამკვიდრა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 191&lt;/ref&gt; ათათურქის საგანმანათლებლო რეფორმებმა განათლება მნიშვნელოვნად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა, ასე, [[1923]]-დან [[1938|1938 წლამდე]] დაწყებით სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 224%-ით გაიზარდა (342 000-დან 765 000-მდე), საშუალო სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 12,5-ჯერ გაიზარდა (დაახლოებით 6 000-დან 74 000-მდე), ხოლო უმაღლეს სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა თითქმის 17-ჯერ გაიზარდა (1 200-დან 21 000-მდე).&lt;ref&gt;{{Citation |last=Kapluhan |first=Erol |title=Türkiye Cumhuriyeti'nde Atatürk Dönemi Eğitim Politikaları (1923–1938) ve Coğrafya Eğitimi |pages=203–5 |year=2011 |type=PhD thesis |publisher=Marmara University |language=tr}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk TBMM'den çıkarken.jpg|thumb|რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-7 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიების შემდეგ ათათურქი ტოვებს პარლამენტის შენობას, 1930 წელი]]

ამ პერიოდში მუსტაფა ქემალმა მედიის ყურადღება გაამახვილებინა თანამედროვე განათლების პროპაგანდას. მან დააფუძნა ოფიციალური საგანმანათლებლო შეხვედრები, „მეცნიერების საბჭოების“ და „განათლების სამიტების“ სახელწოდებით, რათა განეხილათ განათლების ხარისხი, ტრენინგის საკითხები და გარკვეული ძირითადი საგანმანათლებლო პრინციპები. მისი თქმით, „ჩვენი (სკოლების სასწავლო გეგმა) მიზნად უნდა ისახავდეს ყველა მოსწავლისთვის სწავლისა და წარმატების შესაძლებლობების უზრუნველყოფას“. ის პირადად იყო ჩართული ორი სახელმძღვანელოს შემუშავებაში. პირველი, ''„Vatandaş İçin Medeni Bilgiler“'' (მოქალაქეთა სამოქალაქო ცოდნა, 1930), წარმოადგენდა შედარებითი მმართველობის მეცნიერებას და ხსნიდა საზოგადოებრივი ნდობის ადმინისტრირების საშუალებებს ახალი სახელმწიფო ინსტიტუტებისთვის გამოყენებული მმართველობის წესების ახსნით.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Gürses |first=Fatma |title=Kemalizm'in Model Ders Kitabı: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler |url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |work=Akademik Bakış |volume=4 |issue=7 |pages=233–49 |year=2010 |access-date=29 May 2020 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409111102/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; მეორე, ''„Geometri“'' (გეომეტრია, 1937), საშუალო სკოლებისთვის განკუთვნილი ტექსტი იყო და სადაც წარმოადგინა თურქეთში [[გეომეტრია|გეომეტრიის]] აღსაწერად ამჟამად გამოყენებული მრავალი ტერმინები.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 204–05&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1930–1931)====
[[1930|1930 წლის]] [[11 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალმა გადაწყვიტა მრავალპარტიული მოძრაობის ხელახლა შემოღება და [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარს]] ახალი პარტიის დაარსება სთხოვა. ამით მუსტაფა ქემალმა სეკულარული რეფორმების დაცვა გადაწყვიტა. ახლადშექმნილმა [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალურმა რესპუბლიკურმა პარტიამ]] წარმატებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით მიაღწია. თუმცა, რეალური პოლიტიკური სპექტრის ჩამოყალიბების გარეშე, პარტია მუსტაფა ქემალის რეფორმების მოწინააღმდეგეთა ცენტრად იქცა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ცხოვრებაში რელიგიის როლის საკითხთან დაკავშირებით. 1930 წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], [[ეგეოსის რეგიონი]]ს პატარა ქალაქში, [[მენემენი|მენემენში]], ისლამისტი ფუნდამენტალისტების აჯანყებით გამოწვეული ძალადობრივი ინციდენტების სერია მოხდა. [[მენემენის ინციდენტი]] სეკულარული რეფორმების წინააღმდეგ სერიოზულ საფრთხედ მიიჩნიეს.

[[ფაილი:Ataturk and Fethi Okyar.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტიის]] ლიდერ [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარსა]] და მის ქალიშვილთან ერთად [[იალოვა]]ში, 1930 წლის 13 აგვისტო]]

1930 წლის ნოემბერში, ალი ფეთჰი ოქიარმა საკუთარი პარტია გააუქმა. თურქეთის უფრო ხანგრძლივი [[თურქეთის მრავალპარტიული პერიოდი|მრავალპარტიული პერიოდი]] [[1945|1945 წელს]] დაიწყო, როდესაც [[1950|1950 წელს]] [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-მ უმრავლესობა [[თურქეთის დემოკრატიული პარტია (1946)|დემოკრატიულ პარტიას]] დაუთმო. ეს, მუსტაფა ქემალის ერთპარტიული მმართველობის [[პირდაპირი დემოკრატია|პირდაპირი დემოკრატიის]] ვერ უზრუნველყოფის არგუმენტით მოხდა. ამ პერიოდში [[პლურალიზმი]]ს ექსპერიმენტების წარუმატებლობის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანაში ყველა ჯგუფი არ ეთანხმებოდა მინიმალურ კონსენსუსზე საერთო ღირებულებებთან (ძირითადად სეკულარიზმთან) და კონფლიქტების მოგვარების საერთო წესებთან დაკავშირებით. ამ კრიტიკის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალის ბიოგრაფი [[ენდრიუ მანგო]] წერს: „ორ ომს შორის დემოკრატიის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა ბევრ შედარებით მდიდარ და უკეთ განათლებულ საზოგადოებაში. მუსტაფა ქემალის განმანათლებლური ავტორიტარიზმი გონივრულ სივრცეს ტოვებდა თავისუფალი პირადი ცხოვრებისთვის. მის სიცოცხლეში მეტის მოლოდინი შეუძლებელი იყო“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 536&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ ის თავისი ქმედებებით დემოკრატად არ გამოიყურებოდა, მუსტაფა ქემალი ყოველთვის უჭერდა მხარს [[სამოქალაქო საზოგადოება|სამოქალაქო საზოგადოების]] შექმნის იდეას — ნებაყოფლობითი სამოქალაქო და სოციალური ორგანიზაციებისა და ინსტიტუტების სისტემას, სახელმწიფოს ძალისმიერი სტრუქტურებისგან განსხვავებით. დემოკრატიის მნიშვნელობის შესახებ წარმოთქმულ მრავალრიცხოვან გამოსვლებში, მუსტაფა ქემალმა 1933 წელს განაცხადა:

{{ციტატა|რესპუბლიკა სახელმწიფოს დემოკრატიულ მმართველობას ნიშნავს. ჩვენ დავაარსეთ რესპუბლიკა, რომელიც უკვე ათი წლისაა. მან დროთა განმავლობაში დემოკრატიის ყველა მოთხოვნა უნდა აღასრულოს.&lt;ref&gt;İnan, ''Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler'', 260&lt;/ref&gt;}}

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1931–1938)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and establishment of Turkish History Institution.png|thumb|[[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქული ისტორიული ორგანიზაციის]] დაარსების ცერემონიაზე, 1931 წელი. ათათურქი [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანთან]] (მარცხნივ) და [[იუსუფ აქჩურა]]სთან (მარცხნიდან პირველი) ერთად.]]

[[1931|1931 წელს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული ენის ასოციაცია]] ({{lang-tr|Türk Dil Kurumu}}) [[თურქული ენა|თურქული ენისთვის]] კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად. 1931 წელს დაარსდა [[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქეთის ისტორიული საზოგადოება]] ({{lang-tr|Türk Tarih Kurumu}}) და 1932 წელს დაიწყო არქივების შენახვის და მართვის პროცესი [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის ისტორიის]] შესახებ კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად.&lt;ref name=&quot;TED&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117232115/http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-date=17 November 2007 |access-date=1 February 2008}}&lt;/ref&gt; [[1928|1928 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული განათლების ასოციაცია]],&lt;ref name=&quot;TED&quot; /&gt; რომელიც ფინანსური მხარდაჭერა აღმოაჩინა გაჭირვებულ ინტელექტუალურ და შრომისმოყვარე ბავშვებს, ასევე მატერიალური და სამეცნიერო წვლილი შეიტანა საგანმანათლებლო ცხოვრებაში. [[1933|1933 წელს]], ათათურქმა ბრძანა [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს თანამედროვე საუნივერსიტეტო დაწესებულებად რეორგანიზაცია და მოგვიანებით დედაქალაქში დააარსა [[ანკარის უნივერსიტეტი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Saikal |first1=Amin |url=https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |title=Democratization in the Middle East: Experiences, Struggles, Challenges |last2=Schnabel |first2=Albrecht |date=2003 |publisher=United Nations University Press |isbn=978-92-808-1085-1 |page=95 |language=en |lccn=2002155283 |orig-date=Digitized 13 July 2023 |access-date=4 October 2023 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174847/https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk Etimesgut Türkkuşu Tesislerinin açılışında, Ankara, 3 Mayıs 1935.png|thumb|left|ათათურქი „თურქქუშუს“ საფრენოსნო სკოლის გახსნისას [[ეთიმესგუთი|ეთიმესგუთში]], 1935 წლის 3 მაისი]]

ათათურქი სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თურქულ ენაზე თარგმნით იყო დაკავებული.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot;&gt;Geoffrey L. Lewis (1999), The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success, Oxford University Press {{ISBN|0-19-823856-8}}. p. 66&lt;/ref&gt; მას სურდა, რომ თურქული ენის რეფორმა მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებული ყოფილიყო. თურქული ენის უცხოური გავლენისგან „გაწმენდის“ ნებისმიერი მცდელობა ენის ინტეგრალური სტრუქტურის მოდელირების გარეშე, მისთვის თავისთავად არასწორი იყო. ის პირადად ხელმძღვანელობდა [[მზის ენის თეორია|მზის ენის თეორიის]] ({{lang-tr|Güneş Dil Teorisi}}) განვითარებას, რომელიც [[ენათმეცნიერება|ლინგვისტური]] თეორია იყო და ამტკიცებდა, რომ ყველა ენა ერთი [[ცენტრალური აზია|ცენტრალური აზიის]] პირველყოფილი ენის შთამომავალი იყო. მისი იდეების კვალს მივყავართ ფრანგი მეცნიერის, [[ილერ დე ბარენტონი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„L'Origine des Langues, des Religions et des Peuples“'', რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა ენა წარმოიშვა [[შუმერები]]ს მიერ გამოყენებული [[ეგვიპტური იეროგლიფები|იეროგლიფებისა]] და [[ლურსმული დამწერლობა|ლურსმული დამწერლობისგან]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 February 1936 |title=Turks Teach New Theories |work=[[The New York Times]] |location=Istanbul}}&lt;/ref&gt; და ასევე მივყავართ [[ვენა|ვენელი]] ავსტრიელი ლინგვისტი [[ჰერმან ფეოდორ კვერგიჩი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„La psychologie de quelques éléments des langues Turques“'' („[[თურქული ენები]]ს ზოგიერთი ელემენტის ფსიქოლოგია“).&lt;ref&gt;Laut (2002)&lt;/ref&gt; ათათურქმა ოფიციალურად „მზის ენის თეორია“ თურქულ პოლიტიკურ და საგანმანათლებლო წრეებში [[1935|1935 წელს]] წარადგინა, თუმცა, მოგვიანებით მან უფრო ექსტრემისტული იდეები მასში გამოასწორა.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot; /&gt;

[[საფეთ არიქანი|საფეთ არიქანმა]], [[თურქული ენის ასოციაცია|თურქული ენის ასოციაციის]] ხელმძღვანელმა და პოლიტიკოსმა, [[1934|1934 წლის]] [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]], მეორე ენის დღის წვეულებაზე, თავის გახსნით სიტყვაში წარმოთქვა ფრაზა — „ჩვენი დიდი ლიდერი ათა თურქი მუსტაფა ქემალი“ ({{lang-tr|Ulu Önderimiz Ata Türk Mustafa Kemal}}). მოგვიანებით, გვარი „ათათურქი“ (რომელიც [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულ]] ისტორიაში [[ათაბაგი]]ს ტიტულიდან მომდინარეობს,&lt;ref name=&quot;atabey&quot;/&gt; თუმცა, საყოველთაოდ ითარგმნება, როგორც „თურქების მამა“) მუსტაფა ქემალს გვარად, 1934 წელს [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიღების შემდეგ მიენიჭა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120320030651/http://www.haberturk.com/yasam/haber/592222-gazi-onerilen-14-soyadini-kabul-etmis &quot;Gazi, önerilen 14. soyadını kabul etmiş!&quot;]. ''Habertürk''. Retrieved 18 December 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174851/https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |archive-date=5 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=İşte Atatürk {{!}} Atatürk Hakkında Bilmek İstediğiniz Herşey |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt;

[[1932|1932 წლიდან]] დაწყებული, ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე ასეული „ხალხის სახლები“ ({{lang-tr|Halkevleri}}) და „ხალხის ოთახები“ ({{lang-tr|Halkodaları}}) გაიხსნა, რაც ფართო ხელმისაწვდომობას იძლეოდა მრავალფეროვან მხატვრულ აქტივობებზე, სპორტულ და სხვა კულტურულ ღონისძიებებზე. ათათურქი მხარს უჭერდა და ხელს უწყობდა ვიზუალურ და [[პლასტიკური ხელოვნება|პლასტიკურ ხელოვნებას]], რომელიც ოსმალეთის ლიდერების მიერ აკრძალული იყო იმ მიზეზით, რომ ადამიანის ფორმის გამოსახვას [[კერპთაყვანისმცემლობა]]დ მიიჩნევდნენ. ამავე პერიოდში გაიხსნა მრავალი მუზეუმი, არქიტექტურამ თანამედროვე ტენდენციების დაცვა დაიწყო და კლასიკურმა დასავლურმა მუსიკამ, ოპერამ, ბალეტმა და თეატრმა ქვეყანაში უფრო დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ასევე გაიზარდა წიგნებისა და ჟურნალების გამოცემები და დაიწყო კინოინდუსტრიის განვითარება.

1930-იან წლებამდე თურქეთში თითქმის ყველა [[ყურანი]] ძველ [[არაბული ენა|არაბულ ენაზე]] იბეჭდებოდა. თუმცა, [[1924|1924 წელს]] [[სტამბოლი|სტამბოლში]] გამოიცა ყურანის სამი თურქული თარგმანი და მისი რამდენიმე თარგმანი თურქულ ენაზე საზოგადოების წინაშე საჯაროდ წაიკითხეს, რამაც მნიშვნელოვანი დავა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;cleveland178&quot;&gt;Cleveland, ''A History of the Modern Middle East'', 181&lt;/ref&gt; ამ თურქულ თარგმანებს რელიგიური თემის წევრები სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ და ამ მოვლენამ აიძულა მრავალი წამყვანი მუსლიმი მოდერნისტი, მოეთხოვათ თურქეთის პარლამენტისთვის ყურანის შესაბამისი ხარისხის თარგმანის დაფინანსება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Wilson |first=M. Brett |year=2009 |title=The First Translations of the Qur'an in Modern Turkey (1924–1938) |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_2009-08_41_3/page/418 |journal=International Journal of Middle East Studies |volume=41 |issue=3 |pages=419–35 |doi=10.1017/s0020743809091132|s2cid=73683493 }}&lt;/ref&gt; ათათურქის მხარდაჭერით, პარლამენტმა დაამტკიცა პროექტი და რელიგიის საკითხთა სააგენტომ, ყურანის თარგმანის მოსამზადებლად მეჰმედ აქიფი (ერსოი) დანიშნა, ხოლო ისლამისტი მეცნიერი [[მუჰამედ ჰამდი იაზირი|ჰამდი იაზირი]] დანიშნა ყურანის თურქულენოვანი კომენტარის ([[თაფსირი]]) ავტორად, რომელიც გამოიცა სახელწოდებით „Hak Dini Kur'an Dili“ (''ყურანი: ჭეშმარიტების რელიგიის ენა'').&lt;ref&gt;Ünal, ''The Qur'an with Annotated Interpretation in Modern English'', xxxix&lt;/ref&gt; თუმცა, იაზირის ნაშრომი მხოლოდ 1935 წელს დაიბეჭდა.&lt;ref&gt;Elmalılı Hamdi Yazır, (1935), &quot;Hak dini Kur'an dili: Yeni mealli Türkçe tefsir&quot; 9 volumes, printed in Istanbul&lt;!--Now use Istanbul as the Western practice changed by then--&gt;&lt;/ref&gt; [[1932|1932 წელს]] ათათურქმა დაიცვა ყურანის თარგმნის აუცილებლობა იმით, რომ მას სურდა „რელიგიის თურქი ხალხისთვის თურქულ ენაზე სწავლება, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში [[ისლამი|ისლამს]] მისი გაგების გარეშე მისდევდნენ“. ათათურქი თვლიდა, რომ რელიგიისა და მისი ტექსტების გაგება ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, რომ მისი ინტერპრეტაცია მცირე ჯგუფისთვის მიენდო. ამრიგად, მისი მიზანი იყო ყურანის უფრო ფართო დემოგრაფიული ჯგუფისთვის მისაწვდომი გახდომა, თანამედროვე ენებზე თარგმნით.&lt;ref name=&quot;Radu&quot;&gt;Michael Radu, (2003), &quot;Dangerous Neighborhood: Contemporary Issues in Turkey's Foreign Relations&quot;, p. 125, {{ISBN|978-0-7658-0166-1}}&lt;/ref&gt;

1934 წელს, ათათურქმა შეუკვეთა პირველი თურქული საოპერო ნაწარმოები „[[იოზსოი]]“. ოპერა, რომელიც [[ანკარა]]ში, „ხალხის სახლში“ დაიდგა, დაწერილია [[აჰმედ ადნან საიგუნი]]ს მიერ და შესრულებულია სოპრანო [[სემიჰა ბერქსოი]]ს მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paydak |first=Selda |date=January 2000 |title=Interview with Semiha Berksoy |publisher=Representation of the European Commission to Turkey |url=http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |access-date=11 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030418082022/http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |archive-date=18 April 2003}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:First female MPs of the Turkish Parliament (1935).jpg|thumb||259x259px|1935 წლის საყოველთაო არჩევნების შედეგად თურქეთის პარლამენტში 18 ქალი დეპუტატი შევიდა.]]

[[1934|1934 წლის]] [[5 დეკემბერი|5 დეკემბერს]] თურქეთმა დაიწყო ქალებისთვის სრული პოლიტიკური უფლებების მინიჭება. ქორწინებაში ქალების თანაბარი უფლებები უკვე დადგენილი იყო თურქეთის სამოქალაქო კოდექსით.&lt;ref&gt;Omur, ''[http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html Modernity and Islam: Experiences of Turkish Women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007232154/http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |date=7 October 2007 }}''&lt;/ref&gt; ათათურქის კულტურულ რეფორმებში ქალების როლი მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულ სამოქალაქო წიგნში იყო აღწერილი,&lt;ref&gt;Atatürk, ''Vatandaş İçin Medeni Bilgiler''&lt;/ref&gt; სადაც ის წერდა:

{{ციტატა|ქალებისთვის პოლიტიკური უფლებების ჩამორთმევის ლოგიკური ახსნა არ არსებობს. ამ საკითხთან დაკავშირებით ნებისმიერი ყოყმანი და ნეგატიური მენტალიტეტი სხვა არაფერია, თუ არა წარსულის გაქრობადი სოციალური ფენომენი. ...ქალებს უნდა ჰქონდეთ ხმის მიცემის და არჩევის უფლება, რადგან დემოკრატია ამას კარნახობს, რადგან არსებობს ინტერესები, რომლებიც ქალებმა უნდა დაიცვან და რადგან არსებობს სოციალური მოვალეობები, რომლებიც ქალებმა უნდა შეასრულონ.&lt;ref&gt;İnan, ''Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk'ün el yazıları''&lt;/ref&gt;}}

[[თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (1935)|1935 წლის საყოველთაო არჩევნებში]] 395 წევრიდან 18 ქალი პარლამენტარი აირჩიეს, მაშინ როდესაც ბრიტანეთის თემთა პალატაში 615 წევრიდან 9, ხოლო [[აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა]]ში, რომელიც იმავე წელს აირჩიეს, 435 წევრიდან მხოლოდ 6 იყო ქალი.&lt;ref name=&quot;commonslibraryblog.com 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=commonslibraryblog.com |url=http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |date=18 November 2013 |website=commonslibraryblog.com |language=sl |access-date=23 April 2018 |archive-date=23 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180423232505/http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====გაერთიანებისა და ნაციონალიზაციის მცდელობები====
[[ფაილი:Onur_Anıtı_dökümhanede.jpg|thumb|ათათურქის ძეგლი [[სამსუნი|სამსუნში]]]]
1923 წელს, როდესაც თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკა]] დაარსდა, ნაციონალიზმი და სეკულარიზმი ორი დამფუძნებელი პრინციპი იყო.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Findley |first=Carter Vaughn |title=Turkey, Islam, nationalism, and modernity : a history, 1789–2007 |publisher=Yale University Press |year=2010 |isbn=978-0-300-15260-9 |location=New Haven, CT}}&lt;/ref&gt; ათათურქის მიზანი იყო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] თურქული ნარჩენებისგან ეროვნული სახელმწიფოს (''ulus devlet'') შექმნა. ქემალიზმი „თურქი ხალხის“ განსაზღვრებას აღწერს, როგორც „ისინი, ვინც იცავენ და ხელს უწყობენ თურქი ერის მორალურ, სულიერ, კულტურულ და ჰუმანისტურ ღირებულებებს“.&lt;ref name=&quot;TurkishNational&quot;&gt;{{Cite web |title=Turkish National Education System |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |last=Republic Of Turkey Ministry Of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207000723/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ახალი თურქული სახელმწიფოს დაარსების ერთ-ერთი მიზანი იყო „თურქული ეროვნული იდენტობის დომინირების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა ასპექტში, მათ შორის ქუჩებში ხალხის მიერ სასაუბრო ენიდან დაწყებული სკოლებში შესასწავლი ენით, განათლებიდან სამრეწველო ცხოვრებამდე, ვაჭრობიდან სახელმწიფო მოხელეების კადრებით დამთავრებული, სამოქალაქო სამართლიდან მოქალაქეების კონკრეტულ რეგიონებში დასახლებამდე“.&lt;ref&gt;Ayhan Aktar, &quot;Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Uygulanan 'Türkleştirme' Politikaları,&quot; in Varlık Vergisi, ve 'Türkleştirme' Politikaları, 2nd ed. (Istanbul: İletişim, 2000), 101.&lt;/ref&gt; [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] გზით გაერთიანების პროცესი გაგრძელდა და მას ხელი შეუწყვეს ათათურქის მთავრობის დროს ისეთი პოლიტიკით, როგორიცაა „[[მოქალაქე, ილაპარაკე თურქულად!]]“ ({{lang-tr|''Vatandaş Türkçe konuş!''}}), ინიციატივა, რომელიც 1930-იან წლებში იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებმა შექმნეს, მაგრამ მთავრობის მიერ იყო დაფინანსებული. ამ კამპანიის მიზანი არათურქულენოვანებზე ზეწოლა იყო, რათა მათ საჯაროდ თურქულად ესაუბრათ.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Ertürk |first=Nergis |title=Grammatology and literary modernity in Turkey |date= 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974668-2 |location=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |url-status=live |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |issn=0952-1909 |s2cid=59138386 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503083439/https://www.academia.edu/761586/Citizenship_and_Minorities_A_Historical_Overview_of_Turkey_s_Jewish_Minority |archive-date=3 May 2020 |access-date=7 January 2013|hdl=11729/2016 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tormented2 by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=167}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |editor1=Sibel Bozdoǧan|editor2=Gülru Necipoğlu|editor3=Julia Bailey|title=Muqarnas : an annual on the visual culture of the Islamic world. |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004163201 |location=Leiden}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=April 2007 |title=&quot;Citizen, Speak Turkish!&quot;: A Nation in the Making |journal=Nationalism and Ethnic Politics |volume=13 |issue=2 |pages=245–72 |doi=10.1080/13537110701293500|s2cid=144367148 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot;&gt;{{Cite book |title=A question of genocide : Armenians and Turks at the end of the Ottoman Empire |date=23 February 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |editor-last=Suny |editor-first=Ronald Grigor |location=Oxford |editor-last2=Göçek |editor-first2=Fatma Müge |editor-last3=Naimark |editor-first3=Norman M.}}&lt;/ref&gt; თუმცა, კამპანია თურქულად საუბრის დაწყების პოლიტიკის ფარგლებს გასცდა და ნებისმიერი სხვა ენის გამოყენების სრული შეზღუდვაც კი გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bali |first=Rifat N. |title=Cumhuriyet yıllarında Türkiye Yahudileri bir türkleştirme serüveni; (1923–1945) |publisher=İletişim |year=1999 |isbn=9789754707632 |edition=7 |location=İstanbul |pages=137–47 |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |url=https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781780760261 |location=London |page=61 |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207090520/https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vryonis, Speros (2005). The Mechanism of Catastrophe: The Turkish Pogrom of 6–7 September 1955, and the Destruction of the Greek Community of Istanbul. New York: Greekworks.com, Inc. {{ISBN|0-9747660-3-8}}.&lt;/ref&gt;

ნაციონალიზაციის კიდევ ერთი მაგალითი იყო [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარების შესახებ კანონი]], რომელიც თურქებს ავალდებულებდა აეღოთ კონკრეტული, მემკვიდრეობითი გვარები და კრძალავდა უცხო კულტურების, ერების, ტომებისა და რელიგიების კონოტაციებს.&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=The Social Life of the State's Fantasy: Memories and Documents on Turkey's Surname Law of 1934 |url=http://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |last=Turkoz |first=Meltem |date=2004 |website=ScholarlyCommons |pages=1–226 |publisher=[[University of Pennsylvania]] |access-date=28 May 2020 |archive-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608051637/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Basak&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=15 June 2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-78076-026-1 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |volume=10 |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; შედეგად, ბევრმა ეთნიკურმა სომეხმა, ბერძენმა და ქურთმა შეიცვალა გვარი.&lt;ref name=Basak /&gt; არათურქული გვარები, რომლებიც ბოლოვდებოდა „იანი, ოფ, ეფ, ვიჩ, ის, დის, პოულოს, აკი, ზადე, შვილი, მადუმუ, ველედ, ბინ“-ზე, ვერ დარეგისტრირდა და შეიცვალა დაბოლოება „ოღლუ“-თი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekmekcioglu |first=Lerna |title=Improvising Turkishness: Being Armenian in post-Ottoman Istanbul (1918–1933) |year=2010 |isbn=978-1-124-04442-2 |location=Ann Arbor |publisher=New York University |page=169}}&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, თურქეთის მთავრობის მიერ [[გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლა თურქეთში|გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლის ინიციატივით]], თურქეთის რესპუბლიკაში არსებული არათურქული გეოგრაფიული და ტოპოგრაფიული სახელწოდებები, თურქული სახელწოდებებით ჩანაცვლდა.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot;&gt;{{Cite book |last=Nişanyan |first=Sevan |title=Adını unutan ülke: Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü |publisher=Everest Yayınları |year=2010 |isbn=978-975-289-730-4 |edition=1. basım. |location=İstanbul |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Norşin&quot;&gt;{{Cite news |last=Halis |first=Mujgan |date=30 July 2011 |title=Norşin'den Potamya'ya hayali coğrafyalarımız |language=tr |work=Sabah |url=http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |access-date=19 January 2018 |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040226/http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turkification of the Toponyms&quot;&gt;{{Cite book |last=Sahakyan |first=Lusine |url=http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |title=Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey |publisher=Arod Books |year=2010 |isbn=978-0-9699879-7-0 |location=Montreal |access-date=19 January 2018 |archive-date=26 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526060554/http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Simonian |first=Hovann H. |url=http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |title=The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-0656-3 |edition=Repr. |location=London |page=161 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503043711/http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |archive-date=3 May 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |url=https://books.google.com/books?id=ME5oLvCd088C |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15557-2 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands |page=354}}&lt;/ref&gt; ინიციატივის მთავარი მომხრე არგუმენტი, თურქული ჰომოგენიზაციის სოციალური ინჟინერიის კამპანია გახდა, რისი მიზანიც იყო გეოგრაფიული ან ტოპოგრაფიული სახელწოდებების ასიმილაცია, რომლებიც უცხოდ და თურქეთის ერთიანობის წინააღმდეგ განხეთქილების გამომწვევად ითვლებოდა. უცხოდ მიჩნეული სახელწოდებები, როგორც წესი, სომხური, ბერძნული, [[ლაზური ენა|ლაზური]], ბულგარული, ქურთული, ასურული ან არაბული წარმოშობის იყო.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey&quot;&gt;{{Cite news |last=Korkut |first=Tolga |date=14 May 2009 |title=Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey |work=Bianet |url=http://www.bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |access-date=19 January 2018 |archive-date=20 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720005719/http://bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[თურქეთის გადასახლების კანონი (1934)|1934 წლის გადასახლების კანონი]] გახდა თურქეთის მთავრობის მიერ მიღებული პოლიტიკა, რომელიც იმიგრაციის ძირითად პრინციპებს ადგენდა.&lt;ref&gt;Çağatay, Soner 2002 'Kemalist dönemde göç ve iskan politikaları: Türk kimliği üzerine bir çalışma' (Policies of migration and settlement in the Kemalist era: a study on Turkish identity), Toplum ve Bilim, no. 93, pp. 218–41.&lt;/ref&gt; თუმცა, ზოგიერთის მიერ ეს კანონი არათურქული უმცირესობების იძულებითი და კოლექტიური გადასახლების გზით ასიმილაციის პოლიტიკად ითვლება.&lt;ref name=&quot;Joost&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004155572 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands}}&lt;/ref&gt;

====სოციო-პოლიტიკური რეფორმები და ეკონომიკური პროგრესი====
ასევე ათათურქის ღვაწლია თურქეთის სოფლის მეურნეობისა და ეკოლოგიური განვითარების ტრანსფორმაციული ცვლილებები. ქემალისტურმა მთავრობამ დარგო ოთხი მილიონი ხე, მოახდინა ქვეყნის სოფლის მეურნეობის მექანიზმის მოდერნიზაცია, დანერგა წყალდიდობის საწინააღმდეგო ღონისძიებები, გახსნა სკოლები სოფლებში, სოფლისთვის საჭირო საგანამანათლებლო პროგრამებით, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო საქმე და განახორციელა მიწის რეფორმა, რომელმაც ოსმალეთის ეპოქაში გლეხებისთვის დაწესებული მძიმე გადასახადები მოხსნა. ათათურქს „თურქული სოფლის მეურნეობის მამას“ უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |title=Atatürk, The National Agricultural Leader, Father of Modern Turkish Agriculture and The National Development: A Review From the Perspective of Agricultural Communications and Leadership |last=Budak |first=Derya Nil |access-date=9 October 2022 |archive-date=4 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804051122/https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | title=Factories established by Atatürk, the founder of Turkey, in first 15 years of Republic | date=23 November 2020 | access-date=9 October 2022 | archive-date=15 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211215172234/https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt; მან ასევე მნიშვნელოვნად ააყვავა თურქეთის ეკონომიკა, სადაც მძიმე სამრეწველო წარმოება 150%-ით გაიზარდა და 1930-იანი წლების ბოლოსთვის ერთ სულ მოსახლეზე [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]] 800 [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარიდან]] დაახლოებით 2000 დოლარამდე გაიზარდა, რაც იაპონიასთან გათანაბრდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |title=Turkish GDP per capita and GDP growth, 1923–1990 |via=[[ResearchGate]] |access-date=9 October 2022 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902213702/https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1936 წელს, ათათურქის მთავრობამ ასევე მიიღო შრომის კანონი, რომელმაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ხელფასები და გააუმჯობესა თურქულ საწარმოებში დასაქმებულთა სამუშაო პირობები.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Singer |first1=Morris |title=Atatürk's Economic Legacy |journal=Middle Eastern Studies |date=July 1983 |volume=19 |issue=3 |pages=301–11 |doi=10.1080/00263208308700552 |jstor=4282948 }}&lt;/ref&gt;

===საგარეო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk ve Amanullah Han.jpg|thumb|right|ათათურქი [[ავღანეთის სამეფო|ავღანეთის]] მეფე [[ამანულა ხანი|ამანულა ხანთან]] ერთად [[ანკარა]]ში, 1928 წელი. მეფემ სცადა ათათურქის მრავალი რეფორმის გატარება ავღანეთშიც, თუმცა, ის ჩამოაგდეს.]]

ათათურქის საგარეო პოლიტიკა მის დევიზს შეესაბამებოდა — „[[მშვიდობა სამშობლოში, მშვიდობა მსოფლიოში]]“,&lt;ref name=mango526/&gt; მშვიდობის აღქმა, რომელიც მის ცივილიზაციისა და მოდერნიზაციის პროექტს უკავშირდებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Peace at home and peace in the world |url=http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |last=Hamza Eroğlu |language=tr |access-date=1 January 2008 |quote='Yurtta Sulh' herşeyden önce ülkede, o insanın, insanca yaşamasını, insanlık tıynetinin gereğinin tanınmasını ifade eder. |archive-date=30 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080130162240/http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ათათურქის პოლიტიკის შედეგები, რესპუბლიკის მიერ დამყარებული საპარლამენტო სუვერენიტეტის ძალაზე იყო დამოკიდებული.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Enver Ziya Karal |title=Atatürk'ten Düşünceler |page=123 |language=tr |quote=Haricî siyaset bir heyet-i içtimaiyenin teşekkülü dahilisi ile sıkı surette alâkadardır. Çünkü teşekkül-ü dahiliyeye istinat etmeyen haricî siyasetler daima mahkûm kalırlar. Bir heyet-i içtimaiyenin teşekkül-ü dahilisi ne kadar kuvvetli olursa, siyaset-i hariciyesi de o nisbette kavi ve rasin olur.}}&lt;/ref&gt; თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო ბოლო შემთხვევა, როდესაც ათათურქმა სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობაში სამხედრო ძალა გამოიყენა. საგარეო საკითხები, მისი პრეზიდენტობის დროს, მშვიდობიანი მეთოდებით წყდებოდა.

====მოსულის საკითხი====
[[მოსულის საკითხი]], რომელიც წარმოადგენდა დავას [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოსთან]] [[მოსულის ვილაიეთი]]ს კონტროლთან დაკავშირებით, ახალი რესპუბლიკის ერთ-ერთი პირველი საგარეო საქმეებთან დაკავშირებული დავა იყო. [[მესოპოტამიის კამპანია|მესოპოტამიის კამპანიის]] დროს, გენერალ-ლეიტენანტმა უილიამ მარშალმა ბრიტანეთის სამხედრო ოფისის მითითება გაითვალისწინა, რომ „ყველა ღონე უნდა მიეღო [[ტიგროსი|ტიგროსზე]] რაც შეიძლება მეტი უპირატესობის მოსაპოვებლად, სანამ სასტვენის ხმას გაიგებდა“ და ამით [[მოსული]] [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავის]] ხელმოწერიდან ([[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი]]) სამი დღის შემდეგ აიღეს.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot;&gt;Peter Sluglett, &quot;The Primacy of Oil in Britain's Iraq Policy&quot;, in the book &quot;Britain in Iraq: 1914–1932&quot; London: Ithaca Press, 1976, pp. 103–16&lt;/ref&gt; [[1920|1920 წელს]], [[Misak-ı Millî]]-მ, რომელმაც გააერთიანა „თურქული მიწები“, მოსულის ვილაიეტი ისტორიულად თურქეთის მიწების გულის ნაწილად გამოაცხადა. ბრიტანელები მოსულის საკითხთან დაკავშირებით არასტაბილურ მდგომარეობაში იყვნენ და თითქმის ისეთივე სასოწარკვეთილ ზომებს იღებდნენ თავიანთი ინტერესების დასაცავად, როგორც თურქები. მაგალითად, [[ერაყის აჯანყება|ერაყის აჯანყების]] დროს ბრიტანელების წინააღმდეგ, ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალების ერაყის სარდლობამ [[1920|1920 წლის]] ზაფხულში ჩაახშო იგი. ბრიტანელები ფიქრობდნენ რომ, თუ ათათურქი თურქეთში სიტუაციის სტაბილიზაციას უზრუნველყოფდა, ის ყურადღებას მოსულისკენ გადაიტანდა და მესოპოტამიაში შეღწევას შეეცდებოდა, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა, სავარაუდოდ, მას შეუერთდებოდა. ასეთი მოვლენა გამოიწვევდა ინდოეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მუსლების აჯანყებასაც ბრიტანელების წინააღმდეგ.

[[ფაილი:Atatürk Belediye İl Binası'ndan çıkarken, Kastamonu, 24 Ağustos 1925.png|thumb|ათათურქი მოსულის საკითხის მიმდინარეობის დროს, 1925 წელი]]

[[1923|1923 წელს]] ათათურქმა სცადა დაერწმუნებინა პარლამენტი, რომ [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებით]] [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] პირობების მიღება არ ნიშნავდა მოსულის დათმობას, არამედ ნიშნავდა საჭირო დროის მოლოდინს, როდესაც თურქეთი შესაძლოა გაძლიერებულიყო. მიუხედავად ამისა, ხელოვნურად დახაზულ საზღვარს ორივე მხარის მოსახლეობაზე უარყოფითი გავლენა ჰქონდა. მოგვიანებით, ამტკიცებდნენ, რომ თურქეთი იწყებოდა იქ, სადაც ნავთობი მთავრდებოდა, რადგან ბრიტანელმა გეოფიზიკოსებმა საზღვარი ისე დახაზეს, რომ ნავთობის მარაგები თურქეთს არ ჰქონოდა. ათათურქს არ მოსწონდა ეს დაყოფა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk yaşasaydı |url=http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |last=Can Dündar |language=tr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071120110906/http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |archive-date=20 November 2007 |access-date=1 January 2008 |quote=... Ata'nın öncelikli dış politika sorununun Musul olduğunu söylüyor. Musul'u bırakmama konusunda aktif bir politika izlenmesinden yana olduğunu belirtiyor... }}&lt;/ref&gt; ათათურქის შეშფოთების უკუსაგდებად, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჯორჯ კერზონმა, სცადა უარყოფა მოსულის ტერიტორიაზე ნავთობის არსებობის. [[1923|1923 წლის]] [[23 იანვარი|23 იანვარს]], კერზონმა განაცხადა, რომ ნავთობის არსებობა მხოლოდ ჰიპოთეტური იყო.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot; /&gt; თუმცა, ბიოგრაფ არმსტრონგის თანახმად „ინგლისს მოსული და მისი ნავთობი სურდა, ხოლო ქურთები მოსულისა და ერაყის ნავთობის გასაღები წარმოადგენდნენ“.{{sfn|Armstrong|1972|p=225}}

[[1924|1924 წელს]], როდესაც ერთა ლიგამ სამი ინსპექტორისგან შემდგარი კომიტეტი გაგზავნა რეგიონში ვითარების ზედამხედველობის მიზნით, [[შეიხ საიდის აჯანყება]]მ (1924–1927) ახალი მთავრობის შექმნა გადაწყვიტა, რომელიც თურქეთის მესოპოტამიასთან კავშირის გაწყვეტას აპირებდა. აჯანყებულებსა და ბრიტანეთს შორის ურთიერთობა გამოიძიეს და შესეგად გაირკვა, რომ აჯანყებულებმა ბრიტანეთისგან დახმარება მოითხოვეს მას შემდეგ, რაც მიხვდნენ, რომ აჯანყება დამოუკიდებლად ვერ გაძლებდა.&lt;ref&gt;Olson, Robert W. (1989) The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925, p. 45&lt;/ref&gt;

[[1925|1925 წელს]] ერთა ლიგამ საქმის შესასწავლად სამკაციანი კომიტეტი შექმნა, მაშინ, როდესაც შეიხ საიდის აჯანყება მძვინვარებდა. ნაწილობრივ ჩრდილოეთ საზღვრის (დღევანდელი ჩრდილოეთი ერაყი) გასწვრივ არსებული გაურკვევლობის გამო, კომიტეტმა რეკომენდაცია გასცა რეგიონის ერაყისთვის დატოვების, იმ პირობით, რომ [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთი]] შეინარჩუნებდა [[მესოპოტამიის მანდატი|მესოპოტამიის მანდატს]]. 1925 წლის მარტის ბოლოსთვის ჯარების საჭირო გადაადგილება დასრულდა და შეიხ საიდის აჯანყების მთელი ტერიტორია ალყაში მოექცა.&lt;ref&gt;Kinross, 401&lt;/ref&gt; ამ მანევრების შედეგად, აჯანყება ჩაახშეს. ბრიტანეთმა, ერაყმა და ათათურქმა, [[1926|1926 წლის]] [[5 ივნისი|5 ივნისს]] შეთანხმება დადეს, რომელიც ძირითადად ერთა ლიგის საბჭოს გადაწყვეტილებებს ეყრდნობოდა. შეთანხმებამ ქურთი მოსახლეობის და [[ერაყელი თურქმენები]]ს დიდი ნაწილი საზღვრის არათურქულ მხარეს დატოვა.&lt;ref&gt;ASD: Speeches and statements by Atatürk, volume I pages 361–63 published by Atatürk Culture, language and history Higher Institute, Ankara 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mangokurds20&quot;&gt;Andrew Mango, ''Atatürk and the Kurds'', Middle Eastern Studies, Vol. 35, No. 4, 1999, 20&lt;/ref&gt;

====ურთიერთობა რუსეთსა და საბჭოთა კავშირთან====
[[ფაილი:Diplomatic reception held in the Soviet Embassy in Ankara 1927 cropped.jpg|thumb|მიღება [[სსრკ]]-ის ანკარის საელჩოში, 1927 წლის 7 ნოემბერი.]]
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Voroshilov on 29 October 1933.jpg|thumb|შეხვედრა [[კლიმენტ ვოროშილოვი|ვოროშილოვის]] ვიზიტის დროს, სადაც ბალკანეთის ფედერაციის კონცეფციის შესახებ მოსაზრებების გაცვლა მიმდინარეობდა, რომელიც ათათურქის იდეა იყო და რომელიც არასდროს განხორციელებულა.]]

1920 წლის [[26 აპრილი|26 აპრილს]], ბოლშევიკების ლიდერისა და [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის სფსრ]]-ის მთავრობის ხელმძღვანელის, [[ვლადიმერ ლენინი]]სადმი გაგზავნილ წერილში, ათათურქი დაჰპირდა, რომ კოორდინაციას გაუწევდა თავის სამხედრო ოპერაციებს ბოლშევიკების „[[იმპერიალიზმი|იმპერიალისტური]] მთავრობების წინააღმდეგ ბრძოლაში“ და სთხოვა 5 მილიონი [[თურქული ლირა|ლირა]] ოქროში, ასევე თავისი ძალებისთვის „პირველადი დახმარების სახით“ შეიარაღება.&lt;ref name=&quot;LetterLenin&quot;&gt;''Международная жизнь'' (the Soviet Foreign Ministry's magazine). Moscow, 1963, № 11, pp. 147–48. The first publication of Atatürk's letter to Lenin in excerpts, in Russian.&lt;/ref&gt; მხოლოდ 1920 წელს, ლენინის მთავრობამ ქემალისტებს 6 ათასი შაშხანა, 5 მილიონზე მეტი შაშხანის ვაზნა, 17 600 ჭურვი და 200,6 კგ ოქროს ზოდი მიაწოდა. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დახმარების ოდენობა გაიზარდა.&lt;ref name=&quot;AidInfo&quot;&gt;''Международная жизнь''. Moscow, 1963, № 11, p. 148.&lt;/ref&gt;

[[1921|1921 წლის]] მარტში, მოსკოვში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს [[მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)|მოსკოვის ხელშეკრულებას]] („მეგობრობისა და ძმობის“ ხელშეკრულება) საბჭოთა რუსეთთან, რაც ქემალისტებისთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გარღვევა იყო. მოსკოვის ხელშეკრულების გაფორმებას მოჰყვა იმავე წლის ოქტომბერში იდენტური [[ყარსის ხელშეკრულება|ყარსის ხელშეკრულების]] ხელმოწერა, რაც თურქეთს მისცა საშუალება მისთვის ხელსაყრელი პირობებით მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვრის [[სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|სომხეთის სსრ-ის]] ხარჯზე გადაწყვეტა, რომელიც მაშინ ნომინალურად დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო.

ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები მეგობრული იყო, მაგრამ იგი ეფუნებოდა იმ ფაქტზე, რომ ისინი საერთო მტრის - ბრიტანეთისა და დასავლეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt; 1920 წელს, ათათურქი მოიაზრებდა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ოფიციალური)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] გამოყენებას, რათა ქვეყანაში კომუნისტური იდეების გავრცელება გაეკონტროლებინა და [[კომინტერნი]]ს დაფინანსება მოეპოვა.

საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობების მიუხედავად, ათათურქს არ სურდა თურქეთში კომუნისტური რეჟიმის დამყარება. „რუსეთთან მეგობრობა, არ ნიშნავს მათი იდეოლოგიის — კომუნიზმის თურქეთში დამყარებას“ — განაცხადა მან.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot;&gt;Yılmaz Altuğ, Foreign Policy of Atatürk, Atatürk arastirma merkezi dergisi, Vol. VI, No. 16, November 1989&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, ათათურქმა განაცხადა, რომ „კომუნიზმი სოციალური საკითხია. ჩვენი ქვეყნის სოციალური პირობები, რელიგია და ეროვნული ტრადიციები ადასტურებს იმ აზრს, რომ რუსული კომუნიზმი თურქეთში ვერ იმუშავებს“.&lt;ref&gt;Yılmaz Altuğ, Türk Devrim Tarihi Dersim, 1919–1938, 1980 s. p. 136.&lt;/ref&gt; თავის [[1924|1924 წლის]] [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]] წარმოთქმულ სიტყვაში მან თქვა: „ჩვენი მეგობრული ურთიერთობები ჩვენს ძველ მეგობარ საბჭოთა რუსეთის რესპუბლიკასთან ყოველდღიურად ვითარდება და პროგრესირებს. როგორც წარსულში, ჩვენი რესპუბლიკური მთავრობა საბჭოთა რუსეთთან ნამდვილ და ძლიერ კარგ ურთიერთობებს ჩვენი საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედად მიიჩნევს“.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt;

მას შემდეგ, რაც თურქებმა [[1925|1925 წლის]] [[16 დეკემბერი|16 დეკემბერს]] [[ჟენევა|ჟენევიდან]] თავიანთი დელეგაცია გაიწვიეს, მათ [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] საბჭო დატოვეს, რათა მოსულის რეგიონის მანდატი მათი თანხმობის გარეშე ბრიტანეთისთვის მიეცათ. ათათურქმა საპასუხოდ&lt;ref&gt;Patrick Kinross. ''Atatürk: a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey''. New York, 1965, p. 464.&lt;/ref&gt; [[17 დეკემბერი|17 დეკემბერს]] სსრკ-სთან [[თავდაუსხმელობის პაქტი]] დადო.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 374.&lt;/ref&gt; [[1935|1935 წელს]] პაქტი კიდევ 10 წლით გაგრძელდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 377.&lt;/ref&gt;

[[1933|1933 წელს]] საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრი [[კლიმენტ ვოროშილოვი]] თურქეთს ეწვია და რესპუბლიკის მეათე წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრო.&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot;&gt;{{Cite news |date=6 November 1933 |title=Oh, What Happiness! |pages=37–39 |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113142927/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |url-status=dead |archive-date=13 November 2008 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; ათათურქმა მას აუხსნა თავისი პოზიცია [[ბალკანეთის ფედერაცია|ბალკანეთის ფედერაციის]] გეგმის რეალიზაციასთან დაკავშირებით, რომელიც ეკონომიკურად გააერთიანებდა [[თურქეთი|თურქეთს]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]], [[რუმინეთი|რუმინეთს]], [[იუგოსლავია]]სა და [[ბულგარეთი|ბულგარეთს]].&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot; /&gt;

1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქმა სცადა ბრიტანეთთან და სხვა მსხვილ დასავლურ ძალებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარება, რამაც საბჭოთა კავშირის უკმაყოფილება გამოიწვია. [[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის]] მეორე გამოცემა (ტომი XX, [[1953]]), ცალსახად აკრიტიკებდა ათათურქის პოლიტიკას მისი მმართველობის ბოლო წლებში, მის საშინაო პოლიტიკას „ანტიპოპულარულს“, ხოლო საგარეო კურსს - „იმპერიალისტურ ძალებთან“ დაახლოებისკენ მიმართულს უწოდებდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 2nd edition, Moscow, Vol. 20, 1953, p. 504.&lt;/ref&gt;

====თურქეთ-საბერძნეთის ალიანსი====
ომისშემდგომი [[საბერძნეთი]]ს ლიდერი, [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი]], ასევე მტკიცედ გადაწყვიტა, რომ თავის ქვეყანასა და თურქეთს შორის ნორმალური ურთიერთობები უნდა დაემყარებინა. თუმცა, ორ ქვეყანას შორის ომმა [[ეგეოსის რეგიონი|დასავლეთი ანატოლია]] გაანადგურა და ასევე საბერძნეთიდან [[ბერძნულ-თურქული მოსახლეობის გაცვლა|ოსმალო მუსლიმი ლტოლვილების]] გაძევებამ დამატებითი ფინანსური ტვირთი შექმნა თურქეთს, რაც ხელს უშლიდა ორი ქვეყნის დაახლოებაში. ვენიზელოსმა თურქეთთან შეთანხმების დადება გადაწყვიტა, მიუხედავად იმ ბრალდებებისა, რომ ის ბევრს თმობს საზღვაო შეიარაღებისა და თურქეთიდან გაძევებული ოსმალო ბერძნების ქონების საკითხებში.&lt;ref&gt;Karamanlis, 1995, pp. 95–97&lt;/ref&gt; ბერძნების მიმართ თურქების მტრობის მიუხედავად, ათათურქი ისტორიულ მტრობას ეწინააღმდეგებოდა და მგრძნობიარე იყო წარსული დაძაბულობის მიმართ. ერთ მომენტში, მან ბრძანა იმ ნახატის მოხსნა, სადაც გამოსახული იყო თუ როგორ თურქი ჯარისკაცი ხიშტს ურტყამდა ბერძენ ჯარისკაცს, რა დროსაც ის განაცხადა: „ეს რა ამაზრზენი სცენაა!“&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 29&lt;/ref&gt;

საბერძნეთმა უარი თქვა ყველა პრეტენზიაზე თურქეთის ტერიტორიის მიმართ და ორმა მხარემ [[1930|1930 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]] შეთანხმებას მიაღწია. იმავე წლის [[25 ოქტომბერი|25 ოქტომბერს]] ვენიზელოსი თურქეთს ეწვია და მეგობრობის შესახებ შეთანხმებას მოაწერა ხელი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Clogg |first=Richard |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00clog_0 |title=A Concise History of Greece |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2002 |isbn=978-0-521-00479-4 |url-access=registration}} p. 107&lt;/ref&gt; ვენიზელოსმა ათათურქი [[1934|1934 წლის]] [[ნობელის მშვიდობის პრემია]]ზეც კი წარადგინა.&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;Nobel Foundation. ''The Nomination Database for the Nobel Prize in Peace, 1901–1955''.[https://web.archive.org/web/20070510211631/http://nobelprize.org/nomination/peace/nomination.php?action=show&amp;showid=2046]&lt;/ref&gt; ვენიზელოსის ხელისუფლებიდან ჩამოგდების შემდეგაც ბერძნულ-თურქული ურთიერთობები თბილი დარჩა. მართლაც, ვენიზელოსის მემკვიდრე, [[პანაგის ცალდარისი]], [[1933|1933 წლის]] სექტემბერში ათათურქს ესტუმრა და საბერძნეთსა და თურქეთს შორის უფრო ყოვლისმომცველ შეთანხმებას — „ანტანტის გულს“ ხელი მოაწერა, რაც [[ბალკანეთის ანტანტა|ბალკანეთის პაქტის]] საფუძველი გახდა.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005015819/https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf|date=5 October 2022}}&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრმა [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსამ]], ერთხელ ათათურქის შესახებ განაცხადა, რომ: 

{{ციტატა|...საბერძნეთს, ყველაზე მაღალი შეფასება აქვს ცნობილი ლიდერის, გმირი ჯარისკაცის და თურქეთის განმანათლებელი შემოქმედის მიმართ. ჩვენ არასდროს დავივიწყებთ, რომ პრეზიდენტი ათათურქი იყო თურქულ-ბერძნული ალიანსის ნამდვილი დამფუძნებელი, რომელიც საერთო იდეალებისა და მშვიდობიანი თანამშრომლობის ჩარჩოზე იყო დაფუძნებული. მან განავითარა ორ ერს შორის მეგობრობის კავშირები, რომელთა დაშლა წარმოუდგენელი იქნებოდა. საბერძნეთი დაიცავს ამ დიდი ადამიანის ხსოვნას, რომელმაც კეთილშობილი თურქი ერის მომავალი გზა შეუცვლელი განსაზღვრა.&lt;ref&gt;[https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ &quot;Atatürk on a Gallipoli pedestal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602080231/https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ |date=2 June 2020 }}. ''Neos Kosmos''. 27 April 2015. Retrieved 29 May 2020.&lt;/ref&gt;}}

====მეზობლები აღმოსავლეთით====
[[ფაილი:Reza Shah Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|right|ათათურქი (მარჯვნივ) [[ირანი]]ს შაჰ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა]] [[ფეჰლევიანები|ფეჰლევისთან]] ერთად, შაჰის თურქეთში ვიზიტის დროს.]]

[[1919|1919 წლიდან]], ავღანეთი [[ამანულა ხანი]]ს მმართველობის პირობებში რეფორმაციის პერიოდში იმყოფებოდა. ავღანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[მაჰმუდ თარზი]], ათათურქის საშინაო პოლიტიკის მიმდევარი იყო. თარზიმ, ამანულა ხანი სოციალურ და პოლიტიკურ რეფორმებში წაახალისა, თუმცა, მოუწოდებდა, რომ რეფორმები ძლიერ მთავრობაზე დაფუძნებული გაეტარიბინა. 1920-იანი წლების ბოლოს, ანგლო-ავღანური ურთიერთობები გაუარესდა, რაც ბრიტანეთის შიშის გამო იყო გამოწვეული, რომელიც შიშობდა ავღანეთ-საბჭოთა მეგობრობის გამო. [[1928|1928 წლის]] [[20 მაისი|20 მაისს]], ანგლო-ავღანურმა პოლიტიკამ პოზიტიური პერსპექტივა შეიძინა, როდესაც ამანულა ხანი და მისი მეუღლე, დედოფალი [[სორაია თარზი]], ათათურქმა სტამბოლში მიიღო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meanwhile: Dressing to rule in Afghanistan |url=https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |last=Datta-Ray |first=Sunanda |date=18 June 2002 |website=[[The New York Times]] |access-date=29 May 2020 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204010653/https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ამ შეხვედრას მოჰყვა ავღანეთ-თურქეთის მეგობრობისა და თანამშრომლობის პაქტის ხელმოწერა 1928 წლის [[22 მაისი|22 მაისს]]. ათათურქმა მხარი დაუჭირა ავღანეთის საერთაშორისო ორგანიზაციებში ინტეგრაციას. [[1934|1934 წელს]], ავღანეთის ურთიერთობები საერთაშორისო საზოგადოებასთან მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როდესაც ავღანეთი [[ერთა ლიგა]]ში გაწევრიანდა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Jentleson |first1=Bruce W. |title=The American Journal of International Law |last2=Paterson, Thomas G. |publisher=Oxford University Press |year=1997 |isbn=978-0-19-511055-5 |page=24}}&lt;/ref&gt; მაჰმუდ თარზი, ათათურქის პირად მხარდაჭერას იღებდა [[1933|1933 წლის]] [[22 ნოემბერი|22 ნოემბრამდე]], სანამ სტამბოლში გარდაიცვლებოდა.

ათათურქს და ირანის ლიდერ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა შაჰს]] საერთო ხედვა ჰქონდათ ბრიტანული იმპერიალიზმისა და მათ ქვეყნებში მისი გავლენის მიმართ, რამაც [[ანკარა]]სა და [[თეირანი|თეირანს]] შორის ნელი, მაგრამ უწყვეტ დაახლოებას ხელი შეუწყო. [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის]] დროს, ორივე მთავრობამ დიპლომატიური მისიები და მეგობრობის შეტყობინებები გაუგზავნა ერთმანეთს.&lt;ref&gt;Narlı, Nilüfer (1993): &quot;Turco-Iranian Relations from the Islamic Revolution to Gulf War and Beyond: Co-operation or Competition in the Muslim World&quot;. CEMOTI. (15): 265–95&lt;/ref&gt; ამ პერიოდში, ანკარის მთავრობის პოლიტიკა იყო  ირანის დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასადასტურებლად მისი მორალური მხარდაჭერა.&lt;ref name=&quot;iran&quot;&gt;Gokhan Cetinsaya &quot;Essential friends and natural enemies: the historical roots of Turkish-Iranian relations.&quot; ''Middle East Review of International Affairs'' Vol. 7, No. 3 – September 2003&lt;/ref&gt; შემდგომში, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები [[ოსმალეთის სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმების შემდეგ დაიძაბა. ირანის [[შიიზმი|შიიტური]] სასულიერო პირები არ ეთანხმებოდნენ ათათურქის პოზიციას და ირანის რელიგიური ძალაუფლების ცენტრები ათათურქის რეფორმების რეალურ მოტივად სასულიერო პირების ძალაუფლების შესუსტებას მიიჩნევდნენ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; 1930-იანი წლების შუა პერიოდისთვის, რეზა შაჰის ძალისხმევამ მთელი ირანის სასულიერო პირები გააღიზიანა, რითაც რელიგიასა და მთავრობას შორის აზრთა სხვაობა გარღმავდა.&lt;ref&gt;Rajaee, Farhang, ''[http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf Islamic Values and World View: Farhang Khomeyni on Man, the State and International Politics, Volume XIII] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326213807/http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf |date= 2009 }}'' (PDF), University Press of America. {{ISBN|0-8191-3578-X}}&lt;/ref&gt; რუსეთისა და დიდი ბრიტანეთის ახლო აღმოსავლეთში თავიანთი გავლენის გაძლიერების კვალ, ათათურქს ეშინოდა ირანის, როგორც მრავალეთნიკური საზოგადოების, ოკუპაციისა და დაშლის ამ ევროპული ძალების მიერ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; ათათურქის მსგავსად, რეზა შაჰსაც სურდა ირანის საზღვრების დაცვა და 1934 წელს შაჰი ათათურქს ესტუმრა.

[[1935|1935 წელს]] ჟენევაში განიხილეს საადაბადის ხელშეკრულების პროექტი, თუმცა, მისი ხელმოწერა [[ერაყ-ირანის საზღვარი|ირანსა და ერაყს შორის სასაზღვრო დავის]] გამო გადაიდო. [[1937|1937 წლის]] [[8 ივლისი|8 ივლისს]], თურქეთმა, ერაყმა, ირანმა და ავღანეთმა [[თეირანი|თეირანში]] ხელი მოაწერეს [[საადაბადის ხელშეკრულება|საადაბადის პაქტს]]. ხელმომწერები შეთანხმდნენ, შეენარჩუნებინათ საერთო ინტერესები, ერთად ემსჯელათ საერთო ინტერესის მქონე ყველა საკითხზე და არ გამოეყენებინათ აგრესია ერთმანეთის ტერიტორიის წინააღმდეგ. ხელშეკრულება აერთიანებდა ავღანეთის მეფე [[მუჰამედ ზაჰირ-შაჰი|ზაჰირ შაჰის]] მოწოდებას აღმოსავლეთ-ახლო აღმოსავლეთის თანამშრომლობის შესახებ, რეზა შაჰის მიზანს თურქეთთან ურთიერთობების დამყარებაზე, რაც ირანს საბჭოთა და ბრიტანეთის გავლენისგან გაათავისუფლებდა, და ათათურქის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც რეგიონში სტაბილურობის უზრუნველყოფას ისახავდა მიზნად. თუმცა, ხელშეკრულების უშუალო შედეგი იყო იტალიის ლიდერის [[ბენიტო მუსოლინი|მუსოლინის]] შეკავება ახლო აღმოსავლეთში შეჭრისგან.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 510&lt;/ref&gt;

====თურქული სრუტეები====
[[ფაილი:Atatürk askerî tatbikatta askerleri izliyor.jpg|thumb|left|280px|ათათურქი აკვირდება თურქ ჯარებს სამხედრო წვრთნების დროს, 1936 წლის 28 მაისი]]

1923 წლის [[24 ივლისი|24 ივლისს]], [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] შევიდა ლოზანის სრუტის შეთანხმება. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში აღნიშნული იყო, რომ [[დარდანელის სრუტე]] ღია უნდა დარჩენილიყო ყველა კომერციული გემისთვის. მშვიდობიან დროს უცხოური სამხედრო გემების დაკავება გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარებოდა და, ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის მიუხედავად, თურქეთს არ შეეძლო ომის დროს რაიმე სამხედრო ხომალდის გადასვლის შეზღუდვა. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში ასევე აღნიშნული იყო, რომ სრუტეები დემილიტარიზებული უნდა ყოფილიყო და მისი მართვა სრუტეების კომისიას უნდა გადაეცა. დემილიტარიზებული ზონა მნიშვნელოვნად ზღუდავდა თურქეთის მართვას და სუვერენიტეტს სრუტეებზე და [[სტამბოლი]]ს დაცვა შეუძლებელი იყო მასზე სრული სუვერენიტეტის გარეშე.

[[1936|1936 წლის]] მარტში, [[ადოლფ ჰიტლერი|ჰიტლერის]] მიერ [[რაინლანდის რემილიტარიზება|რაინლანდის ხელახლა ოკუპაციამ]] ათათურქს სრუტეებზე სრული კონტროლის აღდგენის შესაძლებლობა მისცა. ათათურქის განცხადებით, „ევროპაში არსებული ვითარება ასეთი ნაბიჯისთვის სრულიად შესაფერისია. ჩვენ ამას აუცილებლად მივაღწევთ“.&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 493&lt;/ref&gt; თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[თევფიქ რიუშთიუ არასი|თევფიქ რიუშთიუ არასმა]], სრუტეებზე არსებული რეჟიმის გადახედვისკენ ნაბიჯი გადადგა. არასი მტკიცებით, მას ათათურქმა მისცა მითითება ამ მხრივ და არა პრემიერ-მინისტრმა, [[ისმეთ ინენიუ]]მ. ინენიუ შიშობდა ბრიტანეთთან, საფრანგეთთან და ბალკანელ მეზობლებთან სრუტეების გამო ურთიერთობების გაუარესებას. თუმცა, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულების]] ხელმომწერები დათანხმდნენ კონფერენციაში მონაწილეობაზე, რადგან მსოფლიო პოლიტიკაში არსებული ცვლილებების გამო შეუზღუდავი სამხედრო მოძრაობა სრუტეებში თურქეთისთვის არახელსაყრელი გახდა. ათათურქმა მოითხოვა, რომ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შეემუშავებინა გეგმა, რომელიც წყალსავალზე სრულ კონტროლს თურქეთს გადასცემდა.

1936 წლის [[20 ივლისი|20 ივლისს]], [[მონტრეს კონვენცია]]ს ხელი მოაწერეს ბულგარეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, ავსტრალიამ, საფრანგეთმა, იაპონიამ, რუმინეთმა, საბჭოთა კავშირმა, თურქეთმა, იუგოსლავიამ და საბერძნეთმა. ეს გახდა ძირითადი ინსტრუმენტი, რომელიც არეგულირებდა კომერციული და სამხედრო გემების დარდანელის სრუტეში გავლას. 1936 წლის [[31 ივლისი|31 ივლისს]] თურქეთის [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] შეთანხმების რატიფიცირება მოახდინა და 1936 წლის [[9 ნოემბერი|9 ნოემბერს]] ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;''League of Nations Treaty Series'', vol. 173, pp. 214–41.&lt;/ref&gt;

====ბალკანეთის პაქტი====
[[ფაილი:Alexander I of Yugoslavia and Mustafa Kemal in 1933.jpg|thumb|1931 წელს, იუგოსლავიის მეფე [[ალექსანდრე I (იუგოსლავია)|ალექსანდრე I-ის]] ვიზიტის დროს.]]

1930-იანი წლების დასაწყისამდე, თურქეთი დასავლეთთან ნეიტრალურ საგარეო პოლიტიკას მისდევდა, მეგობრობისა და ნეიტრალიტეტის ერთობლივი შეთანხმებების შემუშავებით. ეს ორმხრივი შეთანხმებები ათათურქის მსოფლმხედველობას შეესაბამებოდა. [[1925|1925 წლის]] ბოლოსთვის, თურქეთმა დასავლეთის სახელმწიფოებთან 15 ერთობლივი შეთანხმება გააფორმა.

1930-იანი წლების დასაწყისში, მსოფლიო პოლიტიკაში ცვლილებებისა და განვითარების გამო, თურქეთს უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად მრავალმხრივი შეთანხმებების დადება სჭირდებოდა. ათათურქი მტკიცედ თვლიდა, რომ ბალკანეთის სახელმწიფოებს შორის თანასწორობის პრინციპზე დაფუძნებული მჭიდრო თანამშრომლობა, მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენდა ევროპულ პოლიტიკაზე. ეს სახელმწიფოები საუკუნეების განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი იყვნენ და ძლიერ ძალად გადაიქცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბალკანეთის შეთანხმება სათავე შეიძლება [[1925|1925 წლით]] თარიღდება, ბალკანეთის პაქტი 1930-იანი წლების შუა ხანებში შეიქმნა. ევროპაში რამდენიმე მნიშვნელოვანმა მოვლენამ ასევე ხელი შეუწყო თავდაპირველი იდეის განხორციელებას, როგორიცაა თურქულ-ბერძნული ალიანსის შექმნა და ბულგარეთსა და იუგოსლავიას შორის დაახლოება. 1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, თურქეთის საგარეო პოლიტიკის მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იტალიის შიში იყო. [[ბენიტო მუსოლინი]] ხშირად აცხადებდა მთელი [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] იტალიის კონტროლის ქვეშ მოქცევის განზრახვას. როგორც თურქები, ასევე ბალკანეთის სხვადასხვა სახელმწიფოები იტალიის ამბიციებს საფრთხედ აღვიქვამდნენ.

[[ბალკანეთის პაქტი]]ს შესახებ მოლაპარაკებები ათათურქმა საბერძნეთთან, რუმინეთთან და იუგოსლავიასთან აწარმოა. ეს ურთიერთდაცვის შეთანხმება მიზნად ისახავდა ხელმომწერი ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის გარანტიას სხვა ბალკანური სახელმწიფოს თავდასხმისგან, როგორებიც იმ დროს ბულგარეთი ან ალბანეთი იყო. პაქტი აბალანსებდა ფაშისტური იტალიის სულ უფრო აგრესიულ საგარეო პოლიტიკას და ბულგარეთის ნაცისტურ გერმანიასთან პოტენციური გაერთიანების შედეგებს. ათათურქი, ბალკანეთის პაქტს თურქეთის ევროპულ ქვეყნებთან ურთიერთობებში ბალანსირების საშუალებად მიიჩნევდა.&lt;ref&gt;Yilmaz Altuð, &quot;Atatürk'ün Dis Politikasý,&quot; B.Ü. Uluslararasi Atatürk Konferansý Tebligleri, 10–11 November 1980, Vol. II, Istanbul 1981, p. 486.&lt;/ref&gt; მას განსაკუთრებით სურდა ევროპაში, თურქეთის დასავლეთით, რეგიონული უსაფრთხოებისთვის ალიანსების შექმნა, რასაც ბალკანეთის პაქტიც ხელს უწყობდა.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, Vol. 3, Ýstanbul 1988, p. 331.&lt;/ref&gt;

ბალკანეთის პაქტი ითვალისწინებდა რეგულარულ სამხედრო და დიპლომატიურ კონსულტაციებს. შეთანხმების მნიშვნელობა ყველაზე უკეთ ჩანს ათათურქის მიერ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრ, [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსასთვის]] გაგზავნილ შეტყობინებაში:

{{ციტატა|ბალკანეთის პაქტში მოკავშირეების საზღვრები ერთიანი საზღვარია. ვინც ამ საზღვრის დარღვევას მოისურვებს, მზის მწველი სხივები წააწყდება. გირჩევთ, თავი აარიდოთ ამას. ძალები, რომლებიც ჩვენს საზღვრებს იცავენ, ერთიანი და განუყოფელი ძალაა.&lt;ref&gt;Atatürk'ün Milli Dış Politikası, Vol. 2, p. 355&lt;/ref&gt;}}

ბალკანეთის პაქტს პარლამენტმა ხელი 28 თებერვალს მოეწერა. საბერძნეთისა და იუგოსლავიის პარლამენტებმა შეთანხმება რამდენიმე დღის შემდეგ რატიფიცირება მოახდინეს. სრულად რატიფიცირებული ბალკანეთის პაქტი ოფიციალურად 1935 წლის 18 მაისს მიიღეს და 1940 წლამდე ძალაში დარჩა.

ბალკანეთის პაქტი, არაეფექტური აღმოჩნდა, რაც ათათურქის შესაძლებლობების მიღმა არსებული მიზეზების გამო იყო გამოწვეული. პაქტი ჩაიშალა, როდესაც ბულგარეთმა [[დობრუჯა|დობრუჯის]] საკითხის წინ წამოწევა სცადა, რაც [[1939|1939 წლის]] [[7 აპრილი|7 აპრილს]] [[იტალიის შეჭრა ალბანეთში|იტალიის ალბანეთში შეჭრით]] დასრულდა. [[მეორე მსოფლიო ომის მიზეზები|კონფლიქტებმა]] სწრაფად გავრცელება დაიწყეს და საბოლოოდ ეს [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომში]] გადაიზარდა. ათათურქის მიზანი, დაეცვა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპა, პაქტის დაშლით ჩაიშალა. [[1938|1938 წელს]], მშვიდობიან დროს, [[თურქეთის შეიარაღებული ძალები|თურქეთის არმია]] 174 ათას ჯარისკაცისა და 20 ათას ოფიცრისგან შედგებოდა, რომლებიც 11 არმიის კორპუსს, 23 დივიზიას, ერთ ჯავშანტექნიკურ ბრიგადას, 3 კავალერიულ ბრიგადას და 7 სასაზღვრო სარდლობას მოიცავდნენ.&lt;ref&gt;Douglas Arthur Howard: [https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time%2C+the+turkish+army+at+peacetime%22 ''The history of Turkey''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045135/https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time,+the+turkish+army+at+peacetime%22 |date=8 April 2023 }}, Greenwood Publishing Group, 2001, {{ISBN|0313307083}}, page 111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Selim Deringil: [https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 ''Turkish Foreign Policy During the Second World War: An 'Active' Neutrality''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045134/https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 |date=8 April 2023 }}, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|9780521523295}}, p. 33.&lt;/ref&gt;

====ჰათაის საკითხი====
[[ფაილი:Kemal Ataturk congratulation of the Hatay's decision.png|thumb|ათათურქის დეპეშა, მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ მიიღო მისი წინადადება [[ჰათაის სახელმწიფო]]ს დროშის შესახებ]]
1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქი ცდილობდა ბრიტანეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარებას. ამ პოლიტიკის ცვლილების რისკებმა ორი ლიდერი დაპირისპირებაში ჩააგდო. ჰათაის საკითხი და ლიონის შეთანხმება საგარეო პოლიტიკაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ათათურქსა და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] შორის ურთიერთობების გაწყვეტაში.

[[1936|1936 წელს]] ათათურქმა ერთა ლიგაში „ჰათაის საკითხი“ წამოჭრა. [[ჰათაის სახელმწიფო|ჰათაი]] ოსმალეთის იმპერიის ძველ ადმინისტრაციულ ერთეულზე, [[ალექსანდრეტის სანჯაყი|ალექსანდრეტის სანჯაყზე]] იყო დაფუძნებული. ერთა ლიგის სახელით, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს, ნიდერლანდების, ბელგიისა და თურქეთის წარმომადგენლებმა მოამზადეს ჰათაის კონსტიტუცია, რომელიც მას სირიის საზღვრებში ავტონომიურ სანჯაყად აცხადებდა. გარკვეული ეთნიკური ძალადობის მიუხედავად, [[1938|1938 წელს]] ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ არჩევნები ჩაატარა. [[ანთაქია|ანთაქიის]] (ანტიოქია) და [[ისქენდერუნი]]ს (ალექსანდრეტა) ქალაქები, [[1939|1939 წელს]] თურქეთს შეუერთდნენ.&lt;ref name=&quot;hatay&quot;&gt;[http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf ''Hatay'ın Anavatana Katılma Süreci''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825114919/http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf |date=25 August 2019 }}. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Volume: IV, Issue: 7, July 2015.&lt;/ref&gt;

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქემალიზმი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{ვიკიციტატა|ქემალ ათათურქი}}
* [http://www.ataturk.net Ataturk.net — ათათურქისადმი მიძღვნილი საიტი]
* [http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm მისი ბიოგრაფია და რეფორმები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215164507/http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm |date=2006-02-15 }}
* [http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm ციტატები ათათურქის სიტყვებიდან] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409065951/http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm |date=2006-04-09 }}
* [http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 ათათურქის გალერეა კულტურის სამინისტროში, თურქეთის რესპუბლიკა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130105612/http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 |date=2005-11-30 }}
* [http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama თურქების მამა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309084613/http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama |date=2016-03-09 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ათათურქი, ქემალ}}
{{თურქეთის პრეზიდენტები}}
{{თურქეთის პრემიერ-მინისტრები}}
{{თურქეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები}}
{{თურქეთის თემები}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1881]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1938]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:თურქი რევოლუციონერები]]
[[კატეგორია:ათათურქი]]
[[კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები]]
[[კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები]]</text>
      <sha1>c3r9976vlztv6ujac48qocuj3ax0rzb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378193</id>
      <parentid>5378191</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>/* ჰათაის საკითხი */</comment>
      <origin>5378193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341679" sha1="sc5jdpm2cwsrmqfgbm0qz3w55j67v65" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = მუსტაფა ქემალ ათათურქი&lt;br /&gt;Mustafa Kemal Atatürk&lt;br /&gt;[[ფაილი:Emblem of the Presidency of Turkey.svg|60პქ|link=თურქეთის პრეზიდენტი]]
| სურათი= Ataturk1930s.jpg
| სურათის ზომა =230პქ
| წარწერა სურათის ქვეშ=ათათურქი 1932 წელს
| ხელმოწერა = Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg
| დაბადების თარიღი = {{Circa}} [[1881]]
| დაბადების ადგილი= [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1938|11|10|1881|5|19}}
| გარდაცვალების ადგილი=[[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| მოქალაქეობა ={{დროშა|ოსმალეთის იმპერია}} →&lt;br /&gt; {{დროშა|თურქეთი}}
| ეროვნება =[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალელი]], [[თურქები|თურქი]]
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = [[ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[21 ნოემბერი]], [[1938]] – [[10 ნოემბერი]], [[1953]])&lt;/small&gt; → &lt;br /&gt; [[ანითქაბირი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[10 ნოემბერი]], [[1953]]-დან)&lt;/small&gt;
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა =[[ალი რიზა ეფენდი]]
| დედა =[[ზიუბეიდე ჰანუმი]]
| მეუღლე = [[ლატიფე უშაქი]]
| შვილები=
| ნათესავები = [[მაკბულე ათადანი]] (და)
| განათლება =
| პროფესია =
| საქმიანობა =
| რელიგია =
| ჯილდოები =[[ათათურქის ჯილდოების სია|იხილეთ სია]]
| პარტია = [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტია]]
| საიტი=
| რიგი = [[ფაილი:Flag of the President of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის პრეზიდენტი|1-ლი პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა = [[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =[[ისმეთ ინენიუ]]&lt;br /&gt; [[ფეთჰი ოქიარი]]&lt;br /&gt; [[ჯელალ ბაიარი]]
| წინამორბედი = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე = [[ისმეთ ინენიუ]]
| რიგი2 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|1-ლი პრემიერ-მინისტრი]]
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[3 მაისი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა2= [[24 იანვარი]], [[1921]]
| წინამორბედი2 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე2 = [[ფევზი ჩაქმაქი]]
| პრეზიდენტი2=
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე|1-ლი თავმჯდომარე]]
| თანამდებობა დაიკავა3 = [[24 აპრილი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა3 =[[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| წინამორბედი3 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე3 = [[ფეთჰი ოქიარი]]
| პრეზიდენტი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = [[თურქეთი]]ს [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის 1-ლი ლიდერი]]
| თანამდებობა დაიკავა4 = [[9 სექტემბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა4 =[[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| წინამორბედი4 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე4 = [[ისმეთ ინენიუ]]
| პრეზიდენტი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = 
| თანამდებობა დაიკავა5 = 
| თანამდებობა დატოვა5 =
| წინამორბედი5 = 
| მემკვიდრე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''მუსტაფა ქემალ ათათურქი''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}), ან '''მუსტაფა ქემალ ფაშა''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]] წლამდე და '''[[ღაზი]] მუსტაფა ქემალ ფაშა'''&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=cO50m62MA8AC&amp;pg=PT350&amp;dq=halaskar+gazi+ataturk&amp;hl=nl#v=onepage&amp;q=halaskar%20gazi%20ataturk&amp;f=false]&lt;/ref&gt; ({{lang-tr|Gazi Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]]—[[1934]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-kemal-ataturk|title=II. ATATÜRK ve TÜRK DİLİ|author=Hasan Eren|quote=24 Kasım 1934’te Türkiye Büyük Millet Meclisi 2587 sayılı kanunla Gazi Mustafa Kemal’e Atatürk soyadını verdi.}}&lt;/ref&gt; წლებში (დ. [[1881]], [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] – გ. [[10 ნოემბერი]], [[1938]], [[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]) — [[თურქები|თურქი]] ფელდმარშალი, [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|რევოლუციონერი]] სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დამფუძნებელი მამა, რომელიც რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, [[1923]] წლიდან, [[მუსტაფა ქემალ ათათურქის სიკვდილი და დაკრძალვა|სიკვდილამდე]], [[1938]] წლამდე იყო [[თურქეთის პრეზიდენტი]]. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული [[ათათურქის რეფორმები|რეფორმები]], რამაც თურქეთი გარდაქმნა [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] და [[ინდუსტრიული რევოლუცია|ინდუსტრიალიზებულ]] ქვეყნად.&lt;ref name=&quot;ÁgostonMasters20092&quot;&gt;{{cite encyclopedia |year=2009 |encyclopedia=Encyclopedia of the Ottoman Empire |publisher=Facts On File |location=New York |access-date=23 January 2021 |last=Cuthell Jr. |first=David Cameron |editor1-last=Ágoston |editor1-first=Gábor |pages=56–60 |isbn=978-0-8160-6259-1 |lccn=2008020716 |editor2-first=Bruce |editor2-last=Masters |chapter=Atatürk, Kemal (Mustafa Kemal) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA56}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Atatürk, Kemal |date=2014 |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo |encyclopedia=World Encyclopedia |publisher=Philip's |language=en |doi=10.1093/acref/9780199546091.001.0001 |isbn=9780199546091 |access-date=9 June 2019 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Books |first=Market House Books Market House |title=Atatürk, Kemal |date=2003 |url=https://archive.org/details/whoswhointwentie00brig |work=Who's Who in the Twentieth Century |editor-last=Books |editor-first=Market House |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780192800916.001.0001 |isbn=9780192800916 |access-date=9 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolf2&quot;&gt;Harold Courtenay Armstrong Gray Wolf, Mustafa Kemal: An Intimate Study of a Dictator. page 225&lt;/ref&gt; იდეოლოგიურად, მისი სეკულარისტული და [[თურქული ნაზიონალიზმი|ნაციონალისტური]] პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია [[ქემალიზმი]]ს სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |title=EINSTEIN AND ATATURK (Part 1), National Geographic Society Newsroom |accessdate=2023-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522162629/https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |archivedate=2021-05-22 }}&lt;/ref&gt;

ათათურქი ცნობილი გახდა [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, [[გალიპოლის ბრძოლა]]ში ([[1915]]) ოსმალეთის იმპერიის გამარჯვების უზრუნველყოფის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;zurcher142&quot;&gt;Zürcher, ''Turkey: a modern history'', 142&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დასასრული|ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებისა და დაშლის]] შემდეგ, ის სათავეში ჩაუდგა [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქულ ეროვნულ მოძრაობას]], რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა [[მოკავშირეები პირველ მსოფლიო ომში|მოკავშირეების]] მიერ თურქეთის დაყოფას ომში გამარჯვებულ მოკავშირეთა შორის. თურქეთის დღევანდელ დედაქალაქში, [[ანკარა]]ში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა|დროებითი მთავრობის]] შექმნით, მან დაამარცხა მოკავშირეების მიერ გაგზავნილი ძალები და ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა, რომელსაც მოგვიანებით „[[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის]]“ უწოდეს. შემდგომში მან გააუქმა უკვე დაშლილი [[ოსმალეთის იმპერია]] და მის ნაცვლად გამოაცხადა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შესახებ.

ახლად ჩამოყალიბებული [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის რესპუბლიკის]] [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და [[სეკულარიზმი|სეკულარული]] ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან, დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]], რომელიც შეცვალა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. თურქმა ქალებმა თანაბარი [[ქალთა უფლებები|სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები]] მიიღეს ათათურქის პრეზიდენტობის დროს.&lt;ref&gt;''Mastering Modern World History'' by Norman Lowe, second edition&lt;/ref&gt; კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს [[ქალები თურქეთის პოლიტიკაში|ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება]] ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.&lt;ref name=&quot;tempo2&quot;&gt;''Türkiye'nin 75 yılı'', Tempo Yayıncılık, İstanbul, 1998, pp. 48, 59, 250&lt;/ref&gt;

ათათურქის მთავრობა ატარებდა [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] პოლიტიკას, რითაც ცდილობდა შეექმნა ერთგვაროვანი, ერთიანი და უპირველეს ყოვლისა [[სეკულარული სახელმწიფო|სეკულარული]] ერი თურქული დროშის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |url=https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=[https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm/page/167 167]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |s2cid=59138386 |access-date=7 January 2013 | issn=0952-1909}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt; ათათურქის დროს, თურქეთში მცხოვრებ [[უმცირესობები თურქეთში|უმცირესობებს]] სთხოვდნენ საჯაროდ თურქულად ელაპარაკათ, მაგრამ ამავე დროს მათ მიეცათ უფლება შეენარჩუნებინათ საკუთარი მშობლიური ენა.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt; [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიხედვით არათურქულ ტოპონიმებს და უმცირესობებს დაევალათ თურქული გვარის მიღება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Öktem |first=Kerem |year=2008 |title=The Nation's Imprint: Demographic Engineering and the Change of Toponymes in Republican Turkey |url=http://ejts.revues.org/index2243.html |journal=European Journal of Turkish Studies |issue=7 |doi=10.4000/ejts.2243 |access-date=18 January 2013 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |url=http://ejts.revues.org/index4142.html |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |access-date=16 January 2013 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 1934 წელს, [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის პარლამენტმა]] მას გვარად „ათათურქი“ მიანიჭა, რაც ნიშნავს „თურქების მამას“, რაც მისი როლის აღიარება გახდა, რომელიც მან თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] მშენებლობაში შეიტანა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=http://www.isteataturk.com/haber/print.php?haberno=19 |access-date=26 June 2013 |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt; ის [[1938 |1938 წლის]] [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]] სტამბოლში, [[დოლმაბაჰჩე|დოლმაბაჰჩეს სასახლეში]], 57 წლის ასაკში [[ქემალ ათათურქის გარდაცვალება და დაკრძალვა|გარდაიცვალა]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turkey commemorates Atatürk on 78th anniversary of his passing |url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |access-date=21 November 2017 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt; [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] პოსტზე ის [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრმა]], [[ისმეთ ინენიუ]]მ შეცვალა და სახელმწიფო პანაშვიდი გადაუხადა მას.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jayapalan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=twi8hGdcwoUC&amp;q=mustafa+kemal+ataturk+succeeded+by+ismail+inonu&amp;pg=PA133 |title=Modern Asia Since 1900 |date=April 1999 |publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |isbn=9788171567515 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[1981|1981 წელს]], ათათურქის დაბადების 100 წლისთავზე, მის ხსოვნას [[გაერო]]მ და [[იუნესკო]]მ პატივი მიაგო და მიმდინარე წელი მსოფლიოში „ათათურქის წლად“ გამოაცხადა, ასევე მიიღო რეზოლუცია ათათურქის 100 წლის იუბილეზე, სადაც ის აღწერილია, როგორც „მებრძოლ ლიდერად კოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის წინააღმდეგ“ და „ხალხებს შორის ურთიერთგაგების გრძნობისა და მსოფლიოს ერებს შორის მტკიცე მშვიდობის შესანიშნავი წარმომჩენის, სადაც ის მთელი ცხოვრება მუშაობდა ხალხებს შორის ჰარმონიისა და თანამშრომლობის განსავითარებლად“.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey2&quot;&gt;{{Cite web |title=ATATURK: Creator of Modern Turkey |url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |access-date=22 November 2017 |publisher=www.columbia.edu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |archivedate=9 ნოემბერი 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Landau 19842&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |url=https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&amp;q=1981+declared+ataturk+year&amp;pg=PR13 |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |date=1984 |publisher=BRILL |isbn=978-9004070707 |language=en}}&lt;/ref&gt; ათათურქს ასევე მიენიჭა ჯილდო მსოფლიოში მშვიდობაზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკისა და მეგობრობისთვის, განსაკუთრებით მეზობელ ქვეყნებთან მიმართებაში, როგორებიცაა [[ირანი]], [[იუგოსლავია]], [[ერაყი]] და [[საბერძნეთი]], ასევე ბალკანეთის პაქტის შექმნისთვის, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ფაშისტური იტალიისა და ცარისტული ბულგარეთის ექსპანსიონიზმისთვის.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey]&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ათათურქი დაიბადა, როგორც „მუსტაფა“. მეორე სახელი „ქემალი“ (რომელიც არაბულად ნიშნავს „სრულყოფილებას“ ან „სიმწიფეს“) მას მათემატიკის მასწავლებელის, კაპიტან მუსტაფა ეფენდის მიერ მიენიჭა. [[აფეთ ინანი]]ს მიხედვით, მისმა მასწავლებელმა ეს სახელი მას (ათათურქს) „მისი შესაძლებლობებისა და სიმწიფის აღფრთოვანებით დაარქვა“.&lt;ref&gt;Afet İnan, ''Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler'', Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, [https://books.google.com/books?id=EWwaAAAAIAAJ&amp;q=%22Matematik+%C3%B6%C4%9Fretmeni+Mustafa+Efendi%22 p. 8.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk |url=http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |publisher=Turkish Embassy website |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927211519/http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |archive-date=27 September 2007 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, მის მასწავლებელს სურდა ათათურქის სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავება, რომელთაც ასევე ერქვათ „მუსტაფა“.&lt;ref&gt;Ali Fuat Cebesoy, ''Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları'', İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, [https://books.google.com/books?id=-D4NAQAAIAAJ&amp;q=%22Kemal+koyal%C4%B1m%22 p. 6.] ''Benim adım Mustafa. Senin adın da Mustafa. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Rustow|first=Dankwart A.|author-link=|date=1968|title=Atatürk as Founder of a State|url=https://www.jstor.org/stable/20023842|journal=Daedalus|volume=97|issue=3|pages=793–828|jstor=20023842|issn=0011-5266|via=[[JSTOR]]}}&lt;/ref&gt; მწერალი [[ენდრიუ მანგო]] ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მან თავად აირჩია ეს სახელი, ნაციონალისტი პოეტის, [[ნამიქ ქემალი]] პატივსაცემად.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', p. 37.&lt;/ref&gt; ჟურნალისტ ალკანის მიხედვით, ათათურქმა, როგორც ჩანს, ჯარში მოღვაწეობის წლებში მიიღო სახელი „ქემალი“.&lt;ref name=enis&gt;{{cite book|title=Atatürk on Screen: Documentary Film and the Making of a Leader|year=2020|author=Enis Dinç|page=180}}&lt;/ref&gt;

მას შემდეგ, რაც [[1934|1934 წელს]] პირადობის მოწმობა მიიღო გვარი „ათათურქი“, მისი სახელის ველში ჩაიწერა „ქემალ ათათურქი“, მაშინ, როდესაც სახელი „მუსტაფა“ საერთოდ გაქრა. [[1935|1935 წლის]] თებერვალში, ათათურქმა დაიწყო თავისი „ორიგინალური“ სახელის — „ქემალის“ გამოყენება. ჟურნალ „Tarama Dergisi“ (1934) მიხედვით ''ქემალი'' ნიშნავს „ფორტიფიკაციას“, „ციხესიმაგრეს“, „ჯარს“, „ფარს“. 1935 წლის [[4 თებერვალი|4 თებერვალს]], მთავრობის ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო „[[ანადოლუს სააგენტო]]მ“ შემდეგი განმარტება გააკეთა:&lt;ref name=enis /&gt;

{{ციტატა|ჩვენ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის განმარტებისათვის, სახელი „ქემალი“, რომელსაც ათათურქი ატარებს, არ არის არაბული სიტყვა და არც არაბული სიტყვის ''kemal'' [„სიმწიფე“, „სრულყოფილება“] მნიშვნელობა გააჩნია. ათათურქის [ნამდვილი] სახელი არის ''Kamâl'', რომელიც თურქულად ნიშნავს ჯარს და ფორტიფიკაციას. რამდენადაც სახელში მოცემული ''a'' არბილებს ''k''-ს გამოთქმისას, სახელი აქცენტში უახლოვდება არაბული „ქემალის“ გამოთქმას. ეს არის მსგავსების სრული მასშტაბი. — ანადოლუს საინფორმაციო სააგენტო}}

თუმცა, ათათურქი [[1937|1937 წლის]] მაისის შემდგომ დაუბრუნდა „ქემალის“ ძველ მართლწერას. რბილი გადასვლის გამო, მან თავს არიდებდა სახელის გამოყენებას, როგორც შეეძლო, ან საერთოდ არ გამოიყენა იგი, ან ხელს აწერდა დოკუმენტებს, როგორც „K. Atatürk“. ამის ოფიციალური ახსნა არასოდეს გაკეთებულა. მიუხედავად ამისა, აშკარა იყო, რომ ათათურქის სახელის საკითხი [[თურქული ენა|თურქული ენის რეფორმას]] უკავშირდებოდა.&lt;ref name=enis /&gt;

==ადრეული წლები==
[[ფაილი:Turkishcon Salonika.jpg|thumb|left|upright|სახლი (დღეს [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|მუზეუმი]]), სადაც ათათურქი დაიბადა და რომელიც მდებარეობს [[საბერძნეთი]]ს ქალაქ [[სალონიკი|სალონიკში]]]]
ათათურქი დაიბადა „აჰმეთ სუბაშის“ უბანში ან ისლაჰანეს ქუჩაზე (დღეს აპოსტოლუ პავლუს ქუჩა) მდებარე სახლში (დღეს მუზეუმი), „ქოჯა ქასიმფაშას“ უბანში, [[სალონიკი|სალონიკში]] (დღეს [[საბერძნეთი]]),&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Méropi Anastassiadou |url=https://books.google.com/books?id=qSjAqaQTI7EC&amp;pg=PA71 |title=Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes |last2=Méropi Anastassiadou-Dumont |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=978-90-04-10798-4 |page=71}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია]]ში. მისი მშობლები იყვნენ [[ალი რიზა ეფენდი]], სამხედრო ოფიცერი წარმოშობით კოჯაჯიკიდან ([[ჩრდილოეთი მაკედონია]]), მოხელე და ხე-ტყით მოვაჭრე, და [[ზიუბეიდე ჰანიმი]]. მუსტაფას მხოლოდ და ჰყავდა, [[მაკბულე ათადანი]], რომელიც [[1956|1956 წელს]] გარდაიცვალა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cemal Çelebi Granda |url=https://books.google.com/books?id=hFcwAQAAIAAJ |title=Cemal Granda anlatıyor |publisher=Pal Medya ve Organizasyon |year=2007 |isbn=978-9944-203-01-2}}&lt;/ref&gt;

ათათურქის წარმომავლობის შესახებ მითები და თეორიები საოცრად მრავალფეროვანი და კონტრასტულია.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot; /&gt; ენდრიუ მანგოს მტკიცებულებით, ის მუსლიმი, [[თურქული ენა|თურქულენოვანი]] და არასტაბილურად საშუალო კლასის ოჯახიდან იყო.&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=nu68vd_AmuYC&amp;q=Turkish+speaking+family+ p. 25-27], p.27ff. – &quot;Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edhessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land.'' ''But in looks Atatürk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads.&quot; page 28; &quot;It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors.&quot;&lt;/ref&gt; მამამისი, ალი რიზა ეფენდი, ზოგიერთი ავტორის აზრით, წარმოშობით [[ალბანელები|ალბანელი]] იყო,&lt;ref&gt;Mango, Andrew, ''Atatürk: the biography of the founder of modern Turkey'', (Overlook TP, 2002), p. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot;&gt;Jackh, Ernest, ''The Rising Crescent'', (Goemaere Press, 2007), [https://books.google.com/books?id=Pxs-DAIVxqYC&amp;q=Turkish+mother p. 31, ''Turkish mother and Albanian father'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot;&gt;Isaac Frederick Marcosson, ''Turbulent Years'', Ayer Publishing, 1969, [https://books.google.com/books?id=399LkTqBLdAC&amp;q=Ali+Riza p. 144.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Yale |last=Richmond |title=From Da to Yes: Understanding the East Europeans |url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich |publisher=Intercultural Press Inc. |year=1995 |page=[https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/212 212]}}&lt;/ref&gt; თუმცა, [[ფალიჰ რიფკი ათაი]]ს, [[ვამიკ ვოლქანი]]ს, [[ნორმან იცხკოვიცი]]ს, [[მიუჟგიან ჯუნბური]]ს, [[ნუმან ქართალი]]ს და [[ჰასან იზეტინ დინამო]]ს აზრით, ალი რიზა ეფენდის წინაპრები [[თურქები]] იყვნენ, რომლებიც საბერძნეთში ანატოლიიდან, [[აიდინის პროვინცია]]ში მდებარე [[სიოქე]]ს რაიონიდან ჩამოვიდნენ.&lt;ref name=&quot;Çankaya17&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vamık D. Volkan &amp; Norman Itzkowitz, ''Ölümsüz Atatürk'' (''Immortal Atatürk''), Bağlam Yayınları, 1998, {{ISBN|975-7696-97-8}}, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cunbur, Müjgân. ''Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi, 2. cilt'' (2004), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı: &quot;Babası Ali Rıza Efendi (doğ. 1839), annesi Zübeyde Hanımdır, baba dedesi Hafız Ahmet Efendi, 14–15. yy.da Anadolu'dan göç ederek Makedonya'ya yerleşen Kocacık Yörüklerindendir.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kartal, Numan. ''Atatürk ve Kocacık Türkleri'' (2002), T.C. Kültür Bakanlığı: &quot;Aile Selânik'e Manastır ilinin Debrei Bâlâ sancağına bağlı Kocacık bucağından gelmişti. Ali Rıza Efendi'nin doğum yeri olan Kocacık bucağı halkı da Anadolu'dan gitme ve tamamıyla Türk, Müslüman Oğuzların Türkmen boylarındandırlar.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dinamo, Hasan İzzettin. ''Kutsal İsyan: Millî Kurtuluş Savaşı'nın Gerçek Hikâyesi, 2. cilt'' (1986), Tekin Yayınevi.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macedonia Travel Blog 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Ataturk – memorial museum in village Kodzadzik (Коџаџик) in Municipality Centar Zupa (Центар Жупа) |url=https://whereismacedonia.org/mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa/ |date=24 May 2013 |website=Macedonia Travel Blog |access-date=23 April 2018 |archive-date=4 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |archivedate=4 ნოემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt; ითვლება, რომ დედამისი, ზუბეიდე, თურქული წარმოშობისაა&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot; /&gt; და [[შევქეთ სურეია აიდემირი]]ს მიხედვით, ის წარმოშობით [[იორუკი]] იყო.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, ''Tek Adam: Mustafa Kemal'', Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, 14th ed., Remzi Kitabevi, 1997, {{ISBN|975-14-0212-3}}, p. 31. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, დედამისი [[ებრაელები|ებრაელი]] (Scholem, 2007) ან [[ბულგარელები|ბულგარელი]] (Tončeva, 2009) იყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–539|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, დედამისი ასევე შეიძლება [[ალბანელები|ალბანელი]],&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fodor |first=Marcel William |url=https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |title=South of Hitler |publisher=Houghton Mifflin |year=1939 |location=United States, University of Wisconsin – Madison |pages=73 |language=English |quote=His mother, Subeida, was the daughter of a small tenant of a farm in Southern Albania. According to such reliable evidence as I was able to collect, this blonde-haired, blue-eyed, robust woman was an Albanian whose mother, in turn, was a Macedonian. Mustapha Kemal with his blue eyes and blond hair resembled his... |access-date=9 March 2024 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052849/https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[მაკედონელები|მაკედონელი]] [[ტორბეშები|ტორბეში]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 October 1953 |title=Turkey: The land a dictator turned into a democracy |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522203055/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |url-status=dead |archive-date=22 May 2010 |access-date=28 December 2023}}&lt;/ref&gt; ან მუსლიმი ბულგარელი ყოფილიყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna1&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–39|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ოსმალეთის დროს სალონიკში მცხოვრები დიდი ებრაული თემის გამო, მისი ბევრი [[ისლამიზმი|პრო-ისლამისტი]] მოწინააღმდეგე, რომლებიც [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] მოწინააღმდეგენი იყვნენ, აცხადებდნენ, რომ ათათურქის წინაპრები „[[დიონმე]]“ (გარდაქმნილები) იყვნენ — ებრაელები, რომლებმაც საჯაროდ [[ისლამი]] მიიღეს, თუმცა, ფარულად მაინც [[იუდაიზმი]]ს ერთგულები დარჩნენ.&lt;ref&gt;Gershom Scholem, &quot;Doenmeh&quot;, ''Encyclopaedia Judaica'', 2nd ed.; Volume 5: Coh-Doz, Macmillan Reference USA, Thomson Gale, 2007, {{ISBN|0-02-865933-3}}, p. 732.&lt;/ref&gt;

ადრეულ წლებში, დედამ აიძულა ათათურქს რელიგიურ სკოლაში სწავლა, რაც მან მოკლე ვადაში და უხალისოდ შეასრულა. მოგვიანებით, მამამისის მითითებით სწავლობდა „შემსი ეფენდის სკოლაში“ (კერძო სკოლა, საერო სასწავლო გეგმით). შვიდი წლის ასაკში, ათათურქს მამა გარდაეცვალა.&lt;ref&gt;Bernd Rill: Kemal Atatürk. Rowohlt, Reinbek 1985&lt;/ref&gt; დედამისს სურდა, რომ მას ესწავლა მოვაჭრის პროფესია, მაგრამ მათ დაუკითხავად, [[1893 |1893 წელს]], ათათურქმა ჩააბარა სალონიკის სამხედრო სკოლაში. [[1896|1896 წელს]] იგი ჩაირიცხა [[ბიტოლა|მონასტირის]] სამხედრო სკოლაში (თანამედროვე [[ჩრდილოეთ მაკედონია]]). [[1899|1899 წლის]]&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot;&gt;T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (თურქულად)&lt;/ref&gt; [[14 მარტი|14 მარტს]] ჩაირიცხა [[ოსმალეთის სამხედრო აკადემია]]ში, რომელიც მდებარეობდა ოსმალეთის დედაქალაქ [[სტამბოლის ისტორია|კონსტანტინოპოლში]], [[შიშლის რაიონი|შიშლის რაიონში]], ''პანგალთის'' უბანში,&lt;ref name=&quot;Çankaya29&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (თურქულად)&lt;/ref&gt; და რომელიც დაასრულა [[1902|1902 წელს]]. მოგვიანებით, 1905 წლის 11 იანვარს, დაამთავრა [[ოსმალეთის სამხედრო კოლეჯი]] კონსტანტინოპოლში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt;

== სამხედრო კარიერა ==
=== ადრეული წლები ===
სწავლის დასრულებიდან მალევე, ის პოლიციამ ანტიმონარქისტული საქმიანობისთვის დააკავა. რამდენიმეთვიანი პატიმრობის შემდეგ, იგი მისი ყოფილი სკოლის დირექტორის, რიზა ფაშას მხარდაჭერით გაათავისუფლეს.&lt;ref name=&quot;Atay&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Pozitif Yayınları, İstanbul, 2004 {{ISBN|975-6461-05-5}}&lt;/ref&gt; გათავისუფლების შემდეგ, ათათურქი დაინიშნა [[დამასკო]]ში განლაგებული [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] [[შტაბი]]ს [[კაპიტანი (არმია)|კაპიტნათ]],&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატთან]] (ჯებესოი) და [[ლიუტფი მიუფიტ იოზდეში|ლიუტფი მიუფიტთან]] (იოზდეში) ერთად.&lt;ref&gt;Mango, ''ibid'', p. 37.&lt;/ref&gt; შემდგომში ის შეუერთდა რეფორმისტ ოფიცერთა მცირე საიდუმლო რევოლუციურ საზოგადოებას სახელად „სამშობლო და თავისუფლება“ (''Vatan ve Hürriyet''), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვაჭარი [[მუსტაფა ჯანთექინი|მუსტაფა ელვანი]] (ჯანთექინი). [[1907|1907 წლის]] [[20 ივნისი|20 ივნისს]] მას მიენიჭა უფროსი კაპიტნის (''Kolağası'') წოდება და 1907 წლის [[13 ოქტომბერი|13 ოქტომბერს]] დაინიშნა [[ბიტოლა|მანასტირში]] განლაგებული [[მესამე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მესამე არმიის]] შტაბში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot;&gt;T.C. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, ''ibid'', p. 2.&lt;/ref&gt; მოგვიანებით შეუერთდა [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი|ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტს]] (''ეპკ''), საწევრო ნომრით 322, თუმცა, შემდგომ წლებში, ცნობილი იყო თავისი ოპოზიციონერობით და ხშირი კრიტიკით კომიტეტის ხელმძღვანელობის მიერ გატარებული პოლიტიკის მიმართ. [[1908|1908 წლის]] [[22 ივნისი|22 ივნისს]] დაინიშნა ოსმალეთის რკინიგზის ინსპექტორად [[აღმოსავლეთი რუმელია|აღმოსავლეთ რუმელიაში]] (''Doğu Rumeli Bölgesi Demiryolları Müfettişi'').&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot; /&gt; 1908 წლის ივლისში მონაწილეობა მიიღო [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია]], რომელმაც სულთან [[აბდულჰამიდ II]] ძალაუფლება წაართვა და აღადგინა [[მეორე საკონსტიტუციო ერა|კონსტიტუციური მონარქია]].

[[ფაილი:Mustafa Kemal, Picardie Manevraları’nda, Fransa, 28 Eylül 1910.png|thumb|ათათურქი (წინა რიგი, მარცხნიდან მეორე) 1910 წლის 28 სექტემბერს, ოსმალელ დამკვირვებლებთან ერთად პიკარდის სამხედრო სწავლებაზე.]]

ათათურქი გამოდიოდა წინადადებით ჯარის დეპოლიტიზაციის შესახებ, რაც არ მოეწონათ ეპკ-ის ლიდერებს. შედეგად, იგი გაგზავნეს [[ოსმალეთის ტრიპოლიტანია|ტრიპოლიტანიის ვილაეთში]] (დღევანდელი [[ლიბია]], მაშინ [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი), 1908 წლის ბოლოსთვის იქ აფეთქებული ტომობრივი აჯანყების ჩახშობის მიზეზით.&lt;ref name=&quot;Atay&quot; /&gt; თუმცა, მიკუშის ცნობით, იგი ამ მისიაში მოხალისედ წავიდა,&lt;ref&gt;D.V.Mikusch: Zwichen Europe und Asien (translation Esat Mermi Erendor), İkarus Yayınları, İstanbul, 1981 {{ISBN|978-605-5834-32-6}} p. 67&lt;/ref&gt;  სადაც მან აჯანყება წარმატებით ჩაახშო და [[1909|1909 წლის]] იანვარში კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა.

1909 წლის აპრილში, კონსტანტინოპოლში, ჯარისკაცთა ჯგუფმა დაიწყო კონტრრევოლუცია (იხ. [[31 მარტის ინციდენტი]]). ათათურქმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჯანყების ჩახშობაში.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 68&lt;/ref&gt;

[[1910|1910 წელს]] იგი გამოიძახეს [[ოსმალეთის ალბანეთი|ოსმალეთის ალბანეთის პროვინციებში]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1910, Albania broke a major uprising. Minister of War, Shefqet Mahmut Pasha, was personally involved in its printing. For this purpose decided to call his war headquarters Qemali Mustafa who was known as one of the generals prepared and laid him drafting the plan of operations. Mustafa at this time was in the Fifth Army Headquarters in Salonica. |url=http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |publisher=Albania.dyndns.org |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726010303/http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Atatürk had assisted in the military operation in Albania in 1910 |url=http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |publisher=Zeriyt.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806013843/http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |archive-date=6 August 2011 |access-date=10 November 2012}}&lt;/ref&gt; იმ დროს [[ისა ბოლეტინი]] ხელმძღვანელობდა ალბანურ აჯანყებებს [[კოსოვო]]ში, ასევე [[ალბანეთის აჯანყება (1910)|აჯანყება]] იყო ალბანეთშიც.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1912 &amp;#124; Aubrey Herbert: A Meeting with Isa Boletini |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |publisher=Albanianhistory.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archive-date=22 October 2012 |access-date=29 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archivedate=22 ოქტომბერი 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enstehung und Ausbau der Königsdiktatur in Albanien, 1912–1939 Von Michael Schmidt-Neke&lt;/ref&gt; 1910 წელს ათათურქი შეხვდა ალბანელ პოლიტიკოსს, მწერალს და [[ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია|ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის]] ერთ-ერთ ხელმომწერს [[ექრემ ვლორა]]ს.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=I remember well the meeting very interesting, I had casually with Mustafa Qemali in 1910, at the time, still a mere lieutenant |url=http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |publisher=Albislam.com |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226000429/http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;KUJTIME nga: Eqrem Bej Vlora. Ekrem Bey Vlora, Lebenserinnerungen – Teilband II: 1912–1925&lt;/ref&gt;

მოგვიანებით, 1910 წლის შემოდგომაზე, ათათურქი იყო ოსმალეთის სამხედრო დამკვირვებელთა შორის, რომლებიც ესწრებოდნენ პიკარდის სამხედრო წვრთნებს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; და 1911 წელს, მცირე ხნით მუშაობდა ომის სამინისტროში (Harbiye Nezareti), კონსტანტინოპოლში.

===თურქეთ-იტალიის ომი===
{{მთავარი|თურქეთ-იტალიის ომი}}
[[ფაილი:Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal (Atatürk), Mücahit Bedevi Kuvvetleri önünde emirlerini yazdırırken. Trablusgarp.png|thumb|ათათურქი (მარცხნივ) ოსმალეთის არმიასა და ბედუინთა ძალებთან ერთად 1912 წელს [[დარნა]]ში.]]

[[1911]] წელს ის მოხალისედ იბრძოდა [[თურქეთ-იტალიის ომი|თურქეთ-იტალიის ომში]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |publisher=Westview Press |year=1984 |isbn=0865319863 |location=Boulder, CO |page=17 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ტრიპოლიტანიაში (დღეს [[ლიბია]]).&lt;ref&gt;Jacob M. Landau, (1984), p. 48&lt;/ref&gt; იგი ძირითადად იბრძოდა [[დარნა]]სა და [[ტობრუკი|ტობრუკთან]] ახლოს მდებარე რაიონებში.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; რეგიონში შემოჭრილი [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის]] არმია 150 000 კაცს შეადგენდა,&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 96&quot;&gt;William Henry Beehler, ''The History of the Italian-Turkish War'', page 96&lt;/ref&gt; რასაც დაუპირისპირდა 20 000 ბედუინი და 8 000 თურქი ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 14&quot;&gt;Beehler, p. 14&lt;/ref&gt; იტალიის მიერ ომის გამოცხადებამდე ცოტა ხნით ადრე, ლიბიაში მდებარე ოსმალეთის ჯარის დიდი ნაწილი გაიგზავნა ოსმალეთის იემენის ვილაეთში (დღეს [[იემენი]]), სადაც მათ უნდა ჩაეხშოთ აჯანყება, ამიტომ ოსმალეთის მთავრობამ არასაკმარისი რესურსი დატოვა ლიბიის ფრონტზე. [[ბრიტანეთის იმპერია|ბრიტანეთმა]], რომელიც აკონტროლებდა ოსმალეთის პროვინციებს ეგვიპტესა და სუდანს, არ მისცა საშუალება ოსმალეთს დამატებითი ძალების ეგვიპტის გავლით ლიბიაში გადასროლა. ოსმალელი ჯარისკაცები, მათ შორის ათათურქი, ლიბიაში არაბების ფორმაში ჩაცმულნი (რაც რისკს შეიცავდა ციხეში მოხვედრის, ეგვიპტეში მდებარე ბრიტანეთის ხელისუფლების მიერ შენიშვნის შემთხვევაში) ან მცირედ ხელმისაწვდომი ბორნით (იტალიელები, რომლებსაც ჰყავდათ ძლიერი საზღვაო ძალა და ფაქტობრივად აკონტროლებდნენ საზღვაო მარშრუტებს ტრიპოლისკენ) ჩავიდნენ. თუმცა, მიუხედავად ყველა დაბრკოლებისა, ათათურქის ძალებმა ლიბიაში არაერთხელ მოახერხეს იტალიელების მოგერიება, მაგალითად, [[1911|1911 წლის]] [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] [[ტობრუკის ბრძოლა]]ში.

[[1912|1912 წლის]] 16-17 იანვარს [[დერნის ბრძოლა (1912)|დერნას ბრძოლის]] დროს, როდესაც ათათურქის არმიას იტალიის არმიამ თავს დაესხა, ორმა იტალიურმა თვითმფრინავმა ბომბი ჩამოაგდო ოსმალეთის ძალების განლაგებულ პოზიციებზე. თავდასხმის შედეგად დაზიანებული შენობის ნანგრევებიდან ათათურქი ამოიყვანეს, რომელსაც მარცხენა თვალი დაზიანებული იყო, რაც მისი თვალის ქსოვილის მუდმივი დაზიანება გამოიწვია. თუმცა, დაზიანებამ არ გამოიწვია მხედველობის დაკარგვა. ის თითქმის ერთი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. ორი კვირის შემდეგ სცადა დაეტოვებინა [[წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა|წითელი ნახევარმთვარის]] სამედიცინო პუნქტი, მაგრამ როდესაც თვალის მდგომარეობა გაუარესდა, იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო და მკურნალობა გაეგრძელებინა. 1912 წლის 6 მარტს, ათათურქი გახდა ოსმალეთის ჯარების მეთაური [[დერნა]]ში. ათათურქმა მოახერხა ქალაქისა და მისი მიმდებარე რეგიონის დაცვა და შენარჩუნება 1912 წლის 18 ოქტომბრამდე, სანამ თურქეთ-იტალიის ომის დასრულებამდე. 1912 წლის [[8 ოქტომბერი|8 ოქტომბერს]], [[ბალკანეთის ომები|ბალკანეთის ომის]] დაწყების შემდეგ, ათათურქი, [[ენვერ-ფაშა|ენვერ ბეი]], [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ბეი]] და სხვა ოსმალელი სამხედრო მეთაურები ლიბიიდან უნდა დაბრუნებულიყვნენ ოსმალეთის [[რუმელია|ევროპულ ტერიტორიაზე]]. იტალიასთან ომის წაგების შემდეგ, [[ტრიპოლიტანია]], [[ფეცანი]] და [[კირენაიკა]] (სამი პროვინცია, რომლებიც დღევანდელ ერთიან ლიბიას წარმოადგენენ) 1912 წლის 18 ოქტომბერს ხელმოწერილი [[ლოზანის ხელშეკრულება (1912)|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] (1912) შესაბამისად [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის სამეფოს]] გადაეცა. 1923 წლის შემდეგ, ისტორიკოსები ამ ხელშეკრულებას  „უშის ხელშეკრულება“ დაარქვეს, რომ განესხვავათ 2023 წელს ხელმოწერილი [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებისგან]], რომელიც იყო  [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მოკავშირეებსა და [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეას]] შორის ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულება.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Erik Goldstein |url=https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |title=Wars and Peace Treaties: 1816 to 1991 |publisher=[[Routledge]] |year=2005 |isbn=9781134899128 |page=37 |access-date=15 May 2018 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001336/https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ბალკანეთის ომები (1912-1913)===
{{მთავარი|ბალკანეთის ომები}}
{{იხილეთ აგრეთვე|ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის მეორე ომი}}

[[1912|1912 წლის]] [[1 დეკემბერი|1 დეკემბერს]] ათათურქი გადავიდა თავის ახალ შტაბში, [[გელიბოლუს ნახევარკუნძული|გალიპოლის ნახევარკუნძულზე]] და მონაწილეობა მიიღო [[ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის პირველ ომში]], კერძოდ მონაწილეობა მიიღო [[თრაკია|თრაკიის]] სანაპიროზე მდებარე ბოლაირში ამფიბიურ დესანტის გადასროლაში, ფეთჰი ოქიარის მეთაურობით. თუმცა, ეს თავდასხმა ბრძოლის დროს გეორგი ტედოროვის&lt;ref&gt;Richard C. Hall, ''The Balkan Wars 1912–1913: Prelude to the First World War'', Routledge, 2002, [https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 p. 81.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423183855/https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 |date=23 April 2023 }}&lt;/ref&gt; დივიზიამ უკუაგდო.&lt;ref&gt;Edward J. Erickson, ''Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913'', Praeger, 2003, {{ISBN|0-275-97888-5}}, p. 255.&lt;/ref&gt;

[[1913|1913 წლის]] ივნისში, [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს დროს, ათათურქმა მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის არმიის ძალების&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Kemal Atatürk |language=en |url=https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921175512/https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მიერ და [[ენვერ-ფაშა]]ს ხელმძღვანელობით, [[ედირნე]]ს (ძველი ადრიანოპოლი, რომელიც [[1365]]-[[1453]] წლებში ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქი იყო და ამით მის გათავისუფლებას უდიდესი ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა) და [[დიდიმოტიხონი]]ს გათავისუფლებაში.

[[1913|1913 წელს]] იგი დაინიშნა ოსმალეთის სამხედრო ატაშედ ბალკანეთის სახელმწიფოებში (მთავარი ოფისით [[სოფია]]ში, [[ბულგარეთი]]) და [[1914|1914 წლის]] [[1 მარტი|1 მარტს]] მიენიჭა „ქაიმაქამის“ ([[ვიცე-პოლკოვნიკი]]/[[პოლკოვნიკი]]) წოდება.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; ბულგარეთში ყოფნისას იგი საახალწლო წვეულების დროს გაიცნო დიმიტრინა კოვაჩევა, ბულგარელი გენერლის სტილიან კოვაჩევის ქალიშვილი (რომლის წინააღმდეგ იბრძოდა ბალკანეთის ომების დროს), რომელმაც ცოტა ხნის წინ დაამთავრა განათლება [[შვეიცარია]]ში და რომელიც შეუყვარდა მას.&lt;ref name=&quot;DimitrinaKovacheva&quot;&gt;{{Cite web |title=Atatürk'ün Bulgar aşkı belgesel oldu |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |date=18 April 2006 |publisher=Hürriyet |access-date=15 March 2020 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710134141/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; საახალწლო მიღებაზე მოცეკვავე წყვილი მომდევნო დღეებში ფარულად დაიწყეს შეხვედრა.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt; ათათურქმა ორჯერ სთხოვა დიმიტრინას მშობლებს მისი ხელი (მეორედ [[1915|1915 წელს]], [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მსვლელობისას) და ორივეჯერ მიიღო უარი, შედეგად მთელი ცხოვრება განიცდიდა ამას.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt;

=== პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918) ===
{{მთავარი|პირველი მსოფლიო ომი}}
{{იხილეთ აგრეთვე|გალიპოლის ბრძოლა}}
[[ფაილი:Tasviri Efkar Oct 29, 1915.jpg|thumb|right|[[ჯევათ ჩობანლი|ჯევათ ფაშა]] და მუსტაფა ქემალი გაზეთ „Tasvîr-i Efkâr“-ის გარეკანზე, 29 ოქტომებრი 1915]]

[[1914|1914 წელს]] [[ოსმალეთის იმპერია]]  ჩაირთო [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] ევროპულ და ახლო აღმოსავლეთის საბრძოლო ველებზე, ცენტრალური სახელმწიფოების მხარეს. ათათურქს, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] მე-19 დივიზიის ორგანიზება და მეთაურობა დაევალა. შემდგომში გახდა საბრძოლო ფრონტის ხაზის მეთაური, მას შემდეგ, რაც სწორად იწინასწარმეტყველა, თუ სად შეუტევდნენ მათ მოკავშირეების ძალები. ამ პოზიციას იკავებდა, სანამ მოკავშირეები დატოვებდნენ დაკავებულ ტერიტორიებს. გალიპოლის ბრძოლის შემდეგ, [[1916|1916 წლის]] [[14 იანვარი|14 იანვრამდე]] ათათურქმა სამხედრო სამსახური [[ედირნე]]ში გაიარა. შემდეგ იგი დაინიშნა მეორე არმიის XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურად და გაგზავნეს კავკასიის ფრონტზე, სადაც რუსეთის იმპერიის მასიური შეტევის შედეგად, რუსულმა არმიამ მიაღწია ანატოლიის საკვანძო ქალაქებს. 7 აგვისტოს, მან თავისი ჯარებით გადავიდა კონტრშეტევაზე.&lt;ref name=&quot;lengyel68&quot;&gt;Lengyel, ''They called him Atatürk'', 68&lt;/ref&gt; მისმა ორმა დივიზიამ დაიპყრო [[ბითლისი]] და [[მუში]], რამაც ჩაშალა რუსული სარდლობის გათვლები.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot;&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 100&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk13.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ოსმალეთის სამხედრო ოფიცრებთან ერთად, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს, ჩანაქქალე, 1915 წელი.]]
ამ გამარჯვების შემდეგ, [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს მთავრობამ  [[ჰიჯაზი|ჰიჯაზში]] ახალი არმიის შექმნა (''Hicaz Kuvve-i Seferiyesi'') შესთავაზა  და მის მეთაურად ათათურქის დანიშვნა უნდოდა, თუმცა, მან უარი თქვა ამ წინადადებაზე და ეს არმია არასოდეს შექმნილა.&lt;ref name=&quot;AnaBritannica&quot;&gt;Ana Britannica (1987) Vol. 2 (Ami – Avr): ''Atatürk, Mustafa Kemal''. p. 490.&lt;/ref&gt; სამაგიეროდ, [[1917|1917 წლის]] [[7 მარტი|7 მარტს]] ათათურქი XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურობიდან მეორე არმიის მთავარ სარდლად დაწინაურდა, ამავე დროს რუსულმა ჯარებმა მალევე დატოვეს თურქეთის ტერიტორია, მას შემდეგ, რაც [[რუსეთის რევოლუცია]] დაიწყო.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;&lt;ref name=lengyel68/&gt;

[[1917|1917 წლის]] ივლისში დაინიშნა [[მეშვიდე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეშვიდე არმიის]] სარდლად, სადაც ის 1917 წლის [[7 აგვისტო]]ს შეცვალა [[ფევზი ჩაქმაქი|ფევზი ფაშა]], რომელიც იყო გერმანელი გენერლის, [[ერიხ ფონ ფალკენხაინი]]ს „[[ილდირიმი (სამხედრო ჯგუფი)|ილდირიმის]]“ არმიის ჯგუფის მეთაურობის ქვეშ (მას შემდეგ, რაც გენერალი [[ედმუნდ ალენბაი]]ს მეთაურობის ქვეშ ბრიტანულმა ძალებმა 1917 წლის დეკემბერში [[იერუსალიმი]] აიღეს, [[1918|1918 წლის]] დასაწყისში ერიხ ფონ ფალკენხაინი [[ოტო ლიმან ფონ სანდერსი|ოტო ლიმან ფონ სანდერსმა]] ჩაანცვლა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად).&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მუსტაფა ქემალს გენერალ ფალკენხაინთან კარგი ურთიერთობა არ ჰქონდა და [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] ერთად [[სავეზირო|დიდ ვეზირს]], [[თალაათ-ფაშა]]ს, პალესტინის ფრონტზე არსებული მძიმე ვითარებისა და ადეკვატური რესურსების ნაკლებობის შესახებ ანგარიში მისწერეს. თუმცა, თალაათ-ფაშამ უგულებელყო მათი შენიშვნები და უარი თქვა მათ წინადადებაზე, ჩრდილოეთით, [[ოსმალეთის სირია]]ში ([[ბეირუთის ვილაიეთი]]ს, [[დამასკოს ვილაიეთი]]ს და [[ალეპოს ვილაიეთი]]ს ტერიტორიებზე) უფრო ძლიერი თავდაცვითი ხაზის შექმნაზე, სადაც გერმანელების ნაცვლად თურქები იქნებოდნენ არმიის მეთაურები.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მისი შენიშვნების უგულებელყოფის შემდეგ, ათათურქმა დატოვა მეშვიდე არმია და [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლში]] დაბრუნდა. იქ მას დაევალა მემკვიდრე პრინცის (და მომავალი სულთნის) [[მეჰმედ VI]]-ის თანხლება [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთსა]] და [[გერმანია]]ში მატარებლით მოგზაურობისას. გერმანიაში ყოფნისას, მუსტაფა ქემალმა მოინახულა [[დასავლეთის ფრონტი (პირველი მსოფლიო ომი)|დასავლეთის ფრონტზე]] არსებული გერმანული საბრძოლო ხაზები და დაასკვნა, რომ [[ცენტრალური სახელმწიფოები|ცენტრალური ძალები]] მალე წააგებდნენ ომს. მან არ დააყოვნა და თავისი აზრის ღიად მოახსენა კაიზერ [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II-სა]] და მისი მაღალი რანგის გენერლებისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; დაბრუნების გზაზე, ის 1918 წლის [[30 მაისი]]დან [[28 ივლისი|28 ივლისამდე]] ხანმოკლე დროით გაჩერდა [[კარლოვი-ვარი|კარლსბადსა]] და [[ვენა]]ში სამედიცინო მკურნალობისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

[[ფაილი:Mustafa Kemal Atatürk (1918).jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1918 წელს, როგორც „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაური]]

მას შემდეგ, რაც [[მეჰმედ VI]]-მ 1918 წლის ივლისში ოსმალეთის იმპერიის ახალი სულთანი გახდა, მან მუსტაფა ქემალი კონსტანტინოპოლში დაიბარა და 1918 წლის ივლისსა და აგვისტოში რამდენიმე შეხვედრის შემდეგ, იგი პალესტინაში მეშვიდე არმიის მეთაურად დანიშნა.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Jäschke|first=Gotthard|date=1975|title=Mustafa Kemal und England in Neuer Sicht|url=https://www.jstor.org/stable/1569959|journal=Die Welt des Islams|volume=16|issue=1/4|page=169|doi=10.2307/1569959|jstor=1569959|issn=0043-2539|access-date=26 September 2021|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925074533/https://www.jstor.org/stable/1569959|url-status=live|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[26 აგვისტო]]ს [[ალეპო]]ში ჩავიდა, შემდეგ კი სამხრეთით, [[ნაბლუსი|ნაბლუსში]], თავის შტაბ-ბინისკენ განაგრძო გზა. მეშვიდე არმია ფრონტის ხაზის ცენტრალურ ნაწილს აკონტროლებდა. [[19 სექტემბერი|19 სექტემბერს]], [[მეგიდოს ბრძოლა|მეგიდოს ბრძოლის]] დაწყებისას, მერვე არმია სანაპირო ფლანგს აკონტროლებდა, მაგრამ ფლანგი დაიშალა და ლიმან ფაშამ მეშვიდე არმიას უბრძანა ჩრდილოეთით უკან დახევა, რათა ბრიტანელებს არ მოექციათ მდინარე [[იორდანე]] ალყაში. მეშვიდე არმია მდ. იორდანესკენ დაიხია, მაგრამ 1918 წლის [[21 სექტემბერი|21 სექტემბერს]] უკან დახევისას, ბრიტანეთის საჰაერო დაბომბვისას ნაბლუსთან განადგურდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RAF History – Bomber Command 60th Anniversary |url=http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |publisher=Raf.mod.uk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012161627/http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |archive-date=12 October 2012 |access-date=29 October 2012 }}&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა, მუსტაფა ქემალმა, ალეპოს ჩრდილოეთით თავდაცვითი ხაზის შექმნა მოახერხა. [[პატრიკ ბალფური, მე-3 ბარონ კინროსი|ლორდ კინროსის]] თქმით, მუსტაფა ქემალი ომში ერთადერთი თურქი გენერალი იყო, რომელსაც არასდროს განუცდია დამარცხება.&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 210&lt;/ref&gt;

ომი [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავით]] დასრულდა, რასაც ხელი [[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]] მოაწერეს და [[ოსმალეთის იმპერია]]ში მყოფ ყველა გერმანულ და ავსტრო-უნგრეთის ჯარს დრო მიეცა უკან დასახევად. [[31 ოქტომბერი|31 ოქტომბერს]], მუსტაფა ქემალი დაინიშნა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად, რა დროსაც შეცვალა ამ თანამდებობაზე ლიმან ფონ სანდერსი. მუსტაფა ქემალმა ასევე დააორგანიზა იარაღის დარიგების პროცესს [[გაზიანთეფი|ანთეფის]] მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, დამპყრობელი მოკავშირეების წინააღმდეგ თავდაცვითი ბრძოლის შემთხვევისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

მუსტაფა ქემალის ბოლო მოქმედება ოსმალეთის არმიის შემადგენლობაში, სამხრეთში დარჩენილი თავდაცვითი ხაზიდან ოსმალეთის ჯარების დაბრუნების ორგანიზება იყო. 1918 წლის ნოემბრის დასაწყისში, „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა და მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[13 ნოემბერი|13 ნოემბერს]] [[სტამბოლის ოკუპაცია|ოკუპირებულ კონსტანტინოპოლში]], ოსმალეთის დედაქალაქში დაბრუნდა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კონსტანტინოპოლში ყოფნის დროს, გააგრძელა მუშაობა „ომის სამინისტროს“ (''Harbiye Nezareti'') შტაბ-ბინაში, სადაც მუშაობა ქალაქში [[1919 |1919 წლის]] [[16 მაისი|16 მაისამდე]] გააგრძელა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმის შესაბამისად, [[ანტანტა|მოკავშირეებმა]] (ბრიტანეთი, იტალია, საფრანგეთი და საბერძნეთი) [[ანატოლია]] დაიკავეს. კონსტანტინოპოლის ოკუპაციამ, რასაც მოჰყვა ასევე [[სმირნის ოკუპაცია|იზმირის ოკუპაცია]] (იმ დროს ოსმალეთის ორი უდიდესი ქალაქი), [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქული ეროვნული მოძრაობის]] დაარსების და [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|დამოუკიდებლობისთვის ომის]] დაწყების მიზეზი გახდა.&lt;ref&gt;Mustafa Kemal Pasha's speech on his arrival in Angora (now Ankara) in November 1919&lt;/ref&gt;

===გენოციდების საკითხი და მუსტაფა ქემალი===
მუსტაფა ქემალი არ იყო ჩართული [[სომხების გენოციდი|სომხების გენოციდში]]. თუმცა, კამათის საგანი გახდა მისი კრიტიკული ან მხარდამჭერი დამოკიდებულება გენოციდის მიმართ.{{sfn|Ulgen|2010}} ადგილობრივ აუდიტორიასთან გამოსვლებში მუსტაფა ქემალმა თურქები ნებისმიერი დანაშაულის ჩადენაში უდანაშაულოდ გამოიყვანა.{{sfn|Baer|2020|p=82}}{{sfn|Göçek|2011|pp=43–44}}{{sfn|Ulgen|2010|pp=384–386, 390}} მოგვიანებით გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჩუმად გამოთქვა თავისი უკმაყოფილება ამ მოვლენების მიმართ. მაგალითად, [[აშშ]]-ის გენერალმა [[ჯეიმზ ჰარბორდი|ჯეიმზ ჰარბორდმა]], რომელიც ხელმძღვანელობდა სომხური კრიზისის ამერიკულ გამოძიებას, ათათურქს [[1919 |1919 წლის]] სექტემბერში შეხვდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot;&gt;{{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=A Shameful Act |year=1999 |isbn=9780805079326}}&lt;/ref&gt; ჰარბორდის თქმით, ათათურქმა დაგმო დეპორტაციები და გენოციდი, რომელიც „ერთიანობისა და პროგრესის მოძრაობის“ უმცირესობათა ფრაქციის ქმედებად შეაფასა. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი აღიარება საჯაროდ არ გაკეთებულა მისი მხრიდან, შემდგომ პერიოდში, ათათურქმა [[1920|1920 წელს]], თურქეთის პარლამენტში გამოსვლისას, მოვლენებს „სამარცხვინო აქტი“ უწოდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot; /&gt; ომისშემდგომ პერიოდში, თურქი ნაციონალისტები გენოციდის დამნაშავეებისა და მათი მომხრეების მხარდაჭერაზე იყვნენ დამოკიდებული და გადარჩენილი სომეხი მოსახლეობის დაბრუნება მათი ნაციონალისტური ამბიციებისთვის სასიკვდილო საფრთხედ აღიქმებოდა და შესაბამისად,{{sfn|Zürcher|2011|p=316}}{{sfn|Cheterian|2015|p=155}} შეუძლებელი იყო მათი დაბრუნება. მუსტაფა ქემალის მომხრეების პასუხისმგებლობა იყო ანატოლიიდან ქრისტიანი მოსახლეობის განდევნა და მკვლელობა.{{sfn|Bozarslan ''et al.''|2015|p=311}}{{sfn|Nichanian|2015|pp=229–230, 242}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The expulsion of non-Turkish ethnic and religious groups from Turkey to Syria during the 1920s and early 1930s {{!}} Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/expulsion-non-turkish-ethnic-and-religious-groups-turkey-syria-during-1920s-and-early-1930s.html |website=www.sciencespo.fr |access-date=23 April 2025 |language=en |date=15 April 2019}}&lt;/ref&gt; თურქ გენერლებს უბრძანეს „სომხეთის ფიზიკურად და პოლიტიკურად განადგურება“.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164–165}}{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} თურქეთის არმიამ [[სამხრეთი კავკასია|ამიერკავკასიაში]] თითქმის 100 000 სომეხი გაანადგურა, ხოლო კიდევ 100 000 [[კილიკია|კილიკიიდან]] გაიქცა [[საფრანგეთ-თურქეთის ომი|საფრანგეთის გასვლის]] დროს.{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შემდეგ, „ერთიანობისა და პრეგრესის მოძრაობის“ წევრ ომის დამნაშავეებს იმუნიტეტი მიენიჭათ{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=104}} და იმავე წლის ბოლოს, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებამ]] დაადგინა თურქეთის ამჟამინდელი საზღვრები და ბერძნული მოსახლეობის განდევნა. ხელშეკრულების არამუსლიმი უმცირესობების დაცვის დებულებებს არ ჰქონდა აღსრულების მექანიზმი და პრაქტიკაში არ მუშაობდა.{{sfn|Kieser|2018|p=28}}{{sfn|Suny|2015|pp=367–368}} სომხები, რომლებმაც დეპორტაციის თავიდან აცილება მოახერხეს და რომლებიც დედაქალაქის გარეთ ცხოვრობდნენ, [[1923|1923 წლის]]{{sfn|Cheterian|2015|p=203}}{{sfn|Suciyan|2015|p=65}} შემდეგაც იძულებითი ისლამიზაციისა და გოგონების გატაცების მსხვერპლნი გახდნენ, ხოლო სირიაში გაძევების პროცესი [[1929|1929 წლამდე]] გაგრძელდა.{{sfn|Kévorkian|2020|p=161}}

===თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის===
{{მთავარი|თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის}}
{{იხილეთ აგრეთვე|დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)}}
[[ფაილი:Ataturk25.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი (მარჯვნივ) [[ანკარა]]ში [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] (მარცხნივ) ერთად]]

[[1918|1918 წლის]] დეკემბრისთვის, იატაკქვეშა „ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტის“ (ეპკ) წინააღმდეგობის ორგანიზაციის, „[[ქარაქოლის საზოგადოება|ქარაქოლის]]“ ლიდერებმა მუსტაფა ქემალს [[ანტანტა|ანტანტის]] წინააღმდეგ საწინააღმდეგო მოძრაობის ხელმძღვანელობა შესთავაზეს. ისტორიკოსი [[ერიკ-იან ციურხერი]] ამტკიცებდა, რომ ქემალი განსაკუთრებით მოსაწონი კანდიდატი იყო, რადგან ის „ნდობით სარგებლობდა, როგორც ერთიანობის მომხრესა და პატრიოტს, აგრეთვე ის არც ისე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული არც [[ენვერ-ფაშა|ენვერსა]] და [[თალაათ-ფაშა|თალათის]] მმართველ ძალასთან და არც სომხების მასობრივ ხოცვა-ჟლეტვასთან იყო დაკავშირებული“.{{sfn|Ulgen|2010|p=373}}

[[1919|1919 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]], ''„Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari“''-მ („მისი უდიდებულესობა სულთნის საპატიო ადიუტანტი“), [[მირლივა]]ს წოდებით, მუსტაფა ქემალი მეცხრე არმიის ჯარების ინსპექტორად დაინიშნა, რათა დარჩენილი ოსმალეთის სამხედრო დანაყოფების რეორგანიზაციასა და შიდა უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე ეზრუნა. ამ დანიშვნამ, იგი ფაქტობრივად ანატოლიის სრულუფლებიან წარმომადგენლად აქცია, რაც მას რეგიონში მყოფ ყველა სამოქალაქო თუ სამხედრო პერსონალზე პასუხისმგებლობას ანიჭებდა.&lt;ref&gt;Andrew Mango, ''Atatürk'', John Murray, 1999, {{ISBN|978-0-7195-6592-2}}, p. 214.&lt;/ref&gt; 1919 წლის [[19 მაისი|19 მაისს]] ის [[სამსუნი|სამსუნში]] ჩავიდა. უპირველესი მიზანი ჰქონდა ოკუპანტი ძალების წინააღმდეგ ორგანიზებული [[თურქეთის ეროვნული მოძრაობა|ეროვნული მოძრაობის]] ჩამოყალიბება. 1919 წლის ივნისში მან გამოსცა [[ამასიის ცირკულარი]], რომლითაც გამოაცხადა, რომ ქვეყნის დამოუკიდებლობა საფრთხეში იყო. იმავე წლის 8 ივლისს ოსმალეთის არმია დატოვა, ხოლო ოსმალეთის მთავრობამ მისი დაპატიმრების ორდერი გასცა. თუმცა, [[ქიაზიმ ქარაბექირი|ქიაზიმ ქარაბექირმა]] და აღმოსავლეთ ანატოლიაში მოქმედმა სხვა სამხედრო მეთაურებმა მუსტაფა ქემალს მხარდაჭერა გამოუცხადეს და ის თავიანთ ლიდერად აღიარეს.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=222|language=en}}&lt;/ref&gt;

1919 წლის [[4 სექტემბერი|4 სექტემბერს]], ათათურქმა [[სივასი|სივასში]] [[სივასის კონგრესი|კონგრესი]] მოიწვია. თურქეთის სხვადასხვა პროვინციაში, მოკავშირეების მოწინააღმდეგეებმა გამოსცეს დეკლარაცია სახელწოდებით „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“). მუსტაფა ქემალი კონგრესის აღმასრულებელი კომიტეტის ხელმძღვანელად დაინიშნა,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Rustow, Dankwart A. (1968). pp.794–795&lt;/ref&gt; რამაც მას მომავალი პოლიტიკის გასატარებლად საჭირო ლეგიტიმაცია მისცა.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p.293&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; პროცესის დასრულების შემდეგ გუბერნატორებისა და მეთაურების ჯგუფმა ერთგულება აღუთქვა მის წარმომადგენლობით კომიტეტს, ხოლო ისინი, ვინც არ დაემორჩილნენ, ნაციონალისტმა აგენტებმა დაამხეს. ამავე დროს სტამბოლის მთავრობამ [[ამასიის პრიტოკოლი]]თ ნაციონალისტური დღის წესრიგის დაცვაზე აიღო ვალდებულება.

[[ოსმალეთის პარლამენტი]]ს ბოლო [[ოსმალეთის იმპერიის საერთო არჩევნები (1919)|არჩევნებში]], რომელიც [[1919|1919 წლის]] დეკემბერში ჩატარდა, აბსოლუტური უმრავლესობა არჩევნებში „ანატოლიისა და რუმელიის უფლებათა დაცვის ასოციაციის“ (''Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'') კანდიდატებმა მოიპოვეს, რომელსაც მუსტაფა ქემალი ხელმძღვანელობდა, რომელიც თავად იმ დროისთვის ანგორაში დარჩა, რომელიც ამჟამად [[ანკარა|ანკარის]] სახელითაა ცნობილი. პარლამენტის მეოთხე (და ბოლო) ვადა კონსტანტინოპოლში [[1920|1920 წლის]] [[12 იანვარი|12 იანვარს]] გაიხსნა. იგი ბრიტანულმა ძალებმა 1920 წლის [[18 მარტი|18 მარტს]], „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“) მიღებიდან მალევე დაშალა. ეს დაემთხვა მოკავშირეთა ძალების მიერ [[სტამბოლის ოკუპაცია|ქალაქის ოკუპაციის]] ფაქტს. ამის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალმა ანგორაში დაფუძნებულ ახალ თურქულ პარლამენტში — „[[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული კრებაში]]“, ეროვნული არჩევნების ჩატარება გადაწყვიტა.&lt;ref name=&quot;feroz50&quot;&gt;Ahmad, ''The Making of Modern Turkey'', 50&lt;/ref&gt; 1920 წლის [[23 აპრილი|23 აპრილს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით ეროვნული ასამბლეა გაიხსნა და ათათურქიც ასამბლეის სპიკერი გახდა. ამ ფაქტმა ფაქტობრივად ქვეყანაში [[დიარქია|დიარქიის]] მდგომარეობა შექმნა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Heper |first1=Metin |title=The Routledge Handbook of Modern Turkey |last2=Sayari |first2=Sabri |date=7 May 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-30964-9 |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1920 წლის მაისში, ორ მთავრობას შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ თურქეთის [[სტამბოლის სასამართლო პროცესები (1919-1920)|სამხედრო სასამართლოს]] მიერ მუსტაფა ქემალისთვის დაუსწრებლად სიკვდილით დასჯით განაჩენის გამოტანა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|last1=Dadrian|first1=Vahakn N.|title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials|last2=Akçam|first2=Taner|date=2011|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-251-1|pages=196, 199|language=en|author-link=Vahakn Dadrian|author-link2=Taner Akçam}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალთან ერთად სიკვდილით დასჯა მიესაჯათ [[ედიფ ადივარ ჰალიდე|ჰალიდე ედიფს]] (ადივარი) და [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატს]] (ჯებესოი).&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|last=Macfie|first=A.L.|title=Atatürk|publisher=[[Routledge]]|year=2014|isbn=978-1-138-83-647-1|pages=97|author-link=A. L. Macfie}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:The Abilene Daily Reporter (Abilene, Tex.), Vol. 24, No. 133, Ed. 1 Friday, October 13, 1922 - DPLA - 4f8cde42a03b2ac9f5ff0aa395b4babf (page 1) (cropped).jpg|thumb|left|[[ტეხასი|ტეხასში]] არსებული ''[[Abilene Reporter-News]]'' 1922 წლის 13 ოქტომბერს დაწერა, რომ მუსტაფა ქემალი „თურქეთის [[ჯორჯ ვაშინგტონი]]ა“]]

[[1920|1920 წლის]] [[10 აგვისტო]]ს, ოსმალეთის [[სავეზირო|დიდმა ვეზირმა]], [[დამატი ფერიდ-ფაშა|დამათ ფერიდ ფაშამ]] ხელი მოაწერა [[სევრის ხელშეკრულება]]ს, რითაც დასრულდა [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმა, მათ შორის იმ რეგიონების დაყოფა, რომლებსაც თურქი ნაციონალისტები თავიანთ სამშობლოდ მიიჩნევდნენ. მუსტაფა ქემალმა კი მოითხოვა ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა და თურქული უმრავლესობის ინტერესების დაცვა „თურქულ მიწაზე“. მან დაარწმუნა ეროვნული ასამბლეა შეეკრიბა ეროვნული არმია. ეროვნული არმია ამით დაუპირისპირდა მოკავშირეთა საოკუპაციო ძალების მიერ მხარდაჭერილ ხალიფატის არმიას და მისი უშუალო ამოცანა იყო [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] [[სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა|სომხური ძალების]] და [[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|დასავლეთ ფრონტზე]] სმირნიდან (დღევანდელი [[იზმირი]]) აღმოსავლეთით მიმავალი [[საბერძნეთის არმია|ბერძნული ძალების]] წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებმაც ქალაქი [[1919|1919 წლის]] მაისში [[სმირნის ოკუპაცია|დაიკავეს]].&lt;ref&gt;''Documents on British Foreign Policy'', vol. vii, p. 303.&lt;/ref&gt;

[[1920|1920 წლის]] შემოდგომაზე [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|სომხეთში შეჭრისა]] და მოგვიანებით ბერძნების წინააღმდეგ ეროვნული ასამბლეის არმიის სამხედრო წარმატებები შესაძლებელი გახდა ქემალისტებისთვის რუსეთის [[ბოლშევიკები]]ს მიერ ოქროსა და შეიარაღების მუდმივი მიწოდების წყალობით, რაც 1920 წლის შემოდგომიდან მოყოლებული მიეწოდებოდა.&lt;ref&gt;В. Шеремет. ''Босфор.'' Moscow, 1995, p. 241.&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk askerî birlikleri denetlerken, İzmit, 18 Haziran 1922.png|thumb|მუსტაფა ქემალი თურქულ ჯარებს ამოწმებს, [[1922|1922 წლის]] [[18 ივნისი]]]]

[[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|თურქეთ-საბერძნეთის ომის]] დროს გამართული რიგი ბრძოლების შემდეგ, ბერძნული არმია [[ანკარა|ანკარიდან]] დასავლეთით სულ რაღაც ოთხმოცი კილომეტრში, მდინარე [[საქარია]]მდე მიაღწია. [[1921|1921 წლის]] [[5 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალი ეროვნულმა ასამბლეამ თავისი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დააწინაურა.&lt;ref name=&quot;AA&quot;&gt;{{Cite web |title=A short history of AA |url=http://www.aa.com.tr/tarihce_en/   |publisher=Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109132901/http://www.aa.com.tr/tarihce_en/ |archive-date=9 January 2008 |access-date=1 January 2008 |quote=''Ikdam'' newspaper dated 9 August 1921, reproducing the dispatches of AA dated 5 August and 6th, 1921, announced that Mustafa Kemal was promoted to ''Chief Commander'' }}&lt;/ref&gt; [[საქარიის ბრძოლა]] 1921 წლის [[23 აგვისტო]]დან [[13 სექტემბერი|13 სექტემბრამდე]] გაგრძელდა და ბერძნების დამარცხებით დასრულდა. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, 1921 წლის 19 სექტემბერს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] მუსტაფა ქემალს [[მარშალი]]ს წოდება და [[ღაზი]]ს ტიტული მიანიჭა. მოკავშირეები, რომლებიც უგულებელყოფდნენ მუსტაფა ქემალის წარმატებების მასშტაბებს, იმედოვნებდნენ, რომ ანგორას სამშვიდობო შეთანხმების სახით სევრის ხელშეკრულების შეცვლილ ვერსიას მიაღებინებდნენ, მაგრამ მათი წინადადება უარყვეს. [[1922|1922 წლის]] აგვისტოში, მუსტაფა ქემალმა [[აფიონყარაჰისარი|აფიონყარაჰისართან]] მიმდინარე [[დუმლუფინარის ბრძოლა]]ში ბერძნულ საბრძოლო ხაზებზე ტოტალური შეტევა წამოიწყო და თურქულმა ძალებმა 1922 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]] [[იზმირი|იზმირზე]] სრული კონტროლი აღადგინეს.&lt;ref&gt;Greco-Turkish wars, Britannica CD 99&lt;/ref&gt; 1922 წლის [[10 სექტემბერი|10 სექტემბერს]], მუსტაფა ქემალმა [[ერთა ლიგა]]ს დეპეშა გაუგზავნა, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ თურქული მოსახლეობა იმდენად გაღიზიანებული იყო მიმდინარე მოვლენებით, რომ [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|ანკარის მთავრობა]] ვერ იქნებოდა პასუხისმგებელი შემდგომ შესაძლო [[სმირნის ხოცვა-ჟლეტა|მასობრივ]] [[ხოცვა-ჟლეტების სია თურქეთ-საბერძნეთის ომის დროს (1919–1922)|ხოცვა-ჟლეტებზე]].&lt;ref&gt;James, Edwin L. &quot;[https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE Kemal Won't Insure Against Massacres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303214102/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE |date=3 March 2016 }},&quot; ''[[New York Times]]'', 11 September 1922.&lt;/ref&gt;

===თურქეთის რესპუბლიკის დაფუძნება===
{{მთავარი|ლოზანის საზავო ხელშეკრულება}}
[[1922|1922 წლის]] [[21 ნოემბერი|21 ნოემბერს]] [[ლოზანის კონფერენცია]] დაიწყო. თურქეთმა, რომელსაც წარმოადგენდა ეროვნული ასამბლეის სახილით [[ისმეთ ინენიუ]], უარი თქვა ნებისმიერ წინადადებაზე, რომელიც საფრთხეს შეუქმნიდა თურქეთის სუვერენიტეტს,&lt;ref&gt;Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', 365&lt;/ref&gt; როგორიცაა თურქეთის ფინანსების კონტროლი, [[ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაციები|კაპიტულაციები]], [[თურქეთის სრუტეები|სრუტეები]] და სხვა საკითხები. მიუხედავად იმისა, რომ კონფერენცია 4 თებერვალს შეჩერდა, იგი 23 აპრილის შემდეგ განახლდა და ძირითადი ფოკუსი ეკონომიკურ საკითხებზე გაკეთდა.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot; /&gt; [[1923|1923 წლის]] [[24 ივლისი|24 ივლისს]], ხელი მოეწერა [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება]]ს მოკავშირე სახელმწიფოებსა და ეროვნულ ასამბლეას შორის, სადაც ეს უკანასკნელი [[თურქეთი]]ს მთავრობად აღიარეს.

1923 წლის [[29 ოქტომბერი|29 ოქტომბერს]] [[თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადება|თურქეთის რესპუბლიკა გამოცხადდა]].&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Turkey – Declaration of the Turkish republic {{!}} history – geography |language=en |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914215229/https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ, ეს თარიღი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღედ]] და ეროვნულ დღესასწაულად აღინიშნება.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Republic Day in Turkey |url=https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |website=www.timeanddate.com |language=en |access-date=21 November 2017 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821012612/https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==პრეზიდენტობა==
{{იხილეთ აგრეთვე|ქემალიზმი|ათათურქის რეფორმები}}
[[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაფუძნებით დაიწყო ქვეყნის მოდერნიზაციის მცდელობები. [[თურქეთის მთავრობა|ახალმა მთავრობამ]] გააანალიზა დასავლეთის სახელმწიფოების, როგორიცაა [[საფრანგეთი]], [[შვედეთი]], [[იტალია]] და [[შვეიცარია]], ინსტიტუტები და კონსტიტუციები და დაიწყო მათი მორგება თურქი ერის საჭიროებებსა და მახასიათებლებს. საზოგადოების მხრიდან მუსტაფა ქემალის განზრახვების შესახებ ცოდნის ნაკლებობის გამო, საზოგადოებამ აღფრთოვანებით აღნიშნავდა, რომ: „ჩვენ ვბრუნდებით [[ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა|პირველი ხალიფების]] დროში“ (რედ. შენ. ''ანუ, აღორძინების დრო'').&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 394&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალმა [[ფევზი ჩაქმაქი]], [[ქიაზიმ იოზალფი]] და [[ისმეთ ინენიუ]] ისეთ პოლიტიკურ თანამდებობებზე დანიშნა, სადაც მათ შეეძლოთ [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] გატარება. მან ისარგებლა თავისი, როგორც ეფექტური სამხედრო ლიდერის რეპუტაციით და მომდევნო წლები, [[1938|1938 წელს]] გარდაცვალებამდე, პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური რეფორმების გატარებაში გაატარა. ამით, მან თურქული საზოგადოება [[ოსმალეთის იმპერია|უზარმაზარი იმპერიის]] მუსლიმურ ნაწილად აღქმიდან, თანამედროვე, დემოკრატიულ და [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] ეროვნულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა. ამან დადებითი გავლენა მოახდინა [[ადამიანის კაპიტალი|ადამიანურ კაპიტალზე]], რადგან მას შემდეგ სკოლაში მნიშვნელოვანი იყო მეცნიერება და განათლება. [[ისლამი|ისლამმა]] კი კონცენტრაცია მეჩეთებსა და რელიგიურ ადგილებში მოახდინა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107507180 |page=226}}&lt;/ref&gt;

===საშინაო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk Samsun-Çarşamba tren hattı açılışında.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[სამსუნი]]-[[ჩარშამბა (სამსუნი)|ჩარშამბას]] რკინიგზის ხაზის გახსნის ცერემონიაზე (1928 წელი)]]
მუსტაფა ქემალის მამოძრავებელი მიზანი ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა იყო.&lt;ref name=&quot;mango367&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 367&lt;/ref&gt; მან თავისი პოზიცია შემდეგნაირად განმარტა:

{{ციტატა|...სრული დამოუკიდებლობის ქვეშ, რა თქმა უნდა, ვგულისხმობთ სრულ ეკონომიკურ, ფინანსურ, სამართლებრივ, სამხედრო, კულტურულ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ყველა საკითხში. ამ საკითხებში დამოუკიდებლობის ჩამორთმევა ერისა და ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობის ჩამორთმევის ტოლფასია.&lt;ref&gt;Gerd Nonneman, Analyzing Middle East foreign policies and the relationship with Europe, Published 2005 Routledge, p. 204 {{ISBN|0-7146-8427-9}}&lt;/ref&gt;}}

მან ფართომასშტაბიანი რეფორმები ჩაატარა სოციალურ, კულტურულ და ეკონომიკურ ასპექტებში, რითაც ახალი რესპუბლიკის საკანონმდებლო, სასამართლო და ეკონომიკური სტრუქტურების საფუძველი ჩამოაყალიბა. მიუხედავად იმისა, რომ მოგვიანებით ზოგიერთის მიერ იგი ფართომასშტაბიანი რეფორმების ფუძემდებლად აღიარეს, მისი რეფორმისტული იდეების უმეტესობა უკვე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში არსებობდა ოსმალეთის ინტელექტუალურ წრეებში და უფრო ღიად გამოიხატა [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია|ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის]] შემდეგ.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p55&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=9 May 2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=55 |access-date=4 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

მუსტაფა ქემალმა შექმნა [[ექვსი ისარი|დროშა]], რომელიც ძველ ოსმალურ და ახალ რესპუბლიკურ მმართველობას შორის ცვლილებებს ასახავდა. ამ დროშაზე თითოეული ცვლილება თითო ისრით იყო სიმბოლიზებული. თურქეთის რესპუბლიკის ამ განმსაზღვრელ იდეოლოგიას „ექვს ისარს“ ანუ [[ქემალიზმი|ქემალიზმს]] უწოდებენ. ქემალიზმი, მუსტაფა ქემალის [[პოლიტიკური რეალიზმი|რეალიზმისა]] და [[პრაგმატიზმი]]ს კონცეფციას ეფუძნება.&lt;ref&gt;Webster, ''The Turkey of Atatürk: social process in the Turkish reformation'', 245&lt;/ref&gt; ნაციონალიზმის, პოპულიზმისა და [[ეტატიზმი]]ს საფუძვლები ექვსი ისრის ფარგლებში იყო განსაზღვრული. ეს საფუძვლები ახალი არ იყო მსოფლიო პოლიტიკაში და, უფრო სწორად, თურქეთის ელიტაში. მათ უნიკალურს ხდიდა ის, რომ ეს ურთიერთდაკავშირებული საფუძვლები პირდაპირ თურქეთის საჭიროებებისთვის იყო ჩამოყალიბებული. ამის კარგი მაგალითია [[სეკულარიზმი]]ს განმარტება და გამოყენება — ქემალისტური სეკულარული სახელმწიფო მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა უპირატესად ქრისტიანული სახელმწიფოებისგან.

====სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1923–1924)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Mevlevi Order March 1923.png|thumb|left|მუსტაფა ქემალი 1923 წელს, [[მევლევები|მევლევის ორდენის]] წევრებთან ერთად, სანამ მათი ორგანიზაცია უკანონო გახდებოდა და მათი [[დერვიში|დერვიშების]] ლოჟა [[მევლანას მუზეუმი|მევლანას მუზეუმად]] გადაიქცეოდა. მევლევის ორდენმა მოახერხა არაპოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნა, რომელიც დღემდე არსებობს.]]

მუსტაფა ქემალის [[1923|1923 წელს]] რესპუბლიკის გამოცხადებამდე დათარიღებული პირადი დღიურის ჩანაწერები აჩვენებს, რომ მას სწამდა ხალხის სუვერენიტეტის მნიშვნელობის. ახალი რესპუბლიკის შექმნისას, თურქმა რევოლუციონერებმა განუდგნენ კოსმოპოლიტური [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლისა]] და მისი ოსმალური მემკვიდრეობის დატოვებულ კორუფციასა და დეკადენციას (რეგრესს).&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 391–392&lt;/ref&gt; მაგალითად, მათ [[ანკარა]] (წინათ ცნობილი, როგორც ''ანგორა'') ქვეყნის ახალ დედაქალაქად აქციეს და განახორციელეს [[თურქეთის საფოსტო მარკებისა და ფოსტის ისტორია|თურქეთის საფოსტო სამსახურის]] რეფორმა. ოდესღაც [[ანატოლია|ანატოლიის]] სიღრმეში მდებარე პროვინციული ქალაქი, ამგვარად დამოუკიდებლობის მოძრაობის ცენტრად გადაიქცა. მუსტაფა ქემალს სურდა „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“,&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 362&lt;/ref&gt; რაც წარმოედგინა [[წარმომადგენლობითი დემოკრატია]]დ და [[საპარლამენტო სუვერენიტეტი|საპარლამენტო სუვერენიტეტად]], სადაც ეროვნული პარლამენტი იქნებოდა ძალაუფლების საბოლოო წყარო.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot; /&gt;

მომდევნო წლებში მან გარკვეულწილად შეცვალა თავისი პოზიცია — ქვეყანას უზარმაზარი აღდგენითი სამუშაო სჭირდებოდა და „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“ ასეთ გარემოში ვერ იმუშავებდა. რევოლუციონერები ძველი ოსმალეთის რეჟიმის მხარდამჭერების, ასევე ახალი იდეოლოგიების, როგორიცაა [[კომუნიზმი]] და [[ფაშიზმი]], მხარდამჭერების გამოწვევებს წააწყდნენ. მუსტაფა ქემალმა, [[1920-იანები|1920-იან]] და [[1930-იანები|1930-იან]] წლებში ფაშისტური და კომუნისტური დოქტრინების შედეგები დაინახა და ორივე უარყო.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 252&lt;/ref&gt; მან ხელი შეუშალა [[ტოტალიტარიზმი|ტოტალიტარული]] პარტიული მმართველობის გავრცელებას თურქეთში, რომელიც უკვე [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]], [[მესამე რაიხი|გერმანიასა]] და [[იტალია]]ში ბატონობდა.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 501&lt;/ref&gt; ზოგიერთმა მისი წინააღმდეგობა და ამ იდეოლოგიების ჩახშობა კონკურენციის აღმოფხვრის საშუალებად აღიქვა, ხოლო სხვები თვლიდნენ, რომ ეს აუცილებელი იყო ახალგაზრდა თურქული სახელმწიფოს არასტაბილური ახალი იდეოლოგიებისა და კონკურენტი ფრაქციების დასაცავად.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bozkurt |first=Gülnihal |date=2003 |title=Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası |magazine=Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალის დროსვე დაიწყო დაპატიმრებების პროცესი, რომელიც ცნობილია როგორც ''[[1927 წლის დაკავებები]]'', სადაც ფართომასშტაბიანი დაპატიმრების პოლიტიკა დაიწყო [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ისტორიული)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] წევრების წინააღმდეგ. კომუნისტური პოლიტიკური მოღვაწეები, როგორებიც იყვნენ [[ჰიქმეთ ქივილჯიმლი]], [[ნაზიმ ჰიქმეთი]] და შეფიქ ჰიუსნიუ, გაასამართლეს და მიუსაჯეს პატიმრობა. შემდეგ, [[1937|1937 წელს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით დელეგაციამ, გადაწყვიტა ქივილჯიმლის ნაწერების აკრძალვა, როგორც მავნე კომუნისტური პროპაგანდა.&lt;ref&gt;Demirci, Fatih ''Kadro Hareketi ve Kadrocular'', Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2006, sayı 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ergüder, J. ''1927 Komünist Tevkifatı, &quot;İstanbul Ağır Ceza Mahkemesindeki Duruşma&quot;'', Birikim Yayınları, İstanbul, 1978&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Başvekalet Kararlar Dairesi Müdürlüğü 15 Aralık 1937 tarih, 7829 nolu kararname] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg |date=7 June 2016 }}. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019. Ayrıca: [https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Arşiv bağlantısı].&lt;/ref&gt;
[[ფაილი:Atatürk 1924'te Bursa halkına hitap ediyor.jpg|thumb|[[ბურსა]]ში სიტყვით გამოსვლის დროს, 1024 წელი]]

ახალი რესპუბლიკის გული [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეა]] იყო, რომელიც მუსტაფა ქემალმა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დააარსა.&lt;ref name=&quot;single&quot;&gt;Koçak, Cemil (2005) &quot;Parliament Membership during the Single-Party System in Turkey (1925–1945)&quot;, ''European Journal of Turkish Studies''&lt;/ref&gt; არჩევნები თავისუფალი და თანასწორი იყო, რომელიც საყოველთაო კენჭისყრაზე იყო დაფუძნებული.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; ეროვნული ასამბლეის დეპუტატები თურქული საზოგადოების ხმას წარმოადგენდნენ, მისი პოლიტიკური შეხედულებებისა და სურვილების გამოხატვით. მას ჰქონდა უფლება აერჩია და გაეკონტროლებინა როგორც მთავრობა, ასევე [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]. თავდაპირველად, ის ასევე მოქმედებდა როგორც საკანონმდებლო ხელისუფლება, აკონტროლებდა აღმასრულებელ შტოს და, საჭიროების შემთხვევაში, 1921 წლის [[თურქეთის კონსტიტუცია (1921)|თურქეთის კონსტიტუციის]] მიხედვით, მაკონტროლირებელი ორგანოს ფუნქციასაც ასრულებდა.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; [[1924|1924 წლის]] [[თურქეთის კონსტიტუცია (1924)|თურქეთის კონსტიტუციამ]] სახელმწიფოს საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ორგანოებს შორის [[ხელისუფლების დანაწილება|უფლებამოსილებების გამიჯვნის]] სუსტი წესი დააწესა, მაშინ როდესაც სასამართლო სისტემაში ამ ორის გამიჯვნა მკაცრი იყო. მუსტაფა ქემალს, იმ დროს [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]], ამ პოლიტიკურ სისტემაში დომინანტური პოზიცია ეკავა.

[[1925|1925 წელს]], 1924 წლის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, [[დე ფაქტო]]დ ერთპარტიული რეჟიმი დამყარდა. ეროვნულ ასამბლეაში წარმოდგენილი ერთადერთი პოლიტიკური პარტია იყო „სახალხო პარტია“, რომელიც მუსტაფა ქემალმა 1923 წლის 9 სექტემბერს დააარსა. თუმცა, პარტიული კულტურის თანახმად, პარტიის დაარსების თარიღი იყო სივასის კონგრესის გახსნის დღე, ანუ 1919 წლის 4 სექტემბერი. 1924 წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], მას სახელი შეეცვალა და ეწოდა ''„Cumhuriyet Halk Fırkası“'' ანუ [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|„რესპუბლიკური სახალხო პარტია“]] (სიტყვა ''fırka'' [[1935|1935 წელს]] სიტყვით ''parti'' შეიცვალა).

====სამოქალაქო დამოუკიდებლობა და ხალიფატი (1924–1925)====
[[ფაილი:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|thumb|180px|მუსტაფა ქემალი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღის]] მეორე წლისთავზე, 1925 წლის 29 ოქტომბერი]]
[[სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმებას და სხვა კულტურული რეფორმების გადაწყვეტილებას ხისტი წინააღმდეგობა შეხვდა. კონსერვატიულმა ჯგუფებმა ეს დადებითად არ შეაფასეს და ქემალისტურ რეფორმატორებზე თავდასხმები დაიწყეს.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; ეს მნიშვნელოვანი ზომა იყო მუსტაფა ქემალის პოლიტიკური სისტემის რეფორმირებისა და ეროვნული სუვერენიტეტის ხელშეწყობის მცდელობაში. მუსლიმი უმრავლესობისთვის კი ისლამის ადრეულ საუკუნეებში ხალიფატი [[სუნიზმი|სუნიტური ისლამის]] ძირითადი პოლიტიკური კონცეფცია იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Review: Revivalism, Shi'a Style |url=http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |date=3 January 2007 |publisher=The National Interest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213114848/http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |archive-date=13 February 2008 |access-date=6 September 2013 }}&lt;/ref&gt; სულთანატის გაუქმება უფრო ადვილი საქმე იყო, რადგან იმ დროს სახალიფოს დატოვება სულთანატის მომხრეებს აკმაყოფილებდა. ამან გამოიწვია სისტემის გაყოფა, სადაც ერთ მხარეს ახალი რესპუბლიკა და მეორე მხარეს ისლამური მმართველობის ფორმა — ხალიფათი იყო, ხოლო მუსტაფა ქემალს და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] აწუხებდა ის ფაქტი, რომ ხალიფატის დატოვება „აძლიერებდა იმ მოლოდინებს, რომ სუვერენი (მონარქი) ხალიფას საფარქვეშ დაბრუნდებოდა“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 403&lt;/ref&gt; ხალიფა [[აბდულმეჯიდ II]] კი ამ დროს სულთანატის გაუქმების შემდეგ ([[1922]]) აირჩიეს.

ხალიფას ჰქონდა საკუთარი პირადი ბიუჯეტი და ასევე პირადი მოსამსახურეები, რომელიც მოიცავდა ასევე სამხედრო პერსონალს. მუსტაფა ქემალის განცხადებით, ამას არ ჰქონდა „რელიგიური“ ან „პოლიტიკური“ გამართლება. მას სჯეროდა, რომ ხალიფა აბდულმეჯიდ II საშინაო და საგარეო საქმეებში სულთნების კვალს მიჰყვებოდა, კერძოდ: იღებდა და პასუხობდა უცხოელ წარმომადგენლებსა და სარეზერვო ოფიცრებს, მონაწილეობდა ოფიციალურ ცერემონიებსა და საზეიმო მიღებებში.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 401&lt;/ref&gt; მას სურდა ხალიფატის უფლებამოსილებების ინტეგრირება პარლამენტის უფლებამოსილებებში. ამ მხრივ მისი საქმიანობა [[1924|1924 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] დაიწყო, როდესაც ინენიუმ, ჩაქმაქმა და იოზალფმა დათანხმდნენ ხალიფატის გაუქმებას.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot; /&gt; ხალიფამ საპასუხოდ განცხადება გააკეთა, რომ არ ჩაერეოდა პოლიტიკურ საქმეებში.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; 1924 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]], პარლამენტში, მუსტაფა ქემალმა განაცხადა:

{{ციტატა|ისლამი, როგორც რელიგია ფასს შეიძენს, თუ ის აღარ იქნება პოლიტიკური ინსტრუმენტი, როგორც ეს წარსულში იყო.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 404&lt;/ref&gt;}}

1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] ხალიფატი ოფიციალურად გაუქმდა და მისი უფლებამოსილებები თურქეთის პარლამენტს გადაეცა. სხვა მუსლიმური ერები კითხვის ქვეშ დააყენეს თურქეთის მიერ [[სახალიფოს გაუქმება|სახალიფოს ცალმხრივი გაუქმების]] კანონიერებაზე, როდესაც მსჯელობდნენ, დაედასტურებინათ თუ არა თურქეთის გადაწყვეტილება, ან თუ დაენიშნათ ახალი ხალიფა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot;&gt;Majid Khadduri (2006) War and peace in the law of Islam, The Lawbook Exchange, Ltd., {{ISBN|1-58477-695-1}}. pp. 290–91&lt;/ref&gt; [[1926|1926 წლის]] მაისში [[კაირო]]ში გაიმართა „სახალიფოს კონფერენცია“ და მონაწილეებმა მიიღეს რეზოლუცია, რომლითაც სახალიფო „ისლამში აუცილებლობად“ გამოცხადდა, თუმცა, ეს გადაწყვეტილება ვერ განხორციელდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt;

[[მექა]]სა (1926) და [[მსოფლიო ისლამური კონგრესი|იერუსალიმში]] (1931) კიდევ ორი ისლამური კონფერენცია გაიმართა, თუმცა, შეთანხმების მიღწევა ვერ ისევ მოხერხდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; თურქეთმა არ დაეთანხმა სახალიფოს აღდგენას და ეს მისი ძირითადი არსებობის წინააღმდეგ თავდასხმად აღიქვა. ამასობაში, მუსტაფა ქემალმა და რეფორმისტებმა საკუთარი გზა განაგრძეს.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Eksi |first=Oktay |date=16 April 2008 |title=Paralardaki resimler |work=[[Hurriyet]] |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |access-date=24 April 2008 |quote=İsmet Paşa &quot;kurumlaşma&quot; ile neyi kastettiğini de şöyle anlattı:&lt;br /&gt;Biz Cumhuriyeti kurduğumuz zaman onu yaşatıp yaşatamayacağımız en büyük sorun idi. Çünkü Saltanatın ve Hilafetin lağvına karşı olanların sayısı çoktu ve hedefleri de Cumhuriyetti. Cumhuriyetin 10 yaşına bastığını görmek o yüzden önemliydi. Nitekim büyük Atatürk'ün emriyle 10'uncu yıl kutlamaları çok büyük bir bayram oldu. Biz de Cumhuriyetin ve devletin kurumlaştığını göstermeye bundan sonra hep itina ettik... |archive-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121170457/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1924 წლის [[8 აპრილი|8 აპრილს]], ასევე გააუქმეს [[შარიათი]]ს სასამართლოები კანონის ძალით.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p158&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=158 |access-date=5 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1924 |url=http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |publisher=Ministry of Culture And Tourism |access-date=4 June 2013 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221115/http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

====საგანმანათლებლო რეფორმა====
სახალიფოს გაუქმებას მოჰყვა ფართომასშტაბიანი ძალისხმევა სამთავრობო და რელიგიური საქმეების გამიჯვნის მიზნით. განათლება ამ ძალისხმევის ქვაკუთხედი გახდა. [[1923|1923 წელს]] არსებობდა საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამი ძირითადი ჯგუფი. ყველაზე გავრცელებული საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო არაბულზე და ყურანის შესწავლაზე დაფუძნებული [[მედრესე]]. მეორე ჯგუფი იყო „იდადი“ და „სულთანი“ (''idadî'' და ''sultanî''), [[თანზიმათი]]ს ეპოქის რეფორმისტული სკოლები. ბოლო ჯგუფში შედიოდა კოლეჯები და უმცირესობათა სკოლები უცხო ენებზე, რომლებიც იყენებდნენ მოსწავლეთა განათლების უახლეს სწავლების მოდელებს. ძველი სამედრესო განათლებამ მოდერნიზაცია განიცადა.&lt;ref name=dew/&gt; მუსტაფა ქემალმა შეცვალა კლასიკური ისლამური განათლება საგანმანათლებლო დაწესებულებების წახალისებული მოდერნიზაციით.&lt;ref name=dew/&gt; მან საგანმანათლებლო რეფორმა დაუკავშირა ერის [[დოგმატი|დოგმებისგან]] განთავისუფლებას, რომელსაც იგი უფრო მნიშვნელოვნად მიიჩნევდა, ვიდრე თურქეთის ომს დამოუკიდებლობისთვის. მისი სიტყვებით:

{{ციტატა|დღეს ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე პროდუქტიული ამოცანაა ეროვნული განათლების [გაერთიანება და მოდერნიზაცია] საქმეები. ჩვენ უნდა ვიყოთ წარმატებულები ეროვნული განათლების საქმეებში და ჩვენ ვიქნებით კიდევაც. ერის განთავისუფლება მხოლოდ ამ გზით მიიღწევა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk's views on education |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |last=Republic of Turkey Ministry of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=20 November 2007 |archive-date=28 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028090833/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

[[1924|1924 წლის]] ზაფხულში მუსტაფა ქემალმა [[ანკარა]]ში ამერიკელი განათლების რეფორმატორი [[ჯონ დიუი]] მიიწვია, რომ მას თურქეთის განათლების რეფორმასთან დაკავშირებით რჩევა მიეცა.&lt;ref name=&quot;dew&quot;&gt;Wolf-Gazo, ''John Dewey in Turkey: An Educational Mission'', 15–42.&lt;/ref&gt; მისი საჯარო განათლების რეფორმები მიზნად ისახავდა მოქალაქეების მომზადებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიურობისთვის, საზოგადოებაში განათლების დონის გაზრდის გზით. მას სურდა სავალდებულო დაწყებითი განათლების შემოღება როგორც ბიჭებისთვის, ისე გოგონებისთვის, ვინაიდან ეს ძალისხმევა რესპუბლიკისთვის მუდმივი ამოცანა იყო. მან აღნიშნა, რომ [[განათლება თურქეთში|თურქეთში განათლების]] ერთ-ერთი მთავარი მიზანი უნდა ყოფილიყო ისეთი თაობის აღზრდა, რომელსაც ის „საზოგადოებრივ კულტურას“ უწოდებდა. სახელმწიფო სკოლებმა შექმნეს საერთო სასწავლო გეგმა, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც „განათლების გაერთიანება“.

განათლების გაერთიანების რეფორმა ძალაში შევიდა 1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] „განათლების გაერთიანების შესახებ“ კანონით (No. 430). ახალი კანონით, განათლება გახდა ინკლუზიური და დაორგანიზებული სამოქალაქო საზოგადოების მოდელზე. ამ ახალი დიზაინით, ყველა სკოლამ თავისი სასწავლო გეგმა წარუდგინა „[[თურქეთის ეროვნული განათლების სამინისტრო|ეროვნული განათლების სამინისტროს]]“ — სამთავრობო სააგენტოს, რომელიც სხვა ქვეყნების განათლების სამინისტროების მოდელის მიხედვით იყო შექმნილი. ამავდროულად, რესპუბლიკამ გააუქმა ორი სხვა სამინისტრო და სასულიერო პირები [[რელიგიის საკითხთა სამმართველო (თურქეთი)|რელიგიის საკითხთა სამმართველოს]] დაუქვემდებარა, რაც [[სეკულარიზმი თურქეთში|თურქეთში სეკულარიზმის]] ერთ-ერთი საფუძველი გახდა. განათლების ერთიანი სასწავლო გეგმის ფარგლებში გაერთიანებამ „ოსმალეთის იმპერიის სასულიერო პირები“ ეპოქა დაასრულა, თუმცა, ეს თურქეთში რელიგიური სკოლების დასასრული არ ყოფილა. ისინი უმაღლეს სასწავლებლებად გადააქციეს, სანამ მუსტაფა ქემალის გარდაცვალების შემდეგ მთავრობამ ისინი საშუალო სკოლის სახით არ აღადგინა.

====დასავლური ჩაცმულობა====
[[ფაილი:Ataturk-hatreform.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალს გაფერადებული ფოტო მისი [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდით]], 1925 წელს [[კასთამონუ]]ში სიტყვით გამოსვლის შემდეგ.]]
[[1925|1925 წლის]] შემოდგომიდან დაწყებული, მუსტაფა ქემალმა თურქებს თანამედროვე ევროპული სამოსის ტარებისკენ მოუწოდა.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;İğdemir, ''Atatürk'', 165–70&lt;/ref&gt; მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი, ახლო აღმოსავლური სამოსის ტრადიციები დაევიწყებინა ერს და დაესრულებინა ჩაცმულობის რეფორმების სერია, რომელიც თავდაპირველად [[მაჰმუდ II]]-მ წამოიწყო.&lt;ref name=UNESCO/&gt; ასე, სულთან მაჰმუდ II-მ [[1826|1826 წელს]] დააწესა [[ფესი]]ს ტარება, როგორც ოსმალეთის იმპერიის მოდერნიზაციის ძალისხმევის ნაწილი. 1925 წლის [[ქუდის კანონი|ქუდის კანონმა]] ფესის ნაცვლად დასავლური სტილის ქუდების გამოყენება შემოიღო. პირველ რიგში, მუსტაფა ქემალმა ქუდი საჯარო მოხელეებისთვის სავალდებულო გახადა.&lt;ref name=UNESCO/&gt; სტუდენტებისა და სახელმწიფო მოხელეების სათანადო ჩაცმულობის სახელმძღვანელო პრინციპები მის სიცოცხლეშივე მიიღეს. ბევრმა საჯარო მოხელემ ქუდი ნებაყოფლობით მიიღო. 1925 წელს, მუსტაფა ქემალმა ანატოლიის ერთ-ერთ ყველაზე კონსერვატიულ ქალაქში, [[კასთამონუ]]ში საჯარო გამოსვლისას [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდი]] ეხურა, სადაც ახსნა, რომ ქუდი ცივილიზებული ერების თავსაბურავი იყო. ჩაცმულობის რეფორმის ბოლო ნაწილში ხაზგასმული იყო თანამედროვე დასავლური კოსტიუმების [[ჰალსტუხი|ჰალსტუხებთან]] ერთად ჩაცმის, ასევე [[ფედორა]]სა და დერბის სტილის ქუდების ტარების აუცილებლობა, [[1934|1934 წლის]] აკრძალული ტანსაცმლის შესახებ კანონში არსებული ანტიკვარული რელიგიური ტანსაცმლის, როგორიცაა ფარდა და ჩალმა, ჩაცმის ნაცვლად.

მიუხედავად იმისა, რომ მუსტაფა ქემალმა პირადად ეწეოდა თანამედროვე ჩაცმულობას პოპულარიზებას, ახალ კანონში არასდროს გაუკეთებია კონკრეტული მითითება ქალის ჩაცმულობაზე, რადგან მას სჯეროდა, რომ ქალები საკუთარი ნებით მოერგებოდნენ ახალი სამოსის სტილს. ის ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო გამოსვლებში მეუღლესთან, [[ლატიფე უშაქი|ლატიფე უშაქთან]] ერთად, რომელიც თავს იფარავდა ისლამური ტრადიციის შესაბამისად. ის ასევე ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო ვიზიტების დროს თანამედროვე დასავლურ სამოსში გამოწყობილ ქალებთან ერთად. თუმცა, ნამდვილი მისაბაძი მაგალითი მომავლის თურქი ქალებისთვის სამოსის მხრივ მუსტაფა ქემალის ნაშვილებმა ქალიშვილებმა, [[საბიჰა გიოქჩენი|საბიჰა გიოქჩენმა]] და [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანმა]] მისცეს. ათათურქმა ასევე დაწერა, რომ „ქალების რელიგიური დაფარვა სირთულეს არ შექმნის... ეს მარტივი სტილი [თავსაბურავი] არ ეწინააღმდეგება ჩვენი საზოგადოების მორალსა და მანერებს“.&lt;ref&gt;Quoted in Atatürkism, Vol. 1 (Istanbul: Office of the Chief of General Staff, 1982), 126.&lt;/ref&gt;

====რელიგიური ნიშნები====
[[1925|1925 წლის]] [[30 აგვისტო]]ს, მუსტაფა ქემალმა კასთამონუს გამოსვლაში წარმოადგინა რელიგიური ნიშნების შესახებ თავისი შეხედულება, რომლებიც საკულტო ადგილების გარეთ გამოიყენებოდა. ამ გამოსვლაში სხვა პოზიციაც იყო. მან განაცხადა:

{{ციტატა|ცოდნის, მეცნიერებისა და მთელი განვითარებული ცივილიზაციის წინაშე, მე ვერ შევეგუები თურქეთის ცივილიზებულ საზოგადოებაში ისეთი პრიმიტიული ადამიანების არსებობას, რომლებიც შეიხების ხელმძღვანელობით მატერიალურ და სულიერ სარგებელს ეძებენ. თურქეთის რესპუბლიკა არ შეიძლება იყოს შეიხების, [[დერვიშები|დერვიშებისა]] და სასულიერო მოწაფეების ქვეყანა. საუკეთესო და ყველაზე ჭეშმარიტი წესრიგი — ცივილიზაციის წესრიგია. ადამიანად ყოფნისთვის საკმარისია ცივილიზაციის მოთხოვნების შესრულება. ჩემი სიტყვების ჭეშმარიტებას დერვიშების ორგანიზაციის ლიდერები გაიგებენ და თავად დახურავენ თავიანთ ლოჟებს, და უნდა აღიარონ, რომ მათი მოსწავლეები უკვე გაიზარდნენ.&lt;ref name=&quot;mango435&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 435&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:tr:Atatürk'ün Kastamonu Nutku|Kastamonu Nutku]]&lt;/ref&gt;}}

1925 წლის [[2 სექტემბერი|2 სექტემბერს]], მთავრობამ გამოსცა ბრძანება, რის მიხედვით ყველა [[სუფიზმი|სუფირთა]] გაერთიანება, სასწავლებლები და სხვა რელიგიური იდეოლოგიური ლოჟები დაიხურა. მუსტაფა ქემალმა ბრძანა, რომ დერვიშების ლოჟები მუზეუმებად გადაექციათ, მაგალითად, როგორც [[კონია]]ში მდებარე [[მევლანას მუზეუმი]]. რელიგიური იდეოლოგიების ინსტიტუციური გამოხატვა თურქეთში აიკრძალა. ნებისმიერი რელიგიური იდეოლოგიის პოლიტიკურად ნეიტრალური ფორმის არსებობა დასაშვები იყო, რომელიც სოციალურ ასოციაციად უნდა ეფუნქციონირა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|title=SABAH – 28/10/2005 – Mevlevi Alayı ile Atatürk'e destek oldular|website=arsiv.sabah.com.tr|access-date=10 February 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221090908/http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1924–1927)====
[[ფაილი:Gazi Mustafa Kemal Büyükada'da (14 Temmuz 1927).png|thumb|საზღვაო ძალების ქვეითები ხვდებიან მუსტაფა ქემალს [[ბიუიუქადა]]ზე, 1927 წლის 14 ივლისი.]]
1924 წელს, სანამ „[[მოსულის საკითხი]]“ განიხილებოდა, [[შეიხ საიდი|შეიხ საიდმა]] [[შეიხ საიდის აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება დაიწყო. შეიხ საიდი [[დიარბაქირის პროვინცია|დიარბაქირელი]] [[ნაქშბანდის თარიქათი|ნაქშბანდის]] ორდენის წარმომადგენელი მდიდარი [[ქურთები|ქურთული]] ტომის ბელადი იყო. მას რელიგიის საკითხი აწუხებდა და ამიტომ ის არა მხოლოდ სახალიფოს გაუქმებას ეწინააღმდეგებოდა, არამედ დასავლურ წყობაზე დაფუძნებული სამოქალაქო კოდექსების მიღებასაც, რელიგიური გაერთიანებების დახურვას, მრავალცოლიანობის აკრძალვას და ახალ სავალდებულო სამოქალაქო ქორწინებასაც ეწინააღმდეგებოდა. შეიხმა თავისი მიმდევრები მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ წაახალისა, რომელსაც ის ანტიისლამურს მიიჩნევდა. ისლამური კანონის აღდგენის მცდელობისას, შეიხის ძალები დაიკავეს სოფლები და იქ მდებარე სამთავრობო ოფისები და ისეთი მნიშვნელოვანი ქალაქებისკენ მიემართნენ, როგორებიცაა [[ელაზიღი]] და [[დიარბაქირი]].&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 397&lt;/ref&gt; მთავრობის წევრებმა შეიხ საიდის აჯანყება კონტრრევოლუციის მცდელობად მიიჩნიეს. მათ დაუყოვნებლივი სამხედრო მოქმედებების დაწყება მოითხოვეს, აჯანყების გაფართოების თავიდან ასაცილებლად. მუსტაფა ქემალის მხარდაჭერით, [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრის]] მოვალეობის შემსრულებელი [[ფეთჰი ოქიარი|ალი ფეთჰი]] [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშამ]] შეცვალა, რომელმაც [[1925|1925 წლის]] [[3 მარტი|3 მარტს]] აჯანყების ჩასახშობად „წესრიგის დაცვის შესახებ კანონი“ აამოქმედა. ამან მთავრობას განსაკუთრებული უფლებამოსილება მისცა, სადაც მათ შეეძლოთ ძალით დივერსიული ჯგუფების დახურვა.&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=235–36|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; კანონი [[1927|1927 წლის]] მარტში გაუქმდა.&lt;ref name=&quot;:023&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=258|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ამ კანონის მოწინააღმდეგები იყვნენ ასევე პარლამენტში, რომლებიც უკმაყოფილობას გამოხატავდნენ ამ ცვლილებების მიმართ. [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის]] დახურულ შეხვედრებზე ბევრი ოპოზიციურად განწყობილი წევრი იკვეთებოდა, ისე, რომ მუსტაფა ქემალმა გამოთქვა შიში საკუთარ პარტიაშივე უმცირესობაში მოქცევის.&lt;ref name=&quot;PRP&quot;&gt;Mango, Atatürk, 418&lt;/ref&gt; მან გადაწყვიტა, ეს ჯგუფი არ გაესუფთავებინა მოწინააღმდეგებისაგან.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მას შემდეგ, რაც არსებულმა უკმაყოფილებამ მისცა შესაძლებლობა ოპოზიციური ჯგუფის შექმნისთვის, [[მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი|ქიაზიმ ყარაბექირმა]], თავის მეგობრებთან ერთად, 1924 წლის [[17 ოქტომბერი|17 ოქტომბერს]] შექმნა ასეთი ჯგუფი. ჯგუფმა მალევე მოითხოვა უნდობლობის ვოტუმი რესპუბლიკური პარტიის შიგნით მუსტაფა ქემალისთვის. [[8 ნოემბერი|8 ნოემბერს]], წინადადება 148 ხმით 18-ის წინააღმდეგ და 41 არდასმწრე ხმით უარყვეს.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; პარტიას პარლამენტში ერთი ადგილის გარდა ყველა ადგილი ეკავა. მას შემდეგ, რაც სახალხო პარტიის უმრავლესობამ მუსტაფა ქემალი აირჩია,&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მან განაცხადამ, რომ „თურქ ერს მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი, უშიშრად იაროს რესპუბლიკის, ცივილიზაციისა და პროგრესის გზაზე“.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt;

1924 წლის [[17 ნოემბერი|17 ნოემბერს]], გამოყოფილმა ოპოზიციურმა ჯგუფმა 29 დეპუტატით დააარსა „[[პროგრესული რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|პროგრესული რესპუბლიკური პარტია]]“ (პრპ) და ასე დაიწყო არსებობა პირველმა მრავალპარტიულმა სისტემამ. ახალი პარტიის წევრებს შორის იყვნენ მუსტაფა ქემალის რამდენიმე უახლოესი თანამოაზრე, რომლებიც მას მხარს უჭერდნენ დამოუკიდებლობის ომის დროს, მათ შორის იყვნენ რაუფ ბეი ([[რაუფ ორბეი]]), [[რეფეტ ბელე|რეფეტ ფაშა]] და ალი ფუათ ფაშა ([[ალი ფუატ ჯებესოი]]). პრპ-ის ეკონომიკური პროგრამა ლიბერალიზმს გულისხმობდა, [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-ის [[ეტატიზმი]]სგან განსხვავებით, ხოლო მისი სოციალური პროგრამა კონსერვატიზმზე იყო დაფუძნებული, სრპ-ის [[მოდერნიზმი]]სგან განსხვავებით. პარტიის ლიდერები პრინციპში მტკიცედ მხარს უჭერდნენ ქემალისტურ რევოლუციას, მაგრამ, განსხვავებული მოსაზრებები ჰქონდათ კულტურულ რევოლუციასა და [[სეკულარიზმი]]ს პრინციპთან დაკავშირებით.&lt;ref&gt;Weiker, ''Book Review of Zürcher's &quot;Political Opposition in the Early Turkish Republic: The Progressive Republican Party, 1924–1925&quot;'', 297–98&lt;/ref&gt; პრპ არ ეწინააღმდეგებოდა მუსტაფა ქემალის ძირითად პოზიციებს, როგორც ეს მის პროგრამაში იყო გაცხადებული. ისინი მხარს უჭერდნენ ქვეყანაში სეკულარიზმის დამკვიდრებას და სამოქალაქო სამართალს, ანუ, როგორც ითქვა, „ეპოქის მოთხოვნილებებს“ (მუხლი 3) და განათლების ერთიან სისტემას (მუხლი 49).&lt;ref name=&quot;Mango 419&quot;&gt;Mango, Atatürk, 419&lt;/ref&gt; ეს პრინციპები თავიდანვე ლიდერებმა დაადგინეს. ერთადერთი, კანონიერი ოპოზიცია ყველანაირი განსხვავებული შეხედულების თავშესაფარად იქცა.

[[1926|1926 წელს]], სმირნაში (დღეს [[იზმირი]]), მუსტაფა ქემალის [[იზმირის შეთქმულება|მკვლელობის შეთქმულება]] გამოვლინდა. შეთქმულება ყოფილი დეპუტატის მიერ იყო დაგეგმილი, რომლებიც [[ოსმალეთის სახალიფო|სახალიფოს]] [[სახალიფოს გაუქმება|გაუქმებას]] ეწინააღმდეგებოდნენ. თავდაპირველად გამოძიება, რომელიც დამგეგმავი პირების წინააღმდეგ იყო დაწყებული, მალევე ფართომასშტაბიან გამოძიებად გადაიქცა. ერთი შეხედვით, გამოძიების მიზანი დივერსიული საქმიანობის გამოვლენა იყო, მაგრამ სინამდვილეში, გამოძიება მუსტაფა ქემალის კულტურული რეფორმების მოწინააღმდეგების საწინააღმდეგოდ გამოიყენეს. გამოძიებამ ტრიბუნალის წინაშე არაერთი პოლიტიკური აქტივისტი დააყენა, მათ შორის ყარაბექირი, პრპ-ის ლიდერი. „[[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს“ რამდენიმე გადარჩენილი ლიდერი, მათ შორის [[მეჰმედ ჯავიდი]], აჰმედ შიუქრიუ და ისმაილ ჯანბულათი, ღალატში დამნაშავედ ცნეს და ჩამოახრჩვეს.&lt;ref&gt;Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, 2004, Men of Order: authoritarian modernization under Atatürk and Reza Shah, I.B. Tauris, {{ISBN|1-86064-426-0}}, page 207&lt;/ref&gt; რადგან გამოძიებამ პრპ-ის წევრებსა და შეიხ საიდის აჯანყებას შორის კავშირი აღმოაჩინა, სასამართლო პროცესის განაჩენის შემდეგ „პრპ“ დაიშალა. ორგანიზებული ოპოზიციის სქემა ჩაიშალა. ეს პროცესი მუსტაფა ქემალის პრეზიდენტობის დროს ერთადერთი ფართომასშტაბიანი პოლიტიკური წმენდა გახდა. მისი განცხადება — „ჩემი მოკვდავი სხეული მტვრად გადაიქცევა, მაგრამ თურქეთის რესპუბლიკა სამუდამოდ იარსებებს“ — მკვლელობის მცდელობის შემდეგ ანდერძად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;[http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html The Tomb Room]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080505055349/http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html |date=5 May 2008 }}&lt;/ref&gt;

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1926–1930)====
[[ფაილი:Ataturk opens Ankara Museum of Fine Arts and Sculpture.gif|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1927 წელს [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს გახსნისას]]

[[1926|1926 წლის]] შემდგომ, მუსტაფა ქემალმა რადიკალურად გადაუხვია [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] მიერ შემოღებულ წინა რეფორმებს.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot; /&gt; ისტორიაში პირველად, ისლამური სამართალი გამოეყო საერო სამართალს და შემოიფარგლა მხოლოდ რელიგიური საკითხებით.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot;&gt;Daisy Hilse Dwyer, (1990), &quot;Law and Islam in the Middle East&quot;, p. 77, {{ISBN|978-0-89789-151-6}}&lt;/ref&gt; მან განაცხადა:

{{ციტატა|ჩვენ უნდა გავათავისუფლოთ სამართლიანობის ჩვენი კონცეფციები, ჩვენი კანონები და ჩვენი სამართლებრივი ინსტიტუტებისადმი ხედვა იმ კავშირებისგან, რომლებიც გვაკავებენ ჩვენ მჭიდროდ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეუთავსებელია ჩვენი საუკუნის საჭიროებებთან.&lt;ref&gt;Atillasoy, Atatürk : The First President and Founder of the Turkish Republic, 13.&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:Ataturk at Cankaya Library 16 July 1929.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ანკარაში მდებარე [[ჩანქაიას სასახლე|ჩანქაიას საპრეზიდენტო რეზიდენციის]] ბიბლიოთეკაში, [[1929|1929 წლის]] [[16 ივლისი]]]]

1926 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]] მიიღეს თურქეთის [[სისხლის სამართლის კოდექსი]], რომელიც იტალიური სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით იყო შექმნილი. 1926 წლის 4 ოქტომბერს [[შარიათი|ისლამური სასამართლოები]] დაიხურა. სამოქალაქო სამართლის დამკვიდრებას დრო სჭირდებოდა, ამიტომ მუსტაფა ქემალმა [[სეკულარიზმი საფრანგეთში|ლაიციზმის]] (სეკულარიზმის კონსტიტუციური პრინციპი [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]) ჩართვა მასში [[1937|1937 წლის]] 5 თებერვლამდე გადადო.

[[ფაილი:Atatürk in Istanbul University Faculty of Law.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული სკოლის ლექციაზე, 1930 წელი]]

სქესობრივი სეგრეგაციის ისლამური პრაქტიკის შესაბამისად, ოსმალეთის იმპერიაში არსებული ნორმა ხელს უშლიდა მამაკაცებსა და ქალებს შორის სოციალურ ურთიერთობას. ამ საკითხის მოსაგვარებლად სოციალური რეფორმების შემუშავება მუსტაფა ქემალმა ძალიან ადრე დაიწყო, რაც მის პირად დღიურშიც ჩანდა. ის და მისი თანამშრომლები ისეთ საკითხებს განიხილავდნენ, როგორიცაა ქალებისთვის [[ჰიჯაბი]]ს ტარების გაუქმებას და ქალების გარე სამყაროსთან ინტეგრაციას. ამ ამოცანის გადაჭრის მისი გეგმები მისვე დღიურში, [[1915|1915 წლის]] ნოემბერში იყო აღწერილი:

{{ციტატა|სოციალური ცვლილება შეიძლება მოხდეს (1) ცხოვრებისეული ცოდნის მქონე ნიჭიერი დედების განათლებით; (2) ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭებით; (3) მამაკაცს შეუძლია შეცვალოს თავისი მორალი, აზრები და გრძნობები ქალთან ერთად ცხოვრების გზით; რადგან არსებობს ორმხრივი სიყვარულის მიზიდულობის თანდაყოლილი მიდრეკილება.&lt;ref name=&quot;mango164&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 164&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:The Incredible Turk.webm|thumb|upright|''დაუჯერებელი თურქი'' — დოკუმენტური ფილმი ათათურქზე და თურქეთის მოდერნიზაციის შესახებ]]

მუსტაფა ქემალს ახალი სამოქალაქო კოდექსი სჭირდებოდა, რათა ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭების გზაზე მეორე მნიშვნელოვანი ნაბიჯის გადასადგმელად. პირველი ნაბიჯი გოგონებისთვის განათლების უფლების მიცემა გახდა, რაც საგანმანათლებლო სისტემის გაერთიანებით შესაძლებელი გახდა. [[1926|1926 წლის]] [[4 ოქტომბერი|4 ოქტომბერს]] მიიღეს თურქეთის ახალი [[თურქეთის სამოქალაქო კოდექსი (1926)|სამოქალაქო კოდექსი]], რომელიც [[შვეიცარიის სამოქალაქო კოდექსი]]ს საფუძველზე შეიქმნა. ახალი კოდექსის თანახმად, ქალთა უფლებები მამაკაცებთან გათანაბრდა ისეთ საკითხებში, როგორიცაა მემკვიდრეობა და განქორწინება, რადგან მუსტაფა ქემალს სქესი სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან ფაქტორად არ მიაჩნდა. მისი აზრით, საზოგადოება თავისი მიზნისკენ მამაკაცებისა და ქალების გაერთიანებით მიიწევდა. ის თვლიდა, რომ მეცნიერულად შეუძლებელი იყო თურქეთისთვის პროგრესის მიღწევა და გაცივილიზება, თუ ოსმალეთის გენდერული გამიჯვნის წესი დარჩებოდა.&lt;ref&gt;Tüfekçi, ''Universality of Atatürk's philosophy''&lt;/ref&gt; ერთ-ერთი შეხვედრის დროს მან განაცხადა:

{{ციტატა|''ქალებისთვის მიმართვისას:'' გაიმარჯვეთ ჩვენთვის განათლების ბრძოლაში და თქვენ კიდევ უფრო მეტს გააკეთებთ თქვენი ქვეყნისთვის, ვიდრე ჩვენ ეს შევძელით. სწორედ ამიტომ თქვენ მოგმართავთ.&lt;br /&gt;''კაცებისთვის მიმართვისას:'' თუ ქალები ამიერიდან არ მიიღებენ მონაწილეობას ერის სოციალურ ცხოვრებაში, ჩვენ ვერასდროს მივაღწევთ სრულ განვითარებას. ჩვენ გამოუსწორებლად ჩამორჩენილნი დავრჩებით, ვერ შევძლებთ დასავლეთის ცივილიზაციებთან თანასწორი პირობებით ცხოვრებას.&lt;ref&gt;Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', p. 343&lt;/ref&gt;}}

გარდა ამისა, [[თურქეთის ერთპარტიული პერიოდი|ერთპარტიული პერიოდის]] განმავლობაში თურქეთის შრომისუნარიანობის მაჩვენებელი 70%-ს აღწევდა. თუმცა, თურქეთის დემოკრატიზაციის შემდეგ ეს მაჩვენებელი თურქეთის საზოგადოებაში კონსერვატიული ნორმების უკუქცევის გამო შემცირდა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Göksel |first1=İdil |title=Female labor force participation in Turkey: The role of conservatism |journal=Women's Studies International Forum |date=November 2013 |volume=41 |pages=45–54 |doi=10.1016/j.wsif.2013.04.006 }}&lt;/ref&gt;

[[1927|1927 წელს]] გაიხსნა [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]. მუზეუმში წარმოდგენილი იყო [[ქანდაკება|ქანდაკებები]], რომელიც იშვიათად გამოიყენებოდა თურქეთში, ისლამური ტრადიციის გამო კერპთაყვანისმცემლობის თავიდან აცილფფფფფების. მუსტაფა ქემალს სჯეროდა, რომ „კულტურა წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკის საფუძველს“&lt;ref name=&quot;atillasoy15&quot;&gt;Atillasoy, ''Atatürk : first president and founder of the Turkish Republic'', 15&lt;/ref&gt; და თანამედროვე თურქეთის იდეოლოგიურ მისწრაფებას აღწერდა, როგორც „პატრიოტიზმის ქმნილებას, რომელიც შერწყმულია მაღალ ჰუმანისტურ იდეალთან“. მან ჩართო ამაში როგორც საკუთარი ერის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, ასევე ის, რასაც თვლიდა, როგორც გლობალური ცივილიზაციის აღფრთოვანებული ღირებულებები. [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქების]] პრეისლამური კულტურა ვრცელი კვლევის საგანი გახდა და განსაკუთრებული აქცენტი კეთდებოდა [[სელჩუკები|სელჩუკთა]] და [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ცივილიზაციამდე არსებულ ფართოდ გავრცელებულ თურქულ კულტურაზე. ათათურქმა ხელი შეუწყო [[ანატოლიის ისტორია|ანატოლიის ცივილიზაციების]] - [[ფრიგიელები]]ს, [[ლიდიელები]]ს, [[შუმერები|შუმერების]] და [[ხეთები]]ს შესწავლას. წარსული კულტურებისადმი საზოგადოების ყურადღების მისაპყრობად, მან პირადად დაარქვა ბანკებს უძველესი ცივილიზაციების სახელები, მათ შორის 1932 წელს შუმერების სახელი დაარქვა „[[სიუმერბანკი|სიუმერბანკს]]“ ({{lang-tr|Sümerbank}}), ხოლო 1935 წელს ხეთების სახელი დაარქვა „[[ეთიბანკი|ეთიბანკს]]“ ({{lang-tr|Etibank}}). მან ასევე ხაზი გაუსვა სოფლების ხალხურ ხელოვნებას, როგორც თურქული შემოქმედების წყაროს.

იმ დროისთვის თურქეთი იყენებდა [[ოსმალური ენა|ოსმალურ ენას]], რომელიც იყენებდა [[არაბული დამწერლობა|არაბულ დამწერლობას]], არაბული და [[სპარსული ენა|სპარსული]] ნასესხები ლექსიკით.&lt;ref name=dew/&gt; თუმცა, მოსახლეობის სულ მცირე 10% იყო წერა-კითხვის მცოდნე. გარდა ამისა, ამერიკელმა რეფორმატორმა [[ჯონ დიუი]]მ, რომელიც მუსტაფა ქემალმა მოიწვია განათლების რეფორმაში დასახმარებლად, აღმოაჩინა, რომ ტრადიციული არაბული დამწერლობით თურქული ენის კითხვისა და წერის შესწავლას დაახლოებით სამი წელი სჭირდება.&lt;ref name=dew/&gt; [[1928|1928 წლის]] გაზაფხულზე, მუსტაფა ქემალი [[ანკარა]]ში რამდენიმე ენისმცოდნეს და პროფესორს შეხვდა მთელი თურქეთიდან, რათა გაეცნო მათ თავისი გეგმა წერილობითი [[თურქული ენა|თურქული ენის]] ახალი ანბანის დანერგვის შესახებ, [[ლათინური დამწერლობა|ლათინური დამწერლობის]] საფუძველზე. ახალი [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]] ჩაანაცვლებდა ძველ არაბულ დამწერლობას და იქნებოდა წერა-კითხვის პრობლემის გადაწყვეტა, რადგან ახალ ანბანს არ ექნებოდა არაბული დამწერლობის სირთულე და მისი სწავლა რამდენიმე თვეში შესაძლებელი გახდებოდა.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey3&quot;&gt;{{Cite web |last1=Kandogan|first1=Eser|last2=Seferoglu|first2=Süleyman Sadi|date=12 January 1994|editor-last=|editor-first=|title=Ataturk: Creator of Modern Turkey / Mustafa Kemal Atatürk|url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|access-date=22 November 2017|website=Thousand Lakes Web Pages|publisher=New York: Columbia University|department=Türkiye On The Web: A Cultural Warehouse|archivedate=9 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; როდესაც მუსტაფა ქემალმა ჰკითხა ენის ექსპერტებს, რამდენი დრო დასჭირდებოდა ახალი ანბანის თურქულ ენაში ჩანერგვას, პროფესორებისა და ენათმეცნიერების უმეტესობამ თქვა, რომ ამას სამიდან ხუთ წლამდე ვადა დასჭირდებოდა. გადმოცემის თანახმად, ამაზე მუსტაფა ქემალს ჩაეცინა და თქვა: „ჩვენ ამას სამიდან ხუთ თვემდე ვადაში გავაკეთებთ“.&lt;ref&gt;Falih Rıfkı Atay (1969). ''Çankaya''. Istanbul. p. 440&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk-20 September 1928.jpg|thumb|left|upright|მუსტაფა ქემალი 1928 წლის 20 სექტემბერს [[კაისერი]]ს მოსახლეობას [[თურქული დამწერლობა|ახალ თურქულ ანბანს]] აცნობს]]

მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში მუსტაფა ქემალი აქტიურად მონაწილეობდა ახალი თურქული ანბანის შემოღებაში და საჯაროდ განაცხადა მომავალი რეფორმის შესახებ. ანბანის შექმნა მისი ინიციატივით ენის კომისიას (''Dil Encümeni'') დაევალა.&lt;ref name=dew/&gt; 1928 წლის [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]], მან ოფიციალურად ახალი თურქული ანბანი შემოიღო და არაბული დამწერლობის გამოყენება გააუქმა. ახალი ანბანის გამოყენებით პირველი [[თურქეთის გაზეთები|თურქული გაზეთი]] 1928 წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] გამოიცა. მუსტაფა ქემალი თავად მოგზაურობდა სოფლად, რათა მოქალაქეებისთვის ახალი ანბანი ესწავლებინა. აქტიური კამპანიების შემდეგ, წერა-კითხვის მაჩვენებელი გაორმაგდა, სადაც 1927 წლის 10.6%-დან [[1940|1940 წელს]] 22.4%-მდე გაიზარდა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 190&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის განსამტკიცებლად, დააორგანიზეს არაერთი კონგრესი სამეცნიერო საკითხებზე, განათლებაზე, ისტორიაზე, ეკონომიკაზე, ხელოვნებასა და ენაზე.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kayadibi |first=Fahri |date=2006 |title=Atatürk Döneminde Eğitim ve Bilim Alanında Gelişmeler |journal=Istanbul University Journal of the Faculty of Theology |language=tr |issue=13 |pages=1–21}}&lt;/ref&gt; სისტემატურად შეიქმნა ბიბლიოთეკები, შეიქმნა ასევე მობილური ბიბლიოთეკები და წიგნების ტრანსპორტირების სისტემები შორეულ რაიონებში.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Encyclopedia of Library History |date=1994 |publisher=Routledge |editor-last=Wiegand |editor-first=Wayne A. |page=462 |editor-last2=Davis |editor-first2=Donald G.}}&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის ფარგლებში საავტორო უფლებების შესახებ ახალი კანონი მიიღეს და ამით კერძო საგამომცემლობო სექტორი გაძლიერდა.

მუსტაფა ქემალმა დაწყებითი განათლების დონეზე თანამედროვე სწავლების მეთოდების ხელშეწყობა დაიწყო და დიუი ამ ძალისხმევის განუყოფელი ნაწილი გახდა.&lt;ref name=dew/&gt; დიუიმ თავის „ანგარიშსა და რეკომენდაციაში თურქეთის საგანმანათლებლო სისტემისთვის“ წარმოადგინა პარადიგმატული რეკომენდაციების ნაკრები, რომელიც შექმნილი იყო თანამედროვეობისკენ მიმავალი საზოგადოებებისთვის.&lt;ref name=dew/&gt; ის დაინტერესებული იყო [[ზრდასრულთა განათლება|ზრდასრულთა განათლებით]], ქვეყანაში უნარების ბაზის ჩამოყალიბების მიზნით. თურქ ქალებს ასწავლიდნენ არა მხოლოდ ბავშვზე ზრუნვას, კერვას და დიასახლისობას, არამედ სახლის გარეთ ქვეყნის ეკონომიკაში ჩართვისთვის აუცილებელ უნარებსაც. მუსტაფა ქემალის ერთიანი საგანმანათლებლო პროგრამა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი სისტემა გახდა, რომელიც შექმნილი იყო ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური პროგრესისთვის, უნარების ბაზის შესაქმნელად პასუხისმგებლიანი მოქალაქეების, ასევე საზოგადოების სასარგებლო და დაფასებული წევრების განათლების გზით.&lt;ref&gt;Özelli, ''The Evolution of the Formal Educational System and Its Relation to Economic Growth Policies in the First Turkish Republic'', 77–92&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dew/&gt; გარდა ამისა, თურქეთის განათლება ინტეგრირებულ სისტემად გადაიქცა, რომლის მიზანი სიღარიბის შემცირება და [[ქალთა განათლება|ქალთა განათლების]] გზით [[გენდერული თანასწორობა|გენდერული თანასწორობის]] მიღწევა იყო. თავად მუსტაფა ქემალმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო გოგონების განათლებას და მხარი დაუჭირა [[ერთად სწავლებას]] და ეს 1923-24 წლებში უნივერსიტეტების დონეზე და 1927 წლისთვის მთელ საგანმანათლებლო სისტემაში ნორმად დაამკვიდრა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 191&lt;/ref&gt; ათათურქის საგანმანათლებლო რეფორმებმა განათლება მნიშვნელოვნად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა, ასე, [[1923]]-დან [[1938|1938 წლამდე]] დაწყებით სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 224%-ით გაიზარდა (342 000-დან 765 000-მდე), საშუალო სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 12,5-ჯერ გაიზარდა (დაახლოებით 6 000-დან 74 000-მდე), ხოლო უმაღლეს სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა თითქმის 17-ჯერ გაიზარდა (1 200-დან 21 000-მდე).&lt;ref&gt;{{Citation |last=Kapluhan |first=Erol |title=Türkiye Cumhuriyeti'nde Atatürk Dönemi Eğitim Politikaları (1923–1938) ve Coğrafya Eğitimi |pages=203–5 |year=2011 |type=PhD thesis |publisher=Marmara University |language=tr}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk TBMM'den çıkarken.jpg|thumb|რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-7 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიების შემდეგ ათათურქი ტოვებს პარლამენტის შენობას, 1930 წელი]]

ამ პერიოდში მუსტაფა ქემალმა მედიის ყურადღება გაამახვილებინა თანამედროვე განათლების პროპაგანდას. მან დააფუძნა ოფიციალური საგანმანათლებლო შეხვედრები, „მეცნიერების საბჭოების“ და „განათლების სამიტების“ სახელწოდებით, რათა განეხილათ განათლების ხარისხი, ტრენინგის საკითხები და გარკვეული ძირითადი საგანმანათლებლო პრინციპები. მისი თქმით, „ჩვენი (სკოლების სასწავლო გეგმა) მიზნად უნდა ისახავდეს ყველა მოსწავლისთვის სწავლისა და წარმატების შესაძლებლობების უზრუნველყოფას“. ის პირადად იყო ჩართული ორი სახელმძღვანელოს შემუშავებაში. პირველი, ''„Vatandaş İçin Medeni Bilgiler“'' (მოქალაქეთა სამოქალაქო ცოდნა, 1930), წარმოადგენდა შედარებითი მმართველობის მეცნიერებას და ხსნიდა საზოგადოებრივი ნდობის ადმინისტრირების საშუალებებს ახალი სახელმწიფო ინსტიტუტებისთვის გამოყენებული მმართველობის წესების ახსნით.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Gürses |first=Fatma |title=Kemalizm'in Model Ders Kitabı: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler |url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |work=Akademik Bakış |volume=4 |issue=7 |pages=233–49 |year=2010 |access-date=29 May 2020 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409111102/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; მეორე, ''„Geometri“'' (გეომეტრია, 1937), საშუალო სკოლებისთვის განკუთვნილი ტექსტი იყო და სადაც წარმოადგინა თურქეთში [[გეომეტრია|გეომეტრიის]] აღსაწერად ამჟამად გამოყენებული მრავალი ტერმინები.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 204–05&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1930–1931)====
[[1930|1930 წლის]] [[11 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალმა გადაწყვიტა მრავალპარტიული მოძრაობის ხელახლა შემოღება და [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარს]] ახალი პარტიის დაარსება სთხოვა. ამით მუსტაფა ქემალმა სეკულარული რეფორმების დაცვა გადაწყვიტა. ახლადშექმნილმა [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალურმა რესპუბლიკურმა პარტიამ]] წარმატებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით მიაღწია. თუმცა, რეალური პოლიტიკური სპექტრის ჩამოყალიბების გარეშე, პარტია მუსტაფა ქემალის რეფორმების მოწინააღმდეგეთა ცენტრად იქცა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ცხოვრებაში რელიგიის როლის საკითხთან დაკავშირებით. 1930 წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], [[ეგეოსის რეგიონი]]ს პატარა ქალაქში, [[მენემენი|მენემენში]], ისლამისტი ფუნდამენტალისტების აჯანყებით გამოწვეული ძალადობრივი ინციდენტების სერია მოხდა. [[მენემენის ინციდენტი]] სეკულარული რეფორმების წინააღმდეგ სერიოზულ საფრთხედ მიიჩნიეს.

[[ფაილი:Ataturk and Fethi Okyar.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტიის]] ლიდერ [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარსა]] და მის ქალიშვილთან ერთად [[იალოვა]]ში, 1930 წლის 13 აგვისტო]]

1930 წლის ნოემბერში, ალი ფეთჰი ოქიარმა საკუთარი პარტია გააუქმა. თურქეთის უფრო ხანგრძლივი [[თურქეთის მრავალპარტიული პერიოდი|მრავალპარტიული პერიოდი]] [[1945|1945 წელს]] დაიწყო, როდესაც [[1950|1950 წელს]] [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-მ უმრავლესობა [[თურქეთის დემოკრატიული პარტია (1946)|დემოკრატიულ პარტიას]] დაუთმო. ეს, მუსტაფა ქემალის ერთპარტიული მმართველობის [[პირდაპირი დემოკრატია|პირდაპირი დემოკრატიის]] ვერ უზრუნველყოფის არგუმენტით მოხდა. ამ პერიოდში [[პლურალიზმი]]ს ექსპერიმენტების წარუმატებლობის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანაში ყველა ჯგუფი არ ეთანხმებოდა მინიმალურ კონსენსუსზე საერთო ღირებულებებთან (ძირითადად სეკულარიზმთან) და კონფლიქტების მოგვარების საერთო წესებთან დაკავშირებით. ამ კრიტიკის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალის ბიოგრაფი [[ენდრიუ მანგო]] წერს: „ორ ომს შორის დემოკრატიის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა ბევრ შედარებით მდიდარ და უკეთ განათლებულ საზოგადოებაში. მუსტაფა ქემალის განმანათლებლური ავტორიტარიზმი გონივრულ სივრცეს ტოვებდა თავისუფალი პირადი ცხოვრებისთვის. მის სიცოცხლეში მეტის მოლოდინი შეუძლებელი იყო“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 536&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ ის თავისი ქმედებებით დემოკრატად არ გამოიყურებოდა, მუსტაფა ქემალი ყოველთვის უჭერდა მხარს [[სამოქალაქო საზოგადოება|სამოქალაქო საზოგადოების]] შექმნის იდეას — ნებაყოფლობითი სამოქალაქო და სოციალური ორგანიზაციებისა და ინსტიტუტების სისტემას, სახელმწიფოს ძალისმიერი სტრუქტურებისგან განსხვავებით. დემოკრატიის მნიშვნელობის შესახებ წარმოთქმულ მრავალრიცხოვან გამოსვლებში, მუსტაფა ქემალმა 1933 წელს განაცხადა:

{{ციტატა|რესპუბლიკა სახელმწიფოს დემოკრატიულ მმართველობას ნიშნავს. ჩვენ დავაარსეთ რესპუბლიკა, რომელიც უკვე ათი წლისაა. მან დროთა განმავლობაში დემოკრატიის ყველა მოთხოვნა უნდა აღასრულოს.&lt;ref&gt;İnan, ''Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler'', 260&lt;/ref&gt;}}

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1931–1938)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and establishment of Turkish History Institution.png|thumb|[[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქული ისტორიული ორგანიზაციის]] დაარსების ცერემონიაზე, 1931 წელი. ათათურქი [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანთან]] (მარცხნივ) და [[იუსუფ აქჩურა]]სთან (მარცხნიდან პირველი) ერთად.]]

[[1931|1931 წელს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული ენის ასოციაცია]] ({{lang-tr|Türk Dil Kurumu}}) [[თურქული ენა|თურქული ენისთვის]] კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად. 1931 წელს დაარსდა [[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქეთის ისტორიული საზოგადოება]] ({{lang-tr|Türk Tarih Kurumu}}) და 1932 წელს დაიწყო არქივების შენახვის და მართვის პროცესი [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის ისტორიის]] შესახებ კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად.&lt;ref name=&quot;TED&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117232115/http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-date=17 November 2007 |access-date=1 February 2008}}&lt;/ref&gt; [[1928|1928 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული განათლების ასოციაცია]],&lt;ref name=&quot;TED&quot; /&gt; რომელიც ფინანსური მხარდაჭერა აღმოაჩინა გაჭირვებულ ინტელექტუალურ და შრომისმოყვარე ბავშვებს, ასევე მატერიალური და სამეცნიერო წვლილი შეიტანა საგანმანათლებლო ცხოვრებაში. [[1933|1933 წელს]], ათათურქმა ბრძანა [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს თანამედროვე საუნივერსიტეტო დაწესებულებად რეორგანიზაცია და მოგვიანებით დედაქალაქში დააარსა [[ანკარის უნივერსიტეტი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Saikal |first1=Amin |url=https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |title=Democratization in the Middle East: Experiences, Struggles, Challenges |last2=Schnabel |first2=Albrecht |date=2003 |publisher=United Nations University Press |isbn=978-92-808-1085-1 |page=95 |language=en |lccn=2002155283 |orig-date=Digitized 13 July 2023 |access-date=4 October 2023 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174847/https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk Etimesgut Türkkuşu Tesislerinin açılışında, Ankara, 3 Mayıs 1935.png|thumb|left|ათათურქი „თურქქუშუს“ საფრენოსნო სკოლის გახსნისას [[ეთიმესგუთი|ეთიმესგუთში]], 1935 წლის 3 მაისი]]

ათათურქი სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თურქულ ენაზე თარგმნით იყო დაკავებული.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot;&gt;Geoffrey L. Lewis (1999), The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success, Oxford University Press {{ISBN|0-19-823856-8}}. p. 66&lt;/ref&gt; მას სურდა, რომ თურქული ენის რეფორმა მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებული ყოფილიყო. თურქული ენის უცხოური გავლენისგან „გაწმენდის“ ნებისმიერი მცდელობა ენის ინტეგრალური სტრუქტურის მოდელირების გარეშე, მისთვის თავისთავად არასწორი იყო. ის პირადად ხელმძღვანელობდა [[მზის ენის თეორია|მზის ენის თეორიის]] ({{lang-tr|Güneş Dil Teorisi}}) განვითარებას, რომელიც [[ენათმეცნიერება|ლინგვისტური]] თეორია იყო და ამტკიცებდა, რომ ყველა ენა ერთი [[ცენტრალური აზია|ცენტრალური აზიის]] პირველყოფილი ენის შთამომავალი იყო. მისი იდეების კვალს მივყავართ ფრანგი მეცნიერის, [[ილერ დე ბარენტონი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„L'Origine des Langues, des Religions et des Peuples“'', რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა ენა წარმოიშვა [[შუმერები]]ს მიერ გამოყენებული [[ეგვიპტური იეროგლიფები|იეროგლიფებისა]] და [[ლურსმული დამწერლობა|ლურსმული დამწერლობისგან]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 February 1936 |title=Turks Teach New Theories |work=[[The New York Times]] |location=Istanbul}}&lt;/ref&gt; და ასევე მივყავართ [[ვენა|ვენელი]] ავსტრიელი ლინგვისტი [[ჰერმან ფეოდორ კვერგიჩი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„La psychologie de quelques éléments des langues Turques“'' („[[თურქული ენები]]ს ზოგიერთი ელემენტის ფსიქოლოგია“).&lt;ref&gt;Laut (2002)&lt;/ref&gt; ათათურქმა ოფიციალურად „მზის ენის თეორია“ თურქულ პოლიტიკურ და საგანმანათლებლო წრეებში [[1935|1935 წელს]] წარადგინა, თუმცა, მოგვიანებით მან უფრო ექსტრემისტული იდეები მასში გამოასწორა.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot; /&gt;

[[საფეთ არიქანი|საფეთ არიქანმა]], [[თურქული ენის ასოციაცია|თურქული ენის ასოციაციის]] ხელმძღვანელმა და პოლიტიკოსმა, [[1934|1934 წლის]] [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]], მეორე ენის დღის წვეულებაზე, თავის გახსნით სიტყვაში წარმოთქვა ფრაზა — „ჩვენი დიდი ლიდერი ათა თურქი მუსტაფა ქემალი“ ({{lang-tr|Ulu Önderimiz Ata Türk Mustafa Kemal}}). მოგვიანებით, გვარი „ათათურქი“ (რომელიც [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულ]] ისტორიაში [[ათაბაგი]]ს ტიტულიდან მომდინარეობს,&lt;ref name=&quot;atabey&quot;/&gt; თუმცა, საყოველთაოდ ითარგმნება, როგორც „თურქების მამა“) მუსტაფა ქემალს გვარად, 1934 წელს [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიღების შემდეგ მიენიჭა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120320030651/http://www.haberturk.com/yasam/haber/592222-gazi-onerilen-14-soyadini-kabul-etmis &quot;Gazi, önerilen 14. soyadını kabul etmiş!&quot;]. ''Habertürk''. Retrieved 18 December 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174851/https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |archive-date=5 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=İşte Atatürk {{!}} Atatürk Hakkında Bilmek İstediğiniz Herşey |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt;

[[1932|1932 წლიდან]] დაწყებული, ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე ასეული „ხალხის სახლები“ ({{lang-tr|Halkevleri}}) და „ხალხის ოთახები“ ({{lang-tr|Halkodaları}}) გაიხსნა, რაც ფართო ხელმისაწვდომობას იძლეოდა მრავალფეროვან მხატვრულ აქტივობებზე, სპორტულ და სხვა კულტურულ ღონისძიებებზე. ათათურქი მხარს უჭერდა და ხელს უწყობდა ვიზუალურ და [[პლასტიკური ხელოვნება|პლასტიკურ ხელოვნებას]], რომელიც ოსმალეთის ლიდერების მიერ აკრძალული იყო იმ მიზეზით, რომ ადამიანის ფორმის გამოსახვას [[კერპთაყვანისმცემლობა]]დ მიიჩნევდნენ. ამავე პერიოდში გაიხსნა მრავალი მუზეუმი, არქიტექტურამ თანამედროვე ტენდენციების დაცვა დაიწყო და კლასიკურმა დასავლურმა მუსიკამ, ოპერამ, ბალეტმა და თეატრმა ქვეყანაში უფრო დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ასევე გაიზარდა წიგნებისა და ჟურნალების გამოცემები და დაიწყო კინოინდუსტრიის განვითარება.

1930-იან წლებამდე თურქეთში თითქმის ყველა [[ყურანი]] ძველ [[არაბული ენა|არაბულ ენაზე]] იბეჭდებოდა. თუმცა, [[1924|1924 წელს]] [[სტამბოლი|სტამბოლში]] გამოიცა ყურანის სამი თურქული თარგმანი და მისი რამდენიმე თარგმანი თურქულ ენაზე საზოგადოების წინაშე საჯაროდ წაიკითხეს, რამაც მნიშვნელოვანი დავა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;cleveland178&quot;&gt;Cleveland, ''A History of the Modern Middle East'', 181&lt;/ref&gt; ამ თურქულ თარგმანებს რელიგიური თემის წევრები სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ და ამ მოვლენამ აიძულა მრავალი წამყვანი მუსლიმი მოდერნისტი, მოეთხოვათ თურქეთის პარლამენტისთვის ყურანის შესაბამისი ხარისხის თარგმანის დაფინანსება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Wilson |first=M. Brett |year=2009 |title=The First Translations of the Qur'an in Modern Turkey (1924–1938) |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_2009-08_41_3/page/418 |journal=International Journal of Middle East Studies |volume=41 |issue=3 |pages=419–35 |doi=10.1017/s0020743809091132|s2cid=73683493 }}&lt;/ref&gt; ათათურქის მხარდაჭერით, პარლამენტმა დაამტკიცა პროექტი და რელიგიის საკითხთა სააგენტომ, ყურანის თარგმანის მოსამზადებლად მეჰმედ აქიფი (ერსოი) დანიშნა, ხოლო ისლამისტი მეცნიერი [[მუჰამედ ჰამდი იაზირი|ჰამდი იაზირი]] დანიშნა ყურანის თურქულენოვანი კომენტარის ([[თაფსირი]]) ავტორად, რომელიც გამოიცა სახელწოდებით „Hak Dini Kur'an Dili“ (''ყურანი: ჭეშმარიტების რელიგიის ენა'').&lt;ref&gt;Ünal, ''The Qur'an with Annotated Interpretation in Modern English'', xxxix&lt;/ref&gt; თუმცა, იაზირის ნაშრომი მხოლოდ 1935 წელს დაიბეჭდა.&lt;ref&gt;Elmalılı Hamdi Yazır, (1935), &quot;Hak dini Kur'an dili: Yeni mealli Türkçe tefsir&quot; 9 volumes, printed in Istanbul&lt;!--Now use Istanbul as the Western practice changed by then--&gt;&lt;/ref&gt; [[1932|1932 წელს]] ათათურქმა დაიცვა ყურანის თარგმნის აუცილებლობა იმით, რომ მას სურდა „რელიგიის თურქი ხალხისთვის თურქულ ენაზე სწავლება, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში [[ისლამი|ისლამს]] მისი გაგების გარეშე მისდევდნენ“. ათათურქი თვლიდა, რომ რელიგიისა და მისი ტექსტების გაგება ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, რომ მისი ინტერპრეტაცია მცირე ჯგუფისთვის მიენდო. ამრიგად, მისი მიზანი იყო ყურანის უფრო ფართო დემოგრაფიული ჯგუფისთვის მისაწვდომი გახდომა, თანამედროვე ენებზე თარგმნით.&lt;ref name=&quot;Radu&quot;&gt;Michael Radu, (2003), &quot;Dangerous Neighborhood: Contemporary Issues in Turkey's Foreign Relations&quot;, p. 125, {{ISBN|978-0-7658-0166-1}}&lt;/ref&gt;

1934 წელს, ათათურქმა შეუკვეთა პირველი თურქული საოპერო ნაწარმოები „[[იოზსოი]]“. ოპერა, რომელიც [[ანკარა]]ში, „ხალხის სახლში“ დაიდგა, დაწერილია [[აჰმედ ადნან საიგუნი]]ს მიერ და შესრულებულია სოპრანო [[სემიჰა ბერქსოი]]ს მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paydak |first=Selda |date=January 2000 |title=Interview with Semiha Berksoy |publisher=Representation of the European Commission to Turkey |url=http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |access-date=11 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030418082022/http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |archive-date=18 April 2003}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:First female MPs of the Turkish Parliament (1935).jpg|thumb||259x259px|1935 წლის საყოველთაო არჩევნების შედეგად თურქეთის პარლამენტში 18 ქალი დეპუტატი შევიდა.]]

[[1934|1934 წლის]] [[5 დეკემბერი|5 დეკემბერს]] თურქეთმა დაიწყო ქალებისთვის სრული პოლიტიკური უფლებების მინიჭება. ქორწინებაში ქალების თანაბარი უფლებები უკვე დადგენილი იყო თურქეთის სამოქალაქო კოდექსით.&lt;ref&gt;Omur, ''[http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html Modernity and Islam: Experiences of Turkish Women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007232154/http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |date=7 October 2007 }}''&lt;/ref&gt; ათათურქის კულტურულ რეფორმებში ქალების როლი მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულ სამოქალაქო წიგნში იყო აღწერილი,&lt;ref&gt;Atatürk, ''Vatandaş İçin Medeni Bilgiler''&lt;/ref&gt; სადაც ის წერდა:

{{ციტატა|ქალებისთვის პოლიტიკური უფლებების ჩამორთმევის ლოგიკური ახსნა არ არსებობს. ამ საკითხთან დაკავშირებით ნებისმიერი ყოყმანი და ნეგატიური მენტალიტეტი სხვა არაფერია, თუ არა წარსულის გაქრობადი სოციალური ფენომენი. ...ქალებს უნდა ჰქონდეთ ხმის მიცემის და არჩევის უფლება, რადგან დემოკრატია ამას კარნახობს, რადგან არსებობს ინტერესები, რომლებიც ქალებმა უნდა დაიცვან და რადგან არსებობს სოციალური მოვალეობები, რომლებიც ქალებმა უნდა შეასრულონ.&lt;ref&gt;İnan, ''Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk'ün el yazıları''&lt;/ref&gt;}}

[[თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (1935)|1935 წლის საყოველთაო არჩევნებში]] 395 წევრიდან 18 ქალი პარლამენტარი აირჩიეს, მაშინ როდესაც ბრიტანეთის თემთა პალატაში 615 წევრიდან 9, ხოლო [[აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა]]ში, რომელიც იმავე წელს აირჩიეს, 435 წევრიდან მხოლოდ 6 იყო ქალი.&lt;ref name=&quot;commonslibraryblog.com 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=commonslibraryblog.com |url=http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |date=18 November 2013 |website=commonslibraryblog.com |language=sl |access-date=23 April 2018 |archive-date=23 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180423232505/http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====გაერთიანებისა და ნაციონალიზაციის მცდელობები====
[[ფაილი:Onur_Anıtı_dökümhanede.jpg|thumb|ათათურქის ძეგლი [[სამსუნი|სამსუნში]]]]
1923 წელს, როდესაც თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკა]] დაარსდა, ნაციონალიზმი და სეკულარიზმი ორი დამფუძნებელი პრინციპი იყო.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Findley |first=Carter Vaughn |title=Turkey, Islam, nationalism, and modernity : a history, 1789–2007 |publisher=Yale University Press |year=2010 |isbn=978-0-300-15260-9 |location=New Haven, CT}}&lt;/ref&gt; ათათურქის მიზანი იყო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] თურქული ნარჩენებისგან ეროვნული სახელმწიფოს (''ulus devlet'') შექმნა. ქემალიზმი „თურქი ხალხის“ განსაზღვრებას აღწერს, როგორც „ისინი, ვინც იცავენ და ხელს უწყობენ თურქი ერის მორალურ, სულიერ, კულტურულ და ჰუმანისტურ ღირებულებებს“.&lt;ref name=&quot;TurkishNational&quot;&gt;{{Cite web |title=Turkish National Education System |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |last=Republic Of Turkey Ministry Of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207000723/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ახალი თურქული სახელმწიფოს დაარსების ერთ-ერთი მიზანი იყო „თურქული ეროვნული იდენტობის დომინირების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა ასპექტში, მათ შორის ქუჩებში ხალხის მიერ სასაუბრო ენიდან დაწყებული სკოლებში შესასწავლი ენით, განათლებიდან სამრეწველო ცხოვრებამდე, ვაჭრობიდან სახელმწიფო მოხელეების კადრებით დამთავრებული, სამოქალაქო სამართლიდან მოქალაქეების კონკრეტულ რეგიონებში დასახლებამდე“.&lt;ref&gt;Ayhan Aktar, &quot;Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Uygulanan 'Türkleştirme' Politikaları,&quot; in Varlık Vergisi, ve 'Türkleştirme' Politikaları, 2nd ed. (Istanbul: İletişim, 2000), 101.&lt;/ref&gt; [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] გზით გაერთიანების პროცესი გაგრძელდა და მას ხელი შეუწყვეს ათათურქის მთავრობის დროს ისეთი პოლიტიკით, როგორიცაა „[[მოქალაქე, ილაპარაკე თურქულად!]]“ ({{lang-tr|''Vatandaş Türkçe konuş!''}}), ინიციატივა, რომელიც 1930-იან წლებში იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებმა შექმნეს, მაგრამ მთავრობის მიერ იყო დაფინანსებული. ამ კამპანიის მიზანი არათურქულენოვანებზე ზეწოლა იყო, რათა მათ საჯაროდ თურქულად ესაუბრათ.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Ertürk |first=Nergis |title=Grammatology and literary modernity in Turkey |date= 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974668-2 |location=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |url-status=live |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |issn=0952-1909 |s2cid=59138386 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503083439/https://www.academia.edu/761586/Citizenship_and_Minorities_A_Historical_Overview_of_Turkey_s_Jewish_Minority |archive-date=3 May 2020 |access-date=7 January 2013|hdl=11729/2016 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tormented2 by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=167}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |editor1=Sibel Bozdoǧan|editor2=Gülru Necipoğlu|editor3=Julia Bailey|title=Muqarnas : an annual on the visual culture of the Islamic world. |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004163201 |location=Leiden}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=April 2007 |title=&quot;Citizen, Speak Turkish!&quot;: A Nation in the Making |journal=Nationalism and Ethnic Politics |volume=13 |issue=2 |pages=245–72 |doi=10.1080/13537110701293500|s2cid=144367148 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot;&gt;{{Cite book |title=A question of genocide : Armenians and Turks at the end of the Ottoman Empire |date=23 February 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |editor-last=Suny |editor-first=Ronald Grigor |location=Oxford |editor-last2=Göçek |editor-first2=Fatma Müge |editor-last3=Naimark |editor-first3=Norman M.}}&lt;/ref&gt; თუმცა, კამპანია თურქულად საუბრის დაწყების პოლიტიკის ფარგლებს გასცდა და ნებისმიერი სხვა ენის გამოყენების სრული შეზღუდვაც კი გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bali |first=Rifat N. |title=Cumhuriyet yıllarında Türkiye Yahudileri bir türkleştirme serüveni; (1923–1945) |publisher=İletişim |year=1999 |isbn=9789754707632 |edition=7 |location=İstanbul |pages=137–47 |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |url=https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781780760261 |location=London |page=61 |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207090520/https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vryonis, Speros (2005). The Mechanism of Catastrophe: The Turkish Pogrom of 6–7 September 1955, and the Destruction of the Greek Community of Istanbul. New York: Greekworks.com, Inc. {{ISBN|0-9747660-3-8}}.&lt;/ref&gt;

ნაციონალიზაციის კიდევ ერთი მაგალითი იყო [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარების შესახებ კანონი]], რომელიც თურქებს ავალდებულებდა აეღოთ კონკრეტული, მემკვიდრეობითი გვარები და კრძალავდა უცხო კულტურების, ერების, ტომებისა და რელიგიების კონოტაციებს.&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=The Social Life of the State's Fantasy: Memories and Documents on Turkey's Surname Law of 1934 |url=http://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |last=Turkoz |first=Meltem |date=2004 |website=ScholarlyCommons |pages=1–226 |publisher=[[University of Pennsylvania]] |access-date=28 May 2020 |archive-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608051637/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Basak&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=15 June 2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-78076-026-1 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |volume=10 |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; შედეგად, ბევრმა ეთნიკურმა სომეხმა, ბერძენმა და ქურთმა შეიცვალა გვარი.&lt;ref name=Basak /&gt; არათურქული გვარები, რომლებიც ბოლოვდებოდა „იანი, ოფ, ეფ, ვიჩ, ის, დის, პოულოს, აკი, ზადე, შვილი, მადუმუ, ველედ, ბინ“-ზე, ვერ დარეგისტრირდა და შეიცვალა დაბოლოება „ოღლუ“-თი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekmekcioglu |first=Lerna |title=Improvising Turkishness: Being Armenian in post-Ottoman Istanbul (1918–1933) |year=2010 |isbn=978-1-124-04442-2 |location=Ann Arbor |publisher=New York University |page=169}}&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, თურქეთის მთავრობის მიერ [[გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლა თურქეთში|გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლის ინიციატივით]], თურქეთის რესპუბლიკაში არსებული არათურქული გეოგრაფიული და ტოპოგრაფიული სახელწოდებები, თურქული სახელწოდებებით ჩანაცვლდა.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot;&gt;{{Cite book |last=Nişanyan |first=Sevan |title=Adını unutan ülke: Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü |publisher=Everest Yayınları |year=2010 |isbn=978-975-289-730-4 |edition=1. basım. |location=İstanbul |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Norşin&quot;&gt;{{Cite news |last=Halis |first=Mujgan |date=30 July 2011 |title=Norşin'den Potamya'ya hayali coğrafyalarımız |language=tr |work=Sabah |url=http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |access-date=19 January 2018 |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040226/http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turkification of the Toponyms&quot;&gt;{{Cite book |last=Sahakyan |first=Lusine |url=http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |title=Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey |publisher=Arod Books |year=2010 |isbn=978-0-9699879-7-0 |location=Montreal |access-date=19 January 2018 |archive-date=26 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526060554/http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Simonian |first=Hovann H. |url=http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |title=The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-0656-3 |edition=Repr. |location=London |page=161 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503043711/http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |archive-date=3 May 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |url=https://books.google.com/books?id=ME5oLvCd088C |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15557-2 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands |page=354}}&lt;/ref&gt; ინიციატივის მთავარი მომხრე არგუმენტი, თურქული ჰომოგენიზაციის სოციალური ინჟინერიის კამპანია გახდა, რისი მიზანიც იყო გეოგრაფიული ან ტოპოგრაფიული სახელწოდებების ასიმილაცია, რომლებიც უცხოდ და თურქეთის ერთიანობის წინააღმდეგ განხეთქილების გამომწვევად ითვლებოდა. უცხოდ მიჩნეული სახელწოდებები, როგორც წესი, სომხური, ბერძნული, [[ლაზური ენა|ლაზური]], ბულგარული, ქურთული, ასურული ან არაბული წარმოშობის იყო.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey&quot;&gt;{{Cite news |last=Korkut |first=Tolga |date=14 May 2009 |title=Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey |work=Bianet |url=http://www.bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |access-date=19 January 2018 |archive-date=20 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720005719/http://bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[თურქეთის გადასახლების კანონი (1934)|1934 წლის გადასახლების კანონი]] გახდა თურქეთის მთავრობის მიერ მიღებული პოლიტიკა, რომელიც იმიგრაციის ძირითად პრინციპებს ადგენდა.&lt;ref&gt;Çağatay, Soner 2002 'Kemalist dönemde göç ve iskan politikaları: Türk kimliği üzerine bir çalışma' (Policies of migration and settlement in the Kemalist era: a study on Turkish identity), Toplum ve Bilim, no. 93, pp. 218–41.&lt;/ref&gt; თუმცა, ზოგიერთის მიერ ეს კანონი არათურქული უმცირესობების იძულებითი და კოლექტიური გადასახლების გზით ასიმილაციის პოლიტიკად ითვლება.&lt;ref name=&quot;Joost&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004155572 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands}}&lt;/ref&gt;

====სოციო-პოლიტიკური რეფორმები და ეკონომიკური პროგრესი====
ასევე ათათურქის ღვაწლია თურქეთის სოფლის მეურნეობისა და ეკოლოგიური განვითარების ტრანსფორმაციული ცვლილებები. ქემალისტურმა მთავრობამ დარგო ოთხი მილიონი ხე, მოახდინა ქვეყნის სოფლის მეურნეობის მექანიზმის მოდერნიზაცია, დანერგა წყალდიდობის საწინააღმდეგო ღონისძიებები, გახსნა სკოლები სოფლებში, სოფლისთვის საჭირო საგანამანათლებლო პროგრამებით, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო საქმე და განახორციელა მიწის რეფორმა, რომელმაც ოსმალეთის ეპოქაში გლეხებისთვის დაწესებული მძიმე გადასახადები მოხსნა. ათათურქს „თურქული სოფლის მეურნეობის მამას“ უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |title=Atatürk, The National Agricultural Leader, Father of Modern Turkish Agriculture and The National Development: A Review From the Perspective of Agricultural Communications and Leadership |last=Budak |first=Derya Nil |access-date=9 October 2022 |archive-date=4 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804051122/https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | title=Factories established by Atatürk, the founder of Turkey, in first 15 years of Republic | date=23 November 2020 | access-date=9 October 2022 | archive-date=15 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211215172234/https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt; მან ასევე მნიშვნელოვნად ააყვავა თურქეთის ეკონომიკა, სადაც მძიმე სამრეწველო წარმოება 150%-ით გაიზარდა და 1930-იანი წლების ბოლოსთვის ერთ სულ მოსახლეზე [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]] 800 [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარიდან]] დაახლოებით 2000 დოლარამდე გაიზარდა, რაც იაპონიასთან გათანაბრდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |title=Turkish GDP per capita and GDP growth, 1923–1990 |via=[[ResearchGate]] |access-date=9 October 2022 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902213702/https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1936 წელს, ათათურქის მთავრობამ ასევე მიიღო შრომის კანონი, რომელმაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ხელფასები და გააუმჯობესა თურქულ საწარმოებში დასაქმებულთა სამუშაო პირობები.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Singer |first1=Morris |title=Atatürk's Economic Legacy |journal=Middle Eastern Studies |date=July 1983 |volume=19 |issue=3 |pages=301–11 |doi=10.1080/00263208308700552 |jstor=4282948 }}&lt;/ref&gt;

===საგარეო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk ve Amanullah Han.jpg|thumb|right|ათათურქი [[ავღანეთის სამეფო|ავღანეთის]] მეფე [[ამანულა ხანი|ამანულა ხანთან]] ერთად [[ანკარა]]ში, 1928 წელი. მეფემ სცადა ათათურქის მრავალი რეფორმის გატარება ავღანეთშიც, თუმცა, ის ჩამოაგდეს.]]

ათათურქის საგარეო პოლიტიკა მის დევიზს შეესაბამებოდა — „[[მშვიდობა სამშობლოში, მშვიდობა მსოფლიოში]]“,&lt;ref name=mango526/&gt; მშვიდობის აღქმა, რომელიც მის ცივილიზაციისა და მოდერნიზაციის პროექტს უკავშირდებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Peace at home and peace in the world |url=http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |last=Hamza Eroğlu |language=tr |access-date=1 January 2008 |quote='Yurtta Sulh' herşeyden önce ülkede, o insanın, insanca yaşamasını, insanlık tıynetinin gereğinin tanınmasını ifade eder. |archive-date=30 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080130162240/http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ათათურქის პოლიტიკის შედეგები, რესპუბლიკის მიერ დამყარებული საპარლამენტო სუვერენიტეტის ძალაზე იყო დამოკიდებული.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Enver Ziya Karal |title=Atatürk'ten Düşünceler |page=123 |language=tr |quote=Haricî siyaset bir heyet-i içtimaiyenin teşekkülü dahilisi ile sıkı surette alâkadardır. Çünkü teşekkül-ü dahiliyeye istinat etmeyen haricî siyasetler daima mahkûm kalırlar. Bir heyet-i içtimaiyenin teşekkül-ü dahilisi ne kadar kuvvetli olursa, siyaset-i hariciyesi de o nisbette kavi ve rasin olur.}}&lt;/ref&gt; თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო ბოლო შემთხვევა, როდესაც ათათურქმა სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობაში სამხედრო ძალა გამოიყენა. საგარეო საკითხები, მისი პრეზიდენტობის დროს, მშვიდობიანი მეთოდებით წყდებოდა.

====მოსულის საკითხი====
[[მოსულის საკითხი]], რომელიც წარმოადგენდა დავას [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოსთან]] [[მოსულის ვილაიეთი]]ს კონტროლთან დაკავშირებით, ახალი რესპუბლიკის ერთ-ერთი პირველი საგარეო საქმეებთან დაკავშირებული დავა იყო. [[მესოპოტამიის კამპანია|მესოპოტამიის კამპანიის]] დროს, გენერალ-ლეიტენანტმა უილიამ მარშალმა ბრიტანეთის სამხედრო ოფისის მითითება გაითვალისწინა, რომ „ყველა ღონე უნდა მიეღო [[ტიგროსი|ტიგროსზე]] რაც შეიძლება მეტი უპირატესობის მოსაპოვებლად, სანამ სასტვენის ხმას გაიგებდა“ და ამით [[მოსული]] [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავის]] ხელმოწერიდან ([[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი]]) სამი დღის შემდეგ აიღეს.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot;&gt;Peter Sluglett, &quot;The Primacy of Oil in Britain's Iraq Policy&quot;, in the book &quot;Britain in Iraq: 1914–1932&quot; London: Ithaca Press, 1976, pp. 103–16&lt;/ref&gt; [[1920|1920 წელს]], [[Misak-ı Millî]]-მ, რომელმაც გააერთიანა „თურქული მიწები“, მოსულის ვილაიეტი ისტორიულად თურქეთის მიწების გულის ნაწილად გამოაცხადა. ბრიტანელები მოსულის საკითხთან დაკავშირებით არასტაბილურ მდგომარეობაში იყვნენ და თითქმის ისეთივე სასოწარკვეთილ ზომებს იღებდნენ თავიანთი ინტერესების დასაცავად, როგორც თურქები. მაგალითად, [[ერაყის აჯანყება|ერაყის აჯანყების]] დროს ბრიტანელების წინააღმდეგ, ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალების ერაყის სარდლობამ [[1920|1920 წლის]] ზაფხულში ჩაახშო იგი. ბრიტანელები ფიქრობდნენ რომ, თუ ათათურქი თურქეთში სიტუაციის სტაბილიზაციას უზრუნველყოფდა, ის ყურადღებას მოსულისკენ გადაიტანდა და მესოპოტამიაში შეღწევას შეეცდებოდა, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა, სავარაუდოდ, მას შეუერთდებოდა. ასეთი მოვლენა გამოიწვევდა ინდოეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მუსლების აჯანყებასაც ბრიტანელების წინააღმდეგ.

[[ფაილი:Atatürk Belediye İl Binası'ndan çıkarken, Kastamonu, 24 Ağustos 1925.png|thumb|ათათურქი მოსულის საკითხის მიმდინარეობის დროს, 1925 წელი]]

[[1923|1923 წელს]] ათათურქმა სცადა დაერწმუნებინა პარლამენტი, რომ [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებით]] [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] პირობების მიღება არ ნიშნავდა მოსულის დათმობას, არამედ ნიშნავდა საჭირო დროის მოლოდინს, როდესაც თურქეთი შესაძლოა გაძლიერებულიყო. მიუხედავად ამისა, ხელოვნურად დახაზულ საზღვარს ორივე მხარის მოსახლეობაზე უარყოფითი გავლენა ჰქონდა. მოგვიანებით, ამტკიცებდნენ, რომ თურქეთი იწყებოდა იქ, სადაც ნავთობი მთავრდებოდა, რადგან ბრიტანელმა გეოფიზიკოსებმა საზღვარი ისე დახაზეს, რომ ნავთობის მარაგები თურქეთს არ ჰქონოდა. ათათურქს არ მოსწონდა ეს დაყოფა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk yaşasaydı |url=http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |last=Can Dündar |language=tr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071120110906/http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |archive-date=20 November 2007 |access-date=1 January 2008 |quote=... Ata'nın öncelikli dış politika sorununun Musul olduğunu söylüyor. Musul'u bırakmama konusunda aktif bir politika izlenmesinden yana olduğunu belirtiyor... }}&lt;/ref&gt; ათათურქის შეშფოთების უკუსაგდებად, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჯორჯ კერზონმა, სცადა უარყოფა მოსულის ტერიტორიაზე ნავთობის არსებობის. [[1923|1923 წლის]] [[23 იანვარი|23 იანვარს]], კერზონმა განაცხადა, რომ ნავთობის არსებობა მხოლოდ ჰიპოთეტური იყო.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot; /&gt; თუმცა, ბიოგრაფ არმსტრონგის თანახმად „ინგლისს მოსული და მისი ნავთობი სურდა, ხოლო ქურთები მოსულისა და ერაყის ნავთობის გასაღები წარმოადგენდნენ“.{{sfn|Armstrong|1972|p=225}}

[[1924|1924 წელს]], როდესაც ერთა ლიგამ სამი ინსპექტორისგან შემდგარი კომიტეტი გაგზავნა რეგიონში ვითარების ზედამხედველობის მიზნით, [[შეიხ საიდის აჯანყება]]მ (1924–1927) ახალი მთავრობის შექმნა გადაწყვიტა, რომელიც თურქეთის მესოპოტამიასთან კავშირის გაწყვეტას აპირებდა. აჯანყებულებსა და ბრიტანეთს შორის ურთიერთობა გამოიძიეს და შესეგად გაირკვა, რომ აჯანყებულებმა ბრიტანეთისგან დახმარება მოითხოვეს მას შემდეგ, რაც მიხვდნენ, რომ აჯანყება დამოუკიდებლად ვერ გაძლებდა.&lt;ref&gt;Olson, Robert W. (1989) The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925, p. 45&lt;/ref&gt;

[[1925|1925 წელს]] ერთა ლიგამ საქმის შესასწავლად სამკაციანი კომიტეტი შექმნა, მაშინ, როდესაც შეიხ საიდის აჯანყება მძვინვარებდა. ნაწილობრივ ჩრდილოეთ საზღვრის (დღევანდელი ჩრდილოეთი ერაყი) გასწვრივ არსებული გაურკვევლობის გამო, კომიტეტმა რეკომენდაცია გასცა რეგიონის ერაყისთვის დატოვების, იმ პირობით, რომ [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთი]] შეინარჩუნებდა [[მესოპოტამიის მანდატი|მესოპოტამიის მანდატს]]. 1925 წლის მარტის ბოლოსთვის ჯარების საჭირო გადაადგილება დასრულდა და შეიხ საიდის აჯანყების მთელი ტერიტორია ალყაში მოექცა.&lt;ref&gt;Kinross, 401&lt;/ref&gt; ამ მანევრების შედეგად, აჯანყება ჩაახშეს. ბრიტანეთმა, ერაყმა და ათათურქმა, [[1926|1926 წლის]] [[5 ივნისი|5 ივნისს]] შეთანხმება დადეს, რომელიც ძირითადად ერთა ლიგის საბჭოს გადაწყვეტილებებს ეყრდნობოდა. შეთანხმებამ ქურთი მოსახლეობის და [[ერაყელი თურქმენები]]ს დიდი ნაწილი საზღვრის არათურქულ მხარეს დატოვა.&lt;ref&gt;ASD: Speeches and statements by Atatürk, volume I pages 361–63 published by Atatürk Culture, language and history Higher Institute, Ankara 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mangokurds20&quot;&gt;Andrew Mango, ''Atatürk and the Kurds'', Middle Eastern Studies, Vol. 35, No. 4, 1999, 20&lt;/ref&gt;

====ურთიერთობა რუსეთსა და საბჭოთა კავშირთან====
[[ფაილი:Diplomatic reception held in the Soviet Embassy in Ankara 1927 cropped.jpg|thumb|მიღება [[სსრკ]]-ის ანკარის საელჩოში, 1927 წლის 7 ნოემბერი.]]
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Voroshilov on 29 October 1933.jpg|thumb|შეხვედრა [[კლიმენტ ვოროშილოვი|ვოროშილოვის]] ვიზიტის დროს, სადაც ბალკანეთის ფედერაციის კონცეფციის შესახებ მოსაზრებების გაცვლა მიმდინარეობდა, რომელიც ათათურქის იდეა იყო და რომელიც არასდროს განხორციელებულა.]]

1920 წლის [[26 აპრილი|26 აპრილს]], ბოლშევიკების ლიდერისა და [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის სფსრ]]-ის მთავრობის ხელმძღვანელის, [[ვლადიმერ ლენინი]]სადმი გაგზავნილ წერილში, ათათურქი დაჰპირდა, რომ კოორდინაციას გაუწევდა თავის სამხედრო ოპერაციებს ბოლშევიკების „[[იმპერიალიზმი|იმპერიალისტური]] მთავრობების წინააღმდეგ ბრძოლაში“ და სთხოვა 5 მილიონი [[თურქული ლირა|ლირა]] ოქროში, ასევე თავისი ძალებისთვის „პირველადი დახმარების სახით“ შეიარაღება.&lt;ref name=&quot;LetterLenin&quot;&gt;''Международная жизнь'' (the Soviet Foreign Ministry's magazine). Moscow, 1963, № 11, pp. 147–48. The first publication of Atatürk's letter to Lenin in excerpts, in Russian.&lt;/ref&gt; მხოლოდ 1920 წელს, ლენინის მთავრობამ ქემალისტებს 6 ათასი შაშხანა, 5 მილიონზე მეტი შაშხანის ვაზნა, 17 600 ჭურვი და 200,6 კგ ოქროს ზოდი მიაწოდა. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დახმარების ოდენობა გაიზარდა.&lt;ref name=&quot;AidInfo&quot;&gt;''Международная жизнь''. Moscow, 1963, № 11, p. 148.&lt;/ref&gt;

[[1921|1921 წლის]] მარტში, მოსკოვში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს [[მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)|მოსკოვის ხელშეკრულებას]] („მეგობრობისა და ძმობის“ ხელშეკრულება) საბჭოთა რუსეთთან, რაც ქემალისტებისთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გარღვევა იყო. მოსკოვის ხელშეკრულების გაფორმებას მოჰყვა იმავე წლის ოქტომბერში იდენტური [[ყარსის ხელშეკრულება|ყარსის ხელშეკრულების]] ხელმოწერა, რაც თურქეთს მისცა საშუალება მისთვის ხელსაყრელი პირობებით მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვრის [[სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|სომხეთის სსრ-ის]] ხარჯზე გადაწყვეტა, რომელიც მაშინ ნომინალურად დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო.

ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები მეგობრული იყო, მაგრამ იგი ეფუნებოდა იმ ფაქტზე, რომ ისინი საერთო მტრის - ბრიტანეთისა და დასავლეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt; 1920 წელს, ათათურქი მოიაზრებდა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ოფიციალური)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] გამოყენებას, რათა ქვეყანაში კომუნისტური იდეების გავრცელება გაეკონტროლებინა და [[კომინტერნი]]ს დაფინანსება მოეპოვა.

საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობების მიუხედავად, ათათურქს არ სურდა თურქეთში კომუნისტური რეჟიმის დამყარება. „რუსეთთან მეგობრობა, არ ნიშნავს მათი იდეოლოგიის — კომუნიზმის თურქეთში დამყარებას“ — განაცხადა მან.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot;&gt;Yılmaz Altuğ, Foreign Policy of Atatürk, Atatürk arastirma merkezi dergisi, Vol. VI, No. 16, November 1989&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, ათათურქმა განაცხადა, რომ „კომუნიზმი სოციალური საკითხია. ჩვენი ქვეყნის სოციალური პირობები, რელიგია და ეროვნული ტრადიციები ადასტურებს იმ აზრს, რომ რუსული კომუნიზმი თურქეთში ვერ იმუშავებს“.&lt;ref&gt;Yılmaz Altuğ, Türk Devrim Tarihi Dersim, 1919–1938, 1980 s. p. 136.&lt;/ref&gt; თავის [[1924|1924 წლის]] [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]] წარმოთქმულ სიტყვაში მან თქვა: „ჩვენი მეგობრული ურთიერთობები ჩვენს ძველ მეგობარ საბჭოთა რუსეთის რესპუბლიკასთან ყოველდღიურად ვითარდება და პროგრესირებს. როგორც წარსულში, ჩვენი რესპუბლიკური მთავრობა საბჭოთა რუსეთთან ნამდვილ და ძლიერ კარგ ურთიერთობებს ჩვენი საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედად მიიჩნევს“.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt;

მას შემდეგ, რაც თურქებმა [[1925|1925 წლის]] [[16 დეკემბერი|16 დეკემბერს]] [[ჟენევა|ჟენევიდან]] თავიანთი დელეგაცია გაიწვიეს, მათ [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] საბჭო დატოვეს, რათა მოსულის რეგიონის მანდატი მათი თანხმობის გარეშე ბრიტანეთისთვის მიეცათ. ათათურქმა საპასუხოდ&lt;ref&gt;Patrick Kinross. ''Atatürk: a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey''. New York, 1965, p. 464.&lt;/ref&gt; [[17 დეკემბერი|17 დეკემბერს]] სსრკ-სთან [[თავდაუსხმელობის პაქტი]] დადო.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 374.&lt;/ref&gt; [[1935|1935 წელს]] პაქტი კიდევ 10 წლით გაგრძელდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 377.&lt;/ref&gt;

[[1933|1933 წელს]] საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრი [[კლიმენტ ვოროშილოვი]] თურქეთს ეწვია და რესპუბლიკის მეათე წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრო.&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot;&gt;{{Cite news |date=6 November 1933 |title=Oh, What Happiness! |pages=37–39 |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113142927/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |url-status=dead |archive-date=13 November 2008 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; ათათურქმა მას აუხსნა თავისი პოზიცია [[ბალკანეთის ფედერაცია|ბალკანეთის ფედერაციის]] გეგმის რეალიზაციასთან დაკავშირებით, რომელიც ეკონომიკურად გააერთიანებდა [[თურქეთი|თურქეთს]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]], [[რუმინეთი|რუმინეთს]], [[იუგოსლავია]]სა და [[ბულგარეთი|ბულგარეთს]].&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot; /&gt;

1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქმა სცადა ბრიტანეთთან და სხვა მსხვილ დასავლურ ძალებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარება, რამაც საბჭოთა კავშირის უკმაყოფილება გამოიწვია. [[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის]] მეორე გამოცემა (ტომი XX, [[1953]]), ცალსახად აკრიტიკებდა ათათურქის პოლიტიკას მისი მმართველობის ბოლო წლებში, მის საშინაო პოლიტიკას „ანტიპოპულარულს“, ხოლო საგარეო კურსს - „იმპერიალისტურ ძალებთან“ დაახლოებისკენ მიმართულს უწოდებდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 2nd edition, Moscow, Vol. 20, 1953, p. 504.&lt;/ref&gt;

====თურქეთ-საბერძნეთის ალიანსი====
ომისშემდგომი [[საბერძნეთი]]ს ლიდერი, [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი]], ასევე მტკიცედ გადაწყვიტა, რომ თავის ქვეყანასა და თურქეთს შორის ნორმალური ურთიერთობები უნდა დაემყარებინა. თუმცა, ორ ქვეყანას შორის ომმა [[ეგეოსის რეგიონი|დასავლეთი ანატოლია]] გაანადგურა და ასევე საბერძნეთიდან [[ბერძნულ-თურქული მოსახლეობის გაცვლა|ოსმალო მუსლიმი ლტოლვილების]] გაძევებამ დამატებითი ფინანსური ტვირთი შექმნა თურქეთს, რაც ხელს უშლიდა ორი ქვეყნის დაახლოებაში. ვენიზელოსმა თურქეთთან შეთანხმების დადება გადაწყვიტა, მიუხედავად იმ ბრალდებებისა, რომ ის ბევრს თმობს საზღვაო შეიარაღებისა და თურქეთიდან გაძევებული ოსმალო ბერძნების ქონების საკითხებში.&lt;ref&gt;Karamanlis, 1995, pp. 95–97&lt;/ref&gt; ბერძნების მიმართ თურქების მტრობის მიუხედავად, ათათურქი ისტორიულ მტრობას ეწინააღმდეგებოდა და მგრძნობიარე იყო წარსული დაძაბულობის მიმართ. ერთ მომენტში, მან ბრძანა იმ ნახატის მოხსნა, სადაც გამოსახული იყო თუ როგორ თურქი ჯარისკაცი ხიშტს ურტყამდა ბერძენ ჯარისკაცს, რა დროსაც ის განაცხადა: „ეს რა ამაზრზენი სცენაა!“&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 29&lt;/ref&gt;

საბერძნეთმა უარი თქვა ყველა პრეტენზიაზე თურქეთის ტერიტორიის მიმართ და ორმა მხარემ [[1930|1930 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]] შეთანხმებას მიაღწია. იმავე წლის [[25 ოქტომბერი|25 ოქტომბერს]] ვენიზელოსი თურქეთს ეწვია და მეგობრობის შესახებ შეთანხმებას მოაწერა ხელი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Clogg |first=Richard |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00clog_0 |title=A Concise History of Greece |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2002 |isbn=978-0-521-00479-4 |url-access=registration}} p. 107&lt;/ref&gt; ვენიზელოსმა ათათურქი [[1934|1934 წლის]] [[ნობელის მშვიდობის პრემია]]ზეც კი წარადგინა.&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;Nobel Foundation. ''The Nomination Database for the Nobel Prize in Peace, 1901–1955''.[https://web.archive.org/web/20070510211631/http://nobelprize.org/nomination/peace/nomination.php?action=show&amp;showid=2046]&lt;/ref&gt; ვენიზელოსის ხელისუფლებიდან ჩამოგდების შემდეგაც ბერძნულ-თურქული ურთიერთობები თბილი დარჩა. მართლაც, ვენიზელოსის მემკვიდრე, [[პანაგის ცალდარისი]], [[1933|1933 წლის]] სექტემბერში ათათურქს ესტუმრა და საბერძნეთსა და თურქეთს შორის უფრო ყოვლისმომცველ შეთანხმებას — „ანტანტის გულს“ ხელი მოაწერა, რაც [[ბალკანეთის ანტანტა|ბალკანეთის პაქტის]] საფუძველი გახდა.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005015819/https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf|date=5 October 2022}}&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრმა [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსამ]], ერთხელ ათათურქის შესახებ განაცხადა, რომ: 

{{ციტატა|...საბერძნეთს, ყველაზე მაღალი შეფასება აქვს ცნობილი ლიდერის, გმირი ჯარისკაცის და თურქეთის განმანათლებელი შემოქმედის მიმართ. ჩვენ არასდროს დავივიწყებთ, რომ პრეზიდენტი ათათურქი იყო თურქულ-ბერძნული ალიანსის ნამდვილი დამფუძნებელი, რომელიც საერთო იდეალებისა და მშვიდობიანი თანამშრომლობის ჩარჩოზე იყო დაფუძნებული. მან განავითარა ორ ერს შორის მეგობრობის კავშირები, რომელთა დაშლა წარმოუდგენელი იქნებოდა. საბერძნეთი დაიცავს ამ დიდი ადამიანის ხსოვნას, რომელმაც კეთილშობილი თურქი ერის მომავალი გზა შეუცვლელი განსაზღვრა.&lt;ref&gt;[https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ &quot;Atatürk on a Gallipoli pedestal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602080231/https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ |date=2 June 2020 }}. ''Neos Kosmos''. 27 April 2015. Retrieved 29 May 2020.&lt;/ref&gt;}}

====მეზობლები აღმოსავლეთით====
[[ფაილი:Reza Shah Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|right|ათათურქი (მარჯვნივ) [[ირანი]]ს შაჰ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა]] [[ფეჰლევიანები|ფეჰლევისთან]] ერთად, შაჰის თურქეთში ვიზიტის დროს.]]

[[1919|1919 წლიდან]], ავღანეთი [[ამანულა ხანი]]ს მმართველობის პირობებში რეფორმაციის პერიოდში იმყოფებოდა. ავღანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[მაჰმუდ თარზი]], ათათურქის საშინაო პოლიტიკის მიმდევარი იყო. თარზიმ, ამანულა ხანი სოციალურ და პოლიტიკურ რეფორმებში წაახალისა, თუმცა, მოუწოდებდა, რომ რეფორმები ძლიერ მთავრობაზე დაფუძნებული გაეტარიბინა. 1920-იანი წლების ბოლოს, ანგლო-ავღანური ურთიერთობები გაუარესდა, რაც ბრიტანეთის შიშის გამო იყო გამოწვეული, რომელიც შიშობდა ავღანეთ-საბჭოთა მეგობრობის გამო. [[1928|1928 წლის]] [[20 მაისი|20 მაისს]], ანგლო-ავღანურმა პოლიტიკამ პოზიტიური პერსპექტივა შეიძინა, როდესაც ამანულა ხანი და მისი მეუღლე, დედოფალი [[სორაია თარზი]], ათათურქმა სტამბოლში მიიღო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meanwhile: Dressing to rule in Afghanistan |url=https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |last=Datta-Ray |first=Sunanda |date=18 June 2002 |website=[[The New York Times]] |access-date=29 May 2020 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204010653/https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ამ შეხვედრას მოჰყვა ავღანეთ-თურქეთის მეგობრობისა და თანამშრომლობის პაქტის ხელმოწერა 1928 წლის [[22 მაისი|22 მაისს]]. ათათურქმა მხარი დაუჭირა ავღანეთის საერთაშორისო ორგანიზაციებში ინტეგრაციას. [[1934|1934 წელს]], ავღანეთის ურთიერთობები საერთაშორისო საზოგადოებასთან მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როდესაც ავღანეთი [[ერთა ლიგა]]ში გაწევრიანდა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Jentleson |first1=Bruce W. |title=The American Journal of International Law |last2=Paterson, Thomas G. |publisher=Oxford University Press |year=1997 |isbn=978-0-19-511055-5 |page=24}}&lt;/ref&gt; მაჰმუდ თარზი, ათათურქის პირად მხარდაჭერას იღებდა [[1933|1933 წლის]] [[22 ნოემბერი|22 ნოემბრამდე]], სანამ სტამბოლში გარდაიცვლებოდა.

ათათურქს და ირანის ლიდერ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა შაჰს]] საერთო ხედვა ჰქონდათ ბრიტანული იმპერიალიზმისა და მათ ქვეყნებში მისი გავლენის მიმართ, რამაც [[ანკარა]]სა და [[თეირანი|თეირანს]] შორის ნელი, მაგრამ უწყვეტ დაახლოებას ხელი შეუწყო. [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის]] დროს, ორივე მთავრობამ დიპლომატიური მისიები და მეგობრობის შეტყობინებები გაუგზავნა ერთმანეთს.&lt;ref&gt;Narlı, Nilüfer (1993): &quot;Turco-Iranian Relations from the Islamic Revolution to Gulf War and Beyond: Co-operation or Competition in the Muslim World&quot;. CEMOTI. (15): 265–95&lt;/ref&gt; ამ პერიოდში, ანკარის მთავრობის პოლიტიკა იყო  ირანის დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასადასტურებლად მისი მორალური მხარდაჭერა.&lt;ref name=&quot;iran&quot;&gt;Gokhan Cetinsaya &quot;Essential friends and natural enemies: the historical roots of Turkish-Iranian relations.&quot; ''Middle East Review of International Affairs'' Vol. 7, No. 3 – September 2003&lt;/ref&gt; შემდგომში, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები [[ოსმალეთის სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმების შემდეგ დაიძაბა. ირანის [[შიიზმი|შიიტური]] სასულიერო პირები არ ეთანხმებოდნენ ათათურქის პოზიციას და ირანის რელიგიური ძალაუფლების ცენტრები ათათურქის რეფორმების რეალურ მოტივად სასულიერო პირების ძალაუფლების შესუსტებას მიიჩნევდნენ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; 1930-იანი წლების შუა პერიოდისთვის, რეზა შაჰის ძალისხმევამ მთელი ირანის სასულიერო პირები გააღიზიანა, რითაც რელიგიასა და მთავრობას შორის აზრთა სხვაობა გარღმავდა.&lt;ref&gt;Rajaee, Farhang, ''[http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf Islamic Values and World View: Farhang Khomeyni on Man, the State and International Politics, Volume XIII] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326213807/http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf |date= 2009 }}'' (PDF), University Press of America. {{ISBN|0-8191-3578-X}}&lt;/ref&gt; რუსეთისა და დიდი ბრიტანეთის ახლო აღმოსავლეთში თავიანთი გავლენის გაძლიერების კვალ, ათათურქს ეშინოდა ირანის, როგორც მრავალეთნიკური საზოგადოების, ოკუპაციისა და დაშლის ამ ევროპული ძალების მიერ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; ათათურქის მსგავსად, რეზა შაჰსაც სურდა ირანის საზღვრების დაცვა და 1934 წელს შაჰი ათათურქს ესტუმრა.

[[1935|1935 წელს]] ჟენევაში განიხილეს საადაბადის ხელშეკრულების პროექტი, თუმცა, მისი ხელმოწერა [[ერაყ-ირანის საზღვარი|ირანსა და ერაყს შორის სასაზღვრო დავის]] გამო გადაიდო. [[1937|1937 წლის]] [[8 ივლისი|8 ივლისს]], თურქეთმა, ერაყმა, ირანმა და ავღანეთმა [[თეირანი|თეირანში]] ხელი მოაწერეს [[საადაბადის ხელშეკრულება|საადაბადის პაქტს]]. ხელმომწერები შეთანხმდნენ, შეენარჩუნებინათ საერთო ინტერესები, ერთად ემსჯელათ საერთო ინტერესის მქონე ყველა საკითხზე და არ გამოეყენებინათ აგრესია ერთმანეთის ტერიტორიის წინააღმდეგ. ხელშეკრულება აერთიანებდა ავღანეთის მეფე [[მუჰამედ ზაჰირ-შაჰი|ზაჰირ შაჰის]] მოწოდებას აღმოსავლეთ-ახლო აღმოსავლეთის თანამშრომლობის შესახებ, რეზა შაჰის მიზანს თურქეთთან ურთიერთობების დამყარებაზე, რაც ირანს საბჭოთა და ბრიტანეთის გავლენისგან გაათავისუფლებდა, და ათათურქის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც რეგიონში სტაბილურობის უზრუნველყოფას ისახავდა მიზნად. თუმცა, ხელშეკრულების უშუალო შედეგი იყო იტალიის ლიდერის [[ბენიტო მუსოლინი|მუსოლინის]] შეკავება ახლო აღმოსავლეთში შეჭრისგან.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 510&lt;/ref&gt;

====თურქული სრუტეები====
[[ფაილი:Atatürk askerî tatbikatta askerleri izliyor.jpg|thumb|left|280px|ათათურქი აკვირდება თურქ ჯარებს სამხედრო წვრთნების დროს, 1936 წლის 28 მაისი]]

1923 წლის [[24 ივლისი|24 ივლისს]], [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] შევიდა ლოზანის სრუტის შეთანხმება. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში აღნიშნული იყო, რომ [[დარდანელის სრუტე]] ღია უნდა დარჩენილიყო ყველა კომერციული გემისთვის. მშვიდობიან დროს უცხოური სამხედრო გემების დაკავება გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარებოდა და, ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის მიუხედავად, თურქეთს არ შეეძლო ომის დროს რაიმე სამხედრო ხომალდის გადასვლის შეზღუდვა. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში ასევე აღნიშნული იყო, რომ სრუტეები დემილიტარიზებული უნდა ყოფილიყო და მისი მართვა სრუტეების კომისიას უნდა გადაეცა. დემილიტარიზებული ზონა მნიშვნელოვნად ზღუდავდა თურქეთის მართვას და სუვერენიტეტს სრუტეებზე და [[სტამბოლი]]ს დაცვა შეუძლებელი იყო მასზე სრული სუვერენიტეტის გარეშე.

[[1936|1936 წლის]] მარტში, [[ადოლფ ჰიტლერი|ჰიტლერის]] მიერ [[რაინლანდის რემილიტარიზება|რაინლანდის ხელახლა ოკუპაციამ]] ათათურქს სრუტეებზე სრული კონტროლის აღდგენის შესაძლებლობა მისცა. ათათურქის განცხადებით, „ევროპაში არსებული ვითარება ასეთი ნაბიჯისთვის სრულიად შესაფერისია. ჩვენ ამას აუცილებლად მივაღწევთ“.&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 493&lt;/ref&gt; თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[თევფიქ რიუშთიუ არასი|თევფიქ რიუშთიუ არასმა]], სრუტეებზე არსებული რეჟიმის გადახედვისკენ ნაბიჯი გადადგა. არასი მტკიცებით, მას ათათურქმა მისცა მითითება ამ მხრივ და არა პრემიერ-მინისტრმა, [[ისმეთ ინენიუ]]მ. ინენიუ შიშობდა ბრიტანეთთან, საფრანგეთთან და ბალკანელ მეზობლებთან სრუტეების გამო ურთიერთობების გაუარესებას. თუმცა, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულების]] ხელმომწერები დათანხმდნენ კონფერენციაში მონაწილეობაზე, რადგან მსოფლიო პოლიტიკაში არსებული ცვლილებების გამო შეუზღუდავი სამხედრო მოძრაობა სრუტეებში თურქეთისთვის არახელსაყრელი გახდა. ათათურქმა მოითხოვა, რომ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შეემუშავებინა გეგმა, რომელიც წყალსავალზე სრულ კონტროლს თურქეთს გადასცემდა.

1936 წლის [[20 ივლისი|20 ივლისს]], [[მონტრეს კონვენცია]]ს ხელი მოაწერეს ბულგარეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, ავსტრალიამ, საფრანგეთმა, იაპონიამ, რუმინეთმა, საბჭოთა კავშირმა, თურქეთმა, იუგოსლავიამ და საბერძნეთმა. ეს გახდა ძირითადი ინსტრუმენტი, რომელიც არეგულირებდა კომერციული და სამხედრო გემების დარდანელის სრუტეში გავლას. 1936 წლის [[31 ივლისი|31 ივლისს]] თურქეთის [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] შეთანხმების რატიფიცირება მოახდინა და 1936 წლის [[9 ნოემბერი|9 ნოემბერს]] ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;''League of Nations Treaty Series'', vol. 173, pp. 214–41.&lt;/ref&gt;

====ბალკანეთის პაქტი====
[[ფაილი:Alexander I of Yugoslavia and Mustafa Kemal in 1933.jpg|thumb|1931 წელს, იუგოსლავიის მეფე [[ალექსანდრე I (იუგოსლავია)|ალექსანდრე I-ის]] ვიზიტის დროს.]]

1930-იანი წლების დასაწყისამდე, თურქეთი დასავლეთთან ნეიტრალურ საგარეო პოლიტიკას მისდევდა, მეგობრობისა და ნეიტრალიტეტის ერთობლივი შეთანხმებების შემუშავებით. ეს ორმხრივი შეთანხმებები ათათურქის მსოფლმხედველობას შეესაბამებოდა. [[1925|1925 წლის]] ბოლოსთვის, თურქეთმა დასავლეთის სახელმწიფოებთან 15 ერთობლივი შეთანხმება გააფორმა.

1930-იანი წლების დასაწყისში, მსოფლიო პოლიტიკაში ცვლილებებისა და განვითარების გამო, თურქეთს უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად მრავალმხრივი შეთანხმებების დადება სჭირდებოდა. ათათურქი მტკიცედ თვლიდა, რომ ბალკანეთის სახელმწიფოებს შორის თანასწორობის პრინციპზე დაფუძნებული მჭიდრო თანამშრომლობა, მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენდა ევროპულ პოლიტიკაზე. ეს სახელმწიფოები საუკუნეების განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი იყვნენ და ძლიერ ძალად გადაიქცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბალკანეთის შეთანხმება სათავე შეიძლება [[1925|1925 წლით]] თარიღდება, ბალკანეთის პაქტი 1930-იანი წლების შუა ხანებში შეიქმნა. ევროპაში რამდენიმე მნიშვნელოვანმა მოვლენამ ასევე ხელი შეუწყო თავდაპირველი იდეის განხორციელებას, როგორიცაა თურქულ-ბერძნული ალიანსის შექმნა და ბულგარეთსა და იუგოსლავიას შორის დაახლოება. 1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, თურქეთის საგარეო პოლიტიკის მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იტალიის შიში იყო. [[ბენიტო მუსოლინი]] ხშირად აცხადებდა მთელი [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] იტალიის კონტროლის ქვეშ მოქცევის განზრახვას. როგორც თურქები, ასევე ბალკანეთის სხვადასხვა სახელმწიფოები იტალიის ამბიციებს საფრთხედ აღვიქვამდნენ.

[[ბალკანეთის პაქტი]]ს შესახებ მოლაპარაკებები ათათურქმა საბერძნეთთან, რუმინეთთან და იუგოსლავიასთან აწარმოა. ეს ურთიერთდაცვის შეთანხმება მიზნად ისახავდა ხელმომწერი ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის გარანტიას სხვა ბალკანური სახელმწიფოს თავდასხმისგან, როგორებიც იმ დროს ბულგარეთი ან ალბანეთი იყო. პაქტი აბალანსებდა ფაშისტური იტალიის სულ უფრო აგრესიულ საგარეო პოლიტიკას და ბულგარეთის ნაცისტურ გერმანიასთან პოტენციური გაერთიანების შედეგებს. ათათურქი, ბალკანეთის პაქტს თურქეთის ევროპულ ქვეყნებთან ურთიერთობებში ბალანსირების საშუალებად მიიჩნევდა.&lt;ref&gt;Yilmaz Altuð, &quot;Atatürk'ün Dis Politikasý,&quot; B.Ü. Uluslararasi Atatürk Konferansý Tebligleri, 10–11 November 1980, Vol. II, Istanbul 1981, p. 486.&lt;/ref&gt; მას განსაკუთრებით სურდა ევროპაში, თურქეთის დასავლეთით, რეგიონული უსაფრთხოებისთვის ალიანსების შექმნა, რასაც ბალკანეთის პაქტიც ხელს უწყობდა.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, Vol. 3, Ýstanbul 1988, p. 331.&lt;/ref&gt;

ბალკანეთის პაქტი ითვალისწინებდა რეგულარულ სამხედრო და დიპლომატიურ კონსულტაციებს. შეთანხმების მნიშვნელობა ყველაზე უკეთ ჩანს ათათურქის მიერ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრ, [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსასთვის]] გაგზავნილ შეტყობინებაში:

{{ციტატა|ბალკანეთის პაქტში მოკავშირეების საზღვრები ერთიანი საზღვარია. ვინც ამ საზღვრის დარღვევას მოისურვებს, მზის მწველი სხივები წააწყდება. გირჩევთ, თავი აარიდოთ ამას. ძალები, რომლებიც ჩვენს საზღვრებს იცავენ, ერთიანი და განუყოფელი ძალაა.&lt;ref&gt;Atatürk'ün Milli Dış Politikası, Vol. 2, p. 355&lt;/ref&gt;}}

ბალკანეთის პაქტს პარლამენტმა ხელი 28 თებერვალს მოეწერა. საბერძნეთისა და იუგოსლავიის პარლამენტებმა შეთანხმება რამდენიმე დღის შემდეგ რატიფიცირება მოახდინეს. სრულად რატიფიცირებული ბალკანეთის პაქტი ოფიციალურად 1935 წლის 18 მაისს მიიღეს და 1940 წლამდე ძალაში დარჩა.

ბალკანეთის პაქტი, არაეფექტური აღმოჩნდა, რაც ათათურქის შესაძლებლობების მიღმა არსებული მიზეზების გამო იყო გამოწვეული. პაქტი ჩაიშალა, როდესაც ბულგარეთმა [[დობრუჯა|დობრუჯის]] საკითხის წინ წამოწევა სცადა, რაც [[1939|1939 წლის]] [[7 აპრილი|7 აპრილს]] [[იტალიის შეჭრა ალბანეთში|იტალიის ალბანეთში შეჭრით]] დასრულდა. [[მეორე მსოფლიო ომის მიზეზები|კონფლიქტებმა]] სწრაფად გავრცელება დაიწყეს და საბოლოოდ ეს [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომში]] გადაიზარდა. ათათურქის მიზანი, დაეცვა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპა, პაქტის დაშლით ჩაიშალა. [[1938|1938 წელს]], მშვიდობიან დროს, [[თურქეთის შეიარაღებული ძალები|თურქეთის არმია]] 174 ათას ჯარისკაცისა და 20 ათას ოფიცრისგან შედგებოდა, რომლებიც 11 არმიის კორპუსს, 23 დივიზიას, ერთ ჯავშანტექნიკურ ბრიგადას, 3 კავალერიულ ბრიგადას და 7 სასაზღვრო სარდლობას მოიცავდნენ.&lt;ref&gt;Douglas Arthur Howard: [https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time%2C+the+turkish+army+at+peacetime%22 ''The history of Turkey''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045135/https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time,+the+turkish+army+at+peacetime%22 |date=8 April 2023 }}, Greenwood Publishing Group, 2001, {{ISBN|0313307083}}, page 111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Selim Deringil: [https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 ''Turkish Foreign Policy During the Second World War: An 'Active' Neutrality''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045134/https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 |date=8 April 2023 }}, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|9780521523295}}, p. 33.&lt;/ref&gt;

====ჰათაის საკითხი====
[[ფაილი:Kemal Ataturk congratulation of the Hatay's decision.png|thumb|ათათურქის დეპეშა, მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ მიიღო მისი წინადადება [[ჰათაის სახელმწიფო]]ს დროშის შესახებ]]
1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქი ცდილობდა ბრიტანეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარებას. ამ პოლიტიკის ცვლილების რისკებმა ორი ლიდერი დაპირისპირებაში ჩააგდო. ჰათაის საკითხი და ლიონის შეთანხმება საგარეო პოლიტიკაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ათათურქსა და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] შორის ურთიერთობების გაწყვეტაში.

[[1936|1936 წელს]] ათათურქმა ერთა ლიგაში „ჰათაის საკითხი“ წამოჭრა. [[ჰათაის სახელმწიფო|ჰათაი]] ოსმალეთის იმპერიის ძველ ადმინისტრაციულ ერთეულზე, [[ალექსანდრეტის სანჯაყი|ალექსანდრეტის სანჯაყზე]] იყო დაფუძნებული. ერთა ლიგის სახელით, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს, ნიდერლანდების, ბელგიისა და თურქეთის წარმომადგენლებმა მოამზადეს ჰათაის კონსტიტუცია, რომელიც მას სირიის საზღვრებში ავტონომიურ სანჯაყად აცხადებდა. გარკვეული ეთნიკური ძალადობის მიუხედავად, [[1938|1938 წელს]] ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ არჩევნები ჩაატარა. [[ანთაქია|ანთაქიის]] (ანტიოქია) და [[ისქენდერუნი]]ს (ალექსანდრეტა) ქალაქები, [[1939|1939 წელს]] თურქეთს შეუერთდნენ.&lt;ref name=&quot;hatay&quot;&gt;[http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf ''Hatay'ın Anavatana Katılma Süreci''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825114919/http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf |date=25 August 2019 }}. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Volume: IV, Issue: 7, July 2015.&lt;/ref&gt;

===ეკონომიკური პოლიტიკა===

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქემალიზმი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{ვიკიციტატა|ქემალ ათათურქი}}
* [http://www.ataturk.net Ataturk.net — ათათურქისადმი მიძღვნილი საიტი]
* [http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm მისი ბიოგრაფია და რეფორმები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215164507/http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm |date=2006-02-15 }}
* [http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm ციტატები ათათურქის სიტყვებიდან] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409065951/http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm |date=2006-04-09 }}
* [http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 ათათურქის გალერეა კულტურის სამინისტროში, თურქეთის რესპუბლიკა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130105612/http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 |date=2005-11-30 }}
* [http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama თურქების მამა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309084613/http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama |date=2016-03-09 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ათათურქი, ქემალ}}
{{თურქეთის პრეზიდენტები}}
{{თურქეთის პრემიერ-მინისტრები}}
{{თურქეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები}}
{{თურქეთის თემები}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1881]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1938]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:თურქი რევოლუციონერები]]
[[კატეგორია:ათათურქი]]
[[კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები]]
[[კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები]]</text>
      <sha1>sc5jdpm2cwsrmqfgbm0qz3w55j67v65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378280</id>
      <parentid>5378193</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>/* ეკონომიკური პოლიტიკა */</comment>
      <origin>5378280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344324" sha1="d2c4fxz5tv92khhb51g4n62js423fhg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = მუსტაფა ქემალ ათათურქი&lt;br /&gt;Mustafa Kemal Atatürk&lt;br /&gt;[[ფაილი:Emblem of the Presidency of Turkey.svg|60პქ|link=თურქეთის პრეზიდენტი]]
| სურათი= Ataturk1930s.jpg
| სურათის ზომა =230პქ
| წარწერა სურათის ქვეშ=ათათურქი 1932 წელს
| ხელმოწერა = Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg
| დაბადების თარიღი = {{Circa}} [[1881]]
| დაბადების ადგილი= [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1938|11|10|1881|5|19}}
| გარდაცვალების ადგილი=[[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| მოქალაქეობა ={{დროშა|ოსმალეთის იმპერია}} →&lt;br /&gt; {{დროშა|თურქეთი}}
| ეროვნება =[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალელი]], [[თურქები|თურქი]]
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = [[ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[21 ნოემბერი]], [[1938]] – [[10 ნოემბერი]], [[1953]])&lt;/small&gt; → &lt;br /&gt; [[ანითქაბირი]], [[ანკარა]] &lt;small&gt;([[10 ნოემბერი]], [[1953]]-დან)&lt;/small&gt;
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა =[[ალი რიზა ეფენდი]]
| დედა =[[ზიუბეიდე ჰანუმი]]
| მეუღლე = [[ლატიფე უშაქი]]
| შვილები=
| ნათესავები = [[მაკბულე ათადანი]] (და)
| განათლება =
| პროფესია =
| საქმიანობა =
| რელიგია =
| ჯილდოები =[[ათათურქის ჯილდოების სია|იხილეთ სია]]
| პარტია = [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტია]]
| საიტი=
| რიგი = [[ფაილი:Flag of the President of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის პრეზიდენტი|1-ლი პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა = [[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =[[ისმეთ ინენიუ]]&lt;br /&gt; [[ფეთჰი ოქიარი]]&lt;br /&gt; [[ჯელალ ბაიარი]]
| წინამორბედი = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე = [[ისმეთ ინენიუ]]
| რიგი2 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|1-ლი პრემიერ-მინისტრი]]
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[3 მაისი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა2= [[24 იანვარი]], [[1921]]
| წინამორბედი2 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე2 = [[ფევზი ჩაქმაქი]]
| პრეზიდენტი2=
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&amp;nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე|1-ლი თავმჯდომარე]]
| თანამდებობა დაიკავა3 = [[24 აპრილი]], [[1920]]
| თანამდებობა დატოვა3 =[[29 ოქტომბერი]], [[1923]]
| წინამორბედი3 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე3 = [[ფეთჰი ოქიარი]]
| პრეზიდენტი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = [[თურქეთი]]ს [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის 1-ლი ლიდერი]]
| თანამდებობა დაიკავა4 = [[9 სექტემბერი]], [[1923]]
| თანამდებობა დატოვა4 =[[10 ნოემბერი]], [[1938]]
| წინამორბედი4 = ''თანამდებობა შეიქმნა''
| მემკვიდრე4 = [[ისმეთ ინენიუ]]
| პრეზიდენტი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = 
| თანამდებობა დაიკავა5 = 
| თანამდებობა დატოვა5 =
| წინამორბედი5 = 
| მემკვიდრე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''მუსტაფა ქემალ ათათურქი''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}), ან '''მუსტაფა ქემალ ფაშა''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]] წლამდე და '''[[ღაზი]] მუსტაფა ქემალ ფაშა'''&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=cO50m62MA8AC&amp;pg=PT350&amp;dq=halaskar+gazi+ataturk&amp;hl=nl#v=onepage&amp;q=halaskar%20gazi%20ataturk&amp;f=false]&lt;/ref&gt; ({{lang-tr|Gazi Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]]—[[1934]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-kemal-ataturk|title=II. ATATÜRK ve TÜRK DİLİ|author=Hasan Eren|quote=24 Kasım 1934’te Türkiye Büyük Millet Meclisi 2587 sayılı kanunla Gazi Mustafa Kemal’e Atatürk soyadını verdi.}}&lt;/ref&gt; წლებში (დ. [[1881]], [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] – გ. [[10 ნოემბერი]], [[1938]], [[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]) — [[თურქები|თურქი]] ფელდმარშალი, [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|რევოლუციონერი]] სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დამფუძნებელი მამა, რომელიც რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, [[1923]] წლიდან, [[მუსტაფა ქემალ ათათურქის სიკვდილი და დაკრძალვა|სიკვდილამდე]], [[1938]] წლამდე იყო [[თურქეთის პრეზიდენტი]]. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული [[ათათურქის რეფორმები|რეფორმები]], რამაც თურქეთი გარდაქმნა [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] და [[ინდუსტრიული რევოლუცია|ინდუსტრიალიზებულ]] ქვეყნად.&lt;ref name=&quot;ÁgostonMasters20092&quot;&gt;{{cite encyclopedia |year=2009 |encyclopedia=Encyclopedia of the Ottoman Empire |publisher=Facts On File |location=New York |access-date=23 January 2021 |last=Cuthell Jr. |first=David Cameron |editor1-last=Ágoston |editor1-first=Gábor |pages=56–60 |isbn=978-0-8160-6259-1 |lccn=2008020716 |editor2-first=Bruce |editor2-last=Masters |chapter=Atatürk, Kemal (Mustafa Kemal) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA56}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Atatürk, Kemal |date=2014 |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo |encyclopedia=World Encyclopedia |publisher=Philip's |language=en |doi=10.1093/acref/9780199546091.001.0001 |isbn=9780199546091 |access-date=9 June 2019 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Books |first=Market House Books Market House |title=Atatürk, Kemal |date=2003 |url=https://archive.org/details/whoswhointwentie00brig |work=Who's Who in the Twentieth Century |editor-last=Books |editor-first=Market House |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780192800916.001.0001 |isbn=9780192800916 |access-date=9 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolf2&quot;&gt;Harold Courtenay Armstrong Gray Wolf, Mustafa Kemal: An Intimate Study of a Dictator. page 225&lt;/ref&gt; იდეოლოგიურად, მისი სეკულარისტული და [[თურქული ნაზიონალიზმი|ნაციონალისტური]] პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია [[ქემალიზმი]]ს სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |title=EINSTEIN AND ATATURK (Part 1), National Geographic Society Newsroom |accessdate=2023-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522162629/https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |archivedate=2021-05-22 }}&lt;/ref&gt;

ათათურქი ცნობილი გახდა [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, [[გალიპოლის ბრძოლა]]ში ([[1915]]) ოსმალეთის იმპერიის გამარჯვების უზრუნველყოფის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;zurcher142&quot;&gt;Zürcher, ''Turkey: a modern history'', 142&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დასასრული|ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებისა და დაშლის]] შემდეგ, ის სათავეში ჩაუდგა [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქულ ეროვნულ მოძრაობას]], რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა [[მოკავშირეები პირველ მსოფლიო ომში|მოკავშირეების]] მიერ თურქეთის დაყოფას ომში გამარჯვებულ მოკავშირეთა შორის. თურქეთის დღევანდელ დედაქალაქში, [[ანკარა]]ში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა|დროებითი მთავრობის]] შექმნით, მან დაამარცხა მოკავშირეების მიერ გაგზავნილი ძალები და ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა, რომელსაც მოგვიანებით „[[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის]]“ უწოდეს. შემდგომში მან გააუქმა უკვე დაშლილი [[ოსმალეთის იმპერია]] და მის ნაცვლად გამოაცხადა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შესახებ.

ახლად ჩამოყალიბებული [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის რესპუბლიკის]] [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და [[სეკულარიზმი|სეკულარული]] ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან, დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]], რომელიც შეცვალა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. თურქმა ქალებმა თანაბარი [[ქალთა უფლებები|სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები]] მიიღეს ათათურქის პრეზიდენტობის დროს.&lt;ref&gt;''Mastering Modern World History'' by Norman Lowe, second edition&lt;/ref&gt; კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს [[ქალები თურქეთის პოლიტიკაში|ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება]] ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.&lt;ref name=&quot;tempo2&quot;&gt;''Türkiye'nin 75 yılı'', Tempo Yayıncılık, İstanbul, 1998, pp. 48, 59, 250&lt;/ref&gt;

ათათურქის მთავრობა ატარებდა [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] პოლიტიკას, რითაც ცდილობდა შეექმნა ერთგვაროვანი, ერთიანი და უპირველეს ყოვლისა [[სეკულარული სახელმწიფო|სეკულარული]] ერი თურქული დროშის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |url=https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=[https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm/page/167 167]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |s2cid=59138386 |access-date=7 January 2013 | issn=0952-1909}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt; ათათურქის დროს, თურქეთში მცხოვრებ [[უმცირესობები თურქეთში|უმცირესობებს]] სთხოვდნენ საჯაროდ თურქულად ელაპარაკათ, მაგრამ ამავე დროს მათ მიეცათ უფლება შეენარჩუნებინათ საკუთარი მშობლიური ენა.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt; [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიხედვით არათურქულ ტოპონიმებს და უმცირესობებს დაევალათ თურქული გვარის მიღება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Öktem |first=Kerem |year=2008 |title=The Nation's Imprint: Demographic Engineering and the Change of Toponymes in Republican Turkey |url=http://ejts.revues.org/index2243.html |journal=European Journal of Turkish Studies |issue=7 |doi=10.4000/ejts.2243 |access-date=18 January 2013 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |url=http://ejts.revues.org/index4142.html |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |access-date=16 January 2013 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 1934 წელს, [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის პარლამენტმა]] მას გვარად „ათათურქი“ მიანიჭა, რაც ნიშნავს „თურქების მამას“, რაც მისი როლის აღიარება გახდა, რომელიც მან თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] მშენებლობაში შეიტანა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=http://www.isteataturk.com/haber/print.php?haberno=19 |access-date=26 June 2013 |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt; ის [[1938 |1938 წლის]] [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]] სტამბოლში, [[დოლმაბაჰჩე|დოლმაბაჰჩეს სასახლეში]], 57 წლის ასაკში [[ქემალ ათათურქის გარდაცვალება და დაკრძალვა|გარდაიცვალა]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turkey commemorates Atatürk on 78th anniversary of his passing |url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |access-date=21 November 2017 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt; [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] პოსტზე ის [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრმა]], [[ისმეთ ინენიუ]]მ შეცვალა და სახელმწიფო პანაშვიდი გადაუხადა მას.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jayapalan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=twi8hGdcwoUC&amp;q=mustafa+kemal+ataturk+succeeded+by+ismail+inonu&amp;pg=PA133 |title=Modern Asia Since 1900 |date=April 1999 |publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |isbn=9788171567515 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[1981|1981 წელს]], ათათურქის დაბადების 100 წლისთავზე, მის ხსოვნას [[გაერო]]მ და [[იუნესკო]]მ პატივი მიაგო და მიმდინარე წელი მსოფლიოში „ათათურქის წლად“ გამოაცხადა, ასევე მიიღო რეზოლუცია ათათურქის 100 წლის იუბილეზე, სადაც ის აღწერილია, როგორც „მებრძოლ ლიდერად კოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის წინააღმდეგ“ და „ხალხებს შორის ურთიერთგაგების გრძნობისა და მსოფლიოს ერებს შორის მტკიცე მშვიდობის შესანიშნავი წარმომჩენის, სადაც ის მთელი ცხოვრება მუშაობდა ხალხებს შორის ჰარმონიისა და თანამშრომლობის განსავითარებლად“.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey2&quot;&gt;{{Cite web |title=ATATURK: Creator of Modern Turkey |url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |access-date=22 November 2017 |publisher=www.columbia.edu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |archivedate=9 ნოემბერი 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Landau 19842&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |url=https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&amp;q=1981+declared+ataturk+year&amp;pg=PR13 |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |date=1984 |publisher=BRILL |isbn=978-9004070707 |language=en}}&lt;/ref&gt; ათათურქს ასევე მიენიჭა ჯილდო მსოფლიოში მშვიდობაზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკისა და მეგობრობისთვის, განსაკუთრებით მეზობელ ქვეყნებთან მიმართებაში, როგორებიცაა [[ირანი]], [[იუგოსლავია]], [[ერაყი]] და [[საბერძნეთი]], ასევე ბალკანეთის პაქტის შექმნისთვის, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ფაშისტური იტალიისა და ცარისტული ბულგარეთის ექსპანსიონიზმისთვის.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey]&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ათათურქი დაიბადა, როგორც „მუსტაფა“. მეორე სახელი „ქემალი“ (რომელიც არაბულად ნიშნავს „სრულყოფილებას“ ან „სიმწიფეს“) მას მათემატიკის მასწავლებელის, კაპიტან მუსტაფა ეფენდის მიერ მიენიჭა. [[აფეთ ინანი]]ს მიხედვით, მისმა მასწავლებელმა ეს სახელი მას (ათათურქს) „მისი შესაძლებლობებისა და სიმწიფის აღფრთოვანებით დაარქვა“.&lt;ref&gt;Afet İnan, ''Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler'', Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, [https://books.google.com/books?id=EWwaAAAAIAAJ&amp;q=%22Matematik+%C3%B6%C4%9Fretmeni+Mustafa+Efendi%22 p. 8.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk |url=http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |publisher=Turkish Embassy website |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927211519/http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=300&amp;Itemid=317 |archive-date=27 September 2007 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, მის მასწავლებელს სურდა ათათურქის სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავება, რომელთაც ასევე ერქვათ „მუსტაფა“.&lt;ref&gt;Ali Fuat Cebesoy, ''Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları'', İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, [https://books.google.com/books?id=-D4NAQAAIAAJ&amp;q=%22Kemal+koyal%C4%B1m%22 p. 6.] ''Benim adım Mustafa. Senin adın da Mustafa. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Rustow|first=Dankwart A.|author-link=|date=1968|title=Atatürk as Founder of a State|url=https://www.jstor.org/stable/20023842|journal=Daedalus|volume=97|issue=3|pages=793–828|jstor=20023842|issn=0011-5266|via=[[JSTOR]]}}&lt;/ref&gt; მწერალი [[ენდრიუ მანგო]] ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მან თავად აირჩია ეს სახელი, ნაციონალისტი პოეტის, [[ნამიქ ქემალი]] პატივსაცემად.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', p. 37.&lt;/ref&gt; ჟურნალისტ ალკანის მიხედვით, ათათურქმა, როგორც ჩანს, ჯარში მოღვაწეობის წლებში მიიღო სახელი „ქემალი“.&lt;ref name=enis&gt;{{cite book|title=Atatürk on Screen: Documentary Film and the Making of a Leader|year=2020|author=Enis Dinç|page=180}}&lt;/ref&gt;

მას შემდეგ, რაც [[1934|1934 წელს]] პირადობის მოწმობა მიიღო გვარი „ათათურქი“, მისი სახელის ველში ჩაიწერა „ქემალ ათათურქი“, მაშინ, როდესაც სახელი „მუსტაფა“ საერთოდ გაქრა. [[1935|1935 წლის]] თებერვალში, ათათურქმა დაიწყო თავისი „ორიგინალური“ სახელის — „ქემალის“ გამოყენება. ჟურნალ „Tarama Dergisi“ (1934) მიხედვით ''ქემალი'' ნიშნავს „ფორტიფიკაციას“, „ციხესიმაგრეს“, „ჯარს“, „ფარს“. 1935 წლის [[4 თებერვალი|4 თებერვალს]], მთავრობის ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო „[[ანადოლუს სააგენტო]]მ“ შემდეგი განმარტება გააკეთა:&lt;ref name=enis /&gt;

{{ციტატა|ჩვენ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის განმარტებისათვის, სახელი „ქემალი“, რომელსაც ათათურქი ატარებს, არ არის არაბული სიტყვა და არც არაბული სიტყვის ''kemal'' [„სიმწიფე“, „სრულყოფილება“] მნიშვნელობა გააჩნია. ათათურქის [ნამდვილი] სახელი არის ''Kamâl'', რომელიც თურქულად ნიშნავს ჯარს და ფორტიფიკაციას. რამდენადაც სახელში მოცემული ''a'' არბილებს ''k''-ს გამოთქმისას, სახელი აქცენტში უახლოვდება არაბული „ქემალის“ გამოთქმას. ეს არის მსგავსების სრული მასშტაბი. — ანადოლუს საინფორმაციო სააგენტო}}

თუმცა, ათათურქი [[1937|1937 წლის]] მაისის შემდგომ დაუბრუნდა „ქემალის“ ძველ მართლწერას. რბილი გადასვლის გამო, მან თავს არიდებდა სახელის გამოყენებას, როგორც შეეძლო, ან საერთოდ არ გამოიყენა იგი, ან ხელს აწერდა დოკუმენტებს, როგორც „K. Atatürk“. ამის ოფიციალური ახსნა არასოდეს გაკეთებულა. მიუხედავად ამისა, აშკარა იყო, რომ ათათურქის სახელის საკითხი [[თურქული ენა|თურქული ენის რეფორმას]] უკავშირდებოდა.&lt;ref name=enis /&gt;

==ადრეული წლები==
[[ფაილი:Turkishcon Salonika.jpg|thumb|left|upright|სახლი (დღეს [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|მუზეუმი]]), სადაც ათათურქი დაიბადა და რომელიც მდებარეობს [[საბერძნეთი]]ს ქალაქ [[სალონიკი|სალონიკში]]]]
ათათურქი დაიბადა „აჰმეთ სუბაშის“ უბანში ან ისლაჰანეს ქუჩაზე (დღეს აპოსტოლუ პავლუს ქუჩა) მდებარე სახლში (დღეს მუზეუმი), „ქოჯა ქასიმფაშას“ უბანში, [[სალონიკი|სალონიკში]] (დღეს [[საბერძნეთი]]),&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Méropi Anastassiadou |url=https://books.google.com/books?id=qSjAqaQTI7EC&amp;pg=PA71 |title=Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes |last2=Méropi Anastassiadou-Dumont |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=978-90-04-10798-4 |page=71}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია]]ში. მისი მშობლები იყვნენ [[ალი რიზა ეფენდი]], სამხედრო ოფიცერი წარმოშობით კოჯაჯიკიდან ([[ჩრდილოეთი მაკედონია]]), მოხელე და ხე-ტყით მოვაჭრე, და [[ზიუბეიდე ჰანიმი]]. მუსტაფას მხოლოდ და ჰყავდა, [[მაკბულე ათადანი]], რომელიც [[1956|1956 წელს]] გარდაიცვალა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cemal Çelebi Granda |url=https://books.google.com/books?id=hFcwAQAAIAAJ |title=Cemal Granda anlatıyor |publisher=Pal Medya ve Organizasyon |year=2007 |isbn=978-9944-203-01-2}}&lt;/ref&gt;

ათათურქის წარმომავლობის შესახებ მითები და თეორიები საოცრად მრავალფეროვანი და კონტრასტულია.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot; /&gt; ენდრიუ მანგოს მტკიცებულებით, ის მუსლიმი, [[თურქული ენა|თურქულენოვანი]] და არასტაბილურად საშუალო კლასის ოჯახიდან იყო.&lt;ref&gt;Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=nu68vd_AmuYC&amp;q=Turkish+speaking+family+ p. 25-27], p.27ff. – &quot;Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edhessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land.'' ''But in looks Atatürk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads.&quot; page 28; &quot;It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors.&quot;&lt;/ref&gt; მამამისი, ალი რიზა ეფენდი, ზოგიერთი ავტორის აზრით, წარმოშობით [[ალბანელები|ალბანელი]] იყო,&lt;ref&gt;Mango, Andrew, ''Atatürk: the biography of the founder of modern Turkey'', (Overlook TP, 2002), p. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot;&gt;Jackh, Ernest, ''The Rising Crescent'', (Goemaere Press, 2007), [https://books.google.com/books?id=Pxs-DAIVxqYC&amp;q=Turkish+mother p. 31, ''Turkish mother and Albanian father'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot;&gt;Isaac Frederick Marcosson, ''Turbulent Years'', Ayer Publishing, 1969, [https://books.google.com/books?id=399LkTqBLdAC&amp;q=Ali+Riza p. 144.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Yale |last=Richmond |title=From Da to Yes: Understanding the East Europeans |url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich |publisher=Intercultural Press Inc. |year=1995 |page=[https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/212 212]}}&lt;/ref&gt; თუმცა, [[ფალიჰ რიფკი ათაი]]ს, [[ვამიკ ვოლქანი]]ს, [[ნორმან იცხკოვიცი]]ს, [[მიუჟგიან ჯუნბური]]ს, [[ნუმან ქართალი]]ს და [[ჰასან იზეტინ დინამო]]ს აზრით, ალი რიზა ეფენდის წინაპრები [[თურქები]] იყვნენ, რომლებიც საბერძნეთში ანატოლიიდან, [[აიდინის პროვინცია]]ში მდებარე [[სიოქე]]ს რაიონიდან ჩამოვიდნენ.&lt;ref name=&quot;Çankaya17&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vamık D. Volkan &amp; Norman Itzkowitz, ''Ölümsüz Atatürk'' (''Immortal Atatürk''), Bağlam Yayınları, 1998, {{ISBN|975-7696-97-8}}, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cunbur, Müjgân. ''Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi, 2. cilt'' (2004), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı: &quot;Babası Ali Rıza Efendi (doğ. 1839), annesi Zübeyde Hanımdır, baba dedesi Hafız Ahmet Efendi, 14–15. yy.da Anadolu'dan göç ederek Makedonya'ya yerleşen Kocacık Yörüklerindendir.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kartal, Numan. ''Atatürk ve Kocacık Türkleri'' (2002), T.C. Kültür Bakanlığı: &quot;Aile Selânik'e Manastır ilinin Debrei Bâlâ sancağına bağlı Kocacık bucağından gelmişti. Ali Rıza Efendi'nin doğum yeri olan Kocacık bucağı halkı da Anadolu'dan gitme ve tamamıyla Türk, Müslüman Oğuzların Türkmen boylarındandırlar.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dinamo, Hasan İzzettin. ''Kutsal İsyan: Millî Kurtuluş Savaşı'nın Gerçek Hikâyesi, 2. cilt'' (1986), Tekin Yayınevi.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macedonia Travel Blog 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Ataturk – memorial museum in village Kodzadzik (Коџаџик) in Municipality Centar Zupa (Центар Жупа) |url=https://whereismacedonia.org/mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa/ |date=24 May 2013 |website=Macedonia Travel Blog |access-date=23 April 2018 |archive-date=4 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |archivedate=4 ნოემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt; ითვლება, რომ დედამისი, ზუბეიდე, თურქული წარმოშობისაა&lt;ref name=&quot;books.google.com.tr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;p. 144&quot; /&gt; და [[შევქეთ სურეია აიდემირი]]ს მიხედვით, ის წარმოშობით [[იორუკი]] იყო.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, ''Tek Adam: Mustafa Kemal'', Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, 14th ed., Remzi Kitabevi, 1997, {{ISBN|975-14-0212-3}}, p. 31. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt; სხვა წყაროების მიხედვით, დედამისი [[ებრაელები|ებრაელი]] (Scholem, 2007) ან [[ბულგარელები|ბულგარელი]] (Tončeva, 2009) იყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–539|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, დედამისი ასევე შეიძლება [[ალბანელები|ალბანელი]],&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fodor |first=Marcel William |url=https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |title=South of Hitler |publisher=Houghton Mifflin |year=1939 |location=United States, University of Wisconsin – Madison |pages=73 |language=English |quote=His mother, Subeida, was the daughter of a small tenant of a farm in Southern Albania. According to such reliable evidence as I was able to collect, this blonde-haired, blue-eyed, robust woman was an Albanian whose mother, in turn, was a Macedonian. Mustapha Kemal with his blue eyes and blond hair resembled his... |access-date=9 March 2024 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052849/https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&amp;q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[მაკედონელები|მაკედონელი]] [[ტორბეშები|ტორბეში]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 October 1953 |title=Turkey: The land a dictator turned into a democracy |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522203055/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |url-status=dead |archive-date=22 May 2010 |access-date=28 December 2023}}&lt;/ref&gt; ან მუსლიმი ბულგარელი ყოფილიყო.&lt;ref name=&quot;Zadrozna1&quot;&gt;{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–39|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ოსმალეთის დროს სალონიკში მცხოვრები დიდი ებრაული თემის გამო, მისი ბევრი [[ისლამიზმი|პრო-ისლამისტი]] მოწინააღმდეგე, რომლებიც [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] მოწინააღმდეგენი იყვნენ, აცხადებდნენ, რომ ათათურქის წინაპრები „[[დიონმე]]“ (გარდაქმნილები) იყვნენ — ებრაელები, რომლებმაც საჯაროდ [[ისლამი]] მიიღეს, თუმცა, ფარულად მაინც [[იუდაიზმი]]ს ერთგულები დარჩნენ.&lt;ref&gt;Gershom Scholem, &quot;Doenmeh&quot;, ''Encyclopaedia Judaica'', 2nd ed.; Volume 5: Coh-Doz, Macmillan Reference USA, Thomson Gale, 2007, {{ISBN|0-02-865933-3}}, p. 732.&lt;/ref&gt;

ადრეულ წლებში, დედამ აიძულა ათათურქს რელიგიურ სკოლაში სწავლა, რაც მან მოკლე ვადაში და უხალისოდ შეასრულა. მოგვიანებით, მამამისის მითითებით სწავლობდა „შემსი ეფენდის სკოლაში“ (კერძო სკოლა, საერო სასწავლო გეგმით). შვიდი წლის ასაკში, ათათურქს მამა გარდაეცვალა.&lt;ref&gt;Bernd Rill: Kemal Atatürk. Rowohlt, Reinbek 1985&lt;/ref&gt; დედამისს სურდა, რომ მას ესწავლა მოვაჭრის პროფესია, მაგრამ მათ დაუკითხავად, [[1893 |1893 წელს]], ათათურქმა ჩააბარა სალონიკის სამხედრო სკოლაში. [[1896|1896 წელს]] იგი ჩაირიცხა [[ბიტოლა|მონასტირის]] სამხედრო სკოლაში (თანამედროვე [[ჩრდილოეთ მაკედონია]]). [[1899|1899 წლის]]&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot;&gt;T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (თურქულად)&lt;/ref&gt; [[14 მარტი|14 მარტს]] ჩაირიცხა [[ოსმალეთის სამხედრო აკადემია]]ში, რომელიც მდებარეობდა ოსმალეთის დედაქალაქ [[სტამბოლის ისტორია|კონსტანტინოპოლში]], [[შიშლის რაიონი|შიშლის რაიონში]], ''პანგალთის'' უბანში,&lt;ref name=&quot;Çankaya29&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (თურქულად)&lt;/ref&gt; და რომელიც დაასრულა [[1902|1902 წელს]]. მოგვიანებით, 1905 წლის 11 იანვარს, დაამთავრა [[ოსმალეთის სამხედრო კოლეჯი]] კონსტანტინოპოლში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt;

== სამხედრო კარიერა ==
=== ადრეული წლები ===
სწავლის დასრულებიდან მალევე, ის პოლიციამ ანტიმონარქისტული საქმიანობისთვის დააკავა. რამდენიმეთვიანი პატიმრობის შემდეგ, იგი მისი ყოფილი სკოლის დირექტორის, რიზა ფაშას მხარდაჭერით გაათავისუფლეს.&lt;ref name=&quot;Atay&quot;&gt;Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Pozitif Yayınları, İstanbul, 2004 {{ISBN|975-6461-05-5}}&lt;/ref&gt; გათავისუფლების შემდეგ, ათათურქი დაინიშნა [[დამასკო]]ში განლაგებული [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] [[შტაბი]]ს [[კაპიტანი (არმია)|კაპიტნათ]],&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატთან]] (ჯებესოი) და [[ლიუტფი მიუფიტ იოზდეში|ლიუტფი მიუფიტთან]] (იოზდეში) ერთად.&lt;ref&gt;Mango, ''ibid'', p. 37.&lt;/ref&gt; შემდგომში ის შეუერთდა რეფორმისტ ოფიცერთა მცირე საიდუმლო რევოლუციურ საზოგადოებას სახელად „სამშობლო და თავისუფლება“ (''Vatan ve Hürriyet''), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვაჭარი [[მუსტაფა ჯანთექინი|მუსტაფა ელვანი]] (ჯანთექინი). [[1907|1907 წლის]] [[20 ივნისი|20 ივნისს]] მას მიენიჭა უფროსი კაპიტნის (''Kolağası'') წოდება და 1907 წლის [[13 ოქტომბერი|13 ოქტომბერს]] დაინიშნა [[ბიტოლა|მანასტირში]] განლაგებული [[მესამე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მესამე არმიის]] შტაბში.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot;&gt;T.C. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, ''ibid'', p. 2.&lt;/ref&gt; მოგვიანებით შეუერთდა [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი|ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტს]] (''ეპკ''), საწევრო ნომრით 322, თუმცა, შემდგომ წლებში, ცნობილი იყო თავისი ოპოზიციონერობით და ხშირი კრიტიკით კომიტეტის ხელმძღვანელობის მიერ გატარებული პოლიტიკის მიმართ. [[1908|1908 წლის]] [[22 ივნისი|22 ივნისს]] დაინიშნა ოსმალეთის რკინიგზის ინსპექტორად [[აღმოსავლეთი რუმელია|აღმოსავლეთ რუმელიაში]] (''Doğu Rumeli Bölgesi Demiryolları Müfettişi'').&lt;ref name=&quot;Genelkurmay2&quot; /&gt; 1908 წლის ივლისში მონაწილეობა მიიღო [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია]], რომელმაც სულთან [[აბდულჰამიდ II]] ძალაუფლება წაართვა და აღადგინა [[მეორე საკონსტიტუციო ერა|კონსტიტუციური მონარქია]].

[[ფაილი:Mustafa Kemal, Picardie Manevraları’nda, Fransa, 28 Eylül 1910.png|thumb|ათათურქი (წინა რიგი, მარცხნიდან მეორე) 1910 წლის 28 სექტემბერს, ოსმალელ დამკვირვებლებთან ერთად პიკარდის სამხედრო სწავლებაზე.]]

ათათურქი გამოდიოდა წინადადებით ჯარის დეპოლიტიზაციის შესახებ, რაც არ მოეწონათ ეპკ-ის ლიდერებს. შედეგად, იგი გაგზავნეს [[ოსმალეთის ტრიპოლიტანია|ტრიპოლიტანიის ვილაეთში]] (დღევანდელი [[ლიბია]], მაშინ [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი), 1908 წლის ბოლოსთვის იქ აფეთქებული ტომობრივი აჯანყების ჩახშობის მიზეზით.&lt;ref name=&quot;Atay&quot; /&gt; თუმცა, მიკუშის ცნობით, იგი ამ მისიაში მოხალისედ წავიდა,&lt;ref&gt;D.V.Mikusch: Zwichen Europe und Asien (translation Esat Mermi Erendor), İkarus Yayınları, İstanbul, 1981 {{ISBN|978-605-5834-32-6}} p. 67&lt;/ref&gt;  სადაც მან აჯანყება წარმატებით ჩაახშო და [[1909|1909 წლის]] იანვარში კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა.

1909 წლის აპრილში, კონსტანტინოპოლში, ჯარისკაცთა ჯგუფმა დაიწყო კონტრრევოლუცია (იხ. [[31 მარტის ინციდენტი]]). ათათურქმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჯანყების ჩახშობაში.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 68&lt;/ref&gt;

[[1910|1910 წელს]] იგი გამოიძახეს [[ოსმალეთის ალბანეთი|ოსმალეთის ალბანეთის პროვინციებში]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1910, Albania broke a major uprising. Minister of War, Shefqet Mahmut Pasha, was personally involved in its printing. For this purpose decided to call his war headquarters Qemali Mustafa who was known as one of the generals prepared and laid him drafting the plan of operations. Mustafa at this time was in the Fifth Army Headquarters in Salonica. |url=http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |publisher=Albania.dyndns.org |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726010303/http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Atatürk had assisted in the military operation in Albania in 1910 |url=http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |publisher=Zeriyt.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806013843/http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |archive-date=6 August 2011 |access-date=10 November 2012}}&lt;/ref&gt; იმ დროს [[ისა ბოლეტინი]] ხელმძღვანელობდა ალბანურ აჯანყებებს [[კოსოვო]]ში, ასევე [[ალბანეთის აჯანყება (1910)|აჯანყება]] იყო ალბანეთშიც.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1912 &amp;#124; Aubrey Herbert: A Meeting with Isa Boletini |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |publisher=Albanianhistory.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archive-date=22 October 2012 |access-date=29 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archivedate=22 ოქტომბერი 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enstehung und Ausbau der Königsdiktatur in Albanien, 1912–1939 Von Michael Schmidt-Neke&lt;/ref&gt; 1910 წელს ათათურქი შეხვდა ალბანელ პოლიტიკოსს, მწერალს და [[ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია|ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის]] ერთ-ერთ ხელმომწერს [[ექრემ ვლორა]]ს.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=I remember well the meeting very interesting, I had casually with Mustafa Qemali in 1910, at the time, still a mere lieutenant |url=http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |publisher=Albislam.com |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226000429/http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&amp;catid=580:libri&amp;Itemid=774 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;KUJTIME nga: Eqrem Bej Vlora. Ekrem Bey Vlora, Lebenserinnerungen – Teilband II: 1912–1925&lt;/ref&gt;

მოგვიანებით, 1910 წლის შემოდგომაზე, ათათურქი იყო ოსმალეთის სამხედრო დამკვირვებელთა შორის, რომლებიც ესწრებოდნენ პიკარდის სამხედრო წვრთნებს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; და 1911 წელს, მცირე ხნით მუშაობდა ომის სამინისტროში (Harbiye Nezareti), კონსტანტინოპოლში.

===თურქეთ-იტალიის ომი===
{{მთავარი|თურქეთ-იტალიის ომი}}
[[ფაილი:Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal (Atatürk), Mücahit Bedevi Kuvvetleri önünde emirlerini yazdırırken. Trablusgarp.png|thumb|ათათურქი (მარცხნივ) ოსმალეთის არმიასა და ბედუინთა ძალებთან ერთად 1912 წელს [[დარნა]]ში.]]

[[1911]] წელს ის მოხალისედ იბრძოდა [[თურქეთ-იტალიის ომი|თურქეთ-იტალიის ომში]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |publisher=Westview Press |year=1984 |isbn=0865319863 |location=Boulder, CO |page=17 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ტრიპოლიტანიაში (დღეს [[ლიბია]]).&lt;ref&gt;Jacob M. Landau, (1984), p. 48&lt;/ref&gt; იგი ძირითადად იბრძოდა [[დარნა]]სა და [[ტობრუკი|ტობრუკთან]] ახლოს მდებარე რაიონებში.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; რეგიონში შემოჭრილი [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის]] არმია 150 000 კაცს შეადგენდა,&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 96&quot;&gt;William Henry Beehler, ''The History of the Italian-Turkish War'', page 96&lt;/ref&gt; რასაც დაუპირისპირდა 20 000 ბედუინი და 8 000 თურქი ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;Italian-Turkish War page 14&quot;&gt;Beehler, p. 14&lt;/ref&gt; იტალიის მიერ ომის გამოცხადებამდე ცოტა ხნით ადრე, ლიბიაში მდებარე ოსმალეთის ჯარის დიდი ნაწილი გაიგზავნა ოსმალეთის იემენის ვილაეთში (დღეს [[იემენი]]), სადაც მათ უნდა ჩაეხშოთ აჯანყება, ამიტომ ოსმალეთის მთავრობამ არასაკმარისი რესურსი დატოვა ლიბიის ფრონტზე. [[ბრიტანეთის იმპერია|ბრიტანეთმა]], რომელიც აკონტროლებდა ოსმალეთის პროვინციებს ეგვიპტესა და სუდანს, არ მისცა საშუალება ოსმალეთს დამატებითი ძალების ეგვიპტის გავლით ლიბიაში გადასროლა. ოსმალელი ჯარისკაცები, მათ შორის ათათურქი, ლიბიაში არაბების ფორმაში ჩაცმულნი (რაც რისკს შეიცავდა ციხეში მოხვედრის, ეგვიპტეში მდებარე ბრიტანეთის ხელისუფლების მიერ შენიშვნის შემთხვევაში) ან მცირედ ხელმისაწვდომი ბორნით (იტალიელები, რომლებსაც ჰყავდათ ძლიერი საზღვაო ძალა და ფაქტობრივად აკონტროლებდნენ საზღვაო მარშრუტებს ტრიპოლისკენ) ჩავიდნენ. თუმცა, მიუხედავად ყველა დაბრკოლებისა, ათათურქის ძალებმა ლიბიაში არაერთხელ მოახერხეს იტალიელების მოგერიება, მაგალითად, [[1911|1911 წლის]] [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] [[ტობრუკის ბრძოლა]]ში.

[[1912|1912 წლის]] 16-17 იანვარს [[დერნის ბრძოლა (1912)|დერნას ბრძოლის]] დროს, როდესაც ათათურქის არმიას იტალიის არმიამ თავს დაესხა, ორმა იტალიურმა თვითმფრინავმა ბომბი ჩამოაგდო ოსმალეთის ძალების განლაგებულ პოზიციებზე. თავდასხმის შედეგად დაზიანებული შენობის ნანგრევებიდან ათათურქი ამოიყვანეს, რომელსაც მარცხენა თვალი დაზიანებული იყო, რაც მისი თვალის ქსოვილის მუდმივი დაზიანება გამოიწვია. თუმცა, დაზიანებამ არ გამოიწვია მხედველობის დაკარგვა. ის თითქმის ერთი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. ორი კვირის შემდეგ სცადა დაეტოვებინა [[წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა|წითელი ნახევარმთვარის]] სამედიცინო პუნქტი, მაგრამ როდესაც თვალის მდგომარეობა გაუარესდა, იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო და მკურნალობა გაეგრძელებინა. 1912 წლის 6 მარტს, ათათურქი გახდა ოსმალეთის ჯარების მეთაური [[დერნა]]ში. ათათურქმა მოახერხა ქალაქისა და მისი მიმდებარე რეგიონის დაცვა და შენარჩუნება 1912 წლის 18 ოქტომბრამდე, სანამ თურქეთ-იტალიის ომის დასრულებამდე. 1912 წლის [[8 ოქტომბერი|8 ოქტომბერს]], [[ბალკანეთის ომები|ბალკანეთის ომის]] დაწყების შემდეგ, ათათურქი, [[ენვერ-ფაშა|ენვერ ბეი]], [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ბეი]] და სხვა ოსმალელი სამხედრო მეთაურები ლიბიიდან უნდა დაბრუნებულიყვნენ ოსმალეთის [[რუმელია|ევროპულ ტერიტორიაზე]]. იტალიასთან ომის წაგების შემდეგ, [[ტრიპოლიტანია]], [[ფეცანი]] და [[კირენაიკა]] (სამი პროვინცია, რომლებიც დღევანდელ ერთიან ლიბიას წარმოადგენენ) 1912 წლის 18 ოქტომბერს ხელმოწერილი [[ლოზანის ხელშეკრულება (1912)|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] (1912) შესაბამისად [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის სამეფოს]] გადაეცა. 1923 წლის შემდეგ, ისტორიკოსები ამ ხელშეკრულებას  „უშის ხელშეკრულება“ დაარქვეს, რომ განესხვავათ 2023 წელს ხელმოწერილი [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებისგან]], რომელიც იყო  [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მოკავშირეებსა და [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეას]] შორის ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულება.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Erik Goldstein |url=https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |title=Wars and Peace Treaties: 1816 to 1991 |publisher=[[Routledge]] |year=2005 |isbn=9781134899128 |page=37 |access-date=15 May 2018 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001336/https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&amp;pg=PA37 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ბალკანეთის ომები (1912-1913)===
{{მთავარი|ბალკანეთის ომები}}
{{იხილეთ აგრეთვე|ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის მეორე ომი}}

[[1912|1912 წლის]] [[1 დეკემბერი|1 დეკემბერს]] ათათურქი გადავიდა თავის ახალ შტაბში, [[გელიბოლუს ნახევარკუნძული|გალიპოლის ნახევარკუნძულზე]] და მონაწილეობა მიიღო [[ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის პირველ ომში]], კერძოდ მონაწილეობა მიიღო [[თრაკია|თრაკიის]] სანაპიროზე მდებარე ბოლაირში ამფიბიურ დესანტის გადასროლაში, ფეთჰი ოქიარის მეთაურობით. თუმცა, ეს თავდასხმა ბრძოლის დროს გეორგი ტედოროვის&lt;ref&gt;Richard C. Hall, ''The Balkan Wars 1912–1913: Prelude to the First World War'', Routledge, 2002, [https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 p. 81.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423183855/https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&amp;dq=Georgi+Todorov+Bulair&amp;pg=PA81 |date=23 April 2023 }}&lt;/ref&gt; დივიზიამ უკუაგდო.&lt;ref&gt;Edward J. Erickson, ''Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913'', Praeger, 2003, {{ISBN|0-275-97888-5}}, p. 255.&lt;/ref&gt;

[[1913|1913 წლის]] ივნისში, [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს დროს, ათათურქმა მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის არმიის ძალების&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Kemal Atatürk |language=en |url=https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921175512/https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მიერ და [[ენვერ-ფაშა]]ს ხელმძღვანელობით, [[ედირნე]]ს (ძველი ადრიანოპოლი, რომელიც [[1365]]-[[1453]] წლებში ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქი იყო და ამით მის გათავისუფლებას უდიდესი ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა) და [[დიდიმოტიხონი]]ს გათავისუფლებაში.

[[1913|1913 წელს]] იგი დაინიშნა ოსმალეთის სამხედრო ატაშედ ბალკანეთის სახელმწიფოებში (მთავარი ოფისით [[სოფია]]ში, [[ბულგარეთი]]) და [[1914|1914 წლის]] [[1 მარტი|1 მარტს]] მიენიჭა „ქაიმაქამის“ ([[ვიცე-პოლკოვნიკი]]/[[პოლკოვნიკი]]) წოდება.&lt;ref name=&quot;Genelkurmay1&quot; /&gt; ბულგარეთში ყოფნისას იგი საახალწლო წვეულების დროს გაიცნო დიმიტრინა კოვაჩევა, ბულგარელი გენერლის სტილიან კოვაჩევის ქალიშვილი (რომლის წინააღმდეგ იბრძოდა ბალკანეთის ომების დროს), რომელმაც ცოტა ხნის წინ დაამთავრა განათლება [[შვეიცარია]]ში და რომელიც შეუყვარდა მას.&lt;ref name=&quot;DimitrinaKovacheva&quot;&gt;{{Cite web |title=Atatürk'ün Bulgar aşkı belgesel oldu |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |date=18 April 2006 |publisher=Hürriyet |access-date=15 March 2020 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710134141/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; საახალწლო მიღებაზე მოცეკვავე წყვილი მომდევნო დღეებში ფარულად დაიწყეს შეხვედრა.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt; ათათურქმა ორჯერ სთხოვა დიმიტრინას მშობლებს მისი ხელი (მეორედ [[1915|1915 წელს]], [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მსვლელობისას) და ორივეჯერ მიიღო უარი, შედეგად მთელი ცხოვრება განიცდიდა ამას.&lt;ref name=DimitrinaKovacheva/&gt;

=== პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918) ===
{{მთავარი|პირველი მსოფლიო ომი}}
{{იხილეთ აგრეთვე|გალიპოლის ბრძოლა}}
[[ფაილი:Tasviri Efkar Oct 29, 1915.jpg|thumb|right|[[ჯევათ ჩობანლი|ჯევათ ფაშა]] და მუსტაფა ქემალი გაზეთ „Tasvîr-i Efkâr“-ის გარეკანზე, 29 ოქტომებრი 1915]]

[[1914|1914 წელს]] [[ოსმალეთის იმპერია]]  ჩაირთო [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] ევროპულ და ახლო აღმოსავლეთის საბრძოლო ველებზე, ცენტრალური სახელმწიფოების მხარეს. ათათურქს, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] მე-19 დივიზიის ორგანიზება და მეთაურობა დაევალა. შემდგომში გახდა საბრძოლო ფრონტის ხაზის მეთაური, მას შემდეგ, რაც სწორად იწინასწარმეტყველა, თუ სად შეუტევდნენ მათ მოკავშირეების ძალები. ამ პოზიციას იკავებდა, სანამ მოკავშირეები დატოვებდნენ დაკავებულ ტერიტორიებს. გალიპოლის ბრძოლის შემდეგ, [[1916|1916 წლის]] [[14 იანვარი|14 იანვრამდე]] ათათურქმა სამხედრო სამსახური [[ედირნე]]ში გაიარა. შემდეგ იგი დაინიშნა მეორე არმიის XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურად და გაგზავნეს კავკასიის ფრონტზე, სადაც რუსეთის იმპერიის მასიური შეტევის შედეგად, რუსულმა არმიამ მიაღწია ანატოლიის საკვანძო ქალაქებს. 7 აგვისტოს, მან თავისი ჯარებით გადავიდა კონტრშეტევაზე.&lt;ref name=&quot;lengyel68&quot;&gt;Lengyel, ''They called him Atatürk'', 68&lt;/ref&gt; მისმა ორმა დივიზიამ დაიპყრო [[ბითლისი]] და [[მუში]], რამაც ჩაშალა რუსული სარდლობის გათვლები.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot;&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 100&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk13.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ოსმალეთის სამხედრო ოფიცრებთან ერთად, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს, ჩანაქქალე, 1915 წელი.]]
ამ გამარჯვების შემდეგ, [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს მთავრობამ  [[ჰიჯაზი|ჰიჯაზში]] ახალი არმიის შექმნა (''Hicaz Kuvve-i Seferiyesi'') შესთავაზა  და მის მეთაურად ათათურქის დანიშვნა უნდოდა, თუმცა, მან უარი თქვა ამ წინადადებაზე და ეს არმია არასოდეს შექმნილა.&lt;ref name=&quot;AnaBritannica&quot;&gt;Ana Britannica (1987) Vol. 2 (Ami – Avr): ''Atatürk, Mustafa Kemal''. p. 490.&lt;/ref&gt; სამაგიეროდ, [[1917|1917 წლის]] [[7 მარტი|7 მარტს]] ათათურქი XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურობიდან მეორე არმიის მთავარ სარდლად დაწინაურდა, ამავე დროს რუსულმა ჯარებმა მალევე დატოვეს თურქეთის ტერიტორია, მას შემდეგ, რაც [[რუსეთის რევოლუცია]] დაიწყო.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;&lt;ref name=lengyel68/&gt;

[[1917|1917 წლის]] ივლისში დაინიშნა [[მეშვიდე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეშვიდე არმიის]] სარდლად, სადაც ის 1917 წლის [[7 აგვისტო]]ს შეცვალა [[ფევზი ჩაქმაქი|ფევზი ფაშა]], რომელიც იყო გერმანელი გენერლის, [[ერიხ ფონ ფალკენხაინი]]ს „[[ილდირიმი (სამხედრო ჯგუფი)|ილდირიმის]]“ არმიის ჯგუფის მეთაურობის ქვეშ (მას შემდეგ, რაც გენერალი [[ედმუნდ ალენბაი]]ს მეთაურობის ქვეშ ბრიტანულმა ძალებმა 1917 წლის დეკემბერში [[იერუსალიმი]] აიღეს, [[1918|1918 წლის]] დასაწყისში ერიხ ფონ ფალკენხაინი [[ოტო ლიმან ფონ სანდერსი|ოტო ლიმან ფონ სანდერსმა]] ჩაანცვლა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად).&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მუსტაფა ქემალს გენერალ ფალკენხაინთან კარგი ურთიერთობა არ ჰქონდა და [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] ერთად [[სავეზირო|დიდ ვეზირს]], [[თალაათ-ფაშა]]ს, პალესტინის ფრონტზე არსებული მძიმე ვითარებისა და ადეკვატური რესურსების ნაკლებობის შესახებ ანგარიში მისწერეს. თუმცა, თალაათ-ფაშამ უგულებელყო მათი შენიშვნები და უარი თქვა მათ წინადადებაზე, ჩრდილოეთით, [[ოსმალეთის სირია]]ში ([[ბეირუთის ვილაიეთი]]ს, [[დამასკოს ვილაიეთი]]ს და [[ალეპოს ვილაიეთი]]ს ტერიტორიებზე) უფრო ძლიერი თავდაცვითი ხაზის შექმნაზე, სადაც გერმანელების ნაცვლად თურქები იქნებოდნენ არმიის მეთაურები.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; მისი შენიშვნების უგულებელყოფის შემდეგ, ათათურქმა დატოვა მეშვიდე არმია და [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლში]] დაბრუნდა. იქ მას დაევალა მემკვიდრე პრინცის (და მომავალი სულთნის) [[მეჰმედ VI]]-ის თანხლება [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთსა]] და [[გერმანია]]ში მატარებლით მოგზაურობისას. გერმანიაში ყოფნისას, მუსტაფა ქემალმა მოინახულა [[დასავლეთის ფრონტი (პირველი მსოფლიო ომი)|დასავლეთის ფრონტზე]] არსებული გერმანული საბრძოლო ხაზები და დაასკვნა, რომ [[ცენტრალური სახელმწიფოები|ცენტრალური ძალები]] მალე წააგებდნენ ომს. მან არ დააყოვნა და თავისი აზრის ღიად მოახსენა კაიზერ [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II-სა]] და მისი მაღალი რანგის გენერლებისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; დაბრუნების გზაზე, ის 1918 წლის [[30 მაისი]]დან [[28 ივლისი|28 ივლისამდე]] ხანმოკლე დროით გაჩერდა [[კარლოვი-ვარი|კარლსბადსა]] და [[ვენა]]ში სამედიცინო მკურნალობისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

[[ფაილი:Mustafa Kemal Atatürk (1918).jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1918 წელს, როგორც „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაური]]

მას შემდეგ, რაც [[მეჰმედ VI]]-მ 1918 წლის ივლისში ოსმალეთის იმპერიის ახალი სულთანი გახდა, მან მუსტაფა ქემალი კონსტანტინოპოლში დაიბარა და 1918 წლის ივლისსა და აგვისტოში რამდენიმე შეხვედრის შემდეგ, იგი პალესტინაში მეშვიდე არმიის მეთაურად დანიშნა.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Jäschke|first=Gotthard|date=1975|title=Mustafa Kemal und England in Neuer Sicht|url=https://www.jstor.org/stable/1569959|journal=Die Welt des Islams|volume=16|issue=1/4|page=169|doi=10.2307/1569959|jstor=1569959|issn=0043-2539|access-date=26 September 2021|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925074533/https://www.jstor.org/stable/1569959|url-status=live|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[26 აგვისტო]]ს [[ალეპო]]ში ჩავიდა, შემდეგ კი სამხრეთით, [[ნაბლუსი|ნაბლუსში]], თავის შტაბ-ბინისკენ განაგრძო გზა. მეშვიდე არმია ფრონტის ხაზის ცენტრალურ ნაწილს აკონტროლებდა. [[19 სექტემბერი|19 სექტემბერს]], [[მეგიდოს ბრძოლა|მეგიდოს ბრძოლის]] დაწყებისას, მერვე არმია სანაპირო ფლანგს აკონტროლებდა, მაგრამ ფლანგი დაიშალა და ლიმან ფაშამ მეშვიდე არმიას უბრძანა ჩრდილოეთით უკან დახევა, რათა ბრიტანელებს არ მოექციათ მდინარე [[იორდანე]] ალყაში. მეშვიდე არმია მდ. იორდანესკენ დაიხია, მაგრამ 1918 წლის [[21 სექტემბერი|21 სექტემბერს]] უკან დახევისას, ბრიტანეთის საჰაერო დაბომბვისას ნაბლუსთან განადგურდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RAF History – Bomber Command 60th Anniversary |url=http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |publisher=Raf.mod.uk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012161627/http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |archive-date=12 October 2012 |access-date=29 October 2012 }}&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა, მუსტაფა ქემალმა, ალეპოს ჩრდილოეთით თავდაცვითი ხაზის შექმნა მოახერხა. [[პატრიკ ბალფური, მე-3 ბარონ კინროსი|ლორდ კინროსის]] თქმით, მუსტაფა ქემალი ომში ერთადერთი თურქი გენერალი იყო, რომელსაც არასდროს განუცდია დამარცხება.&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 210&lt;/ref&gt;

ომი [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავით]] დასრულდა, რასაც ხელი [[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]] მოაწერეს და [[ოსმალეთის იმპერია]]ში მყოფ ყველა გერმანულ და ავსტრო-უნგრეთის ჯარს დრო მიეცა უკან დასახევად. [[31 ოქტომბერი|31 ოქტომბერს]], მუსტაფა ქემალი დაინიშნა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად, რა დროსაც შეცვალა ამ თანამდებობაზე ლიმან ფონ სანდერსი. მუსტაფა ქემალმა ასევე დააორგანიზა იარაღის დარიგების პროცესს [[გაზიანთეფი|ანთეფის]] მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, დამპყრობელი მოკავშირეების წინააღმდეგ თავდაცვითი ბრძოლის შემთხვევისთვის.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt;

მუსტაფა ქემალის ბოლო მოქმედება ოსმალეთის არმიის შემადგენლობაში, სამხრეთში დარჩენილი თავდაცვითი ხაზიდან ოსმალეთის ჯარების დაბრუნების ორგანიზება იყო. 1918 წლის ნოემბრის დასაწყისში, „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა და მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[13 ნოემბერი|13 ნოემბერს]] [[სტამბოლის ოკუპაცია|ოკუპირებულ კონსტანტინოპოლში]], ოსმალეთის დედაქალაქში დაბრუნდა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კონსტანტინოპოლში ყოფნის დროს, გააგრძელა მუშაობა „ომის სამინისტროს“ (''Harbiye Nezareti'') შტაბ-ბინაში, სადაც მუშაობა ქალაქში [[1919 |1919 წლის]] [[16 მაისი|16 მაისამდე]] გააგრძელა.&lt;ref name=AnaBritannica/&gt; [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმის შესაბამისად, [[ანტანტა|მოკავშირეებმა]] (ბრიტანეთი, იტალია, საფრანგეთი და საბერძნეთი) [[ანატოლია]] დაიკავეს. კონსტანტინოპოლის ოკუპაციამ, რასაც მოჰყვა ასევე [[სმირნის ოკუპაცია|იზმირის ოკუპაცია]] (იმ დროს ოსმალეთის ორი უდიდესი ქალაქი), [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქული ეროვნული მოძრაობის]] დაარსების და [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|დამოუკიდებლობისთვის ომის]] დაწყების მიზეზი გახდა.&lt;ref&gt;Mustafa Kemal Pasha's speech on his arrival in Angora (now Ankara) in November 1919&lt;/ref&gt;

===გენოციდების საკითხი და მუსტაფა ქემალი===
მუსტაფა ქემალი არ იყო ჩართული [[სომხების გენოციდი|სომხების გენოციდში]]. თუმცა, კამათის საგანი გახდა მისი კრიტიკული ან მხარდამჭერი დამოკიდებულება გენოციდის მიმართ.{{sfn|Ulgen|2010}} ადგილობრივ აუდიტორიასთან გამოსვლებში მუსტაფა ქემალმა თურქები ნებისმიერი დანაშაულის ჩადენაში უდანაშაულოდ გამოიყვანა.{{sfn|Baer|2020|p=82}}{{sfn|Göçek|2011|pp=43–44}}{{sfn|Ulgen|2010|pp=384–386, 390}} მოგვიანებით გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჩუმად გამოთქვა თავისი უკმაყოფილება ამ მოვლენების მიმართ. მაგალითად, [[აშშ]]-ის გენერალმა [[ჯეიმზ ჰარბორდი|ჯეიმზ ჰარბორდმა]], რომელიც ხელმძღვანელობდა სომხური კრიზისის ამერიკულ გამოძიებას, ათათურქს [[1919 |1919 წლის]] სექტემბერში შეხვდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot;&gt;{{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=A Shameful Act |year=1999 |isbn=9780805079326}}&lt;/ref&gt; ჰარბორდის თქმით, ათათურქმა დაგმო დეპორტაციები და გენოციდი, რომელიც „ერთიანობისა და პროგრესის მოძრაობის“ უმცირესობათა ფრაქციის ქმედებად შეაფასა. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი აღიარება საჯაროდ არ გაკეთებულა მისი მხრიდან, შემდგომ პერიოდში, ათათურქმა [[1920|1920 წელს]], თურქეთის პარლამენტში გამოსვლისას, მოვლენებს „სამარცხვინო აქტი“ უწოდა.&lt;ref name=&quot;:222&quot; /&gt; ომისშემდგომ პერიოდში, თურქი ნაციონალისტები გენოციდის დამნაშავეებისა და მათი მომხრეების მხარდაჭერაზე იყვნენ დამოკიდებული და გადარჩენილი სომეხი მოსახლეობის დაბრუნება მათი ნაციონალისტური ამბიციებისთვის სასიკვდილო საფრთხედ აღიქმებოდა და შესაბამისად,{{sfn|Zürcher|2011|p=316}}{{sfn|Cheterian|2015|p=155}} შეუძლებელი იყო მათი დაბრუნება. მუსტაფა ქემალის მომხრეების პასუხისმგებლობა იყო ანატოლიიდან ქრისტიანი მოსახლეობის განდევნა და მკვლელობა.{{sfn|Bozarslan ''et al.''|2015|p=311}}{{sfn|Nichanian|2015|pp=229–230, 242}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The expulsion of non-Turkish ethnic and religious groups from Turkey to Syria during the 1920s and early 1930s {{!}} Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/expulsion-non-turkish-ethnic-and-religious-groups-turkey-syria-during-1920s-and-early-1930s.html |website=www.sciencespo.fr |access-date=23 April 2025 |language=en |date=15 April 2019}}&lt;/ref&gt; თურქ გენერლებს უბრძანეს „სომხეთის ფიზიკურად და პოლიტიკურად განადგურება“.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164–165}}{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} თურქეთის არმიამ [[სამხრეთი კავკასია|ამიერკავკასიაში]] თითქმის 100 000 სომეხი გაანადგურა, ხოლო კიდევ 100 000 [[კილიკია|კილიკიიდან]] გაიქცა [[საფრანგეთ-თურქეთის ომი|საფრანგეთის გასვლის]] დროს.{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შემდეგ, „ერთიანობისა და პრეგრესის მოძრაობის“ წევრ ომის დამნაშავეებს იმუნიტეტი მიენიჭათ{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=104}} და იმავე წლის ბოლოს, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებამ]] დაადგინა თურქეთის ამჟამინდელი საზღვრები და ბერძნული მოსახლეობის განდევნა. ხელშეკრულების არამუსლიმი უმცირესობების დაცვის დებულებებს არ ჰქონდა აღსრულების მექანიზმი და პრაქტიკაში არ მუშაობდა.{{sfn|Kieser|2018|p=28}}{{sfn|Suny|2015|pp=367–368}} სომხები, რომლებმაც დეპორტაციის თავიდან აცილება მოახერხეს და რომლებიც დედაქალაქის გარეთ ცხოვრობდნენ, [[1923|1923 წლის]]{{sfn|Cheterian|2015|p=203}}{{sfn|Suciyan|2015|p=65}} შემდეგაც იძულებითი ისლამიზაციისა და გოგონების გატაცების მსხვერპლნი გახდნენ, ხოლო სირიაში გაძევების პროცესი [[1929|1929 წლამდე]] გაგრძელდა.{{sfn|Kévorkian|2020|p=161}}

===თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის===
{{მთავარი|თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის}}
{{იხილეთ აგრეთვე|დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)}}
[[ფაილი:Ataturk25.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი (მარჯვნივ) [[ანკარა]]ში [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] (მარცხნივ) ერთად]]

[[1918|1918 წლის]] დეკემბრისთვის, იატაკქვეშა „ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტის“ (ეპკ) წინააღმდეგობის ორგანიზაციის, „[[ქარაქოლის საზოგადოება|ქარაქოლის]]“ ლიდერებმა მუსტაფა ქემალს [[ანტანტა|ანტანტის]] წინააღმდეგ საწინააღმდეგო მოძრაობის ხელმძღვანელობა შესთავაზეს. ისტორიკოსი [[ერიკ-იან ციურხერი]] ამტკიცებდა, რომ ქემალი განსაკუთრებით მოსაწონი კანდიდატი იყო, რადგან ის „ნდობით სარგებლობდა, როგორც ერთიანობის მომხრესა და პატრიოტს, აგრეთვე ის არც ისე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული არც [[ენვერ-ფაშა|ენვერსა]] და [[თალაათ-ფაშა|თალათის]] მმართველ ძალასთან და არც სომხების მასობრივ ხოცვა-ჟლეტვასთან იყო დაკავშირებული“.{{sfn|Ulgen|2010|p=373}}

[[1919|1919 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]], ''„Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari“''-მ („მისი უდიდებულესობა სულთნის საპატიო ადიუტანტი“), [[მირლივა]]ს წოდებით, მუსტაფა ქემალი მეცხრე არმიის ჯარების ინსპექტორად დაინიშნა, რათა დარჩენილი ოსმალეთის სამხედრო დანაყოფების რეორგანიზაციასა და შიდა უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე ეზრუნა. ამ დანიშვნამ, იგი ფაქტობრივად ანატოლიის სრულუფლებიან წარმომადგენლად აქცია, რაც მას რეგიონში მყოფ ყველა სამოქალაქო თუ სამხედრო პერსონალზე პასუხისმგებლობას ანიჭებდა.&lt;ref&gt;Andrew Mango, ''Atatürk'', John Murray, 1999, {{ISBN|978-0-7195-6592-2}}, p. 214.&lt;/ref&gt; 1919 წლის [[19 მაისი|19 მაისს]] ის [[სამსუნი|სამსუნში]] ჩავიდა. უპირველესი მიზანი ჰქონდა ოკუპანტი ძალების წინააღმდეგ ორგანიზებული [[თურქეთის ეროვნული მოძრაობა|ეროვნული მოძრაობის]] ჩამოყალიბება. 1919 წლის ივნისში მან გამოსცა [[ამასიის ცირკულარი]], რომლითაც გამოაცხადა, რომ ქვეყნის დამოუკიდებლობა საფრთხეში იყო. იმავე წლის 8 ივლისს ოსმალეთის არმია დატოვა, ხოლო ოსმალეთის მთავრობამ მისი დაპატიმრების ორდერი გასცა. თუმცა, [[ქიაზიმ ქარაბექირი|ქიაზიმ ქარაბექირმა]] და აღმოსავლეთ ანატოლიაში მოქმედმა სხვა სამხედრო მეთაურებმა მუსტაფა ქემალს მხარდაჭერა გამოუცხადეს და ის თავიანთ ლიდერად აღიარეს.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=222|language=en}}&lt;/ref&gt;

1919 წლის [[4 სექტემბერი|4 სექტემბერს]], ათათურქმა [[სივასი|სივასში]] [[სივასის კონგრესი|კონგრესი]] მოიწვია. თურქეთის სხვადასხვა პროვინციაში, მოკავშირეების მოწინააღმდეგეებმა გამოსცეს დეკლარაცია სახელწოდებით „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“). მუსტაფა ქემალი კონგრესის აღმასრულებელი კომიტეტის ხელმძღვანელად დაინიშნა,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Rustow, Dankwart A. (1968). pp.794–795&lt;/ref&gt; რამაც მას მომავალი პოლიტიკის გასატარებლად საჭირო ლეგიტიმაცია მისცა.&lt;ref&gt;Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p.293&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; პროცესის დასრულების შემდეგ გუბერნატორებისა და მეთაურების ჯგუფმა ერთგულება აღუთქვა მის წარმომადგენლობით კომიტეტს, ხოლო ისინი, ვინც არ დაემორჩილნენ, ნაციონალისტმა აგენტებმა დაამხეს. ამავე დროს სტამბოლის მთავრობამ [[ამასიის პრიტოკოლი]]თ ნაციონალისტური დღის წესრიგის დაცვაზე აიღო ვალდებულება.

[[ოსმალეთის პარლამენტი]]ს ბოლო [[ოსმალეთის იმპერიის საერთო არჩევნები (1919)|არჩევნებში]], რომელიც [[1919|1919 წლის]] დეკემბერში ჩატარდა, აბსოლუტური უმრავლესობა არჩევნებში „ანატოლიისა და რუმელიის უფლებათა დაცვის ასოციაციის“ (''Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'') კანდიდატებმა მოიპოვეს, რომელსაც მუსტაფა ქემალი ხელმძღვანელობდა, რომელიც თავად იმ დროისთვის ანგორაში დარჩა, რომელიც ამჟამად [[ანკარა|ანკარის]] სახელითაა ცნობილი. პარლამენტის მეოთხე (და ბოლო) ვადა კონსტანტინოპოლში [[1920|1920 წლის]] [[12 იანვარი|12 იანვარს]] გაიხსნა. იგი ბრიტანულმა ძალებმა 1920 წლის [[18 მარტი|18 მარტს]], „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“) მიღებიდან მალევე დაშალა. ეს დაემთხვა მოკავშირეთა ძალების მიერ [[სტამბოლის ოკუპაცია|ქალაქის ოკუპაციის]] ფაქტს. ამის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალმა ანგორაში დაფუძნებულ ახალ თურქულ პარლამენტში — „[[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული კრებაში]]“, ეროვნული არჩევნების ჩატარება გადაწყვიტა.&lt;ref name=&quot;feroz50&quot;&gt;Ahmad, ''The Making of Modern Turkey'', 50&lt;/ref&gt; 1920 წლის [[23 აპრილი|23 აპრილს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით ეროვნული ასამბლეა გაიხსნა და ათათურქიც ასამბლეის სპიკერი გახდა. ამ ფაქტმა ფაქტობრივად ქვეყანაში [[დიარქია|დიარქიის]] მდგომარეობა შექმნა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Heper |first1=Metin |title=The Routledge Handbook of Modern Turkey |last2=Sayari |first2=Sabri |date=7 May 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-30964-9 |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1920 წლის მაისში, ორ მთავრობას შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ თურქეთის [[სტამბოლის სასამართლო პროცესები (1919-1920)|სამხედრო სასამართლოს]] მიერ მუსტაფა ქემალისთვის დაუსწრებლად სიკვდილით დასჯით განაჩენის გამოტანა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|last1=Dadrian|first1=Vahakn N.|title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials|last2=Akçam|first2=Taner|date=2011|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-251-1|pages=196, 199|language=en|author-link=Vahakn Dadrian|author-link2=Taner Akçam}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალთან ერთად სიკვდილით დასჯა მიესაჯათ [[ედიფ ადივარ ჰალიდე|ჰალიდე ედიფს]] (ადივარი) და [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატს]] (ჯებესოი).&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|last=Macfie|first=A.L.|title=Atatürk|publisher=[[Routledge]]|year=2014|isbn=978-1-138-83-647-1|pages=97|author-link=A. L. Macfie}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:The Abilene Daily Reporter (Abilene, Tex.), Vol. 24, No. 133, Ed. 1 Friday, October 13, 1922 - DPLA - 4f8cde42a03b2ac9f5ff0aa395b4babf (page 1) (cropped).jpg|thumb|left|[[ტეხასი|ტეხასში]] არსებული ''[[Abilene Reporter-News]]'' 1922 წლის 13 ოქტომბერს დაწერა, რომ მუსტაფა ქემალი „თურქეთის [[ჯორჯ ვაშინგტონი]]ა“]]

[[1920|1920 წლის]] [[10 აგვისტო]]ს, ოსმალეთის [[სავეზირო|დიდმა ვეზირმა]], [[დამატი ფერიდ-ფაშა|დამათ ფერიდ ფაშამ]] ხელი მოაწერა [[სევრის ხელშეკრულება]]ს, რითაც დასრულდა [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმა, მათ შორის იმ რეგიონების დაყოფა, რომლებსაც თურქი ნაციონალისტები თავიანთ სამშობლოდ მიიჩნევდნენ. მუსტაფა ქემალმა კი მოითხოვა ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა და თურქული უმრავლესობის ინტერესების დაცვა „თურქულ მიწაზე“. მან დაარწმუნა ეროვნული ასამბლეა შეეკრიბა ეროვნული არმია. ეროვნული არმია ამით დაუპირისპირდა მოკავშირეთა საოკუპაციო ძალების მიერ მხარდაჭერილ ხალიფატის არმიას და მისი უშუალო ამოცანა იყო [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] [[სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა|სომხური ძალების]] და [[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|დასავლეთ ფრონტზე]] სმირნიდან (დღევანდელი [[იზმირი]]) აღმოსავლეთით მიმავალი [[საბერძნეთის არმია|ბერძნული ძალების]] წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებმაც ქალაქი [[1919|1919 წლის]] მაისში [[სმირნის ოკუპაცია|დაიკავეს]].&lt;ref&gt;''Documents on British Foreign Policy'', vol. vii, p. 303.&lt;/ref&gt;

[[1920|1920 წლის]] შემოდგომაზე [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|სომხეთში შეჭრისა]] და მოგვიანებით ბერძნების წინააღმდეგ ეროვნული ასამბლეის არმიის სამხედრო წარმატებები შესაძლებელი გახდა ქემალისტებისთვის რუსეთის [[ბოლშევიკები]]ს მიერ ოქროსა და შეიარაღების მუდმივი მიწოდების წყალობით, რაც 1920 წლის შემოდგომიდან მოყოლებული მიეწოდებოდა.&lt;ref&gt;В. Шеремет. ''Босфор.'' Moscow, 1995, p. 241.&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk askerî birlikleri denetlerken, İzmit, 18 Haziran 1922.png|thumb|მუსტაფა ქემალი თურქულ ჯარებს ამოწმებს, [[1922|1922 წლის]] [[18 ივნისი]]]]

[[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|თურქეთ-საბერძნეთის ომის]] დროს გამართული რიგი ბრძოლების შემდეგ, ბერძნული არმია [[ანკარა|ანკარიდან]] დასავლეთით სულ რაღაც ოთხმოცი კილომეტრში, მდინარე [[საქარია]]მდე მიაღწია. [[1921|1921 წლის]] [[5 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალი ეროვნულმა ასამბლეამ თავისი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დააწინაურა.&lt;ref name=&quot;AA&quot;&gt;{{Cite web |title=A short history of AA |url=http://www.aa.com.tr/tarihce_en/   |publisher=Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109132901/http://www.aa.com.tr/tarihce_en/ |archive-date=9 January 2008 |access-date=1 January 2008 |quote=''Ikdam'' newspaper dated 9 August 1921, reproducing the dispatches of AA dated 5 August and 6th, 1921, announced that Mustafa Kemal was promoted to ''Chief Commander'' }}&lt;/ref&gt; [[საქარიის ბრძოლა]] 1921 წლის [[23 აგვისტო]]დან [[13 სექტემბერი|13 სექტემბრამდე]] გაგრძელდა და ბერძნების დამარცხებით დასრულდა. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, 1921 წლის 19 სექტემბერს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] მუსტაფა ქემალს [[მარშალი]]ს წოდება და [[ღაზი]]ს ტიტული მიანიჭა. მოკავშირეები, რომლებიც უგულებელყოფდნენ მუსტაფა ქემალის წარმატებების მასშტაბებს, იმედოვნებდნენ, რომ ანგორას სამშვიდობო შეთანხმების სახით სევრის ხელშეკრულების შეცვლილ ვერსიას მიაღებინებდნენ, მაგრამ მათი წინადადება უარყვეს. [[1922|1922 წლის]] აგვისტოში, მუსტაფა ქემალმა [[აფიონყარაჰისარი|აფიონყარაჰისართან]] მიმდინარე [[დუმლუფინარის ბრძოლა]]ში ბერძნულ საბრძოლო ხაზებზე ტოტალური შეტევა წამოიწყო და თურქულმა ძალებმა 1922 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]] [[იზმირი|იზმირზე]] სრული კონტროლი აღადგინეს.&lt;ref&gt;Greco-Turkish wars, Britannica CD 99&lt;/ref&gt; 1922 წლის [[10 სექტემბერი|10 სექტემბერს]], მუსტაფა ქემალმა [[ერთა ლიგა]]ს დეპეშა გაუგზავნა, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ თურქული მოსახლეობა იმდენად გაღიზიანებული იყო მიმდინარე მოვლენებით, რომ [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|ანკარის მთავრობა]] ვერ იქნებოდა პასუხისმგებელი შემდგომ შესაძლო [[სმირნის ხოცვა-ჟლეტა|მასობრივ]] [[ხოცვა-ჟლეტების სია თურქეთ-საბერძნეთის ომის დროს (1919–1922)|ხოცვა-ჟლეტებზე]].&lt;ref&gt;James, Edwin L. &quot;[https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE Kemal Won't Insure Against Massacres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303214102/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE |date=3 March 2016 }},&quot; ''[[New York Times]]'', 11 September 1922.&lt;/ref&gt;

===თურქეთის რესპუბლიკის დაფუძნება===
{{მთავარი|ლოზანის საზავო ხელშეკრულება}}
[[1922|1922 წლის]] [[21 ნოემბერი|21 ნოემბერს]] [[ლოზანის კონფერენცია]] დაიწყო. თურქეთმა, რომელსაც წარმოადგენდა ეროვნული ასამბლეის სახილით [[ისმეთ ინენიუ]], უარი თქვა ნებისმიერ წინადადებაზე, რომელიც საფრთხეს შეუქმნიდა თურქეთის სუვერენიტეტს,&lt;ref&gt;Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', 365&lt;/ref&gt; როგორიცაა თურქეთის ფინანსების კონტროლი, [[ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაციები|კაპიტულაციები]], [[თურქეთის სრუტეები|სრუტეები]] და სხვა საკითხები. მიუხედავად იმისა, რომ კონფერენცია 4 თებერვალს შეჩერდა, იგი 23 აპრილის შემდეგ განახლდა და ძირითადი ფოკუსი ეკონომიკურ საკითხებზე გაკეთდა.&lt;ref name=&quot;kinross100&quot; /&gt; [[1923|1923 წლის]] [[24 ივლისი|24 ივლისს]], ხელი მოეწერა [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება]]ს მოკავშირე სახელმწიფოებსა და ეროვნულ ასამბლეას შორის, სადაც ეს უკანასკნელი [[თურქეთი]]ს მთავრობად აღიარეს.

1923 წლის [[29 ოქტომბერი|29 ოქტომბერს]] [[თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადება|თურქეთის რესპუბლიკა გამოცხადდა]].&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Turkey – Declaration of the Turkish republic {{!}} history – geography |language=en |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914215229/https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ, ეს თარიღი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღედ]] და ეროვნულ დღესასწაულად აღინიშნება.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Republic Day in Turkey |url=https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |website=www.timeanddate.com |language=en |access-date=21 November 2017 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821012612/https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==პრეზიდენტობა==
{{იხილეთ აგრეთვე|ქემალიზმი|ათათურქის რეფორმები}}
[[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაფუძნებით დაიწყო ქვეყნის მოდერნიზაციის მცდელობები. [[თურქეთის მთავრობა|ახალმა მთავრობამ]] გააანალიზა დასავლეთის სახელმწიფოების, როგორიცაა [[საფრანგეთი]], [[შვედეთი]], [[იტალია]] და [[შვეიცარია]], ინსტიტუტები და კონსტიტუციები და დაიწყო მათი მორგება თურქი ერის საჭიროებებსა და მახასიათებლებს. საზოგადოების მხრიდან მუსტაფა ქემალის განზრახვების შესახებ ცოდნის ნაკლებობის გამო, საზოგადოებამ აღფრთოვანებით აღნიშნავდა, რომ: „ჩვენ ვბრუნდებით [[ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა|პირველი ხალიფების]] დროში“ (რედ. შენ. ''ანუ, აღორძინების დრო'').&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 394&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალმა [[ფევზი ჩაქმაქი]], [[ქიაზიმ იოზალფი]] და [[ისმეთ ინენიუ]] ისეთ პოლიტიკურ თანამდებობებზე დანიშნა, სადაც მათ შეეძლოთ [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] გატარება. მან ისარგებლა თავისი, როგორც ეფექტური სამხედრო ლიდერის რეპუტაციით და მომდევნო წლები, [[1938|1938 წელს]] გარდაცვალებამდე, პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური რეფორმების გატარებაში გაატარა. ამით, მან თურქული საზოგადოება [[ოსმალეთის იმპერია|უზარმაზარი იმპერიის]] მუსლიმურ ნაწილად აღქმიდან, თანამედროვე, დემოკრატიულ და [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] ეროვნულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა. ამან დადებითი გავლენა მოახდინა [[ადამიანის კაპიტალი|ადამიანურ კაპიტალზე]], რადგან მას შემდეგ სკოლაში მნიშვნელოვანი იყო მეცნიერება და განათლება. [[ისლამი|ისლამმა]] კი კონცენტრაცია მეჩეთებსა და რელიგიურ ადგილებში მოახდინა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107507180 |page=226}}&lt;/ref&gt;

===საშინაო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk Samsun-Çarşamba tren hattı açılışında.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[სამსუნი]]-[[ჩარშამბა (სამსუნი)|ჩარშამბას]] რკინიგზის ხაზის გახსნის ცერემონიაზე (1928 წელი)]]
მუსტაფა ქემალის მამოძრავებელი მიზანი ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა იყო.&lt;ref name=&quot;mango367&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 367&lt;/ref&gt; მან თავისი პოზიცია შემდეგნაირად განმარტა:

{{ციტატა|...სრული დამოუკიდებლობის ქვეშ, რა თქმა უნდა, ვგულისხმობთ სრულ ეკონომიკურ, ფინანსურ, სამართლებრივ, სამხედრო, კულტურულ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ყველა საკითხში. ამ საკითხებში დამოუკიდებლობის ჩამორთმევა ერისა და ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობის ჩამორთმევის ტოლფასია.&lt;ref&gt;Gerd Nonneman, Analyzing Middle East foreign policies and the relationship with Europe, Published 2005 Routledge, p. 204 {{ISBN|0-7146-8427-9}}&lt;/ref&gt;}}

მან ფართომასშტაბიანი რეფორმები ჩაატარა სოციალურ, კულტურულ და ეკონომიკურ ასპექტებში, რითაც ახალი რესპუბლიკის საკანონმდებლო, სასამართლო და ეკონომიკური სტრუქტურების საფუძველი ჩამოაყალიბა. მიუხედავად იმისა, რომ მოგვიანებით ზოგიერთის მიერ იგი ფართომასშტაბიანი რეფორმების ფუძემდებლად აღიარეს, მისი რეფორმისტული იდეების უმეტესობა უკვე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში არსებობდა ოსმალეთის ინტელექტუალურ წრეებში და უფრო ღიად გამოიხატა [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია|ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის]] შემდეგ.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p55&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=9 May 2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=55 |access-date=4 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA55 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

მუსტაფა ქემალმა შექმნა [[ექვსი ისარი|დროშა]], რომელიც ძველ ოსმალურ და ახალ რესპუბლიკურ მმართველობას შორის ცვლილებებს ასახავდა. ამ დროშაზე თითოეული ცვლილება თითო ისრით იყო სიმბოლიზებული. თურქეთის რესპუბლიკის ამ განმსაზღვრელ იდეოლოგიას „ექვს ისარს“ ანუ [[ქემალიზმი|ქემალიზმს]] უწოდებენ. ქემალიზმი, მუსტაფა ქემალის [[პოლიტიკური რეალიზმი|რეალიზმისა]] და [[პრაგმატიზმი]]ს კონცეფციას ეფუძნება.&lt;ref&gt;Webster, ''The Turkey of Atatürk: social process in the Turkish reformation'', 245&lt;/ref&gt; ნაციონალიზმის, პოპულიზმისა და [[ეტატიზმი]]ს საფუძვლები ექვსი ისრის ფარგლებში იყო განსაზღვრული. ეს საფუძვლები ახალი არ იყო მსოფლიო პოლიტიკაში და, უფრო სწორად, თურქეთის ელიტაში. მათ უნიკალურს ხდიდა ის, რომ ეს ურთიერთდაკავშირებული საფუძვლები პირდაპირ თურქეთის საჭიროებებისთვის იყო ჩამოყალიბებული. ამის კარგი მაგალითია [[სეკულარიზმი]]ს განმარტება და გამოყენება — ქემალისტური სეკულარული სახელმწიფო მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა უპირატესად ქრისტიანული სახელმწიფოებისგან.

====სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1923–1924)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Mevlevi Order March 1923.png|thumb|left|მუსტაფა ქემალი 1923 წელს, [[მევლევები|მევლევის ორდენის]] წევრებთან ერთად, სანამ მათი ორგანიზაცია უკანონო გახდებოდა და მათი [[დერვიში|დერვიშების]] ლოჟა [[მევლანას მუზეუმი|მევლანას მუზეუმად]] გადაიქცეოდა. მევლევის ორდენმა მოახერხა არაპოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნა, რომელიც დღემდე არსებობს.]]

მუსტაფა ქემალის [[1923|1923 წელს]] რესპუბლიკის გამოცხადებამდე დათარიღებული პირადი დღიურის ჩანაწერები აჩვენებს, რომ მას სწამდა ხალხის სუვერენიტეტის მნიშვნელობის. ახალი რესპუბლიკის შექმნისას, თურქმა რევოლუციონერებმა განუდგნენ კოსმოპოლიტური [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლისა]] და მისი ოსმალური მემკვიდრეობის დატოვებულ კორუფციასა და დეკადენციას (რეგრესს).&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 391–392&lt;/ref&gt; მაგალითად, მათ [[ანკარა]] (წინათ ცნობილი, როგორც ''ანგორა'') ქვეყნის ახალ დედაქალაქად აქციეს და განახორციელეს [[თურქეთის საფოსტო მარკებისა და ფოსტის ისტორია|თურქეთის საფოსტო სამსახურის]] რეფორმა. ოდესღაც [[ანატოლია|ანატოლიის]] სიღრმეში მდებარე პროვინციული ქალაქი, ამგვარად დამოუკიდებლობის მოძრაობის ცენტრად გადაიქცა. მუსტაფა ქემალს სურდა „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“,&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 362&lt;/ref&gt; რაც წარმოედგინა [[წარმომადგენლობითი დემოკრატია]]დ და [[საპარლამენტო სუვერენიტეტი|საპარლამენტო სუვერენიტეტად]], სადაც ეროვნული პარლამენტი იქნებოდა ძალაუფლების საბოლოო წყარო.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 362&quot; /&gt;

მომდევნო წლებში მან გარკვეულწილად შეცვალა თავისი პოზიცია — ქვეყანას უზარმაზარი აღდგენითი სამუშაო სჭირდებოდა და „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“ ასეთ გარემოში ვერ იმუშავებდა. რევოლუციონერები ძველი ოსმალეთის რეჟიმის მხარდამჭერების, ასევე ახალი იდეოლოგიების, როგორიცაა [[კომუნიზმი]] და [[ფაშიზმი]], მხარდამჭერების გამოწვევებს წააწყდნენ. მუსტაფა ქემალმა, [[1920-იანები|1920-იან]] და [[1930-იანები|1930-იან]] წლებში ფაშისტური და კომუნისტური დოქტრინების შედეგები დაინახა და ორივე უარყო.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 252&lt;/ref&gt; მან ხელი შეუშალა [[ტოტალიტარიზმი|ტოტალიტარული]] პარტიული მმართველობის გავრცელებას თურქეთში, რომელიც უკვე [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]], [[მესამე რაიხი|გერმანიასა]] და [[იტალია]]ში ბატონობდა.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 501&lt;/ref&gt; ზოგიერთმა მისი წინააღმდეგობა და ამ იდეოლოგიების ჩახშობა კონკურენციის აღმოფხვრის საშუალებად აღიქვა, ხოლო სხვები თვლიდნენ, რომ ეს აუცილებელი იყო ახალგაზრდა თურქული სახელმწიფოს არასტაბილური ახალი იდეოლოგიებისა და კონკურენტი ფრაქციების დასაცავად.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bozkurt |first=Gülnihal |date=2003 |title=Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası |magazine=Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi}}&lt;/ref&gt; მუსტაფა ქემალის დროსვე დაიწყო დაპატიმრებების პროცესი, რომელიც ცნობილია როგორც ''[[1927 წლის დაკავებები]]'', სადაც ფართომასშტაბიანი დაპატიმრების პოლიტიკა დაიწყო [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ისტორიული)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] წევრების წინააღმდეგ. კომუნისტური პოლიტიკური მოღვაწეები, როგორებიც იყვნენ [[ჰიქმეთ ქივილჯიმლი]], [[ნაზიმ ჰიქმეთი]] და შეფიქ ჰიუსნიუ, გაასამართლეს და მიუსაჯეს პატიმრობა. შემდეგ, [[1937|1937 წელს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით დელეგაციამ, გადაწყვიტა ქივილჯიმლის ნაწერების აკრძალვა, როგორც მავნე კომუნისტური პროპაგანდა.&lt;ref&gt;Demirci, Fatih ''Kadro Hareketi ve Kadrocular'', Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2006, sayı 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ergüder, J. ''1927 Komünist Tevkifatı, &quot;İstanbul Ağır Ceza Mahkemesindeki Duruşma&quot;'', Birikim Yayınları, İstanbul, 1978&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Başvekalet Kararlar Dairesi Müdürlüğü 15 Aralık 1937 tarih, 7829 nolu kararname] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg |date=7 June 2016 }}. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019. Ayrıca: [https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Arşiv bağlantısı].&lt;/ref&gt;
[[ფაილი:Atatürk 1924'te Bursa halkına hitap ediyor.jpg|thumb|[[ბურსა]]ში სიტყვით გამოსვლის დროს, 1024 წელი]]

ახალი რესპუბლიკის გული [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეა]] იყო, რომელიც მუსტაფა ქემალმა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დააარსა.&lt;ref name=&quot;single&quot;&gt;Koçak, Cemil (2005) &quot;Parliament Membership during the Single-Party System in Turkey (1925–1945)&quot;, ''European Journal of Turkish Studies''&lt;/ref&gt; არჩევნები თავისუფალი და თანასწორი იყო, რომელიც საყოველთაო კენჭისყრაზე იყო დაფუძნებული.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; ეროვნული ასამბლეის დეპუტატები თურქული საზოგადოების ხმას წარმოადგენდნენ, მისი პოლიტიკური შეხედულებებისა და სურვილების გამოხატვით. მას ჰქონდა უფლება აერჩია და გაეკონტროლებინა როგორც მთავრობა, ასევე [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]. თავდაპირველად, ის ასევე მოქმედებდა როგორც საკანონმდებლო ხელისუფლება, აკონტროლებდა აღმასრულებელ შტოს და, საჭიროების შემთხვევაში, 1921 წლის [[თურქეთის კონსტიტუცია (1921)|თურქეთის კონსტიტუციის]] მიხედვით, მაკონტროლირებელი ორგანოს ფუნქციასაც ასრულებდა.&lt;ref name=&quot;single&quot; /&gt; [[1924|1924 წლის]] [[თურქეთის კონსტიტუცია (1924)|თურქეთის კონსტიტუციამ]] სახელმწიფოს საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ორგანოებს შორის [[ხელისუფლების დანაწილება|უფლებამოსილებების გამიჯვნის]] სუსტი წესი დააწესა, მაშინ როდესაც სასამართლო სისტემაში ამ ორის გამიჯვნა მკაცრი იყო. მუსტაფა ქემალს, იმ დროს [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]], ამ პოლიტიკურ სისტემაში დომინანტური პოზიცია ეკავა.

[[1925|1925 წელს]], 1924 წლის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, [[დე ფაქტო]]დ ერთპარტიული რეჟიმი დამყარდა. ეროვნულ ასამბლეაში წარმოდგენილი ერთადერთი პოლიტიკური პარტია იყო „სახალხო პარტია“, რომელიც მუსტაფა ქემალმა 1923 წლის 9 სექტემბერს დააარსა. თუმცა, პარტიული კულტურის თანახმად, პარტიის დაარსების თარიღი იყო სივასის კონგრესის გახსნის დღე, ანუ 1919 წლის 4 სექტემბერი. 1924 წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], მას სახელი შეეცვალა და ეწოდა ''„Cumhuriyet Halk Fırkası“'' ანუ [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|„რესპუბლიკური სახალხო პარტია“]] (სიტყვა ''fırka'' [[1935|1935 წელს]] სიტყვით ''parti'' შეიცვალა).

====სამოქალაქო დამოუკიდებლობა და ხალიფატი (1924–1925)====
[[ფაილი:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|thumb|180px|მუსტაფა ქემალი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღის]] მეორე წლისთავზე, 1925 წლის 29 ოქტომბერი]]
[[სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმებას და სხვა კულტურული რეფორმების გადაწყვეტილებას ხისტი წინააღმდეგობა შეხვდა. კონსერვატიულმა ჯგუფებმა ეს დადებითად არ შეაფასეს და ქემალისტურ რეფორმატორებზე თავდასხმები დაიწყეს.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; ეს მნიშვნელოვანი ზომა იყო მუსტაფა ქემალის პოლიტიკური სისტემის რეფორმირებისა და ეროვნული სუვერენიტეტის ხელშეწყობის მცდელობაში. მუსლიმი უმრავლესობისთვის კი ისლამის ადრეულ საუკუნეებში ხალიფატი [[სუნიზმი|სუნიტური ისლამის]] ძირითადი პოლიტიკური კონცეფცია იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Review: Revivalism, Shi'a Style |url=http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |date=3 January 2007 |publisher=The National Interest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213114848/http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |archive-date=13 February 2008 |access-date=6 September 2013 }}&lt;/ref&gt; სულთანატის გაუქმება უფრო ადვილი საქმე იყო, რადგან იმ დროს სახალიფოს დატოვება სულთანატის მომხრეებს აკმაყოფილებდა. ამან გამოიწვია სისტემის გაყოფა, სადაც ერთ მხარეს ახალი რესპუბლიკა და მეორე მხარეს ისლამური მმართველობის ფორმა — ხალიფათი იყო, ხოლო მუსტაფა ქემალს და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] აწუხებდა ის ფაქტი, რომ ხალიფატის დატოვება „აძლიერებდა იმ მოლოდინებს, რომ სუვერენი (მონარქი) ხალიფას საფარქვეშ დაბრუნდებოდა“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 403&lt;/ref&gt; ხალიფა [[აბდულმეჯიდ II]] კი ამ დროს სულთანატის გაუქმების შემდეგ ([[1922]]) აირჩიეს.

ხალიფას ჰქონდა საკუთარი პირადი ბიუჯეტი და ასევე პირადი მოსამსახურეები, რომელიც მოიცავდა ასევე სამხედრო პერსონალს. მუსტაფა ქემალის განცხადებით, ამას არ ჰქონდა „რელიგიური“ ან „პოლიტიკური“ გამართლება. მას სჯეროდა, რომ ხალიფა აბდულმეჯიდ II საშინაო და საგარეო საქმეებში სულთნების კვალს მიჰყვებოდა, კერძოდ: იღებდა და პასუხობდა უცხოელ წარმომადგენლებსა და სარეზერვო ოფიცრებს, მონაწილეობდა ოფიციალურ ცერემონიებსა და საზეიმო მიღებებში.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 401&lt;/ref&gt; მას სურდა ხალიფატის უფლებამოსილებების ინტეგრირება პარლამენტის უფლებამოსილებებში. ამ მხრივ მისი საქმიანობა [[1924|1924 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] დაიწყო, როდესაც ინენიუმ, ჩაქმაქმა და იოზალფმა დათანხმდნენ ხალიფატის გაუქმებას.&lt;ref name=&quot;Mango, Atatürk, 401&quot; /&gt; ხალიფამ საპასუხოდ განცხადება გააკეთა, რომ არ ჩაერეოდა პოლიტიკურ საქმეებში.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; 1924 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]], პარლამენტში, მუსტაფა ქემალმა განაცხადა:

{{ციტატა|ისლამი, როგორც რელიგია ფასს შეიძენს, თუ ის აღარ იქნება პოლიტიკური ინსტრუმენტი, როგორც ეს წარსულში იყო.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 404&lt;/ref&gt;}}

1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] ხალიფატი ოფიციალურად გაუქმდა და მისი უფლებამოსილებები თურქეთის პარლამენტს გადაეცა. სხვა მუსლიმური ერები კითხვის ქვეშ დააყენეს თურქეთის მიერ [[სახალიფოს გაუქმება|სახალიფოს ცალმხრივი გაუქმების]] კანონიერებაზე, როდესაც მსჯელობდნენ, დაედასტურებინათ თუ არა თურქეთის გადაწყვეტილება, ან თუ დაენიშნათ ახალი ხალიფა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot;&gt;Majid Khadduri (2006) War and peace in the law of Islam, The Lawbook Exchange, Ltd., {{ISBN|1-58477-695-1}}. pp. 290–91&lt;/ref&gt; [[1926|1926 წლის]] მაისში [[კაირო]]ში გაიმართა „სახალიფოს კონფერენცია“ და მონაწილეებმა მიიღეს რეზოლუცია, რომლითაც სახალიფო „ისლამში აუცილებლობად“ გამოცხადდა, თუმცა, ეს გადაწყვეტილება ვერ განხორციელდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt;

[[მექა]]სა (1926) და [[მსოფლიო ისლამური კონგრესი|იერუსალიმში]] (1931) კიდევ ორი ისლამური კონფერენცია გაიმართა, თუმცა, შეთანხმების მიღწევა ვერ ისევ მოხერხდა.&lt;ref name=&quot;Calipinternational&quot; /&gt; თურქეთმა არ დაეთანხმა სახალიფოს აღდგენას და ეს მისი ძირითადი არსებობის წინააღმდეგ თავდასხმად აღიქვა. ამასობაში, მუსტაფა ქემალმა და რეფორმისტებმა საკუთარი გზა განაგრძეს.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Eksi |first=Oktay |date=16 April 2008 |title=Paralardaki resimler |work=[[Hurriyet]] |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |access-date=24 April 2008 |quote=İsmet Paşa &quot;kurumlaşma&quot; ile neyi kastettiğini de şöyle anlattı:&lt;br /&gt;Biz Cumhuriyeti kurduğumuz zaman onu yaşatıp yaşatamayacağımız en büyük sorun idi. Çünkü Saltanatın ve Hilafetin lağvına karşı olanların sayısı çoktu ve hedefleri de Cumhuriyetti. Cumhuriyetin 10 yaşına bastığını görmek o yüzden önemliydi. Nitekim büyük Atatürk'ün emriyle 10'uncu yıl kutlamaları çok büyük bir bayram oldu. Biz de Cumhuriyetin ve devletin kurumlaştığını göstermeye bundan sonra hep itina ettik... |archive-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121170457/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&amp;yazarid=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1924 წლის [[8 აპრილი|8 აპრილს]], ასევე გააუქმეს [[შარიათი]]ს სასამართლოები კანონის ძალით.&lt;ref name=&quot;Hanioglu2011p158&quot;&gt;{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=158 |access-date=5 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&amp;pg=PA158 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1924 |url=http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |publisher=Ministry of Culture And Tourism |access-date=4 June 2013 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221115/http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

====საგანმანათლებლო რეფორმა====
სახალიფოს გაუქმებას მოჰყვა ფართომასშტაბიანი ძალისხმევა სამთავრობო და რელიგიური საქმეების გამიჯვნის მიზნით. განათლება ამ ძალისხმევის ქვაკუთხედი გახდა. [[1923|1923 წელს]] არსებობდა საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამი ძირითადი ჯგუფი. ყველაზე გავრცელებული საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო არაბულზე და ყურანის შესწავლაზე დაფუძნებული [[მედრესე]]. მეორე ჯგუფი იყო „იდადი“ და „სულთანი“ (''idadî'' და ''sultanî''), [[თანზიმათი]]ს ეპოქის რეფორმისტული სკოლები. ბოლო ჯგუფში შედიოდა კოლეჯები და უმცირესობათა სკოლები უცხო ენებზე, რომლებიც იყენებდნენ მოსწავლეთა განათლების უახლეს სწავლების მოდელებს. ძველი სამედრესო განათლებამ მოდერნიზაცია განიცადა.&lt;ref name=dew/&gt; მუსტაფა ქემალმა შეცვალა კლასიკური ისლამური განათლება საგანმანათლებლო დაწესებულებების წახალისებული მოდერნიზაციით.&lt;ref name=dew/&gt; მან საგანმანათლებლო რეფორმა დაუკავშირა ერის [[დოგმატი|დოგმებისგან]] განთავისუფლებას, რომელსაც იგი უფრო მნიშვნელოვნად მიიჩნევდა, ვიდრე თურქეთის ომს დამოუკიდებლობისთვის. მისი სიტყვებით:

{{ციტატა|დღეს ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე პროდუქტიული ამოცანაა ეროვნული განათლების [გაერთიანება და მოდერნიზაცია] საქმეები. ჩვენ უნდა ვიყოთ წარმატებულები ეროვნული განათლების საქმეებში და ჩვენ ვიქნებით კიდევაც. ერის განთავისუფლება მხოლოდ ამ გზით მიიღწევა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk's views on education |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |last=Republic of Turkey Ministry of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=20 November 2007 |archive-date=28 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028090833/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

[[1924|1924 წლის]] ზაფხულში მუსტაფა ქემალმა [[ანკარა]]ში ამერიკელი განათლების რეფორმატორი [[ჯონ დიუი]] მიიწვია, რომ მას თურქეთის განათლების რეფორმასთან დაკავშირებით რჩევა მიეცა.&lt;ref name=&quot;dew&quot;&gt;Wolf-Gazo, ''John Dewey in Turkey: An Educational Mission'', 15–42.&lt;/ref&gt; მისი საჯარო განათლების რეფორმები მიზნად ისახავდა მოქალაქეების მომზადებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიურობისთვის, საზოგადოებაში განათლების დონის გაზრდის გზით. მას სურდა სავალდებულო დაწყებითი განათლების შემოღება როგორც ბიჭებისთვის, ისე გოგონებისთვის, ვინაიდან ეს ძალისხმევა რესპუბლიკისთვის მუდმივი ამოცანა იყო. მან აღნიშნა, რომ [[განათლება თურქეთში|თურქეთში განათლების]] ერთ-ერთი მთავარი მიზანი უნდა ყოფილიყო ისეთი თაობის აღზრდა, რომელსაც ის „საზოგადოებრივ კულტურას“ უწოდებდა. სახელმწიფო სკოლებმა შექმნეს საერთო სასწავლო გეგმა, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც „განათლების გაერთიანება“.

განათლების გაერთიანების რეფორმა ძალაში შევიდა 1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] „განათლების გაერთიანების შესახებ“ კანონით (No. 430). ახალი კანონით, განათლება გახდა ინკლუზიური და დაორგანიზებული სამოქალაქო საზოგადოების მოდელზე. ამ ახალი დიზაინით, ყველა სკოლამ თავისი სასწავლო გეგმა წარუდგინა „[[თურქეთის ეროვნული განათლების სამინისტრო|ეროვნული განათლების სამინისტროს]]“ — სამთავრობო სააგენტოს, რომელიც სხვა ქვეყნების განათლების სამინისტროების მოდელის მიხედვით იყო შექმნილი. ამავდროულად, რესპუბლიკამ გააუქმა ორი სხვა სამინისტრო და სასულიერო პირები [[რელიგიის საკითხთა სამმართველო (თურქეთი)|რელიგიის საკითხთა სამმართველოს]] დაუქვემდებარა, რაც [[სეკულარიზმი თურქეთში|თურქეთში სეკულარიზმის]] ერთ-ერთი საფუძველი გახდა. განათლების ერთიანი სასწავლო გეგმის ფარგლებში გაერთიანებამ „ოსმალეთის იმპერიის სასულიერო პირები“ ეპოქა დაასრულა, თუმცა, ეს თურქეთში რელიგიური სკოლების დასასრული არ ყოფილა. ისინი უმაღლეს სასწავლებლებად გადააქციეს, სანამ მუსტაფა ქემალის გარდაცვალების შემდეგ მთავრობამ ისინი საშუალო სკოლის სახით არ აღადგინა.

====დასავლური ჩაცმულობა====
[[ფაილი:Ataturk-hatreform.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალს გაფერადებული ფოტო მისი [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდით]], 1925 წელს [[კასთამონუ]]ში სიტყვით გამოსვლის შემდეგ.]]
[[1925|1925 წლის]] შემოდგომიდან დაწყებული, მუსტაფა ქემალმა თურქებს თანამედროვე ევროპული სამოსის ტარებისკენ მოუწოდა.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;İğdemir, ''Atatürk'', 165–70&lt;/ref&gt; მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი, ახლო აღმოსავლური სამოსის ტრადიციები დაევიწყებინა ერს და დაესრულებინა ჩაცმულობის რეფორმების სერია, რომელიც თავდაპირველად [[მაჰმუდ II]]-მ წამოიწყო.&lt;ref name=UNESCO/&gt; ასე, სულთან მაჰმუდ II-მ [[1826|1826 წელს]] დააწესა [[ფესი]]ს ტარება, როგორც ოსმალეთის იმპერიის მოდერნიზაციის ძალისხმევის ნაწილი. 1925 წლის [[ქუდის კანონი|ქუდის კანონმა]] ფესის ნაცვლად დასავლური სტილის ქუდების გამოყენება შემოიღო. პირველ რიგში, მუსტაფა ქემალმა ქუდი საჯარო მოხელეებისთვის სავალდებულო გახადა.&lt;ref name=UNESCO/&gt; სტუდენტებისა და სახელმწიფო მოხელეების სათანადო ჩაცმულობის სახელმძღვანელო პრინციპები მის სიცოცხლეშივე მიიღეს. ბევრმა საჯარო მოხელემ ქუდი ნებაყოფლობით მიიღო. 1925 წელს, მუსტაფა ქემალმა ანატოლიის ერთ-ერთ ყველაზე კონსერვატიულ ქალაქში, [[კასთამონუ]]ში საჯარო გამოსვლისას [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდი]] ეხურა, სადაც ახსნა, რომ ქუდი ცივილიზებული ერების თავსაბურავი იყო. ჩაცმულობის რეფორმის ბოლო ნაწილში ხაზგასმული იყო თანამედროვე დასავლური კოსტიუმების [[ჰალსტუხი|ჰალსტუხებთან]] ერთად ჩაცმის, ასევე [[ფედორა]]სა და დერბის სტილის ქუდების ტარების აუცილებლობა, [[1934|1934 წლის]] აკრძალული ტანსაცმლის შესახებ კანონში არსებული ანტიკვარული რელიგიური ტანსაცმლის, როგორიცაა ფარდა და ჩალმა, ჩაცმის ნაცვლად.

მიუხედავად იმისა, რომ მუსტაფა ქემალმა პირადად ეწეოდა თანამედროვე ჩაცმულობას პოპულარიზებას, ახალ კანონში არასდროს გაუკეთებია კონკრეტული მითითება ქალის ჩაცმულობაზე, რადგან მას სჯეროდა, რომ ქალები საკუთარი ნებით მოერგებოდნენ ახალი სამოსის სტილს. ის ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო გამოსვლებში მეუღლესთან, [[ლატიფე უშაქი|ლატიფე უშაქთან]] ერთად, რომელიც თავს იფარავდა ისლამური ტრადიციის შესაბამისად. ის ასევე ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო ვიზიტების დროს თანამედროვე დასავლურ სამოსში გამოწყობილ ქალებთან ერთად. თუმცა, ნამდვილი მისაბაძი მაგალითი მომავლის თურქი ქალებისთვის სამოსის მხრივ მუსტაფა ქემალის ნაშვილებმა ქალიშვილებმა, [[საბიჰა გიოქჩენი|საბიჰა გიოქჩენმა]] და [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანმა]] მისცეს. ათათურქმა ასევე დაწერა, რომ „ქალების რელიგიური დაფარვა სირთულეს არ შექმნის... ეს მარტივი სტილი [თავსაბურავი] არ ეწინააღმდეგება ჩვენი საზოგადოების მორალსა და მანერებს“.&lt;ref&gt;Quoted in Atatürkism, Vol. 1 (Istanbul: Office of the Chief of General Staff, 1982), 126.&lt;/ref&gt;

====რელიგიური ნიშნები====
[[1925|1925 წლის]] [[30 აგვისტო]]ს, მუსტაფა ქემალმა კასთამონუს გამოსვლაში წარმოადგინა რელიგიური ნიშნების შესახებ თავისი შეხედულება, რომლებიც საკულტო ადგილების გარეთ გამოიყენებოდა. ამ გამოსვლაში სხვა პოზიციაც იყო. მან განაცხადა:

{{ციტატა|ცოდნის, მეცნიერებისა და მთელი განვითარებული ცივილიზაციის წინაშე, მე ვერ შევეგუები თურქეთის ცივილიზებულ საზოგადოებაში ისეთი პრიმიტიული ადამიანების არსებობას, რომლებიც შეიხების ხელმძღვანელობით მატერიალურ და სულიერ სარგებელს ეძებენ. თურქეთის რესპუბლიკა არ შეიძლება იყოს შეიხების, [[დერვიშები|დერვიშებისა]] და სასულიერო მოწაფეების ქვეყანა. საუკეთესო და ყველაზე ჭეშმარიტი წესრიგი — ცივილიზაციის წესრიგია. ადამიანად ყოფნისთვის საკმარისია ცივილიზაციის მოთხოვნების შესრულება. ჩემი სიტყვების ჭეშმარიტებას დერვიშების ორგანიზაციის ლიდერები გაიგებენ და თავად დახურავენ თავიანთ ლოჟებს, და უნდა აღიარონ, რომ მათი მოსწავლეები უკვე გაიზარდნენ.&lt;ref name=&quot;mango435&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 435&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:tr:Atatürk'ün Kastamonu Nutku|Kastamonu Nutku]]&lt;/ref&gt;}}

1925 წლის [[2 სექტემბერი|2 სექტემბერს]], მთავრობამ გამოსცა ბრძანება, რის მიხედვით ყველა [[სუფიზმი|სუფირთა]] გაერთიანება, სასწავლებლები და სხვა რელიგიური იდეოლოგიური ლოჟები დაიხურა. მუსტაფა ქემალმა ბრძანა, რომ დერვიშების ლოჟები მუზეუმებად გადაექციათ, მაგალითად, როგორც [[კონია]]ში მდებარე [[მევლანას მუზეუმი]]. რელიგიური იდეოლოგიების ინსტიტუციური გამოხატვა თურქეთში აიკრძალა. ნებისმიერი რელიგიური იდეოლოგიის პოლიტიკურად ნეიტრალური ფორმის არსებობა დასაშვები იყო, რომელიც სოციალურ ასოციაციად უნდა ეფუნქციონირა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|title=SABAH – 28/10/2005 – Mevlevi Alayı ile Atatürk'e destek oldular|website=arsiv.sabah.com.tr|access-date=10 February 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221090908/http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1924–1927)====
[[ფაილი:Gazi Mustafa Kemal Büyükada'da (14 Temmuz 1927).png|thumb|საზღვაო ძალების ქვეითები ხვდებიან მუსტაფა ქემალს [[ბიუიუქადა]]ზე, 1927 წლის 14 ივლისი.]]
1924 წელს, სანამ „[[მოსულის საკითხი]]“ განიხილებოდა, [[შეიხ საიდი|შეიხ საიდმა]] [[შეიხ საიდის აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება დაიწყო. შეიხ საიდი [[დიარბაქირის პროვინცია|დიარბაქირელი]] [[ნაქშბანდის თარიქათი|ნაქშბანდის]] ორდენის წარმომადგენელი მდიდარი [[ქურთები|ქურთული]] ტომის ბელადი იყო. მას რელიგიის საკითხი აწუხებდა და ამიტომ ის არა მხოლოდ სახალიფოს გაუქმებას ეწინააღმდეგებოდა, არამედ დასავლურ წყობაზე დაფუძნებული სამოქალაქო კოდექსების მიღებასაც, რელიგიური გაერთიანებების დახურვას, მრავალცოლიანობის აკრძალვას და ახალ სავალდებულო სამოქალაქო ქორწინებასაც ეწინააღმდეგებოდა. შეიხმა თავისი მიმდევრები მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ წაახალისა, რომელსაც ის ანტიისლამურს მიიჩნევდა. ისლამური კანონის აღდგენის მცდელობისას, შეიხის ძალები დაიკავეს სოფლები და იქ მდებარე სამთავრობო ოფისები და ისეთი მნიშვნელოვანი ქალაქებისკენ მიემართნენ, როგორებიცაა [[ელაზიღი]] და [[დიარბაქირი]].&lt;ref&gt;Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 397&lt;/ref&gt; მთავრობის წევრებმა შეიხ საიდის აჯანყება კონტრრევოლუციის მცდელობად მიიჩნიეს. მათ დაუყოვნებლივი სამხედრო მოქმედებების დაწყება მოითხოვეს, აჯანყების გაფართოების თავიდან ასაცილებლად. მუსტაფა ქემალის მხარდაჭერით, [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრის]] მოვალეობის შემსრულებელი [[ფეთჰი ოქიარი|ალი ფეთჰი]] [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშამ]] შეცვალა, რომელმაც [[1925|1925 წლის]] [[3 მარტი|3 მარტს]] აჯანყების ჩასახშობად „წესრიგის დაცვის შესახებ კანონი“ აამოქმედა. ამან მთავრობას განსაკუთრებული უფლებამოსილება მისცა, სადაც მათ შეეძლოთ ძალით დივერსიული ჯგუფების დახურვა.&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=235–36|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; კანონი [[1927|1927 წლის]] მარტში გაუქმდა.&lt;ref name=&quot;:023&quot;&gt;{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=258|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ამ კანონის მოწინააღმდეგები იყვნენ ასევე პარლამენტში, რომლებიც უკმაყოფილობას გამოხატავდნენ ამ ცვლილებების მიმართ. [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის]] დახურულ შეხვედრებზე ბევრი ოპოზიციურად განწყობილი წევრი იკვეთებოდა, ისე, რომ მუსტაფა ქემალმა გამოთქვა შიში საკუთარ პარტიაშივე უმცირესობაში მოქცევის.&lt;ref name=&quot;PRP&quot;&gt;Mango, Atatürk, 418&lt;/ref&gt; მან გადაწყვიტა, ეს ჯგუფი არ გაესუფთავებინა მოწინააღმდეგებისაგან.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მას შემდეგ, რაც არსებულმა უკმაყოფილებამ მისცა შესაძლებლობა ოპოზიციური ჯგუფის შექმნისთვის, [[მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი|ქიაზიმ ყარაბექირმა]], თავის მეგობრებთან ერთად, 1924 წლის [[17 ოქტომბერი|17 ოქტომბერს]] შექმნა ასეთი ჯგუფი. ჯგუფმა მალევე მოითხოვა უნდობლობის ვოტუმი რესპუბლიკური პარტიის შიგნით მუსტაფა ქემალისთვის. [[8 ნოემბერი|8 ნოემბერს]], წინადადება 148 ხმით 18-ის წინააღმდეგ და 41 არდასმწრე ხმით უარყვეს.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; პარტიას პარლამენტში ერთი ადგილის გარდა ყველა ადგილი ეკავა. მას შემდეგ, რაც სახალხო პარტიის უმრავლესობამ მუსტაფა ქემალი აირჩია,&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt; მან განაცხადამ, რომ „თურქ ერს მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი, უშიშრად იაროს რესპუბლიკის, ცივილიზაციისა და პროგრესის გზაზე“.&lt;ref name=&quot;PRP&quot; /&gt;

1924 წლის [[17 ნოემბერი|17 ნოემბერს]], გამოყოფილმა ოპოზიციურმა ჯგუფმა 29 დეპუტატით დააარსა „[[პროგრესული რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|პროგრესული რესპუბლიკური პარტია]]“ (პრპ) და ასე დაიწყო არსებობა პირველმა მრავალპარტიულმა სისტემამ. ახალი პარტიის წევრებს შორის იყვნენ მუსტაფა ქემალის რამდენიმე უახლოესი თანამოაზრე, რომლებიც მას მხარს უჭერდნენ დამოუკიდებლობის ომის დროს, მათ შორის იყვნენ რაუფ ბეი ([[რაუფ ორბეი]]), [[რეფეტ ბელე|რეფეტ ფაშა]] და ალი ფუათ ფაშა ([[ალი ფუატ ჯებესოი]]). პრპ-ის ეკონომიკური პროგრამა ლიბერალიზმს გულისხმობდა, [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-ის [[ეტატიზმი]]სგან განსხვავებით, ხოლო მისი სოციალური პროგრამა კონსერვატიზმზე იყო დაფუძნებული, სრპ-ის [[მოდერნიზმი]]სგან განსხვავებით. პარტიის ლიდერები პრინციპში მტკიცედ მხარს უჭერდნენ ქემალისტურ რევოლუციას, მაგრამ, განსხვავებული მოსაზრებები ჰქონდათ კულტურულ რევოლუციასა და [[სეკულარიზმი]]ს პრინციპთან დაკავშირებით.&lt;ref&gt;Weiker, ''Book Review of Zürcher's &quot;Political Opposition in the Early Turkish Republic: The Progressive Republican Party, 1924–1925&quot;'', 297–98&lt;/ref&gt; პრპ არ ეწინააღმდეგებოდა მუსტაფა ქემალის ძირითად პოზიციებს, როგორც ეს მის პროგრამაში იყო გაცხადებული. ისინი მხარს უჭერდნენ ქვეყანაში სეკულარიზმის დამკვიდრებას და სამოქალაქო სამართალს, ანუ, როგორც ითქვა, „ეპოქის მოთხოვნილებებს“ (მუხლი 3) და განათლების ერთიან სისტემას (მუხლი 49).&lt;ref name=&quot;Mango 419&quot;&gt;Mango, Atatürk, 419&lt;/ref&gt; ეს პრინციპები თავიდანვე ლიდერებმა დაადგინეს. ერთადერთი, კანონიერი ოპოზიცია ყველანაირი განსხვავებული შეხედულების თავშესაფარად იქცა.

[[1926|1926 წელს]], სმირნაში (დღეს [[იზმირი]]), მუსტაფა ქემალის [[იზმირის შეთქმულება|მკვლელობის შეთქმულება]] გამოვლინდა. შეთქმულება ყოფილი დეპუტატის მიერ იყო დაგეგმილი, რომლებიც [[ოსმალეთის სახალიფო|სახალიფოს]] [[სახალიფოს გაუქმება|გაუქმებას]] ეწინააღმდეგებოდნენ. თავდაპირველად გამოძიება, რომელიც დამგეგმავი პირების წინააღმდეგ იყო დაწყებული, მალევე ფართომასშტაბიან გამოძიებად გადაიქცა. ერთი შეხედვით, გამოძიების მიზანი დივერსიული საქმიანობის გამოვლენა იყო, მაგრამ სინამდვილეში, გამოძიება მუსტაფა ქემალის კულტურული რეფორმების მოწინააღმდეგების საწინააღმდეგოდ გამოიყენეს. გამოძიებამ ტრიბუნალის წინაშე არაერთი პოლიტიკური აქტივისტი დააყენა, მათ შორის ყარაბექირი, პრპ-ის ლიდერი. „[[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს“ რამდენიმე გადარჩენილი ლიდერი, მათ შორის [[მეჰმედ ჯავიდი]], აჰმედ შიუქრიუ და ისმაილ ჯანბულათი, ღალატში დამნაშავედ ცნეს და ჩამოახრჩვეს.&lt;ref&gt;Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, 2004, Men of Order: authoritarian modernization under Atatürk and Reza Shah, I.B. Tauris, {{ISBN|1-86064-426-0}}, page 207&lt;/ref&gt; რადგან გამოძიებამ პრპ-ის წევრებსა და შეიხ საიდის აჯანყებას შორის კავშირი აღმოაჩინა, სასამართლო პროცესის განაჩენის შემდეგ „პრპ“ დაიშალა. ორგანიზებული ოპოზიციის სქემა ჩაიშალა. ეს პროცესი მუსტაფა ქემალის პრეზიდენტობის დროს ერთადერთი ფართომასშტაბიანი პოლიტიკური წმენდა გახდა. მისი განცხადება — „ჩემი მოკვდავი სხეული მტვრად გადაიქცევა, მაგრამ თურქეთის რესპუბლიკა სამუდამოდ იარსებებს“ — მკვლელობის მცდელობის შემდეგ ანდერძად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;[http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html The Tomb Room]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080505055349/http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html |date=5 May 2008 }}&lt;/ref&gt;

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1926–1930)====
[[ფაილი:Ataturk opens Ankara Museum of Fine Arts and Sculpture.gif|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1927 წელს [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს გახსნისას]]

[[1926|1926 წლის]] შემდგომ, მუსტაფა ქემალმა რადიკალურად გადაუხვია [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] მიერ შემოღებულ წინა რეფორმებს.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot; /&gt; ისტორიაში პირველად, ისლამური სამართალი გამოეყო საერო სამართალს და შემოიფარგლა მხოლოდ რელიგიური საკითხებით.&lt;ref name=&quot;Daisy&quot;&gt;Daisy Hilse Dwyer, (1990), &quot;Law and Islam in the Middle East&quot;, p. 77, {{ISBN|978-0-89789-151-6}}&lt;/ref&gt; მან განაცხადა:

{{ციტატა|ჩვენ უნდა გავათავისუფლოთ სამართლიანობის ჩვენი კონცეფციები, ჩვენი კანონები და ჩვენი სამართლებრივი ინსტიტუტებისადმი ხედვა იმ კავშირებისგან, რომლებიც გვაკავებენ ჩვენ მჭიდროდ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეუთავსებელია ჩვენი საუკუნის საჭიროებებთან.&lt;ref&gt;Atillasoy, Atatürk : The First President and Founder of the Turkish Republic, 13.&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:Ataturk at Cankaya Library 16 July 1929.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ანკარაში მდებარე [[ჩანქაიას სასახლე|ჩანქაიას საპრეზიდენტო რეზიდენციის]] ბიბლიოთეკაში, [[1929|1929 წლის]] [[16 ივლისი]]]]

1926 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]] მიიღეს თურქეთის [[სისხლის სამართლის კოდექსი]], რომელიც იტალიური სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით იყო შექმნილი. 1926 წლის 4 ოქტომბერს [[შარიათი|ისლამური სასამართლოები]] დაიხურა. სამოქალაქო სამართლის დამკვიდრებას დრო სჭირდებოდა, ამიტომ მუსტაფა ქემალმა [[სეკულარიზმი საფრანგეთში|ლაიციზმის]] (სეკულარიზმის კონსტიტუციური პრინციპი [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]) ჩართვა მასში [[1937|1937 წლის]] 5 თებერვლამდე გადადო.

[[ფაილი:Atatürk in Istanbul University Faculty of Law.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული სკოლის ლექციაზე, 1930 წელი]]

სქესობრივი სეგრეგაციის ისლამური პრაქტიკის შესაბამისად, ოსმალეთის იმპერიაში არსებული ნორმა ხელს უშლიდა მამაკაცებსა და ქალებს შორის სოციალურ ურთიერთობას. ამ საკითხის მოსაგვარებლად სოციალური რეფორმების შემუშავება მუსტაფა ქემალმა ძალიან ადრე დაიწყო, რაც მის პირად დღიურშიც ჩანდა. ის და მისი თანამშრომლები ისეთ საკითხებს განიხილავდნენ, როგორიცაა ქალებისთვის [[ჰიჯაბი]]ს ტარების გაუქმებას და ქალების გარე სამყაროსთან ინტეგრაციას. ამ ამოცანის გადაჭრის მისი გეგმები მისვე დღიურში, [[1915|1915 წლის]] ნოემბერში იყო აღწერილი:

{{ციტატა|სოციალური ცვლილება შეიძლება მოხდეს (1) ცხოვრებისეული ცოდნის მქონე ნიჭიერი დედების განათლებით; (2) ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭებით; (3) მამაკაცს შეუძლია შეცვალოს თავისი მორალი, აზრები და გრძნობები ქალთან ერთად ცხოვრების გზით; რადგან არსებობს ორმხრივი სიყვარულის მიზიდულობის თანდაყოლილი მიდრეკილება.&lt;ref name=&quot;mango164&quot;&gt;Mango, ''Atatürk'', 164&lt;/ref&gt;}}

[[ფაილი:The Incredible Turk.webm|thumb|upright|''დაუჯერებელი თურქი'' — დოკუმენტური ფილმი ათათურქზე და თურქეთის მოდერნიზაციის შესახებ]]

მუსტაფა ქემალს ახალი სამოქალაქო კოდექსი სჭირდებოდა, რათა ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭების გზაზე მეორე მნიშვნელოვანი ნაბიჯის გადასადგმელად. პირველი ნაბიჯი გოგონებისთვის განათლების უფლების მიცემა გახდა, რაც საგანმანათლებლო სისტემის გაერთიანებით შესაძლებელი გახდა. [[1926|1926 წლის]] [[4 ოქტომბერი|4 ოქტომბერს]] მიიღეს თურქეთის ახალი [[თურქეთის სამოქალაქო კოდექსი (1926)|სამოქალაქო კოდექსი]], რომელიც [[შვეიცარიის სამოქალაქო კოდექსი]]ს საფუძველზე შეიქმნა. ახალი კოდექსის თანახმად, ქალთა უფლებები მამაკაცებთან გათანაბრდა ისეთ საკითხებში, როგორიცაა მემკვიდრეობა და განქორწინება, რადგან მუსტაფა ქემალს სქესი სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან ფაქტორად არ მიაჩნდა. მისი აზრით, საზოგადოება თავისი მიზნისკენ მამაკაცებისა და ქალების გაერთიანებით მიიწევდა. ის თვლიდა, რომ მეცნიერულად შეუძლებელი იყო თურქეთისთვის პროგრესის მიღწევა და გაცივილიზება, თუ ოსმალეთის გენდერული გამიჯვნის წესი დარჩებოდა.&lt;ref&gt;Tüfekçi, ''Universality of Atatürk's philosophy''&lt;/ref&gt; ერთ-ერთი შეხვედრის დროს მან განაცხადა:

{{ციტატა|''ქალებისთვის მიმართვისას:'' გაიმარჯვეთ ჩვენთვის განათლების ბრძოლაში და თქვენ კიდევ უფრო მეტს გააკეთებთ თქვენი ქვეყნისთვის, ვიდრე ჩვენ ეს შევძელით. სწორედ ამიტომ თქვენ მოგმართავთ.&lt;br /&gt;''კაცებისთვის მიმართვისას:'' თუ ქალები ამიერიდან არ მიიღებენ მონაწილეობას ერის სოციალურ ცხოვრებაში, ჩვენ ვერასდროს მივაღწევთ სრულ განვითარებას. ჩვენ გამოუსწორებლად ჩამორჩენილნი დავრჩებით, ვერ შევძლებთ დასავლეთის ცივილიზაციებთან თანასწორი პირობებით ცხოვრებას.&lt;ref&gt;Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', p. 343&lt;/ref&gt;}}

გარდა ამისა, [[თურქეთის ერთპარტიული პერიოდი|ერთპარტიული პერიოდის]] განმავლობაში თურქეთის შრომისუნარიანობის მაჩვენებელი 70%-ს აღწევდა. თუმცა, თურქეთის დემოკრატიზაციის შემდეგ ეს მაჩვენებელი თურქეთის საზოგადოებაში კონსერვატიული ნორმების უკუქცევის გამო შემცირდა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Göksel |first1=İdil |title=Female labor force participation in Turkey: The role of conservatism |journal=Women's Studies International Forum |date=November 2013 |volume=41 |pages=45–54 |doi=10.1016/j.wsif.2013.04.006 }}&lt;/ref&gt;

[[1927|1927 წელს]] გაიხსნა [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]. მუზეუმში წარმოდგენილი იყო [[ქანდაკება|ქანდაკებები]], რომელიც იშვიათად გამოიყენებოდა თურქეთში, ისლამური ტრადიციის გამო კერპთაყვანისმცემლობის თავიდან აცილფფფფფების. მუსტაფა ქემალს სჯეროდა, რომ „კულტურა წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკის საფუძველს“&lt;ref name=&quot;atillasoy15&quot;&gt;Atillasoy, ''Atatürk : first president and founder of the Turkish Republic'', 15&lt;/ref&gt; და თანამედროვე თურქეთის იდეოლოგიურ მისწრაფებას აღწერდა, როგორც „პატრიოტიზმის ქმნილებას, რომელიც შერწყმულია მაღალ ჰუმანისტურ იდეალთან“. მან ჩართო ამაში როგორც საკუთარი ერის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, ასევე ის, რასაც თვლიდა, როგორც გლობალური ცივილიზაციის აღფრთოვანებული ღირებულებები. [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქების]] პრეისლამური კულტურა ვრცელი კვლევის საგანი გახდა და განსაკუთრებული აქცენტი კეთდებოდა [[სელჩუკები|სელჩუკთა]] და [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ცივილიზაციამდე არსებულ ფართოდ გავრცელებულ თურქულ კულტურაზე. ათათურქმა ხელი შეუწყო [[ანატოლიის ისტორია|ანატოლიის ცივილიზაციების]] - [[ფრიგიელები]]ს, [[ლიდიელები]]ს, [[შუმერები|შუმერების]] და [[ხეთები]]ს შესწავლას. წარსული კულტურებისადმი საზოგადოების ყურადღების მისაპყრობად, მან პირადად დაარქვა ბანკებს უძველესი ცივილიზაციების სახელები, მათ შორის 1932 წელს შუმერების სახელი დაარქვა „[[სიუმერბანკი|სიუმერბანკს]]“ ({{lang-tr|Sümerbank}}), ხოლო 1935 წელს ხეთების სახელი დაარქვა „[[ეთიბანკი|ეთიბანკს]]“ ({{lang-tr|Etibank}}). მან ასევე ხაზი გაუსვა სოფლების ხალხურ ხელოვნებას, როგორც თურქული შემოქმედების წყაროს.

იმ დროისთვის თურქეთი იყენებდა [[ოსმალური ენა|ოსმალურ ენას]], რომელიც იყენებდა [[არაბული დამწერლობა|არაბულ დამწერლობას]], არაბული და [[სპარსული ენა|სპარსული]] ნასესხები ლექსიკით.&lt;ref name=dew/&gt; თუმცა, მოსახლეობის სულ მცირე 10% იყო წერა-კითხვის მცოდნე. გარდა ამისა, ამერიკელმა რეფორმატორმა [[ჯონ დიუი]]მ, რომელიც მუსტაფა ქემალმა მოიწვია განათლების რეფორმაში დასახმარებლად, აღმოაჩინა, რომ ტრადიციული არაბული დამწერლობით თურქული ენის კითხვისა და წერის შესწავლას დაახლოებით სამი წელი სჭირდება.&lt;ref name=dew/&gt; [[1928|1928 წლის]] გაზაფხულზე, მუსტაფა ქემალი [[ანკარა]]ში რამდენიმე ენისმცოდნეს და პროფესორს შეხვდა მთელი თურქეთიდან, რათა გაეცნო მათ თავისი გეგმა წერილობითი [[თურქული ენა|თურქული ენის]] ახალი ანბანის დანერგვის შესახებ, [[ლათინური დამწერლობა|ლათინური დამწერლობის]] საფუძველზე. ახალი [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]] ჩაანაცვლებდა ძველ არაბულ დამწერლობას და იქნებოდა წერა-კითხვის პრობლემის გადაწყვეტა, რადგან ახალ ანბანს არ ექნებოდა არაბული დამწერლობის სირთულე და მისი სწავლა რამდენიმე თვეში შესაძლებელი გახდებოდა.&lt;ref name=&quot;ATATURK: Creator of Modern Turkey3&quot;&gt;{{Cite web |last1=Kandogan|first1=Eser|last2=Seferoglu|first2=Süleyman Sadi|date=12 January 1994|editor-last=|editor-first=|title=Ataturk: Creator of Modern Turkey / Mustafa Kemal Atatürk|url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|access-date=22 November 2017|website=Thousand Lakes Web Pages|publisher=New York: Columbia University|department=Türkiye On The Web: A Cultural Warehouse|archivedate=9 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; როდესაც მუსტაფა ქემალმა ჰკითხა ენის ექსპერტებს, რამდენი დრო დასჭირდებოდა ახალი ანბანის თურქულ ენაში ჩანერგვას, პროფესორებისა და ენათმეცნიერების უმეტესობამ თქვა, რომ ამას სამიდან ხუთ წლამდე ვადა დასჭირდებოდა. გადმოცემის თანახმად, ამაზე მუსტაფა ქემალს ჩაეცინა და თქვა: „ჩვენ ამას სამიდან ხუთ თვემდე ვადაში გავაკეთებთ“.&lt;ref&gt;Falih Rıfkı Atay (1969). ''Çankaya''. Istanbul. p. 440&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ataturk-20 September 1928.jpg|thumb|left|upright|მუსტაფა ქემალი 1928 წლის 20 სექტემბერს [[კაისერი]]ს მოსახლეობას [[თურქული დამწერლობა|ახალ თურქულ ანბანს]] აცნობს]]

მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში მუსტაფა ქემალი აქტიურად მონაწილეობდა ახალი თურქული ანბანის შემოღებაში და საჯაროდ განაცხადა მომავალი რეფორმის შესახებ. ანბანის შექმნა მისი ინიციატივით ენის კომისიას (''Dil Encümeni'') დაევალა.&lt;ref name=dew/&gt; 1928 წლის [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]], მან ოფიციალურად ახალი თურქული ანბანი შემოიღო და არაბული დამწერლობის გამოყენება გააუქმა. ახალი ანბანის გამოყენებით პირველი [[თურქეთის გაზეთები|თურქული გაზეთი]] 1928 წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] გამოიცა. მუსტაფა ქემალი თავად მოგზაურობდა სოფლად, რათა მოქალაქეებისთვის ახალი ანბანი ესწავლებინა. აქტიური კამპანიების შემდეგ, წერა-კითხვის მაჩვენებელი გაორმაგდა, სადაც 1927 წლის 10.6%-დან [[1940|1940 წელს]] 22.4%-მდე გაიზარდა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 190&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის განსამტკიცებლად, დააორგანიზეს არაერთი კონგრესი სამეცნიერო საკითხებზე, განათლებაზე, ისტორიაზე, ეკონომიკაზე, ხელოვნებასა და ენაზე.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kayadibi |first=Fahri |date=2006 |title=Atatürk Döneminde Eğitim ve Bilim Alanında Gelişmeler |journal=Istanbul University Journal of the Faculty of Theology |language=tr |issue=13 |pages=1–21}}&lt;/ref&gt; სისტემატურად შეიქმნა ბიბლიოთეკები, შეიქმნა ასევე მობილური ბიბლიოთეკები და წიგნების ტრანსპორტირების სისტემები შორეულ რაიონებში.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Encyclopedia of Library History |date=1994 |publisher=Routledge |editor-last=Wiegand |editor-first=Wayne A. |page=462 |editor-last2=Davis |editor-first2=Donald G.}}&lt;/ref&gt; წერა-კითხვის რეფორმის ფარგლებში საავტორო უფლებების შესახებ ახალი კანონი მიიღეს და ამით კერძო საგამომცემლობო სექტორი გაძლიერდა.

მუსტაფა ქემალმა დაწყებითი განათლების დონეზე თანამედროვე სწავლების მეთოდების ხელშეწყობა დაიწყო და დიუი ამ ძალისხმევის განუყოფელი ნაწილი გახდა.&lt;ref name=dew/&gt; დიუიმ თავის „ანგარიშსა და რეკომენდაციაში თურქეთის საგანმანათლებლო სისტემისთვის“ წარმოადგინა პარადიგმატული რეკომენდაციების ნაკრები, რომელიც შექმნილი იყო თანამედროვეობისკენ მიმავალი საზოგადოებებისთვის.&lt;ref name=dew/&gt; ის დაინტერესებული იყო [[ზრდასრულთა განათლება|ზრდასრულთა განათლებით]], ქვეყანაში უნარების ბაზის ჩამოყალიბების მიზნით. თურქ ქალებს ასწავლიდნენ არა მხოლოდ ბავშვზე ზრუნვას, კერვას და დიასახლისობას, არამედ სახლის გარეთ ქვეყნის ეკონომიკაში ჩართვისთვის აუცილებელ უნარებსაც. მუსტაფა ქემალის ერთიანი საგანმანათლებლო პროგრამა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი სისტემა გახდა, რომელიც შექმნილი იყო ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური პროგრესისთვის, უნარების ბაზის შესაქმნელად პასუხისმგებლიანი მოქალაქეების, ასევე საზოგადოების სასარგებლო და დაფასებული წევრების განათლების გზით.&lt;ref&gt;Özelli, ''The Evolution of the Formal Educational System and Its Relation to Economic Growth Policies in the First Turkish Republic'', 77–92&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dew/&gt; გარდა ამისა, თურქეთის განათლება ინტეგრირებულ სისტემად გადაიქცა, რომლის მიზანი სიღარიბის შემცირება და [[ქალთა განათლება|ქალთა განათლების]] გზით [[გენდერული თანასწორობა|გენდერული თანასწორობის]] მიღწევა იყო. თავად მუსტაფა ქემალმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო გოგონების განათლებას და მხარი დაუჭირა [[ერთად სწავლებას]] და ეს 1923-24 წლებში უნივერსიტეტების დონეზე და 1927 წლისთვის მთელ საგანმანათლებლო სისტემაში ნორმად დაამკვიდრა.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 191&lt;/ref&gt; ათათურქის საგანმანათლებლო რეფორმებმა განათლება მნიშვნელოვნად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა, ასე, [[1923]]-დან [[1938|1938 წლამდე]] დაწყებით სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 224%-ით გაიზარდა (342 000-დან 765 000-მდე), საშუალო სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 12,5-ჯერ გაიზარდა (დაახლოებით 6 000-დან 74 000-მდე), ხოლო უმაღლეს სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა თითქმის 17-ჯერ გაიზარდა (1 200-დან 21 000-მდე).&lt;ref&gt;{{Citation |last=Kapluhan |first=Erol |title=Türkiye Cumhuriyeti'nde Atatürk Dönemi Eğitim Politikaları (1923–1938) ve Coğrafya Eğitimi |pages=203–5 |year=2011 |type=PhD thesis |publisher=Marmara University |language=tr}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk TBMM'den çıkarken.jpg|thumb|რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-7 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიების შემდეგ ათათურქი ტოვებს პარლამენტის შენობას, 1930 წელი]]

ამ პერიოდში მუსტაფა ქემალმა მედიის ყურადღება გაამახვილებინა თანამედროვე განათლების პროპაგანდას. მან დააფუძნა ოფიციალური საგანმანათლებლო შეხვედრები, „მეცნიერების საბჭოების“ და „განათლების სამიტების“ სახელწოდებით, რათა განეხილათ განათლების ხარისხი, ტრენინგის საკითხები და გარკვეული ძირითადი საგანმანათლებლო პრინციპები. მისი თქმით, „ჩვენი (სკოლების სასწავლო გეგმა) მიზნად უნდა ისახავდეს ყველა მოსწავლისთვის სწავლისა და წარმატების შესაძლებლობების უზრუნველყოფას“. ის პირადად იყო ჩართული ორი სახელმძღვანელოს შემუშავებაში. პირველი, ''„Vatandaş İçin Medeni Bilgiler“'' (მოქალაქეთა სამოქალაქო ცოდნა, 1930), წარმოადგენდა შედარებითი მმართველობის მეცნიერებას და ხსნიდა საზოგადოებრივი ნდობის ადმინისტრირების საშუალებებს ახალი სახელმწიფო ინსტიტუტებისთვის გამოყენებული მმართველობის წესების ახსნით.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Gürses |first=Fatma |title=Kemalizm'in Model Ders Kitabı: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler |url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |work=Akademik Bakış |volume=4 |issue=7 |pages=233–49 |year=2010 |access-date=29 May 2020 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409111102/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; მეორე, ''„Geometri“'' (გეომეტრია, 1937), საშუალო სკოლებისთვის განკუთვნილი ტექსტი იყო და სადაც წარმოადგინა თურქეთში [[გეომეტრია|გეომეტრიის]] აღსაწერად ამჟამად გამოყენებული მრავალი ტერმინები.&lt;ref&gt;Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 204–05&lt;/ref&gt;

====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1930–1931)====
[[1930|1930 წლის]] [[11 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალმა გადაწყვიტა მრავალპარტიული მოძრაობის ხელახლა შემოღება და [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარს]] ახალი პარტიის დაარსება სთხოვა. ამით მუსტაფა ქემალმა სეკულარული რეფორმების დაცვა გადაწყვიტა. ახლადშექმნილმა [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალურმა რესპუბლიკურმა პარტიამ]] წარმატებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით მიაღწია. თუმცა, რეალური პოლიტიკური სპექტრის ჩამოყალიბების გარეშე, პარტია მუსტაფა ქემალის რეფორმების მოწინააღმდეგეთა ცენტრად იქცა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ცხოვრებაში რელიგიის როლის საკითხთან დაკავშირებით. 1930 წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], [[ეგეოსის რეგიონი]]ს პატარა ქალაქში, [[მენემენი|მენემენში]], ისლამისტი ფუნდამენტალისტების აჯანყებით გამოწვეული ძალადობრივი ინციდენტების სერია მოხდა. [[მენემენის ინციდენტი]] სეკულარული რეფორმების წინააღმდეგ სერიოზულ საფრთხედ მიიჩნიეს.

[[ფაილი:Ataturk and Fethi Okyar.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტიის]] ლიდერ [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარსა]] და მის ქალიშვილთან ერთად [[იალოვა]]ში, 1930 წლის 13 აგვისტო]]

1930 წლის ნოემბერში, ალი ფეთჰი ოქიარმა საკუთარი პარტია გააუქმა. თურქეთის უფრო ხანგრძლივი [[თურქეთის მრავალპარტიული პერიოდი|მრავალპარტიული პერიოდი]] [[1945|1945 წელს]] დაიწყო, როდესაც [[1950|1950 წელს]] [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-მ უმრავლესობა [[თურქეთის დემოკრატიული პარტია (1946)|დემოკრატიულ პარტიას]] დაუთმო. ეს, მუსტაფა ქემალის ერთპარტიული მმართველობის [[პირდაპირი დემოკრატია|პირდაპირი დემოკრატიის]] ვერ უზრუნველყოფის არგუმენტით მოხდა. ამ პერიოდში [[პლურალიზმი]]ს ექსპერიმენტების წარუმატებლობის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანაში ყველა ჯგუფი არ ეთანხმებოდა მინიმალურ კონსენსუსზე საერთო ღირებულებებთან (ძირითადად სეკულარიზმთან) და კონფლიქტების მოგვარების საერთო წესებთან დაკავშირებით. ამ კრიტიკის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალის ბიოგრაფი [[ენდრიუ მანგო]] წერს: „ორ ომს შორის დემოკრატიის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა ბევრ შედარებით მდიდარ და უკეთ განათლებულ საზოგადოებაში. მუსტაფა ქემალის განმანათლებლური ავტორიტარიზმი გონივრულ სივრცეს ტოვებდა თავისუფალი პირადი ცხოვრებისთვის. მის სიცოცხლეში მეტის მოლოდინი შეუძლებელი იყო“.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 536&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ ის თავისი ქმედებებით დემოკრატად არ გამოიყურებოდა, მუსტაფა ქემალი ყოველთვის უჭერდა მხარს [[სამოქალაქო საზოგადოება|სამოქალაქო საზოგადოების]] შექმნის იდეას — ნებაყოფლობითი სამოქალაქო და სოციალური ორგანიზაციებისა და ინსტიტუტების სისტემას, სახელმწიფოს ძალისმიერი სტრუქტურებისგან განსხვავებით. დემოკრატიის მნიშვნელობის შესახებ წარმოთქმულ მრავალრიცხოვან გამოსვლებში, მუსტაფა ქემალმა 1933 წელს განაცხადა:

{{ციტატა|რესპუბლიკა სახელმწიფოს დემოკრატიულ მმართველობას ნიშნავს. ჩვენ დავაარსეთ რესპუბლიკა, რომელიც უკვე ათი წლისაა. მან დროთა განმავლობაში დემოკრატიის ყველა მოთხოვნა უნდა აღასრულოს.&lt;ref&gt;İnan, ''Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler'', 260&lt;/ref&gt;}}

====მოდერნიზაციის მცდელობები (1931–1938)====
[[ფაილი:Mustafa Kemal and establishment of Turkish History Institution.png|thumb|[[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქული ისტორიული ორგანიზაციის]] დაარსების ცერემონიაზე, 1931 წელი. ათათურქი [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანთან]] (მარცხნივ) და [[იუსუფ აქჩურა]]სთან (მარცხნიდან პირველი) ერთად.]]

[[1931|1931 წელს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული ენის ასოციაცია]] ({{lang-tr|Türk Dil Kurumu}}) [[თურქული ენა|თურქული ენისთვის]] კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად. 1931 წელს დაარსდა [[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქეთის ისტორიული საზოგადოება]] ({{lang-tr|Türk Tarih Kurumu}}) და 1932 წელს დაიწყო არქივების შენახვის და მართვის პროცესი [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის ისტორიის]] შესახებ კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად.&lt;ref name=&quot;TED&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117232115/http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-date=17 November 2007 |access-date=1 February 2008}}&lt;/ref&gt; [[1928|1928 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული განათლების ასოციაცია]],&lt;ref name=&quot;TED&quot; /&gt; რომელიც ფინანსური მხარდაჭერა აღმოაჩინა გაჭირვებულ ინტელექტუალურ და შრომისმოყვარე ბავშვებს, ასევე მატერიალური და სამეცნიერო წვლილი შეიტანა საგანმანათლებლო ცხოვრებაში. [[1933|1933 წელს]], ათათურქმა ბრძანა [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს თანამედროვე საუნივერსიტეტო დაწესებულებად რეორგანიზაცია და მოგვიანებით დედაქალაქში დააარსა [[ანკარის უნივერსიტეტი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Saikal |first1=Amin |url=https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |title=Democratization in the Middle East: Experiences, Struggles, Challenges |last2=Schnabel |first2=Albrecht |date=2003 |publisher=United Nations University Press |isbn=978-92-808-1085-1 |page=95 |language=en |lccn=2002155283 |orig-date=Digitized 13 July 2023 |access-date=4 October 2023 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174847/https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&amp;q=Ankara |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Atatürk Etimesgut Türkkuşu Tesislerinin açılışında, Ankara, 3 Mayıs 1935.png|thumb|left|ათათურქი „თურქქუშუს“ საფრენოსნო სკოლის გახსნისას [[ეთიმესგუთი|ეთიმესგუთში]], 1935 წლის 3 მაისი]]

ათათურქი სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თურქულ ენაზე თარგმნით იყო დაკავებული.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot;&gt;Geoffrey L. Lewis (1999), The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success, Oxford University Press {{ISBN|0-19-823856-8}}. p. 66&lt;/ref&gt; მას სურდა, რომ თურქული ენის რეფორმა მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებული ყოფილიყო. თურქული ენის უცხოური გავლენისგან „გაწმენდის“ ნებისმიერი მცდელობა ენის ინტეგრალური სტრუქტურის მოდელირების გარეშე, მისთვის თავისთავად არასწორი იყო. ის პირადად ხელმძღვანელობდა [[მზის ენის თეორია|მზის ენის თეორიის]] ({{lang-tr|Güneş Dil Teorisi}}) განვითარებას, რომელიც [[ენათმეცნიერება|ლინგვისტური]] თეორია იყო და ამტკიცებდა, რომ ყველა ენა ერთი [[ცენტრალური აზია|ცენტრალური აზიის]] პირველყოფილი ენის შთამომავალი იყო. მისი იდეების კვალს მივყავართ ფრანგი მეცნიერის, [[ილერ დე ბარენტონი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„L'Origine des Langues, des Religions et des Peuples“'', რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა ენა წარმოიშვა [[შუმერები]]ს მიერ გამოყენებული [[ეგვიპტური იეროგლიფები|იეროგლიფებისა]] და [[ლურსმული დამწერლობა|ლურსმული დამწერლობისგან]],&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 February 1936 |title=Turks Teach New Theories |work=[[The New York Times]] |location=Istanbul}}&lt;/ref&gt; და ასევე მივყავართ [[ვენა|ვენელი]] ავსტრიელი ლინგვისტი [[ჰერმან ფეოდორ კვერგიჩი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„La psychologie de quelques éléments des langues Turques“'' („[[თურქული ენები]]ს ზოგიერთი ელემენტის ფსიქოლოგია“).&lt;ref&gt;Laut (2002)&lt;/ref&gt; ათათურქმა ოფიციალურად „მზის ენის თეორია“ თურქულ პოლიტიკურ და საგანმანათლებლო წრეებში [[1935|1935 წელს]] წარადგინა, თუმცა, მოგვიანებით მან უფრო ექსტრემისტული იდეები მასში გამოასწორა.&lt;ref name=&quot;Geoffrey&quot; /&gt;

[[საფეთ არიქანი|საფეთ არიქანმა]], [[თურქული ენის ასოციაცია|თურქული ენის ასოციაციის]] ხელმძღვანელმა და პოლიტიკოსმა, [[1934|1934 წლის]] [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]], მეორე ენის დღის წვეულებაზე, თავის გახსნით სიტყვაში წარმოთქვა ფრაზა — „ჩვენი დიდი ლიდერი ათა თურქი მუსტაფა ქემალი“ ({{lang-tr|Ulu Önderimiz Ata Türk Mustafa Kemal}}). მოგვიანებით, გვარი „ათათურქი“ (რომელიც [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულ]] ისტორიაში [[ათაბაგი]]ს ტიტულიდან მომდინარეობს,&lt;ref name=&quot;atabey&quot;/&gt; თუმცა, საყოველთაოდ ითარგმნება, როგორც „თურქების მამა“) მუსტაფა ქემალს გვარად, 1934 წელს [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიღების შემდეგ მიენიჭა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120320030651/http://www.haberturk.com/yasam/haber/592222-gazi-onerilen-14-soyadini-kabul-etmis &quot;Gazi, önerilen 14. soyadını kabul etmiş!&quot;]. ''Habertürk''. Retrieved 18 December 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174851/https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |archive-date=5 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=İşte Atatürk {{!}} Atatürk Hakkında Bilmek İstediğiniz Herşey |publisher=www.isteataturk.com}}&lt;/ref&gt;

[[1932|1932 წლიდან]] დაწყებული, ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე ასეული „ხალხის სახლები“ ({{lang-tr|Halkevleri}}) და „ხალხის ოთახები“ ({{lang-tr|Halkodaları}}) გაიხსნა, რაც ფართო ხელმისაწვდომობას იძლეოდა მრავალფეროვან მხატვრულ აქტივობებზე, სპორტულ და სხვა კულტურულ ღონისძიებებზე. ათათურქი მხარს უჭერდა და ხელს უწყობდა ვიზუალურ და [[პლასტიკური ხელოვნება|პლასტიკურ ხელოვნებას]], რომელიც ოსმალეთის ლიდერების მიერ აკრძალული იყო იმ მიზეზით, რომ ადამიანის ფორმის გამოსახვას [[კერპთაყვანისმცემლობა]]დ მიიჩნევდნენ. ამავე პერიოდში გაიხსნა მრავალი მუზეუმი, არქიტექტურამ თანამედროვე ტენდენციების დაცვა დაიწყო და კლასიკურმა დასავლურმა მუსიკამ, ოპერამ, ბალეტმა და თეატრმა ქვეყანაში უფრო დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ასევე გაიზარდა წიგნებისა და ჟურნალების გამოცემები და დაიწყო კინოინდუსტრიის განვითარება.

1930-იან წლებამდე თურქეთში თითქმის ყველა [[ყურანი]] ძველ [[არაბული ენა|არაბულ ენაზე]] იბეჭდებოდა. თუმცა, [[1924|1924 წელს]] [[სტამბოლი|სტამბოლში]] გამოიცა ყურანის სამი თურქული თარგმანი და მისი რამდენიმე თარგმანი თურქულ ენაზე საზოგადოების წინაშე საჯაროდ წაიკითხეს, რამაც მნიშვნელოვანი დავა გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;cleveland178&quot;&gt;Cleveland, ''A History of the Modern Middle East'', 181&lt;/ref&gt; ამ თურქულ თარგმანებს რელიგიური თემის წევრები სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ და ამ მოვლენამ აიძულა მრავალი წამყვანი მუსლიმი მოდერნისტი, მოეთხოვათ თურქეთის პარლამენტისთვის ყურანის შესაბამისი ხარისხის თარგმანის დაფინანსება.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Wilson |first=M. Brett |year=2009 |title=The First Translations of the Qur'an in Modern Turkey (1924–1938) |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_2009-08_41_3/page/418 |journal=International Journal of Middle East Studies |volume=41 |issue=3 |pages=419–35 |doi=10.1017/s0020743809091132|s2cid=73683493 }}&lt;/ref&gt; ათათურქის მხარდაჭერით, პარლამენტმა დაამტკიცა პროექტი და რელიგიის საკითხთა სააგენტომ, ყურანის თარგმანის მოსამზადებლად მეჰმედ აქიფი (ერსოი) დანიშნა, ხოლო ისლამისტი მეცნიერი [[მუჰამედ ჰამდი იაზირი|ჰამდი იაზირი]] დანიშნა ყურანის თურქულენოვანი კომენტარის ([[თაფსირი]]) ავტორად, რომელიც გამოიცა სახელწოდებით „Hak Dini Kur'an Dili“ (''ყურანი: ჭეშმარიტების რელიგიის ენა'').&lt;ref&gt;Ünal, ''The Qur'an with Annotated Interpretation in Modern English'', xxxix&lt;/ref&gt; თუმცა, იაზირის ნაშრომი მხოლოდ 1935 წელს დაიბეჭდა.&lt;ref&gt;Elmalılı Hamdi Yazır, (1935), &quot;Hak dini Kur'an dili: Yeni mealli Türkçe tefsir&quot; 9 volumes, printed in Istanbul&lt;!--Now use Istanbul as the Western practice changed by then--&gt;&lt;/ref&gt; [[1932|1932 წელს]] ათათურქმა დაიცვა ყურანის თარგმნის აუცილებლობა იმით, რომ მას სურდა „რელიგიის თურქი ხალხისთვის თურქულ ენაზე სწავლება, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში [[ისლამი|ისლამს]] მისი გაგების გარეშე მისდევდნენ“. ათათურქი თვლიდა, რომ რელიგიისა და მისი ტექსტების გაგება ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, რომ მისი ინტერპრეტაცია მცირე ჯგუფისთვის მიენდო. ამრიგად, მისი მიზანი იყო ყურანის უფრო ფართო დემოგრაფიული ჯგუფისთვის მისაწვდომი გახდომა, თანამედროვე ენებზე თარგმნით.&lt;ref name=&quot;Radu&quot;&gt;Michael Radu, (2003), &quot;Dangerous Neighborhood: Contemporary Issues in Turkey's Foreign Relations&quot;, p. 125, {{ISBN|978-0-7658-0166-1}}&lt;/ref&gt;

1934 წელს, ათათურქმა შეუკვეთა პირველი თურქული საოპერო ნაწარმოები „[[იოზსოი]]“. ოპერა, რომელიც [[ანკარა]]ში, „ხალხის სახლში“ დაიდგა, დაწერილია [[აჰმედ ადნან საიგუნი]]ს მიერ და შესრულებულია სოპრანო [[სემიჰა ბერქსოი]]ს მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paydak |first=Selda |date=January 2000 |title=Interview with Semiha Berksoy |publisher=Representation of the European Commission to Turkey |url=http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |access-date=11 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030418082022/http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |archive-date=18 April 2003}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:First female MPs of the Turkish Parliament (1935).jpg|thumb||259x259px|1935 წლის საყოველთაო არჩევნების შედეგად თურქეთის პარლამენტში 18 ქალი დეპუტატი შევიდა.]]

[[1934|1934 წლის]] [[5 დეკემბერი|5 დეკემბერს]] თურქეთმა დაიწყო ქალებისთვის სრული პოლიტიკური უფლებების მინიჭება. ქორწინებაში ქალების თანაბარი უფლებები უკვე დადგენილი იყო თურქეთის სამოქალაქო კოდექსით.&lt;ref&gt;Omur, ''[http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html Modernity and Islam: Experiences of Turkish Women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007232154/http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |date=7 October 2007 }}''&lt;/ref&gt; ათათურქის კულტურულ რეფორმებში ქალების როლი მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულ სამოქალაქო წიგნში იყო აღწერილი,&lt;ref&gt;Atatürk, ''Vatandaş İçin Medeni Bilgiler''&lt;/ref&gt; სადაც ის წერდა:

{{ციტატა|ქალებისთვის პოლიტიკური უფლებების ჩამორთმევის ლოგიკური ახსნა არ არსებობს. ამ საკითხთან დაკავშირებით ნებისმიერი ყოყმანი და ნეგატიური მენტალიტეტი სხვა არაფერია, თუ არა წარსულის გაქრობადი სოციალური ფენომენი. ...ქალებს უნდა ჰქონდეთ ხმის მიცემის და არჩევის უფლება, რადგან დემოკრატია ამას კარნახობს, რადგან არსებობს ინტერესები, რომლებიც ქალებმა უნდა დაიცვან და რადგან არსებობს სოციალური მოვალეობები, რომლებიც ქალებმა უნდა შეასრულონ.&lt;ref&gt;İnan, ''Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk'ün el yazıları''&lt;/ref&gt;}}

[[თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (1935)|1935 წლის საყოველთაო არჩევნებში]] 395 წევრიდან 18 ქალი პარლამენტარი აირჩიეს, მაშინ როდესაც ბრიტანეთის თემთა პალატაში 615 წევრიდან 9, ხოლო [[აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა]]ში, რომელიც იმავე წელს აირჩიეს, 435 წევრიდან მხოლოდ 6 იყო ქალი.&lt;ref name=&quot;commonslibraryblog.com 2013&quot;&gt;{{Cite web |title=commonslibraryblog.com |url=http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |date=18 November 2013 |website=commonslibraryblog.com |language=sl |access-date=23 April 2018 |archive-date=23 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180423232505/http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====გაერთიანებისა და ნაციონალიზაციის მცდელობები====
[[ფაილი:Onur_Anıtı_dökümhanede.jpg|thumb|ათათურქის ძეგლი [[სამსუნი|სამსუნში]]]]
1923 წელს, როდესაც თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკა]] დაარსდა, ნაციონალიზმი და სეკულარიზმი ორი დამფუძნებელი პრინციპი იყო.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Findley |first=Carter Vaughn |title=Turkey, Islam, nationalism, and modernity : a history, 1789–2007 |publisher=Yale University Press |year=2010 |isbn=978-0-300-15260-9 |location=New Haven, CT}}&lt;/ref&gt; ათათურქის მიზანი იყო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] თურქული ნარჩენებისგან ეროვნული სახელმწიფოს (''ulus devlet'') შექმნა. ქემალიზმი „თურქი ხალხის“ განსაზღვრებას აღწერს, როგორც „ისინი, ვინც იცავენ და ხელს უწყობენ თურქი ერის მორალურ, სულიერ, კულტურულ და ჰუმანისტურ ღირებულებებს“.&lt;ref name=&quot;TurkishNational&quot;&gt;{{Cite web |title=Turkish National Education System |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |last=Republic Of Turkey Ministry Of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207000723/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ახალი თურქული სახელმწიფოს დაარსების ერთ-ერთი მიზანი იყო „თურქული ეროვნული იდენტობის დომინირების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა ასპექტში, მათ შორის ქუჩებში ხალხის მიერ სასაუბრო ენიდან დაწყებული სკოლებში შესასწავლი ენით, განათლებიდან სამრეწველო ცხოვრებამდე, ვაჭრობიდან სახელმწიფო მოხელეების კადრებით დამთავრებული, სამოქალაქო სამართლიდან მოქალაქეების კონკრეტულ რეგიონებში დასახლებამდე“.&lt;ref&gt;Ayhan Aktar, &quot;Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Uygulanan 'Türkleştirme' Politikaları,&quot; in Varlık Vergisi, ve 'Türkleştirme' Politikaları, 2nd ed. (Istanbul: İletişim, 2000), 101.&lt;/ref&gt; [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] გზით გაერთიანების პროცესი გაგრძელდა და მას ხელი შეუწყვეს ათათურქის მთავრობის დროს ისეთი პოლიტიკით, როგორიცაა „[[მოქალაქე, ილაპარაკე თურქულად!]]“ ({{lang-tr|''Vatandaş Türkçe konuş!''}}), ინიციატივა, რომელიც 1930-იან წლებში იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებმა შექმნეს, მაგრამ მთავრობის მიერ იყო დაფინანსებული. ამ კამპანიის მიზანი არათურქულენოვანებზე ზეწოლა იყო, რათა მათ საჯაროდ თურქულად ესაუბრათ.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Ertürk |first=Nergis |title=Grammatology and literary modernity in Turkey |date= 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974668-2 |location=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |url-status=live |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |issn=0952-1909 |s2cid=59138386 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503083439/https://www.academia.edu/761586/Citizenship_and_Minorities_A_Historical_Overview_of_Turkey_s_Jewish_Minority |archive-date=3 May 2020 |access-date=7 January 2013|hdl=11729/2016 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tormented2 by history: nationalism in Greece and Turkey2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı &amp; Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=167}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |editor1=Sibel Bozdoǧan|editor2=Gülru Necipoğlu|editor3=Julia Bailey|title=Muqarnas : an annual on the visual culture of the Islamic world. |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004163201 |location=Leiden}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=April 2007 |title=&quot;Citizen, Speak Turkish!&quot;: A Nation in the Making |journal=Nationalism and Ethnic Politics |volume=13 |issue=2 |pages=245–72 |doi=10.1080/13537110701293500|s2cid=144367148 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot;&gt;{{Cite book |title=A question of genocide : Armenians and Turks at the end of the Ottoman Empire |date=23 February 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |editor-last=Suny |editor-first=Ronald Grigor |location=Oxford |editor-last2=Göçek |editor-first2=Fatma Müge |editor-last3=Naimark |editor-first3=Norman M.}}&lt;/ref&gt; თუმცა, კამპანია თურქულად საუბრის დაწყების პოლიტიკის ფარგლებს გასცდა და ნებისმიერი სხვა ენის გამოყენების სრული შეზღუდვაც კი გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Grammatology and literary modernity in Turkey&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bali |first=Rifat N. |title=Cumhuriyet yıllarında Türkiye Yahudileri bir türkleştirme serüveni; (1923–1945) |publisher=İletişim |year=1999 |isbn=9789754707632 |edition=7 |location=İstanbul |pages=137–47 |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Citizenship&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |url=https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781780760261 |location=London |page=61 |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207090520/https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vryonis, Speros (2005). The Mechanism of Catastrophe: The Turkish Pogrom of 6–7 September 1955, and the Destruction of the Greek Community of Istanbul. New York: Greekworks.com, Inc. {{ISBN|0-9747660-3-8}}.&lt;/ref&gt;

ნაციონალიზაციის კიდევ ერთი მაგალითი იყო [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარების შესახებ კანონი]], რომელიც თურქებს ავალდებულებდა აეღოთ კონკრეტული, მემკვიდრეობითი გვარები და კრძალავდა უცხო კულტურების, ერების, ტომებისა და რელიგიების კონოტაციებს.&lt;ref name=&quot;Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Suny&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=The Social Life of the State's Fantasy: Memories and Documents on Turkey's Surname Law of 1934 |url=http://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |last=Turkoz |first=Meltem |date=2004 |website=ScholarlyCommons |pages=1–226 |publisher=[[University of Pennsylvania]] |access-date=28 May 2020 |archive-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608051637/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Basak&quot;&gt;{{Cite book |last=İnce |first=Başak |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=15 June 2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-78076-026-1 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |volume=10 |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; შედეგად, ბევრმა ეთნიკურმა სომეხმა, ბერძენმა და ქურთმა შეიცვალა გვარი.&lt;ref name=Basak /&gt; არათურქული გვარები, რომლებიც ბოლოვდებოდა „იანი, ოფ, ეფ, ვიჩ, ის, დის, პოულოს, აკი, ზადე, შვილი, მადუმუ, ველედ, ბინ“-ზე, ვერ დარეგისტრირდა და შეიცვალა დაბოლოება „ოღლუ“-თი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekmekcioglu |first=Lerna |title=Improvising Turkishness: Being Armenian in post-Ottoman Istanbul (1918–1933) |year=2010 |isbn=978-1-124-04442-2 |location=Ann Arbor |publisher=New York University |page=169}}&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, თურქეთის მთავრობის მიერ [[გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლა თურქეთში|გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლის ინიციატივით]], თურქეთის რესპუბლიკაში არსებული არათურქული გეოგრაფიული და ტოპოგრაფიული სახელწოდებები, თურქული სახელწოდებებით ჩანაცვლდა.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot;&gt;{{Cite book |last=Nişanyan |first=Sevan |title=Adını unutan ülke: Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü |publisher=Everest Yayınları |year=2010 |isbn=978-975-289-730-4 |edition=1. basım. |location=İstanbul |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Norşin&quot;&gt;{{Cite news |last=Halis |first=Mujgan |date=30 July 2011 |title=Norşin'den Potamya'ya hayali coğrafyalarımız |language=tr |work=Sabah |url=http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |access-date=19 January 2018 |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040226/http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot;&gt;{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turkification of the Toponyms&quot;&gt;{{Cite book |last=Sahakyan |first=Lusine |url=http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |title=Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey |publisher=Arod Books |year=2010 |isbn=978-0-9699879-7-0 |location=Montreal |access-date=19 January 2018 |archive-date=26 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526060554/http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot;&gt;{{Cite book |last=Simonian |first=Hovann H. |url=http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |title=The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-0656-3 |edition=Repr. |location=London |page=161 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503043711/http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |archive-date=3 May 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |url=https://books.google.com/books?id=ME5oLvCd088C |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15557-2 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands |page=354}}&lt;/ref&gt; ინიციატივის მთავარი მომხრე არგუმენტი, თურქული ჰომოგენიზაციის სოციალური ინჟინერიის კამპანია გახდა, რისი მიზანიც იყო გეოგრაფიული ან ტოპოგრაფიული სახელწოდებების ასიმილაცია, რომლებიც უცხოდ და თურქეთის ერთიანობის წინააღმდეგ განხეთქილების გამომწვევად ითვლებოდა. უცხოდ მიჩნეული სახელწოდებები, როგორც წესი, სომხური, ბერძნული, [[ლაზური ენა|ლაზური]], ბულგარული, ქურთული, ასურული ან არაბული წარმოშობის იყო.&lt;ref name=&quot;Adını unutan ülke : Türkiye&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The settlement issue in Turkey and the Kurds&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey&quot;&gt;{{Cite news |last=Korkut |first=Tolga |date=14 May 2009 |title=Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey |work=Bianet |url=http://www.bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |access-date=19 January 2018 |archive-date=20 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720005719/http://bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[თურქეთის გადასახლების კანონი (1934)|1934 წლის გადასახლების კანონი]] გახდა თურქეთის მთავრობის მიერ მიღებული პოლიტიკა, რომელიც იმიგრაციის ძირითად პრინციპებს ადგენდა.&lt;ref&gt;Çağatay, Soner 2002 'Kemalist dönemde göç ve iskan politikaları: Türk kimliği üzerine bir çalışma' (Policies of migration and settlement in the Kemalist era: a study on Turkish identity), Toplum ve Bilim, no. 93, pp. 218–41.&lt;/ref&gt; თუმცა, ზოგიერთის მიერ ეს კანონი არათურქული უმცირესობების იძულებითი და კოლექტიური გადასახლების გზით ასიმილაციის პოლიტიკად ითვლება.&lt;ref name=&quot;Joost&quot;&gt;{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004155572 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands}}&lt;/ref&gt;

====სოციო-პოლიტიკური რეფორმები და ეკონომიკური პროგრესი====
ასევე ათათურქის ღვაწლია თურქეთის სოფლის მეურნეობისა და ეკოლოგიური განვითარების ტრანსფორმაციული ცვლილებები. ქემალისტურმა მთავრობამ დარგო ოთხი მილიონი ხე, მოახდინა ქვეყნის სოფლის მეურნეობის მექანიზმის მოდერნიზაცია, დანერგა წყალდიდობის საწინააღმდეგო ღონისძიებები, გახსნა სკოლები სოფლებში, სოფლისთვის საჭირო საგანამანათლებლო პროგრამებით, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო საქმე და განახორციელა მიწის რეფორმა, რომელმაც ოსმალეთის ეპოქაში გლეხებისთვის დაწესებული მძიმე გადასახადები მოხსნა. ათათურქს „თურქული სოფლის მეურნეობის მამას“ უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |title=Atatürk, The National Agricultural Leader, Father of Modern Turkish Agriculture and The National Development: A Review From the Perspective of Agricultural Communications and Leadership |last=Budak |first=Derya Nil |access-date=9 October 2022 |archive-date=4 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804051122/https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | title=Factories established by Atatürk, the founder of Turkey, in first 15 years of Republic | date=23 November 2020 | access-date=9 October 2022 | archive-date=15 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211215172234/https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt; მან ასევე მნიშვნელოვნად ააყვავა თურქეთის ეკონომიკა, სადაც მძიმე სამრეწველო წარმოება 150%-ით გაიზარდა და 1930-იანი წლების ბოლოსთვის ერთ სულ მოსახლეზე [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]] 800 [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარიდან]] დაახლოებით 2000 დოლარამდე გაიზარდა, რაც იაპონიასთან გათანაბრდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |title=Turkish GDP per capita and GDP growth, 1923–1990 |via=[[ResearchGate]] |access-date=9 October 2022 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902213702/https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

1936 წელს, ათათურქის მთავრობამ ასევე მიიღო შრომის კანონი, რომელმაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ხელფასები და გააუმჯობესა თურქულ საწარმოებში დასაქმებულთა სამუშაო პირობები.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Singer |first1=Morris |title=Atatürk's Economic Legacy |journal=Middle Eastern Studies |date=July 1983 |volume=19 |issue=3 |pages=301–11 |doi=10.1080/00263208308700552 |jstor=4282948 }}&lt;/ref&gt;

===საგარეო პოლიტიკა===
[[ფაილი:Atatürk ve Amanullah Han.jpg|thumb|right|ათათურქი [[ავღანეთის სამეფო|ავღანეთის]] მეფე [[ამანულა ხანი|ამანულა ხანთან]] ერთად [[ანკარა]]ში, 1928 წელი. მეფემ სცადა ათათურქის მრავალი რეფორმის გატარება ავღანეთშიც, თუმცა, ის ჩამოაგდეს.]]

ათათურქის საგარეო პოლიტიკა მის დევიზს შეესაბამებოდა — „[[მშვიდობა სამშობლოში, მშვიდობა მსოფლიოში]]“,&lt;ref name=mango526/&gt; მშვიდობის აღქმა, რომელიც მის ცივილიზაციისა და მოდერნიზაციის პროექტს უკავშირდებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Peace at home and peace in the world |url=http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |last=Hamza Eroğlu |language=tr |access-date=1 January 2008 |quote='Yurtta Sulh' herşeyden önce ülkede, o insanın, insanca yaşamasını, insanlık tıynetinin gereğinin tanınmasını ifade eder. |archive-date=30 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080130162240/http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&amp;IcerikNo=72 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ათათურქის პოლიტიკის შედეგები, რესპუბლიკის მიერ დამყარებული საპარლამენტო სუვერენიტეტის ძალაზე იყო დამოკიდებული.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Enver Ziya Karal |title=Atatürk'ten Düşünceler |page=123 |language=tr |quote=Haricî siyaset bir heyet-i içtimaiyenin teşekkülü dahilisi ile sıkı surette alâkadardır. Çünkü teşekkül-ü dahiliyeye istinat etmeyen haricî siyasetler daima mahkûm kalırlar. Bir heyet-i içtimaiyenin teşekkül-ü dahilisi ne kadar kuvvetli olursa, siyaset-i hariciyesi de o nisbette kavi ve rasin olur.}}&lt;/ref&gt; თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო ბოლო შემთხვევა, როდესაც ათათურქმა სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობაში სამხედრო ძალა გამოიყენა. საგარეო საკითხები, მისი პრეზიდენტობის დროს, მშვიდობიანი მეთოდებით წყდებოდა.

====მოსულის საკითხი====
[[მოსულის საკითხი]], რომელიც წარმოადგენდა დავას [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოსთან]] [[მოსულის ვილაიეთი]]ს კონტროლთან დაკავშირებით, ახალი რესპუბლიკის ერთ-ერთი პირველი საგარეო საქმეებთან დაკავშირებული დავა იყო. [[მესოპოტამიის კამპანია|მესოპოტამიის კამპანიის]] დროს, გენერალ-ლეიტენანტმა უილიამ მარშალმა ბრიტანეთის სამხედრო ოფისის მითითება გაითვალისწინა, რომ „ყველა ღონე უნდა მიეღო [[ტიგროსი|ტიგროსზე]] რაც შეიძლება მეტი უპირატესობის მოსაპოვებლად, სანამ სასტვენის ხმას გაიგებდა“ და ამით [[მოსული]] [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავის]] ხელმოწერიდან ([[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი]]) სამი დღის შემდეგ აიღეს.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot;&gt;Peter Sluglett, &quot;The Primacy of Oil in Britain's Iraq Policy&quot;, in the book &quot;Britain in Iraq: 1914–1932&quot; London: Ithaca Press, 1976, pp. 103–16&lt;/ref&gt; [[1920|1920 წელს]], [[Misak-ı Millî]]-მ, რომელმაც გააერთიანა „თურქული მიწები“, მოსულის ვილაიეტი ისტორიულად თურქეთის მიწების გულის ნაწილად გამოაცხადა. ბრიტანელები მოსულის საკითხთან დაკავშირებით არასტაბილურ მდგომარეობაში იყვნენ და თითქმის ისეთივე სასოწარკვეთილ ზომებს იღებდნენ თავიანთი ინტერესების დასაცავად, როგორც თურქები. მაგალითად, [[ერაყის აჯანყება|ერაყის აჯანყების]] დროს ბრიტანელების წინააღმდეგ, ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალების ერაყის სარდლობამ [[1920|1920 წლის]] ზაფხულში ჩაახშო იგი. ბრიტანელები ფიქრობდნენ რომ, თუ ათათურქი თურქეთში სიტუაციის სტაბილიზაციას უზრუნველყოფდა, ის ყურადღებას მოსულისკენ გადაიტანდა და მესოპოტამიაში შეღწევას შეეცდებოდა, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა, სავარაუდოდ, მას შეუერთდებოდა. ასეთი მოვლენა გამოიწვევდა ინდოეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მუსლების აჯანყებასაც ბრიტანელების წინააღმდეგ.

[[ფაილი:Atatürk Belediye İl Binası'ndan çıkarken, Kastamonu, 24 Ağustos 1925.png|thumb|ათათურქი მოსულის საკითხის მიმდინარეობის დროს, 1925 წელი]]

[[1923|1923 წელს]] ათათურქმა სცადა დაერწმუნებინა პარლამენტი, რომ [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებით]] [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] პირობების მიღება არ ნიშნავდა მოსულის დათმობას, არამედ ნიშნავდა საჭირო დროის მოლოდინს, როდესაც თურქეთი შესაძლოა გაძლიერებულიყო. მიუხედავად ამისა, ხელოვნურად დახაზულ საზღვარს ორივე მხარის მოსახლეობაზე უარყოფითი გავლენა ჰქონდა. მოგვიანებით, ამტკიცებდნენ, რომ თურქეთი იწყებოდა იქ, სადაც ნავთობი მთავრდებოდა, რადგან ბრიტანელმა გეოფიზიკოსებმა საზღვარი ისე დახაზეს, რომ ნავთობის მარაგები თურქეთს არ ჰქონოდა. ათათურქს არ მოსწონდა ეს დაყოფა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atatürk yaşasaydı |url=http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |last=Can Dündar |language=tr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071120110906/http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |archive-date=20 November 2007 |access-date=1 January 2008 |quote=... Ata'nın öncelikli dış politika sorununun Musul olduğunu söylüyor. Musul'u bırakmama konusunda aktif bir politika izlenmesinden yana olduğunu belirtiyor... }}&lt;/ref&gt; ათათურქის შეშფოთების უკუსაგდებად, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჯორჯ კერზონმა, სცადა უარყოფა მოსულის ტერიტორიაზე ნავთობის არსებობის. [[1923|1923 წლის]] [[23 იანვარი|23 იანვარს]], კერზონმა განაცხადა, რომ ნავთობის არსებობა მხოლოდ ჰიპოთეტური იყო.&lt;ref name=&quot;britainsoil&quot; /&gt; თუმცა, ბიოგრაფ არმსტრონგის თანახმად „ინგლისს მოსული და მისი ნავთობი სურდა, ხოლო ქურთები მოსულისა და ერაყის ნავთობის გასაღები წარმოადგენდნენ“.{{sfn|Armstrong|1972|p=225}}

[[1924|1924 წელს]], როდესაც ერთა ლიგამ სამი ინსპექტორისგან შემდგარი კომიტეტი გაგზავნა რეგიონში ვითარების ზედამხედველობის მიზნით, [[შეიხ საიდის აჯანყება]]მ (1924–1927) ახალი მთავრობის შექმნა გადაწყვიტა, რომელიც თურქეთის მესოპოტამიასთან კავშირის გაწყვეტას აპირებდა. აჯანყებულებსა და ბრიტანეთს შორის ურთიერთობა გამოიძიეს და შესეგად გაირკვა, რომ აჯანყებულებმა ბრიტანეთისგან დახმარება მოითხოვეს მას შემდეგ, რაც მიხვდნენ, რომ აჯანყება დამოუკიდებლად ვერ გაძლებდა.&lt;ref&gt;Olson, Robert W. (1989) The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925, p. 45&lt;/ref&gt;

[[1925|1925 წელს]] ერთა ლიგამ საქმის შესასწავლად სამკაციანი კომიტეტი შექმნა, მაშინ, როდესაც შეიხ საიდის აჯანყება მძვინვარებდა. ნაწილობრივ ჩრდილოეთ საზღვრის (დღევანდელი ჩრდილოეთი ერაყი) გასწვრივ არსებული გაურკვევლობის გამო, კომიტეტმა რეკომენდაცია გასცა რეგიონის ერაყისთვის დატოვების, იმ პირობით, რომ [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთი]] შეინარჩუნებდა [[მესოპოტამიის მანდატი|მესოპოტამიის მანდატს]]. 1925 წლის მარტის ბოლოსთვის ჯარების საჭირო გადაადგილება დასრულდა და შეიხ საიდის აჯანყების მთელი ტერიტორია ალყაში მოექცა.&lt;ref&gt;Kinross, 401&lt;/ref&gt; ამ მანევრების შედეგად, აჯანყება ჩაახშეს. ბრიტანეთმა, ერაყმა და ათათურქმა, [[1926|1926 წლის]] [[5 ივნისი|5 ივნისს]] შეთანხმება დადეს, რომელიც ძირითადად ერთა ლიგის საბჭოს გადაწყვეტილებებს ეყრდნობოდა. შეთანხმებამ ქურთი მოსახლეობის და [[ერაყელი თურქმენები]]ს დიდი ნაწილი საზღვრის არათურქულ მხარეს დატოვა.&lt;ref&gt;ASD: Speeches and statements by Atatürk, volume I pages 361–63 published by Atatürk Culture, language and history Higher Institute, Ankara 1989&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mangokurds20&quot;&gt;Andrew Mango, ''Atatürk and the Kurds'', Middle Eastern Studies, Vol. 35, No. 4, 1999, 20&lt;/ref&gt;

====ურთიერთობა რუსეთსა და საბჭოთა კავშირთან====
[[ფაილი:Diplomatic reception held in the Soviet Embassy in Ankara 1927 cropped.jpg|thumb|მიღება [[სსრკ]]-ის ანკარის საელჩოში, 1927 წლის 7 ნოემბერი.]]
[[ფაილი:Mustafa Kemal and Voroshilov on 29 October 1933.jpg|thumb|შეხვედრა [[კლიმენტ ვოროშილოვი|ვოროშილოვის]] ვიზიტის დროს, სადაც ბალკანეთის ფედერაციის კონცეფციის შესახებ მოსაზრებების გაცვლა მიმდინარეობდა, რომელიც ათათურქის იდეა იყო და რომელიც არასდროს განხორციელებულა.]]

1920 წლის [[26 აპრილი|26 აპრილს]], ბოლშევიკების ლიდერისა და [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის სფსრ]]-ის მთავრობის ხელმძღვანელის, [[ვლადიმერ ლენინი]]სადმი გაგზავნილ წერილში, ათათურქი დაჰპირდა, რომ კოორდინაციას გაუწევდა თავის სამხედრო ოპერაციებს ბოლშევიკების „[[იმპერიალიზმი|იმპერიალისტური]] მთავრობების წინააღმდეგ ბრძოლაში“ და სთხოვა 5 მილიონი [[თურქული ლირა|ლირა]] ოქროში, ასევე თავისი ძალებისთვის „პირველადი დახმარების სახით“ შეიარაღება.&lt;ref name=&quot;LetterLenin&quot;&gt;''Международная жизнь'' (the Soviet Foreign Ministry's magazine). Moscow, 1963, № 11, pp. 147–48. The first publication of Atatürk's letter to Lenin in excerpts, in Russian.&lt;/ref&gt; მხოლოდ 1920 წელს, ლენინის მთავრობამ ქემალისტებს 6 ათასი შაშხანა, 5 მილიონზე მეტი შაშხანის ვაზნა, 17 600 ჭურვი და 200,6 კგ ოქროს ზოდი მიაწოდა. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დახმარების ოდენობა გაიზარდა.&lt;ref name=&quot;AidInfo&quot;&gt;''Международная жизнь''. Moscow, 1963, № 11, p. 148.&lt;/ref&gt;

[[1921|1921 წლის]] მარტში, მოსკოვში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს [[მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)|მოსკოვის ხელშეკრულებას]] („მეგობრობისა და ძმობის“ ხელშეკრულება) საბჭოთა რუსეთთან, რაც ქემალისტებისთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გარღვევა იყო. მოსკოვის ხელშეკრულების გაფორმებას მოჰყვა იმავე წლის ოქტომბერში იდენტური [[ყარსის ხელშეკრულება|ყარსის ხელშეკრულების]] ხელმოწერა, რაც თურქეთს მისცა საშუალება მისთვის ხელსაყრელი პირობებით მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვრის [[სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|სომხეთის სსრ-ის]] ხარჯზე გადაწყვეტა, რომელიც მაშინ ნომინალურად დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო.

ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები მეგობრული იყო, მაგრამ იგი ეფუნებოდა იმ ფაქტზე, რომ ისინი საერთო მტრის - ბრიტანეთისა და დასავლეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt; 1920 წელს, ათათურქი მოიაზრებდა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ოფიციალური)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] გამოყენებას, რათა ქვეყანაში კომუნისტური იდეების გავრცელება გაეკონტროლებინა და [[კომინტერნი]]ს დაფინანსება მოეპოვა.

საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობების მიუხედავად, ათათურქს არ სურდა თურქეთში კომუნისტური რეჟიმის დამყარება. „რუსეთთან მეგობრობა, არ ნიშნავს მათი იდეოლოგიის — კომუნიზმის თურქეთში დამყარებას“ — განაცხადა მან.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot;&gt;Yılmaz Altuğ, Foreign Policy of Atatürk, Atatürk arastirma merkezi dergisi, Vol. VI, No. 16, November 1989&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, ათათურქმა განაცხადა, რომ „კომუნიზმი სოციალური საკითხია. ჩვენი ქვეყნის სოციალური პირობები, რელიგია და ეროვნული ტრადიციები ადასტურებს იმ აზრს, რომ რუსული კომუნიზმი თურქეთში ვერ იმუშავებს“.&lt;ref&gt;Yılmaz Altuğ, Türk Devrim Tarihi Dersim, 1919–1938, 1980 s. p. 136.&lt;/ref&gt; თავის [[1924|1924 წლის]] [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]] წარმოთქმულ სიტყვაში მან თქვა: „ჩვენი მეგობრული ურთიერთობები ჩვენს ძველ მეგობარ საბჭოთა რუსეთის რესპუბლიკასთან ყოველდღიურად ვითარდება და პროგრესირებს. როგორც წარსულში, ჩვენი რესპუბლიკური მთავრობა საბჭოთა რუსეთთან ნამდვილ და ძლიერ კარგ ურთიერთობებს ჩვენი საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედად მიიჩნევს“.&lt;ref name=&quot;Yılmaz&quot; /&gt;

მას შემდეგ, რაც თურქებმა [[1925|1925 წლის]] [[16 დეკემბერი|16 დეკემბერს]] [[ჟენევა|ჟენევიდან]] თავიანთი დელეგაცია გაიწვიეს, მათ [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] საბჭო დატოვეს, რათა მოსულის რეგიონის მანდატი მათი თანხმობის გარეშე ბრიტანეთისთვის მიეცათ. ათათურქმა საპასუხოდ&lt;ref&gt;Patrick Kinross. ''Atatürk: a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey''. New York, 1965, p. 464.&lt;/ref&gt; [[17 დეკემბერი|17 დეკემბერს]] სსრკ-სთან [[თავდაუსხმელობის პაქტი]] დადო.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 374.&lt;/ref&gt; [[1935|1935 წელს]] პაქტი კიდევ 10 წლით გაგრძელდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 377.&lt;/ref&gt;

[[1933|1933 წელს]] საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრი [[კლიმენტ ვოროშილოვი]] თურქეთს ეწვია და რესპუბლიკის მეათე წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრო.&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot;&gt;{{Cite news |date=6 November 1933 |title=Oh, What Happiness! |pages=37–39 |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113142927/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |url-status=dead |archive-date=13 November 2008 |access-date=7 August 2007}}&lt;/ref&gt; ათათურქმა მას აუხსნა თავისი პოზიცია [[ბალკანეთის ფედერაცია|ბალკანეთის ფედერაციის]] გეგმის რეალიზაციასთან დაკავშირებით, რომელიც ეკონომიკურად გააერთიანებდა [[თურქეთი|თურქეთს]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]], [[რუმინეთი|რუმინეთს]], [[იუგოსლავია]]სა და [[ბულგარეთი|ბულგარეთს]].&lt;ref name=&quot;BalkanFed&quot; /&gt;

1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქმა სცადა ბრიტანეთთან და სხვა მსხვილ დასავლურ ძალებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარება, რამაც საბჭოთა კავშირის უკმაყოფილება გამოიწვია. [[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის]] მეორე გამოცემა (ტომი XX, [[1953]]), ცალსახად აკრიტიკებდა ათათურქის პოლიტიკას მისი მმართველობის ბოლო წლებში, მის საშინაო პოლიტიკას „ანტიპოპულარულს“, ხოლო საგარეო კურსს - „იმპერიალისტურ ძალებთან“ დაახლოებისკენ მიმართულს უწოდებდა.&lt;ref&gt;[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 2nd edition, Moscow, Vol. 20, 1953, p. 504.&lt;/ref&gt;

====თურქეთ-საბერძნეთის ალიანსი====
ომისშემდგომი [[საბერძნეთი]]ს ლიდერი, [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი]], ასევე მტკიცედ გადაწყვიტა, რომ თავის ქვეყანასა და თურქეთს შორის ნორმალური ურთიერთობები უნდა დაემყარებინა. თუმცა, ორ ქვეყანას შორის ომმა [[ეგეოსის რეგიონი|დასავლეთი ანატოლია]] გაანადგურა და ასევე საბერძნეთიდან [[ბერძნულ-თურქული მოსახლეობის გაცვლა|ოსმალო მუსლიმი ლტოლვილების]] გაძევებამ დამატებითი ფინანსური ტვირთი შექმნა თურქეთს, რაც ხელს უშლიდა ორი ქვეყნის დაახლოებაში. ვენიზელოსმა თურქეთთან შეთანხმების დადება გადაწყვიტა, მიუხედავად იმ ბრალდებებისა, რომ ის ბევრს თმობს საზღვაო შეიარაღებისა და თურქეთიდან გაძევებული ოსმალო ბერძნების ქონების საკითხებში.&lt;ref&gt;Karamanlis, 1995, pp. 95–97&lt;/ref&gt; ბერძნების მიმართ თურქების მტრობის მიუხედავად, ათათურქი ისტორიულ მტრობას ეწინააღმდეგებოდა და მგრძნობიარე იყო წარსული დაძაბულობის მიმართ. ერთ მომენტში, მან ბრძანა იმ ნახატის მოხსნა, სადაც გამოსახული იყო თუ როგორ თურქი ჯარისკაცი ხიშტს ურტყამდა ბერძენ ჯარისკაცს, რა დროსაც ის განაცხადა: „ეს რა ამაზრზენი სცენაა!“&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 29&lt;/ref&gt;

საბერძნეთმა უარი თქვა ყველა პრეტენზიაზე თურქეთის ტერიტორიის მიმართ და ორმა მხარემ [[1930|1930 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]] შეთანხმებას მიაღწია. იმავე წლის [[25 ოქტომბერი|25 ოქტომბერს]] ვენიზელოსი თურქეთს ეწვია და მეგობრობის შესახებ შეთანხმებას მოაწერა ხელი.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Clogg |first=Richard |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00clog_0 |title=A Concise History of Greece |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2002 |isbn=978-0-521-00479-4 |url-access=registration}} p. 107&lt;/ref&gt; ვენიზელოსმა ათათურქი [[1934|1934 წლის]] [[ნობელის მშვიდობის პრემია]]ზეც კი წარადგინა.&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;Nobel Foundation. ''The Nomination Database for the Nobel Prize in Peace, 1901–1955''.[https://web.archive.org/web/20070510211631/http://nobelprize.org/nomination/peace/nomination.php?action=show&amp;showid=2046]&lt;/ref&gt; ვენიზელოსის ხელისუფლებიდან ჩამოგდების შემდეგაც ბერძნულ-თურქული ურთიერთობები თბილი დარჩა. მართლაც, ვენიზელოსის მემკვიდრე, [[პანაგის ცალდარისი]], [[1933|1933 წლის]] სექტემბერში ათათურქს ესტუმრა და საბერძნეთსა და თურქეთს შორის უფრო ყოვლისმომცველ შეთანხმებას — „ანტანტის გულს“ ხელი მოაწერა, რაც [[ბალკანეთის ანტანტა|ბალკანეთის პაქტის]] საფუძველი გახდა.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005015819/https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf|date=5 October 2022}}&quot; by Esra S. Değerli&lt;/ref&gt;

საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრმა [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსამ]], ერთხელ ათათურქის შესახებ განაცხადა, რომ: 

{{ციტატა|...საბერძნეთს, ყველაზე მაღალი შეფასება აქვს ცნობილი ლიდერის, გმირი ჯარისკაცის და თურქეთის განმანათლებელი შემოქმედის მიმართ. ჩვენ არასდროს დავივიწყებთ, რომ პრეზიდენტი ათათურქი იყო თურქულ-ბერძნული ალიანსის ნამდვილი დამფუძნებელი, რომელიც საერთო იდეალებისა და მშვიდობიანი თანამშრომლობის ჩარჩოზე იყო დაფუძნებული. მან განავითარა ორ ერს შორის მეგობრობის კავშირები, რომელთა დაშლა წარმოუდგენელი იქნებოდა. საბერძნეთი დაიცავს ამ დიდი ადამიანის ხსოვნას, რომელმაც კეთილშობილი თურქი ერის მომავალი გზა შეუცვლელი განსაზღვრა.&lt;ref&gt;[https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ &quot;Atatürk on a Gallipoli pedestal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602080231/https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ |date=2 June 2020 }}. ''Neos Kosmos''. 27 April 2015. Retrieved 29 May 2020.&lt;/ref&gt;}}

====მეზობლები აღმოსავლეთით====
[[ფაილი:Reza Shah Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|right|ათათურქი (მარჯვნივ) [[ირანი]]ს შაჰ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა]] [[ფეჰლევიანები|ფეჰლევისთან]] ერთად, შაჰის თურქეთში ვიზიტის დროს.]]

[[1919|1919 წლიდან]], ავღანეთი [[ამანულა ხანი]]ს მმართველობის პირობებში რეფორმაციის პერიოდში იმყოფებოდა. ავღანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[მაჰმუდ თარზი]], ათათურქის საშინაო პოლიტიკის მიმდევარი იყო. თარზიმ, ამანულა ხანი სოციალურ და პოლიტიკურ რეფორმებში წაახალისა, თუმცა, მოუწოდებდა, რომ რეფორმები ძლიერ მთავრობაზე დაფუძნებული გაეტარიბინა. 1920-იანი წლების ბოლოს, ანგლო-ავღანური ურთიერთობები გაუარესდა, რაც ბრიტანეთის შიშის გამო იყო გამოწვეული, რომელიც შიშობდა ავღანეთ-საბჭოთა მეგობრობის გამო. [[1928|1928 წლის]] [[20 მაისი|20 მაისს]], ანგლო-ავღანურმა პოლიტიკამ პოზიტიური პერსპექტივა შეიძინა, როდესაც ამანულა ხანი და მისი მეუღლე, დედოფალი [[სორაია თარზი]], ათათურქმა სტამბოლში მიიღო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meanwhile: Dressing to rule in Afghanistan |url=https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |last=Datta-Ray |first=Sunanda |date=18 June 2002 |website=[[The New York Times]] |access-date=29 May 2020 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204010653/https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ამ შეხვედრას მოჰყვა ავღანეთ-თურქეთის მეგობრობისა და თანამშრომლობის პაქტის ხელმოწერა 1928 წლის [[22 მაისი|22 მაისს]]. ათათურქმა მხარი დაუჭირა ავღანეთის საერთაშორისო ორგანიზაციებში ინტეგრაციას. [[1934|1934 წელს]], ავღანეთის ურთიერთობები საერთაშორისო საზოგადოებასთან მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როდესაც ავღანეთი [[ერთა ლიგა]]ში გაწევრიანდა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Jentleson |first1=Bruce W. |title=The American Journal of International Law |last2=Paterson, Thomas G. |publisher=Oxford University Press |year=1997 |isbn=978-0-19-511055-5 |page=24}}&lt;/ref&gt; მაჰმუდ თარზი, ათათურქის პირად მხარდაჭერას იღებდა [[1933|1933 წლის]] [[22 ნოემბერი|22 ნოემბრამდე]], სანამ სტამბოლში გარდაიცვლებოდა.

ათათურქს და ირანის ლიდერ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა შაჰს]] საერთო ხედვა ჰქონდათ ბრიტანული იმპერიალიზმისა და მათ ქვეყნებში მისი გავლენის მიმართ, რამაც [[ანკარა]]სა და [[თეირანი|თეირანს]] შორის ნელი, მაგრამ უწყვეტ დაახლოებას ხელი შეუწყო. [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის]] დროს, ორივე მთავრობამ დიპლომატიური მისიები და მეგობრობის შეტყობინებები გაუგზავნა ერთმანეთს.&lt;ref&gt;Narlı, Nilüfer (1993): &quot;Turco-Iranian Relations from the Islamic Revolution to Gulf War and Beyond: Co-operation or Competition in the Muslim World&quot;. CEMOTI. (15): 265–95&lt;/ref&gt; ამ პერიოდში, ანკარის მთავრობის პოლიტიკა იყო  ირანის დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასადასტურებლად მისი მორალური მხარდაჭერა.&lt;ref name=&quot;iran&quot;&gt;Gokhan Cetinsaya &quot;Essential friends and natural enemies: the historical roots of Turkish-Iranian relations.&quot; ''Middle East Review of International Affairs'' Vol. 7, No. 3 – September 2003&lt;/ref&gt; შემდგომში, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები [[ოსმალეთის სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმების შემდეგ დაიძაბა. ირანის [[შიიზმი|შიიტური]] სასულიერო პირები არ ეთანხმებოდნენ ათათურქის პოზიციას და ირანის რელიგიური ძალაუფლების ცენტრები ათათურქის რეფორმების რეალურ მოტივად სასულიერო პირების ძალაუფლების შესუსტებას მიიჩნევდნენ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; 1930-იანი წლების შუა პერიოდისთვის, რეზა შაჰის ძალისხმევამ მთელი ირანის სასულიერო პირები გააღიზიანა, რითაც რელიგიასა და მთავრობას შორის აზრთა სხვაობა გარღმავდა.&lt;ref&gt;Rajaee, Farhang, ''[http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf Islamic Values and World View: Farhang Khomeyni on Man, the State and International Politics, Volume XIII] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326213807/http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf |date= 2009 }}'' (PDF), University Press of America. {{ISBN|0-8191-3578-X}}&lt;/ref&gt; რუსეთისა და დიდი ბრიტანეთის ახლო აღმოსავლეთში თავიანთი გავლენის გაძლიერების კვალ, ათათურქს ეშინოდა ირანის, როგორც მრავალეთნიკური საზოგადოების, ოკუპაციისა და დაშლის ამ ევროპული ძალების მიერ.&lt;ref name=&quot;iran&quot; /&gt; ათათურქის მსგავსად, რეზა შაჰსაც სურდა ირანის საზღვრების დაცვა და 1934 წელს შაჰი ათათურქს ესტუმრა.

[[1935|1935 წელს]] ჟენევაში განიხილეს საადაბადის ხელშეკრულების პროექტი, თუმცა, მისი ხელმოწერა [[ერაყ-ირანის საზღვარი|ირანსა და ერაყს შორის სასაზღვრო დავის]] გამო გადაიდო. [[1937|1937 წლის]] [[8 ივლისი|8 ივლისს]], თურქეთმა, ერაყმა, ირანმა და ავღანეთმა [[თეირანი|თეირანში]] ხელი მოაწერეს [[საადაბადის ხელშეკრულება|საადაბადის პაქტს]]. ხელმომწერები შეთანხმდნენ, შეენარჩუნებინათ საერთო ინტერესები, ერთად ემსჯელათ საერთო ინტერესის მქონე ყველა საკითხზე და არ გამოეყენებინათ აგრესია ერთმანეთის ტერიტორიის წინააღმდეგ. ხელშეკრულება აერთიანებდა ავღანეთის მეფე [[მუჰამედ ზაჰირ-შაჰი|ზაჰირ შაჰის]] მოწოდებას აღმოსავლეთ-ახლო აღმოსავლეთის თანამშრომლობის შესახებ, რეზა შაჰის მიზანს თურქეთთან ურთიერთობების დამყარებაზე, რაც ირანს საბჭოთა და ბრიტანეთის გავლენისგან გაათავისუფლებდა, და ათათურქის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც რეგიონში სტაბილურობის უზრუნველყოფას ისახავდა მიზნად. თუმცა, ხელშეკრულების უშუალო შედეგი იყო იტალიის ლიდერის [[ბენიტო მუსოლინი|მუსოლინის]] შეკავება ახლო აღმოსავლეთში შეჭრისგან.&lt;ref&gt;Mango, ''Atatürk'', 510&lt;/ref&gt;

====თურქული სრუტეები====
[[ფაილი:Atatürk askerî tatbikatta askerleri izliyor.jpg|thumb|left|280px|ათათურქი აკვირდება თურქ ჯარებს სამხედრო წვრთნების დროს, 1936 წლის 28 მაისი]]

1923 წლის [[24 ივლისი|24 ივლისს]], [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] შევიდა ლოზანის სრუტის შეთანხმება. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში აღნიშნული იყო, რომ [[დარდანელის სრუტე]] ღია უნდა დარჩენილიყო ყველა კომერციული გემისთვის. მშვიდობიან დროს უცხოური სამხედრო გემების დაკავება გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარებოდა და, ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის მიუხედავად, თურქეთს არ შეეძლო ომის დროს რაიმე სამხედრო ხომალდის გადასვლის შეზღუდვა. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში ასევე აღნიშნული იყო, რომ სრუტეები დემილიტარიზებული უნდა ყოფილიყო და მისი მართვა სრუტეების კომისიას უნდა გადაეცა. დემილიტარიზებული ზონა მნიშვნელოვნად ზღუდავდა თურქეთის მართვას და სუვერენიტეტს სრუტეებზე და [[სტამბოლი]]ს დაცვა შეუძლებელი იყო მასზე სრული სუვერენიტეტის გარეშე.

[[1936|1936 წლის]] მარტში, [[ადოლფ ჰიტლერი|ჰიტლერის]] მიერ [[რაინლანდის რემილიტარიზება|რაინლანდის ხელახლა ოკუპაციამ]] ათათურქს სრუტეებზე სრული კონტროლის აღდგენის შესაძლებლობა მისცა. ათათურქის განცხადებით, „ევროპაში არსებული ვითარება ასეთი ნაბიჯისთვის სრულიად შესაფერისია. ჩვენ ამას აუცილებლად მივაღწევთ“.&lt;ref&gt;Soysal, İsmail, 1983, &quot;Turkey's Diplomatic treaties&quot;, TTK, Ankara p. 493&lt;/ref&gt; თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[თევფიქ რიუშთიუ არასი|თევფიქ რიუშთიუ არასმა]], სრუტეებზე არსებული რეჟიმის გადახედვისკენ ნაბიჯი გადადგა. არასი მტკიცებით, მას ათათურქმა მისცა მითითება ამ მხრივ და არა პრემიერ-მინისტრმა, [[ისმეთ ინენიუ]]მ. ინენიუ შიშობდა ბრიტანეთთან, საფრანგეთთან და ბალკანელ მეზობლებთან სრუტეების გამო ურთიერთობების გაუარესებას. თუმცა, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულების]] ხელმომწერები დათანხმდნენ კონფერენციაში მონაწილეობაზე, რადგან მსოფლიო პოლიტიკაში არსებული ცვლილებების გამო შეუზღუდავი სამხედრო მოძრაობა სრუტეებში თურქეთისთვის არახელსაყრელი გახდა. ათათურქმა მოითხოვა, რომ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შეემუშავებინა გეგმა, რომელიც წყალსავალზე სრულ კონტროლს თურქეთს გადასცემდა.

1936 წლის [[20 ივლისი|20 ივლისს]], [[მონტრეს კონვენცია]]ს ხელი მოაწერეს ბულგარეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, ავსტრალიამ, საფრანგეთმა, იაპონიამ, რუმინეთმა, საბჭოთა კავშირმა, თურქეთმა, იუგოსლავიამ და საბერძნეთმა. ეს გახდა ძირითადი ინსტრუმენტი, რომელიც არეგულირებდა კომერციული და სამხედრო გემების დარდანელის სრუტეში გავლას. 1936 წლის [[31 ივლისი|31 ივლისს]] თურქეთის [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] შეთანხმების რატიფიცირება მოახდინა და 1936 წლის [[9 ნოემბერი|9 ნოემბერს]] ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;''League of Nations Treaty Series'', vol. 173, pp. 214–41.&lt;/ref&gt;

====ბალკანეთის პაქტი====
[[ფაილი:Alexander I of Yugoslavia and Mustafa Kemal in 1933.jpg|thumb|1931 წელს, იუგოსლავიის მეფე [[ალექსანდრე I (იუგოსლავია)|ალექსანდრე I-ის]] ვიზიტის დროს.]]

1930-იანი წლების დასაწყისამდე, თურქეთი დასავლეთთან ნეიტრალურ საგარეო პოლიტიკას მისდევდა, მეგობრობისა და ნეიტრალიტეტის ერთობლივი შეთანხმებების შემუშავებით. ეს ორმხრივი შეთანხმებები ათათურქის მსოფლმხედველობას შეესაბამებოდა. [[1925|1925 წლის]] ბოლოსთვის, თურქეთმა დასავლეთის სახელმწიფოებთან 15 ერთობლივი შეთანხმება გააფორმა.

1930-იანი წლების დასაწყისში, მსოფლიო პოლიტიკაში ცვლილებებისა და განვითარების გამო, თურქეთს უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად მრავალმხრივი შეთანხმებების დადება სჭირდებოდა. ათათურქი მტკიცედ თვლიდა, რომ ბალკანეთის სახელმწიფოებს შორის თანასწორობის პრინციპზე დაფუძნებული მჭიდრო თანამშრომლობა, მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენდა ევროპულ პოლიტიკაზე. ეს სახელმწიფოები საუკუნეების განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი იყვნენ და ძლიერ ძალად გადაიქცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბალკანეთის შეთანხმება სათავე შეიძლება [[1925|1925 წლით]] თარიღდება, ბალკანეთის პაქტი 1930-იანი წლების შუა ხანებში შეიქმნა. ევროპაში რამდენიმე მნიშვნელოვანმა მოვლენამ ასევე ხელი შეუწყო თავდაპირველი იდეის განხორციელებას, როგორიცაა თურქულ-ბერძნული ალიანსის შექმნა და ბულგარეთსა და იუგოსლავიას შორის დაახლოება. 1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, თურქეთის საგარეო პოლიტიკის მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იტალიის შიში იყო. [[ბენიტო მუსოლინი]] ხშირად აცხადებდა მთელი [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] იტალიის კონტროლის ქვეშ მოქცევის განზრახვას. როგორც თურქები, ასევე ბალკანეთის სხვადასხვა სახელმწიფოები იტალიის ამბიციებს საფრთხედ აღვიქვამდნენ.

[[ბალკანეთის პაქტი]]ს შესახებ მოლაპარაკებები ათათურქმა საბერძნეთთან, რუმინეთთან და იუგოსლავიასთან აწარმოა. ეს ურთიერთდაცვის შეთანხმება მიზნად ისახავდა ხელმომწერი ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის გარანტიას სხვა ბალკანური სახელმწიფოს თავდასხმისგან, როგორებიც იმ დროს ბულგარეთი ან ალბანეთი იყო. პაქტი აბალანსებდა ფაშისტური იტალიის სულ უფრო აგრესიულ საგარეო პოლიტიკას და ბულგარეთის ნაცისტურ გერმანიასთან პოტენციური გაერთიანების შედეგებს. ათათურქი, ბალკანეთის პაქტს თურქეთის ევროპულ ქვეყნებთან ურთიერთობებში ბალანსირების საშუალებად მიიჩნევდა.&lt;ref&gt;Yilmaz Altuð, &quot;Atatürk'ün Dis Politikasý,&quot; B.Ü. Uluslararasi Atatürk Konferansý Tebligleri, 10–11 November 1980, Vol. II, Istanbul 1981, p. 486.&lt;/ref&gt; მას განსაკუთრებით სურდა ევროპაში, თურქეთის დასავლეთით, რეგიონული უსაფრთხოებისთვის ალიანსების შექმნა, რასაც ბალკანეთის პაქტიც ხელს უწყობდა.&lt;ref&gt;Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, Vol. 3, Ýstanbul 1988, p. 331.&lt;/ref&gt;

ბალკანეთის პაქტი ითვალისწინებდა რეგულარულ სამხედრო და დიპლომატიურ კონსულტაციებს. შეთანხმების მნიშვნელობა ყველაზე უკეთ ჩანს ათათურქის მიერ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრ, [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსასთვის]] გაგზავნილ შეტყობინებაში:

{{ციტატა|ბალკანეთის პაქტში მოკავშირეების საზღვრები ერთიანი საზღვარია. ვინც ამ საზღვრის დარღვევას მოისურვებს, მზის მწველი სხივები წააწყდება. გირჩევთ, თავი აარიდოთ ამას. ძალები, რომლებიც ჩვენს საზღვრებს იცავენ, ერთიანი და განუყოფელი ძალაა.&lt;ref&gt;Atatürk'ün Milli Dış Politikası, Vol. 2, p. 355&lt;/ref&gt;}}

ბალკანეთის პაქტს პარლამენტმა ხელი 28 თებერვალს მოეწერა. საბერძნეთისა და იუგოსლავიის პარლამენტებმა შეთანხმება რამდენიმე დღის შემდეგ რატიფიცირება მოახდინეს. სრულად რატიფიცირებული ბალკანეთის პაქტი ოფიციალურად 1935 წლის 18 მაისს მიიღეს და 1940 წლამდე ძალაში დარჩა.

ბალკანეთის პაქტი, არაეფექტური აღმოჩნდა, რაც ათათურქის შესაძლებლობების მიღმა არსებული მიზეზების გამო იყო გამოწვეული. პაქტი ჩაიშალა, როდესაც ბულგარეთმა [[დობრუჯა|დობრუჯის]] საკითხის წინ წამოწევა სცადა, რაც [[1939|1939 წლის]] [[7 აპრილი|7 აპრილს]] [[იტალიის შეჭრა ალბანეთში|იტალიის ალბანეთში შეჭრით]] დასრულდა. [[მეორე მსოფლიო ომის მიზეზები|კონფლიქტებმა]] სწრაფად გავრცელება დაიწყეს და საბოლოოდ ეს [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომში]] გადაიზარდა. ათათურქის მიზანი, დაეცვა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპა, პაქტის დაშლით ჩაიშალა. [[1938|1938 წელს]], მშვიდობიან დროს, [[თურქეთის შეიარაღებული ძალები|თურქეთის არმია]] 174 ათას ჯარისკაცისა და 20 ათას ოფიცრისგან შედგებოდა, რომლებიც 11 არმიის კორპუსს, 23 დივიზიას, ერთ ჯავშანტექნიკურ ბრიგადას, 3 კავალერიულ ბრიგადას და 7 სასაზღვრო სარდლობას მოიცავდნენ.&lt;ref&gt;Douglas Arthur Howard: [https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time%2C+the+turkish+army+at+peacetime%22 ''The history of Turkey''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045135/https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&amp;q=%22at+that+time,+the+turkish+army+at+peacetime%22 |date=8 April 2023 }}, Greenwood Publishing Group, 2001, {{ISBN|0313307083}}, page 111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Selim Deringil: [https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 ''Turkish Foreign Policy During the Second World War: An 'Active' Neutrality''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045134/https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&amp;q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 |date=8 April 2023 }}, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|9780521523295}}, p. 33.&lt;/ref&gt;

====ჰათაის საკითხი====
[[ფაილი:Kemal Ataturk congratulation of the Hatay's decision.png|thumb|ათათურქის დეპეშა, მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ მიიღო მისი წინადადება [[ჰათაის სახელმწიფო]]ს დროშის შესახებ]]
1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქი ცდილობდა ბრიტანეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარებას. ამ პოლიტიკის ცვლილების რისკებმა ორი ლიდერი დაპირისპირებაში ჩააგდო. ჰათაის საკითხი და ლიონის შეთანხმება საგარეო პოლიტიკაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ათათურქსა და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] შორის ურთიერთობების გაწყვეტაში.

[[1936|1936 წელს]] ათათურქმა ერთა ლიგაში „ჰათაის საკითხი“ წამოჭრა. [[ჰათაის სახელმწიფო|ჰათაი]] ოსმალეთის იმპერიის ძველ ადმინისტრაციულ ერთეულზე, [[ალექსანდრეტის სანჯაყი|ალექსანდრეტის სანჯაყზე]] იყო დაფუძნებული. ერთა ლიგის სახელით, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს, ნიდერლანდების, ბელგიისა და თურქეთის წარმომადგენლებმა მოამზადეს ჰათაის კონსტიტუცია, რომელიც მას სირიის საზღვრებში ავტონომიურ სანჯაყად აცხადებდა. გარკვეული ეთნიკური ძალადობის მიუხედავად, [[1938|1938 წელს]] ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ არჩევნები ჩაატარა. [[ანთაქია|ანთაქიის]] (ანტიოქია) და [[ისქენდერუნი]]ს (ალექსანდრეტა) ქალაქები, [[1939|1939 წელს]] თურქეთს შეუერთდნენ.&lt;ref name=&quot;hatay&quot;&gt;[http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf ''Hatay'ın Anavatana Katılma Süreci''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825114919/http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf |date=25 August 2019 }}. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Volume: IV, Issue: 7, July 2015.&lt;/ref&gt;

===ეკონომიკური პოლიტიკა===
ათათურქი ეკონომიკურ პოლიტიკას მცირე და მსხვილი ბიზნესის განვითარებისა და ასევე სოციალური ფენების (ანუ ინდუსტრიის ანატოლიის გლეხობასთან თანაარსებობის) შესაქმნელად ატარებდა, რომლებიც ოსმალეთის იმპერიის დროს პრაქტიკულად არ არსებობდა. მისი პერიოდის პოლიტიკის წინაშე მდგარი მთავარი პრობლემა იყო პოლიტიკური ინსტიტუტებისა და სოციალური კლასების განვითარების არარსებობა, რომლებიც ასეთ სოციალურ და ეკონომიკურ ცვლილებებს განახორციელებდნენ.&lt;ref&gt;Huntington, ''Political Order in Changing Societies'', 347–57&lt;/ref&gt; ათათურქის ხედვა თურქეთის ადრეული ეკონომიკური პოლიტიკის შესახებ, აშკარა გახდა 1923 წელს [[იზმირის ეკონომიკური კონგრესი|იზმირის ეკონომიკურ კონგრესზე]]. ათათურქის ეკონომიკური პოლიტიკის საწყისი ხედვა მისი დროის რეალობას ასახავდა. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს შემდეგ, კერძო სექტორის ინდუსტრიის დასაფინანსებლად რეალური პოტენციური ინვესტორების არარსებობის გამო, ათათურქმა დააარსა მრავალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქარხანა სოფლის მეურნეობის, მანქანათმშენებლობისა და ტექსტილის მრეწველობისთვის.

====სახელმწიფო ჩარევა (1923–1929)====

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქემალიზმი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{ვიკიციტატა|ქემალ ათათურქი}}
* [http://www.ataturk.net Ataturk.net — ათათურქისადმი მიძღვნილი საიტი]
* [http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm მისი ბიოგრაფია და რეფორმები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215164507/http://www.turkishembassy.org.au/ataturk/ataturk.htm |date=2006-02-15 }}
* [http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm ციტატები ათათურქის სიტყვებიდან] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409065951/http://tadevrimi.sitemynet.com/ingilizce.htm |date=2006-04-09 }}
* [http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 ათათურქის გალერეა კულტურის სამინისტროში, თურქეთის რესპუბლიკა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130105612/http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/default_en.asp?belgeno=4602 |date=2005-11-30 }}
* [http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama თურქების მამა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309084613/http://www.24saati.ge/weekend/story/37875-turqebis-mama |date=2016-03-09 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ათათურქი, ქემალ}}
{{თურქეთის პრეზიდენტები}}
{{თურქეთის პრემიერ-მინისტრები}}
{{თურქეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები}}
{{თურქეთის თემები}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1881]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1938]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:თურქი რევოლუციონერები]]
[[კატეგორია:ათათურქი]]
[[კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები]]
[[კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები]]</text>
      <sha1>d2c4fxz5tv92khhb51g4n62js423fhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საქართველოს კონსტიტუცია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12720</id>
    <revision>
      <id>5378251</id>
      <parentid>4944381</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176327" sha1="i8rz6cnbctkv0eclzya92vpswwwvrcr" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0}}{{ინფოდაფა დოკუმენტი
|ზედა=[[ფაილი:Greater coat of arms of Georgia.svg|50პქ|ცენტრი]]
|სახელწოდება         =საქართველოს კონსტიტუცია
|ფაილი      = Constitution of Georgia (Country).jpg
|სიგანე           = 
|წარწერა          = საქართველოს კონსტიტუცია
|შექმნის თარიღი    = [[2 ივლისი]], [[1995]] 
|რატიფიკაცია = [[24 აგვისტო]], [[1995]]
|შენახვის ადგილი   = [[საქართველოს პარლამენტი]]
|ავტორი            = [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]]
|ხელისმომწერნი       = საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრები
|მიზანი             = 
}}

'''საქართველოს კონსტიტუცია''' — [[საქართველო]]ს სახელმწიფოს უზენაესი კანონი, მიღებულ იქნა [[საქართველოს პარლამენტი]]ს მიერ [[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს. იგი ძალაში შევიდა [[1995|1995 წლის]] საქართველოს ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობის დღიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით, საქართველო არის დამოუკიდებელი, ერთიანი და განუყოფელი სახელმწიფო, რაც დადასტურებულია [[1991|1991 წლის]] [[31 მარტი|31 მარტს]] ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის, [[აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ასსრ]]-სა და ყოფილ [[სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი|სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში]] ჩატარებული [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი (1991)|რეფერენდუმით]] და [[1991|1991 წლის]] [[9 აპრილი]]ს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, საქართველოს სახელმწიფოს [[საქართველოს პოლიტიკური მოწყობა|პოლიტიკური წყობილების ფორმა]] არის [[დემოკრატიული რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება, როგორც ყველა დემოკრატიულ სახელმწიფოში, ხორციელდება [[ხელისუფლების დანაწილება|ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე]] დაყრდნობით — საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლება იყოფა [[საკანონმდებლო ხელისუფლება|საკანონმდებლო]], [[აღმასრულებელი ხელისუფლება|აღმასრულებელ]] და [[სასამართლო ხელისუფლება|სასამართლო]] ხელისუფლებად. ხელისუფლების წყარო არის ხალხი, რომელიც თავის ძალაუფლებას ახორციელებს რეფერენდუმის, უშუალო დემოკრატიის სხვა ფორმებისა და თავისი წარმომადგენლების მეშვეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცის მე-5 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა]] და [[თავისუფლება (ფილოსოფია)|თავისუფლებებს]]&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება ცნობს და აღიარებს ამ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდულნი არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-7 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია აცხადებს რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას, ამასთან ერთად, აღიარებს [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიის]] განსაკუთრებულ როლსა და მის დამოუკიდებლობას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია ==
[[საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია]] იწყება XX საუკუნეში, როდესაც [[1918|1918 წლის]] [[26 მაისი|26 მაისს]] [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ]] [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი]] მიიღო და დაიწყო კონსტიტუციის შემუშავება. კონსტიტუციაში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო [[ქართველები|ქართველი ხალხის]]  ისტორიულად ჩამოყალიბების ფსიქიკა, ყოფა, ზნე-ჩვეულება, საქართველოს მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა და საპარლამენტო პრაქტიკა. კონსტიტუციის შემუშავება სამ წელიწადს გაგრძელდა და [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|მიღებულ იქნა]] [[1921|1921 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]], რომელმაც, ფაქტობრივად, თავისი ფუნქცია ვერ შეასრულა და მხოლოდ ოთხი დღე იმოქმედა&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=51}}&lt;/ref&gt;. ამის შემდეგ [[საქართველო]]ში მიიღეს ოთხი საბჭოთა კონსტიტუცია [[1922]], [[1927]], [[1937]] და [[1978]] წლებში, რომლებიც წარმოადგენდნენ ტიპურ საბჭოთა კონსტიტუციებს და არაფრით განსხვავდებოდნენ [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის]] კონსტიტუციებისგან&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=52-53}}&lt;/ref&gt;.

[[1990|1990 წლის]] [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] საქართველოში ჩატარდა [[საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო]]ს პირველი მრავალპარტიული არჩევნები. არჩევნებიდან სულ რაღაც 16 დღეში უზენაესმა საბჭომ უამრავი ცვლილება შეიტანა 1978 წლის ჯერ კიდევ მოქმედ საბჭოურ კონსტიტუციაში. ქვეყნის სახელწოდებიდან ამოიღეს სიტყვები „საბჭოთა სოციალისტური“ და სახელმწიფოს ეწოდა „საქართველოს რესპუბლიკა“, შეიცვალა სახელმწიფო სიმბოლიკა, გაუქმდა [[საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია|კომუნისტური პარტიის]] ხელმძღვანელი როლი და დასაბამი მიეცა პოლიტიკურ [[პლურალიზმი|პლურალიზმს]], გაუქმდა ისეთი ცნებები, როგორიცაა „სოციალისტური საკუთრება“, „სოციალისტური კანონიერება“, „სოციალისტური დემოკრატია“&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=56-57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=126}}&lt;/ref&gt;.

[[1991|1991 წლის]] ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. [[1992|1992 წლის]] [[6 იანვარი|6 იანვარს]] შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო]] (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და [[1992|1992 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]] მიიღო დეკლარაცია [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის]] აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო]]&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=127-128}}&lt;/ref&gt;. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=58}}&lt;/ref&gt;.

=== მცირე კონსტიტუცია ===
[[1992]] წლის [[6 ნოემბერი|6 ნოემბერს]] მიიღო [[კანონი სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ|კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“]], რომელიც „მცირე კონსტიტუციის“ სახელწოდებით არის ცნობილი. იმ დროისთვის ეს კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot; /&gt;.

=== კონსტიტუციის შემუშავება ===
[[1993|1993 წლის]] [[16 თებერვალი|16 თებერვალს]] საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ — სახელმწიფოს მეთაურმა, [[ედუარდ შევარდნაძე]]მ პარლამენტს წარუდგინა წინადადება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის შესახებ, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა არა ახალი კონსტიტუცია, არამედ 1921 წლის კონსტიტუციის ახალი რედაქციის პროექტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Eduard shevardnadze.jpg|thumb|[[ედუარდ შევარდნაძე]]]]
[[1993|1993 წლის]] [[25 მარტი|25 მარტს]] [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] მიიღო დადგენილება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების თაობაზე. ამ დებულების საფუძველზე სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე — სახელმწიფოს მეთაური [[ედუარდ შევარდნაძე]], მოადგილეებად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, სამართლის თეორიისა და სახელმწიფო სამართლის კათედრის გამგე, პროფესორი [[გივი ინწკირველი]] და [[ვახტანგ ხმალაძე]], მდივნად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თსუ-ის]] პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]]. საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობაში შევიდნენ [[პარლამენტარი|პარლამენტარები]], [[იურისტი|იურისტები]], [[ეკონომისტი|ეკონომისტები]], [[ისტორიკოსი|ისტორიკოსები]], [[საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია|საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის]] პრეზიდენტი და აკადემიკოსები, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები, სულ, 118 წევრი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59-60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=132}}&lt;/ref&gt;.

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=60}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| 1921 წლის კონსტიტუციის ანალიზის || ლევან თოიძე
|-
| მომდინარე საკანონმდებლო საქმიანობის ანალიზის || კონსტანტინე კემულარია
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || დავით მელიქიშვილი
|-
| საკონსტიტუციო ზედამხედველობის საკითხთა || ჯონი ხეცურიანი
|-
| სასამართლო ხელისუფლების საკითხთა || მინდია უგრეხელიძე
|-
| სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობების საკითხთა || ვლადიმერ პაპავა
|-
| უშიშროებისა და თავდაცვის საკითხთა || ნოდარ ნათაძე
|-
| საგარეო ურთიერთობების საკითხთა || თედო პატარაშვილი
|-
| ეროვნულ უმცირესობათა საკითხთა || ზურაბ ჟვანია
|-
| საერთაშორისო სამართლისა და საზღვარგარეთის ქვეყნების კანონმდებლობის || ლევან ალექსიძე
|-
| პრეამბულის საკითხთა || მიხეილ ნანეიშვილი
|-
| ადამიანის უფლებათა საკითხთა || ქართლოს ღარიბაშვილი
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || თედო ნინიძე
|-
| პოლიტიკურ და საარჩევნო უფლებების საკითხთა || დავით კუპრეიშვილი
|-
| ტერიტორიული მოწყობის საკითხთა || ირაკლი შენგელაია
|}

პარლამენტის ერთ-ერთი დადგენილებით, სამუშაო ჯგუფების მიერ შემუშავებული პროექტები უნდა გაეერთიანებინა სარედაქციო ჯგუფს; კონსტიტუციის საბოლოო ვარიანტი უნდა მიეღო ჯერ სახელმწიფო საკონსტიტუციო საბჭოს, შემდეგ კი საქართველოს პარლამენტს. ამ წესით მიღებული პროქტი უნდა გასულიყო საყოველთაო-სახალხო კენჭისყრაზე — კონსტიტუცია ხალხს უნდა მიეღო, თუმცა ამ გეგმაში არსებითი ცვლილებები შევიდა. ნაცვლად 1921 წლის კონსტიტუციის მიღებისა, გადაწყდა სრულიად ახალი კონსტიტუციის მიღება. პრობლემათა ღრმად შესწავლისა და სახელმწიფოთა გამოცდილების გათვალისწინების მიზნით, კომისიის სამდივნოს მიერ [[1993]]-[[1995]] წლებში ორგანიზებული იყო სხვადასხვა კონფერენცია და სემინარი. სამდივნოს აქტიურ დახმარებას უწევდა [[ვენეციის კომისია]]&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=61}}&lt;/ref&gt;.

1995 წლის დასაწყისში საკონსტიტუციო კომისიაში, გარდა ედუარდ შევარდნაძის პროექტისა, უკვე 12 პროექტი იყო, რომლებიც წარმოადგინეს: პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ „ხმა ერისა“, [[საქართველოს ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტია]]მ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტის ახალგაზრდა კონსტიტუციონალისტთა ჯგუფმა, საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ, მშრომელთა ინტერესების დაცვის საზოგადოებამ, საქართველოს სახალხო პარტიამ, [[საქართელოს სახალხო ფრონტი|საქართველოს სახალხო ფრონტი]]ს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ, საქართველოს კომერციულმა ბანკმა „აისი“, [[საქართველოს კომუნისტური პარტია|საქართველოს კომუნისტურმა პარტიამ]], [[ღვთისშვილთა კავშირი|ღვთისშვილთა კავშირმა]], [[ალექსანდრე შუშანაშვილი|ალექსანდრე შუშანაშვილმა]] (საინიციატივო პროექტი) და [[საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი|საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა]].

ყველა პროექტი მეტ-ნაკლებად დეტალურად იქნა შესწავლილი კომისიის სხვადასხვა დონეზე, იყო შეჯერებული ვარიანტის შემუშავების მცდელობაც.

=== კონსტიტუციის მიღება ===
[[1995|1995 წლის]] მაისში საკონსტიტუციო კომისიის პლენარულ სხდომებზე საბოლოო განხილვები დაიწყო. განხილვას საფუძლად დაედო ედუარდ შევარდნაძის მიერ წარმოდგენილი პროექტი. 2 ივლისს 64 ხმით 4-ის წინააღმდეგ სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიამ მიიღო პროექტი და იგი დასამტკიცებლად საქართველოს პარლამენტს გადასცა&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62}}&lt;/ref&gt;.

საკონსტიტუციო კომისიის მიერ სახელმწიფო მოწყობის დადგენილი ფორმები მიუღებელი აღმოჩნდა პარლამენტისთვის — კონსტიტუციის პროექტიდან ჯერ მოწყობის ფედერალური საწყისები ამოიღეს, ხოლო შემდეგ [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა|ნახევრადსაპრეზიდენტო მმართველობის ფორმა]] შეცვალეს [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] მიმსგავსებული ვარიანტით&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot; /&gt;.

[[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს, 17 საათსა და 50 წუთზე, საქართველოს რესპუბლიკის პარლამენტმა ე.წ. „იმელის“ შენობაში 159 ხმით 8-ის წინააღმდეგ მიიღო საქართველოს კონსტიტუცია. [[1995|1995 წლის]] [[17 სექტემბერი|17 სექტემბერს]] სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრებმა ხელი მოაწერეს კონსტიტუციის ოფიციალურ ტექსტს მთავრობის იმ სასახლეში, სადაც საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62-63}}&lt;/ref&gt;.

== ცვლილებები და დამატებები ==
=== 2004 წლამდე ===
კონსტიტუციის პირველი რევიზია განხორციელდა [[1999|1999 წლის]] [[20 ივლისი|20 ივლისს]] მიღებული ორი კონსტიტუციური კანონით. ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის 50-ე და 70-ე მუხლების ზოგიერთ დებულებას. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი 7%-იანი საარჩევნო ბარიერის დადგენა იყო&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=66}}&lt;/ref&gt;.

[[2000|2000 წლის]] [[20 აპრილი|20 აპრილსა]] და [[2002|2002 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერს]] კონსტიტუციური კანონით კონსტიტუციის შესაბამის ნაწილებში [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარისა]] და [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის]] სტატუსი განისაზღვრა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა“ და „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახით&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2001|2001 წლის]] [[30 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის მე-9, 66-ე, 73-ე და 89-ე მუხლები. ამ კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე დაიშვა [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება|კონსტიტუციური შეთანხმების]] დადების შესაძლებლობა [[საქართველო|საქართველოს სახელმწიფოსა]] და [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას]] შორის&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot; /&gt;.

[[2003|2003 წლის]] [[23 ივლისი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტი და დაწყებით განათლებასთან ერთად სავალდებულოდ გამოცხადდა აგრეთვე საბაზისო განათლება&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=67}}&lt;/ref&gt;.

=== 2004 წლის რეფორმა ===
მასშტაბური კონსტიტუციური რეფორმა განხორციელდა [[2004|2004 წელს]]. ცვლილება შეეხო 30-მდე მუხლს, კონსტიტუციის ტექსტს ჩაემატა ახალი, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ეხება [[საქართველოს მთავრობა]]ს, ამოღებულ იქნა 91-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურა]] სასამართლო ხელისუფლების დაწესებულება იყო. [[2004|2004 წლის]] [[6 თებერვალი|6 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონი არსებითად შეეხო კონსტიტუციის იმ ნაწილს, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ფორმას ადგენდა — [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] ნაცვლად შემოღებულ იქნა მმართველობის ფორმა, რომლის კონცეფციურ საფუძვლად სახელდება ე.წ. ფრანგული მოდელი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[23 აპრილი]]ს კონსტიტუციური კანონით შეიცვალა [[საქართველოს პარლამენტის წევრი]]ს იმუნიტეტის შინაარსი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[1 ივლისი|1 ივლისს]] კონსტიტუციური კანონით, რომელიც კონსტიტუციის ტექსტში არ შედის, განისაზღვრა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განსაკუთრებულ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხები, ორგანოთა სისტემა, მათი კომპეტენცია. ამავე კანონით გარკვეული ცვლილებები იქნა შეტანილი [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]ს კომპეტენციაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

=== 2005-2009 წწ ===

[[2005|2005 წლის]] [[23 თებერვალი|23 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე, 235-დან 150-მდე შემცირდა საქართველოს პარლამენტის წევრთა საერთო რაოდენობა, 10-ის ნაცვლად დადგინდა 7 წევრის მოთხოვნა საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისთვის&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველ და 26-ე მუხლის მე-5 პუნქტებს — ამოღებულ იქნა სიტყვები „უშიშროების სამსახური“, ცვლილება შეეხო 73-ე მუხლს, რომლითაც [[საქართველოს პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]] მიეცა უფლება, გადააყენოს მთავრობა, თანამდებობიდან დაითხოვოს [[საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი|შინაგან საქმეთა]] და [[საქართველოს თავდაცვის მინისტრი|თავდაცვის მინისტრები]]&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=68}}&lt;/ref&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო სასამართლო ხელისუფლების რეგულაციას — დადგინდა საერთო და საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების ასაკობრივი ცენზები; შეეხო მოსამართლის სტატუსს, საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის ერთ-ერთ სუბიექტს, [[საქართველოს უზენაესი სასამართლო|საქართველოს უზენაეს სასამართლოს]], როგორც უმაღლეს საკასაციო სასამართლოს სტატუსს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2006|2006 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბერს]] მიიღეს ოთხი კონსტიტუციური კანონი. ერთ-ერთი მათგანით აიკრძალა სიკვდილით დასჯა, ხოლო მე-17 მუხლს დაემატა მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, იკრძალება დაკავებული პირის ფიზიკური და ფსიქიკური იძულება. შემდეგი კონსტიტუციური კანონები ეხება პრეზიდენტის, როგორც საქართველოს სამხედრო ძალების მთავარსარდლის უფლებამოსილებებს; საქართველოს პარლამენტისა და პრეზიდენტის არჩევნების რეგულაციას, პრეზიდენტის უფლებამოსილებას საგარეო ურთიერთობაში; მართლმსაჯულებისა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საკითხებს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[11 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონი შეეხო პრეზიდენტის უფლებამონაცვლეობას, [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] შემადგენლობას, სახელმწიფო რწმუნებულის — გუბერნატორის ინსტიტუტს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[12 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონის მიხედვით, პარლამენტში უნდა იყოს პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 75 და მაჟორიტარული სისტემით არჩეული 75 წევრი; საარჩევნო ბარიერი 5%-ით განისაზღვრა&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=69}}&lt;/ref&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო იმპიჩმენტის საფუძველს, პრეზიდენტის უფლებას, თანამდებობიდან გადააყენოს თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და [[საქართველოს იუსტიციის მინისტრი|იუსტიციის მინისტრები]]; [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურის]] ორგანოები შევიდა [[საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო|იუსტიციის სამინისტროს]] სისტემაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;.

[[2009|2009 წლის]] [[24 სექტემბერი|24 სექტემბრის]] კონსტიტუციური კანონით განისაზღვრა საქართველოს პარლამენტის ადგილსამყოფელი — [[თბილისი|თბილისში]] (ქუთაისში უნდა გაიმართოს პლენარული სხდომები), თუმცა მის ამოქმედებამდე მასში ცვლილებები იქნა შეტანილი და დაზუსტდა, რომ ადგილსამყოფელი იქნებოდა თბილისსა და [[ქუთაისი|ქუთაისში]].&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1405338?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი 5630-რს|author=|publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=01.07.2011|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2010 წლის რეფორმა ===
არსებითი ცვლილებები შევიდა კონსტიტუციაში [[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმის შემდეგ.

==== კომისია ====
[[2009|2009 წლის]] [[8 ივნისი]]ს [[საქართველოს პრეზიდენტი|საქართველოს პრეზიდენტმა]] გამოსცა განკარგულება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ, რომელიც ითვალიწინებდა საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისის შექნას. ამ განკარგულების საფუძველზე, კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]].

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
!  პიროვნება !! თანამდებობა
|-
| ლევან ალექსიძე || აკადემიკოსი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| გიორგი კახიანი || თსუ-ის ასისტენტ-პროფესორი
|-
| გიორგი კვერენჩხილაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| მალხაზ მაცაბერიძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| კახი ყურაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ნანა ჭიღლაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი 
|-
| ზურაბ ჯიბღაშვილი || თსუ-ის დოქტორანტი
|-
|მზია ლეკვეიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| ზურაბ დავითაშვილი || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| მარინა გარიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ვასილ გონაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი
|-
| დავით აფრასიძე || ფილოსოფიის დოქტორი, ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| [[გია ნოდია]] || ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| გია გეწაძე || იურისტი
|-
| ზაზა ბიბილაშვილი || იურისტი
|-
| ზაზა რუხაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის პროფესორი
|-
| [[იაკობ ფუტკარაძე]] || იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, სრული პროფესორი
|-
| ქეთევან ქოქრაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი
|-
| სოსო ცინცაძე || ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს დიპლომატიური აკადემიის რექტორი
|-
| თორნიკე გორდაძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი
|}

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები:

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| საზღვარგარეთის ქვეყნების კონსტიტუციური კანონმდებლობის ანალიზის || ვასილ გონაშვილი
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || ნანა ჭიღლაძე
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || გიორგი კვერენჩხილაძე
|-
| ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა || კახი ყურაშვილი
|-
| პოლიტიკის ანალიზისა და პროგნოზირების საკითხთა || სოსო ცინცაძე
|-
| პრეზიდენტის ინსტიტუტის საკითხთა || ზაზა რუხაძე
|-
| სასამართლო ხელისუფლებისა და ძირითადი უფლებების || იაკობ ფუტკარაძე
|-
| საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვისა და საქართველოს კონსტიტუციური მემკვიდრეობის საკითხთა || მალხაზ მაცაბერიძე
|-
| კონსტიტუციის საერთაშორისო-სამართლებრივ საკითხთა || ლევან ალექსიძე
|}

==== ცვლილებები ====
ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის თითქმის ყველა ნაწილს, მათ შორის, პრეამბულასაც. პრეამბულის თხრობის სტილი შეიცვალა მესამე პირში, კონსტიტუცია ემყარება არა 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს, არამედ მის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობას&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;/&gt;.

ცვლილებები შევიდა ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, ხელისუფლების ორგანოთა ნორმებში. კონსტიტუციას ჩაემატა მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საკითხებს არეგულირებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცია, თავი მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;.

[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] რეფორმით გათვალისწინებულ იქნა ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ძალაში შევიდა [[2013|2013 წლის]] [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბრის]]  საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან. ამ ცვლილებებით შეიცვალა სახელმწიფო მმართველობის ფორმა — საქართველო გახდება [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა]]. შეიზღუდა პრეზიდენტის უფლებამოსილებები. იგი აღარ არის მთავრობის მეთაური და მთავრობის ფორმირებაში ფორმალურად იღებს მონაწილეობას. გაეზარდა უფლებამოსილებები [[საქართველოს პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრს]]. იგი გახდა მთავრობის მეთაური. შემოღებულ იქნა კონტრასიგნაციის ინსტიტუტი — პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას საჭიროებს კონსტიტუციის 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლში გათვალისწინებული პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტები. სრულიად შეიცვალა მთავრობის ფორმირების წესი — მას აყალიბებს არა პრეზიდენტი, არამედ პარლამენტი. მთავრობის უფლებამოსილება მოხსნილად ითვლება ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობისთანავე. პრეზიდენტი მხოლოდ პარლამენტში საუკეთესო შედეგის მქონე მქონე საარჩევნო სუბიექტის მიერ მისთვის წარდგენილ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს წამოაყენებს, ხოლო მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადებიდან ორი დღის ვადაში ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს. თუ ორი დღის ვადაში იგი არ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს პრემიერ-მინისტრის დანიშვნის თაობაზე, პრემიერ-მინისტრი მაინც დანიშნულად ითვლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია&lt;/ref&gt;.

იმავე წელს, კონსტიტუციის ახალ რედაქციას დაემატა (კონსტიტუციური კანონი 15.12.2010წ, N4033-რს) 3 პუნქტი, რომლითაც დასრულდა მთავრობის 2009 წელს წამოყენებული ინციატივა ეკონომიკური და ფისკალური პოლიტიკის საკონტიტუციო დონეზე დარეგულირების ნაწილში.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |title=კანონპროექტი N07-1/136/7 |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112204511/https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |archivedate=12.11.2019 }}&lt;/ref&gt; კერძოდ, კონსტიტუციის 94-ე მუხლს დაემატა შემდეგი შინაარსის მე-7 პუნქტი: „ხანგრძლივი, სტაბილური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად ეკონომიკური პოლიტიკის ფუძემდებლური პრინციპები დგინდება ორგანული კანონით. მაკროეკონომიკური პარამეტრების დადგენილი ზღვრების დარღვევისა და განსაკუთრებული აუცილებლობის დროს ზღვრებისაგან გადაცდენის შემთხვევები, ასევე პარამეტრების ზღვრებთან დაბრუნების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები განისაზღვრება ორგანული კანონით.“, ხოლო 94-ე მუხლს დაემატა მე-4 და მე-5 პუნქტები, რომლითაც შეიზღუდა ხელისუფლების დისკრეცია გადასახადების დაწესებასა და ცვლილებაში,  რეფერენდუმის სასარგებლოდ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |title=განმარტებითი ბარათი  საქართველოს კონსტიტუციაში დამატებების შეტანის შესახებ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტზე |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406225622/https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |archivedate=06.04.2022 }}&lt;/ref&gt;

==== კრიტიკა ====
[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმამ საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. მისი ერთი ნაწილი თვლის, რომ ამ რეფორმას დადებითი შედეგი მოყვა, მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ამას არანაირი ცვლილება არ მოყოლია, არამედ, პირიქით, გაუარესდა მდგომარეობა. დადებით მხარედ ყველა ასახელებს იმას, რომ შეიზღუდა პრეზიდენტის ძალაუფლება და მისი უფლებამოსილებები გადანაწილდა ხელისუფლების სხვა შტოებზე, განსაკუთრებით კი, პრემიერ-მინისტრზე — მას საგრძნობლად გაეზარდა უფლებამოსილებები. მაგრამ სწორედ ეს გახდა ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი საზოგადოებაში გამოწვეული დავისა. კონსტიტუციური რეფორმის მოწინააღმდეგეთა და ზოგიერთი ოპოზიციური პარტიის აზრით, განხორციელებული კონსტიტუციური რეფორმა ემსახურებოდა არა მდგომარეობის გაუმჯობესებას, არამედ [[მიხეილ სააკაშვილი]]ს ხელისუფლებაში დარჩენას&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ghn.ge/print-25428.html |title=SMS-კონსტიტუცია, „გათიშული“ ოპოზიცია |date=25.10.10 |publisher=„ჯი-ეიჩ-ენი“, ზაალ ანჯაფარიძე}}&lt;/ref&gt;.

=== 2011-2013 წწ ===
[[2011]] წლიდან [[2013]] წლის ჩათვლით რამდენიმე ცვლილება და დამატება შევიდა საქართველოს კონსტიტუციაში.

2011 წლის [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონით (N5630-რს) ხუთ მუხლში. სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მყოფ პირთაგან ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩამდენთათვის დაშვებულ იქნა არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება. შეიცვალა პარლამენტის წევრთა მანდატების განაწილების წესი – საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისათვის დადგენილზე ნაკლები მანდატის მოგროვების შემთხვევაში, საარჩევნო სუბიექტებს მანდატები შეევსებათ ფრაქციის შექმნისათვის საჭირო მინიმალურ რაოდენობამდე. შეიცვალა [[ვეტო|ვეტოს]] დაძლევის წესი, კერძოდ: კანონის პროექტი პირვანდელი სახით „მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. ორგანული კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. კონსტიტუციური კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ დაზუსტდა კონსტიტუციის გადასინჯვის წესიც: „კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1556256?publication=0 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |date=25.10.10 |publisher=საქართველოს პარლამენტი|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

2012 წლის [[22 მაისი|22 მაისის]] კონსტიტუციური კანონით საქართველოს მოქალაქის პარლამენტის წევრად აარჩევის ასაკი 25-დან 21 წელზე ჩამოვიდა. ასევე, ერთჯერად 2014 წლის 1 იანვრამდე საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის და ხმის მიცემის უფლება მიეცათ პირებს, რომლებიც დაბადებული იყვნენ და ბოლო 5 წლის განმავლობაში მუდმივად ცხოვრობენ საქართველოში და ნორმის ამოქმედების მომენტისთვის გააჩნდათ [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეობა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661721?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6238-Iს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; 2012 წელსვე [[საქართველოს კონტროლის პალატა]] შეიცვალა [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური|სახელმწიფო აუდიტის სამსახურით]],&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილებით, სამსახურის სახელწოდებაში, მისი წინამორბედისგან განსახვავებით, აღარ ფიგურირებს სიტყვა „საქართველოს“.&lt;/ref&gt; რომელსაც ხელმძღვანელობს [[გენერალური აუდიტორი]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661745?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6239-Iს|author= |publisher=საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; და კონსტიტუციაში აისახა [[ლაზიკა (ქალაქი)|ქალაქ ლაზიკის]] შესახებ ჩანაწერი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1696093?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6602-რს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2017 წლის რეფორმა ===
[[2016]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2016)|საპარლამენტო არჩევნების]] შემდეგ,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;აღსანიშნავია, რომ მე-9 მოწვევის პარლამენტში „ქართული ოცნება“ წარმოდგენილ იქნა [[საკონსტიტუციო უმრავლესობა|საკონსტიტუციო უმრავლესობით]].&lt;/ref&gt; 15 დეკემბრის N65-Iს დადგენილებით [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] შექმნა [[სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]], რომელსაც [[2017]] წლის [[30 აპრილი|30 აპრილამდე]] უნდა ემუშავა კონსტიტუციის მორიგ გადასინჯვაზე. კონსტიტუციის გადასინჯვა კოალიცია „[[ქართული ოცნება|ქართული ოცნების]]“ ერთ-ერთი წინასაარჩევნო დაპირება იყო ჯერ კიდევ [[2012]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2012)|საპარლამენტო არჩევნებისთვის]], სადაც საპროგრამო დოკუმენტში გაცხადებულ იქნა მმართველობის საპარლამენტო მოდელის მხარდაჭერა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ivote.ge/images/doc/pdfs/ocnebis%20saarchevno%20programa.pdf |title=საარჩევნო პროგრამა |work=კოალიციის სადამფუძნებლო დეკლარაცია |author=[[ქართული ოცნება]] |publisher=[http://www.ivote.ge ivote.ge] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zedelashvili, 2017&quot;&gt;{{cite web|url=http://constitutionnet.org/news/2017-constitutional-reform-georgia-another-misguided-quest-or-genuine-opportunity|title=2017 Constitutional Reform in Georgia: another misguided quest or genuine opportunity? |work=News article |author=Davit Zedelashvili |publisher=[http://constitutionnet.org constitutionnet.org] |language={{en}} |date=31.01.2017 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა იქვე აღინიშნა, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება კონსტიტუციური მოწყობის თაობაზე მიღებული იქნებოდა ფართო სამოქალაქო შეთანხმების საფუძველზე.&lt;/ref&gt; თუმცა მანამდე დაწყებული გადასინჯვის მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კერძოდ, 2013 წლის 4 ოქტომბრის საქართველოს პარლამენტის N1479-Iს დადგენილებით ასევე შეიქმნა სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია, რომელსაც კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი პარლამენტისთვის 2014 წლის 1 სექტემბრამდე უნდა წარედგინა, რაც ვერ მოხერხდა ორგზის გადავადდების მიუხედავად და საბოლოოდ 2016 წლის 29 თებერვალს კომისიას ვადა ამოეწურა.&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 4 თვის მუშაობის შედეგად, 2017 წლის [[22 აპრილი|22 აპრილს]] საკონსტიტუციო კომისიამ კენჭი უყარა და დაამტკიცა საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი, რომელიც სხვა ცვლილებებთან და დამატებებთან ერთად, მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტს მთლიანად უცვლიდა რედაქციას.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;იურიდიული ტექნიკის თვალსაზრისით შეიცვალა ყველა მუხლი, ხოლო უმეტესობა — შინაარსობრივადაც.&lt;/ref&gt; ამით კომისიამ მუშაობა დაასრულა&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3660150?publication=0 |title=„სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილების ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N810-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt; და მიღებული კონსტიტუციური კანონის პროექტი 108 წევრის ინიციატივით 1 მაისს წარედგინა პარლამენტს, რის შემდეგაც დაიწყო საყოველთაო სახალხო განხილვები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მათი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N742-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=03.05.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საკონსტიტუციო ცვლილებების საყოველთაო-სახალხო განხილვის ფორმატში საჯარო შეხვედრები 2 ეტაპად გაიმართა. I ეტაპი მიმდინარეობდა: ქუთაისში, ამბროლაურში, ჩოხატაურში, ბათუმში, ზუგდიდში, ახალციხეში, გორში, თელავში, მცხეთაში, რუსთავში, თბილისში. II ეტაპი გაგრძელდა: ზესტაფონში, სამტრედიაში, სიღნაღში, ხულოში, კასპში, ოზურგეთში, მესტიაში, ყაზბეგში, მარტვილში და თბილისის 9 რაიონში - ჯამში 29 შეხვედრა. ასევე გროვდებოდა წერილობითი ინფორმაციაც. კომისიამ შემაჯამებელი ოქმი მოამზადა 5 ივნისს და გაუგზავნა საქართველოს პარლამენტს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის (N07–3/52, 01.05.2017) საყოველთაო–სახალხო განხილვის შემაჯამებელი ოქმი |work=ირაკლის კობახიძის წერილი საქართველოს პარლამენტს |author=საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისი |publisher=[https://info.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=05.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

პროცესის პარალელურად საქართველოს პრეზიდენტი [[გიორგი მარგველაშვილი]], რომელმაც მანამდე უარი განაცახადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლის მონაწილეობაზე,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/161191/ |title=პრეზიდენტის ადმინისტრაცია უარს ამბობს საკონსტიტუციო კომისიაში მუშაობაზე |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=12.12.2016 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად ეწეოდა საინფორმაციო კამპანიას „კონსტიტუცია ყველასია“, რომლის მიზანიც იყო კონსტიტუციის შექმნის პროცესში საზოგადოების ჩართულობისა და მონაწილეობის უზრუნველყოფა, ასევე  ცნობიერების ამაღლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/178991/ |title=პრეზიდენტმა კამპანია “კონსტიტუცია ყველასია” დაიწყო |work=ახალი ამბები |author=გუკი გიუნაშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=10.03.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{{ციტატა|ჩვენ არაერთხელ განვაცხადეთ, რომ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელთა არმონაწილეობა კომისიის მუშაობაში აბსოლუტურად დაუსაბუთებელი იყო. მიზეზი ის იყო,რომ არ დავეთანხმეთ პრეზიდენტის მიერ შემოთავაზებულ ფორმატს, რომლის მიხედვით, კომისიას სამი თანახელმძღვანელი უნდა ჰყოლოდა. ეს რეალურად საპრეზიდენტო ფორმატის შემოთავაზებას ნიშნავდა. ამის სანაცვლოდ, საზოგადოებას შევთავაზეთ საპარლამენტო ფორმატი და ამას ჰქონდა ძალიან მყარი საფუძველი, რომელიც პირველ რიგში, კონსტიტუციაში მდგომარეობდა. ერთადერთი ორგანო, რომლის წიაღიდანაც შეიძლება მოხდეს საკონსტიტუციო ცვლილებების ინიციირება, არის საქართველოს პარლამენტი. აქედან გამომდინარე, საპარლამენტო ფორმატს ალტერნატივა არ ჰქონდა.|ირაკლი კობახიძე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/irakli-kobaxidze-sakonstitucio-cvlilebebis-mizania-demokratiuli-ganvitarebis-konstituciuri-garantiebis-sheqmna.page |title=ირაკლი კობახიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებების მიზანია დემოკრატიული განვითარების კონსტიტუციური გარანტიების შექმნა |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=19.07.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;}}

საქართველოს პარლამენტმა კანონპროექტი საკონსტიტუციო უმრავლესობით ოპოზიციის ხმების გარეშე, ორი მოსმენით 2017 წლის ივნისში მიიღო,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/parlamentma-konstituciuri-kanonproeqtebi-meore-mosmenit-miigo.page |title=პარლამენტმა კონსტიტუციური კანონპროექტები მეორე მოსმენით მიიღო |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.06.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt; რამაც კიდევ უფრო დაძაბა პოლიტიკური ვითარება რეფორმის გარშემო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204331/ |title=ჯანი ბუკიკიო: ახალი კონსტიტუცია მხოლოდ ერთმა პარტიამ არ უნდა მიიღოს |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=29.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; მმართველმა პარტიამ გადაწყვიტა [[ვენეციის კომისია|ვენეციის კომისიის]] საბოლოო დასკვნის მიღებამდე გადაედო მესამე მოსმენა პარლამენტში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204546/ |title=პრემიერი: კონსტიტუციის მესამე მოსმენამდე ვენეციის კომისიასთან მუშაობას გავაგრძელებთ |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; განსაკუთრებული აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვიეს კანონპროექტით შემოთავაზებულმა პრეზიდენტის და პარლამენტის არჩევის წესებმა და მათმა გარდამავალმა დებულებებმა, ასევე პროცედურულმა საკითხებმა, რამაც თავის მხრივ კონსტიტუციის დაბალი ლეგიტიმაციის კითხვები გააჩინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213973/ |title=ორი მოსმენით მოსესაც არ მიუღია ათი მცნება – პრეზიდენტი საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღებაზე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213988/ |title=ხელისუფლება კომპრომისის იმიტაციის შექმნას ცდილობს – კორძაია “ოცნების განახლებულ დიალოგზე” |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/215486/ |title=ოპოზიციის წერილობითი პასუხი საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მმართველ გუნდს |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=22.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საბოლოო პარლამენტმა მესამე მოსმენა სექტემბერში ჩანიშნა, რისთვისაც საჭირო გახდა რიგგარეშე სხდომის მოწვევა და რაზეც თავის მხრივ პრეზიდენტმა უარი განაცხადა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222097/ |title=პრეზიდენტი კონსტიტუციაზე რიგგარეშე საპარლამენტო სხდომას არ დანიშნავს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=25.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ამის მიუხედავად, კონსტიტუციის მაშინდელი რედაქციის შესაბამისად, პარლამენტი მაინც შეიკრიბა და [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]] მესამე მოსმენით კენჭი უყარა ცვლილებების პროექტს. სხდომა პროტესტის ნიშნად დატოვეს საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენლებმა. საბოლოოდ, კანონპროექტი 117 მომხრე და 2 წინააღმდეგი შედეგით დამტკიცდა და იმავე დღესვე გაუგზავნა პრეზიდენტს ხელმოსაწერად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/parlamentma-daamtkitsa-sakonstitutsio-tsvlilebata-proekti/28757897.html |title=ფართო კონსენსუსის გარეშე დამტკიცებული კონსტიტუცია |work=ახალი ამბები, პოლიტიკა |author=ლელა კუნჭულია |publisher=[https://www.radiotavisupleba.ge/ რადიო თავისუფლება] |date=26.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

საქართველოს პრეზიდენტმა საკონსტიტუციო პროცესში ჩართული პოლიტიკური პარტიებთან კონსულტაციები გამართა. გიორგი მარგველაშვილმა შეხვედრაზე ასევე მიიწვია საპრალამენტო უმრავლესობის წევრები, თუმცა არც მათ და არც მმართველ პარტიას პროცესში მონაწილეობა არ მიუღიათ. პოლიტიკური პარტიები კონსტიტუციის მიღებულ რედაქციაზე ვეტოს დადებას ითხოვდნენ პრეზიდენტისგან. თავის მხრივ [[საპარლამენტო უმრავლესობა]] პრეზიდენტს, როგორც კონსესუს, სთავაზობდა ვეტო მხოლოდ ორ ნაწილში, ბონუსების ამოღების და ბლოკების გაუქმების ნაწილში გამოიყენებინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222910/ |title=პრეზიდენტი მზადაა შეხვდეს „ქართულ ოცნებას” და გააგრძელოს შეხვედრები ოპოზიციასთან – ჩიხრაძე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=28.09.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/223994/ |title=მარგველაშვილი უმრავლესობას კონსტიტუციასთან დაკავშირებით პრეზიდენტის სასახლეში იწვევს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=03.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; საბოლოოდ პრეზიდენტმა, 9 ოქტომბერს, კანონპროექტს [[ვეტო]] დაადო და მოტივირებული შენიშვნებით დაუბრუნა პარლამენტს ხელახლა განსახილვევლად. პრეზიდენტის განცხადებით, მის მიერ პარლამენტში წარდგენილი 6-პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნებიდან პირველი 4 პუნქტი, სრულად იმეორებდა ვენეციის კომისიის წინაშე „ქართული ოცნების“ მიერ აღებულ ვალდებულებას და ესენი იყო: ბონუსის, საარჩევნო ბლოკების, საკონსტიტუციო სასამართლოსა და აღმსარებლობის თავისუფლების საკითხები, ხოლო მე-5 საკითხი — 2020 წელს პროპორციული არჩევნების დანიშვნის საკითხი — მისი თქმით ასევე „ქართულ ოცნებას“ ეკუთვნოდა. ბოლო საკითხი კი ეხებოდა პრეზიდენტის არჩევის წესს და პრეზიდენტი საკითხის მომავალში განხილვას სთავაზობდა პარლამენტს, ხოლო პირდაპირი არჩევის წესის დატოვებას იმ დრომდე, სანამ საქართველოს ეყოლებოდა ორპალატიანი პარლამენტი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |title=საქართველოს პრეზიდენტმა პარლამენტს 6 პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნები გაუგზავნა |work=სიახლეები |author=პრესსამსახური |publisher=[https://www.president.gov.ge/geo/ საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია] |date=09.10.2017 |accessdate=19.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191019115259/https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |archivedate=19.10.2019 }}&lt;/ref&gt; პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებს მხარი არასამთავრო სექტორის ნაწილმაც დაუჭირა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/224708/ |title=NGO-ები: პრეზიდენტის შეთავაზება კონსტიტუციაზე ჩიხიდან გამოსვლის შესაძლებლობაა |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=07.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; პარლამენტმა არ გაიზიარა პრეზიდენტის მოტივირებული შენიშვნები და 13 ოქტომბრის რიგგარეშე სხდომაზე კენჭი უყარა კანონპროექტის პირვანდელ (წარდგენილ) რედაქციას. სხდომაზე რეგისტრაცია 124-მა წევრმა გაიარა, აქედან პრეზიდენტის შენიშვნებს 110 მოწინააღმდეგე და 8 მომხრე ჰყავდა. კონსტიტუციური კანონის პროექტის პირვანდელ რედაქციას კი მხარი 117-მა წევრმა დაუჭირა. სხდომა განხილვამდე დატოვა ფრაქია „ნაციონალურმა მოძრაობამ“, ხოლო ფრაქია „ევროპულმა საქართველომ“ პროცესი სხდომაზე მიტანილი სპეციალური ბანერით გააპროტესტა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/225936/ |title=პარლამენტმა პრეზიდენტის ვეტო დაძლია და ახალი კონსტიტუცია დაამტკიცა |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=13.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; მიღებული კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს, 2017) ხელმოსაწერად გაეგზავნა პრეზიდენტს. არსებობდა მოლოდინი, რომ დაპირისპირების ფონზე პრეზიდენტი ხელს არ მოაწერდა კანონს, თუმცა მან [[19 ოქტომბერი|19 ოქტომბერს]] კანონს ხელი მოაწერა და ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/227053/ |title=პრეზიდენტმა კონსტიტუციას ხელი მოაწერა |work=ახალი ამბები |author=მიშა მეფარიშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=19.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

ამის შემდგომ, საპარლამენტო უმრავლესობამ კონსტიტუციის ტექსტის მორიგ გადასინჯვაზე დაიწყო მუშაობა უკვე მიღებულ კანონში (N1324-რს&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3811818?publication=1 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=13.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;) ცვლილებების განხილვით, რაც მეტწილად განპირობებული იყო ბონუსების ამოღებისა და ბლოკების ერთჯერადად დატოვების დაპირებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229780/ |title=პარლამენტი ახალი საკონსტიტუციო ცვლილებებისთვის ემზადება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; ამჯერადაც პროცესი პოლიტიკური დაძაბულობის და დაპირისპირების ფონზე წარიმართა. ოპოზიციურმა ფრაქციებმა უარი განაცხადეს გადასინჯვის პროცესში მონაწილეობაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229872/ |title=გოცირიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებები ინდურ სერიალებს დაემსგავსა |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/230145/ |title=“ევროპული საქართველო” საკონსტიტუციო კომისიის მუშაობაში არ ჩაერთვება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=31.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; [[2 ნოემბერი|2 ნოემბერს]] საქართველოს პარლამენტს 116 წევრის ინიციატივით წარედგინა ცვლილებების მორიგი პროექტი, რომელიც გარდა ბონუსების და ბლოკების დაპირებული საკითხისა, ცალკეულ ნორმათა სამართლებრივ და რედაქციულ დაზუსტებებს ითვალისწინებდა.&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;/&gt; საბოლოოდ, 2017 წლის საკონსტიტუციო რეფორმა დასრულდა 2018 წლის [[23 მარტი|23 მარტს]], საქართველოს კონსტიტუციური კანონის N2071-IIს მიღებით.&lt;ref name=&quot;2071-IIს&quot;&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4110673?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=23.03.2018 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

2017 წლის რეფორმის შედეგად მიღებული კონსტიტუციის ახალი რედაქცია საბოლოოდ ძალაში შევიდა [[2018]] წელს საქართველოს მომდევნო პრეზიდენტის – [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილის]] მიერ ფიცის დადებისთანავე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/story/141580-saqartvelos-konstituciis-axali-redaqcia-dzalashi-shevida |title=საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია ძალაში შევიდა |work=საქართველოს კონსტიტუცია |author= |publisher=[http://www.tabula.ge/ge/ ტაბულა] |date=16.12.2018 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

==== კომისია ====
2016 წელს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] N253/3 ბრძანებით დამტკიცდა საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა, რომელშიც შევიდნენ: საპარლამენტო უმრავლესობის და უმცირესობის წევრები, წევრები სხვა ფრაქციებიდან და დამოუკიდებელი [[საქართველოს პარლამენტის წევრი|დეპუტატები]], აგრეთვე იმ პარტიის წარმომადგენლები, რომელთაც ვერ გადალახეს [[საარჩევნო ბარიერი]] მაგრამ მიიღეს ამომრჩეველთა ხმების 3% მაინც. კომისიის წევრებად დასახელდნენ ასევე: საქართველოს პრეზიდენტის,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა პრეზიდენტმა უარი განაცხადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლების მონაწილეობაზე, რითაც უნდობლობა გამოუცხადა კომისიას.&lt;/ref&gt; მთავრობის და სასამართლოს წარმომადგენლები, აჭარისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს და მთავრობის თავმჯდომარეები, [[საქართველოს სახალხო დამცველი]], [[საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი]], [[გენერალური აუდიტორი]], [[ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი]], დამოუკიდებელი ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლები. ჯამში კომისია შედგებოდა 73 წევრისგან.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://constitution.parliament.ge/22 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა |work=ვებ გვერდი |author= |publisher=[http://constitution.parliament.ge სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია] |date=23.12.2016 |accessdate=13.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190721175248/http://constitution.parliament.ge/22 |archivedate=21.07.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/ajax/downloadFile/54381/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9D_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობის დამტკიცების შესახებ |work=ბრძანება N253/3 |author=[[საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე]] |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.12.2016 |accessdate=12.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
! სტატუსი !! პიროვნება !! წარმომადგენლობა
|-
| თავმჯდომარე || ირაკლი კობახიძე || საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე
|-
| მდივანი || თამარ ჩუგოშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || არჩილ თალაკვაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზვიად ძიძიგური || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ვოლსკი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ილია ნაკაშიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მამუკა მდინარაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კახაბერ ოქრიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კობა ნარჩემაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სიმონ ნოზაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ნინო გოგუაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ეკა ბესელია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ვანო ზარდიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || დავით მათიკაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი კახიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ირაკლი სესიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ლილუაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სოფიო კილაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გედევან ფოფხაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მანანა კობახიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაქარია ქუცნაშცილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაზა გაბუნია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სავალან მირზოევი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ენზელ მკოიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სერგი კაპანაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ოთარ კახიძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || გიორგი ტუღუში || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ზურაბ ჭიაბერაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ხათუნა გოგორიშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || სალომე სამადაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || მამუკა ჩიქოვანი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირაკლი აბესაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირმა ინაშვილი || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || ნატო ჩხეიძე || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || სალომე ზურაბიშვილი || პარლამენტის დამოუკიდებელი წევრი
|-
| წევრი || შალვა შავგულიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || დიმიტრი ლორთქიფანიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || გიორგი გუგავა || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ნიკა მაჭუტაძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ანა ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ეკა გიგაური || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მიხეილ ბენიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ლაშა ტუღუში || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || არნო სტეპანიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || დავით ასათიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || რატი ბრეგაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვასილ გონაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ავთანდილ დემეტრაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ მენაბდე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || შალვა პაპუაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზაზა რუხაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მინდია უგრეხელიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || თენგიზ შარმანაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ძაბირაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ჯონი ხეცურიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ხმალაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ანა ფირცხალაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზვიად კორძაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|}

კომისიამ მუშაობა წარმართა თემატურ ჯგუფებად:
* ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, სასამართლო ხელისუფლების, საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულისა და ზოგადი და გარდამავალი დებულებების საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პარლამენტის, ფინანსებისა და კონტროლის და საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს მთავრობისა და თავდაცვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი.

====ცვლილებები====
რეფორმის შედეგად ცვლილებები განიცადა კონსტიტუციის მთლიანმა ტექსტმა,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით პრეამბულა არ შეცვლილა, ის ჩასწორდა პუნქტუაციის თვალსაზრისით.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?impose=diff&amp;p1=35&amp;p2=33&amp;diffPage=1&amp;publication=35 |title=კონსტიტუციის კონსოლიდირებული ვერსიების შედარება |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=2013 და 2018 წლის ვერსიები |accessdate=28.10.2019}}&lt;/ref&gt; როგორც რედაქციული, ისე სამართლებრივ ნორმათა გადამუშავების თვალსაზრისით. კონსტიტუციის ახალი რედაქცია შედგება: პრეამბულისგან, 11 თავისა და 78 მუხლისგან. ძველი რედაქციისგან განსხვავებით, თითოეული მუხლი დასათაურებულია და მათში ასახულია მუხლის შინაარსი.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;ასე მაგალითად, პირველი მუხლი, რომელიც სახელმწიფო დამოუკიდებლობას და ტერიტორიულ მთლიანობას ეხება, ეწოდა „სახელმწიფო სუვერენიტეტი“.&lt;/ref&gt;

'''კონსტიტუციურ ნორმად იქცა:'''
* შშმ პირების და მათთვის განსაკუთრებული პირობების შექმნის სახელმწიფო ვალდებულება;
* მოქალაქის სარჩელის „გონივრულ ვადაში” განხილვის უფლება;
* ინტერნეტით თავისუფალი სარგებლობის უფლება; 
* აკადემიური თავისუფლება;
* ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით; 
* სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი; 
* ადვოკატის უფლებების შეუფერხებელი განხორციელება და ადვოკატთა თვითორგანიზების უფლება;
* სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის უფლება.

'''შეიცვალა:'''
* პრეზიდენტის, დეპუტატის და საკონსტიტუციოს მოსამართლის ასაკი და კერძოდ, გაიზარდა;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;პარლამენტის დეპუტატი ვერ იქნება 25 წელზე უფრო ახალგაზრდა, პრეზიდენტი უნდა იყოს სულ მცირე 40 წლის, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე — არანაკლებ 35 წლის.&lt;/ref&gt;
* პრეზიდენტის არჩევის წესი — 2023 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა არაპირდაპირი წესით საარჩევნო კოლეგიის მიერ, 5 წლის ვადით დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობაში იქნება 300 წევრი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;საარჩევნო კოლეგიაში შევლენ: საქართველოს პარლამენტის და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოების ყველა წევრი. საარჩევნო კოლეგიის სხვა წევრებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ ორგანული კანონის საფუძველზე განსაზღვრული კვოტების შესაბამისად, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოების შემადგენლობიდან ასახელებენ შესაბამისი პოლიტიკური პარტიები. კვოტები განისაზღვრება პროპორციული გეოგრაფიული წარმომადგენლობის პრინციპის დაცვითა და ადგილობრივი თვითმმართველობის პროპორციული წესით ჩატარებული არჩევნების შედეგების პროპორციის მიხედვით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობას ამტკიცებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია.&lt;/ref&gt;
* პროკურატურა გამოვიდა იუსტიციის სამინისტროს შემადგენლობიდან და გახდა დამოუკიდებელი და პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანო; 
* ომბუდსმენის თანამდებობაზე ერთი და იგივე პირის არჩევა აიკრძალა;
* უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების რაოდენობა გაიზარდა 28 მოსამართლემდე, რომელთაც [[იუსტიციის უმაღლესი საბჭო|იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს]] წარდგინებით უვადოდ (ხოლო თავმჯდომარეს 10 წლით) სრული შემადგენლობის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;დანიშვნამდე 3 წლის გამოსაცდელი ვადით და შემდგომ ორგანული კანონით დადგენილი ასაკის მიღწევამდე.&lt;/ref&gt;
* საკონსტიტუციო სასამართლო მიმდინარე საარჩევნო წელს ვერ განიხილავს საარჩევნო კანონმდებლობის მომწესრიგებელ ნორმებს;
* პარლამენტის წევრები აირჩევიან პროპორციული სისტემით. არჩევნებში მონაწილეობას მხოლოდ პოლიტიკური პარტიები შეძლებენ. ფრაქციის შესაქმნელად არანაკლებ 7 დეპუტატი იქნება საჭირო და ერთი პოლიტიკური პარტიის წარდგენით არჩეული წევრები ვერ შექმნიან ერთზე მეტ ფრაქციას;
* პარლამენტის ადგილსამყოფელი. ამის მარეგულირებელი ნორმა ამოღებულია კონსტიტუციის ტექსტიდან და რეგულირდება მხოლოდ პარლამენტის რეგლამენტით;
* გაუქმდა [[უშიშროების საბჭო]] და მის ნაცვლად, საომარი მდგომარეობის დროს, სათათბირო ორგანო – [[ეროვნული თავდაცვის საბჭო|ეროვნული თავდაცვის საბჭოს]] შექმნა განისაზღვრა, რომლის თავმჯდომარეც საქართველოს პრეზიდენტი იქნება.

'''გარდამავალი ნორმები:'''

კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს), რომელითაც კონსტიტუციას ეცვალა რედაქცია, ასევე ადგენს გარდამავალ ნორმებს, რომელითაც:
* ორგანული კანონის სტატუსი მიენიჭა საქართველოს კანონებს: „სახელმწიფო ენის შესახებ“, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“;
* 94-ე მუხლის ის ნაწილი, რომელიც არეგულირებდა ახალი გადასახადების შემოღების საკითხს რეფერენდუმის გზით, ჩამოყალიბდა კონსტიტუციური კანონის (N1324-რს) გარდამავალი ნორმის სახით, სადაც აღნიშნულია, რომ ხსენებული კანონის ამოქმედებიდან 12 წლის განმავლობაში, აქციზის გარდა, საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის ახალი სახის შემოღება ან გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ რეფერენდუმის გზით, გარდა ორგანული კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;
* [[საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნები (2018)|საქართველოს პრეზიდენტის მომდევნო არჩევნებში]] საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა 6 წლის ვადით;
* 2024 წლის 31 დეკემბრამდე პირველად განწესების შემთხვევაში უვადოდ განწესებამდე მოსამართლე თანამდებობაზე შეიძლება განწესდეს 3 წლის ვადით. განსაზღვრული ვადით განწესებულ მოსამართლეზე მოსამართლის უვადოდ განწესების დათქმა გავრცელდეს ორგანული კანონით დადგენილი წესით მისი უვადოდ განწესების შემთხვევაში;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://1tv.ge/news/prezidentis-inauguraciis-shemdeg-saqartveloshi-akhali-konstitucia-amoqmeddeba/ |title=პრეზიდენტის ინაუგურაციის შემდეგ საქართველოში ახალი კონსტიტუცია ამოქმედდება |work=ახალი ამბები |author=თეონა მანაგაძე |publisher=[https://1tv.ge/ პირველი არხი], [[სსმ]] |date=28.10.2018 |accessdate=31.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |title=რა შეცვალა ახალმა კონსტიტუციამ? მთავარი |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[https://imedinews.ge/ იმედი] |date=29.10.2017 |accessdate=31.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031185256/https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |archivedate=31.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

====კრიტიკა====
კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცესში, საწყის ეტაპზევე წარიმართა კრიტიკის ფონზე, რამდენადაც პოლიტიკურ მხარეებს შორის დაპირისპირების საგანი აღმოჩნდა თავად საკონსტიტუციო კომისიის ფორმირების საკითხი.
{{ესკიზი}}

== შინაარსი ==
პირვანდელი რედაქციით, საქართველოს კონსტიტუცია შედგებოდა პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 9 თავი და 109 მუხლი&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |title=საქართველოს კონსტიტუცია |accessdate=2011-06-25 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325195035/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |archivedate=2014-03-25 }}&lt;/ref&gt;. ამჟამად, კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 11 თავი და 124 მუხლი. კონსტიტუციას ჩაემატა მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავები, 34&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 48&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 51&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 80&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, 86&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; მუხლები, ამოღებულ იქნა 76&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და 91-ე მუხლები.

=== პრეამბულა ===
{{ციტატა|საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განვამტკიცოთ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა, ქართველი ერის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის ტრადიციებსა და საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობაზე დაყრდნობით ღვთისა და ერის წინაშე ვაცხადებთ ამ კონსტიტუციას.}}

პრეამბულაში გამოთქმულია საქართველოს მოქალაქეთა ნება, რომ დაამკვიდრონ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველყონ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განამტკიცონ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა. პრეამბულას იურიდიული ძალა არ გააჩნია.

=== ძირითადი ნაწილი ===
ძირითადი ნაწილი მოიცავს 10 თავს, რომელთაგან პირველი ეხება ზოგად დებულებებს, მეორე — საქართველოს მოქალაქეობასა და ადამიანთა უფლებებს, მესამე — საქართველოს პარლამენტს, მეოთხე — საქართველოს პრეზიდენტს, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — საქართველოს მთავრობას, მეხუთე — სასამართლო ხელისუფლებას, მეექვსე — სახელმწიფო ფინანსებსა და კონტროლს, მეშვიდე — სახელმწიფო თავდაცვას, მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — ადგილობრივ თვითმმართველობას, მერვე — კონსტიტუციის გადასინჯვას.

===== ზოგადი დებულებები =====
კონსტიტუციის პირველ თავში ჩამოყალიბებულია კონსტიტუციური წყობილების საფუძვლები. პირველი თავი აცხადებს, რომ საქართველო არის [[დემოკრატია|დემოკრატიული]] [[რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;/&gt;; ქვეყნის ტერიტორია განსაზღვრულია [[1992|1992 წლის]] [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] მდგომარეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ხელისუფლების წყაროა ხალხი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ცნობს და იცავს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს]], ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;/&gt;; საქართველოს სახელმწიფო ენა არის [[ქართული ენა|ქართული]], ხოლო [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], აგრეთვე, [[აფხაზური ენა|აფხაზური]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-8 მუხლი&lt;/ref&gt;. ხაზგასმულია [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის]] განსაკუთრებული ისტორიული როლი და აქვე აღიარებულია [[რელიგიის თავისუფლება|რწმენის სრული თავისუფლება]].&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლი&lt;/ref&gt; საქართველოს [[დედაქალაქი|დედაქალაქად]] გამოცხადებულია [[თბილისი]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-10 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მოქალაქეობა. ადამიანის ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი =====
მეორე თავში განმტკიცებულია ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლებები და მათი განხორციელების გარანტიები. მეორე თავი აცხადებს, რომ ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლი&lt;/ref&gt;; სიცოცხლე ადამიანის ხელშეუვალი უფლებაა და [[სიკვდილით დასჯა]] აკრძალულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-15 მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საკუთარი პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-16 მუხლი&lt;/ref&gt;; ადამიანის პატივი და ღირსება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ადამიანის თავისუფლება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; [[საკუთრების უფლება]] აღიარებული და ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი&lt;/ref&gt; ადამიანის პირადი ცხოვრება დაცულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლი&lt;/ref&gt;; ინტელექტუალური შემოქმედების თავისუფლება უზრუნველყოფილია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; მასმედია თავისუფალია და [[ცენზურა]] დაუშვებელია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; აღიარებულია შეკრებებისა და მანიფესტაციების თავისუფლება &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გაერთიანებების შექმნისა და მათში გაერთიანების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; უზრუნველყოფილია ამომრჩეველთა ნების თავისუფალი გამოვლინება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 28-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, სახელმწიფო თანამდებობის დაკავების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[შრომის თავისუფლება]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[უდანაშაულობის პრეზუმფცია]] &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 40-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

მეორე თავი აგრეთვე ადგენს, რომ კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის იმ უფლებებს, რომლებიც  ტექსტში პირდაპირ არაა მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობენ მისი პრინციპებიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 39-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. განსაზღვრულია [[ადამიანის უფლებები|ძირითადი უფლებების]] შეზღუდვის შესაძლებლობები საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 46-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. მეორე თავის თანახმად, შექმნილია [[საქართველოს სახალხო დამცველი]]ს ინსტიტუტი, რომელიც ზედამხედველობს ქვეყანაში [[ადამიანის უფლებები]]ს დაცვას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 43-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პარლამენტი =====
მესამე თავი არეგულირებს [[საქართველოს პარლამენტი]]ს ჩამოყალიბების, მის უფლებამოსილებებსა და უფლებამოსილების შეწყვეტის წესს, დეპუტატთა სამართლებრივ სტატუსსა და გარანტიებს, დეპუტატის [[იმუნიტეტი|იმუნიტეტს]], [[ინდემნიტეტი|ინდემნიტეტს]]. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს,  აკონტროლებს [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] საქმიანობას და სხვ.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 48 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პრეზიდენტი =====
მეოთხე თავში მოცემულია [[საქართველოს პრეზიდენტი]]ს სტატუსი, უფლებამოსილებები, მისი არჩევის, უფლებამონაცვლეობისა და [[იმპიჩმენტი]]ს წესი. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი. იგი კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 69-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მთავრობა =====
მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი არეგულებს საკითხებს [[საქართველოს მთავრობა|საქართველოს მთავრობის]] შესახებ. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სასამართლო ხელისუფლება =====
მეხუთე თავში მოცემულია საკითხები საქართველოს სასამართლო ხელისუფლების შესახებ. საკონსტიტუციო კონტროლის ორგანოა [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მართლმსაჯულებას ახორციელებენ [[საქართველოს საერთო სასამართლოები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. ამ თავში ასევე მოცემულია საკონსტიტუციო და უზენაესი სასამართლოს ფორმირების წესი, მათი უფლებამოსილებები, შემადგენლობა, მოსამართლეთა სამართლებრივი სტატუსი და გარანტიები. დაუშვებელია საგანგებო და სპეციალური სასამართლოების შექმნა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო ფინანსები და კონტროლი =====
მეექვსე თავში მოცემულია სახელმწიფო ბიუჯეტის მიღების წესი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 92-ე და 93-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; დადგენილია მოქალაქეთა ვალდებულება, გადაიხადონ გადასახადები და მოსაკრებლები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; [[საქართველოს ეროვნული ბანკი]]ს სტატუსი, ეროვნული ბანკის საბჭოს ფორმირების წესი, შემადგენლობა და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 96-ე და 96-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური]]ს საქმიანობა, სტატუსი და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 97-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო თავდაცვა =====
მეშვიდე თავი აცხადებს, რომ თავდაცვითი [[ომი]] საქართველოს სუვერენული უფლებაა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ქვეყნის დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად, აგრეთვე საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად საქართველოს ჰყავს [[საქართველოს შეიარაღებული ძალები|სამხედრო ძალები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; საქართველოს დაცვა საქართველოს ყოველი მოქალაქის მოვალეობაა. სამხედრო ვალდებულების მოხდა საამისო უნარის მქონე ყველა მოქალაქის ვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101-ე მუხლი&lt;/ref&gt;;  ამ თავში მოცემულია ნორმები [[ეროვნული უშიშროების საბჭო]]სა და სამხედრო ძალების გამოყენების შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-100 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== ადგილობრივი თვითმმართველობა =====
მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი აწესრიგებს [[საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობა|ადგილობრივი თვითმმართველობის]] საკითხებს, მის უფლებამოსილებებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლი&lt;/ref&gt;, სტატუსს, თვითმმართველი ერთეულის დამოუკიდებლობის გარანტიებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების შექმნისა და საქმიანობის წესს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== კონსტიტუციის გადასინჯვა =====
მერვე თავი ითვალისწინებს კონსტიტუციის გადასინჯვის ორ სახეს, ზოგადსა და ნაწილობრივს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. ზოგადი გადასინჯვა გულისხმობს ახალი კონსტიტუციის მიღებას, ხოლო ნაწილობრივი — არსებულ ტექსტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=65}}&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის კანონპროექტის შეტანის უფლება აქვთ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტს და არანაკლებ 200 000 ამომრჩეველს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot; /&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი წარედგინება საქართველოს პარლამენტს, რომელიც აქვეყნებს მას საყოველთაო-სახალხო განხილვისათვის. პარლამენტში კანონპროექტის განხილვა იწყება მისი გამოქვეყნებიდან ერთი თვის შემდეგ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონს, კონსტიტუციის 68-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით, ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პრეზიდენტი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

=== გარდამავალი დებულებები ===
მეცხრე თავში რეგლამენტირებულია კონსტიტუციის ძალაში შესვლის პირობები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლი&lt;/ref&gt; და წესები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 109-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, მისი ამოქმედების შედეგები კანონმდებლობისათვის, სახელმწიფო ვალდებულება კონსტიტუციის ძალაში შესვლამდე ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეგისტრაციის, კონსტიტუციასთან და კანონებთან შესაბამისობის მოყვანის შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 106-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ ორგანული კანონის მიღების ვადა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 107-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია]]
* [[სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური კანონი]]

==ლიტერატურა==
* საქართველოს კონსტიტუცია
* {{cite book |ref=CITEREFდემეტრაშვილიკობახიძე(2010) |year=2010 |author=ა. დემეტრაშვილი |coauthors=ი. კობახიძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref=CITEREFცნობილაძე(2004) |year=2004 |author=პ. ცნობილაძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |edition=ტომი პირველი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref= |year=2010 |author=კ. კუბლაშვილი |title=ძირითადი უფლებები |location=თბილისი |publisher= }}
*{{წიგნი|ავტორი=გაული ვ.|სათაური=„კონსტიტუციის შემუშავება და მიღება საქართველოში (1993-1995)“|გამომცემლობა=IRIS Georgia|ორიგინალი=Verfassungsgebung in Georgien|ადგილი=თბილისი|წელი=2002 [2001]|isbn=99928-0-447-5|ბმული=}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:The_Constitucion_Of_Georgia_(1995)_Geo,_Rus,_Eng,_Deu.pdf საქართველოს კონსტიტუცია (1995) ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე, თბ., 1996]
* [http://parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge საქართველოს კონსტიტუცია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104141718/http://www.parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge |date=2013-11-04 }}
* [http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი]
* [http://www.venice.coe.int/ ვენეციის კომისია]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/konstitucia_proeqti.pdf საქართველოს კონსტიტუციური კანონი საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/dadgenileba.pdf „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მისი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის შესახებ პარლამენტის დადგენილება]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/meetings.html საჯარო განხილვის კომისიის შეხვედრები]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/articles.html ექსპერტთა აზრი]
* [http://www.parliament.ge/comentari.php კომენტარები „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონზე]

== სქოლიო ==
&lt;div style=&quot;height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;&quot; class=&quot;scrollbox&quot;&gt;

=== შენიშვნა ===
{{სქოლიო|group=შენიშვნა}}

=== წყარო ===
{{სქოლიო|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

{{საქართველოს ნორმატიული აქტები}}
{{ევროპა თემატურად|კონსტიტუცია|ევროპის კონსტიტუციები}}
{{აზია თემატურად|კონსტიტუცია|აზიის კონსტიტუციები}}
{{საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი}}

[[კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუცია|*]]</text>
      <sha1>i8rz6cnbctkv0eclzya92vpswwwvrcr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378253</id>
      <parentid>5378251</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176255" sha1="pvn56v3byogzx9ypsprcdt3phximoow" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0}}{{ინფოდაფა დოკუმენტი
|ზედა=[[ფაილი:Greater coat of arms of Georgia.svg|50პქ|ცენტრი]]
|სახელწოდება         =საქართველოს კონსტიტუცია
|ფაილი      = Constitution of Georgia (Country).jpg
|სიგანე           = 
|წარწერა          = საქართველოს კონსტიტუცია
|შექმნის თარიღი    = [[2 ივლისი]], [[1995]] 
|რატიფიკაცია = [[24 აგვისტო]], [[1995]]
|შენახვის ადგილი   = [[საქართველოს პარლამენტი]]
|ავტორი            = [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]]
|ხელისმომწერნი       = საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრები
|მიზანი             = 
}}

'''საქართველოს კონსტიტუცია''' — [[საქართველო]]ს სახელმწიფოს უზენაესი კანონი, მიღებულ იქნა [[საქართველოს პარლამენტი]]ს მიერ [[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს. იგი ძალაში შევიდა [[1995|1995 წლის]] საქართველოს ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობის დღიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით, საქართველო არის დამოუკიდებელი, ერთიანი და განუყოფელი სახელმწიფო, რაც დადასტურებულია [[1991|1991 წლის]] [[31 მარტი|31 მარტს]] ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის, [[აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ასსრ]]-სა და ყოფილ [[სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი|სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში]] ჩატარებული [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი (1991)|რეფერენდუმით]] და [[1991|1991 წლის]] [[9 აპრილი]]ს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, საქართველოს სახელმწიფოს [[საქართველოს პოლიტიკური მოწყობა|პოლიტიკური წყობილების ფორმა]] არის [[დემოკრატიული რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება, როგორც ყველა დემოკრატიულ სახელმწიფოში, ხორციელდება [[ხელისუფლების დანაწილება|ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე]] დაყრდნობით — საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლება იყოფა [[საკანონმდებლო ხელისუფლება|საკანონმდებლო]], [[აღმასრულებელი ხელისუფლება|აღმასრულებელ]] და [[სასამართლო ხელისუფლება|სასამართლო]] ხელისუფლებად. ხელისუფლების წყარო არის ხალხი, რომელიც თავის ძალაუფლებას ახორციელებს რეფერენდუმის, უშუალო დემოკრატიის სხვა ფორმებისა და თავისი წარმომადგენლების მეშვეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცის მე-5 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა]] და [[თავისუფლება (ფილოსოფია)|თავისუფლებებს]]&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება ცნობს და აღიარებს ამ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდულნი არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-7 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია აცხადებს რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას, ამასთან ერთად, აღიარებს [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიის]] განსაკუთრებულ როლსა და მის დამოუკიდებლობას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია ==
[[საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია]] იწყება XX საუკუნეში, როდესაც [[1918|1918 წლის]] [[26 მაისი|26 მაისს]] [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ]] [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი]] მიიღო და დაიწყო კონსტიტუციის შემუშავება. კონსტიტუციაში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო [[ქართველები|ქართველი ხალხის]]  ისტორიულად ჩამოყალიბების ფსიქიკა, ყოფა, ზნე-ჩვეულება, საქართველოს მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა და საპარლამენტო პრაქტიკა. კონსტიტუციის შემუშავება სამ წელიწადს გაგრძელდა და [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|მიღებულ იქნა]] [[1921|1921 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]], რომელმაც, ფაქტობრივად, თავისი ფუნქცია ვერ შეასრულა და მხოლოდ ოთხი დღე იმოქმედა&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=51}}&lt;/ref&gt;. ამის შემდეგ [[საქართველო]]ში მიიღეს ოთხი საბჭოთა კონსტიტუცია [[1922]], [[1927]], [[1937]] და [[1978]] წლებში, რომლებიც წარმოადგენდნენ ტიპურ საბჭოთა კონსტიტუციებს და არაფრით განსხვავდებოდნენ [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის]] კონსტიტუციებისგან&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=52-53}}&lt;/ref&gt;.

[[1990|1990 წლის]] [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] საქართველოში ჩატარდა [[საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო]]ს პირველი მრავალპარტიული არჩევნები. არჩევნებიდან სულ რაღაც 16 დღეში უზენაესმა საბჭომ უამრავი ცვლილება შეიტანა 1978 წლის ჯერ კიდევ მოქმედ საბჭოურ კონსტიტუციაში. ქვეყნის სახელწოდებიდან ამოიღეს სიტყვები „საბჭოთა სოციალისტური“ და სახელმწიფოს ეწოდა „საქართველოს რესპუბლიკა“, შეიცვალა სახელმწიფო სიმბოლიკა, გაუქმდა [[საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია|კომუნისტური პარტიის]] ხელმძღვანელი როლი და დასაბამი მიეცა პოლიტიკურ [[პლურალიზმი|პლურალიზმს]], გაუქმდა ისეთი ცნებები, როგორიცაა „სოციალისტური საკუთრება“, „სოციალისტური კანონიერება“, „სოციალისტური დემოკრატია“&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=56-57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=126}}&lt;/ref&gt;.

[[1991|1991 წლის]] ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. [[1992|1992 წლის]] [[6 იანვარი|6 იანვარს]] შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო]] (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და [[1992|1992 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]] მიიღო დეკლარაცია [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის]] აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო]]&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=127-128}}&lt;/ref&gt;. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=58}}&lt;/ref&gt;.

=== მცირე კონსტიტუცია ===
[[1992]] წლის [[6 ნოემბერი|6 ნოემბერს]] მიიღო [[კანონი სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ|კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“]], რომელიც „მცირე კონსტიტუციის“ სახელწოდებით არის ცნობილი. იმ დროისთვის ეს კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot; /&gt;.

=== კონსტიტუციის შემუშავება ===
[[1993|1993 წლის]] [[16 თებერვალი|16 თებერვალს]] საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ — სახელმწიფოს მეთაურმა, [[ედუარდ შევარდნაძე]]მ პარლამენტს წარუდგინა წინადადება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის შესახებ, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა არა ახალი კონსტიტუცია, არამედ 1921 წლის კონსტიტუციის ახალი რედაქციის პროექტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Eduard shevardnadze.jpg|thumb|[[ედუარდ შევარდნაძე]]]]
[[1993|1993 წლის]] [[25 მარტი|25 მარტს]] [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] მიიღო დადგენილება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების თაობაზე. ამ დებულების საფუძველზე სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე — სახელმწიფოს მეთაური [[ედუარდ შევარდნაძე]], მოადგილეებად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, სამართლის თეორიისა და სახელმწიფო სამართლის კათედრის გამგე, პროფესორი [[გივი ინწკირველი]] და [[ვახტანგ ხმალაძე]], მდივნად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თსუ-ის]] პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]]. საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობაში შევიდნენ [[პარლამენტარი|პარლამენტარები]], [[იურისტი|იურისტები]], [[ეკონომისტი|ეკონომისტები]], [[ისტორიკოსი|ისტორიკოსები]], [[საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია|საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის]] პრეზიდენტი და აკადემიკოსები, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები, სულ, 118 წევრი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59-60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=132}}&lt;/ref&gt;.

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=60}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| 1921 წლის კონსტიტუციის ანალიზის || ლევან თოიძე
|-
| მომდინარე საკანონმდებლო საქმიანობის ანალიზის || კონსტანტინე კემულარია
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || დავით მელიქიშვილი
|-
| საკონსტიტუციო ზედამხედველობის საკითხთა || ჯონი ხეცურიანი
|-
| სასამართლო ხელისუფლების საკითხთა || მინდია უგრეხელიძე
|-
| სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობების საკითხთა || ვლადიმერ პაპავა
|-
| უშიშროებისა და თავდაცვის საკითხთა || ნოდარ ნათაძე
|-
| საგარეო ურთიერთობების საკითხთა || თედო პატარაშვილი
|-
| ეროვნულ უმცირესობათა საკითხთა || ზურაბ ჟვანია
|-
| საერთაშორისო სამართლისა და საზღვარგარეთის ქვეყნების კანონმდებლობის || ლევან ალექსიძე
|-
| პრეამბულის საკითხთა || მიხეილ ნანეიშვილი
|-
| ადამიანის უფლებათა საკითხთა || ქართლოს ღარიბაშვილი
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || თედო ნინიძე
|-
| პოლიტიკურ და საარჩევნო უფლებების საკითხთა || დავით კუპრეიშვილი
|-
| ტერიტორიული მოწყობის საკითხთა || ირაკლი შენგელაია
|}

პარლამენტის ერთ-ერთი დადგენილებით, სამუშაო ჯგუფების მიერ შემუშავებული პროექტები უნდა გაეერთიანებინა სარედაქციო ჯგუფს; კონსტიტუციის საბოლოო ვარიანტი უნდა მიეღო ჯერ სახელმწიფო საკონსტიტუციო საბჭოს, შემდეგ კი საქართველოს პარლამენტს. ამ წესით მიღებული პროქტი უნდა გასულიყო საყოველთაო-სახალხო კენჭისყრაზე — კონსტიტუცია ხალხს უნდა მიეღო, თუმცა ამ გეგმაში არსებითი ცვლილებები შევიდა. ნაცვლად 1921 წლის კონსტიტუციის მიღებისა, გადაწყდა სრულიად ახალი კონსტიტუციის მიღება. პრობლემათა ღრმად შესწავლისა და სახელმწიფოთა გამოცდილების გათვალისწინების მიზნით, კომისიის სამდივნოს მიერ [[1993]]-[[1995]] წლებში ორგანიზებული იყო სხვადასხვა კონფერენცია და სემინარი. სამდივნოს აქტიურ დახმარებას უწევდა [[ვენეციის კომისია]]&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=61}}&lt;/ref&gt;.

1995 წლის დასაწყისში საკონსტიტუციო კომისიაში, გარდა ედუარდ შევარდნაძის პროექტისა, უკვე 12 პროექტი იყო, რომლებიც წარმოადგინეს: პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ „ხმა ერისა“, [[საქართველოს ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტია]]მ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტის ახალგაზრდა კონსტიტუციონალისტთა ჯგუფმა, საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ, მშრომელთა ინტერესების დაცვის საზოგადოებამ, საქართველოს სახალხო პარტიამ, [[საქართველოს სახალხო ფრონტი]]ს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ, საქართველოს კომერციულმა ბანკმა „აისი“, [[საქართველოს კომუნისტური პარტია|საქართველოს კომუნისტურმა პარტიამ]], [[ღვთისშვილთა კავშირი|ღვთისშვილთა კავშირმა]], [[ალექსანდრე შუშანაშვილი|ალექსანდრე შუშანაშვილმა]] (საინიციატივო პროექტი) და [[საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი|საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა]].

ყველა პროექტი მეტ-ნაკლებად დეტალურად იქნა შესწავლილი კომისიის სხვადასხვა დონეზე, იყო შეჯერებული ვარიანტის შემუშავების მცდელობაც.

=== კონსტიტუციის მიღება ===
[[1995|1995 წლის]] მაისში საკონსტიტუციო კომისიის პლენარულ სხდომებზე საბოლოო განხილვები დაიწყო. განხილვას საფუძლად დაედო ედუარდ შევარდნაძის მიერ წარმოდგენილი პროექტი. 2 ივლისს 64 ხმით 4-ის წინააღმდეგ სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიამ მიიღო პროექტი და იგი დასამტკიცებლად საქართველოს პარლამენტს გადასცა&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62}}&lt;/ref&gt;.

საკონსტიტუციო კომისიის მიერ სახელმწიფო მოწყობის დადგენილი ფორმები მიუღებელი აღმოჩნდა პარლამენტისთვის — კონსტიტუციის პროექტიდან ჯერ მოწყობის ფედერალური საწყისები ამოიღეს, ხოლო შემდეგ [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა|ნახევრადსაპრეზიდენტო მმართველობის ფორმა]] შეცვალეს [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] მიმსგავსებული ვარიანტით&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot; /&gt;.

[[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს, 17 საათსა და 50 წუთზე, საქართველოს რესპუბლიკის პარლამენტმა ე.წ. „იმელის“ შენობაში 159 ხმით 8-ის წინააღმდეგ მიიღო საქართველოს კონსტიტუცია. [[1995|1995 წლის]] [[17 სექტემბერი|17 სექტემბერს]] სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრებმა ხელი მოაწერეს კონსტიტუციის ოფიციალურ ტექსტს მთავრობის იმ სასახლეში, სადაც საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62-63}}&lt;/ref&gt;.

== ცვლილებები და დამატებები ==
=== 2004 წლამდე ===
კონსტიტუციის პირველი რევიზია განხორციელდა [[1999|1999 წლის]] [[20 ივლისი|20 ივლისს]] მიღებული ორი კონსტიტუციური კანონით. ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის 50-ე და 70-ე მუხლების ზოგიერთ დებულებას. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი 7%-იანი საარჩევნო ბარიერის დადგენა იყო&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=66}}&lt;/ref&gt;.

[[2000|2000 წლის]] [[20 აპრილი|20 აპრილსა]] და [[2002|2002 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერს]] კონსტიტუციური კანონით კონსტიტუციის შესაბამის ნაწილებში [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარისა]] და [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის]] სტატუსი განისაზღვრა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა“ და „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახით&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2001|2001 წლის]] [[30 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის მე-9, 66-ე, 73-ე და 89-ე მუხლები. ამ კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე დაიშვა [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება|კონსტიტუციური შეთანხმების]] დადების შესაძლებლობა [[საქართველო|საქართველოს სახელმწიფოსა]] და [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას]] შორის&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot; /&gt;.

[[2003|2003 წლის]] [[23 ივლისი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტი და დაწყებით განათლებასთან ერთად სავალდებულოდ გამოცხადდა აგრეთვე საბაზისო განათლება&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=67}}&lt;/ref&gt;.

=== 2004 წლის რეფორმა ===
მასშტაბური კონსტიტუციური რეფორმა განხორციელდა [[2004|2004 წელს]]. ცვლილება შეეხო 30-მდე მუხლს, კონსტიტუციის ტექსტს ჩაემატა ახალი, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ეხება [[საქართველოს მთავრობა]]ს, ამოღებულ იქნა 91-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურა]] სასამართლო ხელისუფლების დაწესებულება იყო. [[2004|2004 წლის]] [[6 თებერვალი|6 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონი არსებითად შეეხო კონსტიტუციის იმ ნაწილს, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ფორმას ადგენდა — [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] ნაცვლად შემოღებულ იქნა მმართველობის ფორმა, რომლის კონცეფციურ საფუძვლად სახელდება ე.წ. ფრანგული მოდელი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[23 აპრილი]]ს კონსტიტუციური კანონით შეიცვალა [[საქართველოს პარლამენტის წევრი]]ს იმუნიტეტის შინაარსი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[1 ივლისი|1 ივლისს]] კონსტიტუციური კანონით, რომელიც კონსტიტუციის ტექსტში არ შედის, განისაზღვრა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განსაკუთრებულ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხები, ორგანოთა სისტემა, მათი კომპეტენცია. ამავე კანონით გარკვეული ცვლილებები იქნა შეტანილი [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]ს კომპეტენციაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

=== 2005-2009 წწ ===

[[2005|2005 წლის]] [[23 თებერვალი|23 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე, 235-დან 150-მდე შემცირდა საქართველოს პარლამენტის წევრთა საერთო რაოდენობა, 10-ის ნაცვლად დადგინდა 7 წევრის მოთხოვნა საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისთვის&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველ და 26-ე მუხლის მე-5 პუნქტებს — ამოღებულ იქნა სიტყვები „უშიშროების სამსახური“, ცვლილება შეეხო 73-ე მუხლს, რომლითაც [[საქართველოს პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]] მიეცა უფლება, გადააყენოს მთავრობა, თანამდებობიდან დაითხოვოს [[საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი|შინაგან საქმეთა]] და [[საქართველოს თავდაცვის მინისტრი|თავდაცვის მინისტრები]]&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=68}}&lt;/ref&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო სასამართლო ხელისუფლების რეგულაციას — დადგინდა საერთო და საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების ასაკობრივი ცენზები; შეეხო მოსამართლის სტატუსს, საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის ერთ-ერთ სუბიექტს, [[საქართველოს უზენაესი სასამართლო|საქართველოს უზენაეს სასამართლოს]], როგორც უმაღლეს საკასაციო სასამართლოს სტატუსს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2006|2006 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბერს]] მიიღეს ოთხი კონსტიტუციური კანონი. ერთ-ერთი მათგანით აიკრძალა სიკვდილით დასჯა, ხოლო მე-17 მუხლს დაემატა მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, იკრძალება დაკავებული პირის ფიზიკური და ფსიქიკური იძულება. შემდეგი კონსტიტუციური კანონები ეხება პრეზიდენტის, როგორც საქართველოს სამხედრო ძალების მთავარსარდლის უფლებამოსილებებს; საქართველოს პარლამენტისა და პრეზიდენტის არჩევნების რეგულაციას, პრეზიდენტის უფლებამოსილებას საგარეო ურთიერთობაში; მართლმსაჯულებისა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საკითხებს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[11 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონი შეეხო პრეზიდენტის უფლებამონაცვლეობას, [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] შემადგენლობას, სახელმწიფო რწმუნებულის — გუბერნატორის ინსტიტუტს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[12 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონის მიხედვით, პარლამენტში უნდა იყოს პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 75 და მაჟორიტარული სისტემით არჩეული 75 წევრი; საარჩევნო ბარიერი 5%-ით განისაზღვრა&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=69}}&lt;/ref&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო იმპიჩმენტის საფუძველს, პრეზიდენტის უფლებას, თანამდებობიდან გადააყენოს თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და [[საქართველოს იუსტიციის მინისტრი|იუსტიციის მინისტრები]]; [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურის]] ორგანოები შევიდა [[საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო|იუსტიციის სამინისტროს]] სისტემაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;.

[[2009|2009 წლის]] [[24 სექტემბერი|24 სექტემბრის]] კონსტიტუციური კანონით განისაზღვრა საქართველოს პარლამენტის ადგილსამყოფელი — [[თბილისი|თბილისში]] (ქუთაისში უნდა გაიმართოს პლენარული სხდომები), თუმცა მის ამოქმედებამდე მასში ცვლილებები იქნა შეტანილი და დაზუსტდა, რომ ადგილსამყოფელი იქნებოდა თბილისსა და [[ქუთაისი|ქუთაისში]].&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1405338?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი 5630-რს|author=|publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=01.07.2011|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2010 წლის რეფორმა ===
არსებითი ცვლილებები შევიდა კონსტიტუციაში [[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმის შემდეგ.

==== კომისია ====
[[2009|2009 წლის]] [[8 ივნისი]]ს [[საქართველოს პრეზიდენტი|საქართველოს პრეზიდენტმა]] გამოსცა განკარგულება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ, რომელიც ითვალიწინებდა საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისის შექნას. ამ განკარგულების საფუძველზე, კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]].

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
!  პიროვნება !! თანამდებობა
|-
| ლევან ალექსიძე || აკადემიკოსი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| გიორგი კახიანი || თსუ-ის ასისტენტ-პროფესორი
|-
| გიორგი კვერენჩხილაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| მალხაზ მაცაბერიძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| კახი ყურაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ნანა ჭიღლაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი 
|-
| ზურაბ ჯიბღაშვილი || თსუ-ის დოქტორანტი
|-
|მზია ლეკვეიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| ზურაბ დავითაშვილი || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| მარინა გარიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ვასილ გონაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი
|-
| დავით აფრასიძე || ფილოსოფიის დოქტორი, ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| [[გია ნოდია]] || ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| გია გეწაძე || იურისტი
|-
| ზაზა ბიბილაშვილი || იურისტი
|-
| ზაზა რუხაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის პროფესორი
|-
| [[იაკობ ფუტკარაძე]] || იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, სრული პროფესორი
|-
| ქეთევან ქოქრაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი
|-
| სოსო ცინცაძე || ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს დიპლომატიური აკადემიის რექტორი
|-
| თორნიკე გორდაძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი
|}

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები:

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| საზღვარგარეთის ქვეყნების კონსტიტუციური კანონმდებლობის ანალიზის || ვასილ გონაშვილი
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || ნანა ჭიღლაძე
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || გიორგი კვერენჩხილაძე
|-
| ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა || კახი ყურაშვილი
|-
| პოლიტიკის ანალიზისა და პროგნოზირების საკითხთა || სოსო ცინცაძე
|-
| პრეზიდენტის ინსტიტუტის საკითხთა || ზაზა რუხაძე
|-
| სასამართლო ხელისუფლებისა და ძირითადი უფლებების || იაკობ ფუტკარაძე
|-
| საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვისა და საქართველოს კონსტიტუციური მემკვიდრეობის საკითხთა || მალხაზ მაცაბერიძე
|-
| კონსტიტუციის საერთაშორისო-სამართლებრივ საკითხთა || ლევან ალექსიძე
|}

==== ცვლილებები ====
ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის თითქმის ყველა ნაწილს, მათ შორის, პრეამბულასაც. პრეამბულის თხრობის სტილი შეიცვალა მესამე პირში, კონსტიტუცია ემყარება არა 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს, არამედ მის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობას&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;/&gt;.

ცვლილებები შევიდა ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, ხელისუფლების ორგანოთა ნორმებში. კონსტიტუციას ჩაემატა მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საკითხებს არეგულირებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცია, თავი მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;.

[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] რეფორმით გათვალისწინებულ იქნა ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ძალაში შევიდა [[2013|2013 წლის]] [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბრის]]  საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან. ამ ცვლილებებით შეიცვალა სახელმწიფო მმართველობის ფორმა — საქართველო გახდება [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა]]. შეიზღუდა პრეზიდენტის უფლებამოსილებები. იგი აღარ არის მთავრობის მეთაური და მთავრობის ფორმირებაში ფორმალურად იღებს მონაწილეობას. გაეზარდა უფლებამოსილებები [[საქართველოს პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრს]]. იგი გახდა მთავრობის მეთაური. შემოღებულ იქნა კონტრასიგნაციის ინსტიტუტი — პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას საჭიროებს კონსტიტუციის 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლში გათვალისწინებული პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტები. სრულიად შეიცვალა მთავრობის ფორმირების წესი — მას აყალიბებს არა პრეზიდენტი, არამედ პარლამენტი. მთავრობის უფლებამოსილება მოხსნილად ითვლება ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობისთანავე. პრეზიდენტი მხოლოდ პარლამენტში საუკეთესო შედეგის მქონე მქონე საარჩევნო სუბიექტის მიერ მისთვის წარდგენილ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს წამოაყენებს, ხოლო მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადებიდან ორი დღის ვადაში ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს. თუ ორი დღის ვადაში იგი არ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს პრემიერ-მინისტრის დანიშვნის თაობაზე, პრემიერ-მინისტრი მაინც დანიშნულად ითვლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია&lt;/ref&gt;.

იმავე წელს, კონსტიტუციის ახალ რედაქციას დაემატა (კონსტიტუციური კანონი 15.12.2010წ, N4033-რს) 3 პუნქტი, რომლითაც დასრულდა მთავრობის 2009 წელს წამოყენებული ინციატივა ეკონომიკური და ფისკალური პოლიტიკის საკონტიტუციო დონეზე დარეგულირების ნაწილში.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |title=კანონპროექტი N07-1/136/7 |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112204511/https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |archivedate=12.11.2019 }}&lt;/ref&gt; კერძოდ, კონსტიტუციის 94-ე მუხლს დაემატა შემდეგი შინაარსის მე-7 პუნქტი: „ხანგრძლივი, სტაბილური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად ეკონომიკური პოლიტიკის ფუძემდებლური პრინციპები დგინდება ორგანული კანონით. მაკროეკონომიკური პარამეტრების დადგენილი ზღვრების დარღვევისა და განსაკუთრებული აუცილებლობის დროს ზღვრებისაგან გადაცდენის შემთხვევები, ასევე პარამეტრების ზღვრებთან დაბრუნების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები განისაზღვრება ორგანული კანონით.“, ხოლო 94-ე მუხლს დაემატა მე-4 და მე-5 პუნქტები, რომლითაც შეიზღუდა ხელისუფლების დისკრეცია გადასახადების დაწესებასა და ცვლილებაში,  რეფერენდუმის სასარგებლოდ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |title=განმარტებითი ბარათი  საქართველოს კონსტიტუციაში დამატებების შეტანის შესახებ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტზე |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406225622/https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |archivedate=06.04.2022 }}&lt;/ref&gt;

==== კრიტიკა ====
[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმამ საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. მისი ერთი ნაწილი თვლის, რომ ამ რეფორმას დადებითი შედეგი მოყვა, მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ამას არანაირი ცვლილება არ მოყოლია, არამედ, პირიქით, გაუარესდა მდგომარეობა. დადებით მხარედ ყველა ასახელებს იმას, რომ შეიზღუდა პრეზიდენტის ძალაუფლება და მისი უფლებამოსილებები გადანაწილდა ხელისუფლების სხვა შტოებზე, განსაკუთრებით კი, პრემიერ-მინისტრზე — მას საგრძნობლად გაეზარდა უფლებამოსილებები. მაგრამ სწორედ ეს გახდა ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი საზოგადოებაში გამოწვეული დავისა. კონსტიტუციური რეფორმის მოწინააღმდეგეთა და ზოგიერთი ოპოზიციური პარტიის აზრით, განხორციელებული კონსტიტუციური რეფორმა ემსახურებოდა არა მდგომარეობის გაუმჯობესებას, არამედ [[მიხეილ სააკაშვილი]]ს ხელისუფლებაში დარჩენას&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ghn.ge/print-25428.html |title=SMS-კონსტიტუცია, „გათიშული“ ოპოზიცია |date=25.10.10 |publisher=„ჯი-ეიჩ-ენი“, ზაალ ანჯაფარიძე}}&lt;/ref&gt;.

=== 2011-2013 წწ ===
[[2011]] წლიდან [[2013]] წლის ჩათვლით რამდენიმე ცვლილება და დამატება შევიდა საქართველოს კონსტიტუციაში.

2011 წლის [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონით (N5630-რს) ხუთ მუხლში. სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მყოფ პირთაგან ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩამდენთათვის დაშვებულ იქნა არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება. შეიცვალა პარლამენტის წევრთა მანდატების განაწილების წესი – საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისათვის დადგენილზე ნაკლები მანდატის მოგროვების შემთხვევაში, საარჩევნო სუბიექტებს მანდატები შეევსებათ ფრაქციის შექმნისათვის საჭირო მინიმალურ რაოდენობამდე. შეიცვალა [[ვეტო|ვეტოს]] დაძლევის წესი, კერძოდ: კანონის პროექტი პირვანდელი სახით „მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. ორგანული კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. კონსტიტუციური კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ დაზუსტდა კონსტიტუციის გადასინჯვის წესიც: „კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1556256?publication=0 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |date=25.10.10 |publisher=საქართველოს პარლამენტი|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

2012 წლის [[22 მაისი|22 მაისის]] კონსტიტუციური კანონით საქართველოს მოქალაქის პარლამენტის წევრად აარჩევის ასაკი 25-დან 21 წელზე ჩამოვიდა. ასევე, ერთჯერად 2014 წლის 1 იანვრამდე საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის და ხმის მიცემის უფლება მიეცათ პირებს, რომლებიც დაბადებული იყვნენ და ბოლო 5 წლის განმავლობაში მუდმივად ცხოვრობენ საქართველოში და ნორმის ამოქმედების მომენტისთვის გააჩნდათ [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეობა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661721?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6238-Iს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; 2012 წელსვე [[საქართველოს კონტროლის პალატა]] შეიცვალა [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური|სახელმწიფო აუდიტის სამსახურით]],&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილებით, სამსახურის სახელწოდებაში, მისი წინამორბედისგან განსახვავებით, აღარ ფიგურირებს სიტყვა „საქართველოს“.&lt;/ref&gt; რომელსაც ხელმძღვანელობს [[გენერალური აუდიტორი]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661745?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6239-Iს|author= |publisher=საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; და კონსტიტუციაში აისახა [[ლაზიკა (ქალაქი)|ქალაქ ლაზიკის]] შესახებ ჩანაწერი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1696093?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6602-რს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2017 წლის რეფორმა ===
[[2016]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2016)|საპარლამენტო არჩევნების]] შემდეგ,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;აღსანიშნავია, რომ მე-9 მოწვევის პარლამენტში „ქართული ოცნება“ წარმოდგენილ იქნა [[საკონსტიტუციო უმრავლესობა|საკონსტიტუციო უმრავლესობით]].&lt;/ref&gt; 15 დეკემბრის N65-Iს დადგენილებით [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] შექმნა [[სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]], რომელსაც [[2017]] წლის [[30 აპრილი|30 აპრილამდე]] უნდა ემუშავა კონსტიტუციის მორიგ გადასინჯვაზე. კონსტიტუციის გადასინჯვა კოალიცია „[[ქართული ოცნება|ქართული ოცნების]]“ ერთ-ერთი წინასაარჩევნო დაპირება იყო ჯერ კიდევ [[2012]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2012)|საპარლამენტო არჩევნებისთვის]], სადაც საპროგრამო დოკუმენტში გაცხადებულ იქნა მმართველობის საპარლამენტო მოდელის მხარდაჭერა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ivote.ge/images/doc/pdfs/ocnebis%20saarchevno%20programa.pdf |title=საარჩევნო პროგრამა |work=კოალიციის სადამფუძნებლო დეკლარაცია |author=[[ქართული ოცნება]] |publisher=[http://www.ivote.ge ivote.ge] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zedelashvili, 2017&quot;&gt;{{cite web|url=http://constitutionnet.org/news/2017-constitutional-reform-georgia-another-misguided-quest-or-genuine-opportunity|title=2017 Constitutional Reform in Georgia: another misguided quest or genuine opportunity? |work=News article |author=Davit Zedelashvili |publisher=[http://constitutionnet.org constitutionnet.org] |language={{en}} |date=31.01.2017 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა იქვე აღინიშნა, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება კონსტიტუციური მოწყობის თაობაზე მიღებული იქნებოდა ფართო სამოქალაქო შეთანხმების საფუძველზე.&lt;/ref&gt; თუმცა მანამდე დაწყებული გადასინჯვის მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კერძოდ, 2013 წლის 4 ოქტომბრის საქართველოს პარლამენტის N1479-Iს დადგენილებით ასევე შეიქმნა სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია, რომელსაც კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი პარლამენტისთვის 2014 წლის 1 სექტემბრამდე უნდა წარედგინა, რაც ვერ მოხერხდა ორგზის გადავადდების მიუხედავად და საბოლოოდ 2016 წლის 29 თებერვალს კომისიას ვადა ამოეწურა.&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 4 თვის მუშაობის შედეგად, 2017 წლის [[22 აპრილი|22 აპრილს]] საკონსტიტუციო კომისიამ კენჭი უყარა და დაამტკიცა საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი, რომელიც სხვა ცვლილებებთან და დამატებებთან ერთად, მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტს მთლიანად უცვლიდა რედაქციას.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;იურიდიული ტექნიკის თვალსაზრისით შეიცვალა ყველა მუხლი, ხოლო უმეტესობა — შინაარსობრივადაც.&lt;/ref&gt; ამით კომისიამ მუშაობა დაასრულა&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3660150?publication=0 |title=„სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილების ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N810-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt; და მიღებული კონსტიტუციური კანონის პროექტი 108 წევრის ინიციატივით 1 მაისს წარედგინა პარლამენტს, რის შემდეგაც დაიწყო საყოველთაო სახალხო განხილვები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მათი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N742-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=03.05.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საკონსტიტუციო ცვლილებების საყოველთაო-სახალხო განხილვის ფორმატში საჯარო შეხვედრები 2 ეტაპად გაიმართა. I ეტაპი მიმდინარეობდა: ქუთაისში, ამბროლაურში, ჩოხატაურში, ბათუმში, ზუგდიდში, ახალციხეში, გორში, თელავში, მცხეთაში, რუსთავში, თბილისში. II ეტაპი გაგრძელდა: ზესტაფონში, სამტრედიაში, სიღნაღში, ხულოში, კასპში, ოზურგეთში, მესტიაში, ყაზბეგში, მარტვილში და თბილისის 9 რაიონში - ჯამში 29 შეხვედრა. ასევე გროვდებოდა წერილობითი ინფორმაციაც. კომისიამ შემაჯამებელი ოქმი მოამზადა 5 ივნისს და გაუგზავნა საქართველოს პარლამენტს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის (N07–3/52, 01.05.2017) საყოველთაო–სახალხო განხილვის შემაჯამებელი ოქმი |work=ირაკლის კობახიძის წერილი საქართველოს პარლამენტს |author=საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისი |publisher=[https://info.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=05.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

პროცესის პარალელურად საქართველოს პრეზიდენტი [[გიორგი მარგველაშვილი]], რომელმაც მანამდე უარი განაცახადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლის მონაწილეობაზე,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/161191/ |title=პრეზიდენტის ადმინისტრაცია უარს ამბობს საკონსტიტუციო კომისიაში მუშაობაზე |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=12.12.2016 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად ეწეოდა საინფორმაციო კამპანიას „კონსტიტუცია ყველასია“, რომლის მიზანიც იყო კონსტიტუციის შექმნის პროცესში საზოგადოების ჩართულობისა და მონაწილეობის უზრუნველყოფა, ასევე  ცნობიერების ამაღლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/178991/ |title=პრეზიდენტმა კამპანია “კონსტიტუცია ყველასია” დაიწყო |work=ახალი ამბები |author=გუკი გიუნაშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=10.03.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{{ციტატა|ჩვენ არაერთხელ განვაცხადეთ, რომ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელთა არმონაწილეობა კომისიის მუშაობაში აბსოლუტურად დაუსაბუთებელი იყო. მიზეზი ის იყო,რომ არ დავეთანხმეთ პრეზიდენტის მიერ შემოთავაზებულ ფორმატს, რომლის მიხედვით, კომისიას სამი თანახელმძღვანელი უნდა ჰყოლოდა. ეს რეალურად საპრეზიდენტო ფორმატის შემოთავაზებას ნიშნავდა. ამის სანაცვლოდ, საზოგადოებას შევთავაზეთ საპარლამენტო ფორმატი და ამას ჰქონდა ძალიან მყარი საფუძველი, რომელიც პირველ რიგში, კონსტიტუციაში მდგომარეობდა. ერთადერთი ორგანო, რომლის წიაღიდანაც შეიძლება მოხდეს საკონსტიტუციო ცვლილებების ინიციირება, არის საქართველოს პარლამენტი. აქედან გამომდინარე, საპარლამენტო ფორმატს ალტერნატივა არ ჰქონდა.|ირაკლი კობახიძე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/irakli-kobaxidze-sakonstitucio-cvlilebebis-mizania-demokratiuli-ganvitarebis-konstituciuri-garantiebis-sheqmna.page |title=ირაკლი კობახიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებების მიზანია დემოკრატიული განვითარების კონსტიტუციური გარანტიების შექმნა |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=19.07.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;}}

საქართველოს პარლამენტმა კანონპროექტი საკონსტიტუციო უმრავლესობით ოპოზიციის ხმების გარეშე, ორი მოსმენით 2017 წლის ივნისში მიიღო,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/parlamentma-konstituciuri-kanonproeqtebi-meore-mosmenit-miigo.page |title=პარლამენტმა კონსტიტუციური კანონპროექტები მეორე მოსმენით მიიღო |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.06.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt; რამაც კიდევ უფრო დაძაბა პოლიტიკური ვითარება რეფორმის გარშემო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204331/ |title=ჯანი ბუკიკიო: ახალი კონსტიტუცია მხოლოდ ერთმა პარტიამ არ უნდა მიიღოს |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=29.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; მმართველმა პარტიამ გადაწყვიტა [[ვენეციის კომისია|ვენეციის კომისიის]] საბოლოო დასკვნის მიღებამდე გადაედო მესამე მოსმენა პარლამენტში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204546/ |title=პრემიერი: კონსტიტუციის მესამე მოსმენამდე ვენეციის კომისიასთან მუშაობას გავაგრძელებთ |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; განსაკუთრებული აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვიეს კანონპროექტით შემოთავაზებულმა პრეზიდენტის და პარლამენტის არჩევის წესებმა და მათმა გარდამავალმა დებულებებმა, ასევე პროცედურულმა საკითხებმა, რამაც თავის მხრივ კონსტიტუციის დაბალი ლეგიტიმაციის კითხვები გააჩინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213973/ |title=ორი მოსმენით მოსესაც არ მიუღია ათი მცნება – პრეზიდენტი საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღებაზე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213988/ |title=ხელისუფლება კომპრომისის იმიტაციის შექმნას ცდილობს – კორძაია “ოცნების განახლებულ დიალოგზე” |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/215486/ |title=ოპოზიციის წერილობითი პასუხი საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მმართველ გუნდს |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=22.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საბოლოო პარლამენტმა მესამე მოსმენა სექტემბერში ჩანიშნა, რისთვისაც საჭირო გახდა რიგგარეშე სხდომის მოწვევა და რაზეც თავის მხრივ პრეზიდენტმა უარი განაცხადა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222097/ |title=პრეზიდენტი კონსტიტუციაზე რიგგარეშე საპარლამენტო სხდომას არ დანიშნავს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=25.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ამის მიუხედავად, კონსტიტუციის მაშინდელი რედაქციის შესაბამისად, პარლამენტი მაინც შეიკრიბა და [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]] მესამე მოსმენით კენჭი უყარა ცვლილებების პროექტს. სხდომა პროტესტის ნიშნად დატოვეს საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენლებმა. საბოლოოდ, კანონპროექტი 117 მომხრე და 2 წინააღმდეგი შედეგით დამტკიცდა და იმავე დღესვე გაუგზავნა პრეზიდენტს ხელმოსაწერად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/parlamentma-daamtkitsa-sakonstitutsio-tsvlilebata-proekti/28757897.html |title=ფართო კონსენსუსის გარეშე დამტკიცებული კონსტიტუცია |work=ახალი ამბები, პოლიტიკა |author=ლელა კუნჭულია |publisher=[https://www.radiotavisupleba.ge/ რადიო თავისუფლება] |date=26.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

საქართველოს პრეზიდენტმა საკონსტიტუციო პროცესში ჩართული პოლიტიკური პარტიებთან კონსულტაციები გამართა. გიორგი მარგველაშვილმა შეხვედრაზე ასევე მიიწვია საპრალამენტო უმრავლესობის წევრები, თუმცა არც მათ და არც მმართველ პარტიას პროცესში მონაწილეობა არ მიუღიათ. პოლიტიკური პარტიები კონსტიტუციის მიღებულ რედაქციაზე ვეტოს დადებას ითხოვდნენ პრეზიდენტისგან. თავის მხრივ [[საპარლამენტო უმრავლესობა]] პრეზიდენტს, როგორც კონსესუს, სთავაზობდა ვეტო მხოლოდ ორ ნაწილში, ბონუსების ამოღების და ბლოკების გაუქმების ნაწილში გამოიყენებინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222910/ |title=პრეზიდენტი მზადაა შეხვდეს „ქართულ ოცნებას” და გააგრძელოს შეხვედრები ოპოზიციასთან – ჩიხრაძე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=28.09.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/223994/ |title=მარგველაშვილი უმრავლესობას კონსტიტუციასთან დაკავშირებით პრეზიდენტის სასახლეში იწვევს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=03.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; საბოლოოდ პრეზიდენტმა, 9 ოქტომბერს, კანონპროექტს [[ვეტო]] დაადო და მოტივირებული შენიშვნებით დაუბრუნა პარლამენტს ხელახლა განსახილვევლად. პრეზიდენტის განცხადებით, მის მიერ პარლამენტში წარდგენილი 6-პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნებიდან პირველი 4 პუნქტი, სრულად იმეორებდა ვენეციის კომისიის წინაშე „ქართული ოცნების“ მიერ აღებულ ვალდებულებას და ესენი იყო: ბონუსის, საარჩევნო ბლოკების, საკონსტიტუციო სასამართლოსა და აღმსარებლობის თავისუფლების საკითხები, ხოლო მე-5 საკითხი — 2020 წელს პროპორციული არჩევნების დანიშვნის საკითხი — მისი თქმით ასევე „ქართულ ოცნებას“ ეკუთვნოდა. ბოლო საკითხი კი ეხებოდა პრეზიდენტის არჩევის წესს და პრეზიდენტი საკითხის მომავალში განხილვას სთავაზობდა პარლამენტს, ხოლო პირდაპირი არჩევის წესის დატოვებას იმ დრომდე, სანამ საქართველოს ეყოლებოდა ორპალატიანი პარლამენტი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |title=საქართველოს პრეზიდენტმა პარლამენტს 6 პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნები გაუგზავნა |work=სიახლეები |author=პრესსამსახური |publisher=[https://www.president.gov.ge/geo/ საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია] |date=09.10.2017 |accessdate=19.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191019115259/https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |archivedate=19.10.2019 }}&lt;/ref&gt; პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებს მხარი არასამთავრო სექტორის ნაწილმაც დაუჭირა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/224708/ |title=NGO-ები: პრეზიდენტის შეთავაზება კონსტიტუციაზე ჩიხიდან გამოსვლის შესაძლებლობაა |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=07.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; პარლამენტმა არ გაიზიარა პრეზიდენტის მოტივირებული შენიშვნები და 13 ოქტომბრის რიგგარეშე სხდომაზე კენჭი უყარა კანონპროექტის პირვანდელ (წარდგენილ) რედაქციას. სხდომაზე რეგისტრაცია 124-მა წევრმა გაიარა, აქედან პრეზიდენტის შენიშვნებს 110 მოწინააღმდეგე და 8 მომხრე ჰყავდა. კონსტიტუციური კანონის პროექტის პირვანდელ რედაქციას კი მხარი 117-მა წევრმა დაუჭირა. სხდომა განხილვამდე დატოვა ფრაქია „ნაციონალურმა მოძრაობამ“, ხოლო ფრაქია „ევროპულმა საქართველომ“ პროცესი სხდომაზე მიტანილი სპეციალური ბანერით გააპროტესტა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/225936/ |title=პარლამენტმა პრეზიდენტის ვეტო დაძლია და ახალი კონსტიტუცია დაამტკიცა |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=13.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; მიღებული კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს, 2017) ხელმოსაწერად გაეგზავნა პრეზიდენტს. არსებობდა მოლოდინი, რომ დაპირისპირების ფონზე პრეზიდენტი ხელს არ მოაწერდა კანონს, თუმცა მან [[19 ოქტომბერი|19 ოქტომბერს]] კანონს ხელი მოაწერა და ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/227053/ |title=პრეზიდენტმა კონსტიტუციას ხელი მოაწერა |work=ახალი ამბები |author=მიშა მეფარიშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=19.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

ამის შემდგომ, საპარლამენტო უმრავლესობამ კონსტიტუციის ტექსტის მორიგ გადასინჯვაზე დაიწყო მუშაობა უკვე მიღებულ კანონში (N1324-რს&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3811818?publication=1 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=13.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;) ცვლილებების განხილვით, რაც მეტწილად განპირობებული იყო ბონუსების ამოღებისა და ბლოკების ერთჯერადად დატოვების დაპირებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229780/ |title=პარლამენტი ახალი საკონსტიტუციო ცვლილებებისთვის ემზადება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; ამჯერადაც პროცესი პოლიტიკური დაძაბულობის და დაპირისპირების ფონზე წარიმართა. ოპოზიციურმა ფრაქციებმა უარი განაცხადეს გადასინჯვის პროცესში მონაწილეობაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229872/ |title=გოცირიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებები ინდურ სერიალებს დაემსგავსა |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/230145/ |title=“ევროპული საქართველო” საკონსტიტუციო კომისიის მუშაობაში არ ჩაერთვება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=31.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; [[2 ნოემბერი|2 ნოემბერს]] საქართველოს პარლამენტს 116 წევრის ინიციატივით წარედგინა ცვლილებების მორიგი პროექტი, რომელიც გარდა ბონუსების და ბლოკების დაპირებული საკითხისა, ცალკეულ ნორმათა სამართლებრივ და რედაქციულ დაზუსტებებს ითვალისწინებდა.&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;/&gt; საბოლოოდ, 2017 წლის საკონსტიტუციო რეფორმა დასრულდა 2018 წლის [[23 მარტი|23 მარტს]], საქართველოს კონსტიტუციური კანონის N2071-IIს მიღებით.&lt;ref name=&quot;2071-IIს&quot;&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4110673?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=23.03.2018 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

2017 წლის რეფორმის შედეგად მიღებული კონსტიტუციის ახალი რედაქცია საბოლოოდ ძალაში შევიდა [[2018]] წელს საქართველოს მომდევნო პრეზიდენტის – [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილის]] მიერ ფიცის დადებისთანავე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/story/141580-saqartvelos-konstituciis-axali-redaqcia-dzalashi-shevida |title=საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია ძალაში შევიდა |work=საქართველოს კონსტიტუცია |author= |publisher=[http://www.tabula.ge/ge/ ტაბულა] |date=16.12.2018 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

==== კომისია ====
2016 წელს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] N253/3 ბრძანებით დამტკიცდა საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა, რომელშიც შევიდნენ: საპარლამენტო უმრავლესობის და უმცირესობის წევრები, წევრები სხვა ფრაქციებიდან და დამოუკიდებელი [[საქართველოს პარლამენტის წევრი|დეპუტატები]], აგრეთვე იმ პარტიის წარმომადგენლები, რომელთაც ვერ გადალახეს [[საარჩევნო ბარიერი]] მაგრამ მიიღეს ამომრჩეველთა ხმების 3% მაინც. კომისიის წევრებად დასახელდნენ ასევე: საქართველოს პრეზიდენტის,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა პრეზიდენტმა უარი განაცხადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლების მონაწილეობაზე, რითაც უნდობლობა გამოუცხადა კომისიას.&lt;/ref&gt; მთავრობის და სასამართლოს წარმომადგენლები, აჭარისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს და მთავრობის თავმჯდომარეები, [[საქართველოს სახალხო დამცველი]], [[საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი]], [[გენერალური აუდიტორი]], [[ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი]], დამოუკიდებელი ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლები. ჯამში კომისია შედგებოდა 73 წევრისგან.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://constitution.parliament.ge/22 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა |work=ვებ გვერდი |author= |publisher=[http://constitution.parliament.ge სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია] |date=23.12.2016 |accessdate=13.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190721175248/http://constitution.parliament.ge/22 |archivedate=21.07.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/ajax/downloadFile/54381/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9D_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობის დამტკიცების შესახებ |work=ბრძანება N253/3 |author=[[საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე]] |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.12.2016 |accessdate=12.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
! სტატუსი !! პიროვნება !! წარმომადგენლობა
|-
| თავმჯდომარე || ირაკლი კობახიძე || საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე
|-
| მდივანი || თამარ ჩუგოშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || არჩილ თალაკვაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზვიად ძიძიგური || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ვოლსკი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ილია ნაკაშიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მამუკა მდინარაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კახაბერ ოქრიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კობა ნარჩემაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სიმონ ნოზაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ნინო გოგუაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ეკა ბესელია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ვანო ზარდიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || დავით მათიკაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი კახიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ირაკლი სესიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ლილუაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სოფიო კილაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გედევან ფოფხაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მანანა კობახიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაქარია ქუცნაშცილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაზა გაბუნია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სავალან მირზოევი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ენზელ მკოიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სერგი კაპანაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ოთარ კახიძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || გიორგი ტუღუში || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ზურაბ ჭიაბერაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ხათუნა გოგორიშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || სალომე სამადაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || მამუკა ჩიქოვანი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირაკლი აბესაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირმა ინაშვილი || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || ნატო ჩხეიძე || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || სალომე ზურაბიშვილი || პარლამენტის დამოუკიდებელი წევრი
|-
| წევრი || შალვა შავგულიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || დიმიტრი ლორთქიფანიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || გიორგი გუგავა || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ნიკა მაჭუტაძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ანა ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ეკა გიგაური || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მიხეილ ბენიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ლაშა ტუღუში || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || არნო სტეპანიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || დავით ასათიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || რატი ბრეგაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვასილ გონაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ავთანდილ დემეტრაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ მენაბდე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || შალვა პაპუაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზაზა რუხაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მინდია უგრეხელიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || თენგიზ შარმანაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ძაბირაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ჯონი ხეცურიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ხმალაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ანა ფირცხალაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზვიად კორძაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|}

კომისიამ მუშაობა წარმართა თემატურ ჯგუფებად:
* ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, სასამართლო ხელისუფლების, საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულისა და ზოგადი და გარდამავალი დებულებების საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პარლამენტის, ფინანსებისა და კონტროლის და საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს მთავრობისა და თავდაცვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი.

====ცვლილებები====
რეფორმის შედეგად ცვლილებები განიცადა კონსტიტუციის მთლიანმა ტექსტმა,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით პრეამბულა არ შეცვლილა, ის ჩასწორდა პუნქტუაციის თვალსაზრისით.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?impose=diff&amp;p1=35&amp;p2=33&amp;diffPage=1&amp;publication=35 |title=კონსტიტუციის კონსოლიდირებული ვერსიების შედარება |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=2013 და 2018 წლის ვერსიები |accessdate=28.10.2019}}&lt;/ref&gt; როგორც რედაქციული, ისე სამართლებრივ ნორმათა გადამუშავების თვალსაზრისით. კონსტიტუციის ახალი რედაქცია შედგება: პრეამბულისგან, 11 თავისა და 78 მუხლისგან. ძველი რედაქციისგან განსხვავებით, თითოეული მუხლი დასათაურებულია და მათში ასახულია მუხლის შინაარსი.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;ასე მაგალითად, პირველი მუხლი, რომელიც სახელმწიფო დამოუკიდებლობას და ტერიტორიულ მთლიანობას ეხება, ეწოდა „სახელმწიფო სუვერენიტეტი“.&lt;/ref&gt;

'''კონსტიტუციურ ნორმად იქცა:'''
* შშმ პირების და მათთვის განსაკუთრებული პირობების შექმნის სახელმწიფო ვალდებულება;
* მოქალაქის სარჩელის „გონივრულ ვადაში” განხილვის უფლება;
* ინტერნეტით თავისუფალი სარგებლობის უფლება; 
* აკადემიური თავისუფლება;
* ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით; 
* სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი; 
* ადვოკატის უფლებების შეუფერხებელი განხორციელება და ადვოკატთა თვითორგანიზების უფლება;
* სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის უფლება.

'''შეიცვალა:'''
* პრეზიდენტის, დეპუტატის და საკონსტიტუციოს მოსამართლის ასაკი და კერძოდ, გაიზარდა;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;პარლამენტის დეპუტატი ვერ იქნება 25 წელზე უფრო ახალგაზრდა, პრეზიდენტი უნდა იყოს სულ მცირე 40 წლის, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე — არანაკლებ 35 წლის.&lt;/ref&gt;
* პრეზიდენტის არჩევის წესი — 2023 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა არაპირდაპირი წესით საარჩევნო კოლეგიის მიერ, 5 წლის ვადით დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობაში იქნება 300 წევრი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;საარჩევნო კოლეგიაში შევლენ: საქართველოს პარლამენტის და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოების ყველა წევრი. საარჩევნო კოლეგიის სხვა წევრებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ ორგანული კანონის საფუძველზე განსაზღვრული კვოტების შესაბამისად, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოების შემადგენლობიდან ასახელებენ შესაბამისი პოლიტიკური პარტიები. კვოტები განისაზღვრება პროპორციული გეოგრაფიული წარმომადგენლობის პრინციპის დაცვითა და ადგილობრივი თვითმმართველობის პროპორციული წესით ჩატარებული არჩევნების შედეგების პროპორციის მიხედვით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობას ამტკიცებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია.&lt;/ref&gt;
* პროკურატურა გამოვიდა იუსტიციის სამინისტროს შემადგენლობიდან და გახდა დამოუკიდებელი და პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანო; 
* ომბუდსმენის თანამდებობაზე ერთი და იგივე პირის არჩევა აიკრძალა;
* უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების რაოდენობა გაიზარდა 28 მოსამართლემდე, რომელთაც [[იუსტიციის უმაღლესი საბჭო|იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს]] წარდგინებით უვადოდ (ხოლო თავმჯდომარეს 10 წლით) სრული შემადგენლობის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;დანიშვნამდე 3 წლის გამოსაცდელი ვადით და შემდგომ ორგანული კანონით დადგენილი ასაკის მიღწევამდე.&lt;/ref&gt;
* საკონსტიტუციო სასამართლო მიმდინარე საარჩევნო წელს ვერ განიხილავს საარჩევნო კანონმდებლობის მომწესრიგებელ ნორმებს;
* პარლამენტის წევრები აირჩევიან პროპორციული სისტემით. არჩევნებში მონაწილეობას მხოლოდ პოლიტიკური პარტიები შეძლებენ. ფრაქციის შესაქმნელად არანაკლებ 7 დეპუტატი იქნება საჭირო და ერთი პოლიტიკური პარტიის წარდგენით არჩეული წევრები ვერ შექმნიან ერთზე მეტ ფრაქციას;
* პარლამენტის ადგილსამყოფელი. ამის მარეგულირებელი ნორმა ამოღებულია კონსტიტუციის ტექსტიდან და რეგულირდება მხოლოდ პარლამენტის რეგლამენტით;
* გაუქმდა [[უშიშროების საბჭო]] და მის ნაცვლად, საომარი მდგომარეობის დროს, სათათბირო ორგანო – [[ეროვნული თავდაცვის საბჭო|ეროვნული თავდაცვის საბჭოს]] შექმნა განისაზღვრა, რომლის თავმჯდომარეც საქართველოს პრეზიდენტი იქნება.

'''გარდამავალი ნორმები:'''

კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს), რომელითაც კონსტიტუციას ეცვალა რედაქცია, ასევე ადგენს გარდამავალ ნორმებს, რომელითაც:
* ორგანული კანონის სტატუსი მიენიჭა საქართველოს კანონებს: „სახელმწიფო ენის შესახებ“, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“;
* 94-ე მუხლის ის ნაწილი, რომელიც არეგულირებდა ახალი გადასახადების შემოღების საკითხს რეფერენდუმის გზით, ჩამოყალიბდა კონსტიტუციური კანონის (N1324-რს) გარდამავალი ნორმის სახით, სადაც აღნიშნულია, რომ ხსენებული კანონის ამოქმედებიდან 12 წლის განმავლობაში, აქციზის გარდა, საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის ახალი სახის შემოღება ან გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ რეფერენდუმის გზით, გარდა ორგანული კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;
* [[საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნები (2018)|საქართველოს პრეზიდენტის მომდევნო არჩევნებში]] საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა 6 წლის ვადით;
* 2024 წლის 31 დეკემბრამდე პირველად განწესების შემთხვევაში უვადოდ განწესებამდე მოსამართლე თანამდებობაზე შეიძლება განწესდეს 3 წლის ვადით. განსაზღვრული ვადით განწესებულ მოსამართლეზე მოსამართლის უვადოდ განწესების დათქმა გავრცელდეს ორგანული კანონით დადგენილი წესით მისი უვადოდ განწესების შემთხვევაში;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://1tv.ge/news/prezidentis-inauguraciis-shemdeg-saqartveloshi-akhali-konstitucia-amoqmeddeba/ |title=პრეზიდენტის ინაუგურაციის შემდეგ საქართველოში ახალი კონსტიტუცია ამოქმედდება |work=ახალი ამბები |author=თეონა მანაგაძე |publisher=[https://1tv.ge/ პირველი არხი], [[სსმ]] |date=28.10.2018 |accessdate=31.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |title=რა შეცვალა ახალმა კონსტიტუციამ? მთავარი |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[https://imedinews.ge/ იმედი] |date=29.10.2017 |accessdate=31.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031185256/https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |archivedate=31.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

====კრიტიკა====
კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცესში, საწყის ეტაპზევე წარიმართა კრიტიკის ფონზე, რამდენადაც პოლიტიკურ მხარეებს შორის დაპირისპირების საგანი აღმოჩნდა თავად საკონსტიტუციო კომისიის ფორმირების საკითხი.
{{ესკიზი}}

== შინაარსი ==
პირვანდელი რედაქციით, საქართველოს კონსტიტუცია შედგებოდა პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 9 თავი და 109 მუხლი&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |title=საქართველოს კონსტიტუცია |accessdate=2011-06-25 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325195035/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |archivedate=2014-03-25 }}&lt;/ref&gt;. ამჟამად, კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 11 თავი და 124 მუხლი. კონსტიტუციას ჩაემატა მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავები, 34&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 48&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 51&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 80&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, 86&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; მუხლები, ამოღებულ იქნა 76&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და 91-ე მუხლები.

=== პრეამბულა ===
{{ციტატა|საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განვამტკიცოთ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა, ქართველი ერის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის ტრადიციებსა და საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობაზე დაყრდნობით ღვთისა და ერის წინაშე ვაცხადებთ ამ კონსტიტუციას.}}

პრეამბულაში გამოთქმულია საქართველოს მოქალაქეთა ნება, რომ დაამკვიდრონ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველყონ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განამტკიცონ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა. პრეამბულას იურიდიული ძალა არ გააჩნია.

=== ძირითადი ნაწილი ===
ძირითადი ნაწილი მოიცავს 10 თავს, რომელთაგან პირველი ეხება ზოგად დებულებებს, მეორე — საქართველოს მოქალაქეობასა და ადამიანთა უფლებებს, მესამე — საქართველოს პარლამენტს, მეოთხე — საქართველოს პრეზიდენტს, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — საქართველოს მთავრობას, მეხუთე — სასამართლო ხელისუფლებას, მეექვსე — სახელმწიფო ფინანსებსა და კონტროლს, მეშვიდე — სახელმწიფო თავდაცვას, მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — ადგილობრივ თვითმმართველობას, მერვე — კონსტიტუციის გადასინჯვას.

===== ზოგადი დებულებები =====
კონსტიტუციის პირველ თავში ჩამოყალიბებულია კონსტიტუციური წყობილების საფუძვლები. პირველი თავი აცხადებს, რომ საქართველო არის [[დემოკრატია|დემოკრატიული]] [[რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;/&gt;; ქვეყნის ტერიტორია განსაზღვრულია [[1992|1992 წლის]] [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] მდგომარეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ხელისუფლების წყაროა ხალხი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ცნობს და იცავს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს]], ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;/&gt;; საქართველოს სახელმწიფო ენა არის [[ქართული ენა|ქართული]], ხოლო [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], აგრეთვე, [[აფხაზური ენა|აფხაზური]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-8 მუხლი&lt;/ref&gt;. ხაზგასმულია [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის]] განსაკუთრებული ისტორიული როლი და აქვე აღიარებულია [[რელიგიის თავისუფლება|რწმენის სრული თავისუფლება]].&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლი&lt;/ref&gt; საქართველოს [[დედაქალაქი|დედაქალაქად]] გამოცხადებულია [[თბილისი]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-10 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მოქალაქეობა. ადამიანის ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი =====
მეორე თავში განმტკიცებულია ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლებები და მათი განხორციელების გარანტიები. მეორე თავი აცხადებს, რომ ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლი&lt;/ref&gt;; სიცოცხლე ადამიანის ხელშეუვალი უფლებაა და [[სიკვდილით დასჯა]] აკრძალულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-15 მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საკუთარი პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-16 მუხლი&lt;/ref&gt;; ადამიანის პატივი და ღირსება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ადამიანის თავისუფლება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; [[საკუთრების უფლება]] აღიარებული და ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი&lt;/ref&gt; ადამიანის პირადი ცხოვრება დაცულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლი&lt;/ref&gt;; ინტელექტუალური შემოქმედების თავისუფლება უზრუნველყოფილია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; მასმედია თავისუფალია და [[ცენზურა]] დაუშვებელია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; აღიარებულია შეკრებებისა და მანიფესტაციების თავისუფლება &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გაერთიანებების შექმნისა და მათში გაერთიანების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; უზრუნველყოფილია ამომრჩეველთა ნების თავისუფალი გამოვლინება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 28-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, სახელმწიფო თანამდებობის დაკავების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[შრომის თავისუფლება]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[უდანაშაულობის პრეზუმფცია]] &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 40-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

მეორე თავი აგრეთვე ადგენს, რომ კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის იმ უფლებებს, რომლებიც  ტექსტში პირდაპირ არაა მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობენ მისი პრინციპებიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 39-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. განსაზღვრულია [[ადამიანის უფლებები|ძირითადი უფლებების]] შეზღუდვის შესაძლებლობები საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 46-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. მეორე თავის თანახმად, შექმნილია [[საქართველოს სახალხო დამცველი]]ს ინსტიტუტი, რომელიც ზედამხედველობს ქვეყანაში [[ადამიანის უფლებები]]ს დაცვას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 43-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პარლამენტი =====
მესამე თავი არეგულირებს [[საქართველოს პარლამენტი]]ს ჩამოყალიბების, მის უფლებამოსილებებსა და უფლებამოსილების შეწყვეტის წესს, დეპუტატთა სამართლებრივ სტატუსსა და გარანტიებს, დეპუტატის [[იმუნიტეტი|იმუნიტეტს]], [[ინდემნიტეტი|ინდემნიტეტს]]. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს,  აკონტროლებს [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] საქმიანობას და სხვ.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 48 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პრეზიდენტი =====
მეოთხე თავში მოცემულია [[საქართველოს პრეზიდენტი]]ს სტატუსი, უფლებამოსილებები, მისი არჩევის, უფლებამონაცვლეობისა და [[იმპიჩმენტი]]ს წესი. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი. იგი კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 69-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მთავრობა =====
მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი არეგულებს საკითხებს [[საქართველოს მთავრობა|საქართველოს მთავრობის]] შესახებ. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სასამართლო ხელისუფლება =====
მეხუთე თავში მოცემულია საკითხები საქართველოს სასამართლო ხელისუფლების შესახებ. საკონსტიტუციო კონტროლის ორგანოა [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მართლმსაჯულებას ახორციელებენ [[საქართველოს საერთო სასამართლოები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. ამ თავში ასევე მოცემულია საკონსტიტუციო და უზენაესი სასამართლოს ფორმირების წესი, მათი უფლებამოსილებები, შემადგენლობა, მოსამართლეთა სამართლებრივი სტატუსი და გარანტიები. დაუშვებელია საგანგებო და სპეციალური სასამართლოების შექმნა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო ფინანსები და კონტროლი =====
მეექვსე თავში მოცემულია სახელმწიფო ბიუჯეტის მიღების წესი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 92-ე და 93-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; დადგენილია მოქალაქეთა ვალდებულება, გადაიხადონ გადასახადები და მოსაკრებლები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; [[საქართველოს ეროვნული ბანკი]]ს სტატუსი, ეროვნული ბანკის საბჭოს ფორმირების წესი, შემადგენლობა და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 96-ე და 96-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური]]ს საქმიანობა, სტატუსი და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 97-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო თავდაცვა =====
მეშვიდე თავი აცხადებს, რომ თავდაცვითი [[ომი]] საქართველოს სუვერენული უფლებაა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ქვეყნის დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად, აგრეთვე საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად საქართველოს ჰყავს [[საქართველოს შეიარაღებული ძალები|სამხედრო ძალები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; საქართველოს დაცვა საქართველოს ყოველი მოქალაქის მოვალეობაა. სამხედრო ვალდებულების მოხდა საამისო უნარის მქონე ყველა მოქალაქის ვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101-ე მუხლი&lt;/ref&gt;;  ამ თავში მოცემულია ნორმები [[ეროვნული უშიშროების საბჭო]]სა და სამხედრო ძალების გამოყენების შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-100 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== ადგილობრივი თვითმმართველობა =====
მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი აწესრიგებს [[საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობა|ადგილობრივი თვითმმართველობის]] საკითხებს, მის უფლებამოსილებებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლი&lt;/ref&gt;, სტატუსს, თვითმმართველი ერთეულის დამოუკიდებლობის გარანტიებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების შექმნისა და საქმიანობის წესს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== კონსტიტუციის გადასინჯვა =====
მერვე თავი ითვალისწინებს კონსტიტუციის გადასინჯვის ორ სახეს, ზოგადსა და ნაწილობრივს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. ზოგადი გადასინჯვა გულისხმობს ახალი კონსტიტუციის მიღებას, ხოლო ნაწილობრივი — არსებულ ტექსტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=65}}&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის კანონპროექტის შეტანის უფლება აქვთ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტს და არანაკლებ 200 000 ამომრჩეველს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot; /&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი წარედგინება საქართველოს პარლამენტს, რომელიც აქვეყნებს მას საყოველთაო-სახალხო განხილვისათვის. პარლამენტში კანონპროექტის განხილვა იწყება მისი გამოქვეყნებიდან ერთი თვის შემდეგ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონს, კონსტიტუციის 68-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით, ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პრეზიდენტი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

=== გარდამავალი დებულებები ===
მეცხრე თავში რეგლამენტირებულია კონსტიტუციის ძალაში შესვლის პირობები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლი&lt;/ref&gt; და წესები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 109-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, მისი ამოქმედების შედეგები კანონმდებლობისათვის, სახელმწიფო ვალდებულება კონსტიტუციის ძალაში შესვლამდე ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეგისტრაციის, კონსტიტუციასთან და კანონებთან შესაბამისობის მოყვანის შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 106-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ ორგანული კანონის მიღების ვადა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 107-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია]]
* [[სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური კანონი]]

==ლიტერატურა==
* საქართველოს კონსტიტუცია
* {{cite book |ref=CITEREFდემეტრაშვილიკობახიძე(2010) |year=2010 |author=ა. დემეტრაშვილი |coauthors=ი. კობახიძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref=CITEREFცნობილაძე(2004) |year=2004 |author=პ. ცნობილაძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |edition=ტომი პირველი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref= |year=2010 |author=კ. კუბლაშვილი |title=ძირითადი უფლებები |location=თბილისი |publisher= }}
*{{წიგნი|ავტორი=გაული ვ.|სათაური=„კონსტიტუციის შემუშავება და მიღება საქართველოში (1993-1995)“|გამომცემლობა=IRIS Georgia|ორიგინალი=Verfassungsgebung in Georgien|ადგილი=თბილისი|წელი=2002 [2001]|isbn=99928-0-447-5|ბმული=}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:The_Constitucion_Of_Georgia_(1995)_Geo,_Rus,_Eng,_Deu.pdf საქართველოს კონსტიტუცია (1995) ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე, თბ., 1996]
* [http://parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge საქართველოს კონსტიტუცია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104141718/http://www.parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge |date=2013-11-04 }}
* [http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი]
* [http://www.venice.coe.int/ ვენეციის კომისია]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/konstitucia_proeqti.pdf საქართველოს კონსტიტუციური კანონი საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/dadgenileba.pdf „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მისი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის შესახებ პარლამენტის დადგენილება]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/meetings.html საჯარო განხილვის კომისიის შეხვედრები]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/articles.html ექსპერტთა აზრი]
* [http://www.parliament.ge/comentari.php კომენტარები „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონზე]

== სქოლიო ==
&lt;div style=&quot;height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;&quot; class=&quot;scrollbox&quot;&gt;

=== შენიშვნა ===
{{სქოლიო|group=შენიშვნა}}

=== წყარო ===
{{სქოლიო|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

{{საქართველოს ნორმატიული აქტები}}
{{ევროპა თემატურად|კონსტიტუცია|ევროპის კონსტიტუციები}}
{{აზია თემატურად|კონსტიტუცია|აზიის კონსტიტუციები}}
{{საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი}}

[[კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუცია|*]]</text>
      <sha1>pvn56v3byogzx9ypsprcdt3phximoow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378254</id>
      <parentid>5378253</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176296" sha1="t3yewhrs6t4r85b3tuv0r2ettdl62y3" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0}}{{ინფოდაფა დოკუმენტი
|ზედა=[[ფაილი:Greater coat of arms of Georgia.svg|50პქ|ცენტრი]]
|სახელწოდება         =საქართველოს კონსტიტუცია
|ფაილი      = Constitution of Georgia (Country).jpg
|სიგანე           = 
|წარწერა          = საქართველოს კონსტიტუცია
|შექმნის თარიღი    = [[2 ივლისი]], [[1995]] 
|რატიფიკაცია = [[24 აგვისტო]], [[1995]]
|შენახვის ადგილი   = [[საქართველოს პარლამენტი]]
|ავტორი            = [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]]
|ხელისმომწერნი       = საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრები
|მიზანი             = 
}}

'''საქართველოს კონსტიტუცია''' — [[საქართველო]]ს სახელმწიფოს უზენაესი კანონი, მიღებულ იქნა [[საქართველოს პარლამენტი]]ს მიერ [[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს. იგი ძალაში შევიდა [[1995|1995 წლის]] საქართველოს ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობის დღიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით, საქართველო არის დამოუკიდებელი, ერთიანი და განუყოფელი სახელმწიფო, რაც დადასტურებულია [[1991|1991 წლის]] [[31 მარტი|31 მარტს]] ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის, [[აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ასსრ]]-სა და ყოფილ [[სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი|სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში]] ჩატარებული [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი (1991)|რეფერენდუმით]] და [[1991|1991 წლის]] [[9 აპრილი]]ს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, საქართველოს სახელმწიფოს [[საქართველოს პოლიტიკური მოწყობა|პოლიტიკური წყობილების ფორმა]] არის [[დემოკრატიული რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება, როგორც ყველა დემოკრატიულ სახელმწიფოში, ხორციელდება [[ხელისუფლების დანაწილება|ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე]] დაყრდნობით — საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლება იყოფა [[საკანონმდებლო ხელისუფლება|საკანონმდებლო]], [[აღმასრულებელი ხელისუფლება|აღმასრულებელ]] და [[სასამართლო ხელისუფლება|სასამართლო]] ხელისუფლებად. ხელისუფლების წყარო არის ხალხი, რომელიც თავის ძალაუფლებას ახორციელებს რეფერენდუმის, უშუალო დემოკრატიის სხვა ფორმებისა და თავისი წარმომადგენლების მეშვეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცის მე-5 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა]] და [[თავისუფლება (ფილოსოფია)|თავისუფლებებს]]&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო ხელისუფლება ცნობს და აღიარებს ამ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდულნი არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-7 მუხლი&lt;/ref&gt;.

საქართველოს კონსტიტუცია აცხადებს რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას, ამასთან ერთად, აღიარებს [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიის]] განსაკუთრებულ როლსა და მის დამოუკიდებლობას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია ==
[[საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია]] იწყება XX საუკუნეში, როდესაც [[1918|1918 წლის]] [[26 მაისი|26 მაისს]] [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ]] [[საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი]] მიიღო და დაიწყო კონსტიტუციის შემუშავება. კონსტიტუციაში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო [[ქართველები|ქართველი ხალხის]]  ისტორიულად ჩამოყალიბების ფსიქიკა, ყოფა, ზნე-ჩვეულება, საქართველოს მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა და საპარლამენტო პრაქტიკა. კონსტიტუციის შემუშავება სამ წელიწადს გაგრძელდა და [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|მიღებულ იქნა]] [[1921|1921 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]], რომელმაც, ფაქტობრივად, თავისი ფუნქცია ვერ შეასრულა და მხოლოდ ოთხი დღე იმოქმედა&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=51}}&lt;/ref&gt;. ამის შემდეგ [[საქართველო]]ში მიიღეს ოთხი საბჭოთა კონსტიტუცია [[1922]], [[1927]], [[1937]] და [[1978]] წლებში, რომლებიც წარმოადგენდნენ ტიპურ საბჭოთა კონსტიტუციებს და არაფრით განსხვავდებოდნენ [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის]] კონსტიტუციებისგან&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=52-53}}&lt;/ref&gt;.

[[1990|1990 წლის]] [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] საქართველოში ჩატარდა [[საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო]]ს პირველი მრავალპარტიული არჩევნები. არჩევნებიდან სულ რაღაც 16 დღეში უზენაესმა საბჭომ უამრავი ცვლილება შეიტანა 1978 წლის ჯერ კიდევ მოქმედ საბჭოურ კონსტიტუციაში. ქვეყნის სახელწოდებიდან ამოიღეს სიტყვები „საბჭოთა სოციალისტური“ და სახელმწიფოს ეწოდა „საქართველოს რესპუბლიკა“, შეიცვალა სახელმწიფო სიმბოლიკა, გაუქმდა [[საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია|კომუნისტური პარტიის]] ხელმძღვანელი როლი და დასაბამი მიეცა პოლიტიკურ [[პლურალიზმი|პლურალიზმს]], გაუქმდა ისეთი ცნებები, როგორიცაა „სოციალისტური საკუთრება“, „სოციალისტური კანონიერება“, „სოციალისტური დემოკრატია“&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=56-57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=126}}&lt;/ref&gt;.

[[1991|1991 წლის]] ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. [[1992|1992 წლის]] [[6 იანვარი|6 იანვარს]] შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო]] (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და [[1992|1992 წლის]] [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]] მიიღო დეკლარაცია [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია|1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის]] აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა [[საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო]]&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=127-128}}&lt;/ref&gt;. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=58}}&lt;/ref&gt;.

=== მცირე კონსტიტუცია ===
[[1992]] წლის [[6 ნოემბერი|6 ნოემბერს]] მიიღო [[კანონი სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ|კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“]], რომელიც „მცირე კონსტიტუციის“ სახელწოდებით არის ცნობილი. იმ დროისთვის ეს კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა&lt;ref name=&quot;ორმოცდათვრამეტი&quot; /&gt;.

=== კონსტიტუციის შემუშავება ===
[[1993|1993 წლის]] [[16 თებერვალი|16 თებერვალს]] საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ — სახელმწიფოს მეთაურმა, [[ედუარდ შევარდნაძე]]მ პარლამენტს წარუდგინა წინადადება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის შესახებ, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა არა ახალი კონსტიტუცია, არამედ 1921 წლის კონსტიტუციის ახალი რედაქციის პროექტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Eduard shevardnadze.jpg|thumb|[[ედუარდ შევარდნაძე]]]]
[[1993|1993 წლის]] [[25 მარტი|25 მარტს]] [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] მიიღო დადგენილება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების თაობაზე. ამ დებულების საფუძველზე სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე — სახელმწიფოს მეთაური [[ედუარდ შევარდნაძე]], მოადგილეებად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, სამართლის თეორიისა და სახელმწიფო სამართლის კათედრის გამგე, პროფესორი [[გივი ინწკირველი]] და [[ვახტანგ ხმალაძე]], მდივნად — [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თსუ-ის]] პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]]. საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობაში შევიდნენ [[პარლამენტარი|პარლამენტარები]], [[იურისტი|იურისტები]], [[ეკონომისტი|ეკონომისტები]], [[ისტორიკოსი|ისტორიკოსები]], [[საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია|საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის]] პრეზიდენტი და აკადემიკოსები, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები, სულ, 118 წევრი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=59-60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite|ცნობილაძე|(2004)|გვ=132}}&lt;/ref&gt;.

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=60}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| 1921 წლის კონსტიტუციის ანალიზის || ლევან თოიძე
|-
| მომდინარე საკანონმდებლო საქმიანობის ანალიზის || კონსტანტინე კემულარია
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || დავით მელიქიშვილი
|-
| საკონსტიტუციო ზედამხედველობის საკითხთა || ჯონი ხეცურიანი
|-
| სასამართლო ხელისუფლების საკითხთა || მინდია უგრეხელიძე
|-
| სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობების საკითხთა || ვლადიმერ პაპავა
|-
| უშიშროებისა და თავდაცვის საკითხთა || ნოდარ ნათაძე
|-
| საგარეო ურთიერთობების საკითხთა || თედო პატარაშვილი
|-
| ეროვნულ უმცირესობათა საკითხთა || ზურაბ ჟვანია
|-
| საერთაშორისო სამართლისა და საზღვარგარეთის ქვეყნების კანონმდებლობის || ლევან ალექსიძე
|-
| პრეამბულის საკითხთა || მიხეილ ნანეიშვილი
|-
| ადამიანის უფლებათა საკითხთა || ქართლოს ღარიბაშვილი
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || თედო ნინიძე
|-
| პოლიტიკურ და საარჩევნო უფლებების საკითხთა || დავით კუპრეიშვილი
|-
| ტერიტორიული მოწყობის საკითხთა || ირაკლი შენგელაია
|}

პარლამენტის ერთ-ერთი დადგენილებით, სამუშაო ჯგუფების მიერ შემუშავებული პროექტები უნდა გაეერთიანებინა სარედაქციო ჯგუფს; კონსტიტუციის საბოლოო ვარიანტი უნდა მიეღო ჯერ სახელმწიფო საკონსტიტუციო საბჭოს, შემდეგ კი საქართველოს პარლამენტს. ამ წესით მიღებული პროქტი უნდა გასულიყო საყოველთაო-სახალხო კენჭისყრაზე — კონსტიტუცია ხალხს უნდა მიეღო, თუმცა ამ გეგმაში არსებითი ცვლილებები შევიდა. ნაცვლად 1921 წლის კონსტიტუციის მიღებისა, გადაწყდა სრულიად ახალი კონსტიტუციის მიღება. პრობლემათა ღრმად შესწავლისა და სახელმწიფოთა გამოცდილების გათვალისწინების მიზნით, კომისიის სამდივნოს მიერ [[1993]]-[[1995]] წლებში ორგანიზებული იყო სხვადასხვა კონფერენცია და სემინარი. სამდივნოს აქტიურ დახმარებას უწევდა [[ვენეციის კომისია]]&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=61}}&lt;/ref&gt;.

1995 წლის დასაწყისში საკონსტიტუციო კომისიაში, გარდა ედუარდ შევარდნაძის პროექტისა, უკვე 12 პროექტი იყო, რომლებიც წარმოადგინეს: პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ „ხმა ერისა“, [[საქართველოს ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტია]]მ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტის ახალგაზრდა კონსტიტუციონალისტთა ჯგუფმა, საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ, მშრომელთა ინტერესების დაცვის საზოგადოებამ, საქართველოს სახალხო პარტიამ, [[საქართველოს სახალხო ფრონტი]]ს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ, საქართველოს კომერციულმა ბანკმა „აისი“, [[საქართველოს კომუნისტური პარტია|საქართველოს კომუნისტურმა პარტიამ]], [[ღვთისშვილთა კავშირი|ღვთისშვილთა კავშირმა]], [[ალექსანდრე შუშანაშვილი|ალექსანდრე შუშანაშვილმა]] (საინიციატივო პროექტი) და [[საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი|საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა]].

ყველა პროექტი მეტ-ნაკლებად დეტალურად იქნა შესწავლილი კომისიის სხვადასხვა დონეზე, იყო შეჯერებული ვარიანტის შემუშავების მცდელობაც.

=== კონსტიტუციის მიღება ===
[[1995|1995 წლის]] მაისში საკონსტიტუციო კომისიის პლენარულ სხდომებზე საბოლოო განხილვები დაიწყო. განხილვას საფუძლად დაედო ედუარდ შევარდნაძის მიერ წარმოდგენილი პროექტი. 2 ივლისს 64 ხმით 4-ის წინააღმდეგ სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიამ მიიღო პროექტი და იგი დასამტკიცებლად საქართველოს პარლამენტს გადასცა&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62}}&lt;/ref&gt;.

საკონსტიტუციო კომისიის მიერ სახელმწიფო მოწყობის დადგენილი ფორმები მიუღებელი აღმოჩნდა პარლამენტისთვის — კონსტიტუციის პროექტიდან ჯერ მოწყობის ფედერალური საწყისები ამოიღეს, ხოლო შემდეგ [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა|ნახევრადსაპრეზიდენტო მმართველობის ფორმა]] შეცვალეს [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] მიმსგავსებული ვარიანტით&lt;ref name=&quot;სამოცდაორი&quot; /&gt;.

[[1995|1995 წლის]] [[24 აგვისტო]]ს, 17 საათსა და 50 წუთზე, საქართველოს რესპუბლიკის პარლამენტმა ე.წ. „[[იმელი (შენობა)|იმელის]]“ შენობაში 159 ხმით 8-ის წინააღმდეგ მიიღო საქართველოს კონსტიტუცია. [[1995|1995 წლის]] [[17 სექტემბერი|17 სექტემბერს]] სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრებმა ხელი მოაწერეს კონსტიტუციის ოფიციალურ ტექსტს მთავრობის იმ სასახლეში, სადაც საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=62-63}}&lt;/ref&gt;.

== ცვლილებები და დამატებები ==
=== 2004 წლამდე ===
კონსტიტუციის პირველი რევიზია განხორციელდა [[1999|1999 წლის]] [[20 ივლისი|20 ივლისს]] მიღებული ორი კონსტიტუციური კანონით. ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის 50-ე და 70-ე მუხლების ზოგიერთ დებულებას. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი 7%-იანი საარჩევნო ბარიერის დადგენა იყო&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=66}}&lt;/ref&gt;.

[[2000|2000 წლის]] [[20 აპრილი|20 აპრილსა]] და [[2002|2002 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერს]] კონსტიტუციური კანონით კონსტიტუციის შესაბამის ნაწილებში [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარისა]] და [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის]] სტატუსი განისაზღვრა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა“ და „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახით&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2001|2001 წლის]] [[30 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის მე-9, 66-ე, 73-ე და 89-ე მუხლები. ამ კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე დაიშვა [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება|კონსტიტუციური შეთანხმების]] დადების შესაძლებლობა [[საქართველო|საქართველოს სახელმწიფოსა]] და [[საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას]] შორის&lt;ref name=&quot;სამოცდაექვსი&quot; /&gt;.

[[2003|2003 წლის]] [[23 ივლისი]]ს კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტი და დაწყებით განათლებასთან ერთად სავალდებულოდ გამოცხადდა აგრეთვე საბაზისო განათლება&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=67}}&lt;/ref&gt;.

=== 2004 წლის რეფორმა ===
მასშტაბური კონსტიტუციური რეფორმა განხორციელდა [[2004|2004 წელს]]. ცვლილება შეეხო 30-მდე მუხლს, კონსტიტუციის ტექსტს ჩაემატა ახალი, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ეხება [[საქართველოს მთავრობა]]ს, ამოღებულ იქნა 91-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურა]] სასამართლო ხელისუფლების დაწესებულება იყო. [[2004|2004 წლის]] [[6 თებერვალი|6 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონი არსებითად შეეხო კონსტიტუციის იმ ნაწილს, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ფორმას ადგენდა — [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო რესპუბლიკის]] ნაცვლად შემოღებულ იქნა მმართველობის ფორმა, რომლის კონცეფციურ საფუძვლად სახელდება ე.წ. ფრანგული მოდელი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[23 აპრილი]]ს კონსტიტუციური კანონით შეიცვალა [[საქართველოს პარლამენტის წევრი]]ს იმუნიტეტის შინაარსი&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2004|2004 წლის]] [[1 ივლისი|1 ივლისს]] კონსტიტუციური კანონით, რომელიც კონსტიტუციის ტექსტში არ შედის, განისაზღვრა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განსაკუთრებულ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხები, ორგანოთა სისტემა, მათი კომპეტენცია. ამავე კანონით გარკვეული ცვლილებები იქნა შეტანილი [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]ს კომპეტენციაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

=== 2005-2009 წწ ===

[[2005|2005 წლის]] [[23 თებერვალი|23 თებერვლის]] კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე, 235-დან 150-მდე შემცირდა საქართველოს პარლამენტის წევრთა საერთო რაოდენობა, 10-ის ნაცვლად დადგინდა 7 წევრის მოთხოვნა საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისთვის&lt;ref name=&quot;სამოცდაშვიდი&quot; /&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველ და 26-ე მუხლის მე-5 პუნქტებს — ამოღებულ იქნა სიტყვები „უშიშროების სამსახური“, ცვლილება შეეხო 73-ე მუხლს, რომლითაც [[საქართველოს პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]] მიეცა უფლება, გადააყენოს მთავრობა, თანამდებობიდან დაითხოვოს [[საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი|შინაგან საქმეთა]] და [[საქართველოს თავდაცვის მინისტრი|თავდაცვის მინისტრები]]&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=68}}&lt;/ref&gt;.

[[2005|2005 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო სასამართლო ხელისუფლების რეგულაციას — დადგინდა საერთო და საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების ასაკობრივი ცენზები; შეეხო მოსამართლის სტატუსს, საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის ერთ-ერთ სუბიექტს, [[საქართველოს უზენაესი სასამართლო|საქართველოს უზენაეს სასამართლოს]], როგორც უმაღლეს საკასაციო სასამართლოს სტატუსს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2006|2006 წლის]] [[27 დეკემბერი|27 დეკემბერს]] მიიღეს ოთხი კონსტიტუციური კანონი. ერთ-ერთი მათგანით აიკრძალა სიკვდილით დასჯა, ხოლო მე-17 მუხლს დაემატა მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, იკრძალება დაკავებული პირის ფიზიკური და ფსიქიკური იძულება. შემდეგი კონსტიტუციური კანონები ეხება პრეზიდენტის, როგორც საქართველოს სამხედრო ძალების მთავარსარდლის უფლებამოსილებებს; საქართველოს პარლამენტისა და პრეზიდენტის არჩევნების რეგულაციას, პრეზიდენტის უფლებამოსილებას საგარეო ურთიერთობაში; მართლმსაჯულებისა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საკითხებს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[11 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონი შეეხო პრეზიდენტის უფლებამონაცვლეობას, [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] შემადგენლობას, სახელმწიფო რწმუნებულის — გუბერნატორის ინსტიტუტს&lt;ref name=&quot;სამოცდარვა&quot; /&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[12 მარტი]]ს კონსტიტუციური კანონის მიხედვით, პარლამენტში უნდა იყოს პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 75 და მაჟორიტარული სისტემით არჩეული 75 წევრი; საარჩევნო ბარიერი 5%-ით განისაზღვრა&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot;&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=69}}&lt;/ref&gt;.

[[2008|2008 წლის]] [[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბრის]] კონსტიტუციური კანონი შეეხო იმპიჩმენტის საფუძველს, პრეზიდენტის უფლებას, თანამდებობიდან გადააყენოს თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და [[საქართველოს იუსტიციის მინისტრი|იუსტიციის მინისტრები]]; [[საქართველოს მთავარი პროკურატურა|პროკურატურის]] ორგანოები შევიდა [[საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო|იუსტიციის სამინისტროს]] სისტემაში&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;.

[[2009|2009 წლის]] [[24 სექტემბერი|24 სექტემბრის]] კონსტიტუციური კანონით განისაზღვრა საქართველოს პარლამენტის ადგილსამყოფელი — [[თბილისი|თბილისში]] (ქუთაისში უნდა გაიმართოს პლენარული სხდომები), თუმცა მის ამოქმედებამდე მასში ცვლილებები იქნა შეტანილი და დაზუსტდა, რომ ადგილსამყოფელი იქნებოდა თბილისსა და [[ქუთაისი|ქუთაისში]].&lt;ref name=&quot;სამოცდაცხრა&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1405338?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი 5630-რს|author=|publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=01.07.2011|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2010 წლის რეფორმა ===
არსებითი ცვლილებები შევიდა კონსტიტუციაში [[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმის შემდეგ.

==== კომისია ====
[[2009|2009 წლის]] [[8 ივნისი]]ს [[საქართველოს პრეზიდენტი|საქართველოს პრეზიდენტმა]] გამოსცა განკარგულება [[საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია|საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის]] შექმნის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ, რომელიც ითვალიწინებდა საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისის შექნას. ამ განკარგულების საფუძველზე, კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი [[ავთანდილ დემეტრაშვილი]].

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
!  პიროვნება !! თანამდებობა
|-
| ლევან ალექსიძე || აკადემიკოსი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| გიორგი კახიანი || თსუ-ის ასისტენტ-პროფესორი
|-
| გიორგი კვერენჩხილაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| მალხაზ მაცაბერიძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| კახი ყურაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ნანა ჭიღლაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი 
|-
| ზურაბ ჯიბღაშვილი || თსუ-ის დოქტორანტი
|-
|მზია ლეკვეიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| ზურაბ დავითაშვილი || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის სრული პროფესორი
|-
| მარინა გარიშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, თსუ-ის ასოცირებული პროფესორი
|-
| ვასილ გონაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი
|-
| დავით აფრასიძე || ფილოსოფიის დოქტორი, ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| [[გია ნოდია]] || ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი
|-
| გია გეწაძე || იურისტი
|-
| ზაზა ბიბილაშვილი || იურისტი
|-
| ზაზა რუხაძე || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის პროფესორი
|-
| [[იაკობ ფუტკარაძე]] || იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, სრული პროფესორი
|-
| ქეთევან ქოქრაშვილი || იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი
|-
| სოსო ცინცაძე || ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს დიპლომატიური აკადემიის რექტორი
|-
| თორნიკე გორდაძე || პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი
|}

საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფები:

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის სამუშაო ჯგუფები
|-
! ჯგუფი !! ხელმძღვანელი
|-
| საზღვარგარეთის ქვეყნების კონსტიტუციური კანონმდებლობის ანალიზის || ვასილ გონაშვილი
|-
| საკანონმდებლო ხელისუფლების საკითხთა || ნანა ჭიღლაძე
|-
| აღმასრულებელი ხელისუფლების საკითხთა || გიორგი კვერენჩხილაძე
|-
| ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა || კახი ყურაშვილი
|-
| პოლიტიკის ანალიზისა და პროგნოზირების საკითხთა || სოსო ცინცაძე
|-
| პრეზიდენტის ინსტიტუტის საკითხთა || ზაზა რუხაძე
|-
| სასამართლო ხელისუფლებისა და ძირითადი უფლებების || იაკობ ფუტკარაძე
|-
| საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვისა და საქართველოს კონსტიტუციური მემკვიდრეობის საკითხთა || მალხაზ მაცაბერიძე
|-
| კონსტიტუციის საერთაშორისო-სამართლებრივ საკითხთა || ლევან ალექსიძე
|}

==== ცვლილებები ====
ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის თითქმის ყველა ნაწილს, მათ შორის, პრეამბულასაც. პრეამბულის თხრობის სტილი შეიცვალა მესამე პირში, კონსტიტუცია ემყარება არა 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს, არამედ მის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობას&lt;ref name=&quot;საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა&quot;/&gt;.

ცვლილებები შევიდა ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, ხელისუფლების ორგანოთა ნორმებში. კონსტიტუციას ჩაემატა მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი, რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საკითხებს არეგულირებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუცია, თავი მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;.

[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] რეფორმით გათვალისწინებულ იქნა ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ძალაში შევიდა [[2013|2013 წლის]] [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბრის]]  საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან. ამ ცვლილებებით შეიცვალა სახელმწიფო მმართველობის ფორმა — საქართველო გახდება [[ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა]]. შეიზღუდა პრეზიდენტის უფლებამოსილებები. იგი აღარ არის მთავრობის მეთაური და მთავრობის ფორმირებაში ფორმალურად იღებს მონაწილეობას. გაეზარდა უფლებამოსილებები [[საქართველოს პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრს]]. იგი გახდა მთავრობის მეთაური. შემოღებულ იქნა კონტრასიგნაციის ინსტიტუტი — პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას საჭიროებს კონსტიტუციის 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლში გათვალისწინებული პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტები. სრულიად შეიცვალა მთავრობის ფორმირების წესი — მას აყალიბებს არა პრეზიდენტი, არამედ პარლამენტი. მთავრობის უფლებამოსილება მოხსნილად ითვლება ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობისთანავე. პრეზიდენტი მხოლოდ პარლამენტში საუკეთესო შედეგის მქონე მქონე საარჩევნო სუბიექტის მიერ მისთვის წარდგენილ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს წამოაყენებს, ხოლო მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადებიდან ორი დღის ვადაში ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს. თუ ორი დღის ვადაში იგი არ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს პრემიერ-მინისტრის დანიშვნის თაობაზე, პრემიერ-მინისტრი მაინც დანიშნულად ითვლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია&lt;/ref&gt;.

იმავე წელს, კონსტიტუციის ახალ რედაქციას დაემატა (კონსტიტუციური კანონი 15.12.2010წ, N4033-რს) 3 პუნქტი, რომლითაც დასრულდა მთავრობის 2009 წელს წამოყენებული ინციატივა ეკონომიკური და ფისკალური პოლიტიკის საკონტიტუციო დონეზე დარეგულირების ნაწილში.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |title=კანონპროექტი N07-1/136/7 |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112204511/https://info.parliament.ge/#law-drafting/7436 |archivedate=12.11.2019 }}&lt;/ref&gt; კერძოდ, კონსტიტუციის 94-ე მუხლს დაემატა შემდეგი შინაარსის მე-7 პუნქტი: „ხანგრძლივი, სტაბილური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად ეკონომიკური პოლიტიკის ფუძემდებლური პრინციპები დგინდება ორგანული კანონით. მაკროეკონომიკური პარამეტრების დადგენილი ზღვრების დარღვევისა და განსაკუთრებული აუცილებლობის დროს ზღვრებისაგან გადაცდენის შემთხვევები, ასევე პარამეტრების ზღვრებთან დაბრუნების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები განისაზღვრება ორგანული კანონით.“, ხოლო 94-ე მუხლს დაემატა მე-4 და მე-5 პუნქტები, რომლითაც შეიზღუდა ხელისუფლების დისკრეცია გადასახადების დაწესებასა და ცვლილებაში,  რეფერენდუმის სასარგებლოდ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |title=განმარტებითი ბარათი  საქართველოს კონსტიტუციაში დამატებების შეტანის შესახებ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტზე |author=[[საქართველოს პრეზიდენტი]] |date=28.10.2009 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |accessdate=27.09.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406225622/https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/109165 |archivedate=06.04.2022 }}&lt;/ref&gt;

==== კრიტიკა ====
[[2010|2010 წლის]] [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] საკონსტიტუციო რეფორმამ საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. მისი ერთი ნაწილი თვლის, რომ ამ რეფორმას დადებითი შედეგი მოყვა, მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ამას არანაირი ცვლილება არ მოყოლია, არამედ, პირიქით, გაუარესდა მდგომარეობა. დადებით მხარედ ყველა ასახელებს იმას, რომ შეიზღუდა პრეზიდენტის ძალაუფლება და მისი უფლებამოსილებები გადანაწილდა ხელისუფლების სხვა შტოებზე, განსაკუთრებით კი, პრემიერ-მინისტრზე — მას საგრძნობლად გაეზარდა უფლებამოსილებები. მაგრამ სწორედ ეს გახდა ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი საზოგადოებაში გამოწვეული დავისა. კონსტიტუციური რეფორმის მოწინააღმდეგეთა და ზოგიერთი ოპოზიციური პარტიის აზრით, განხორციელებული კონსტიტუციური რეფორმა ემსახურებოდა არა მდგომარეობის გაუმჯობესებას, არამედ [[მიხეილ სააკაშვილი]]ს ხელისუფლებაში დარჩენას&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ghn.ge/print-25428.html |title=SMS-კონსტიტუცია, „გათიშული“ ოპოზიცია |date=25.10.10 |publisher=„ჯი-ეიჩ-ენი“, ზაალ ანჯაფარიძე}}&lt;/ref&gt;.

=== 2011-2013 წწ ===
[[2011]] წლიდან [[2013]] წლის ჩათვლით რამდენიმე ცვლილება და დამატება შევიდა საქართველოს კონსტიტუციაში.

2011 წლის [[27 დეკემბერი|27 დეკემბრის]] კონსტიტუციური კანონით (N5630-რს) ხუთ მუხლში. სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მყოფ პირთაგან ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩამდენთათვის დაშვებულ იქნა არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება. შეიცვალა პარლამენტის წევრთა მანდატების განაწილების წესი – საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისათვის დადგენილზე ნაკლები მანდატის მოგროვების შემთხვევაში, საარჩევნო სუბიექტებს მანდატები შეევსებათ ფრაქციის შექმნისათვის საჭირო მინიმალურ რაოდენობამდე. შეიცვალა [[ვეტო|ვეტოს]] დაძლევის წესი, კერძოდ: კანონის პროექტი პირვანდელი სახით „მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. ორგანული კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. კონსტიტუციური კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ დაზუსტდა კონსტიტუციის გადასინჯვის წესიც: „კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1556256?publication=0 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |date=25.10.10 |publisher=საქართველოს პარლამენტი|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

2012 წლის [[22 მაისი|22 მაისის]] კონსტიტუციური კანონით საქართველოს მოქალაქის პარლამენტის წევრად აარჩევის ასაკი 25-დან 21 წელზე ჩამოვიდა. ასევე, ერთჯერად 2014 წლის 1 იანვრამდე საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის და ხმის მიცემის უფლება მიეცათ პირებს, რომლებიც დაბადებული იყვნენ და ბოლო 5 წლის განმავლობაში მუდმივად ცხოვრობენ საქართველოში და ნორმის ამოქმედების მომენტისთვის გააჩნდათ [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეობა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661721?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6238-Iს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; 2012 წელსვე [[საქართველოს კონტროლის პალატა]] შეიცვალა [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური|სახელმწიფო აუდიტის სამსახურით]],&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილებით, სამსახურის სახელწოდებაში, მისი წინამორბედისგან განსახვავებით, აღარ ფიგურირებს სიტყვა „საქართველოს“.&lt;/ref&gt; რომელსაც ხელმძღვანელობს [[გენერალური აუდიტორი]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1661745?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6239-Iს|author= |publisher=საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt; და კონსტიტუციაში აისახა [[ლაზიკა (ქალაქი)|ქალაქ ლაზიკის]] შესახებ ჩანაწერი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1696093?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში დამატების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე|work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი N6602-რს|author= |publisher=[[საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე]]|date=22.05.2012|accessdate=27.09.2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2017 წლის რეფორმა ===
[[2016]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2016)|საპარლამენტო არჩევნების]] შემდეგ,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;აღსანიშნავია, რომ მე-9 მოწვევის პარლამენტში „ქართული ოცნება“ წარმოდგენილ იქნა [[საკონსტიტუციო უმრავლესობა|საკონსტიტუციო უმრავლესობით]].&lt;/ref&gt; 15 დეკემბრის N65-Iს დადგენილებით [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტმა]] შექმნა [[სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია]], რომელსაც [[2017]] წლის [[30 აპრილი|30 აპრილამდე]] უნდა ემუშავა კონსტიტუციის მორიგ გადასინჯვაზე. კონსტიტუციის გადასინჯვა კოალიცია „[[ქართული ოცნება|ქართული ოცნების]]“ ერთ-ერთი წინასაარჩევნო დაპირება იყო ჯერ კიდევ [[2012]] წლის [[საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები (2012)|საპარლამენტო არჩევნებისთვის]], სადაც საპროგრამო დოკუმენტში გაცხადებულ იქნა მმართველობის საპარლამენტო მოდელის მხარდაჭერა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ivote.ge/images/doc/pdfs/ocnebis%20saarchevno%20programa.pdf |title=საარჩევნო პროგრამა |work=კოალიციის სადამფუძნებლო დეკლარაცია |author=[[ქართული ოცნება]] |publisher=[http://www.ivote.ge ivote.ge] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zedelashvili, 2017&quot;&gt;{{cite web|url=http://constitutionnet.org/news/2017-constitutional-reform-georgia-another-misguided-quest-or-genuine-opportunity|title=2017 Constitutional Reform in Georgia: another misguided quest or genuine opportunity? |work=News article |author=Davit Zedelashvili |publisher=[http://constitutionnet.org constitutionnet.org] |language={{en}} |date=31.01.2017 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა იქვე აღინიშნა, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება კონსტიტუციური მოწყობის თაობაზე მიღებული იქნებოდა ფართო სამოქალაქო შეთანხმების საფუძველზე.&lt;/ref&gt; თუმცა მანამდე დაწყებული გადასინჯვის მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;კერძოდ, 2013 წლის 4 ოქტომბრის საქართველოს პარლამენტის N1479-Iს დადგენილებით ასევე შეიქმნა სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია, რომელსაც კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი პარლამენტისთვის 2014 წლის 1 სექტემბრამდე უნდა წარედგინა, რაც ვერ მოხერხდა ორგზის გადავადდების მიუხედავად და საბოლოოდ 2016 წლის 29 თებერვალს კომისიას ვადა ამოეწურა.&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 4 თვის მუშაობის შედეგად, 2017 წლის [[22 აპრილი|22 აპრილს]] საკონსტიტუციო კომისიამ კენჭი უყარა და დაამტკიცა საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი, რომელიც სხვა ცვლილებებთან და დამატებებთან ერთად, მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტს მთლიანად უცვლიდა რედაქციას.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;იურიდიული ტექნიკის თვალსაზრისით შეიცვალა ყველა მუხლი, ხოლო უმეტესობა — შინაარსობრივადაც.&lt;/ref&gt; ამით კომისიამ მუშაობა დაასრულა&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3660150?publication=0 |title=„სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის დადგენილების ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N810-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=21.02.2012 |accessdate=02.10.2019 }}&lt;/ref&gt; და მიღებული კონსტიტუციური კანონის პროექტი 108 წევრის ინიციატივით 1 მაისს წარედგინა პარლამენტს, რის შემდეგაც დაიწყო საყოველთაო სახალხო განხილვები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მათი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის თაობაზე |work=საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N742-IIს |author=[[საქართველოს პარლამენტი]] |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=03.05.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საკონსტიტუციო ცვლილებების საყოველთაო-სახალხო განხილვის ფორმატში საჯარო შეხვედრები 2 ეტაპად გაიმართა. I ეტაპი მიმდინარეობდა: ქუთაისში, ამბროლაურში, ჩოხატაურში, ბათუმში, ზუგდიდში, ახალციხეში, გორში, თელავში, მცხეთაში, რუსთავში, თბილისში. II ეტაპი გაგრძელდა: ზესტაფონში, სამტრედიაში, სიღნაღში, ხულოში, კასპში, ოზურგეთში, მესტიაში, ყაზბეგში, მარტვილში და თბილისის 9 რაიონში - ჯამში 29 შეხვედრა. ასევე გროვდებოდა წერილობითი ინფორმაციაც. კომისიამ შემაჯამებელი ოქმი მოამზადა 5 ივნისს და გაუგზავნა საქართველოს პარლამენტს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3656689?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტისა და „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის (N07–3/52, 01.05.2017) საყოველთაო–სახალხო განხილვის შემაჯამებელი ოქმი |work=ირაკლის კობახიძის წერილი საქართველოს პარლამენტს |author=საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისი |publisher=[https://info.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=05.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

პროცესის პარალელურად საქართველოს პრეზიდენტი [[გიორგი მარგველაშვილი]], რომელმაც მანამდე უარი განაცახადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლის მონაწილეობაზე,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/161191/ |title=პრეზიდენტის ადმინისტრაცია უარს ამბობს საკონსტიტუციო კომისიაში მუშაობაზე |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=12.12.2016 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად ეწეოდა საინფორმაციო კამპანიას „კონსტიტუცია ყველასია“, რომლის მიზანიც იყო კონსტიტუციის შექმნის პროცესში საზოგადოების ჩართულობისა და მონაწილეობის უზრუნველყოფა, ასევე  ცნობიერების ამაღლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/178991/ |title=პრეზიდენტმა კამპანია “კონსტიტუცია ყველასია” დაიწყო |work=ახალი ამბები |author=გუკი გიუნაშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=10.03.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{{ციტატა|ჩვენ არაერთხელ განვაცხადეთ, რომ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელთა არმონაწილეობა კომისიის მუშაობაში აბსოლუტურად დაუსაბუთებელი იყო. მიზეზი ის იყო,რომ არ დავეთანხმეთ პრეზიდენტის მიერ შემოთავაზებულ ფორმატს, რომლის მიხედვით, კომისიას სამი თანახელმძღვანელი უნდა ჰყოლოდა. ეს რეალურად საპრეზიდენტო ფორმატის შემოთავაზებას ნიშნავდა. ამის სანაცვლოდ, საზოგადოებას შევთავაზეთ საპარლამენტო ფორმატი და ამას ჰქონდა ძალიან მყარი საფუძველი, რომელიც პირველ რიგში, კონსტიტუციაში მდგომარეობდა. ერთადერთი ორგანო, რომლის წიაღიდანაც შეიძლება მოხდეს საკონსტიტუციო ცვლილებების ინიციირება, არის საქართველოს პარლამენტი. აქედან გამომდინარე, საპარლამენტო ფორმატს ალტერნატივა არ ჰქონდა.|ირაკლი კობახიძე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/irakli-kobaxidze-sakonstitucio-cvlilebebis-mizania-demokratiuli-ganvitarebis-konstituciuri-garantiebis-sheqmna.page |title=ირაკლი კობახიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებების მიზანია დემოკრატიული განვითარების კონსტიტუციური გარანტიების შექმნა |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=19.07.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;}}

საქართველოს პარლამენტმა კანონპროექტი საკონსტიტუციო უმრავლესობით ოპოზიციის ხმების გარეშე, ორი მოსმენით 2017 წლის ივნისში მიიღო,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/chairman/chairmannews/parlamentma-konstituciuri-kanonproeqtebi-meore-mosmenit-miigo.page |title=პარლამენტმა კონსტიტუციური კანონპროექტები მეორე მოსმენით მიიღო |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.06.2017 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt; რამაც კიდევ უფრო დაძაბა პოლიტიკური ვითარება რეფორმის გარშემო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204331/ |title=ჯანი ბუკიკიო: ახალი კონსტიტუცია მხოლოდ ერთმა პარტიამ არ უნდა მიიღოს |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=29.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; მმართველმა პარტიამ გადაწყვიტა [[ვენეციის კომისია|ვენეციის კომისიის]] საბოლოო დასკვნის მიღებამდე გადაედო მესამე მოსმენა პარლამენტში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/204546/ |title=პრემიერი: კონსტიტუციის მესამე მოსმენამდე ვენეციის კომისიასთან მუშაობას გავაგრძელებთ |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.06.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; განსაკუთრებული აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვიეს კანონპროექტით შემოთავაზებულმა პრეზიდენტის და პარლამენტის არჩევის წესებმა და მათმა გარდამავალმა დებულებებმა, ასევე პროცედურულმა საკითხებმა, რამაც თავის მხრივ კონსტიტუციის დაბალი ლეგიტიმაციის კითხვები გააჩინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213973/ |title=ორი მოსმენით მოსესაც არ მიუღია ათი მცნება – პრეზიდენტი საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღებაზე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/213988/ |title=ხელისუფლება კომპრომისის იმიტაციის შექმნას ცდილობს – კორძაია “ოცნების განახლებულ დიალოგზე” |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=15.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/215486/ |title=ოპოზიციის წერილობითი პასუხი საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მმართველ გუნდს |work=ახალი ამბები |author=მარიამ ბოგვერაძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=22.08.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; საბოლოო პარლამენტმა მესამე მოსმენა სექტემბერში ჩანიშნა, რისთვისაც საჭირო გახდა რიგგარეშე სხდომის მოწვევა და რაზეც თავის მხრივ პრეზიდენტმა უარი განაცხადა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222097/ |title=პრეზიდენტი კონსტიტუციაზე რიგგარეშე საპარლამენტო სხდომას არ დანიშნავს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=25.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt; ამის მიუხედავად, კონსტიტუციის მაშინდელი რედაქციის შესაბამისად, პარლამენტი მაინც შეიკრიბა და [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]] მესამე მოსმენით კენჭი უყარა ცვლილებების პროექტს. სხდომა პროტესტის ნიშნად დატოვეს საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენლებმა. საბოლოოდ, კანონპროექტი 117 მომხრე და 2 წინააღმდეგი შედეგით დამტკიცდა და იმავე დღესვე გაუგზავნა პრეზიდენტს ხელმოსაწერად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/parlamentma-daamtkitsa-sakonstitutsio-tsvlilebata-proekti/28757897.html |title=ფართო კონსენსუსის გარეშე დამტკიცებული კონსტიტუცია |work=ახალი ამბები, პოლიტიკა |author=ლელა კუნჭულია |publisher=[https://www.radiotavisupleba.ge/ რადიო თავისუფლება] |date=26.09.2017 |accessdate=14.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

საქართველოს პრეზიდენტმა საკონსტიტუციო პროცესში ჩართული პოლიტიკური პარტიებთან კონსულტაციები გამართა. გიორგი მარგველაშვილმა შეხვედრაზე ასევე მიიწვია საპრალამენტო უმრავლესობის წევრები, თუმცა არც მათ და არც მმართველ პარტიას პროცესში მონაწილეობა არ მიუღიათ. პოლიტიკური პარტიები კონსტიტუციის მიღებულ რედაქციაზე ვეტოს დადებას ითხოვდნენ პრეზიდენტისგან. თავის მხრივ [[საპარლამენტო უმრავლესობა]] პრეზიდენტს, როგორც კონსესუს, სთავაზობდა ვეტო მხოლოდ ორ ნაწილში, ბონუსების ამოღების და ბლოკების გაუქმების ნაწილში გამოიყენებინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/222910/ |title=პრეზიდენტი მზადაა შეხვდეს „ქართულ ოცნებას” და გააგრძელოს შეხვედრები ოპოზიციასთან – ჩიხრაძე |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=28.09.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/223994/ |title=მარგველაშვილი უმრავლესობას კონსტიტუციასთან დაკავშირებით პრეზიდენტის სასახლეში იწვევს |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=03.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; საბოლოოდ პრეზიდენტმა, 9 ოქტომბერს, კანონპროექტს [[ვეტო]] დაადო და მოტივირებული შენიშვნებით დაუბრუნა პარლამენტს ხელახლა განსახილვევლად. პრეზიდენტის განცხადებით, მის მიერ პარლამენტში წარდგენილი 6-პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნებიდან პირველი 4 პუნქტი, სრულად იმეორებდა ვენეციის კომისიის წინაშე „ქართული ოცნების“ მიერ აღებულ ვალდებულებას და ესენი იყო: ბონუსის, საარჩევნო ბლოკების, საკონსტიტუციო სასამართლოსა და აღმსარებლობის თავისუფლების საკითხები, ხოლო მე-5 საკითხი — 2020 წელს პროპორციული არჩევნების დანიშვნის საკითხი — მისი თქმით ასევე „ქართულ ოცნებას“ ეკუთვნოდა. ბოლო საკითხი კი ეხებოდა პრეზიდენტის არჩევის წესს და პრეზიდენტი საკითხის მომავალში განხილვას სთავაზობდა პარლამენტს, ხოლო პირდაპირი არჩევის წესის დატოვებას იმ დრომდე, სანამ საქართველოს ეყოლებოდა ორპალატიანი პარლამენტი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |title=საქართველოს პრეზიდენტმა პარლამენტს 6 პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნები გაუგზავნა |work=სიახლეები |author=პრესსამსახური |publisher=[https://www.president.gov.ge/geo/ საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია] |date=09.10.2017 |accessdate=19.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191019115259/https://www.president.gov.ge/geo/pressamsakhuri/siakhleebi/saqartvelos-prezidentma-parlaments-6-punqtiani-mot.aspx |archivedate=19.10.2019 }}&lt;/ref&gt; პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებს მხარი არასამთავრო სექტორის ნაწილმაც დაუჭირა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/224708/ |title=NGO-ები: პრეზიდენტის შეთავაზება კონსტიტუციაზე ჩიხიდან გამოსვლის შესაძლებლობაა |work=ახალი ამბები |author=ელენე ხაჭაპურიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=07.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; პარლამენტმა არ გაიზიარა პრეზიდენტის მოტივირებული შენიშვნები და 13 ოქტომბრის რიგგარეშე სხდომაზე კენჭი უყარა კანონპროექტის პირვანდელ (წარდგენილ) რედაქციას. სხდომაზე რეგისტრაცია 124-მა წევრმა გაიარა, აქედან პრეზიდენტის შენიშვნებს 110 მოწინააღმდეგე და 8 მომხრე ჰყავდა. კონსტიტუციური კანონის პროექტის პირვანდელ რედაქციას კი მხარი 117-მა წევრმა დაუჭირა. სხდომა განხილვამდე დატოვა ფრაქია „ნაციონალურმა მოძრაობამ“, ხოლო ფრაქია „ევროპულმა საქართველომ“ პროცესი სხდომაზე მიტანილი სპეციალური ბანერით გააპროტესტა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/225936/ |title=პარლამენტმა პრეზიდენტის ვეტო დაძლია და ახალი კონსტიტუცია დაამტკიცა |work=ახალი ამბები |author=გიორგი დიასამიძე |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=13.10.2017 |accessdate=19.10.2019}}&lt;/ref&gt; მიღებული კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს, 2017) ხელმოსაწერად გაეგზავნა პრეზიდენტს. არსებობდა მოლოდინი, რომ დაპირისპირების ფონზე პრეზიდენტი ხელს არ მოაწერდა კანონს, თუმცა მან [[19 ოქტომბერი|19 ოქტომბერს]] კანონს ხელი მოაწერა და ის ძალაში შევიდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/227053/ |title=პრეზიდენტმა კონსტიტუციას ხელი მოაწერა |work=ახალი ამბები |author=მიშა მეფარიშვილი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=19.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

ამის შემდგომ, საპარლამენტო უმრავლესობამ კონსტიტუციის ტექსტის მორიგ გადასინჯვაზე დაიწყო მუშაობა უკვე მიღებულ კანონში (N1324-რს&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3811818?publication=1 |title=საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=13.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;) ცვლილებების განხილვით, რაც მეტწილად განპირობებული იყო ბონუსების ამოღებისა და ბლოკების ერთჯერადად დატოვების დაპირებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229780/ |title=პარლამენტი ახალი საკონსტიტუციო ცვლილებებისთვის ემზადება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; ამჯერადაც პროცესი პოლიტიკური დაძაბულობის და დაპირისპირების ფონზე წარიმართა. ოპოზიციურმა ფრაქციებმა უარი განაცხადეს გადასინჯვის პროცესში მონაწილეობაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/229872/ |title=გოცირიძე: საკონსტიტუციო ცვლილებები ინდურ სერიალებს დაემსგავსა |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=30.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;&gt;{{cite web|url=https://netgazeti.ge/news/230145/ |title=“ევროპული საქართველო” საკონსტიტუციო კომისიის მუშაობაში არ ჩაერთვება |work=ახალი ამბები |author=ქეთი მაჭავარიანი |publisher=[https://netgazeti.ge/ ნეტგაზეთი] |date=31.10.2017 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt; [[2 ნოემბერი|2 ნოემბერს]] საქართველოს პარლამენტს 116 წევრის ინიციატივით წარედგინა ცვლილებების მორიგი პროექტი, რომელიც გარდა ბონუსების და ბლოკების დაპირებული საკითხისა, ცალკეულ ნორმათა სამართლებრივ და რედაქციულ დაზუსტებებს ითვალისწინებდა.&lt;ref name=&quot;ქეთი მაჭავარიანი&quot;/&gt; საბოლოოდ, 2017 წლის საკონსტიტუციო რეფორმა დასრულდა 2018 წლის [[23 მარტი|23 მარტს]], საქართველოს კონსტიტუციური კანონის N2071-IIს მიღებით.&lt;ref name=&quot;2071-IIს&quot;&gt;{{cite web|url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4110673?publication=0 |title=„საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |author=საქართველოს პარლამენტი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=23.03.2018 |accessdate=26.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

2017 წლის რეფორმის შედეგად მიღებული კონსტიტუციის ახალი რედაქცია საბოლოოდ ძალაში შევიდა [[2018]] წელს საქართველოს მომდევნო პრეზიდენტის – [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილის]] მიერ ფიცის დადებისთანავე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/story/141580-saqartvelos-konstituciis-axali-redaqcia-dzalashi-shevida |title=საქართველოს კონსტიტუციის ახალი რედაქცია ძალაში შევიდა |work=საქართველოს კონსტიტუცია |author= |publisher=[http://www.tabula.ge/ge/ ტაბულა] |date=16.12.2018 |accessdate=26.10.2019}}&lt;/ref&gt;

==== კომისია ====
2016 წელს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბრის]] N253/3 ბრძანებით დამტკიცდა საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა, რომელშიც შევიდნენ: საპარლამენტო უმრავლესობის და უმცირესობის წევრები, წევრები სხვა ფრაქციებიდან და დამოუკიდებელი [[საქართველოს პარლამენტის წევრი|დეპუტატები]], აგრეთვე იმ პარტიის წარმომადგენლები, რომელთაც ვერ გადალახეს [[საარჩევნო ბარიერი]] მაგრამ მიიღეს ამომრჩეველთა ხმების 3% მაინც. კომისიის წევრებად დასახელდნენ ასევე: საქართველოს პრეზიდენტის,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;თუმცა პრეზიდენტმა უარი განაცხადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლების მონაწილეობაზე, რითაც უნდობლობა გამოუცხადა კომისიას.&lt;/ref&gt; მთავრობის და სასამართლოს წარმომადგენლები, აჭარისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს და მთავრობის თავმჯდომარეები, [[საქართველოს სახალხო დამცველი]], [[საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი]], [[გენერალური აუდიტორი]], [[ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი]], დამოუკიდებელი ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლები. ჯამში კომისია შედგებოდა 73 წევრისგან.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://constitution.parliament.ge/22 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა |work=ვებ გვერდი |author= |publisher=[http://constitution.parliament.ge სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია] |date=23.12.2016 |accessdate=13.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190721175248/http://constitution.parliament.ge/22 |archivedate=21.07.2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.ge/ge/ajax/downloadFile/54381/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9D_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 |title=სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობის დამტკიცების შესახებ |work=ბრძანება N253/3 |author=[[საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე]] |publisher=[http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი] |date=23.12.2016 |accessdate=12.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა
|-
! სტატუსი !! პიროვნება !! წარმომადგენლობა
|-
| თავმჯდომარე || ირაკლი კობახიძე || საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე
|-
| მდივანი || თამარ ჩუგოშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || არჩილ თალაკვაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზვიად ძიძიგური || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ვოლსკი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ილია ნაკაშიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მამუკა მდინარაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კახაბერ ოქრიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || კობა ნარჩემაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სიმონ ნოზაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ნინო გოგუაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ეკა ბესელია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ვანო ზარდიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || დავით მათიკაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი კახიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ირაკლი სესიაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გიორგი ლილუაშვილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სოფიო კილაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || გედევან ფოფხაძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || მანანა კობახიძე || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაქარია ქუცნაშცილი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ზაზა გაბუნია || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სავალან მირზოევი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || ენზელ მკოიანი || საპარლამენტო უმრავლესობა
|-
| წევრი || სერგი კაპანაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ოთარ კახიძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || გიორგი ტუღუში || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ზურაბ ჭიაბერაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ხათუნა გოგორიშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || სალომე სამადაშვილი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || მამუკა ჩიქოვანი || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირაკლი აბესაძე || საპარლამენტო უმცირესობა
|-
| წევრი || ირმა ინაშვილი || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || ნატო ჩხეიძე || ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტები“
|-
| წევრი || სალომე ზურაბიშვილი || პარლამენტის დამოუკიდებელი წევრი
|-
| წევრი || შალვა შავგულიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || დიმიტრი ლორთქიფანიძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || გიორგი გუგავა || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ნიკა მაჭუტაძე || ამომრჩეველთა ხმების 3% მიღებული პარტიები
|-
| წევრი || ანა ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ეკა გიგაური || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მიხეილ ბენიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ნაცვლიშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ლაშა ტუღუში || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || არნო სტეპანიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || დავით ასათიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || რატი ბრეგაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვასილ გონაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ავთანდილ დემეტრაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ მენაბდე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || შალვა პაპუაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზაზა რუხაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || მინდია უგრეხელიძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || თენგიზ შარმანაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ძაბირაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ჯონი ხეცურიანი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ვახტანგ ხმალაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ანა ფირცხალაშვილი || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|-
| წევრი || ზვიად კორძაძე || ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციები
|}

კომისიამ მუშაობა წარმართა თემატურ ჯგუფებად:
* ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, სასამართლო ხელისუფლების, საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულისა და ზოგადი და გარდამავალი დებულებების საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პარლამენტის, ფინანსებისა და კონტროლის და საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს მთავრობისა და თავდაცვის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი;
* ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხთა სამუშაო ჯგუფი.

====ცვლილებები====
რეფორმის შედეგად ცვლილებები განიცადა კონსტიტუციის მთლიანმა ტექსტმა,&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით პრეამბულა არ შეცვლილა, ის ჩასწორდა პუნქტუაციის თვალსაზრისით.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?impose=diff&amp;p1=35&amp;p2=33&amp;diffPage=1&amp;publication=35 |title=კონსტიტუციის კონსოლიდირებული ვერსიების შედარება |work=საქართველოს კონსტიტუციური კანონი |publisher=[https://matsne.gov.ge/ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე] |date=2013 და 2018 წლის ვერსიები |accessdate=28.10.2019}}&lt;/ref&gt; როგორც რედაქციული, ისე სამართლებრივ ნორმათა გადამუშავების თვალსაზრისით. კონსტიტუციის ახალი რედაქცია შედგება: პრეამბულისგან, 11 თავისა და 78 მუხლისგან. ძველი რედაქციისგან განსხვავებით, თითოეული მუხლი დასათაურებულია და მათში ასახულია მუხლის შინაარსი.&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;ასე მაგალითად, პირველი მუხლი, რომელიც სახელმწიფო დამოუკიდებლობას და ტერიტორიულ მთლიანობას ეხება, ეწოდა „სახელმწიფო სუვერენიტეტი“.&lt;/ref&gt;

'''კონსტიტუციურ ნორმად იქცა:'''
* შშმ პირების და მათთვის განსაკუთრებული პირობების შექმნის სახელმწიფო ვალდებულება;
* მოქალაქის სარჩელის „გონივრულ ვადაში” განხილვის უფლება;
* ინტერნეტით თავისუფალი სარგებლობის უფლება; 
* აკადემიური თავისუფლება;
* ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით; 
* სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი; 
* ადვოკატის უფლებების შეუფერხებელი განხორციელება და ადვოკატთა თვითორგანიზების უფლება;
* სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის უფლება.

'''შეიცვალა:'''
* პრეზიდენტის, დეპუტატის და საკონსტიტუციოს მოსამართლის ასაკი და კერძოდ, გაიზარდა;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;პარლამენტის დეპუტატი ვერ იქნება 25 წელზე უფრო ახალგაზრდა, პრეზიდენტი უნდა იყოს სულ მცირე 40 წლის, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე — არანაკლებ 35 წლის.&lt;/ref&gt;
* პრეზიდენტის არჩევის წესი — 2023 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა არაპირდაპირი წესით საარჩევნო კოლეგიის მიერ, 5 წლის ვადით დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობაში იქნება 300 წევრი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;საარჩევნო კოლეგიაში შევლენ: საქართველოს პარლამენტის და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოების ყველა წევრი. საარჩევნო კოლეგიის სხვა წევრებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ ორგანული კანონის საფუძველზე განსაზღვრული კვოტების შესაბამისად, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოების შემადგენლობიდან ასახელებენ შესაბამისი პოლიტიკური პარტიები. კვოტები განისაზღვრება პროპორციული გეოგრაფიული წარმომადგენლობის პრინციპის დაცვითა და ადგილობრივი თვითმმართველობის პროპორციული წესით ჩატარებული არჩევნების შედეგების პროპორციის მიხედვით. საარჩევნო კოლეგიის შემადგენლობას ამტკიცებს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია.&lt;/ref&gt;
* პროკურატურა გამოვიდა იუსტიციის სამინისტროს შემადგენლობიდან და გახდა დამოუკიდებელი და პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანო; 
* ომბუდსმენის თანამდებობაზე ერთი და იგივე პირის არჩევა აიკრძალა;
* უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების რაოდენობა გაიზარდა 28 მოსამართლემდე, რომელთაც [[იუსტიციის უმაღლესი საბჭო|იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს]] წარდგინებით უვადოდ (ხოლო თავმჯდომარეს 10 წლით) სრული შემადგენლობის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი;&lt;ref group=&quot;შენიშვნა&quot;&gt;დანიშვნამდე 3 წლის გამოსაცდელი ვადით და შემდგომ ორგანული კანონით დადგენილი ასაკის მიღწევამდე.&lt;/ref&gt;
* საკონსტიტუციო სასამართლო მიმდინარე საარჩევნო წელს ვერ განიხილავს საარჩევნო კანონმდებლობის მომწესრიგებელ ნორმებს;
* პარლამენტის წევრები აირჩევიან პროპორციული სისტემით. არჩევნებში მონაწილეობას მხოლოდ პოლიტიკური პარტიები შეძლებენ. ფრაქციის შესაქმნელად არანაკლებ 7 დეპუტატი იქნება საჭირო და ერთი პოლიტიკური პარტიის წარდგენით არჩეული წევრები ვერ შექმნიან ერთზე მეტ ფრაქციას;
* პარლამენტის ადგილსამყოფელი. ამის მარეგულირებელი ნორმა ამოღებულია კონსტიტუციის ტექსტიდან და რეგულირდება მხოლოდ პარლამენტის რეგლამენტით;
* გაუქმდა [[უშიშროების საბჭო]] და მის ნაცვლად, საომარი მდგომარეობის დროს, სათათბირო ორგანო – [[ეროვნული თავდაცვის საბჭო|ეროვნული თავდაცვის საბჭოს]] შექმნა განისაზღვრა, რომლის თავმჯდომარეც საქართველოს პრეზიდენტი იქნება.

'''გარდამავალი ნორმები:'''

კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს), რომელითაც კონსტიტუციას ეცვალა რედაქცია, ასევე ადგენს გარდამავალ ნორმებს, რომელითაც:
* ორგანული კანონის სტატუსი მიენიჭა საქართველოს კანონებს: „სახელმწიფო ენის შესახებ“, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ და „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“;
* 94-ე მუხლის ის ნაწილი, რომელიც არეგულირებდა ახალი გადასახადების შემოღების საკითხს რეფერენდუმის გზით, ჩამოყალიბდა კონსტიტუციური კანონის (N1324-რს) გარდამავალი ნორმის სახით, სადაც აღნიშნულია, რომ ხსენებული კანონის ამოქმედებიდან 12 წლის განმავლობაში, აქციზის გარდა, საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის ახალი სახის შემოღება ან გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ რეფერენდუმის გზით, გარდა ორგანული კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;
* [[საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნები (2018)|საქართველოს პრეზიდენტის მომდევნო არჩევნებში]] საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა 6 წლის ვადით;
* 2024 წლის 31 დეკემბრამდე პირველად განწესების შემთხვევაში უვადოდ განწესებამდე მოსამართლე თანამდებობაზე შეიძლება განწესდეს 3 წლის ვადით. განსაზღვრული ვადით განწესებულ მოსამართლეზე მოსამართლის უვადოდ განწესების დათქმა გავრცელდეს ორგანული კანონით დადგენილი წესით მისი უვადოდ განწესების შემთხვევაში;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://1tv.ge/news/prezidentis-inauguraciis-shemdeg-saqartveloshi-akhali-konstitucia-amoqmeddeba/ |title=პრეზიდენტის ინაუგურაციის შემდეგ საქართველოში ახალი კონსტიტუცია ამოქმედდება |work=ახალი ამბები |author=თეონა მანაგაძე |publisher=[https://1tv.ge/ პირველი არხი], [[სსმ]] |date=28.10.2018 |accessdate=31.10.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |title=რა შეცვალა ახალმა კონსტიტუციამ? მთავარი |work=ახალი ამბები |author= |publisher=[https://imedinews.ge/ იმედი] |date=29.10.2017 |accessdate=31.10.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031185256/https://imedinews.ge/ge/theme/96/ra-shetsvala-akhalma-konstitutsiam-mtavari |archivedate=31.10.2019 }}&lt;/ref&gt;

====კრიტიკა====
კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცესში, საწყის ეტაპზევე წარიმართა კრიტიკის ფონზე, რამდენადაც პოლიტიკურ მხარეებს შორის დაპირისპირების საგანი აღმოჩნდა თავად საკონსტიტუციო კომისიის ფორმირების საკითხი.
{{ესკიზი}}

== შინაარსი ==
პირვანდელი რედაქციით, საქართველოს კონსტიტუცია შედგებოდა პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 9 თავი და 109 მუხლი&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |title=საქართველოს კონსტიტუცია |accessdate=2011-06-25 |publisher=[[საქართველოს პარლამენტი]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325195035/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=69&amp;kan_det=det&amp;kan_id=23 |archivedate=2014-03-25 }}&lt;/ref&gt;. ამჟამად, კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 11 თავი და 124 მუხლი. კონსტიტუციას ჩაემატა მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავები, 34&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 48&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 51&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 73&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 80&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 81&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, 86&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 101&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, 104&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; მუხლები, ამოღებულ იქნა 76&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; და 91-ე მუხლები.

=== პრეამბულა ===
{{ციტატა|საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განვამტკიცოთ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა, ქართველი ერის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის ტრადიციებსა და საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობაზე დაყრდნობით ღვთისა და ერის წინაშე ვაცხადებთ ამ კონსტიტუციას.}}

პრეამბულაში გამოთქმულია საქართველოს მოქალაქეთა ნება, რომ დაამკვიდრონ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველყონ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განამტკიცონ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა. პრეამბულას იურიდიული ძალა არ გააჩნია.

=== ძირითადი ნაწილი ===
ძირითადი ნაწილი მოიცავს 10 თავს, რომელთაგან პირველი ეხება ზოგად დებულებებს, მეორე — საქართველოს მოქალაქეობასა და ადამიანთა უფლებებს, მესამე — საქართველოს პარლამენტს, მეოთხე — საქართველოს პრეზიდენტს, მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — საქართველოს მთავრობას, მეხუთე — სასამართლო ხელისუფლებას, მეექვსე — სახელმწიფო ფინანსებსა და კონტროლს, მეშვიდე — სახელმწიფო თავდაცვას, მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; — ადგილობრივ თვითმმართველობას, მერვე — კონსტიტუციის გადასინჯვას.

===== ზოგადი დებულებები =====
კონსტიტუციის პირველ თავში ჩამოყალიბებულია კონსტიტუციური წყობილების საფუძვლები. პირველი თავი აცხადებს, რომ საქართველო არის [[დემოკრატია|დემოკრატიული]] [[რესპუბლიკა]]&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_მუხლი1.2&quot;/&gt;; ქვეყნის ტერიტორია განსაზღვრულია [[1992|1992 წლის]] [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] მდგომარეობით&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ხელისუფლების წყაროა ხალხი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; სახელმწიფო ცნობს და იცავს [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს]], ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით&lt;ref name=&quot;კონსტიტუცია_7&quot;/&gt;; საქართველოს სახელმწიფო ენა არის [[ქართული ენა|ქართული]], ხოლო [[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], აგრეთვე, [[აფხაზური ენა|აფხაზური]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-8 მუხლი&lt;/ref&gt;. ხაზგასმულია [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის]] განსაკუთრებული ისტორიული როლი და აქვე აღიარებულია [[რელიგიის თავისუფლება|რწმენის სრული თავისუფლება]].&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლი&lt;/ref&gt; საქართველოს [[დედაქალაქი|დედაქალაქად]] გამოცხადებულია [[თბილისი]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-10 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მოქალაქეობა. ადამიანის ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი =====
მეორე თავში განმტკიცებულია ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლებები და მათი განხორციელების გარანტიები. მეორე თავი აცხადებს, რომ ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლი&lt;/ref&gt;; სიცოცხლე ადამიანის ხელშეუვალი უფლებაა და [[სიკვდილით დასჯა]] აკრძალულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-15 მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საკუთარი პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-16 მუხლი&lt;/ref&gt;; ადამიანის პატივი და ღირსება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ადამიანის თავისუფლება ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; [[საკუთრების უფლება]] აღიარებული და ხელშეუვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი&lt;/ref&gt; ადამიანის პირადი ცხოვრება დაცულია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლი&lt;/ref&gt;; ინტელექტუალური შემოქმედების თავისუფლება უზრუნველყოფილია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; მასმედია თავისუფალია და [[ცენზურა]] დაუშვებელია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; აღიარებულია შეკრებებისა და მანიფესტაციების თავისუფლება &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; ყველას აქვს საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გაერთიანებების შექმნისა და მათში გაერთიანების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; უზრუნველყოფილია ამომრჩეველთა ნების თავისუფალი გამოვლინება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 28-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;, სახელმწიფო თანამდებობის დაკავების უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[შრომის თავისუფლება]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, [[უდანაშაულობის პრეზუმფცია]] &lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 40-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

მეორე თავი აგრეთვე ადგენს, რომ კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის იმ უფლებებს, რომლებიც  ტექსტში პირდაპირ არაა მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობენ მისი პრინციპებიდან&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 39-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. განსაზღვრულია [[ადამიანის უფლებები|ძირითადი უფლებების]] შეზღუდვის შესაძლებლობები საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 46-ე მუხლი&lt;/ref&gt;. მეორე თავის თანახმად, შექმნილია [[საქართველოს სახალხო დამცველი]]ს ინსტიტუტი, რომელიც ზედამხედველობს ქვეყანაში [[ადამიანის უფლებები]]ს დაცვას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 43-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პარლამენტი =====
მესამე თავი არეგულირებს [[საქართველოს პარლამენტი]]ს ჩამოყალიბების, მის უფლებამოსილებებსა და უფლებამოსილების შეწყვეტის წესს, დეპუტატთა სამართლებრივ სტატუსსა და გარანტიებს, დეპუტატის [[იმუნიტეტი|იმუნიტეტს]], [[ინდემნიტეტი|ინდემნიტეტს]]. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს,  აკონტროლებს [[საქართველოს მთავრობა|მთავრობის]] საქმიანობას და სხვ.&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 48 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს პრეზიდენტი =====
მეოთხე თავში მოცემულია [[საქართველოს პრეზიდენტი]]ს სტატუსი, უფლებამოსილებები, მისი არჩევის, უფლებამონაცვლეობისა და [[იმპიჩმენტი]]ს წესი. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი. იგი კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 69-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== საქართველოს მთავრობა =====
მეოთხე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი არეგულებს საკითხებს [[საქართველოს მთავრობა|საქართველოს მთავრობის]] შესახებ. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სასამართლო ხელისუფლება =====
მეხუთე თავში მოცემულია საკითხები საქართველოს სასამართლო ხელისუფლების შესახებ. საკონსტიტუციო კონტროლის ორგანოა [[საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. მართლმსაჯულებას ახორციელებენ [[საქართველოს საერთო სასამართლოები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. ამ თავში ასევე მოცემულია საკონსტიტუციო და უზენაესი სასამართლოს ფორმირების წესი, მათი უფლებამოსილებები, შემადგენლობა, მოსამართლეთა სამართლებრივი სტატუსი და გარანტიები. დაუშვებელია საგანგებო და სპეციალური სასამართლოების შექმნა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 83-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო ფინანსები და კონტროლი =====
მეექვსე თავში მოცემულია სახელმწიფო ბიუჯეტის მიღების წესი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 92-ე და 93-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; დადგენილია მოქალაქეთა ვალდებულება, გადაიხადონ გადასახადები და მოსაკრებლები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; [[საქართველოს ეროვნული ბანკი]]ს სტატუსი, ეროვნული ბანკის საბჭოს ფორმირების წესი, შემადგენლობა და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 96-ე და 96-ე მუხლები&lt;/ref&gt;; [[სახელმწიფო აუდიტის სამსახური]]ს საქმიანობა, სტატუსი და უფლებამოსილებები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 97-ე მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== სახელმწიფო თავდაცვა =====
მეშვიდე თავი აცხადებს, რომ თავდაცვითი [[ომი]] საქართველოს სუვერენული უფლებაა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;; ქვეყნის დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად, აგრეთვე საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად საქართველოს ჰყავს [[საქართველოს შეიარაღებული ძალები|სამხედრო ძალები]]&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 98-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;; საქართველოს დაცვა საქართველოს ყოველი მოქალაქის მოვალეობაა. სამხედრო ვალდებულების მოხდა საამისო უნარის მქონე ყველა მოქალაქის ვალია&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101-ე მუხლი&lt;/ref&gt;;  ამ თავში მოცემულია ნორმები [[ეროვნული უშიშროების საბჭო]]სა და სამხედრო ძალების გამოყენების შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის მე-100 მუხლი&lt;/ref&gt;.

===== ადგილობრივი თვითმმართველობა =====
მეშვიდე&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; თავი აწესრიგებს [[საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობა|ადგილობრივი თვითმმართველობის]] საკითხებს, მის უფლებამოსილებებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლი&lt;/ref&gt;, სტატუსს, თვითმმართველი ერთეულის დამოუკიდებლობის გარანტიებს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების შექმნისა და საქმიანობის წესს&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 101&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;.

===== კონსტიტუციის გადასინჯვა =====
მერვე თავი ითვალისწინებს კონსტიტუციის გადასინჯვის ორ სახეს, ზოგადსა და ნაწილობრივს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot;&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის პირველი პუნქტი&lt;/ref&gt;. ზოგადი გადასინჯვა გულისხმობს ახალი კონსტიტუციის მიღებას, ხოლო ნაწილობრივი — არსებულ ტექსტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას&lt;ref&gt;{{Cite|დემეტრაშვილი|კობახიძე|(2010)|გვ=65}}&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის კანონპროექტის შეტანის უფლება აქვთ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტს და არანაკლებ 200 000 ამომრჩეველს&lt;ref name=&quot;ას მეორე&quot; /&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი წარედგინება საქართველოს პარლამენტს, რომელიც აქვეყნებს მას საყოველთაო-სახალხო განხილვისათვის. პარლამენტში კანონპროექტის განხილვა იწყება მისი გამოქვეყნებიდან ერთი თვის შემდეგ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-2 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონს, კონსტიტუციის 68-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით, ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პრეზიდენტი&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 102-ე მუხლის მე-4 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

=== გარდამავალი დებულებები ===
მეცხრე თავში რეგლამენტირებულია კონსტიტუციის ძალაში შესვლის პირობები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 104-ე მუხლი&lt;/ref&gt; და წესები&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 109-ე მუხლი&lt;/ref&gt;, მისი ამოქმედების შედეგები კანონმდებლობისათვის, სახელმწიფო ვალდებულება კონსტიტუციის ძალაში შესვლამდე ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეგისტრაციის, კონსტიტუციასთან და კანონებთან შესაბამისობის მოყვანის შესახებ&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 106-ე მუხლი&lt;/ref&gt;; საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ ორგანული კანონის მიღების ვადა&lt;ref&gt;საქართველოს კონსტიტუციის 107-ე მუხლის მე-3 პუნქტი&lt;/ref&gt;.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია]]
* [[სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება]]
* [[საქართველოს კონსტიტუციური კანონი]]

==ლიტერატურა==
* საქართველოს კონსტიტუცია
* {{cite book |ref=CITEREFდემეტრაშვილიკობახიძე(2010) |year=2010 |author=ა. დემეტრაშვილი |coauthors=ი. კობახიძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref=CITEREFცნობილაძე(2004) |year=2004 |author=პ. ცნობილაძე |title=კონსტიტუციური სამართალი |edition=ტომი პირველი |location=თბილისი |publisher= }}
* {{cite book |ref= |year=2010 |author=კ. კუბლაშვილი |title=ძირითადი უფლებები |location=თბილისი |publisher= }}
*{{წიგნი|ავტორი=გაული ვ.|სათაური=„კონსტიტუციის შემუშავება და მიღება საქართველოში (1993-1995)“|გამომცემლობა=IRIS Georgia|ორიგინალი=Verfassungsgebung in Georgien|ადგილი=თბილისი|წელი=2002 [2001]|isbn=99928-0-447-5|ბმული=}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:The_Constitucion_Of_Georgia_(1995)_Geo,_Rus,_Eng,_Deu.pdf საქართველოს კონსტიტუცია (1995) ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე, თბ., 1996]
* [http://parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge საქართველოს კონსტიტუცია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104141718/http://www.parliament.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=180&amp;Itemid=85&amp;lang=ge |date=2013-11-04 }}
* [http://www.parliament.ge/ საქართველოს პარლამენტი]
* [http://www.venice.coe.int/ ვენეციის კომისია]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/konstitucia_proeqti.pdf საქართველოს კონსტიტუციური კანონი საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/dadgenileba.pdf „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მისი საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის შესახებ პარლამენტის დადგენილება]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/meetings.html საჯარო განხილვის კომისიის შეხვედრები]
* [http://www.parliament.ge/publicdebates/articles.html ექსპერტთა აზრი]
* [http://www.parliament.ge/comentari.php კომენტარები „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კონსტიტუციურ კანონზე]

== სქოლიო ==
&lt;div style=&quot;height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;&quot; class=&quot;scrollbox&quot;&gt;

=== შენიშვნა ===
{{სქოლიო|group=შენიშვნა}}

=== წყარო ===
{{სქოლიო|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

{{საქართველოს ნორმატიული აქტები}}
{{ევროპა თემატურად|კონსტიტუცია|ევროპის კონსტიტუციები}}
{{აზია თემატურად|კონსტიტუცია|აზიის კონსტიტუციები}}
{{საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი}}

[[კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუცია|*]]</text>
      <sha1>t3yewhrs6t4r85b3tuv0r2ettdl62y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიოტოს უნივერსიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13106</id>
    <revision>
      <id>5378484</id>
      <parentid>4916925</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ნანა1962</username>
        <id>171202</id>
      </contributor>
      <origin>5378484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7592" sha1="picgcu0wuqwe5jwdisu29u40f92tmde" xml:space="preserve">{{უნივერსიტეტი
|სახელი=  კიოტოს უნივერსიტეტი
|მშობლიური_სახელი=京都大学 (Kyōto Daigaku)
|ლოგო=Kyoto University emblem.svg
|დაფუძნდა= [[1 მაისი]], [[1869]]
|ქალაქი= [[კიოტო]]
|ქვეყანა= [[იაპონია]]
|საიტი=[http://www.kyoto-u.ac.jp www.kyoto-u.ac.jp]
}}
'''კიოტოს უნივერსიტეტი''' (იაპ.: 京都大学, Kyōto Daigaku; აბრევ. 京大, Kyōdai) [[კიოტო]]ში, [[იაპონია]], სიძველით მეორე უმაღლესი სასწავლებელია ქვეყანაში, დაახ. 22.000 სტუდენტით წელიწადში. უნივერსიტეტს ისტორიულად უძლიერესი შემოქმედებითი კვლევის გუნდი ჰყავს. აქ მდებარეობს ასევე კიოტოს სკოლის ფილოსოფოსთა ჯგუფი.

== ისტორია ==
უნივერსიტეტის პირველი დაწესებულება ქიმიის სკოლა იყო (舎密局, Seimi-kyoku), რომელიც 1869 წელს დაფუძნდა და სახელის მიუხედავად აქ ფიზიკასაც ასწავლიდნენ. მოგვიანებით 1886 წელს მესამე უმაღლესი სკოლა დაფუძნდა (第三高等学校, Dai-san Kōtō Gakkō) სეიმი-კიოკუს ნაცვლად და უნივერსიტეტის დღევანდელ კამპუსზე გადმოინაცვლა იმავე წელს.

კიოტოს იმპერიული უნივერსიტეტი (京都帝国大学, Kyōto Teikoku Daigaku)  იმპერიულ უნივერსიტეტთა სისტემაში 1897 წელს დაფუძნდა მესამე უმაღლესი სკოლის შენობებში. თავად უმაღლესი სკოლა ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს გადავიდა იოშიდას სამხრეთ კამპუსზე. უნივერსიტეტის დაფუძნების წელსვე შეიქმნა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის კოლეჯი. იურისპრუდენციისა და სამართლის და ასევე სამედიცინო კოლეჯები 1899 წელს ჩამოყალიბდა, წერილთა კოლეჯი 1906-ს, რითაც უნივერსიტეტის საქმიანობა ნატურალურ მეცნიერებათა სფეროს გასცდა.

[[მეორე მსოფლიო ომი]]ს შემდეგ კიოტოს უნივერსიტეტი დღევანდელი სახით ჩამოყალიბდა, შეუერთდა რა იმპერიულ უნივერსიტეტსა და მესამე უმაღლეს სკოლას, რომელშიც ასევე შედიოდა ლიბერალურ ხელოვნებათა ფაკულტეტი (教養部, Kyōyōbu). ეს ფაკულტეტი 1992 წელს ჰუმანიტარულ საგანთა ინტეგრირებულ ფაკულტეტს (総合人間学部, Sōgō Ningen Gakubu) შეუერთდა.

2004 წლიდან კიოტოს უნივერსიტეტი ეროვნულ უნივერსიტეტთა კორპორაციის წევრია ახალი კანონით, რომელიც ყველა ეროვნულ უნივერსიტეტს არეგულირებს.

კორპორაციაში გაერთიანების მიუხედავად (რაც მას გაზრდილ ფინანსურ დამოუკიდებლობასა და ავტონომიას აძლევს), კიოტოს უნივერსიტეტი კვლავაც იაპონიის განათლების სამინისტროს დაქვემდებარებაშია ნაწილობრივ.

უნივერსიტეტის ამჟამინდელი პრეზიდენტია კაძუო ოიკე.

== გამოჩენილი კურსდამთავრებულები ==
[[ფაილი:Kyoto University.jpg|thumb|290px|სასაათე კოშკი]]
*[[ჰიდეკი იუკავა]] - ფიზიკოსი, ნობელის ლაურეატი
*[[შინიჩირო ტომონაგა]] - ფიზიკოსი, ნობელის ლაურეატი
*[[კენიჩი ფუკუი]] - ქიმიკოსი, ნობელის ლაურეატი
*[[სუსუმუ ტონეგავა]] - ბიოლოგი, ნობელის ლაურეატი
*[[რიოჯი ნოიორი]] - ქიმიკოსი, ნობელის ლაურეატი
*[[ჰეისუკე ჰირონაკა]] - მათემატიკოსი, ფილდსის მედალის ლაურეატი
*[[შიგეფუნი მორი]] - მათემატიკოსი, ფილდსის მედალის ლაურეატი
*[[მიჩიო მორიშიმა]] - ეკონომისტი
*[[კიიოში ოკა]] - მათემატიკოსი
*[[კინჯი იმანიში]] - ეკოლოგი, ანთროპოლოგი
*[[მოტოო კიმურა]] - ბიოლოგი
*[[ნაგისა ოშიმა]] - კინორეჟისორი
*[[ფუმიმარო ნოკოე]] - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
*[[ჰაიატო იკედა]] - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
*[[ლი ტენგ-ჰუი]] - ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

== რესურსები ინტერნეტში ==
*[http://www.kyoto-u.ac.jp/index-e.html კიოტოს უნივერსიტეტის საიტი.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223151424/http://www.kyoto-u.ac.jp/index-e.html |date=2008-02-23 }}

[[კატეგორია:იაპონიის უნივერსიტეტები]]
[[კატეგორია:კიოტო]]
[[კატეგორია:კანსაის დიდი ექვსეული]]
[[კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>picgcu0wuqwe5jwdisu29u40f92tmde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაზური ენა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15818</id>
    <revision>
      <id>5377918</id>
      <parentid>5319318</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5377918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9726" sha1="fwzegh66bu7mihkmu6oyjzrh5kkhokd" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ენა
| სახელი = ლაზური
| თვითდასახელება = ლაზური ნენა
| რაოდენობა = 130,000&lt;ref&gt;[http://www.sorosoro.org/en/laz Laz]. {{en}}&lt;/ref&gt;
| ქვეყნები = [[საქართველო]], [[თურქეთი]]
| კლასიფიკაცია = [[ქართველური ენები]]
*[[ქართ-ზანური ენები]]
**[[ზანური ენა|ზანური ენები]]
***[[ლაზური ენა]]
| დამწერლობა = [[ქართული დამწერლობა]] [[ლათინური დამწერლობა]]
| სტატუსი = 
| კოდები = ISO/FDIS 639-3:  lzz
| რუკა = Kartvelian_languages.svg
| კოდი1 = lzz
}}
'''ლაზური ენა''', '''ჭანური ენა''' (ლაზ. ლაზური ნენა, Lazuri nena) — [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] ოჯახის [[ზანური ენა|ზანურ ენათა ჯგუფის]] ენა. [[შავი ზღვა|შავი ზღვის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ (ამჟამად თურქეთის [[რიზე]]ს და [[ართვინი]]ს პროვინციები) მცხოვრები, ამავე სახელწოდების ქართველური ეთნიკური ჯგუფის ([[ლაზები]]) სასაუბრო ენა. სავარაუდოდ, ამ ენაზე დაახლოებით 130 000 ადამიანი საუბრობს [[თურქეთი|თურქეთში]], რეგიონში, რომელსაც სალაპარაკო ენაზე „ლაზისტანს“ უწოდებენ, და დაახლოებით 3000 — საქართველოში.

== გეოგრაფიული არეალი ==
[[კოლხები|კოლხთა]] უძველესი სამეფო იმ რეგიონში მდებარეობდა, სადაც ამჟამად ლაზურად მოსაუბრე მოსახლეობა ცხოვრობს. შესაბამისად, მათი ენა კოლხთა შთამომავლების ენა (ან ერთ-ერთი განშტოება) უნდა იყოს.

ამჟამად ლაზურად მოსაუბრეთა უმრავლესობა ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში , შავი ზღვის სანაპიროზე — [[რიზეს პროვინცია|რიზესა]] და [[ართვინის პროვინცია|ართვინის]] პროვინციებში ცხოვრობს. ლაზების ნაწილი [[რუსეთ-თურქეთის ომი|რუსეთ-თურქეთის ომის]] (1877-1878) შემდეგ გადასახლდა ჩრდილო-დასავლეთ [[ანატოლია|ანატოლიაში]] ([[კარამიურსელი]], [[საქარიის პროვინცია|საქარია]], [[ბართინის პროვინცია|ბართინი]] და სხვ.) და ამჟამად ასევე ცხოვრობს [[სტამბოლი|სტამბოლსა]] და [[ანკარა|ანკარაში]]. ლაზების მცირე ნაწილი ცხოვრობს [[საქართველო]]შიც, უმეტესწილად [[აჭარა]]ში (დაახლოებით 3000 ადამიანი).

== ანბანი ==
[[სურათი:Laz and georgian people.jpg|right|350px|thumb|[[ლაზები]] და [[ქართველები]] [[თურქეთი|თურქეთში]]]]ლაზური ენა იყენებს [[ქართული დამწერლობა|ქართულ]] და [[ლათინური დამწერლობა|ლათინურ]] დამწერლობებს. მათგან თურქეთში მყოფი [[ლაზები]]სთვის უფრო პოპულარული თურქული ლათინურის მიხედვით შექმნილი ე. წ. ლაზური ანბანია.

{|border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-class=&quot;unsortable&quot;
! [[ქართული ენა|ქართული]] (მხედრული)
! [[ლათინური ენა|ლათინური]] (მიღებული)
! [[ლათინური ენა|ლათინური]] (იშვიათი)
! IPA
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ორთოგრაფიული ანბანი
!colspan=&quot;2&quot;| [[ტრანსკრიფცია|ტრანსკრიფციები]]
|-
| [[ა]]
| [[a]]
| a
| {{IPA|ɑ}}
|-
| [[ბ]]
| [[b]]
| b
| {{IPA|b}}
|-
| [[გ]]
| [[g]]
| g
| {{IPA|ɡ}}
|-
| [[დ]]
| [[d]]
| d
| {{IPA|d}}
|-
| [[ე]]
| [[e]]
| e
| {{IPA|ɛ}}
|-
| [[ვ]]
| [[v]]
| v
| {{IPA|v}}
|-
| [[ზ]]
| [[z]]
| z
| {{IPA|z}}
|-
| [[თ]]
| [[t]]
| t
| {{IPA|t}}
|-
| [[ი]]
| [[i]]
| i
| {{IPA|i}}
|-
| [[კ]]
| kʼ
| ḳ
| {{IPA|kʼ}}
|-
| [[ლ]]
| [[l]]
| l
| {{IPA|l}}
|-
| [[მ]]
| [[m]]
| m
| {{IPA|m}}
|-
| [[ნ]]
| [[n]]
| n
| {{IPA|n}}
|-
| [[ჲ]]
| [[y]]
| y
| {{IPA|j}}
|-
| [[ო]]
| [[o]]
| o
| {{IPA|ɔ}}
|-
| [[პ]]
| pʼ
| ṗ
| {{IPA|pʼ}}
|-
| [[ჟ]]
| [[j]]
| ž
| {{IPA|ʒ}}
|-
| [[რ]]
| [[r]]
| r
| {{IPA|r}}
|-
| [[ს]]
| [[s]]
| s
| {{IPA|s}}
|-
| [[ტ]]
| tʼ
| ṭ
| {{IPA|tʼ}}
|-
| [[უ]]
| [[u]]
| u
| {{IPA|u}}
|-
| [[ფ]]
| [[p]]
| p
| {{IPA|p}}
|-
| [[ქ]]
| [[k]]
| k
| {{IPA|k}}
|-
| [[ღ]]
| ğ
| ɣ
| {{IPA|ɣ}}
|-
| [[ყ]]
| [[q]]
| q’
| {{IPA|qʼ}}
|-
| [[შ]]
| ş
| š
| {{IPA|ʃ}}
|-
| [[ჩ]]
| ç
| č
| {{IPA|t͡ʃ}}
|-
| [[ც]]
| ts, ''ან'' з &lt;ref name=&quot;Latn-laz-extension&quot;&gt;Extension consonnant for the Latin version of the Latin alphabet, often represented with the digit three (3) (currently missing from Unicode ?) ; the Cyrillic letter ''ze'' (З/з) has been borrowed in newspapers published in the Socialist Republic of Georgia (within USSR) to write the missing Latin letter ; modern orthographies used today also use the Latin digraphs ''Ts/ts'' for З/з and ''Ts’/ts’'' for(З’/з’&lt;/ref&gt;
| c
| {{IPA|t͡s}}
|-
| [[ძ]]
| zʼ
| ʒ
| {{IPA|d͡z}}
|-
| [[წ]]
| tsʼ, ''ან'' зʼ &lt;ref name=&quot;Latn-laz-extension&quot; /&gt;
| ċ
| {{IPA|t͡sʼ}}
|-
| [[ჭ]]
| çʼ
| č’
| {{IPA|t͡ʃʼ}}
|-
| [[ხ]]
| [[x]]
| x
| {{IPA|x}}
|-
| [[ჯ]]
| [[c]]
| ǯ
| {{IPA |d͡ʒ}}
|-
| [[ჰ]]
| [[h]]
| h
| {{IPA|h}}
|-
| [[ჶ]]
| [[f]]
| f
| {{IPA|f}}
|}

== ლექსიკა ==
* გამარჯობა - გეჯგინობა, გომორმჟორა
* კარგად იყავი - ჩქვა კაითე (კაობათე/კაინობათე)
* მე/შენ/ის - მა/სი/ეჲა
* დიახ, ჰო - ჰო
* არა - ვარ

'''რიცხვები'''
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
| 1 || არ(თ)
|-
| 2 || ჟურ
|-
| 3 || სუმ
|-
| 4 || ოთხო
|-
| 5 || ხუთ
|-
| 6 || ანში
|-
| 7 || შქვით
|-
| 8 || ოვრო
|-
| 9 || ჩხორო
|-
| 10 || ვით
|-
|}

== იხილეთ აგრეთვე ==
*[[მეგრული ენა]]
*[[სვანური ენა]]
*[[ქართული ენა]]
*[[კავკასიური ენები]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifl/asw/forschung/projekte/Lasisch/benningwd.pdf ლაზური ნენა - სილვია კუჩნერის პროექტი.]
* http://www.kolkhoba.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225031500/http://www.kolkhoba.org/ |date=2008-12-25 }}
* http://www.lazuri.com
* http://www.lazebura.net
* http://www.lazepe.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616045257/http://www.lazepe.com/ |date=2011-06-16 }}
* http://www.mjora.com
* http://www.paponi.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615085119/http://paponi.com/ |date=2021-06-15 }}
* http://www.sarpuli.tr.tc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202123700/http://www.sarpuli.tr.tc/ |date=2020-12-02 }}
* http://www.karalahana.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001018191856/http://www.karalahana.com/ |date=2000-10-18 }}
* http://lazuri.no.sapo.pt/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315011038/http://lazuri.no.sapo.pt/ |date=2008-03-15 }}
* http://lazepesi.dosti.free.fr

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია}}

{{ქართველური ენები}}

[[კატეგორია:ლაზური ენა]]
[[კატეგორია:საქართველოს ენები]]
[[კატეგორია:თურქეთის ენები]]</text>
      <sha1>fwzegh66bu7mihkmu6oyjzrh5kkhokd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ასომთავრული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26881</id>
    <revision>
      <id>5378000</id>
      <parentid>4621593</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5378000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24129" sha1="subpgqcze4eh9ffpcpbanfc9zhb0xge" xml:space="preserve">[[ფაილი:Bolnisi Sioni - Georgian inscription.JPG|მინიატიურა||250პქ|[[ბოლნისის წარწერები|ბოლნისის სიონის ერთ-ერთი წარწერა]], რომელიც [[V საუკუნე|V საუკუნის]] მიწურულით თარიღდება და დღეისათვის ცნობილი ერთ-ერთი უძველესი ძეგლია ქართული დამწერლობისა.]]
[[ფაილი:ხანმეტი ოთხთავი.png|მინიატიურა|250პქ|ხანმეტი ოთხთავი, [[პალიმფსესტი]]ს ქვედა ფენა, რომელიც ასომთავრულითაა შესრულებული, VI-VII საუკუნეებით თარიღდება]]
[[ფაილი:Garejawriting.jpg|მინიატიურა|250პქ|დავითგარეჯის წარწერა, დეკორატიული, თხზული ასომთავრულის ერთ-ერთი მაგალითი.]]
{{მთავარი|ქართული დამწერლობა}}

[[ასომთავრული]] ქართული დამწერლობის უძველესი სახეა. თავად სიტყვა „ასომთავრული“ გვიანდელია და [[XVI საუკუნე|XVI საუკუნიდან]] გვხვდება. უფრო ადრეულ ძეგლებში იგი „'''მრგლოვანის'''“ სახელწოდებითაა ცნობილი. ეს სახელწოდება ასოთა მომრგვალებულ მოხაზულობებზე მიუთითებს.

ასომთავრული დამწერლობითაა შესრულებული ქართული დამწერლობის უძველესი ძეგლები [[V საუკუნე|V საუკუნიდან]] მოყოლებული. დღემდე უძველესად მიიჩნევა [[პალესტინის ქართული წარწერები|პალესტინის]]&lt;ref&gt;ქსე, ტ. 7, თბ., 1984, გვ. 651-652&lt;/ref&gt; და [[ბოლნისის წარწერები|ბოლნისის სიონის წარწერები]]&lt;ref&gt;შანიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 454-455, თბ., 1977 წელი.&lt;/ref&gt; [[V საუკუნე|V]] და [[VI საუკუნე|VI საუკუნეებისა]]. ასომთავრულითაა შესრულებული აგრეთვე [[VI საუკუნე|VI–]][[IX საუკუნე|IX საუკუნეებით]] დათარიღებული მცხეთის, უკანგორის, წყისის, ურბნისის წარწერები, აგრეთვე ამ პერიოდში გადაწერილი ქართული ხელნაწერები, მათ შორის, უძველესი ქართული [[პალიმფსესტი|პალიმფსესტები]], [[ძველი ქართული ენის ძეგლები (ხანმეტი, ჰაემეტი, სანნარევი)|ხანმეტი და ჰაემეტი]] ძეგლები, სინური მრავალთავი, [[ადიშის ოთხთავი]] და სხვა. 

[[IX საუკუნე|IX საუკუნის]] შემდეგ, როდესაც თანდათან ნუსხური იკიდებს ფეხს და ბატონობს, ასომთავრული დამწერლობის როლი მცირდება, თუმცა იგი მაინც ინარჩუნებს გარკვეულ მნიშვნელობას. კერძოდ, [[X საუკუნე|X]][[XVIII საუკუნე|–XVIII საუკუნე]]ების ქართული [[ეპიგრაფიკა|ეპიგრაფიკული ძეგლები]] ძირითადად კვლავ ასომთავრულითაა შესრულებული. გვიანდელი პერიოდის ასომთავრულს გრაფიკული თავისებურებები ახასიათებს და ხშირად დეკორატიულ დატვირთვასაც იძენს. [[IX საუკუნე|IX საუკუნის]] შემდგომი პერიოდის ქართულ ხელნაწერებში, რომელთა ძირითადი ტექსტი ნუსხურადაა გადაწერილი, ასომთავრულით შესრულებულია საზედაო ასოები და სათაურები&lt;ref&gt;კ. დანელია, ზ. სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, თბილისი, 1997, გვ. 218-219&lt;/ref&gt;. მთლიანად ასომთავრული ანბანით გადაწერილი ცალკეული ხელნაწერები [[XI საუკუნე]]მდეც გვხვდება&lt;ref name=&quot;Machavariani&quot;&gt;ე. მაჭავარიანი, მწიგნობრობაჲ ქართული, თბილისი, 1989&lt;/ref&gt;.

== ასომთავრულის გრაფიკა ==
ადრეულ ასომთავრულში ასოები თანაბარი სიმაღლისაა და თავსდება ორხაზოვან სისტემაში. წერის მიმართულება მარცხნიდან მარჯვნივაა. არცერთ წარწერასა და ხელნაწერში არ დასტურდება წერის სხვაგვარი მიმართულება, თუმცა, ამის მიუხედავად, [[პავლე ინგოროყვა]]&lt;nowiki/&gt;ს მაინც მიაჩნია, რომ ქართულ ანბანში, ბერძნულის მსგავსად, თავდაპირველად [[ბუსტროფედონი|ბუსტროფედონული]] წერის წესი იყო გავრცელებული, რაც ხაზებში წერის მიმართულების მორიგეობით ცვლილებას გულისხმობს&lt;ref&gt;პ. ინგოროყვა, „შოთა რუსთაველი“, „მნათობი“, 1966, № 3, გვ. 116&lt;/ref&gt;.

ასომთავრული დამწერლობის ასოები აგებულია [[გეომეტრია|გეომეტრიული]] გრაფიკული ელემენტებით – სხვადასხვა სიგრძის სწორი ხაზებით, სხვადასხვა რადიუსის [[წრეწირი|წრეწირებითა]] და ნახევარწრეხაზებით. ასომთავრული ასოების ეს გრაფიკული ელემენტები ერთმანეთს ყოველთვის მართი [[კუთხე]]ებით უკავშირდება. ამ თავისებურების გამო ქართული ასომთავრულის გრაფიკას ხშირად გეომეტრიულს ან მონუმენტურს უწოდებენ. აღსანიშნავია, რომ ამგვარი გამოკვეთილი კონკრეტული გრაფიკული ელემენტები და მათი ყოველთვის მართი კუთხით დაკავშირების კანონზომიერება უცნობია სხვა ყველა დამწერლობისთვის, მათ შორის, ბერძნულისთვის, რომელიც, სავარაუდოდ, საფუძვლად დაედო ქართულ ასომთავრულს. მკვლევართა უმრავლესობა, ამგვარი მკაცრი კანონზომიერების მქონე გრაფიკიდან გამომდინარე, ასკვნის, რომ ქართული ასოების მოხაზულობები, იშვიათი გამონაკლისების გარდა, ხელოვნურადაა შექმნილი და არ არის მიღებული არცერთი უცხოური დამწერლობის ასოთა ევოლუციის გზით&lt;ref&gt;W. Boeder, Zur Analyse des altgeorgischen Alphabets, 1975, გვ. 10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://saunje.ge/index.php?id=501&amp;lang=ka თამაზ ჩხენკელი, ქართული ასომთავრულის გრაფიკული სისტემა, ჟურნ. „ფრესკა“, თბ. „ნაკადული“, 1987 წ., გვ. 27-29]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;თ. გამყრელიძე, წერის ანბანური სისტემა და ძველი ქართული დამწერლობა, თბილისი, 1990, გვ. 159-160&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Machavariani&quot;/&gt;.

გრაფიკულ ელემენტთა მართი კუთხეებით დაკავშირების წესს არღვევს ასომთავრულის ერთადერთი ასო – [[ფაილი:Asomtavruli j.svg|20პქ]] [[ჯანი]], რომლის შემადგენელი ელემენტებია მახვილი კუთხეებით დაკავშირებული, გადაჯვარედინებული სწორი ხაზები. ამ გამონაკლისს მეცნიერები სხვადასხვა ახსნას უძებნიან. ელენე მაჭავარიანის აზრით, ჯანის მოხაზულობა [[იესო ქრისტე]]ს ინიციალების, [[ინი]]სა და [[ქანი]]ს, ჯვარედინად გადაკვეთის შედეგად არის მიღებული და ქრისტეს მონოგრამაა (იხ. აგრეთვე ზემოთ, სექციაში „[[#შექმნის თარიღი|შექმნის თარიღი]]“), რამაზ პატარიძის მოსაზრებით კი, ჯანის ჯვარედინი ფორმა ანბანის დასასრულის მაუწყებელია და იმავე ფუნქციას ასრულებს, რასაც მსგავსი მოხაზულობების [[ფინიკიური დამწერლობა|ფინიკიური]] თავ – [[ფაილი:PhoenicianT-01.png|20px]], [[ბერძნული დამწერლობა|ბერძნული]] [[ხი (ასო)|ხი]] – [[ფაილი:Greek uc chi.svg|15px]] და [[ლათინური დამწერლობა|ლათინური იქსი]] – [[ფაილი:Greek uc chi.svg|15px]]&lt;ref&gt;რ. პატარიძე, ქართული ასომთავრული, თბილისი, 1980, გვ. 151, 260-261&lt;/ref&gt;. რამაზ პატარიძემ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ ასომთავრულ ასოთა დიდ ნაწილს ზედა ჰორიზონტალური ხაზი აქვს, რაც ასოს ზედა ზღვარია, გაბმულ ნაწერში კი ამგვარი ხაზები ორი პწკარის გამყოფი ჰორიზონტალის ფუნქციასაც ასრულებს. მისი თქმით, ამავე ფუნქციას ასრულებს ჯანის ზედა ჰორიზონტალური ხაზი&lt;ref&gt;რ. პატარიძე, ქართული ასომთავრული, თბილისი, 1980, გვ. 154-155&lt;/ref&gt;.

[[VII საუკუნე|VII საუკუნიდან]] ასომთავრულში იწყება ასოთა გრაფიკის გარკვეული ცვლილებები. კერძოდ, შვიდ ასოში ([[ბ]], [[ჟ]], [[ჳ]], [[ყ]], [[შ]], [[წ]], [[ჭ]]) შეკრული წრეხაზი მარტივდება და მის ადგილს ცალი მხრიდან გახსნილი რკალი იკავებს; [[დონი|დონს]], რომელიც ადრეულ ძეგლებზე ყელის გარეშეა წარმოდგენილი, მოგვიანებით ზედა ჰორიზონტალურ ხაზსა და წრეს შორის პატარა ყელი უჩნდება – [[ფაილი:Asomtavruli d.svg|15პქ]]; ირღვევა ასოთა თანაბარი სიმაღლეებიც – ზოგიერთ ასოს ([[ბ]], [[გ]], [[ჟ]], [[ფ]], [[ქ]], [[ყ]], [[წ]], [[ყ]]) ასწვრივი ღერძი უგრძელდება და ვეღარ თავსდება ორხაზოვან სისტემაში&lt;ref&gt;ივ. ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათა-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბილისი, 1949, 185-187&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ე. მაჭავარიანი, ქართული ანბანი, თბილისი, 1977, გვ. 5-6&lt;/ref&gt;.

== საზედაო ასოები, დეკორატიული ასომთავრული ==
[[ფაილი:Mtavruli m.jpg|მინიატიურა|მარცხნივ|100პქ|საზედაო ასო „[[მანი]]“ [[გელათის ოთხთავი]]დან, [[XII საუკუნე]]]]
[[ფაილი:Georgian Manuscript Iadgari of Mikael Modrekili.jpg|მინიატიურა|250პქ|საზედაო ასოები მიქაელ მოდრეკილის იადგარიდან ([[ბუბა კუდავა]]ს ფოტო)]]
[[ფაილი:Mokvis saxareba - Mates saxareba.png|მინიატიურა|250პქ|თხზული დამწერლობის ნიმუში, მათეს სახარების სათაური მოქვის ოთხთავიდან: „ს[ა]ხ[ა]რ[ე]ბ[ა]ჲ ჻ მ[ა]თეს ჻ თ[ა]ვი&lt;ref&gt;წარწერა არაა მოქვის ოთხთავის შესაბამისი წარწერის იდენტური, წარმოადგენს მის ასლს კალიგრაფ დავით მაისურაძის მიერ.&lt;/ref&gt;]]

ნუსხური დამწერლობით ნაწერ ხელნაწერებში ასომთავრული  ძირითადად სათაურებისა და საზედაო ასოების სახით გვხვდება. საზედაო ასოები აბზაცის თავში იწერებოდა და მკითხველისთვის ერთგვარ ორიენტირს ქმნიდა. წიგნის განვითარების ადრეულ ეტაპზე ისინი მოუხატავი იყო, ძირითადი ტექსტისგან მხოლოდ მოზრდილი ზომით განირჩეოდა, ზოგჯერ კი ფერითაც. ასეთი საზედაო ასოები ხშირად [[სინგური]]თაა შესრულებული. 

მოგვიანებით, [[X საუკუნე|X საუკუნიდან]] იწყება საზედაო ასოების მოხატვა, რის შედეგადაც ისინი ხელნაწერი წიგნის მხატვრულ გაფორმებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებენ ორნამენტული შემკულობისა და მინიატიურების გვერდით. ხშირად საზედაო ასოები ლამაზად გადაწერილ ტექსტთან ერთად ეპოქის სტილს განსაზღვრავს. შედარებით გვიანდელ, ბიზანტიური მიმართულების ხელნაწერებში საზედაო ასოთა მხატვრობა გამდიდრებულია [[ფრინველები|ფრინველთა]] და [[ცხოველები|ცხოველთა]] გამოსახულებებით&lt;ref&gt;ელენე მაჭავარიანი, ენციკლოპედია „ქართული ენა“, თბილისი, 2008, გვ. 403-404&lt;/ref&gt;.

დეკორატიულად გაფორმებული ასომთავრული ასოები, გარდა წიგნებისა, გვხვდება აგრეთვე ლაპიდარულ, ჭედურ და ფრესკულ წარწერებში. [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] გვხვდება ასომთავრულის ისეთი დეკორატიული სახეობები, როგორებიცაა [[კიდურყვავილოვანი დამწერლობა|კიდურყვავილოვანი]], [[კიდურწაისრული დამწერლობა|კიდურწაისრული]] და [[კიდურწერტილოვანი დამწერლობა|კიდურწერტილოვანი]]. პირველი ორი ძირითადად [[XI საუკუნე|XI]]-[[XII საუკუნე|XII საუკუნის]] ძეგლებზე დასტურდება, ბოლო კი [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] ჩათვლით განაგრძობს არსებობას&lt;ref&gt;ვ. სილოგავა, ენციკლოპედია „ქართული ენა“, თბილისი, 2008, გვ. 269-271&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ივ. ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათა-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბილისი, 1949, 124-126&lt;/ref&gt;.

დეკორატიული ფუნქცია ჰქონდა ე. წ. თხზულ ანუ ხვეულ დამწერლობას. ამგვარი დამწერლობის ნიმუშებზე ასოები ართმანეთზეა გადაწნული – გვერდით მდგომი ასოები ერთმანეთზეა გადახლართულია ან მომდევნო მომცრო ზომის ასო წინ მდგომი ასოს შუაგულშია ჩაწერილი. თხზული დამწერლობით ძირითადად ხელნაწერ წიგნებში სათაურები იწერებოდა, თუმცა არსებობს მთლიანი წარწერებიც, რომლებიც მთლიანად თხზულადაა შესრულებული. თხზული დამწერლობა საკმაოდ იყო გავრცელებული აგრეთვე ოქრომკერდის ნაკერებში&lt;ref&gt;ივ. ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათა-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბილისი, 1949, 127-128&lt;/ref&gt;.

&lt;center&gt;[[ფაილი:Ligatura-da.jpg|40px]] → [[ფაილი:Ligatura-da2.jpg|65px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; [[ფაილი:Ligatura-ars.jpg|50px]] → [[ფაილი:Ligatura-ars2.jpg|70px]]&lt;ref&gt;ფრაგმენტები დავით გარეჯის მონასტრის კარზე არსებული ასომთავრული წარწერიდან.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;თხზულად წერის ორი სახეობა: მომდევნო ასო წინა ასოს გულშია ჩაწერილი ან გვერდით მდგომი ასოები ერთმანეთზეა გადახლართული.&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ნუსხური]]
* [[მხედრული]]

==ლიტერატურა==
* თ. გამყრელიძე, წერის ანბანური სისტემა და ძველი ქართული დამწერლობა, თბილისი, 1990
* რ. პატარიძე, ქართული ასომთავრული, თბილისი, 1980
* ივ. ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათა-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბილისი, 1949
* ე. მაჭავარიანი, ქართული ანბანი, თბილისი, 1977
{{ქსე|1|637-638|}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ასომთავრული]]</text>
      <sha1>subpgqcze4eh9ffpcpbanfc9zhb0xge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თბილისის საპატიო მოქალაქეები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28554</id>
    <revision>
      <id>5377908</id>
      <parentid>4793395</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71365" sha1="36tdp4jos1eqf661xwcj9klm02pjvh3" xml:space="preserve">'''თბილისის საპატიო მოქალაქე''' — წოდება დაწესდა [[თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომი]]ს [[1979]] წლის 26 ოქტომბრის დადგენილებით. [[1979]] წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, [[თბილისის თვითმმართველობა|თბილისის საკრებულო]]მ მიიღო ახალი დებულება თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდების შესახებ. დებულების თანახმად, წოდებას ანიჭებს [[თბილისის მერი]] სახელმწიფო ან საზოგადო ორგანიზაციის წარდგინებით, რომელსაც წინასწარ იხილავს თბილისის მერიასთან არსებული მრჩეველთა საბჭო. წოდება ენიჭებათ საქართველოს მოქალაქეებს თბილისის წინაშე გაწეული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის, ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში ხანგრძლივი და უმწიკვლო სამსახურისა და მაღალი პროფესიული ოსტატობისათვის; უცხო სახელმწიფო მოქალაქეებს — განსაკუთრებული დამსახურებისათვის საქართველოსა და თბილისის წინაშე. წოდებას ძირითადად ანიჭებენ ყოველი წლის ოქტომბერში „[[თბილისობა|თბილისობის]]“ დღესასწაულზე. თბილისის საპატიო მოქალაქეს გადაეცემა ამ წოდების დიპლომი და სხვა რეგალიები, ამასთან თბილისში მცხოვრები სარგებლობს სხვადასხვა შეღავათით. 

ქვემოთ მოტანილია თბილისის საპატიო მოქალაქეების სია წლების მიხედვით:
{{სარჩევი მარჯვნივ}}

== 1979 წელი ==
* [[ლადო გუდიაშვილი]] — საქართველოს სახალხო მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[კონსტანტინე ილურიძე]] — ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხნის მჭედელი, სოციალისტური შრომის გმირი.
* [[აკაკი შანიძე]] — ენათმეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
* [[შუშანა ჩიქოვანი]] — საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი.

== 1980 წელი ==
* [[ირაკლი აბაშიძე]] — პოეტ-აკადემიკოსი
* [[ვერიკო ანჯაფარიძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ნიკოლოზ კეცხოველი]] — ბოტანიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
* [[ვალერიან ჭელიძე]] — გაერთიანება „თბილქალაქმშენის“ მე-14 ტრესტის მშენებელთა ბრიგადის ხელმძღვანელი, სოციალისტური შრომის გმირი.

== 1981 წელი ==
* [[ელგუჯა ამაშუკელი]] — საქართველოს სახალხო მხატვარი, მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე.
* [[ანდრია ბალანჩივაძე]] — კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ვლადიმერ ბურაკოვსკი]] — კარდიოქირურგი.
* [[ვიქტორ კუპრაძე]] — მათემატიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
* [[გიორგი კურტანიძე]] — თბილისის ფოლად-თუჯსამსხმელო ქარხნის ბრიგადირი.
* [[ნინო რამიშვილი]] — მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ილია სუხიშვილი]] — მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, საქართველოს სახალსო არტისტი.

== 1982 წელი ==
* [[ვიქტორ ამბარცუმიანი]] — ასტროფიზიკოსი, სომხეთის სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი და პრეზიდენტი.
* [[გივი გაჩეჩილაძე]] — თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ხარატი.
* [[სესილია თაყაიშვილი]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ირაკლი თოიძე]] — მხატვარ-გრაფიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.
* [[კარლო კალაძე]] — პოეტი და დრამატურგი.
* [[თენგიზ მენთეშაშვილი]] — სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი.
* [[ნიაზი]] — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, დირიჟორი და საზოგადო მოღვაწე.
* [[ევგენი პრიმაკოვი]] — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორი, აკადემიკოსი.
* [[ევგენი ხარაძე]] — ასტრონომი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.
* [[უჩა ჯაფარიძე]] — საქართველოს სახალხო მხატვარი.

== 1983 წელი ==
* [[მანანა აბრამიშვილი|მანანა აბრამიშვილ-ფეტვიაშვილი]] — მრავალშვილიანი დედა.
* [[მერაბ ბერძენიშვილი]] — მოქანდაკე, საქართველოს სახალხო მხატვარი.
* [[ავლიპი ზურაბაშვილი]] — ფსიქიატრი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
* [[ანა კალანდაძე]] — პოეტი.
* [[ლევ კულიჯანოვი]] — კინორეჟისორი, სსრკ კინემატოგრაფისტთა კავშირის გამგეობის პირველი მდივანი.
* [[ოთარ ლითანიშვილი]] — საქართველოს სახალხო მხატვარი, თბილისის მთავარი მხატვარი.
* [[გურამ მეტონიძე]] — საწარმოო გაერთიანება „ელმავალმშენებლის“ ელექტრომემონტაჟე.
* [[გიორგი ტოვსტონოგოვი]] — ლენინგრადის მაქსიმ გორკის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი.
* [[გიორგი ცაბაძე]] — კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.

== 1984 წელი ==
* [[გრიგოლ აბაშიძე]] — პოეტ-აკადემიკოსი.
* [[ვასილ ბოროდავკა]] — ქარხანა „ცენტროლიტის“ მუშა, სოციალისტური შრომის გმირი.
* [[გიორგი დანელია]] — კინორეჟისორი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[ირაკლი ციციშვილი (არქიტექტორი)|ირაკლი ციციშვილი]] — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე, საბჭოთა კავშირის გმირი.

== 1985 წელი ==
* [[ნატალია ბურმისტროვა]] — თბილისი გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო რუსული დრამატული თეატრის მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი.
* [[ოთარ თაქთაქიშვილი]] — კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ტრიფონ როსტიაშვილი]] — გ. დიმიტროვის სახ. საავიაციო საწარმოო გაერთიანების ხარატთა ბრიგადირი, საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[შოთა ყავლაშვილი]] — თბილისის მთავარი არქიტექტორი, შოთა რუსთაველიუს სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[ედუარდ შევარდნაძე]] — სსრკ საგარეო საქმეთა მინისტრი.

== 1986 წელი ==
* [[ვახტანგ ბერიძე]] — ხელოვნების ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქართული ხელოვნების ინსტიტუტის დირექტორი, აკადემიკოსი.
* [[გიორგი  გულია]] — მწერალი, საქართველოსა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული მოღვაწე.
* [[ოდისეი დიმიტრიადი]] — დირიჟორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[მიხეილ თუმანიშვილი]] — რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ნინო პანკოვა]] — თბილიის წინდების საწარმოო გაერთიანება „კრწანისის“ მქსოველი.
* [[ვერა ქემაშვილი]] — თბილისის მაუდ-კამვოლის კომბინატის „საბჭოთა საქართველოს“ ბრიგადირი.
* [[სიმონ ხეჩინაშვილი]] — ოტორინოლარინგოლოგი, თბილისის ექიმთა დახელოვნელბის ინსტიტუტის დირექტორი, სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

== 1987 წელი ==
* [[ზურაბ ანჯაფარიძე]] — მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი, თბილისის კონსერვატორის დირექტორი.
* [[თინათინ ასათიანი]] — ფიზიკოსი, ერევნის ფიზიკის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე, ფიზიკა — მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ლენინური პრემიის ლაურეატი.
* [[რაშიდ მაჯიდ-ოღლი ბეიბუთოვი]] — მომღერალი, სსრკ სახალხო არტისტი, აზერბაიჯანის მირზა ფათალი ახუნდობის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი.
* [[სერგი დურმიშიძე]] — ბიოქიმიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე- პრეზიდენტი, აკადემიკოსი.
* [[ქეთევან ლომთათიძე]] — ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.
* [[გრიგოლ ტერეშჩენკო]] — მოწინავე მუშა.

== 1988 წელი ==
* [[ვიქტორ გოცირიძე]] — „თბილგვირაბმშენის“ სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[ალექსანდრე დათაშვილი]] — „თბილგვირაბმშენის“ ზეინკალ მემონტაჟეთა ბრიგადირი.
* [[მარიამ ლორთქიფანიძე]] — ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე.
* [[ბორის პაიჭაძე]] — ფეხბურთელი, სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი.
* [[მელორ სტურუა]] — ჟურნალისტი, გაზეთ „იზვესტიის“ საერთაშორისო მიმომხილველი.
* [[მედეა ჯაფარიძე]] — კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი, საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

== 1995 წელი ==
* [[ნანი ბრეგვაძე]] — საესტრადო მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ვალერიან  გუგუნავა]] — სოციალისტური შრომის გმირი, ომის ვეტერანი.
* [[მურმან ლებანიძე]] — პოეტი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[თეიმურაზ  ჩირგაძე]] — ექიმი, ს. ვირსალაძის სახელობის სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი.

== 1996 წელი ==
* [[გიორგი ბათიაშვილი|გიორგი (გიგა) ბათიაშვილი  ]] — არქიტექტორი, ძველი თბილისის აღდგენა-რეგენერაციის ერთ-ერთი ავტორი, პროფესორი.
* [[ბიძინა კვერნაძე]] — კომპოზიტორი.
* [[გრიგოლ ლორთქიფანიძე (რეჟისორი)| გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე]] — რეჟისორი, საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის თავმჯდომარე.
* [[კოტე მახარაძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ნურსულთან ნაზარბაევი]] — ყაზახეთის პრეზიდენტი.
* [[ანატოლი სობჩაკი]] — სანქტ-პეტერბურგის ყოფილი მერი, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე.
* [[რობერტ სტურუა]] — რეჟისორი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.
* [[ჯანსუღ ჩარკვიანი]] — პოეტი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, ჟურნალ „დროშის“ რედაქტორი.
* [[გიორგი ჩუბინიშვილი (ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი)|გიორგი ჩუბინიშვილი]] — „თბილისის ქალაქპროექტის“  მთავარი ინჟინერი.
* [[აკაკი ძიძიგური]] — საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

== 1997 წელი ==
* [[ასკარ აკაევი]] — [[ყირგიზეთი]]ს პრეზიდენტი.
* [[კარლო მეგრელიშვილი]] — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი.
* [[ვახტანგ ტაბლიაშვილი]] — რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[რამაზ ჩხიკვაძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[სოფიკო ჭიაურელი]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]] — არქეოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

== 1998 წელი ==
* [[ ანდრია აფაქიძე]] — ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი, აკადემიკოსი.
* [[ჯანსუღ (ჯანო) ბაგრატიონი|ჯანო ბაგრატიონი]] ([[ირაკლი ბაგრატიონი|ირაკლის]] ძე) — [[საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი]]ს თავმჯდომარე.
* [[გიორგი ბადრიძე (ჟურნალისტი)|გიორგი (გია) ბადრიძე]]  — კინოდრამატურგი.
* [[ფრიდონ თოდუა]] — ექიმი, დიაგნოსტიკური ცენტრის დირექტორი.
* [[ვახტანგ კიკაბიძე|ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე]] — საესტრადო მომღერალი, მსახიობი.
* [[რობერტ ქოჩარიანი]] — სომხეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.
* [[დიმიტრი მიქატაძე|დიმიტრი (ჯუნა) მიქატაძე]] — მოქანდაკე, საქართველოს სახალხო მხატვარი.
* [[ვახტანგ მოსიძე]] — ფიზიოლოგო, ი. ბერიტაშვილის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
* [[ბინიამინ ნეთანიაჰუ]] — ისრაელის პრემიერ-მინისტრი.
* [[მსტისლავ როსტროპოვიჩი]] — მუსიკოსი, ვიოლონჩელისტი.
* [[ვახტანგ სალარიძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[მიხეილ ქვლივიძე]] — პოეტი.
* [[კონსტანტინე წერეთელი]] — აღმოსავლეთმცოდნე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

== 1999 წელი ==
* [[ვაჟა აზარაშვილი]] — კომპოზიტორი, კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე.
* [[ვახტანგ ბალავაძე]] — სპორტსმენი, მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი თავისუფალ ჭიდაობაში.
* [[ლეონიდე ბოკერია]] — ქირურგი, რუსეთის სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. მოსკოვის გულ-სისხლძარღვთა ქირურგიის ინსტიტუტის დირექტორი.
* [[გრიგოლ თოიძე|გრიგოლ (გივი) თოიძე]] — მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, პროფესორი.
* [[გურამ ლორთქიფანიძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
* [[როინ მეტრეველი]] — ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თსუ რექტორი.
* [[იზა ორჯონიკიძე]] — პოეტი, გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერეტურის მუზეუმის დირექტორი.
* [[კონსტანტინოს სტეფანოპულოსი]] — საბერძნეთის პრეზიდენტი.
* [[თენგიზ სუხიშვილი]] — საქართველოს სახალხო არტისტი, „ქართული ნაციონალური ბალეტის“ დირექტორი.
* [[ირაკლი ციციშვილი (პედიატრი)|ირაკლი ციციშვილი]] — პედიატრი, პროფესორი.
* [[ფრიდონ ხალვაში]] — პოეტი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

== 2000 წელი ==
* [[თამაზ გამყრელიძე]] — ენათმეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორი.
* [[ნონა გაფრინდაშვილი]] — მოჭადრაკე, მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონი, საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის თანაპრეზიდენტი.
* [[პანტიკო თორდია|პანტიკო (ვაჟა) თორდია]] — შპს „თბილავიამშენის“ გენერალური დირექტორი.
* [[ნათელა იანქოშვილი]] — საქართველოს სახალხო მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[ამირან კავკასიძე]] — ექიმი, საზოგადოება „თბილისელის“ ვიცე-პრეზიდენტი.
* [[ზაალ კახიანი]] — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
* [[ნოდარ ლომოური]] — ისტორიკოსი, პროფესორი, შ. ამირანაშვილი სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის დირექტორი.
* [[ომარ მხეიძე]] — მოცეკვავე, საქართველოს სახალხო არტისტი.

== 2001 წელი ==
* [[გოგი ალექსი-მესხიშვილი]] — ფერმწერი, სცენოგრაფი, საქართველოს სახალხო მხატვარი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[ჭაბუა ამირეჯიბი]] — მწერალი, შოთა რუსთაველის სახელობის და სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[პაატა ბურჭულაძე]] — მომღერალი, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატი.
* [[კარლო ლეკიშვილი]] — მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში, სახელმწიფო სამხედრო-კვლევითი ცენტრის „დელტას“ გენერალური დირექტორი.
* [[ვლადიმერ პატეიშვილი]] — საქართველოს დამსახურებული ეკონომისტი, საქართველოს ბანკის პრეზიდენტი.
* [[გურამ საღარაძე]] — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, შოთა რუსთაველის სახელობის და სსრკ სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი.
* [[თენგიზ ღვინიაშვილი]] — მოქანდაკე, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი.
* [[გიორგი შხვაცაბაია]] — მოქანდაკე, საქართველოს სახალხო მხატვარი, საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
* [[რევაზ ჩხეიძე]] — კინორეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი, საერთაშორისო და საკავშირო კინოფესტივალების მრავალი პრემიისა და მთავარი პრიზების მფლობელი.

== 2002 წელი ==
* [[ალექსანდრე ბასილაია]] — კომპოზიტორი
* [[თამარ დეკანოსიძე]] — ექიმი
* [[გივი ინწკირველი]] — სამართალმცოდნე
* [[დორიან კიტია]] — ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* [[ზურაბ ლეჟავა]] — მხატვარი
* [[მერაბ მერაბიშვილი]] — მოქანდაკე
* [[თამაზ ჩხენკელი]] — პოეტი, მწერალი
* [[ზურაბ წერეთელი]] — მხატვარი
* [[მედეა ჯუღელი]] — სპორტსმენი
* [[მედეა ჩახავა]] — მსახიობი
* [[ვოვა კანდელაკი]] — მხატვარი

== 2003 წელი ==
* [[რევაზ ამაშუკელი]] — პოეტი
* [[ალბერტ თავხელიძე]] — მეცნიერი
* [[ლამარა მარგველაშვილი]] — მასწავლებელი
* [[ლევ მარკიზი]] — მუსიკოსი
* [[მურაზ მურვანიძე]] — მხატვარი
* [[გიზო ნიშნიანიძე]] — მწერალი
* [[მერაბ ფიჩხაძე]] — მეცენატი
* [[ნოდარ ყიფშიძე]] — ექიმი
* [[თამაზ შილაკაძე]] — მეგზევე, ინჟინერი
* [[ბორის წიფურია]] — მსახიობი
* [[ვახტანგ ხუციძე]] — ექიმი
* [[რაფაელ ჩიმიშკიანი]] — სპორტსმენი
* [[გურამ საღარაძე (სპორტსმენი)|გურამ საღარაძე]] — სპორტსმენი
* [[ლევან თედიაშვილი]] — სპორტსმენი
* [[დავით ციმაკურიძე]] — სპორტსმენი

== 2004 წელი ==
* [[ნუნუ დუღაშვილი]] — კომპოზიტორი
* [[იაკობ ქიტესოვი]] — არღნის ოსტატი
* [[ვანიკო მაჭავარიანი]] — მომღერალი, თბილისის კოლორიტი
* [[ჯემალ აჯიაშვილი]] — მწერალი
* [[ჟენ მარკ ერო]] — ნანტის მერი
* [[მარკ მალკოვიჩ III]] — მუსიკოსი

== 2005 წელი ==
* [[ვიქტორ სანეევი]] — სპორტსმენი
* [[ემირ ბურჯანაძე]] — მხატვარი
* [[კარლ ლაუფცი]] — ზაარბრუკენის მერი

== 2006 წელი ==

* [[კონსტანტინე ჩოლოყაშვილი]] — ეთნოგრაფი, მუზეუმოლოგი
* [[ერგუნ ათაბაი]] (გურამ ქოქოლაძე) — ბიზნესმენი, ქველმოქმედი
* [[არტემ არუთინოვი]] — 109-ე სკოლის დირექტორი, მეთოდისტი ისტორიაში

== 2007 წელი ==

* [[გია ყანჩელი]] — კომპოზიტორი
* [[ვაჟა ორბელაძე]] — არქიტექტორი
* [[იანუშ შევჩუკი]] — ბიზნესმენი

== 2008 წელი ==
* [[კლაუს ჰიპი]] — გერმანელი მეწარმე და მეცენატი
* [[ჟილბერ ალბერი]] — შვეიცარიელი იუველირი
* [[ჰენრი პარი]] — ინგლისელი ფიზიოლოგი
* [[ტარიელ ქუთათელაძე]] — არქიტექტორი
* [[თეიმურაზ ბერიძე]] — ისტორიკოსი
* [[ალი ისაევ-ავარსკი]] — ავარიელი პოეტი და მსახიობი

== 2009 წელი ==
* [[ოთარ რამიშვილი]] — მომღერალი
* [[ანტონ მირაქიშვილი]] — ოტორინოლარინგოლოგი
* [[იისა კოაზოი]] — [[ინგუშეთი|ინგუში]] მწერალი და საზოგადო მოღვაწე 
* [[მიქაილ ჯამაროვი]] — [[ბაქო]]ს ყოფილი მერი
* [[ვერა წიგნაძე]] — ქორეოგრაფი 
* [[ბესარიონ გელდიაშვილი]] — არქიტექტორი
* [[ელისო ვირსალაძე]] — პიანისტი
* [[ნანა ალექსანდრია]] —  მოჭადრაკე
* [[რეჯებ ჟორდანია]] — საფრანგეთის ქართული სათვისტომოს წარმომადგენელი, [[ნოე ჟორდანია]]ს ვაჟი
* [[მარიკა კვალიაშვილი]] — კომპოზიტორი
* [[ლეილა აბაშიძე]] — მსახიობი
* [[რუსუდან სებისკვერაძე]] — კომპოზიტორი
*[[გომარ სიხარულიძე]] — კომპოზიტორი
* [[თენგიზ ახმეტელი]] — ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი

== 2010 წელი ==
* [[პაულ კუმერი (ინსბრუკი)|პაულ კუმერი]] — ქ. ინსბრუკის წარმომადგენელი
* [[ავთანდილ კვეზერელი–კოპაძე]] — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი
* [[თამაზ გერსამია]] — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე
* [[მანაბა მაგომედოვა]] — დაღესტნელი მხატვარი, ოქრომჭედელი
* [[ალექსეი ფადეეჩევი]] — რუსეთის სახალხო არტისტი, მოცეკვავე, ქორეოგრაფი
* [[შალვა დავითაშვილი (კომპოზიტორი)|შალვა დავითაშვილი]] — კომპოზიტორი
* [[მერაბ სარელი]] — პროფესორი
* [[მარეხ გოძიაშვილი]] — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* [[თეიმურაზ წიკლაური]] — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* [[გასტონ ბუაჩიძე]] — ლიტერატორი, მთარგმნელი
* [[თემურ ჩხეიძე]] — რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი
* [[გივი ბერიკაშვილი]] — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* [[ნათელა ურუშაძე]] — თეატრმცოდნე

==2011 წელი==

*[[იოვანა]] - ბერძენი მომღერალი
*[[ოლეგ ბასილაშვილი]] — მსახიობი
*[[თამაზ გოგოტიშვილი]] — ხელოვნების დარგის მოღვაწე
*[[ვახტანგ ტატიშვილი]] — ანსამბლ ივერიის სოლისტი
*[[ნუნუ გაბუნია]] — კომპოზიტორი
*[[მოსე მდინარაძე]] — მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი
*[[მერი დავითაშვილი]] — კომპოზიტორი
*[[შოთა ხეცურიანი (ექიმი)|შოთა ხეცურიანი]] — მედიცინის მეცნიერაბათა დოქტორი
*[[ლევან ალექსიძე]] — იურიდიულ მეცნიერაბათა დოქტორი
*[[იოსებ ნანობაშვილი (ქირურგი)|იოსებ ნანობაშვილი]] — ვენაში მოღვაწე ქირურგი
*[[სულიკო კოროშინაძე]] — მომღერალი
*[[მაია ჩიბურდანიძე]] — მოჭადრაკე
*[[მანანა თანდაშვილი]] — ფრანკფურტში მოღვაწე ფილოლოგი
*[[კენეტ ვოკერი]] — ატლანტიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი
*[[ჰაოლ დელ პიანკო]] — „[[რომუალდო დელ ბიანკო]]ს“ ფონდის წევრი
*[[სალიხ გურტუევი]] — ბალყარელი პოეტი.

==2012 წელი==
* [[ჯამლეტ ხუხაშვილი]] — სპორტული კომენტატორი
* [[ბიძინა მურღულია]] — ეროვნულ და სოციალურ ურთიერთობათა აკადემიის აკადემიკოსი
* [[ცისანა ტატიშვილი]] — საოპერო მომღერალი
* [[მიხეილ დავიდოვი]] — რუსი ექიმი-ონკოლოგი
* [[კახა ცაბაძე]] — კომპოზიტორი
* [[შახინ პრიფ ოღლი მოვსუმოვი]] — აზერბაიჯანელი მეწარმე, თბილისის მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსის, „[[დირსიჭალა|დირსის]]“ ინვესტორი.

==2013 წელი==
* [[თამაზ ჭილაძე]] — მწერალი
* [[ამირან შალიკაშვილი]] — მსახიობი
* [[მზია ნადირაძე]] — ილია ჭავჭავაძის მემორიალური მუზეუმის ხელმძღვანელი
* [[ციალა კალმახელიძე]] — ბიბლიოთეკარი
* [[ქეთი მატაბელი]] — მხატვარი
* [[რამინ მიქაბერიძე]] — მომღერალი
* [[თემურ ყვითელაშვილი]] — მუსიკოსი
* [[თამაზ ჭელიძე]] — გეოფიზიკოსი
* [[გიორგი ჩლიაძე]] — კომპოზიტორი
* [[თეიმურაზ ბაბუნაშვილი]] — მეცნიერი-ეკონომისტი
* [[ჯემალ ბაღაშვილი]] — მუსიკოსი
* [[ნუგზარ შარია]] — ჟურნალისტი, მსახიობი
* [[ნოდარ გიორგაძე (პოლიტიკოსი)|ნოდარ გიორგაძე]] — ბიზნესმენი
* [[თენგიზ დოლიძე]] — [[თბილისის მეტროპოლიტენი]]ს თანამშრომელი  
* [[ანზორ ტარყაშვილი]] — ავტობუსის მძღოლი
* [[გელა ჩარკვიანი]] — დიპლომატი
* [[მალხაზ სონღულაშვილი]] — საქართველოს ევანგელისტურ-ბაპტისტური ეკლესიის მთავარეპისკოპოსი
* [[მალგოჟატა გოშევსკა]] (Małgorzata Gosiewska) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველო–პოლონეთის საპარლამენტო ჯგუფის თავმჯდომარე.&lt;ref&gt;[http://medianews.ge/ge/tselssapatiotbiliselistsodeba18adamiansmienicha/54596 წელს ”საპატიო თბილისელის” წოდება 18 ადამიანს მიენიჭა]. მედიანიუსი. 06 ოქტომბერი, 2013 წ.&lt;/ref&gt;

==2014 წელი==
* [[ლამარა აბაშმაძე]] — მეტროსადგურების პროექტების ავტორი
* [[ანზორ ერქომაიშვილი]] — ლოტბარი
* [[გურამ ბზვანელი]] — კომპოზიტორი
* [[კახი კავსაძე]] — მსახიობი
* [[ბაჩანა ბრეგვაძე]] — ფილოსოფოსი, მთარგმნელი და მწერალი
* [[ივა ბერაძე]] — ოფთოლმოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი
* [[გია ჭირაქაძე]] — მომღერალი, ანსამბლ „[[ქართული ხმები]]ს“ წევრი
* [[გივი ღამბაშიძე]] — არქეოლოგი, დავით ბააზოვის საქართველოს ებრაელთა ისტორიის მუზეუმის დირექტორი
* [[რიჩარდ ნორლანდი]] — ამერიკელი დიპლომატი, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]ს ელჩი საქართველოში
* [[იუვალ ფუქსი]] — [[ისრაელი]]ს ელჩი საქართველოში.

==2015 წელი==
*[[ჯუმბერ ბერაძე]] — მოცეკვავე
*[[ფოლად ბულბულ ოღლი]] — მომღერალი
*[[ქეთევან დოლიძე]] — რეჟისორი
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — მწერალი
*[[ბესიკ იაშვილი]] — ექიმი
*[[ალექსანდრე კორსანტია]] — პიანისტი
*[[ომარ ნაფეტვარიძე]] — არქიტექტორი
*[[მზექალა შანიძე]] — მეცნიერი
*[[გივი შაჰნაზარი]] — მთარგმნელი
*[[გიორგი შენგელაია]] — რეჟისორი
*[[გიორგი ჯაფარიძე|გიორგი (გია) ჯაფარიძე]] — მხატვარი 

დაჯილდოების ცერემონია,  „თბილისობის“ დღესასწაულის ფარგლებში, [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმი]]ს ეზოში გაიმართა. [[თბილისის მერი|დედაქალაქის მერმა]] საპატიო მოქალაქეებს სიგელები და თბილისის სიმბოლური გასაღები გადასცა. სიმბოლური გასაღები საპატიო თბილისელებთან ერთად ქართველმა [[რაგბი|მორაგბეებმაც]] მიიღეს. ვიცე-მერმა ლაშა აბაშიძემ  „[[ბორჯღალოსნები|ბორჯღალოსნებს]]“  „წლის წარმატებული სპორტსმენის“ სპეციალური სამკერდე ნიშნებიც გადასცა.
==2016 წელი==
*[[ლალი ბადურაშვილი]] — მსახიობი
*[[რევაზ გაბრიაძე]] — მხატვარი, მწერალი, თეატრისა და კინოს რეჟისორი
*[[რობერტ გოგოლაშვილი]]   — ლოტბარი და  მომღერალი 
*[[დიმიტრი ერისთავი (მხატვარი)|დიმიტრი ერისთავი]] — მხატვარი
*[[ლიანა ისაკაძე]]   — მევიოლინე  და დირიჟორი
*[[გიორგი კვესიტაძე]]  — აკადემიკოსი
*[[ნოდარ მგალობლიშვილი]] — მსახიობი
*[[გელა მუხაშავრია]] — ექიმი
*[[ფრიდონ სულაბერიძე]] —  მოცეკვავე  და ქორეოგრაფი
*[[თამარ სხირტლაძე]] — მსახიობი
*[[ალექსანდრე ჩივაძე]]  — ვეტერანი ფეხბურთელი
*[[ლევან ჭაჭიაშვილი]] — ექიმი
*[[ჯემალ ჭკუასელი]]   —  ანსამბლ  „ერისიონის“  ყოფილი სამხატვრო ხელმძღვანელი

==2017 წელი==
*[[ლადო ათანელი]] — ბარიტონი
*[[თამაზ ტყემალაძე]] — პუბლიცისტი
*[[რომან შაქარიშვილი]] — ნევროლოგი
*[[ალექსანდრე მეტრეველი]] — ყოფილი ჩოგბურთელი
*[[იოჰანეს ჰანი]] — ევროკომისარი
*[[მერაბ თავაძე]] — მსახიობი და რეჟისორი
*[[გულიკო ჩაფიძე]] — ექიმი
*[[დემიკო ლოლაძე]] — ფოტოჟურნალისტი და მწერალი
*[[ეთერ ქემერტელიძე]] — მეცნიერი და ქიმიკოსი
*[[ზაიარა დავარაშვილი]] — ისტორიკოსი და ებრაული ენის პედაგოგი
*[[ვაჟა დურგლიშვილი]] — კომპოზიტორი
*[[თამარ ყურაშვილი]] (თათუზა) — მუსიკოსი
*[[ზაზა ფაჩულია]] — კალათბურთელი

==2018 წელი==
* [[ქეთი მელუა]] — მუსიკოსი
* [[მიხეილ ბარიშნიკოვი]] — ამერიკაში მოღვაწე მოცეკვავე და ქორეოგრაფი
* [[ლანა ღოღობერიძე]] — კინორეჟისორი 
* [[ელგუჯა მეძმარიაშვილი]] — გენერალ-მაიორი, პირველი ქართული კოსმოსური ობიექტის გენერალური კონსტრუქტორი
* [[გიული ჩოხელი]] — ჯაზ-შემსრულებელი
* [[თენგიზ უთმელიძე]] — მოცეკვავე („სუხიშვილები“) 
* [[გაიოზ კანდელაკი]] — თბილისის მერიის „ბიგ ბენდის“ დამაარსებელი
* [[მაია მანია]] — არქიტექტურის ისტორიკოსი 
* [[კონსტანტინე მარდალეიშვილი]] — ექიმი, ონკოლოგი
* [[ნოდარ ცერცვაძე]] — ჰიდროგეოლოგიის მკვლევარი
* [[ვლადიმერ კახაძე]] — ექიმი, ულტრასონოგრაფისტი, თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარე (1998-2002)
* [[თემურ ჩალაბაშვილი]] — მწერალი, პოეტი, ჟურნალისტი
* [[შაბთაი ცური]] — ებრაელი დიპლომატი, საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესის თანათავმჯდომარე
* [[ვახტანგ კახიძე]] — კომპოზიტორი და დირიჟორი
* [[ნიკოლოზ რაჭველი]] — დირიჟორი, კომპოზიტორი და პიანისტი
==2019 წელი==
*[[გიოზალ დუმოევი]] — „თბილსერვის ჯგუფის“ მეეზოვე
*[[გივი მამულაშვილი]] —„თბილსერვის ჯგუფის“ გარე განათების ოსტატი
*[[ავთანდილ კობახიძე]] —  გვირაბ ნაგებობათა სამსახურის თანამშრომელი 
*[[ვალერიან მეთაფლიშვილი]] — თბილისის სატრანსპორტო კომპანია, N1 ავტობუსის მძღოლი
*[[როგნეტა კუჭავა]] — ბიბლიოთეკათმცოდნე
*[[მეია მეგრელიშვილი]] —  27-ე ბაგა-ბაღის მუსიკის პედაგოგი
*[[ნიკო ლეკიშვილი]]  — თბილისის ყოფილი მერი.
==2020 წელი==
*[[გურამ დოჩანაშვილი]] — ქართველი კლასიკოსი მწერალი
*[[ამირან გამყრელიძე]] — დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის გენერალური დირექტორი
*[[პაატა იმნაძე]] — დაავადებათა კონტროლის და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის გენერალური დირექტორის მოადგილე მეცნიერების დარგში
*[[მარინა ენდელაძე]] — ინფექციური პათოლოგიების, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრის ბოქსირებული განყოფილების გამგე
*[[თენგიზ ცერცვაძე]] — ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრის გენერალური დირექტორი
*[[მარინა ეზუგბაია]] — ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრის სამედიცინო დირექტორი
*[[ლევან გოფოძე]] — თბილისის აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკის იგივე რესპუბლიკური საავადმყოფოს დირექტორი
*[[ლევან რატიანი]] — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის გენერალური დირექტორი
*[[ელზა ვაშაკიძე]] — თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის ინფექციურ განყოფილებათა კათედრის ხელმძღვანელი
*[[დავით გადელია]] — აკადემიკოს ვახტანგ ბოჭორიშვილის კლინიკის გენერალური დირექტორი
== 2021 წელი ==
* [[რისმაგ გორდეზიანი]] — მეცნიერი, ფილოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი;
* [[აკაკი ნადარეიშვილი]] — ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი;
* [[ირაკლი ფავლენიშვილი]] — ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი;
* [[რამაზ ყურაშვილი]] — ექიმი-ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი;
* [[დავით კვაჭაძე (მოკრივე)|დავით კვაჭაძე]] — ფოტოგრაფი, კრივის სამგზის ჩემპიონი და სპორტის დამსახურებული ოსტატი;
* [[ლილი კინწურაშვილი]] — ქალაქის დასუფთავების სამსახურის ადამიანური რესურსების მართვის სამსახურის მთავარ სპეციალისტს, რომელიც უკვე 49 წელია მუნიციპალიტეტს ემსახურება;
* [[ელგუჯა ბურდული]] — მსახიობი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი;
* [[პაატა კერვალიშვილი]] — ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, მსოფლიოს წამყვან სახელმწიფოებში აღიარებული მეცნიერი ატომური ენერგიის მიმართულებით;
* [[ინგა ჯიბუტი]] — ენისა და ლიტერატურის სპეციალისტი, ტერმინოლოგი, საქართველოს ტერმინოლოგთა ასოციაციის თანადამფუძნებელი;
* [[ბადრი ქუთათელაძე]] — მწერალი, პოეტი და მკვლევარი; ილია ჭავჭავაძის, ნიკო ნიკოლაძის, გალაკტიონ ტაბიძის პრემიების ლაურეატი; საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი; ღირსების ორდენის კავალერი;
* [[გრიგოლ ჩიგოგიძე]] — თეატრმცოდნე და ჟურნალისტი, ახალგაზრდა კინომოყვარულთა საერთაშორისო ფესტივალის თბილისური აისის დამფუძნებელი და ჟურნალისტთა საერთაშორისო ფონდ ოქროს ფრთის ლაურეატი;
* [[დავით მუსხელიშვილი]] — ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, აკადემიკოსი.
* [[გივი ღამბაშიძე]] — პროფესიით ზეინკალი, რომელიც სხვადასხვა დროს თბილისის მეტროპოლიტენში ზეინკლად და სამურნეო საამქროს თანამშრომლად მუშაობდა. გივი ღამბაშიძის თაოსნობით განაშენიანდა საწარმოო ტერიტორია და გაიმართა შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. წლების განმავლობაში ის შეუცვლელ როლს ასრულებდა თბილისის მეტროპოლიტენის გამართულად მუშაობაში.

== 2022 წელი ==
* [[შალვა ამონაშვილი]] — პედაგოგი
* [[რევაზ ასათიანი]] — ინჟინერი
* [[თენგიზ არჩვაძე]] — მსახიობი
* [[ვან ბაიბურთი]] — ჟურნალისტი
* [[გურამ ბექაია]] — მეცნიერი
* [[დემნა გვასალია]] — დიზაინერი
* [[მაია გოთუა]] — ექიმი
* [[ვახტანგ დავითაია]] — არქიტექტორი
* [[ბადრი ვადაჭკორია]] — ფოტოგრაფი
* [[ლაურა იაშვილი]] — მუსიკოსი
* [[მერაბ კოკოჩაშვილი]] — კინორეჟისორი
* [[ჯემალ სეფიაშვილი]] — კომპოზიტორი
* [[ელიზაბეტ სომბარი]] (Elizabeth Sombart) — პიანისტი
* [[მინდია უგრეხელიძე]] — იურისტი
* [[ჯემალ ღაღანიძე]] — მსახიობი
* [[ელდარ შენგელაია]] — კინორეჟისორი
* [[ტარიელ ჭანტურია]] — პოეტი
* [[ილია ხეროდინაშვილი]] — მეცნიერი
* [[ვახტანგ ჯავახაძე]] — პოეტი
* [[ჰასან ჰასანოვი]] — დიპლომატი
== 2023 წელი ==
* [[არჩილ ხომასურიძე]] — რეპროდუქტოლოგი, ენდოკრინოლოგი
* [[ჟანრი ლოლაშვილი]] — თეატრისა და კინოს მსახიობი, მხატვარი
* [[ნუგზარ უბერი]] — პედიატრი
* ალექსანდრე კოტორაშვილი — ფოტორეპორტიორი
* რამაზ გახოკიძე — ქიმიკოსი
* გია ბაღაშვილი — მუსიკოსი, ფოლკლორისტი, ხელოვნებათმცოდნე
* გურანდა გრიგორაშვილი — ექიმი, მეცნიერი
* [[ნანა ფაჩუაშვილი]] — თეატრისა და კინოს მსახიობი
* [[თამაზ მაღლაკელიძე]] — ექიმი-პულმონოლოგი
* ამირან ქორიძე — მეან-გინეკოლოგი
* გურამ ახალაია — პედაგოგი
* [[მურმან ჯინორია]] — თეატრისა და კინოს მსახიობი
* [[ლია სტურუა]] — პოეტი
* [[ლეო ანთაძე]] — თეატრისა და კინოს მსახიობი
* [[იმედა კახიანი]] — კინომსახიობი
* [[იამზე დოლაბერიძე]] — მოცეკვავე
* [[ლევან ლაღიძე]] — მხატვარი
* [[დავით მაღრაძე]] — პოეტი, პოლიტიკოსი
* [[რადიშ თორდია]] — მხატვარი
* [[ავთო მახარაძე]] — თეატრისა და კინოს მსახიობი
* ზურაბ ლეჟავა — სპორტსმენი, მწვრთნელი, კარატეს ქართული სკოლის ფუძემდებელი
* მანანა ახმეტელი — მუსიკათმცოდნე, პედაგოგი
* [[მამუკა ჩარკვიანი]] — საესტრადო მომღერალი, კომპოზიტორი
* ევა ბაბალაშვილი — მხატვარი, მწერალი
* [[რევაზ არველაძე (პოლიტიკოსი)|რევაზ არველაძე]] — ენერგეტიკოსი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* ზაზა ავალიანი — ექიმი-ფთიზიატრი

== 2024 ==

* [[ზურაბ კახაბრიშვილი]] — ექიმი, საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი, საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური ნაკრების გუნდების მთავარი ექიმი
* [[მერაბ კილაძე (დ. 1957)|მერაბ კილაძე]] — ზოგადი ქირურგი
* გიორგი ჭუმბურიძე — ორთოპედი-ტრავმატოლოგი, საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მთავარი ექიმი
* დიმიტრი ბაზერაშვილი — ექიმი, პროფესორი
* [[გიზო გაბესკირია]] — რეჟისორი
* [[გვანჯი მანია]] — გეოგრაფი, ჟურნალისტი, თბილისობის დღესასწაულის დაწესების ერთ-ერთი ინიციატორი
* ბიძინა სონღულაშვილი — ინჟინერი
* [[ნათელა ვასაძე]] — ფილოლოგი, პროფესორი
* გელა ფარჩუკიძე — დირიჟორი
* [[ნელი სალაძე]] — სპორტსმენი, მწვრთნელი
* მზია აფრიდონიძე — მუსიკოსი, მხატვარი
* [[გურამ ბათიაშვილი]] — მწერალი, დრამატურგი, მთარგმნელი
* კახა ქორიძე — არქიტექტორი, მსახიობი
* [[გოგი მარგველაშვილი]] — რეჟისორი
* თამაზ გოდერძიშვილი — მწერალი, დრამატურგი, მთარგმნელი
* ნელი კობიაშვილი — ჟურნალისტი, პუბლიცისტი
* [[გივი სიხარულიძე]] — მსახიობი, მწერალი, მოცეკვავე, სპორტსმენი
* [[ვახტანგ ცუხიშვილი]] — არქიტექტორი
* [[ზურა ყიფშიძე]] — მსახიობი
* გურამ კალანდაძე — გეოლოგი
* ნელი ბერაია — მსახიობი და მხატვარი
* [[თენგიზ გაჩეჩილაძე]] — პედაგოგი, ჟურნალისტი
* [[თეიმურაზ ლეჟავა]] — ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, სრული პროფესორი, გენეტიკის ინსტიტუტის დამფუძნებელი საქართველოში
* ოლესია თავაძე — მხატვარი
* [[ვილი სანიოლი]] — ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელი

==ლიტერატურა==
* ქართული ენციკლოპედია, „თბილისი“, გვ. 15, თბ., 2002 წელი.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://tbilisi.gov.ge/page/3187%20 თბილისის მუნიციპალიტეტი — თბილისის საპატიო მოქალაქეები]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები| ]]</text>
      <sha1>36tdp4jos1eqf661xwcj9klm02pjvh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბღავანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33815</id>
    <revision>
      <id>5377921</id>
      <parentid>4016833</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="tiwov668gu4oolg638q1rxby0eg01uz" xml:space="preserve">
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.</text>
      <sha1>tiwov668gu4oolg638q1rxby0eg01uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377922</id>
      <parentid>5377921</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4698" sha1="3njf708abrculvjkil0oh2zxhhwqqbr" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.</text>
      <sha1>3njf708abrculvjkil0oh2zxhhwqqbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377923</id>
      <parentid>5377922</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6890" sha1="semnqxk0ewckej2v9lc4xwyjyc0zpbj" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;</text>
      <sha1>semnqxk0ewckej2v9lc4xwyjyc0zpbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377924</id>
      <parentid>5377923</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7905" sha1="lld0ncixszy9zn3dvpv5nqw8jl9kbwz" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;</text>
      <sha1>lld0ncixszy9zn3dvpv5nqw8jl9kbwz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377925</id>
      <parentid>5377924</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9951" sha1="af15q9iqct1ark3jwiqj7qu7oh5xcw4" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;</text>
      <sha1>af15q9iqct1ark3jwiqj7qu7oh5xcw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377926</id>
      <parentid>5377925</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12761" sha1="jdoce7mbohk0hn58f34imkq5zhm301j" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.</text>
      <sha1>jdoce7mbohk0hn58f34imkq5zhm301j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377927</id>
      <parentid>5377926</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14401" sha1="0a9hvoxunt9tf1j1xo3h0itn71txlce" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==</text>
      <sha1>0a9hvoxunt9tf1j1xo3h0itn71txlce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377928</id>
      <parentid>5377927</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* გავრცელება და ეკოლოგია */</comment>
      <origin>5377928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17573" sha1="igd353mbtvk9lfneflwctdhmdr9rq5s" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;</text>
      <sha1>igd353mbtvk9lfneflwctdhmdr9rq5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377929</id>
      <parentid>5377928</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* გავრცელება და ეკოლოგია */</comment>
      <origin>5377929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18768" sha1="4qlvikarxh05atkno5g8uesnnaecq2s" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==</text>
      <sha1>4qlvikarxh05atkno5g8uesnnaecq2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377930</id>
      <parentid>5377929</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* მსგავსი სახეობები */</comment>
      <origin>5377930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22208" sha1="1rvr59a98u9c6j21lc58jax2nbe2c3l" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;</text>
      <sha1>1rvr59a98u9c6j21lc58jax2nbe2c3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377931</id>
      <parentid>5377930</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23710" sha1="5tii54ar07c57mk3nv0eg53x60futcz" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;</text>
      <sha1>5tii54ar07c57mk3nv0eg53x60futcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377932</id>
      <parentid>5377931</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27436" sha1="fbi6ly5yjgujqrjfcfqda1p8fybdnju" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;</text>
      <sha1>fbi6ly5yjgujqrjfcfqda1p8fybdnju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377933</id>
      <parentid>5377932</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28271" sha1="a3cgorcb4idk9tzcshdnhel6yyar6yx" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>a3cgorcb4idk9tzcshdnhel6yyar6yx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377934</id>
      <parentid>5377933</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29837" sha1="op2gpr9mmpcif9zr43gr5443qrk67vr" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>op2gpr9mmpcif9zr43gr5443qrk67vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377935</id>
      <parentid>5377934</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31240" sha1="7ktkqmyj8s5fysdsu44e9xhyd698iv5" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;
}}</text>
      <sha1>7ktkqmyj8s5fysdsu44e9xhyd698iv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377936</id>
      <parentid>5377935</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32246" sha1="erzpf5y7j8q6lcp7b72j71bjfsu0d0p" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>erzpf5y7j8q6lcp7b72j71bjfsu0d0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377937</id>
      <parentid>5377936</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33865" sha1="8moo6sb49jhtveik8ef4wvtd9efjbud" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;&gt;{{cite book |author=de Lamarck JBAP. |title=Encyclopédie Méthodique, Botanique |volume=1–1 |year=1783 |publisher=Panckoucke; Plomteux |location=Paris; Liège (France) |page=105 |language=fr |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/716697}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Laursen GA, Seppelt RD |title=Common Interior Alaska Cryptogams: Fungi, Lichenicolous Fungi, Lichenized Fungi, Slime Molds, Mosses, and Liverworts |publisher=University of Alaska Press |location=College, Alaska |year=2009 |pages=50–51 |isbn=978-1-60223-058-3 |url=https://books.google.com/books?id=LRSJzyN_eB4C&amp;pg=PA51}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book |author=[[Henry George Liddell|Liddell HG]], [[Robert Scott (philologist)|Scott R.]] |year=1980 |title=A Greek-English Lexicon |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-910207-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lexicon00lidd |edition=Abridged }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lurz PW, South AB |year=1998 |title=Cached fungi in non-native conifer forests and their importance for red squirrels (''Sciurus vulgaris'' L.) |journal=Journal of Zoology, London |volume=246 |issue=4 |pages=468–471 |doi=10.1111/j.1469-7998.1998.tb00184.x}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Miller SL, Buyck B |title=Molecular phylogeny of the genus ''Russula'' in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications |journal=Mycological Research |year=2002 |volume=106 |issue=3 |pages=259–276 |doi=10.1017/S0953756202005610}}&lt;/ref&gt;


}}</text>
      <sha1>8moo6sb49jhtveik8ef4wvtd9efjbud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377939</id>
      <parentid>5377937</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35124" sha1="omu6xi9qec9l3an8bqrd756n7br4piw" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;&gt;{{cite book |author=de Lamarck JBAP. |title=Encyclopédie Méthodique, Botanique |volume=1–1 |year=1783 |publisher=Panckoucke; Plomteux |location=Paris; Liège (France) |page=105 |language=fr |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/716697}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Laursen GA, Seppelt RD |title=Common Interior Alaska Cryptogams: Fungi, Lichenicolous Fungi, Lichenized Fungi, Slime Molds, Mosses, and Liverworts |publisher=University of Alaska Press |location=College, Alaska |year=2009 |pages=50–51 |isbn=978-1-60223-058-3 |url=https://books.google.com/books?id=LRSJzyN_eB4C&amp;pg=PA51}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book |author=[[Henry George Liddell|Liddell HG]], [[Robert Scott (philologist)|Scott R.]] |year=1980 |title=A Greek-English Lexicon |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-910207-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lexicon00lidd |edition=Abridged }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lurz PW, South AB |year=1998 |title=Cached fungi in non-native conifer forests and their importance for red squirrels (''Sciurus vulgaris'' L.) |journal=Journal of Zoology, London |volume=246 |issue=4 |pages=468–471 |doi=10.1111/j.1469-7998.1998.tb00184.x}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Miller SL, Buyck B |title=Molecular phylogeny of the genus ''Russula'' in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications |journal=Mycological Research |year=2002 |volume=106 |issue=3 |pages=259–276 |doi=10.1017/S0953756202005610}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Nilson S, Persson O |year=1977 |title=Fungi of Northern Europe 2: Gill-Fungi |publisher=Penguin |isbn=0-14-063006-6 |pages=118}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;&gt;{{cite book |author=Persoon CH. |title=Observationes Mycologicae |year=1796 |publisher=Apud Petrum Phillippum Wolf |location=Leipzig, Germany |page=100 |language=la |url=http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |access-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211015821/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |archive-date=2013-12-11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;&gt;{{cite book |author=Ramsbottom J. |year=1953 |title=Mushrooms &amp; Toadstools |publisher=Collins |location=London, UK |isbn=1-870630-09-2 |page=102}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot;&gt;{{cite book |author=Rogers R. |title=The Fungal Pharmacy: Medicinal Mushrooms of Western Canada |year=2006 |publisher=Prairie Deva Press |location=Edmonton, Alberta |isbn=978-0-9781358-1-2 |page=178}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=291 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>omu6xi9qec9l3an8bqrd756n7br4piw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377940</id>
      <parentid>5377939</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36667" sha1="op34p29qzybde1vccgtftvkc8u9tjwx" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;&gt;{{cite book |author=de Lamarck JBAP. |title=Encyclopédie Méthodique, Botanique |volume=1–1 |year=1783 |publisher=Panckoucke; Plomteux |location=Paris; Liège (France) |page=105 |language=fr |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/716697}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Laursen GA, Seppelt RD |title=Common Interior Alaska Cryptogams: Fungi, Lichenicolous Fungi, Lichenized Fungi, Slime Molds, Mosses, and Liverworts |publisher=University of Alaska Press |location=College, Alaska |year=2009 |pages=50–51 |isbn=978-1-60223-058-3 |url=https://books.google.com/books?id=LRSJzyN_eB4C&amp;pg=PA51}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book |author=[[Henry George Liddell|Liddell HG]], [[Robert Scott (philologist)|Scott R.]] |year=1980 |title=A Greek-English Lexicon |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-910207-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lexicon00lidd |edition=Abridged }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lurz PW, South AB |year=1998 |title=Cached fungi in non-native conifer forests and their importance for red squirrels (''Sciurus vulgaris'' L.) |journal=Journal of Zoology, London |volume=246 |issue=4 |pages=468–471 |doi=10.1111/j.1469-7998.1998.tb00184.x}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Miller SL, Buyck B |title=Molecular phylogeny of the genus ''Russula'' in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications |journal=Mycological Research |year=2002 |volume=106 |issue=3 |pages=259–276 |doi=10.1017/S0953756202005610}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Nilson S, Persson O |year=1977 |title=Fungi of Northern Europe 2: Gill-Fungi |publisher=Penguin |isbn=0-14-063006-6 |pages=118}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;&gt;{{cite book |author=Persoon CH. |title=Observationes Mycologicae |year=1796 |publisher=Apud Petrum Phillippum Wolf |location=Leipzig, Germany |page=100 |language=la |url=http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |access-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211015821/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |archive-date=2013-12-11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;&gt;{{cite book |author=Ramsbottom J. |year=1953 |title=Mushrooms &amp; Toadstools |publisher=Collins |location=London, UK |isbn=1-870630-09-2 |page=102}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot;&gt;{{cite book |author=Rogers R. |title=The Fungal Pharmacy: Medicinal Mushrooms of Western Canada |year=2006 |publisher=Prairie Deva Press |location=Edmonton, Alberta |isbn=978-0-9781358-1-2 |page=178}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=291 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rubel W, Arora D |title=A study of cultural bias in field guide determinations of mushroom edibility using the iconic mushroom, ''Amanita muscaria'', as an example |journal=Economic Botany |year=2008 |volume=62 |issue=3 |pages=223–243 |doi=10.1007/s12231-008-9040-9 |bibcode=2008EcBot..62..223R |s2cid=19585416 |url=http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |access-date=2012-09-29 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030702/http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Sasakawa M, Ishizaki H |title=Fungus gnats of the genera ''Anatella'', ''Allodia'' and ''Cordyla'' in Japan (Diptera: Mycetophilidae) |journal= Entomological Science|year=2003 |volume=6 |issue=2 |pages=97–109 |doi=10.1046/j.1343-8786.2003.00013.x|s2cid=56216139 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;&gt;{{cite book |author=Schäffer JC. |title=Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones, nativis coloribus expressae |year=1774 |volume=4 |publisher=Apud J.J. Palmium |location=Erlangen, Germany |page=9, t. 15,16 |language=la |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3887491}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;&gt;{{cite web |title=''Agaricus russula'' Scop. 1772 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=331882&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-09-28}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>op34p29qzybde1vccgtftvkc8u9tjwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377942</id>
      <parentid>5377940</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5377942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37792" sha1="oogsyww2nba0l1jb1mgg8meetdrhiya" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;&gt;{{cite book |author=de Lamarck JBAP. |title=Encyclopédie Méthodique, Botanique |volume=1–1 |year=1783 |publisher=Panckoucke; Plomteux |location=Paris; Liège (France) |page=105 |language=fr |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/716697}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Laursen GA, Seppelt RD |title=Common Interior Alaska Cryptogams: Fungi, Lichenicolous Fungi, Lichenized Fungi, Slime Molds, Mosses, and Liverworts |publisher=University of Alaska Press |location=College, Alaska |year=2009 |pages=50–51 |isbn=978-1-60223-058-3 |url=https://books.google.com/books?id=LRSJzyN_eB4C&amp;pg=PA51}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book |author=[[Henry George Liddell|Liddell HG]], [[Robert Scott (philologist)|Scott R.]] |year=1980 |title=A Greek-English Lexicon |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-910207-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lexicon00lidd |edition=Abridged }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lurz PW, South AB |year=1998 |title=Cached fungi in non-native conifer forests and their importance for red squirrels (''Sciurus vulgaris'' L.) |journal=Journal of Zoology, London |volume=246 |issue=4 |pages=468–471 |doi=10.1111/j.1469-7998.1998.tb00184.x}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Miller SL, Buyck B |title=Molecular phylogeny of the genus ''Russula'' in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications |journal=Mycological Research |year=2002 |volume=106 |issue=3 |pages=259–276 |doi=10.1017/S0953756202005610}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Nilson S, Persson O |year=1977 |title=Fungi of Northern Europe 2: Gill-Fungi |publisher=Penguin |isbn=0-14-063006-6 |pages=118}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;&gt;{{cite book |author=Persoon CH. |title=Observationes Mycologicae |year=1796 |publisher=Apud Petrum Phillippum Wolf |location=Leipzig, Germany |page=100 |language=la |url=http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |access-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211015821/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |archive-date=2013-12-11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;&gt;{{cite book |author=Ramsbottom J. |year=1953 |title=Mushrooms &amp; Toadstools |publisher=Collins |location=London, UK |isbn=1-870630-09-2 |page=102}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot;&gt;{{cite book |author=Rogers R. |title=The Fungal Pharmacy: Medicinal Mushrooms of Western Canada |year=2006 |publisher=Prairie Deva Press |location=Edmonton, Alberta |isbn=978-0-9781358-1-2 |page=178}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=291 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rubel W, Arora D |title=A study of cultural bias in field guide determinations of mushroom edibility using the iconic mushroom, ''Amanita muscaria'', as an example |journal=Economic Botany |year=2008 |volume=62 |issue=3 |pages=223–243 |doi=10.1007/s12231-008-9040-9 |bibcode=2008EcBot..62..223R |s2cid=19585416 |url=http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |access-date=2012-09-29 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030702/http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Sasakawa M, Ishizaki H |title=Fungus gnats of the genera ''Anatella'', ''Allodia'' and ''Cordyla'' in Japan (Diptera: Mycetophilidae) |journal= Entomological Science|year=2003 |volume=6 |issue=2 |pages=97–109 |doi=10.1046/j.1343-8786.2003.00013.x|s2cid=56216139 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;&gt;{{cite book |author=Schäffer JC. |title=Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones, nativis coloribus expressae |year=1774 |volume=4 |publisher=Apud J.J. Palmium |location=Erlangen, Germany |page=9, t. 15,16 |language=la |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3887491}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;&gt;{{cite web |title=''Agaricus russula'' Scop. 1772 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=331882&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-09-28}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;&gt;{{cite web |title=''Russula'' Pers. 1796 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=57329&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-09-28}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;&gt;{{cite web |title=''Russula emetica'' (Schaeff.) Pers. 1796 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=122860&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-10-15}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;&gt;{{cite journal |author=Watson P. |title=Investigation of pigments from ''Russula'' spp. by thin-layer chromatography |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1966 |volume=49 |issue=1 |pages=11–17 |doi=10.1016/S0007-1536(66)80029-3 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0049/001/0011.htm|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot;&gt;{{cite book |author=Zeitlmayr L. |year=1976 |title=Wild Mushrooms: An Illustrated Handbook |publisher=Garden City Press |location=Hertfordshire, UK |isbn=0-584-10324-7 |page=92}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>oogsyww2nba0l1jb1mgg8meetdrhiya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377943</id>
      <parentid>5377942</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37945" sha1="hhq49pdmuacvw0w0ggre7cqw4pqq3e2" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ბღავანა
| სურათის ფაილი = Russula emetica 117475.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  ბღავანა
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| სახეობა= '''ბღავანა'''  
| ლათ = {{btname|Russula emetica|([[Schaeff.]]) [[Pers.]] (1796)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
| სექციის ტექსტი =
*{{bt|Agaricus russula|[[Scop.]] (1772)}}
*{{bt|Agaricus emeticus|Schaeff. (1774)}}
*{{bt|Amanita rubra|[[Lam.]] (1783)&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus ruber|([[Lam.]]) [[DC.]] (1805)&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;/&gt;}}
*{{bt|Agaricus linnaei var. emeticus|(Schaeff.) [[Fr.]] (1815)&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;/&gt;}}
*{{bt|Russula rubra|([[Lam.]]) Fr. (1838)}}
*{{bt|Melanoleuca russula''|(Scop.) [[Murrill]] (1914)}}
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''ბღავანა''', აგრეთვე '''ჯღავანა''' და '''კატამჭყავანა''' ({{lang-la|''Russula emetica''}}) — ქუდიანი სოკო [[ხრაშუნა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარისა]]. ბრტყლად ამოზნექილი [[სოკოს ქუდი|ქუდი]] მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანი, მშრალი და პრიალა. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] [[თეთრი]]. მოყვითალო თეთრი [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტები]] დროთა განმავლობაში ყვითლდება. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — თეთრი, ცილინდრულია.

ბუნებაში ბევრია ისეთი ხრაშუნა სოკო, რომელსაც წითელი ქუდი და თეთრი ფეხი აქვს; ზოგიერთი მათგანის ერთმანეთისგან გარჩევა მხოლოდ მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. სოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ნახევარსფერო|ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]], სადაც ის ნესტიან ტყეებში, ნიადაგზე იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით [[ფიჭვი|ფიჭვთან]].

სოკო უმად მიღებისას იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. მისი რბილობი უკიდურესად ცხარეა, თუმცა თერმული დამუშავებით (წამოდუღებით) ან დამარინადებით შესაძლებელია როგორც უსიამოვნო გემოს, ისე [[ტოქსინები]]ს განეიტრალება. მიუხედავად იმისა, რომ მას ადრე ფართოდ მოიხმარდნენ [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] ქვეყნებში, მისი საკვებად გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს აღწერა როგორც ''Agaricus emeticus''.&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;/&gt; [[1796]] წელს [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] იგი [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;/&gt;  ნომენკლატურული მონაცემთა ბაზის, [[MycoBank]]-ის თანახმად, ''Agaricus russula'', რომელიც [[ჯოვანი ანტონიო სკოპოლი]]მ 1772 წელს (შეფერის აღწერამდე ორი წლით ადრე) გამოაქვეყნა, ''Russula emetica''-ს სინონიმია. თუმცა, ეს სახელი არ გამოიყენება, რადგან პერსონის მიერ შერჩეული სახელი ოფიციალურადაა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;/&gt; აგრეთვე სხვა სინონიმებს შორისაა [[ჟან ბატისტ ლამარკი]]ს ''Amanita rubra'' (1783) და [[ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი]]ს მიერ მოგვიანებით შექმნილი ახალი კომბინაცია — ''Agaricus ruber'' (1805).&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;/&gt; სახეობის ეპითეტი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''emetikos'' (εμετικος), რაც „ღებინების გამომწვევს“ ნიშნავს.&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;/&gt;

''Russula emetica'' წარმოადგენს ხრაშუნა სოკოების გვარის ტიპურ სახეობას.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;/&gt; ევროპული ''Russula''-ს სახეობების მოლეკულურმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ''Russula emetica'' ერთ [[კლადი|კლადში]] (ჯგუფში) ერთიანდება სახეობებთან: ''[[Russula raoultii]]'', ''[[Russula betularum]]'' და ''[[Russula nana]]''.&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;/&gt; მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა მჭიდრო [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კავშირი ''Russula emetica''-სა და ამ უკანასკნელ ორ სახეობას შორის.&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;/&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2.5–10 სმ დიამეტრის, წებოვანია. მისი ფორმა ვარირებს ამომზნექილიდან (ნორჩობაში) ბრტყელამდე, ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია,&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot; /&gt; ზოგჯერ კი — მცირედი ბორცვაკით. იგი მუქი წითელი ან ალუბლისფერია; მომწიფებისას ქუდის კიდეებზე ჩნდება წვრილი რადიალური ღარები, რომლებიც ცენტრისკენ ვრცელდება. კანი ადვილად სცილდება ქუდს თითქმის ცენტრამდე. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი (ან მოწითალო ელფერი დაჰკრავს უშუალოდ კანქვეშ), მყიფე. ახასიათებს ძალიან მძაფრი, მწარე გემო. 

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], რომელიც მჭიდროდაა განლაგებული, თეთრიდან კრემისფერ-თეთრამდე; ფირფიტები შეიძლება იყოს ფეხთან შეზრდილი, ოდნავ შეზრდილი ან სრულიად თავისუფალი. ფირფიტებს შორის შეინიშნება განივი ძარღვები, ზოგჯერ კი — განტოტებები ქუდის კიდეებთან.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — 4.5–10.5 სმ სიგრძისა და 0.7–2.4 სმ სისქის; თეთრი. თანაბარი, თუმცა ფუძესთან შეიძლება ოდნავ შესქელებული იყოს. ზედაპირი მშრალი და გლუვია, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული გრძივი ღარებით. ფეხი ან ამოვსებულია ბამბისებრი შიგთავსით, ან ნაწილობრივ ფუყე, [[საერთო საბურველი|საყელოს]]ა და [[კერძო საბურველი]]ს გარეშე. ახასიათებს ხილის სუსტი სუნი.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაზე|268}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სოკო წარმოქმნის თეთრ ან მოყვითალო-თეთრ [[სპორების ანაბეჭდი|სპორების ანაბეჭდს]]. [[სპორები]] — ოვალური ან კვერცხისებრია, მეჭეჭებიანი და ნაწილობრივ ბადისებრი ზედაპირით. ამილოიდურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მელცერის რეაგენტში ლურჯად, მოლურჯო-ნაცრისფრად ან მოშავოდ იღებება. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — კვერთხისებრი, ოთხსპორიანი, ჰიალინური (გამჭვირვალე), ზომით 32.9–50 x 9.0–11.6 მკმ. ფირფიტის ზედაპირზე განლაგებული [[ცისტიდიები]] (პლევროცისტიდიები) ცილინდრული, კვერთხისებრი ან თითისტარისებრია (35–88 x 7.3–12.4 მკმ); მოყვითალოა და მარცვლოვან შიგთავსს შეიცავს. ფირფიტის კიდეებზე არსებული ცისტიდიები (ქეილოცისტიდიები) ფორმით პლევროცისტიდიების მსგავსია, თხელკედლიანია და მათი ზომა 14–24 x 4.4–7.3 მკმ-ს შეადგენს.

ამ და სხვა ხრაშუნა სოკოების [[პიგმენტი (ბიოლოგია)|პიგმენტები]] გარკვეულწილად წყალში ხსნადია, რის გამოც ნაყოფსხეულები წვიმის ან მზის სხივების ზემოქმედებით ხშირად ფერმკრთალდება;&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;/&gt; გადაბერებული ეგზემპლარების ქუდის ფერმა შესაძლოა ვარდისფერ ან ნარინჯისფერ ტონებში გადაინაცვლოს, ან გაუჩნდეს თეთრი ლაქები.&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;/&gt; ნაყოფსხეულების წითელ ფერზე პასუხისმგებელ მთავარ პიგმენტს რუსულაროდინი ეწოდება, თუმცა მისი ქიმიური შემადგენლობის შესახებ ჯერჯერობით ცოტა რამ არის ცნობილი.&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Russula_emetica_in_Poland.jpg
ფაილი:Russula emetica - Lindsey 3b.jpg
ფაილი:Russula emetica 61171.jpg
ფაილი:Russula emetica BW42.jpg
ფაილი:Russula emetica 61164.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ყველა ხრაშუნა სოკოების მსგავსად, ბღავანა [[მიკორიზა|მიკორიზულია]] და ქმნის ორმხრივად სასარგებლო [[სიმბიოზი|სიმბიოზს]] ხეებისა და ზოგიერთი [[ბალახოვანი მცენარე|ბალახოვანი მცენარის]] ფესვებთან. იგი უპირატესობას ანიჭებს წიწვოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით კი — [[ფიჭვი|ფიჭვს]].&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;/&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე, [[ტორფის ხავსები|ტორფის ხავსებში]] (ჭაობების მახლობლად), ასევე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. სოკო ზოგჯერ ხარობს [[ჰუმუსი|ჰუმუსზე]] ან ძლიერ დამპალ მერქანზეც.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt;

სახეობა გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[აზია]]სა და [[ევროპა]]ში, სადაც ზოგან ძალიან ფართოდაა გავრცელებული.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;/&gt; [[საქართველოში]] ყველა რეგიონში იზრდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/|title=Russula emetica (Schaeff.) Pers.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია |accessdate=01 მაისი, 2026}}&lt;/ref&gt; ცნობები მისი გავრცელების შესახებ [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან ზოგიერთი მონაცემი რეალურად მასთან დაახლოებულ სახეობას, ''Russula silvicola''-ს ეხება; თავდაპირველად სახელწოდება „Russula emetica“-ს ხშირად იყენებდნენ ნებისმიერი წითელქუდა თეთრფეხა ხრაშუნების მიმართ.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;/&gt; [[ავსტრალია]]ში დაფიქსირებული ნიმუშები კი ახლა მიეკუთვნება მსგავსი შეფერილობის სახეობას — ''Russula persanguinea''.&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot; /&gt;

ცნობილია, რომ როგორც ჩვეულებრივი ციყვები ({{lang-lat|''Sciurus vulgaris''}}), ისე ამერიკული წითელი ციყვები ({{lang-lat|''Tamiasciurus hudsonicus''}}) საკვებად აგროვებენ ბღავანას.&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot; /&gt; დოკუმენტურად დადასტურებულია, რომ ბღავანას აგრეთვე ეტანებიან [[ლოკოკინა|ლოკოკინის]] სახეობა — ''Mesodon thyroidus'', რამდენიმე სახეობის [[ლოქორა]] (მათ შორის ''Arion ater'', ''A. subfuscus'', ''A. intermedius'', ''Limax maximus'', ''L. cinereoniger'' და ''Deroceras reticulatum''),&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot; /&gt; [[დროზოფილა|დროზოფილები]] — ''Drosophila falleni'' და ''D. quinaria'',&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot; /&gt; ასევე სოკოს კოღო ''Allodia bipexa''.

==მსგავსი სახეობები==
ბღავანა გავს მისივე გვარის რამდენიმე სახეობას. მაგალითად, ''Russula nobilis'', ევროპაში [[წიფელი|წიფლის]] ტყეებში გვხვდება. ბევრი მათგანი, მაგალითად, ''[[Russula sanguinaria]]'', უვარგისია საკვებად; ეს უკანასკნელი ბღავანასგან ფეხზე არსებული მოწითალო ელფერით განსხვავდება.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; საკვებად ვარგის მსგავს სახეობებს შორის აღსანიშნავია ''[[Russula paludosa]]'', რომელიც ხშირად გვხვდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ''[[Russula aurea]]''-ს კი წითელი ქუდის ქვეშ ყვითელი ფეხი, ფირფიტები და რბილობი აქვს.&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot; /&gt; საკვებად ვარგის ''[[Russula rugulosa]]''-ს, რომელიც გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ შერეულ ტყეებში, ახასიათებს დანაოჭებული და ხორკლიანი კუტიკულა, კრემისფერი სპორები და სასიამოვნო გემო.&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot; /&gt; კიდევ ერთ არასაკვებ სახეობას — ''[[Russula fragilis]]''-ს, აქვს დაკბილული ფირფიტები, ხოლო მისი ფეხი [[ნაფთოლი|ნაფთოლთან]] რეაქციაში ლურჯად იღებება.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; იშვიათი ევროპული ქვესახეობა — ''Russula emetica longipes'', გამოირჩევა შედარებით გრძელი ფეხითა და ჟანგმიწისფერი ფირფიტებით.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; შედარებით მკრთალი ფერის ევროპული სოკო ''[[Russula betularum]]'', რომელიც წიწვოვან ტყეებსა და ჭაობიან ადგილებში გვხვდება, ზოგჯერ ბღავანას ქვესახეობად განიხილება.&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot; /&gt; ''[[Russula nana]]''-ს გავრცელების არეალი კი შემოიფარგლება [[არქტიკა|არქტიკული]] და [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკული]] მაღალმთიანი მდელოებით, სადაც ჭარბად ხარობს ჯუჯა ტირიფი ({{lang-lat|''Salix herbacea''}}) ან ალპური დათვის კენკრა ({{lang-lat|''Arctostaphylos alpina''}}).&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula.badia]]''
ფაილი:Russula betularum 01.jpg|''[[Russula betularum]]''
2010-08-21 Russula fragilis 1 cropped.jpg|''[[Russula fragilis]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula mesospora]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:Russula.mairei.-.lindsey.jpg|''[[Russula nobilis]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]'' 
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
ფაილი:Russula Aurea cropped.jpg|''[[Russula aurea]]''
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
Russula integra G5.JPG|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]''
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
ბღავანა საკვებად უვარგისია, თუმცა არა ისეთი სახიფათო, როგორც მას ძველ სოკოების გზამკვლევებში აღწერდნენ.&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot; /&gt; სიმპტომები გასტროინტესტინალური ხასიათისაა: გულისრევა, დიარეა, ღებინება და მუცლის კოლიკური ტკივილები. ეს სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება სოკოს მიღებიდან ნახევარი საათიდან სამ საათამდე პერიოდში&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot; /&gt; და ჩვეულებრივ, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან გამოდევნისთანავე წყდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot; /&gt;

აქტიური ნივთიერებები ჯერჯერობით იდენტიფიცირებული არ არის, თუმცა მიიჩნევენ, რომ ისინი სესკვიტერპენებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც გამოყოფილია მონათესავე [[რძიანა სოკოები]]ს გვარიდან და სახეობიდან — ''[[Russula sardonia]]''.&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot; /&gt; ბღავანას შემადგენლობაში აღმოჩენილ სესკვიტერპენოიდებს შორის არის მეცნიერებისთვის უკვე ნაცნობი ნაერთები: ლაქტარორუფინ A, ფურანდიოლი, მეთოქსიფურანალკოჰოლი და ერთი უსახელო ნაერთი, რომელიც მხოლოდ ამ სახეობისთვისაა დამახასიათებელი.&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot; /&gt;

თერმული დამუშავების შედეგად მწარე გემო ქრება და როგორც ამბობენ, ამის შემდეგ სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot; /&gt; [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპასა]] და [[რუსეთი|რუსეთში]] ეს სახეობა ფართოდ გამოიყენებოდა საკვებად; წინასწარი თერმული დამუშავება (გათუთქვა) უზრუნველყოფდა ტოქსინების გამოდევნას, რის შემდეგაც სოკოს ამარილებდნენ ან ამწნილებდნენ.&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot; /&gt; [[უნგრეთი]]სა და [[სლოვაკეთი]]ს ზოგიერთ რეგიონში სოკოს ქუდს კანს აცლიან და [[გულიაში]]ს სანელებლად იყენებენ.&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Russula emetica}}
*{{IndexFungorum|191650}}
*{{Mycobank|191650}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/russula-emetica-schaeff-pers/ საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია] — ბღავანა

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=

&lt;ref name=&quot;Ammirati 1985&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=221; 319–321 |isbn=0-88902-977-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Arora 1986&quot;&gt;{{cite book |author=Arora D. |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1986 |pages=97–98 |isbn=0-89815-169-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/97/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin 1995&quot;&gt;{{cite book |author=Benjamin DR. |title=Mushrooms: Poisons and Panaceas—A Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians |publisher=WH Freeman and Company |location=New York |year=1995| isbn=0-7167-2600-9 |page=369}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bougher 1998&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Bougher NL, Syme K |title=Fungi of Southern Australia |year=1998 |publisher=University of Western Australia Press |location=Nedlands, Western Australia |page=154 |isbn=978-1-875560-80-6 |url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&amp;pg=PA154}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Camazine 1984&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, Lupo AT |title=Labile toxic compounds of the lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |year=1984 |volume=76 |issue=2 |pages=355–358 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113 |access-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225920/http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |archive-date=2015-09-23 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Das 2006&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Das K, Miller SL, Sharma JR |title=''Russula'' in Himalaya 2: Four new taxa |journal=Mycotaxon |year=2006 |volume=95 |pages=205–15 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59575/0095/0205.htm|url-access=&lt;!--WP:URLACCESS--&gt; }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;De Candolle 1805&quot;&gt;{{cite book |vauthors=de Lamarck CJ, De Candolle AP |title=Flore française |year=1805 |volume=2 |edition=3 |publisher=H.&amp;nbsp;Agasse |location=Paris, France |page=140 |language=fr |url=https://archive.org/stream/florefranaiseou06goog#page/n159/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards 1989&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Edwards JN, Henry JA |title=Medical problems of mushroom ingestion |journal=Mycologist |year=1989 |volume=3 |issue=1 |pages=13–15 |doi=10.1016/S0269-915X(89)80006-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elliot 1922&quot;&gt;{{cite journal |author=Elliott WT. |title=Some observations on the mycophagous propensities of slugs |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1922 |volume=8 |issue=1–2 |pages=84–90 |doi=10.1016/S0007-1536(22)80011-5 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0008/001/0084.htm}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fries 1815&quot;&gt;{{cite book |author=Fries EM. |title=Observationes Mycologicae |year=1815 |volume=1 |publisher=Gerh. Bonnier |location=Copenhagen, Denmark |page=67 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97413z/f73.image}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jaenike 1977&quot;&gt;{{cite journal |author=Jaenike J. |title=Resource predictability and niche breadth in the ''Drophila quinaria'' species group |journal=Evolution |year=1978 |volume=32 |issue=3 |pages=676–678 |jstor=2407734 |doi=10.2307/2407734|pmid=28567956 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kibby 1994&quot;&gt;{{cite book |author=Kibby G. |title=An Illustrated Guide to Mushrooms and Other Fungi of North America |publisher=Lubrecht &amp; Cramer |location=Stamford, Connecticut |year=1994 |page=40 |isbn=0-681-45384-2}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kobata 1995&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kobata K, Kano S, Shibata H |title=New lactarane sesquiterpenoid from the fungus ''Russula emetica'' |journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry |year=1995 |volume=59 |issue=2 |pages=316–318 |doi=10.1271/bbb.59.316|doi-access= }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kränzlin 1991&quot;&gt;{{cite book |author=Kränzlin F. |year=1991 |title=Fungi of Switzerland 6: Russulaceae |isbn=3-85604-260-1 |page=164 |publisher=Gartner Koeltz |location=S.l.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamarck 1783&quot;&gt;{{cite book |author=de Lamarck JBAP. |title=Encyclopédie Méthodique, Botanique |volume=1–1 |year=1783 |publisher=Panckoucke; Plomteux |location=Paris; Liège (France) |page=105 |language=fr |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/716697}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Laursen 2009&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Laursen GA, Seppelt RD |title=Common Interior Alaska Cryptogams: Fungi, Lichenicolous Fungi, Lichenized Fungi, Slime Molds, Mosses, and Liverworts |publisher=University of Alaska Press |location=College, Alaska |year=2009 |pages=50–51 |isbn=978-1-60223-058-3 |url=https://books.google.com/books?id=LRSJzyN_eB4C&amp;pg=PA51}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book |author=[[Henry George Liddell|Liddell HG]], [[Robert Scott (philologist)|Scott R.]] |year=1980 |title=A Greek-English Lexicon |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-910207-4 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lexicon00lidd |edition=Abridged }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lurz 1998&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lurz PW, South AB |year=1998 |title=Cached fungi in non-native conifer forests and their importance for red squirrels (''Sciurus vulgaris'' L.) |journal=Journal of Zoology, London |volume=246 |issue=4 |pages=468–471 |doi=10.1111/j.1469-7998.1998.tb00184.x}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2002&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Miller SL, Buyck B |title=Molecular phylogeny of the genus ''Russula'' in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications |journal=Mycological Research |year=2002 |volume=106 |issue=3 |pages=259–276 |doi=10.1017/S0953756202005610}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nilson 1977&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Nilson S, Persson O |year=1977 |title=Fungi of Northern Europe 2: Gill-Fungi |publisher=Penguin |isbn=0-14-063006-6 |pages=118}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Persoon 1796&quot;&gt;{{cite book |author=Persoon CH. |title=Observationes Mycologicae |year=1796 |publisher=Apud Petrum Phillippum Wolf |location=Leipzig, Germany |page=100 |language=la |url=http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |access-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211015821/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/O_DIS_BOT(2)/DIS_BOT(2)_124.pdf |archive-date=2013-12-11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ramsbottom 1953&quot;&gt;{{cite book |author=Ramsbottom J. |year=1953 |title=Mushrooms &amp; Toadstools |publisher=Collins |location=London, UK |isbn=1-870630-09-2 |page=102}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rogers 2006&quot;&gt;{{cite book |author=Rogers R. |title=The Fungal Pharmacy: Medicinal Mushrooms of Western Canada |year=2006 |publisher=Prairie Deva Press |location=Edmonton, Alberta |isbn=978-0-9781358-1-2 |page=178}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roberts 2011&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=291 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rubel 2008&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rubel W, Arora D |title=A study of cultural bias in field guide determinations of mushroom edibility using the iconic mushroom, ''Amanita muscaria'', as an example |journal=Economic Botany |year=2008 |volume=62 |issue=3 |pages=223–243 |doi=10.1007/s12231-008-9040-9 |bibcode=2008EcBot..62..223R |s2cid=19585416 |url=http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |access-date=2012-09-29 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030702/http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sasakawa 2003&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Sasakawa M, Ishizaki H |title=Fungus gnats of the genera ''Anatella'', ''Allodia'' and ''Cordyla'' in Japan (Diptera: Mycetophilidae) |journal= Entomological Science|year=2003 |volume=6 |issue=2 |pages=97–109 |doi=10.1046/j.1343-8786.2003.00013.x|s2cid=56216139 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schaeffer 1774&quot;&gt;{{cite book |author=Schäffer JC. |title=Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones, nativis coloribus expressae |year=1774 |volume=4 |publisher=Apud J.J. Palmium |location=Erlangen, Germany |page=9, t. 15,16 |language=la |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3887491}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus russula&quot;&gt;{{cite web |title=''Agaricus russula'' Scop. 1772 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=331882&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-09-28}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula&quot;&gt;{{cite web |title=''Russula'' Pers. 1796 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=57329&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-09-28}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Russula emetica&quot;&gt;{{cite web |title=''Russula emetica'' (Schaeff.) Pers. 1796 |url=http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=122860&amp;Fields=All |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-10-15}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Watson 1966&quot;&gt;{{cite journal |author=Watson P. |title=Investigation of pigments from ''Russula'' spp. by thin-layer chromatography |journal=Transactions of the British Mycological Society |year=1966 |volume=49 |issue=1 |pages=11–17 |doi=10.1016/S0007-1536(66)80029-3 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0049/001/0011.htm|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Zeitlmayr l976&quot;&gt;{{cite book |author=Zeitlmayr L. |year=1976 |title=Wild Mushrooms: An Illustrated Handbook |publisher=Garden City Press |location=Hertfordshire, UK |isbn=0-584-10324-7 |page=92}}&lt;/ref&gt;

}}

[[კატეგორია:ხრაშუნა სოკოები]]
[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>hhq49pdmuacvw0w0ggre7cqw4pqq3e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კა’ დ’ორო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41065</id>
    <revision>
      <id>5378272</id>
      <parentid>3793568</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="8kefmsdvplsb54ifts7lmhmsa3ibkmu" xml:space="preserve">[[ფაილი:Ca' d'Oro facciata.jpg|thumb|300px|სასახლის ფასადი გრანდ-კანალის მხარეს.]]
'''კა’ დ’ორო''' ან '''პალაცო სანტა-სოფია''' ({{lang-it|Ca' d'Oro}}) — სასახლე [[ვენეცია]]ში, [[გრანდ-კანალი|გრანდ-კანალზე]], [[კანარეჯო]]ს რაიონში.

[[გოტიკური სტილი]]ს შენობა XV საუკუნეში, 1425-40 წლებს შორის აშენდა, არქიტექტორი [[ჯოვანი ბონი]]სა და მისი ვაჟის ბართოლომეო ბონის პროექტით. მის ადგილას უწინ ბიზანტიური სასახლე იდგა, რომლის ფრაგმენტები კა’ დ’ოროს ფასადში შემონახულ იქნა. შენობა კონტარინის ოჯახისთვის იყო განკუთვნილი. სასახლე ყველაზე ელეგანტურად ითვლება [[ვენეციური სტილი|ვენეციურ სტილში]] ნაგებ შენობათა შორის. 1927 წლიდან აქ განლაგებულია გალერეა ფრანკეტი.

==ლიტერატურა==
* {{cite book|last=Goy|first=Richard J.|title=The House of Gold|location=Cambridge|year=1992}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat|Ca' d'oro (Venice)}}
*[http://smarthistory.org/ca-doro/ კა’ დ’ოროს ისტორია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205164629/https://smarthistory.org/ca-doro/ |date=2023-02-05 }}
*[https://maps.google.com/maps?q=venice,+italy&amp;ll=45.441073,12.332926&amp;spn=0.003004,0.010274&amp;t=k&amp;hl=en სატელიტური ფოტოები]

{{ესკიზი-იტალია}}
{{ვენეციის ღირსშესანიშნაობები}}

[[კატეგორია:ვენეციის სასახლეები]]</text>
      <sha1>8kefmsdvplsb54ifts7lmhmsa3ibkmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თავჭედილა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42358</id>
    <revision>
      <id>5378049</id>
      <parentid>4677060</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* მსგავსი სახეობები */</comment>
      <origin>5378049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14155" sha1="7i3cmbohjfs2a7lt9jp3e0hsqr9qxyv" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = თავჭედილა
| სურათის ფაილი =  2008-10 Amanita pantherina cropped.jpg
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი = [[ამანიტასებრნი]]
| გვარი = [[ამანიტა]]
| სახეობა= '''თავჭედილა''' 
| ლათ =  ''Amanita pantherina'' ([[DC.]]) [[Krombh.]] 1846
| ვიკისახეობები =
| itis =
| ncbi =
}}
'''თავჭედილა''' ({{lang-la|''Amanita pantherina''}}) — ქუდიანი სოკო [[ამანიტასებრნი|ამანიტასებრთა]] [[ოჯახი (ბიოლოგია)|ოჯახი]]სა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ჩრდილოეთ ნახევარსფერო]]ს [[ზომიერი სარტყლები|ზომიერ სარტყლებს]].

ძლიერ შხამიანი სოკოა. შეიცავს დიდი რაოდენობით მომწამვლელ ნივთიერებებს: მუსკარინს, მუსკიმოლსა და იბოტენის მჟავას. იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად წიწვოვან, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]]  [[1774]] წელს როგორც ''Agaricus maculatus''.&lt;ref&gt;Jacob Christian Schäffer: „Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur Icones”, vol. 4, Ratisbonae (Regensburg) 1774, p. 39, tab. 90&lt;/ref&gt; [[1846]] წელს სოკო [[ამანიტა]]ს გვარში გადაიტანა გერმანელმა მიკოლოგმა [[იულიუს ვინცენც ფონ კრომბჰოლცი|იულიუს ვინცენც ფონ კრომბჰოლცმა]].&lt;ref&gt;J. V. Brombholz (ed.): „Naturgetreue Abbildungen und Beschreibungen der essbaren, schädlichen und verdächtigen Schwämme”, cu multe ilustrații, vol. 10, Editura J. G. Calve'sche Buchhandlung, Praga 1846, p. 29&lt;/ref&gt;

'''სამეცნიერო სინონიმები''':
* {{btname|Agaricus pantherinus|DC., 1815}} {{ბაზიონიმი}}
* {{btname|Amanitaria pantherina|(DC.) [[E.-J. Gilbert]], 1941}}
* {{btname|Agaricus pantherinus|DC., 1815}}

== აღწერა ==
[[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი — 4-12 სმ, მკვრივი, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ამოზნექილი და გაშლილი, თხელი დაკბილული კიდეებით და (ზოგჯერ) საერთო საბურველისგან ნარჩენი პატარა დაკიდული ფანტელებით. კანი ადვილად სცილდება ქუდს.&lt;ref&gt;Bruno Hennig: Atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1986. ISBN 83-09-00430-3.&lt;/ref&gt; ქუდის ფერი მურა, მოყავისფრო, ზეთისხილისფერ-ტალახისფერი ან ნაცრისფერი, გლუვი და მბზინავი, დაფარულია წვრილი, თეთრი ფანტელებით.

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, ჰაერზე ფერს არ იცვლის, წყალწყალა, მყიფე, არასასიამოვნო სუნითა და მოტკბო გემოთი, რომელიც ბოლოკის ან უმი კარტოფილის სუნს მოგვაგონებს.

[[ჰიმენოფორი]] — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, თეთრი, ფეხთან არ არის შეზრდილი, სიბერეში ზოგჯერ მომურო ლაქებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხის]] სიგრძე — 4-12 სმ, სისქე — 1-1,5 სმ, თეთრი, ცილინდრული, ოდნავ შევიწროებული ზემოთ, ქვემოთ გორგლისებურ-გაფართოებული, ფუყე, თეთრი შეზრდილი რგოლისმაგვარი ვულვით, ზოგჯერ მრავალფენიანია. ფეხის ზედაპირი ოდნავ ბუსუსებიანი. საყელო ქვემოთ აქვს განთავსებული, ზოლების გარეშე, დაკიდული, გლუვი, მყიფე, ზოგჯერ საყელოს გარეშე.&lt;ref&gt;Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt;

[[სპორების ფხვნილი]] — თეთრი, [[სპორა|სპორები]] — 11×7,5 [[მკმ]], გლუვი, ფართოელიფსისებრი.

== ეკოლოგია და გავრცელება ==
იზრდება წიწვოვან, შერეულ და ფართოფოთლოვან ტყეებში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას ქმნის [[ფიჭვი|ფიჭვთან]], [[მუხა]]სთან, [[წიფელი|წიფელთან]] და სხვ. ურჩევნია ტუტე ნიადაგი.

ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთ ნახევარსფერო]]ს [[ზომიერი სარტყლები|ზომიერ სარტყლებში]], მათ შორის მთელ [[საქართველო]]ში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fungi.biodiversity-georgia.net/amanita-pantherina-dc-krombh|title=Amanita pantherina (DC.) Krombh.|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია|accessdate=27 ოქტომბერი, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221021101502/http://fungi.biodiversity-georgia.net/amanita-pantherina-dc-krombh|archivedate=2022-10-21}}&lt;/ref&gt; [[სამხრეთი ნახევარსფერო|სამხრეთ ნახევარსფეროში]] ცნობილია მხოლოდ [[სამხრეთ აფრიკა]]სა&lt;ref&gt;Asef M.R. (2020). Field guide of Mushrooms of Iran. Tehran: Iran-Shanasi Press. p. 360. ISBN 9786008351429.&lt;/ref&gt; და [[ავსტრალია]]ში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discoverlife.org/mp/20m?kind=Amanita+pantherina&amp;mobile=1|title=Amanita pantherina|publisher=Dicover Life|accessdate=27 ოქტომბერი, 2022}}&lt;/ref&gt;

'''სეზონი''' — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|136}}&lt;/ref&gt; მასიურად მოდის სექტემბრის დასაწყისში.

== მსგავსი სახეობები ==
* [[მარწყვიო]] ({{lang-lat|''Amanita rubescens''}}), განსხვავდება რბილობით, რომელიც ჰაერზე ვარდისფერდება&lt;ref&gt;Bruno Cetto: „Der große Pilzführer”, vol. 1, Editura BLV Verlagsgesellschaft, München, Berna, Viena 1976, p. 112-113, ISBN 3-405-11774-7&lt;/ref&gt; და ზოლიანი საყელოთი
* [[სქელი ბილწა სოკო]] ({{lang-lat|''Amanita excelsa''}}), იშვიათად გვხვდება. მისგან თავჭედილა განსხვავდება იმით, რომ ნაკლებად ხორციანია, ქუდზე პატარა ფანტელები აქვს, გლუვი რგოლი და საყელოსმაგვარი ვულვა აქვს.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2009-10-24 Amanita ceciliae group 62030 crop.jpg|''[[Amanita ceciliae]]''
ფაილი:Amanita gemmata 40923.jpg|''[[Amanita gemmata]]''
ფაილი:Algerine Swamp Natural Area (4) (14515662160).jpg|''[[Amanita muscaria]]''
ფაილი:Amanita porphyria 1.jpg|''[[Amanita porphyria]]''
Amanita regalis young.jpg|''[[Amanita regalis]]'' 
ფაილი:Amanita rubescens (35).jpg|''[[Amanita rubescens]]''
ფაილი:Amanita spissa.JPG|''[[Amanita excelsa]]''
Amanita umbrinolutea.jpg|''[[Amanita umbrinolutea]]''
ფაილი:2009-08-20 Amanita battarrae (Boud.) Bon 54495 crop.jpg|''[[Amanita battarrae]]''
Echinoderma asperum a1 (1).JPG|''[[Lepiota aspera]]''
&lt;/gallery&gt;

== ტოქსიკურობა==
[[ციმბირი|ციმბირში]], თავჭედილას რელიგიური დატვირთვა აქვს და გამოიყენება როგორც დამათრობელი საშუალება და ენთეოგენი. თავჭედილა შეიცავს ფსიქოაქტიურ ნაერთებს — იბოტენის მჟავას და მუსკიმოლს,&lt;ref name=Barceloux&gt;{{cite book|last=Barceloux D. G.|title=Medical toxicology of natural substances: foods, fungi, medicinal herbs, plants, and venomous animals|year=2008|publisher=John Wiley and Sons Inc.|location=Canada|isbn=978-0-471-72761-3|pages=298|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CpqzhHc072AC&amp;q=amanita+pantherina&amp;pg=PA298|chapter-format=PDF|chapter=41 (Isoxazole-containing mushrooms and pantherina syndrome)}}&lt;/ref&gt; რომლებიც იწვევენ [[ჰალუცინაცია]]ს, [[სინესთეზია]]ს, [[ეიფორია (ემოცია)|ეიფორიას]], [[დისფორია]]ს, [[რეტროგრადული ამნეზია|რეტროგრადულ ამნეზიას]].

იბოტენის მჟავა — გაშრობის დროს დეკარბოქსილირდება მუსკიმოლად, რომელიც ითვლება ნაკლებ ტოქსიკურად და მოქმედებს როგორც ჰალუცინოგენი.

თავჭედილა აგრეთვე, შეიცავს მუსკარინს, რომელიც აცეტილქოლინის მსგავსად მოქმედებს, ასტიმულირებს M-ქოლინერგულ რეცეპტორს, რომელიც იწვევს სისხლძარღვების გაფართოებასა და გულის წუთობრივი მოცულობის შემცირებას. ორგანიზმში დიდი რაოდენობით მოხვედრის შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს მოწამვლის დამახასიათებელი სურათი და უკიდურეს შემთხვევაში სიკვდილიც კი.

სიმპტომები მოწამვლიდან ორი საათის შემდეგ ვლინდება. თავს იჩენს: გულისრევა, ღებინება, დიარეა, ავადმყოფი ძლიერ აღზნებადობასა და გაღიზიანებას განიცდის, კანი წითლდება, თვალის გუგები ფართოვდება, რასაც შეიძლება მოყვეს კრუნჩხვები, მხედველობის დაქვეითება, ცნობიერების დაკარგვა, სუნთქვის უკმარისობა და სიკვდილიც კი.

== გალერეა ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Image:Amanita pantherina MdE 1.jpg|
Image:Amanita pantherina 060820wb.jpg
Image:Amanita pantherina (43451732950).jpg
Image:Amanita pantherina (1468298504).jpg
image:Amanita pantherina (2).JPG
image:Amanita pantherina 2013 G1.jpg
image:Amanita pantherina (1468300004).jpg
image:Amanita pantherina 2016 G3.jpg
&lt;/gallery&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat-inline|Amanita pantherina}}
*{{Mycobank|156565}}
*{{IndexFungorum|156565}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ამანიტასებრნი]]
[[კატეგორია:შხამიანი სოკოები]]</text>
      <sha1>7i3cmbohjfs2a7lt9jp3e0hsqr9qxyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიტო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55228</id>
    <revision>
      <id>5378493</id>
      <parentid>5282120</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46984" sha1="a6xaqiw0agq9z08pp8r01k73o4p4n57" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = ქალაქი
 |ქართული სახელი        = კიტო
 |მშობლიური სახელი   = {{lang-es|Quito}}&lt;br /&gt;San Francisco de Quito
 |ქვეყანა                  = ეკვადორი
 |პანორამა = Montaje Quito.png
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = ზემოდან საათის ისრის მიმართულებით: ქუჩა ლა-რონდა, [[იესოს საზოგადოების ეკლესია (კიტო)|იესოს საზოგადოების ეკლესია]], [[ელ-პანესილიო]] - ხედი ჩრდილოეთი კიოტოდან, [[ეკვადორის მთავრობის სახლი]], კიტოს ცენტრალური ნაწილი, [[ლა-კაროლინას პარკი]] და [[წმინდა ფრანსისკის ეკლესია (კიტო)|წმინდა ფრანსისკის ეკლესია]]
 |დროშა  = Flag of Quito.svg
 |გერბი = Coat of Arms of Quito.svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            = 
 |lat_dir = S|lat_deg= 00|lat_min= 15|lat_sec=00
 |lon_dir = W|lon_deg= 78|lon_min= 35|lon_sec=00
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 250
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = 
 |რეგიონი                  = 
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = 
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        = ქალაქის მერი
 |მმართველი                   = პაკო მონკაიო
 |დაარსების თარიღი          = [[6 დეკემბერი]], [[1534]]
|დაქვემდებარება = დედაქალაქი
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 = 324
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 2 850
 |მოსახლეობა              = 1 978 376
  |აღწერის წელი           = 2019
  |სიმჭიდროვე              = 4313,9
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -5
 |DST                     = 
 |სატელეფონო კოდი          = +593 2
 |საფოსტო ინდექსი         = P01
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი                    = http://www.quito.gob.ec
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Quito
}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|2}}
'''კიტო''' ({{lang-es|Quito}}) — [[ეკვადორი]]ს დედაქალაქი. ქვეყნის ყველაზე პოპულარული ქალაქი.&lt;ref&gt;[https://www.elcomercio.com/actualidad/orden-movilidad-desafios-candidatos-alcaldia.html &quot;Quito se convirtió en la ciudad más poblada del Ecuador con más de 2,7 millones de habitantes en el 2018&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190110093810/https://www.elcomercio.com/actualidad/orden-movilidad-desafios-candidatos-alcaldia.html |date=2019-01-10 }}. Grupo El Comercio. Retrieved November 14, 2019.&lt;/ref&gt; ქალაქის ცენტრი [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 2800 მეტრზე მდებარეობს, შესაბამისად კიტო ყველაზე მაღლა მდებარე დედაქალაქებს შორის მეორეა ([[ლა-პასი]]ს შემდეგ). არის [[ეკვატორი|ეკვატორთან]] ყველაზე ახლოს მდებარე ქალაქი.&lt;ref name=&quot;Contact Us&quot;&gt;&quot;[http://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=134&amp;Itemid=18&amp;lang=en Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091226114046/http://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=134&amp;Itemid=18&amp;lang=en |date=2009-12-26 }}.&quot; TAME. Retrieved on March 14, 2010.&lt;/ref&gt; მდებარეობს [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთი ამერიკის]] ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, [[გაულაბამბა (მდინარე)|მდინარე გაულაბამბას]] ბასეინის გასწვირ, [[პიჩინჩა (ვულკანი)|ვულკან პიჩინჩას]] აღმოსავლეთ ფერდობზე,&lt;ref name=&quot;eppetroecuador.ec&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.eppetroecuador.ec/?page_id=166 |publisher=Petroecuador |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207232944/https://www.eppetroecuador.ec/?page_id=166 |archive-date=2016-02-07 |language=es |title=Contacto |accessdate=2020-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207232944/https://www.eppetroecuador.ec/?page_id=166 |archivedate=2016-02-07 }}&lt;/ref&gt; აქტიურ [[სტრატოვულკანი|სტრატოვულკანურ]] [[ანდები]]ს მთებში.

2008 წელს ქალაქი მოეწყო, როგორც [[სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირი]]ს მთავარი ოფისი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Security Watch: South American unity |url=http://www.isn.ethz.ch/news/sw/details.cfm?ID=19022 |publisher=International Relations and Security Network |accessdate=August 1, 2008 }}&lt;/ref&gt;

კიტოს ისტორიული ცენტრი ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური, ყველაზე ნაკლებად შეცვლილი და საუკეთესოდ დაცული ადგილია ამერიკაში.&lt;ref name=unesco&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/2 |title=City of Quito – UNESCO World Heritage |publisher=Whc.unesco.org |date= |accessdate=2010-04-30}}&lt;/ref&gt; კიტო და [[კრაკოვი]] ([[პოლონეთი]]) იყო პირველი ტერიტორიები, რომლებიც [[იუნესკო]]მ, 1978 წელს, [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობად]] გამოაცხადა.&lt;ref name=unesco/&gt; ქალაქის ცენტრალური მოედანი მდებარეობს [[ეკვატორი]]დან 25 კმ-ით სამხრეთით; კიტოს მხოლოდ 1 კმ მონაკვეთი ხვდება 0 გრადუს განედში, სადაც აღმართულია სპეციალური [[მონუმენტი]] და [[მუზეუმი]], რასაც ადგილობრივები უწოდებენ ''la mitad del mundo'' (მსოფლიოს შუაგული). მის არქიტექტურაში ჰარმონიულადაა შერწყმული ესპანური, ჰოლანდიური და ინდიელების შენობების სტილი.

==გეოგრაფია==
კიტო მდებარეობს [[ეკვადორი]]ს [[მთიანეთი]]ს ჩრდილოეთით, მდინარე [[გაულამბამბა (მდინარე)|გაულაბამბას]] აუზის გასწვრივ. ქალაქი აგებულია გრძელ პლატოზე, რომელიც მდებარეობს [[პიჩანჩო (ვულკანი)|ვულკან პიჩინჩას]] აღმოსავლეთ ფერდობზე. გაულამბამბას ხეობა, სადაც კიტო მდებარეობს, ვულკანებით არის შემოსაზღვრული; ზოგი მათგანი თოვლით არის დაფარული და მოწმენდილ დღეს ქალაქიდანაც ჩეიძლება მათი დანახვა. არის ეკვატორთან ყველაზე ახლოს მდებარე ქალაქი. კიტოს საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 2,820 მეტრია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ecuadorexplorer.com/html/quito_overview.html|title=Quito Ecuador Travel Guide - Altitude, Hotels, Airport, Tours|work=ecuadorexplorer.com|accessdate=22 November 2016}}&lt;/ref&gt;

===ახლომდებარე ვულკანები===
[[File:Pichincha desde Itchimbia.jpg|thumb|right|[[პიჩინჩა (ვულკანი)|ვულკან პიჩინჩას]] ხედი კიტოდან]]
კიტოსთან ყველაზე ახლოს მდებარე ვულკანი არის [[პიჩინჩა (ვულკანი)|პიჩინჩა]], რომელიც ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. კიტო ერთადერთი დედაქალაქია, რომელიც აქტიურ ვოლკანთან ასე ახლოს აშენდა.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Chris Beall |url=http://www.lonelyplanet.com/ecuador/travel-tips-and-articles/76129 |title=Ecuador's top 10 volcanic experiences – travel tips and articles |website=Lonely Planet |date= |access-date=2013-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221065234/http://www.lonelyplanet.com/ecuador/travel-tips-and-articles/76129 |archivedate=2013-02-21 }}&lt;/ref&gt; ვულკან პიჩინჩას რამდენიმე მწვერვალი გააჩნია; მათ შორისაა: რუკუ პიჩინჩა (ზღვის დონიდან 4700 მეტრი) და გუაგუა პიჩინჩა (ზღვის დონიდან 4794 მეტრი).

პიჩინჩა აქტიური ვულკანია, რომელსაც [[ეროვნული პოლიტექნიკური სკოლა|ეროვნული პოლიტექნიკური სკოლის]] გეოგრაფიული ინსტიტუტის ვულკანოლოგები ამოწმებენ. უდიდესი ამოფრქვევა მოხდა 1660 წელს, როცა ქალაქი 25 სანტიმეტზე მეტი სისქის ფერფლმა დაფარა.&lt;ref name=nesdis&gt;{{Cite journal |title=Guagua Pichincha |url=http://www.osei.noaa.gov/guagua.html |publisher=National Environmental Satellite, Data, and Information Service |accessdate=August 2, 2008 |date=July 2007 |author1=Naumova, En |author2=Yepes, H |author3=Griffiths, Jk |author4=Sempértegui, F |author5=Khurana, G |author6=Jagai, Js |author7=Játiva, E |author8=Estrella, B |volume=6 |issue=1 |page=21 |pmid=17650330 |pmc=1947976 |doi=10.1186/1476-069X-6-21 |journal=Environmental health : a global access science source |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915104247/http://www.osei.noaa.gov/guagua.html |archivedate=September 15, 2008 |issn=1476-069X |archive-date=სექტემბერი 15, 2008 |access-date=ივლისი 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915104247/http://www.osei.noaa.gov/guagua.html }}&lt;/ref&gt; XIX საუკუნეში მოხდა სამი მცირე ამოფრქვევა. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1999 წლის 5 ოქტომბერს; კვამლი ქალაქიდანაც შეამჩნიეს; აგრეთვე ქალაქმდე მოაღწია ფერფლის დიდმა ოდენობამაც.&lt;ref&gt;
{{cite web
 |title       = Guagua Pichincha
 |work        = Operational Significant Event Imagery
 |publisher   = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
 |url         = http://www.osei.noaa.gov/guagua.html
 |accessdate  = 2013-03-28
 |url-status     = dead
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20080915104247/http://www.osei.noaa.gov/guagua.html
 |archivedate = 2008-09-15
}}&lt;/ref&gt;

ქალაქზე გავლენის მოხდება სხვა მიმდებარე ვულკანებსაც შეუძლია. 2002 წლის ნოემბერში ვულკანმა რევენტადორმა იფეთქა და ქალაქი თხელი ნაცრის ნაწილაკებით დაიფარა; ფენის სისქემ რამდენიმე სანტიმეტრს მიაღწია.&lt;ref&gt;{{citation |contribution=Characteristics and impacts of recent ash falls produced by Tungurahua and El Reventador volcanoes, Ecuador |first=J-L. |last=Le Pennec |year=2006 |title=Fourth Conference, Cities on Volcanoes |url=http://www.igepn.edu.ec/PUBLICACIONES/2006/LePennec459.pdf |display-authors=etal |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081030151545/http://www.igepn.edu.ec/PUBLICACIONES/2006/LePennec459.pdf |archivedate=2008-10-30 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081030151545/http://www.igepn.edu.ec/PUBLICACIONES/2006/LePennec459.pdf |date=2008-10-30 }} {{Cite web |url=http://www.igepn.edu.ec/PUBLICACIONES/2006/LePennec459.pdf |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2020-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081030151545/http://www.igepn.edu.ec/PUBLICACIONES/2006/LePennec459.pdf |archivedate=2008-10-30 }}&lt;/ref&gt;

კიტოს აღმოსავლეთით, გაულამბამბას ველის დასავლეთით მდებარეობს ცენტრალური კორდილიერების (სამეფო კორდილერები) რამდენიმე ვულკანი; მათ შორისაა: [[ილინზა (ვულკანი)|ილინზა]], [[ატაკაზო (ვულკანი)|ატაკაზო]] და [[პულულაჰა (ვულკანი)|პულულაჰა]] (მდებარეობს პულულაჰას გეობოტანიკური ნაკრძალის ტერიტორიაზე).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geography |url=http://www.quito.com/v/geography/ |access-date=March 29, 2013 }}&lt;/ref&gt;

===კლიმატი===
[[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის]] მიხედვით კიტოს სამხრეთ ნაწილი ხასიათდება სუბტროპიკული მაღალმთიანი კლიმატით, ხოლო ჩრდილოეთ ნაწილი თბილ-ზაფხულის ხმელთაშუა ზღვის კლიმატით. [[ეკვატორი|ეკვატორზე]] მისი ადგილმდებარეობისა და სიმაღლის გამო, კიტოს ახასიათებს საკმაოდ გრილი კლიმატი. შუადღის საშუალო მაქსიმალური ტემპერატურა 21.4 °C-ია, ხოლო ღამის მინიმალური ტემპერატურა საშუალოდ - 9.8 °C.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Weather |publisher=Sitio Oficial Turístico de Quito |url=http://www.quito.com.ec/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=173&amp;Itemid=340 |accessdate=August 2, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719134200/http://www.quito.com.ec/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=173&amp;Itemid=340 |archivedate=July 19, 2011 |archive-date=ივლისი 19, 2011 |access-date=ივლისი 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719134200/http://www.quito.com.ec/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=173&amp;Itemid=340 }}&lt;/ref&gt; წლიური საშუალო ტემპერატურა 15.6 °C-ია.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Average weather for Quito |publisher=The Weather Channel |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/ECXX0008? |accessdate=August 2, 2008 }}&lt;/ref&gt; გამოიყოფა ორი სეზონი: მშრალი სეზონი და წვიმების სეზონი. მშრალი სეზონი, ივნისიდან სექტემბრამდე (4 თვე), მოიხსენიება როგორც ზაფხული; ხოლო წვიმების სეზონი, ოქტომბრიდან მაისის ჩათვლით (8 თვე), ზამთარად არის მოხსენიებული. ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე წლიუქი ნალექების ოდენობა დაახლოებით 1,000 მმ-ია.

ზღვის დონიდან ქალაქის სიმაღლის გამო, კიტო, მსოფლიოს ქვეყნებთან შედარებით, მზისგან ყველაზე დიდი რაოდენობით იღებს რადიაციულ სხივებს; ამის გამო დღის განმავლობაში [[ულტრაიისფერი ინდექსი|UV]] ინდექსი ზოგჯერ 24-საც კი აღწევს.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Radiación UV nociva en Guayaquil y Quito|url=http://www.eluniverso.com/2008/10/23/0001/18/25F275D42FDE4AC9AE4AA40D9DC3CFE3.html|website=www.eluniverso.com|publisher=El gran Guayaquil|accessdate=29 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alertan sobre rayos UV en Quito|url=http://www.metroecuador.com.ec/1532-alertan-sobre-rayos-uv-en-quito.html|website=www.metroecuador.com|publisher=Metro Ecuador|accessdate=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006162217/http://www.metroecuador.com.ec/1532-alertan-sobre-rayos-uv-en-quito.html|archive-date=2014-10-06|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006162217/http://www.metroecuador.com.ec/1532-alertan-sobre-rayos-uv-en-quito.html|archivedate=2014-10-06}}&lt;/ref&gt;

ის ფაქტი, რომ კიტო თითქმის ეკვატორზე მდებარეობს, ნიშნავს, რომ მაღალი წნევას აქ ძალზე იშვიათად ვხვდებით. წნევა სტაბილურია, ამის გამო როგორც ძალიან მაღალ, ისე ძალიან დაბალ წნევას აქ თითქმის ვერ ვხვდებით. 2010 წლის 1 ივლისიდან 2011 წლის 30 ივნისამდე დაფიქსირებულ წნევის მაჩვენებლებს შორის ყველაზე დაბალი 998.2 [[ჰექტოპასკალი|ჰპა]] იყო, ხოლო ყველაზე მაღალი 1,015.2 ჰპა. ჩვეულებრივ, წნევა მაქსიმალურ მაჩვენებელს შუაღამისას, ხოლო მინიმალურს შუადღისას აღწევს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wunderground.com/personal-weather-station/dashboard?ID=IPICHINC3#history/|title=Yanahuaico Weather – Personal Weather Station: IPICHINC3 by Wunderground.com – Weather Underground|author=|date=|work=wunderground.com}}&lt;/ref&gt;

==ტოპოგრაფიული ზონები==
კიტო დაყოფილია ტერიტორიად, რომლებიც ერთმანეთისგან გორაკებით არის გამოყოფილი. მათ შორისაა:
*ცენტრი: მოიცავს კოლონიურ ძველ ქალაქს.
*სამხრეთი: ძირითადად არის ინდუსტრიული და საცხოვრებელი ადგილი; მშრომელთა კლასის საცხოვრებელი ტერიტორია.
*ჩრდილოეთი: თანამედროვე კიტო, სადაც მდებარეობს მაღლივი კორპუსები, სავაჭრო ცენტრები, მაღალი დონის საცხოვრებელი ადგილები; არის ფინანსური უბანი; აგრეთვე არის მშრომელთა კლასის საცხოვრებელი ტერიტორიაც.

==ღირსშესანიშნაობები==
===ისტორიული ცენტრი===
[[File:Quito Centro Histórico.JPG|thumb|upright|ქალაქის ისტორიულ ცენტრში მდებარე [[ელ საგრარიოს ეკლესია (კიტო)|ელ საგრარიოს ეკლესია]]]]
კიტოს ისტორიული ცენტრი ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური, ყველაზე ნაკლებად შეცვლილი და საუკეთესოდ დაცული ადგილია [[ამერიკა]]ში.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ეს ცენტრი, კრაკოვის ისტორიულ ცენტრთან ერთად, პირველი იყო, რომელიც [[იუნესკო]]ს მიერ [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლად გამოაცხადა 1978 წლის 18 სექტემბერს. კიტოს ისტორიული ცენტრი მდებარეობს დედაქალაქის ამჟამინდელი ცენტრის სამხრეთით, გადაჭიმულია 320 ჰექტარ ფართობზე (790 ჰექტარი) და [[ლათინური ამერიკა|ლათინური ამერიკის]] ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული მხარეა. ცენტრში 130 მონუმენტური შენობაა განთავსებული.{{ფაქტი||28|07|2020}}

===პრეზიდენტის სასახლე===
[[File:Carondelet - Quito.JPG|thumb|right|[[პრეზიდენტის სასახლე (კიტო)|პრეზიდენტის სასახლე]]]]
[[პრეზიდენტის სასახლე (კიტო)|პრეზიდენტის სასახლე]] [[ეკვადორის რესპუბლიკა|ეკვადორის რესპუბლიკის]] მთავრობის ადგილსამყოფელია, რომელიც კიტოს ისტორიულ ცენტრში მდებარეობს. მთავარეპისკოპოსის სასახლესთან, მუნიციპალური სასახლესთან, სასტუმრო პლაზა გრანდესა და მიტროპოლიენის ტაძართან ერთად სასახლე გადაჰყურებს დამოუკიდებლობის მოედნად, ან „პლაზა გრანდედ“ (კოლონიური სახელი) წოდებულ დიდ საზოგადოებრივ სივრცეს. რესპუბლიკური პერიოდის განმავლობაში თითქმის ყველა პრეზიდენტი ქვეყანას ამ ადგილიდან მართავდა. პრეზიდენტის რეზიდენცია მდებარეობს სასახლის მესამე სართულზე, ადმინისტრაციულ ოფისებთან ერთად. რეზიდენცია არის მდიდრული კოლონიური სტილის ბინა, რომელშიც პრეზიდენტი და მისი ოჯახი ცხოვრობდა.

===კიტოს ტაძარი===
[[კიტოს ტაძარი]] არის ქალაქის კათოლიკური საზოგადოებისთვის სულიერი ღირებულების ერთ-ერთი უდიდესი რელიგიური სიმბოლო. კონსტრუქციის მშენებლობა 1562 წელს დაიწყო; კიტოს ეპარქია ჩვიდმეტი წლის შემდეგ, 1545 წელს შეიქმნა. ეკლესიის შენობის მშენებლობა 1806 წელს, პრეზიდენტ ბარონ ჰექტორ დე კარონდეტელის წინამძღოლობის პერიოდში, დასრულდა.&lt;ref&gt;[https://www.ecuador.com/attractions/sights/metropolitan-cathedral-quito/ www.ecuador.com მეტროპოლიტენის კიტოს ტაძარი]&lt;/ref&gt;

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოვლენა, რომელიც ამ ტაძარში მოხდა, არის 1877 წლის 30 მარტს, [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]],  კიტოს ეპისკოპოს, ჟოზე იგნასიო-ჩერა-ბარბას მკვლელობა, რომელიც ნაკურთხ ღვინოში შერეული საწამლავით მოკლეს. ტაძარის ტერიტორიაზე მდებარეობს გრანდ მარშალ ანტონიო ხოსე დე საქრესა და რამდენიმე რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ასევე აქ დაღუპული ეპისკოპოსებისა და მღვდლების საფლავები. ტაძარი თავისუფლების მოედნის სამხრეთ მხარეს მდებარეობს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.catedraldequito.org/en/la-catedral/ |title=www.ecuador.com მეტროპოლიტენის კიტოს ტაძარი |accessdate=2020-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200729084158/http://www.catedraldequito.org/en/la-catedral/ |archivedate=2020-07-29 }}&lt;/ref&gt;

===სან-ფრანცისკოს ეკლესია===
[[სან-ფრანცისკოს ეკლესია (კიტო)|სან-ფრანცისკოს ეკლესია]] არის [[ლათინური ამერიკა|ლათინური ამერიკის]] ქალაქების ისტორიულ ცენტრებს შორის უდიდესი შემორჩენილი არქიტექტურული ჯგუფი. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1550 წელს, პლაზას მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც ადგილობრივი ამერიკელები საქონელგაცვლას აწარმოებდნენ.

===ელ-საგრარიოს ეკლესია===
[[ელ-საგრარიოს ეკლესია (კიტო)|ელ-საგრარიოს ეკლესია]] (''Iglesia de El Sagrario'') კოლონიურ ეპოქაში იყო კიტოს ერთ-ერთი უდიდესი არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობა. აშენდა XVII საუკუნის ბოლოს; ეკლესიის კონსტრუქცია [[იტალიური რენესანსი]]ს სტილის არის. მის ცენტრალურ თაღს მივყავართ გუმბათქვეშ, ფრესკებთან, რომლებზეც გამოსახულია მთავარანგელოზები და სხვადასხვა მომენტი [[ბიბლია|ბიბლიიდან]]; აღნიშნული ფრესკები ფრანცისკო ალბანმა შექმნა. „ლეგარდას“ მიერაა მოოქროვილი საკურთხეველი. ეკლესია მდებარეობს გარსია მორნოს ქუჩაზე, [[კიტოს ტაძარი|კიტოს ტაძრის]] მახლობლად.&lt;ref&gt;[https://www.malaga.es/en/turismo/patrimonio/lis_cd-3807/cnl-93/church-of-el-sagrario-side-chapel?cache=94570 ელ საგრარიოს ეკლესია www.malaga.es-ზე]&lt;/ref&gt;

===ელ-პანესილიო===
[[ელ-პანესილიო]] არის ქალაქის შუა დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 3,016 მეტრი სიმაღლეზე, მდებარე მთა. მთის მწვერვალზე მდებარეობს ღვთისმშობლის ძეგლი; მისი დანახვა შესაძლებელია კიტოს უმეტესი ნაწილიდან. 1976 წელს ესპანელ მხატვარს, აგუსტინ დე ლა ჰარემ მატორას, რელიგიური ბრძანებით დაევალა 41 მეტრის სიგრძის ალუმინის მადონას ქანდაკების აშენება, რომელიც ელ-პანესილიოს მწვერვალზე, მაღალ კვარცხლბეკზე, უნდა მდგარიყო. აღნიშნულ გორაკზე მდგარი ღვთისმშობლის ქანდაკება 1732 წელს ბერნარდო დე ლაგერდას მიერ შექმნილი ქანდაკების რეპლიკაა; ამის გამო, აღნიშნულ ძეგლს ორ სახელს, ლეგარდას ღვთისმშობელს ან პანესილიოს ღვთისმშობელს უწოდებენ.

==განათლება==
===უნივერსიტეტები===
[[ეკვადორის უმაღლესი განათლების ეროვნული საბჭო]]ს (CONESUP) თანახმად, ეს არის უნივერსიტეტები, რომლებიც ქალაქ კიტოს მახლობლად ან მის გარშემო, 2006 წლამდე დაარსდა:&lt;ref name=Universities&gt;{{cite web|url=http://www.conesup.net/lista_universidades.php |title=Consejo Nacional de Educación Superior del Ecuador |publisher=Conesup.net |accessdate=April 30, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611211838/http://conesup.net/lista_universidades.php |archivedate=June 11, 2010 }}&lt;/ref&gt;
[[File:Flacsobelo.JPG|thumb|right|ქალაქ კიტოს ჩრდილოეთით მდებარე ლათინური ამერიკის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი FLACSO-ს უნივერსიტეტის შენობები]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! უნივერსიტეტი
! დაარსების თარიღი
|-
|[[ეკვადორის ცენტრალური უნივერსიტეტი]]
|18/03/1826
|-
|[[ეროვნული პოლიტექნიკური სკოლა (ეკვადორი)|ეროვნული პოლიტექნიკური სკოლა]]
|27/08/1869
|-
|[[ეკვადორის საკათედრო უნივერსიტეტი]]
|04/11/1946
|-
|[[კვლევების ეროვნული ინსტიტუტი (კიტო)|კვლევების ეროვნული უნივერსიტეტი]]
|20/06/1972
|-
|[[ლათინური ამერიკის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი (კიტო)|ლათინური ამერიკის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი]]
|16/12/1974
|-
|[[არმიის უმაღლესი პოლიტექნიკური სკოლა E.S.P.E.]]
|08/12/1977
|-
|[[ეკვატორის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი]]
|18/02/1986
|-
|[[სიმონ ბოლივარ ანდესის უნივერსიტეტი]]
|27/01/1992
|-
|[[Internacional SEK]]
|30/06/1993
|-
|[[კიტოს სან-ფრანცისკოს უნივერსიტეტი]]
|25/10/1988
|-
|[[ამერიკის უნივერსიტეტი (ეკვადორი)|ამერიკის უნივერსიტეტი]]
|29/11/1995
|-
|[[ეკვადორის საერთაშორისო უნივერსიტეტი]]
|30/08/1996
|-
|[[წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტი: ბიზნესის სკოლა]]
|18/12/1997
|-
|[[ტურისტული სპეციალობების უნივერსიტეტი (კიტო)|ტურისტული სპეციალობების უნივერსიტეტი]]
|31/03/2000
|-
|[[ნახევარსფეროების უნივერსიტეტი (კიტო)|ნახევარსფეროების უნივერსიტეტი]]
|20/05/2004
|-
|[[სალესიანას პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი]]
|05/08/1994
|}

===ბიბლიოთეკები===
ეკვადორის ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ბიბლიოთეკა არის კიტოში მდებარე ცენტრალური უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა. იგი დაარსდა 1586 წელს და მის მფლობელობაშია 170,000 წიგნების სერია.

==სპორტი==
[[File:Estadio de LDU Tribuna E.jpg|thumb|right|Estadio Casa Blanca - კიტოს უახლესი სტადიონი, [[კიტო LDU (საფეხბურთო კლუბი)|კიტო LDU-ს]] საშინაო მოედანი.]]
კიტოში აქვს განლაგებული ძირითადი სათაო ოფისები ქვეყნის შვიდ ცნობილ [[ფეხბურთი]]ს კლუბს. ქალაქის ყველაზე პოპულარულ კლუბებს ([[კიტო L.D.U. (საფეხბურთო კლუბი)|კიტო L.D.U.]], [[ელ ნასიონალი (საფეხბურთო კლუბი)|ელ ნასიონალი]]) ქვეყნის ეროვნული ჩემპონობა 28-ჯერ აქვთ მოპოვებული. ქალაქის პირველი გუნდები, რომლებმაც ეროვნულ ლიგაში ითამაშეს, არიან [[კიტო დეპორტივო (საფეხბურთო კლუბი)|კიტო დეპორტივო]] და [[აუკასი (საფეხბურთო კლუბი)|აუკასი]]. კიტო L.D.U არის ერთადერთი კლუბი, რომელსაც ოთხი კონტინენტური ტიტული აქვს მოგებული. ეკვადორის ისტორიაში მეორე ყველაზე ტიტულოვანი გუნდი ელ-ნასიონალია.

ქალაქის პროფესიონალურ გუნდებში შედიან: [[კიტოს ამერიკა (საფეხბურთო კლუბი)|კიტოს ამერიკა]], [[აუკასი (საფეხბურთო კლუბი)|აუკასი]], [[კიტო L.D.U. (საფეხბურთო კლუბი)|კიტო L.D.U.]], [[ელ ნასიონალი (საფეხბურთო კლუბი)|ელ ნასიონალი]], [[კიტო დეპორტივო (საფეხბურთო კლუბი)|კიტო დეპორტივო]], [[ESPOLI (საფეხბურთო კლუბი)|ESPOLI]], [[კათოლიკური უნივერსიტეტი (საფეხბურთო კლუბი)|კათოლიკური უნივერსიტეტი]].

ქალაქის გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, კიტოს ყველა სტადიონი ზღვის დონიდან დაახლოებით 2,800 მეტრი სიმაღლეზე მდებარეობს, რაც ადგილობრივ გუნდებს სხვა ქვეყნის კლუბებისა თუ ნაკრებების წინააღმდეგ დიდ უპირატესობას ანიჭებს; ესაა ერთ-ერთი მიზეზი, რომლის საშუალებითაც [[ეკვადორის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეკვადორმა]] გასული ორი მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე გასვლა მოახერხა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.studylanguages.org/spanishcourses/ecuador/quito/quito-sports.asp |title=Quito Sports |work=studylanguages.org |accessdate=22 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305033407/http://www.studylanguages.org/spanishcourses/ecuador/quito/quito-sports.asp |archive-date=5 March 2017 |url-status=dead |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170305033407/http://www.studylanguages.org/spanishcourses/ecuador/quito/quito-sports.asp |archivedate=5 მარტი 2017 }}&lt;/ref&gt;

==ბიბლიოგრაფია==
* {{cite book|author=W. B. Stevenson|authorlink=W. B. Stevenson|title=Historical and Descriptive Narrative of 20 Years' Residence in South America |year=1825|publisher=Hurst, Robinson, and Co. |location=London |chapter=Quito |chapterurl= https://books.google.com/books?id=7gwNAAAAIAAJ&amp;pg=PA279
}}
* {{cite book |title= La imprenta en Quito (1760-1818) |author= [[José Toribio Medina]] |year=1904 |location=Santiago de Chile |publisher= Imprenta Elzeviriana |language=es |url= https://catalog.hathitrust.org/Record/001757624 |via=HathiTrust }} (Annotated list of titles published in Quito, arranged chronologically)
* {{Citation
| title = [[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]
| publication-place = New York
| publication-date = 1910
| edition=11th
| oclc = 14782424
| via=Internet Archive
|chapter =Quito |chapterurl =https://archive.org/stream/encyclopaediabri22chisrich#page/763/mode/1up
| ref = {{harvid|Britannica|1910}}
}}
* {{cite book |title=[[Catholic Encyclopedia]] |chapter=Quito |author= A.A. MacErlean |chapterurl= https://archive.org/stream/catholicencyclop12herbuoft#page/615/mode/1up |location=New York |year=1911
| ref = {{harvid|Catholic Encyclopedia|1911}}
}}
* {{cite book|author= Nicholas P. Cushner |title=Farm and Factory: The Jesuits and the Development of Agrarian Capitalism in Colonial Quito|url=https://books.google.com/books?id=NCwjzDGTbasC|year=1982|publisher=State University of New York Press |isbn=978-0-87395-570-6
| ref = {{harvid|Cushner|1982}}
}}
* {{cite book |year= 1991 |title=Metropolitan Planning and Management in the Developing World: Abidjan and Quito |publisher= United Nations Centre for Human Settlements (Habitat) |location= Nairobi |isbn=9211311802
}}
* {{cite book|author=Kris E. Lane|title=Quito 1599: City and Colony in Transition|url=https://archive.org/details/quito1599citycol0000lane|year=2002|publisher= University of New Mexico Press |isbn=978-0-8263-2357-6
}}
* {{cite web |author= |title=Quito |work=Understanding Slums: Case Studies for the Global Report 2003 |url=http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/a-z.htm |publisher=United Nations Human Settlements Programme and University College London |year=2003 |accessdate=2020-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712224717/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/a-z.htm |archivedate=2018-07-12 }}
* {{cite book|author=David Marley|title=Historic Cities of the Americas: An Illustrated Encyclopedia|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-027-7 |chapter=Quito |chapterurl= https://books.google.com/books?id=q1a4j2HNmjUC&amp;pg=PA768
| ref = {{harvid|Marley|2005}}
}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.quito.gov.ec Official Web site of the municipality of Quito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811054507/http://www.quito.gov.ec/ |date=2011-08-11 }}
* [http://www.in-quito.com Official Travel Guide of the municipality of Quito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201203753/http://www.in-quito.com/ |date=2011-02-01 }}
* [http://www.quito.com.ec Official tourism Web site of the municipality of Quito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205070855/http://www.quito.com.ec/ |date=2020-12-05 }}
* [http://www.trolebus.gov.ec Official Web site of the trolleybus system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719123149/http://www.trolebus.gov.ec/ |date=2011-07-19 }}
* [http://ecuadorrealestate.org/2010-ecuador-national-holiday-calendar/ Ecuador National Holiday Calendar]
* [http://www.tramz.com/ec/q/qe.html The Tramways of Quito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129054944/http://tramz.com/ec/q/qe.html |date=2010-11-29 }}
* [http://www.tramz.com/ec/q/b1.html The Trolleybus System of Quito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129051800/http://www.tramz.com/ec/q/b1.html |date=2010-11-29 }}
* [http://www.museos-ecuador.com.ec Museum and Virtual Library (Museums of Central Bank of Ecuador)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103060508/http://www.museos-ecuador.com.ec/ |date=2010-01-03 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons}}

{{სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები}}
{{ინკები}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეკვადორში}}

[[კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები]]
[[კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეკვადორში]]</text>
      <sha1>a6xaqiw0agq9z08pp8r01k73o4p4n57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარაკასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55253</id>
    <revision>
      <id>5378094</id>
      <parentid>4979707</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53840" sha1="ez6lmcdw2un20ozj5v5n1jsc1n89i3s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = კარაკასი
 |მშობლიური სახელი   =Caracas&lt;br /&gt;Santiago de León de Caracas
 |ქვეყანა                  = ვენესუელა
 |პანორამა ={{მრავალი სურათი
 |perrow        = 1/2/2
 |border        = infobox
 |ჯამური სიგანე = 300

 |ფაილი1              = Caracas desde el ávila.jpg
 |წარწერა1             = ქალაქის პანორამა [[ელ ავილას ეროვნული პარკი]]დან

 |ფაილი2              = Plaza_Venezuela_Sunset.jpg
 |წარწერა2             = [[ვენესუელის მოედანი (კარაკასი)|ვენესუელის მოედანი]]

 |ფაილი3              = Plaza_Francia2.jpg
 |წარწერა3             = [[საფრანგეთის მოედანი (კარაკასი)|საფრანგეთის ფრანსია]]

 |ფაილი4              = Panteon Nacional de Caracas.jpg
 |წარწერა4             = [[ვენესუელის ეროვნული პანთეონი]]

 |ფაილი5              = Biblioteca_de_la_Universidad_Central_de_Venezuela.jpg
 |წარწერა5             = [[კარაკასის უნივერსიტეტი|კარაკასის საუნივერსიტეტის ქალაქი]]
}}

|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
 |დროშა  = Bandera de Caracas.svg
 |გერბი = Coat of arms of Caracas.svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
 |lat_dir = N|lat_deg= 10|lat_min= 30|lat_sec=
 |lon_dir = W|lon_deg= 66|lon_min= 55|lon_sec=
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = 
 |რეგიონი                  = 
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი=
 |რაიონი                   =
 |მმართველის ტიპი        = ქალაქის მერი
 |მმართველი                   =ანტონიო ლედესმა
 |დაარსების თარიღი          = [[25 ივლისი]], [[1567]]
|დაქვემდებარება = დედაქალაქი
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 = 1930
|სიმაღლის ტიპი= ზღვის დონე{{!}}სიმაღლე &lt;br&gt; ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 900
 |მოსახლეობა              = 2 097 350
  |აღწერის წელი           = 2009
  |სიმჭიდროვე              =1 431,5
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            =
 |DST                     = 
 |სატელეფონო კოდი          = +212
 |საფოსტო ინდექსი         = 1010-A
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი                    = www.alcaldiamayor.gob.ve
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caracas
}}
'''კარაკასი''' ({{lang-es|Caracas}}, ოფიციალურად Santiago de León de Caracas) — [[ვენესუელა|ვენესუელი]]ს დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, კარაკასის ვიწრო ხეობაში, ვენესუელის სანაპირო მასივზე (კორდილიერა-დე-ლა-კოსტა), [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 760-910 მეტრზე. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს  3,242,000 (2022), ხოლო მთლიანად მეტროპოლიური რეგიონის — დაახლოებით ხუთ მილიონს (2022).

== ისტორია ==
[[File:Diego de Losada - Antonio Herrera Toro Concejo Municipal de Caracas.jpg|thumb|275პქ|upright|დიეგო დე ლოსადა]]
1567 წელს ქალაქის დაარსებამდე, კარაკასის ხეობა ადგილობრივებით იყო დასახლებული. ესპანელი კაპიტნის ვაჟმა, ფრანსისკო ფახარდომ, რომელიც კუნძულ [[მარგარიტა (ვენესუელა)|მარგარიტადან]] იყო, 1555-1560 წლებში კარაკასის ხეობაში და დღევანდელი [[ლა-გუაირა]]ს ტერიტორიაზე დასახლებების გაშენება დაიწყო. სანაპირო ქალაქების დაარსების წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ ფახარდომ ხეობაში პლანტაციის გაშენება სცადა, თუმცა ის მალევე ადგილობრივებმა დაარბიეს.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last=Ferry|first=Robert J.|title=The colonial elite of early Caracas: formation &amp; crisis, 1567-1767|url=https://archive.org/details/colonialeliteofe0000ferr|publisher=University of California Press|year=1989|isbn=0-585-28540-3|location=Berkeley, Calif.|pages=|oclc=45728929}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Layrisse|first1=Miguel|last2=Wilbert|first2=Johannes|last3=Arends|first3=Tulio|date=1958|title=Frequency of blood group antigens in the descendants of Guayquerí Indians|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=16|issue=3|pages=307–318|doi=10.1002/ajpa.1330160304|pmid=13649899|issn=0002-9483}}&lt;/ref&gt;  [[1567]] წლის 25 ივლისს, ამჯერად კაპიტანმა დიეგო დე ლოსადამ აქ კვლავ წამოიწყო ქალაქის მშენებლობა და მას სანტაიგო-დე-ლეონ-დე-კარაკასი უწოდა. დე ლოსადას ხეობის დაპყრობა ჰქონდა დავალებული, მან ადგილობრივი მოსახლეობა ჯგუფებად დაყო, შემდეგ კი თითოეულის დასაცავად სათითაოდ იბრძოდა.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|last1=Straka|first1=Tomás|title=Historical dictionary of Venezuela|last2=Guzmán Mirabal|first2=Guillermo|last3=Cáceres|first3=Alejandro E.|publisher=Rowman &amp; Littlefield|others=Rudolph, Donna Keyse|year=2017|isbn=978-1-5381-0949-6|edition=Third|location=Lanham|oclc=993810331}}&lt;/ref&gt; კარაკასი ახალ დაარსებულ ქალაქებს შორის სანაპიროსთან ყველაზე ახლოს იყო. დამპყრობლები მის გასაშენებლად ადგილობრივ მუშახელს იყენებდნენ, რამაც კარაკასსა და კუნძულ მარგარიტას შორის სავაჭრო კავშირის დამყარებას შეუწყო ხელი. ქალაქებს შორის [[ბამბა (გვარი)|ბამბის]], [[ცვილი|ცვილისა]] და [[მარგალიტი|მარგალიტების]] გაცვლა ხდებოდა. კარაკასის ხეობა სასოფლო-სამეურნეო მიწების სიუხვით გამოირჩეოდა, რაც პერსპერქტიული იყო [[კომერცია|კომერციული]] სისტემისთვის, თუმცა ქალაქის მცირერიცხოვანი მოსახლეობა მხოლოდ რამდენიმე [[ფერმა|ფერმის]] მოვლას ახერხებდა.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

1577 წელს კარაკასი ვენესუელის პროვინციის დედაქალაქი გახდა, რომელიც ესპანეთის იმპერიის ნაწილი იყო,&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McCudden|first=Mary Rose|title=Britannica Student Encyclopedia : an A to Z Encyclopedia|date=May 2014|publisher=|isbn=978-1-62513-172-0|location=[Chicago, Illinois]|pages=36|oclc=882262198}}&lt;/ref&gt; ხოლო მის მმართველად ხუან დე პიმენტელი დაინიშნა.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; 1580-იან წლებში კარაკებმა კარახენაში მყოფი ესპანელი ჯარისკაცებისთვის საკვების მიყიდვა დაიწყეს, რომლებიც სანაპირო ქალაქში ხშირად ჩერდებოდნენ. პირენეს ნახევარკუნძულზე ხორბლის ფასი ძალიან მაღალი იყო, ამიტომ ესპანელები მის შეძენას კარაკასელ ფერმერებთან ამჯობინებდნენ. ამან კარაკასი იმპერიის სავაჭრო ცენტრი გახადა.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

[[XVI საუკუნე|XVI]]-[[XVII საუკუნე|XVII]] საუკუნეებში ვენესუელის სანაპირო ზოლი მეკობრეთა ხშირ თავდასხმებს განიცდიდა, მაგრამ ამ მხრივ კარიბის ზღვის სანაპიროს სხვა ქალაქებისგან განსხვავებით კარაკასი საკმაოდ დაცული იყო ბუნებრივი ბარიერით, სანაპირო მთების მასივით.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ამ ფაქტმა კარაკასი რეგიონის უმთავრეს ქალაქად აქცია, თუმცა 1595 წელს პრესტონ-სომერსის ექსპედიციამ, რომელშიც დაახლოებით 200 ინგლისელი მონაწილეობდა, მთების მასივი უცნობი ბილიკით გადალახა და ქალაქში შეაღწია, მაშინ როცა ქალაქის მცველები მათთვის ცნობილ ბილიკს დარაჯობდნენ. ექსპედიციის წევრებისთვის ქალაქმა მხოლოდ მცირე წინააღმდეგობის გაწევა შეძლო. წარუმატებელი მოლაპარაკების შემდეგ ინგლისელებმა კარაკასი ცეცხლს მისცეს.&lt;ref&gt;John Lombardi, ''Venezuela,'' Oxford, England, 1982, p 72.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thebermudian.com/heritage/1055-the-burning-of-caracas|title=George Somers, Amyas Preston and the Burning of Caracas|work=The Bermudian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160513110245/http://www.thebermudian.com/heritage/1055-the-burning-of-caracas|archive-date=13 May 2016|url-status=dead|df=dmy-all|accessdate=17 ივლისი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160513110245/http://www.thebermudian.com/heritage/1055-the-burning-of-caracas|archivedate=13 მაისი 2016}}&lt;/ref&gt; ქალაქი ხორბლის გაყიდვით მიღებული შემოსავლით და „დიდი მსხვერპლის ფასად“ აღადგინეს.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; 1620-იან წლებში კარაკასელმა ფერმერებმა [[კაკაო]]ს ნაყოფის მექსიკელებისთვის, მალევე კი მთელი კარიბისპირეთის ხალხებისთვის მიყიდვა დაიწყეს. კარაკასი ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი გახდა. ადგილობრივი მუშახელი აფრიკელმა ტყვეებმა შეცვალეს. კარაკასი პირველი ესპანეთის კოლონიაა, სადაც ტყვეთა სყიდვა დაიწყო. ქალაქი კაკაოს გაყიდვითა და ტყვეთა ვაჭრობით წარმატებულად ვითარდებოდა, სანამ 1650-იან წლებში მექსიკური ინკვიზიცია ქალაქ [[გუაიაკილი|გუაიაკილში]] კაკაოს წარმოებას გაზრდიდა, რამაც კარაკასის ბაზარზე უარყოფითად იმოქმედა. ასევე ქალაქის დაცემაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 1641 წელს მომხდარმა დამანგრეველმა მიწისძვრამ, რომლის შემდეგაც კარაკასელებმა ნიდერლანდის კოლონიებთან არალეგალური ვაჭრობა დაიწყეს.

1728 წელს მეფემ კარაკასის გიპუსკოას კომპანია დააარსა და ქალაქში კაკაოთი ვაჭრობა კვლავ აღორძინდა. 1739 წელს კარაკასი ახალი გრენადის ვიცე-სამეფოს ერთ-ერთი პროვინცია გახდა. მომდევნო სამი ათწლეულის მანძილზე ვიცე-სამეფო ნელ-ნელა დაიშალა და კარაკასი ვენესუელას პროვინცია გახდა, 1977 წელს კი – ვენესუელას სამეფოს დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
[[File:Stadsgezicht met Hotel Majestica in Caracas in Venezuela, Bestanddeelnr 252-8437.jpg|250px|thumb|კარაკასი 1950 წელს]]
ვენესუელამ პირველად დამოუკიდებლობის მოპოვება 1797 წელს კარაკასში მოწყობილი შეთქმულების საშუალებით სცადა.&lt;ref name=&quot;The connection&quot;&gt;{{cite web|title=The connection between the United Utates independence and the hispanic american independence movement, and the role played by some key books published at the beginning of the xix century|url=http://allanbrewercarias.net/Content/449725d9-f1cb-474b-8ab2-41efb849fea2/Content/I,%201,%201045.%20Brewer.%20THE%20ROLE%20OF%20SOME%20KEY%20BOOKS%20IN%20THE%20CONECTION%20BETWEEN%20THE%20U.S.%20INDEPENDENCE%20AND%20THE%20SPANISH.pdf|website=allanbrewercarias.net|accessdate=29 July 2019}}&lt;/ref&gt; საბოლოოდ, ვენესუელას დამოუკიდებლობის დეკლარაცია 1811 წელს იქნა მიღებული. ვენესუელელთა ბრძოლა 1812 წელს კარაკასში მომხდარმა დამანგრეველმა მიწისძვრამ გააჭიანურა, რომლის შემდეგაც მოსახლეობის მეოთხედი ქალაქიდან გაიხიზნა. ვენესუელა დამოუკიდებლობისთვის 1821 წლის 24 ივლისამდე იბრძოდა, როდესაც [[სიმონ ბოლივარი]] კარაბობოს ბრძოლაში როიალისტებს იცავდა.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;Maurice Wiesenthal, ''The History and Geography of a Valley'', 1981.&lt;/ref&gt; კარაკასში ურბანული რეფორმები [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ბოლოს [[ანტონიო გუსმან ბლანკო]]მ გაატარა. კარაკასი 1930-იან წლებამდე კოლონიური ქალაქი იყო.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

XX საუკუნის დასაწყისში კარაკასი მოსახლეობის რაოდენობისა და ეკონომიკური მნიშვნელობის ზრდასთან ერთად საგრძნობლად გაფართოვდა. 1950-იან წლებში განვითარდა კარაკასის მეტროპოლიტური არეალი, ქალაქში ინტენსიური მოდერნიზაციის პროგრამა გატარდა, დაიწყო საზოგადოებრივი ნაგებობების მშენებლობა, რაც 1970-იანი წლების დასაწყისამდე გაგრძელდა.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; აშენდა კარაკასის უნივერსიტეტი და კარაკასის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, ამუშავდა მეტროპოლიტენი. სწრაფმა ურბანულმა განვითარებამ კარაკასის გარშემო უამრავი დაუსახლებელი ადგილი წარმოქმნა. ქალაქის განვითარების პროცესი XX საუკუნის ბოლოს შეწყდა, რაც პოლიტიკურმა კრიზისმა გამოიწვია. დღესდღეობით კარაკასში მსოფლიოს ქალაქებს შორის ძალდობის დონე ყველაზე მაღალია.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

==სიმბოლიკა==
კარაკასის [[გერბი]] 1591 წელს შეიქმნა. სიმონ დე ბოლივარი, რომელსაც სახელი დიდი წინაპრის, ქვეყნის განმათავისუფლებლის,&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sánchez|first=George Isidore|url=https://books.google.com/books?id=DiRO1cEYklgC|title=The Development of Education in Venezuela|publisher=U.S. Department of Health, Education, and Welfare, Office of Education|year=1963|pages=13}}&lt;/ref&gt; ვენესუელას პროვინციის პირველი გენერალური პროკურორის პატივსაცემად დაერქვა, ესპანეთის სამეფო კარზე ვენესუელას წარმომადგენლად მსახურობდა. განცხადება ქალაქისთვის გერბის მიღებაზე   ბოლივარმა მეფე [[ფილიპე II (ესპანეთი)|ფილიპე II-ს]] 1591 წელს სან ლორენცოში წარუდგინა დასამტკიცებლად. გერბზე ვერცხლისფერ ფონზე გამოსახულია ყავისფერი დათვი, რომელსაც უკავია ოქროს ნიჟარა, რომელზედაც  გამოსახულია სანტიაგოს ჯვარი. ფარს ზემოთ კი ოქროსფერი ხუთქიმიანი გვირგვინია გამოსახული.

ქალაქის [[ჰიმნი]]სთვის ''„კარაკასის მარში“'', რომელიც 1984 წელს დამტკიცდა, მუსიკა დაწერა კომპოზიტორმა  ტიერო პეზუტი დე მატეისმა, ხოლო ტექსტი ხოსე ენრიკე სარაბიას ეკუთვნის.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Himno a Caracas|url=https://htr.noticierodigital.com/2013/08/himno-a-caracas/|website=htr.noticierodigital.com|access-date=2020-05-17}}&lt;/ref&gt;

==გეოგრაფია==
კარაკასს კარიბის ზღვის სანაპიროსგან 15 კილომეტრზე გადაჭიმული [[ელ-ავილის ეროვნული პარკი]] გამოჰყოფს. კარაკასის ხეობის სიმაღლე [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 870-დან 1043 მეტრამდე მერყეობს, ხოლო მისი ისტორიული ცენტრი ზღვის დონიდან 900 მეტრზეა. ქალაქის უმაღლესი მწვერვალია პიკო ელ ავილა, რომელიც ზღვის დონიდან 2159 მეტრზე მდებარეობს.&lt;ref name=mountains&gt;{{Cite journal|last=Parsons|first=James J.|year=1982|title=The Northern Andean Environment|journal=Mountain Research and Development|volume=2|issue=3|pages=253–264|doi=10.2307/3673089|jstor=3673089|issn = 0276-4741}}&lt;/ref&gt; კარაკასის წყლის მთვარი არტერიაა მდინარე გუაირი, რომელში ქალაქს კვეთს. კარაკასი ხშირიდაა [[მიწისძვრა|მიწისძვრების]] ეპიცენტრში. განსაკუთრებული სიძლიერით გამოირჩეოდა 1641 და 1967 წლის მიწისძვრები.

===კლიმატი===
კარაკასში სავანის ტროპიკულიდან მაღალმთიან სუბტროპიკულზე გარდამავალი ჰავაა. [[ატმოსფერული ნალექები|ნალექის]] საშუალო რაოდენობა წლიურად 900-დან 1300 მილიმეტრამდე მერყეობს, მაღალმთიან რეგიონებში კი ეს რიცხვი 2000 მილიმეტრს აღწევს. საშუალო წლიური ტემპერატურა არის 23.8 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური ტემპერატურა – 25.0 °C (ივლისი), ხოლო აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა –  22.8 °C (იანვარი), შესაბამისად ტემპერატურის წლიური ამპლიტუდა – 2.2 °C.&lt;ref name=climate&gt;{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=61408&amp;cityname=Caracas%2C+Venezuela&amp;set=metric|title=Weather Base – World Weather – Average Conditions – Caracas|publisher=BBC|access-date=28 July 2013|archive-date=1 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201142445/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=61408&amp;cityname=Caracas%2C+Venezuela&amp;set=metric}}&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
2011 წლის აღწერის მიხედვით, კარაკასის მოსახლეობა 1.9 მილიონს,&lt;ref name=&quot;ine.gov.ve&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/CensodePoblacionyVivienda/pdf/distrito_capital.pdf|title=Archived copy |access-date=2010-04-30 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009164814/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/CensodePoblacionyVivienda/pdf/distrito_capital.pdf|archivedate=9 October 2012|df=dmy}}&lt;/ref&gt; ხოლო მეტროპოლიტური რეგიონის მოსახლეობა 2.9 მილიონს შეადგენს. მოსახლეობის უმრავლესობა შერეული რასისაა, ძირითადად ევროპული, აფრიკული, აზიური და ინდიელის წარმოშობით. ქალაქში მრავალი ევროპელი და აზიელი ვენესუელელი ცხოვრობს, რომლებიც XX საუკუნეში მასიურად შემოსული მიგრანტების შთამომავლები არიან, მათი უმრავლესობა [[პორტუგალიელები|პურტუგალიური]], [[იტალიელები|იტალიური]], [[ჩილელები|ჩილური]], [[გერმანელები|გერმანული]], სირიული და ლიბანური წარმოშობისაა.&lt;ref name=&quot;ine.gov.ve&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/CensodePoblacionyVivienda/pdf/miranda.pdf Censo Nacional] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114144253/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/CensodePoblacionyVivienda/pdf/miranda.pdf |date=2020-11-14 }} Deciembre 2014&lt;/ref&gt;  2020 წლის მონაცემების მიხედვით, კარაკასის უღარიბესი მოსახლეობის 55% ქალაქის ტერიტორიის ერთ მესამედ ნაწილში ცხოვრობს, რომელიც ცუდადაა დაგეგმარებულა და სახიფათოა საცხოვრებლად.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Rethinking the informal city : critical perspectives from Latin America|date=2010|publisher=Berghahn Books|last1=Hernández|first1=Felipe|last2=Kellett|first2=Peter William|last3=Allen|first3=Lea K.|isbn=978-1-84545-972-7|location=New York|oclc=647933862|page=119}}&lt;/ref&gt;

===კრიმინალი===
კარაკასი, ისევე, როგორც ვენესუელა, მკვლელობათა სიხშირის მიხედვით მსოფლიოში პირველ ადგილზეა. კარაკასში საომარი მოქმედების ზონებში მყოფი ქალაქების შემდეგ მკვლელობების რიცხვი ყველაზე მაღალია. ქალაქში 2016 წელს 100,000 მოსახლეზე 120 მკვლელობა დაფიქსირდა.&lt;ref name=&quot;seguridadjusticiaypaz&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.seguridadjusticiaypaz.org.mx/biblioteca/prensa/send/6-prensa/231-caracas-venezuela-the-most-violent-city-in-the-world|title=List of cities by murder rate|publisher=seguridadjusticiaypaz.org.mx|access-date=26 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129184634/http://www.seguridadjusticiaypaz.org.mx/biblioteca/prensa/send/6-prensa/231-caracas-venezuela-the-most-violent-city-in-the-world|archivedate=29 იანვარი 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Most Dangerous Cities in the World|url=http://www.worldatlas.com/articles/most-dangerous-cities-in-the-world.html|website=WorldAtlas}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tait|first1=Robert|title=Caracas, Venezuela named as the world's most violent city|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/brazil/12126593/Caracas-named-as-the-worlds-most-violent-city.html|website=The Telegraph|date=28 January 2016|access-date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Grillo|first1=Ioan|title=Venezuela's Murder Epidemic Rages on Amid State of Emergency|url=http://time.com/4341450/venezuela-state-of-emergency-murder-caracas/|website=TIME|access-date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Tegel|first1=Simeon|title=Venezuela's capital is world's most murderous city|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2016/01/29/venezuelas-capital-worlds-most-murderous-city/79508586/|website=USA Today|access-date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Consejo Ciudadano para la Seguridad Pública y la Justicia Penal&quot;&gt;{{cite web|title=Caracas World's Most Violent City: Report|url=http://www.insightcrime.org/news-briefs/caracas-most-violent-city-in-the-world-2015-report|website=Insight Crime|date=27 March 2017|access-date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt; მკვლელობათა და ძალადობრივ დანაშაულთა უმრავლესობა  – 98% გაუხსნელი რჩება.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Woody|first1=Christopher|title=Venezuela admits homicides soared to 60 a day in 2016, making it one of the most violent countries in the world|url=http://markets.businessinsider.com/news/stocks/r-venezuela-says-murders-soared-to-60-per-day-in-2016-2017-3-1001887702|website=Business Insider|access-date=22 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423155612/http://markets.businessinsider.com/news/stocks/r-venezuela-says-murders-soared-to-60-per-day-in-2016-2017-3-1001887702|archive-date=23 April 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423155612/http://markets.businessinsider.com/news/stocks/r-venezuela-says-murders-soared-to-60-per-day-in-2016-2017-3-1001887702|archivedate=2017-04-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='98% Impunity Rate in Venezuela': Opposition|url=http://www.insightcrime.org/news-briefs/venezuela-impunity-rate-at-98-percent|website=InSight crime|access-date=22 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926085907/http://www.insightcrime.org/news-briefs/venezuela-impunity-rate-at-98-percent|archive-date=26 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Mendoza|first1=Samuel|title=Impunity and insecurity go hand in hand in Venezuela|url=http://www.eluniversal.com/noticias/daily-news/impunity-and-insecurity-hand-hand-venezuela_638461|website=El Universal|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423161130/http://www.eluniversal.com/noticias/daily-news/impunity-and-insecurity-hand-hand-venezuela_638461|archive-date=23 April 2017|url-status=dead|df=dmy-all|accessdate=14 აგვისტო 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423161130/http://www.eluniversal.com/noticias/daily-news/impunity-and-insecurity-hand-hand-venezuela_638461|archivedate=23 აპრილი 2017}}&lt;/ref&gt; 

==ეკონომიკა==
კარაკასი ქვეყანაში კომუნიკაციისა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის კერაა. ქალაქში მიმდინარეობს საკვების, ქსოვილების, ქიმიკატების, რკინისა და ხის პროდუქტების წარმოება. კარაკასის [[მთლიანი შიდა პროდუქტი]] 70 მილიარდ ამერიკულ დოლარს შეადგენს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mckinseyquarterly.com/wrapper.aspx?ar=2758&amp;story=true&amp;url=http%3a%2f%2fwww.mckinseyquarterly.com%2fCities_the_next_frontier_for_global_growth_2758%3fpagenum%3d1%23interactive&amp;pgn=cine11_exhibit|title=The Online Journal of McKinsey &amp; Company|date=|publisher=McKinsey Quarterly|access-date=12 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120714100149/http://www.mckinseyquarterly.com/wrapper.aspx?ar=2758&amp;story=true&amp;url=http%3a%2f%2fwww.mckinseyquarterly.com%2fCities_the_next_frontier_for_global_growth_2758%3fpagenum%3d1%23interactive&amp;pgn=cine11_exhibit|archive-date=14 July 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120714100149/http://www.mckinseyquarterly.com/wrapper.aspx?ar=2758&amp;story=true&amp;url=http%3a%2f%2fwww.mckinseyquarterly.com%2fCities_the_next_frontier_for_global_growth_2758%3fpagenum%3d1%23interactive&amp;pgn=cine11_exhibit|archivedate=14 ივლისი 2012}}&lt;/ref&gt; 

2009 წელს [[გაერო]]ს ჩატარებული გამოკითხვის მიხედვით კარაკასში ცხოვრების ღირებულება გამოკითხის საწყის ქალაქში, [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]] ცხოვრების ღირებულების 89%-ია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icsc.un.org/resources/pdfs/2009/pp/Venezuela-09.pdf|title=Archived copy |access-date=2009-09-18 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091224200725/http://icsc.un.org/resources/pdfs/2009/pp/Venezuela-09.pdf|archivedate=24 December 2009|df=dmy}}&lt;/ref&gt; 

===ტურიზმი===
2013 წელს მსოფლიო ეკონომიკურმა ფორუმმა შეაფასა ქვეყნები იმის მიხედვით, თუ რამდენად წარმატებული სარეკლამო კამპანიები ჰქონდათ უცხოელი ვიზიტორების მოსაზიდად. სულ 140 ქვეყნა შეფასდა, რომელთა შორის ვენესუელა ბოლო ადგილზე მოხვდა. ძირითადი ფაქტორი, რის გამოც ვერ ხდებოდა ქვეყანაში ტურისტების მიზიდვა, სატრანსპორტო საშუალებების სიმცირე იყო. ვენესუელაში შეზღუდული რაოდენობის სარკინიგზო სისტემები და ავიაკომპანიებია. ასევე ტურიზმის დაბალი დონის მიზეზებად კრიმინალის მაღალი დონე და ვენესუელელთა მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება მიიჩნევა.&lt;ref name=tourism2013&gt;{{cite web|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_TT_Competitiveness_Report_2013.pdf|title=The Travel &amp; Tourism Competitiveness Report 2013|last1=Blanke|first1=Jennifer|last2=Chiesa|first2=Thea|publisher=World Economic Forum|year=2013|accessdate=17 May 2020}}&lt;/ref&gt;

უცხოელი ვიზიტორების მოსაზიდად ვენესუელას ტურიზმის სამინისტრომ სასტუმროების ინფრასტრუქტურის გაუჯობესება გადაწყვიტა. ყველაზე დიდი ოდენობის თანხა სასტუმრო ალბა კარაკასისთვის დაიხარჯა, რომლის ჩრდილოეთის და სამხრეთის კოშკების შენახვა წელიწადში 231.5 მილიონი ვენესუელის ბოლივარი ჯდება. მიუხედავად იმისა, რომ ვენესუელას ტურიზმის სამინისტრომ ტურიზმის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა წამოიწყო, ვენესუელას მთავრობისთვის ტურიზმის ინდუსტრია არ არის ეკონომიკური პრიორიტეტი. 2013 წელს ტურიზმის სამინისტროს ბიუჯეტი 173.8 მილიონი ბოლივარი იყო, მაშინ როცა ახალგაზრდობის სამინისტროს ბიუჯეტი 724.6 მილიონ ბოლივარს შეადგენდა.&lt;ref name=tourism2013/&gt; ტურისტული ინდუსტრია ვენესუალაში მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 3,8%-ს შეადგენს. 2022 წლისთვის მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი ვენესუელას მთლიანი შიდა პროდუქტის გაზრდას 4,2%-ით მოელის.&lt;ref&gt;MARTÍNEZ RODRÍGUEZ, M. (2013). Venezuela: un destino nada chévere. Debates IESA, 18(4), 73–75.&lt;/ref&gt;
[[File:Av Bolivar caracas2.jpg|thumb|right|upright=1.15|ბოლივარის გამზირი]]

==კულტურა==
კარაკასი ვენესუელას კულტურული დედაქალაქია. ქალაქი მდიდარია რესტორნებით, თეატრებით, მუზეუმებითა და სავაჭრო ცენტრებით. კარაკასში უამრავი ესპანელი, იტალიელი, პორტუგალიელი, გერმანელი, ჩინელი და ასევე სხვა ლათინო ამერიკული ქვეყნებიდან ჩამოსული ემიგრანტი ცხოვრობს.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ingham|first=James|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6576413.stm|title=Americas &amp;#124; Airships to tackle Caracas crime|work=BBC News|date=20 April 2007 |access-date=7 July 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1059.html|title=Venezuela|publisher=Travel.state.gov |access-date=7 July 2009 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111012601/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1059.html|archivedate=11 January 2014|df=dmy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/South_America/Venezuela/Warnings_or_Dangers-Venezuela-BR-1.html |title=Venezuela Warnings or Dangers – Travel Guide |publisher=VirtualTourist.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503123757/http://www.virtualtourist.com/travel/South_America/Venezuela/Warnings_or_Dangers-Venezuela-BR-1.html |archive-date=3 May 2009 |url-status=dead |accessdate=16 ივლისი 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090503123757/http://www.virtualtourist.com/travel/South_America/Venezuela/Warnings_or_Dangers-Venezuela-BR-1.html |archivedate=3 მაისი 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Feinman|first=Sacha|url=http://www.slate.com/id/2154426|title=Crime and class in Caracas. – By Sacha Feinman – Slate Magazine|publisher=Slate.com|date=27 November 2006 |access-date=7 July 2009}}&lt;/ref&gt;

კარაკასში [[ლათინური ამერიკა|ლათინური ამერიკის]] ყველაზე მაღალი ცათამბჯენები მდებარეობს,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/compare-data/submit?type%5B%5D=building&amp;status%5B%5D=COM&amp;status%5B%5D=UC&amp;status%5B%5D=UCT&amp;status%5B%5D=STO&amp;status%5B%5D=OH&amp;status%5B%5D=NC&amp;status%5B%5D=PRO&amp;status%5B%5D=VIS&amp;status%5B%5D=DEM&amp;base_region=0&amp;base_country=0&amp;base_city=1734&amp;base_height_range=0&amp;base_company=All&amp;base_min_year=1900&amp;base_max_year=9999&amp;comp_region=0&amp;comp_country=0&amp;comp_city=0&amp;comp_height_range=3&amp;comp_company=All&amp;comp_min_year=1960&amp;comp_max_year=2019&amp;skip_comparison=on&amp;output%5B%5D=list&amp;dataSubmit=Show+Results|title=The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com|access-date=2018-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503180422/http://www.skyscrapercenter.com/compare-data/submit?type%5B%5D=building&amp;status%5B%5D=COM&amp;status%5B%5D=UC&amp;status%5B%5D=UCT&amp;status%5B%5D=STO&amp;status%5B%5D=OH&amp;status%5B%5D=NC&amp;status%5B%5D=PRO&amp;status%5B%5D=VIS&amp;status%5B%5D=DEM&amp;base_region=0&amp;base_country=0&amp;base_city=1734&amp;base_height_range=0&amp;base_company=All&amp;base_min_year=1900&amp;base_max_year=9999&amp;comp_region=0&amp;comp_country=0&amp;comp_city=0&amp;comp_height_range=3&amp;comp_company=All&amp;comp_min_year=1960&amp;comp_max_year=2019&amp;skip_comparison=on&amp;output%5B%5D=list&amp;dataSubmit=Show+Results|archive-date=3 May 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; მათ შორისაა ცენტრალური პარკის კოშკები,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/city/caracas|title=Caracas The Skyscraper Center|last=|first=|date=|website=www.skyscrapercenter.com|access-date=2018-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502064411/http://www.skyscrapercenter.com/city/caracas|archive-date=2 May 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ხოლო კარაკასის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთი ამერიკის]] ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მუზეუმია.&lt;ref&gt;Valentina Quintero. 1998. Venezuela. Corporación Venezolana de Turismo. Caracas. 118p.&lt;/ref&gt;

==განათლება==
===ვენესუელას ცენტრალური უნივერსიტეტი===
ვენესუელას ცენტრალური უნივერსიტეტი 1721 წელს დაარსდა და ქვეყნის უძველესი უნივერსიტეტია.&lt;ref&gt;Abner J. Colmenares, &quot;Urban and Real Estate Development of the Central University of Venezuela's Rental Zone&quot;, in Wim Wiewel and David C. Perry, eds., ''Global Universities and Urban Development: Case Studies and Analysis'' (Armonk NY: M.E. Sharpe, 2008), 181. {{ISBN|9780765638922}}&lt;/ref&gt; [[კარაკასის საუნივერსიტეტო ქალაქი|უნივერსიტეტის კამპუსი]], რომელიც არქიტექტორმა კარლოს რუალ ვილიანუევამ დააპროექტა და ქალაქის კულტურული ღირსშესანიშნაობაა, 2000 წელს [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლთა სიაში შევიდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/986/|title=Ciudad Universitaria de Caracas|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=[[Unesco]]|language=en|access-date=2019-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325011006/https://whc.unesco.org/en/list/986/|archive-date=25 March 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===სიმონ ბოლივარის სახელობის უნივერსიტეტი===
სიმონ ბოლივარის სახელობის უნივერსიტეტი სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, რომელიც 1967 წელს დაარსდა და მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სწავლაზეა ორიენტირებული.

==სპორტი==
კარაკასს არაერთი პროფესიონალური [[ფეხბურთი|საფეხბურთო]] ნაკრები ჰყავს. ქალაქის უდიდესი საფეხბურთო სტადიონია ოლიმპიური სტადიონი, რომელიც 30 ათას მაყურებელს იტევს. [[ბეისბოლი|ბეისბოლის]] თამაშები საუნივერსიტეტო სტადიონზე ტარდება, რომლის ტევადობაც 26 ათასია.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Estadio Universitario|url=http://www.ucv.ve/organizacion/fundaciones-asociaciones-y-centros/fundacionucv/instalaciones/estadio-universitario.html|website=www.ucv.ve|access-date=2020-05-17}}&lt;/ref&gt;

კარაკასმა 1983 წლის [[პანამერიკული თამაშები|პანამერიკულ თამაშებს]] უმასპინძლა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1983/08/14/sports/pan-am-games-open-today-in-caracas.html |title=PAN AM GAMES OPEN TODAY IN CARACAS |access-date=July 23, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ტრანსპორტი==
კარაკასის მეტრო 1983 წლის 27 მარტიდან მოქმედებს. 47 მეტროსადგური, რომელიც 4 ხაზზეა განლაგებული, ქალაქის უდიდეს ნაწილს მოიცავს. კარაკასის მეტრო მგზავრებს ინტეგრირებული ბილეთების სისტემას სთავაზობს, რომელიც მეტროსა და მეტრობუსების მარშრუტებს მოიცავს. კარაკასში მთავარი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ავტობუსია.

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
კარაკასი იბერო-ამერიკული დედაქალაქების გაერთიანების წევრია,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.munimadrid.es/UnidadWeb/Contenidos/EspecialInformativo/RelacInternac/RRII/HermanamientosyAcuerdos/Files/hermanamiento_UCCI.pdf|title=Declaración de Hermanamiento múltiple y solidario de todas las Capitales de Iberoamérica (12-10-82)|date=12 October 1982 |access-date=2015-03-12 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510114810/http://www.munimadrid.es/UnidadWeb/Contenidos/EspecialInformativo/RelacInternac/RRII/HermanamientosyAcuerdos/Files/hermanamiento_UCCI.pdf|archivedate=10 May 2013|df=dmy}}&lt;/ref&gt;  რომელიც 1982 წლის 12 ოქტომბერს დაარსდა.

===დაძმობილებული ქალაქები===
კარაკასი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* [[ჰონოლულუ]], აშშ&lt;ref name=sci&gt;{{cite web|url=http://www.sister-cities.org/interactive-map/Caracas,%20Venezuela|title=Caracas, Venezuela|website=Sister Cities International|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210044749/http://www.sister-cities.org/interactive-map/Caracas%2C%20Venezuela|archive-date=10 February 2015|url-status=dead|df=dmy-all|accessdate=14 აგვისტო 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210044749/http://www.sister-cities.org/interactive-map/Caracas%2C%20Venezuela|archivedate=10 თებერვალი 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[ახალი ორლეანი]], აშშ&lt;ref name=sci /&gt;
* [[მელილია]], ესპანეთი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.terra.com.mx/articulo.aspx?articuloid=214344|title=Hermanamiento de Melilla con Caracas|author=Terra|accessdate=2020-08-14|archiveurl=https://archive.today/20130413152121/http://www.terra.com.mx/articulo.aspx?articuloid=214344|archivedate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt;
* [[როსარიო (არგენტინა)|როსარიო]], არგენტინა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rosario.gov.ar/mr/mri/www/city-city-program/town-twinning-agreements|title=Town Twinning Agreements|publisher=Municipalidad de Rosario – Buenos Aires 711|accessdate=14 აგვისტო 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319103223/http://www.rosario.gov.ar/mr/mri/www/city-city-program/town-twinning-agreements|archivedate=19 მარტი 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე]], ესპანეთი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.santacruzmas.com/SantaCruzMas.asp?IdMenu=4&amp;IdSeccion=39&amp;IdSubseccion=129|title=Ciudades hermanadas con Santa Cruz de Tenerife|author=Santa Cruz más|access-date=21 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716004257/http://www.santacruzmas.com/SantaCruzMas.asp?IdMenu=4&amp;IdSeccion=39&amp;IdSubseccion=129|archive-date=16 July 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716004257/http://www.santacruzmas.com/SantaCruzMas.asp?IdMenu=4&amp;IdSeccion=39&amp;IdSubseccion=129|archivedate=16 ივლისი 2011}}&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Caracas}}
* [http://www.alcaldiamayor.gob.ve Alcaldía Mayor del Distrito Metropolitano de Caracas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180918215033/http://www.alcaldiamayor.gob.ve/ |date=2018-09-18 }}
* [http://www.caracas.gov.ve Alcaldía del Municipio Libertador] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006200935/http://www.caracas.gov.ve/ |date=2013-10-06 }}
* [http://www.baruta.gov.ve Alcaldía del Municipio Baruta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215121807/http://www.baruta.gov.ve/ |date=2006-02-15 }}
* [http://www.chacao.gov.ve Alcaldía del Municipio Chacao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901043055/http://www.chacao.gov.ve/ |date=2006-09-01 }}
* [http://www.alcaldiaelhatillo.gob.ve/ Alcaldía del Municipio El Hatillo]
* [http://www.alcaldiamunicipiosucre.gov.ve/ Alcaldía del Municipio Sucre]
* [http://www.cabildometropolitano.gob.ve/ Cabildo Metropolitano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218222657/http://cabildometropolitano.gob.ve/ |date=2009-02-18 }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/94473/Caracas კარაკასი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები}}
{{ვენესუელის შტატების დედაქალაქები}}

[[კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები]]
[[კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები]]</text>
      <sha1>ez6lmcdw2un20ozj5v5n1jsc1n89i3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანბერა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55438</id>
    <revision>
      <id>5378074</id>
      <parentid>5338851</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132374" sha1="po6wcg008yb4q2eau54hy51dmwv4wyl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი             = ქალაქი
 |ქართული სახელი     = კანბერა
 |მშობლიური სახელი   = {{lang-en|Canberra}}
 |ქვეყანა               = ავსტრალია
 |პანორამა = Canberra parliamentary axis.JPG
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = 
 |დროშა =
 |გერბი = Coat of Arms of the Australian Capital Territory.svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე           = 
 |lat_dir = S|lat_deg = 35|lat_min = 18|lat_sec = 27
  |lon_dir = E|lon_deg = 149|lon_min = 07|lon_sec = 27.9
  |CoordAddon             = type:city(110000)_region:AU
 |CoordScale              = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა      = 280
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი           = 
 |რეგიონი                 = ფედერალური ტერიტორია (ავსტრალია){{!}} ფედერალური ტერიტორია
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = 
 |რაიონი                  = 
 |მმართველის ტიპი        = 
 |მმართველი              = 
 |დაარსების თარიღი     = [[12 მარტი]], 1913
|დაქვემდებარება = დედაქალაქი
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან             = 
 |ფართობი                 = 814,2
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 578
 |მოსახლეობა              = 420 960
  |აღწერის წელი           = 2018
  |სიმჭიდროვე             = 517,0
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = 
 |დროის სარტყელი         = +10
 |DST                      = 11
 |სატელეფონო კოდი        = 
 |საფოსტო ინდექსი         = 
 |საიტი                    = www.act.gov.au
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Canberra
}}
'''კანბერა''' ({{lang-en|Canberra}}) — [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] [[დედაქალაქი]] 1927 წლიდან. გარშემორტყმულია [[ახალი სამხრეთ უელსი]]ს შტატის ტერიტორიით. კანბერა ქვეყნის შიგნით მდებარე ყველაზე დიდი ქალაქია, ხოლო მთლიანად ქვეყნის მასშტაბით მე-8. ქალაქი [[ფედერალური ტერიტორია (ავსტრალია)|ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის]] ადმინისტრაციული ცენტრია, რომელიც, ასევე, მოიცავს მცირე სასოფლო სამეურნეო ზონასა და [[ნამაჯის ეროვნული პარკი|ნამაჯის ეროვნულ პარკს]]. კანბერიდან 280 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს [[სიდნეი]], ხოლო 650 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით - [[მელბურნი]]. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ კანბერის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 355 596 ადამიანს,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL802001?opendocument&amp;navpos=220 |title=Australian Bureau of Statistics (Canberra) |accessdate=2015-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924053331/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL802001?opendocument&amp;navpos=220 |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt; ხოლო იმავე წლის აღწერის მონაცემებით კანბერის მოსახლეობა თანამგზავრ ქალაქ [[კუნიბეი]]სთან ერთად, როგორც საქალაქო [[აგლომერაცია]] მოიცავს 391 645 მოსახლეს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/8001?opendocument&amp;navpos=220 |title=Australian Bureau of Statistics (Canberra-Queanbeyan) |accessdate=2015-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924011946/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/8001?opendocument&amp;navpos=220 |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;

1908 წელს თანამედროვე კანბერის ტერიტორია შეირჩა ავსტრალიის კავშირის მომავალი დედაქალაქისათვის, რაც გახდა კომპრომისი ამ სტატუსისათვის ერთმანეთთან მეტოქე ქვეყნის ორ უდიდეს ქალაქებს - სიდნეისა და მელბურნს შორის. საუკეთესო დიზაინისთვის ჩატარებული საერთაშორისო კონკურსის შემდეგ მომავალი მშენებლობის საფუძვლად, რომელიც დაიწყო 1913 წელს, აღებული იქნა [[ჩიკაგო]]ელი [[არქიტექტურა|არქიტექტორების]] [[უოლტერ გრიფინი]]ს&lt;nowiki/&gt;ა და [[მერიონ გრიფინი]]ს გეგმა. კანბერის დიზაინის საფუძვლად იქცა [[ქალაქი-ბაღნარი]]ს კონცეფცია, რომელიც საშუალებას იძლეოდა შექმნილიყო ბუნებრივი მცენარეულობის ფართე ზონები, რის გამოც ავსტრალიელებმა დედაქალაქს შეარქვეს „''bush capital''“ ([[ინგლისური ენა|ინგლისური ენიდან]] თარგმანში „ტყის დედაქალაქი“). მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქის ზრდასა და განვითარებას ხელს უშლიდა [[პირველი მსოფლიო ომი]] და [[დიდი დეპრესია]], [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს შემდეგ კანბერა გახდა აყვავებული ქალაქი.

კანბერა  არის ადგილი, სადაც განლაგებულია [[გენერალ-გუბერნატორი]]ს რეზიდენცია, [[ავსტრალიის პარლამენტი]], [[ავსტრალიის უმაღლესი სასამართლო]] და მრავალი სამინისტრო და სააგენტო. ქალაქში ასევე მდებარეობს სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საზოგადოებრივი და კულტურული დაწესებულებები, ისეთები როგორებიცაა: [[ავსტრალიის ეროვნული გალერეა]] და [[ავსტრალიის ეროვნული მუზეუმი]].

==მნიშვნელობა==
სიტყვა „''Canberra''“ მომდინარეობს [[ავსტრალიელი აბორიგენები|ავსტრალიელი აბორიგენი]] ადგილობრივი ტომის [[ნგაბრი|ნგაბრის]] [[დიალექტი|დიალექტის]] დასახელებისგან, რომელიც ეკუთვნის ნგუნავალის ოჯახურ ჯგუფს, უფრო ზუსტად სიტყვა „''Kanbarra''“, რომელიც ნგუნავალის ძველი ენიდან ითარგმნება, როგორიც „შეხვედრის ადგილი“&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article55185386|title=Place Names|newspaper=[[Australian Women's Weekly|The Australian Women's Weekly (1932–1982)]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110327163310/http://www.trove.nla.gov.au/ndp/del/article/55185386|archivedate=27 მარტი 2011|url-status=live|date=13 May 1964|accessdate=22 თებერვალი, 2011|page=61|publisher=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;. ეს დასახელება, გამოიყენებოდა [[კორობორი|კორობორის]], ანუ ავსტრალიელი აბორიგენების ცერემონიალური შეხვედრების აღსანიშნავად, რომელიც ტარდებოდა ნგუნავალის ტომის სეზონური მიგრაციის დროს და რომელზეც ჭამდნენ „[[Agrotis infusa]]“-ს. მათი მიგრაციის გზა ყოველ გაზაფხულზე ასევე გადიოდა ამ რაიონზე&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Canberra Map-MJC.png|thumb|275px|right|კანბერის მდებარეობა ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ფარგლებში. ქალაქის შვიდი ოლქი გამოსახულია ყვითელი ფერით: ჩრდილოეთი კანბერა, სამხრეთი კანბერა, უოდენ-ველი, ბელკონენი, უესტონი-კრიკი, ტაგერანონგი და განგალინი.]]
კანბერას ფართობი 814,2 კმ²-ს შეადგენს&lt;ref name=area&gt;{{cite web|url=http://www.actpla.act.gov.au/tools_resources/planning_data|title=Planning Data Statistics|publisher=ACT Planning &amp; Land Authority|date=21 July 2009|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802163103/http://www.actpla.act.gov.au/tools_resources/planning_data|archivedate=2 აგვისტო 2008}}&lt;/ref&gt; და მდებარეობს [[ბრინდაბელა]]ს მთებთან, დაახლოებით 150 კმ-ში ავსტრალიის აღმოსავლეთ სანაპიროდან. ქალაქი მდებარეობს გორაკებიან დაბლობზე სიმაღლით 550 მეტრიდან 700 მეტრამდე. უმაღლესი წერტილი არის მაჯურას მთა (სიმაღლე 888 მეტრი)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.queanbeyanage.com.au/news/local/news/general/lady-luck-or-lucky-lady/250543.aspx?storypage=0|title=Lady luck or lucky lady?|work=The Queanbeyan Age|date=19 July 2002|accessdate=11 თებერვალი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303151249/http://www.queanbeyanage.com.au/news/local/news/general/lady-luck-or-lucky-lady/250543.aspx?storypage=0|archivedate=3 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tams.act.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/13686/cnpmapmajura.pdf|title=Canberra Nature Park: Mt Majura Nature Reserve|year=2004|publisher=ACT Government Territory and Municipal Services|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326060951/http://www.tams.act.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/13686/cnpmapmajura.pdf|archivedate=26 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt;. სხვა მაღალი ადგილებიდან გამოირჩევა ტეილორის მთები , ეინსლი, მაგა-მაგა და [[ბლექ-მაუნთინი]]. კანბერა გარშემორტყმულია [[ტყე]]ებით, რომელიც წარმოადგენს [[ევკალიპტი]]ს [[სავანა|სავანების]], [[მინდორი|მინდვრების]], ტყის რაიონების, [[ჭაობი|ჭაობების]]&lt;nowiki/&gt;ა და მშრალი [[ევკალიპტი|ევკალიპტის]] ტყეების ნარევს.

ქალაქში მოედინება [[მდინარე]] [[მოლონგლო (მდინარე)|მოლონგლო]], რომელიც ერთ ადგილას გადაკეტილია [[კაშხალი|კაშხლით]], რომ შეინარჩუნონ წყლის დონე კანბერის ცენტრში მდებარე ხელოვნურ [[ტბა]] [[ბერლი-გრიფინი|ბერლი-გრიფინში]].{{sfn|Sparke|1988|pp=131-132}} ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მოლონგლო უერთდება მდინარე [[მარამბიჯი]]ს, რომელიც მიედინება ჩრდილო-დასავლეთი მიმართულებით ქალაქ [[იასი (ავსტრალია)|იასი]]ს მხრიდან ახალ სამხრეთ უელსში.{{sfn|Gibbney|1988|loc=inside cover}} ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ფარგლებში დასახლება ოუქს-ისტეიტის შორიახლოს მოლონგლოს მდინარეს უერთდება მდინარე კუეანბეიანი. მოლონგლოსა და მარამბიჯის მდინარეებს ასევე უერთდება რამდენიმე პატარა მდინარე, მაგალითად, ჯერაბომბერა და იარალუმლა. პატარა მდინარეებიდან ორი, ჯინინდერა და ტაგერანონგი, გადაღობილია კაშხლებით, და ისინი ქმნიან ტბა ჯინინდერასა და ტაგერანონგს.{{sfn|Sparke|1988|pp=181-182}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tams.act.gov.au/parks-recreation/water_catchments/urban_water_catchments/lakeginninderra|title=Lake Ginninderra|publisher=ACT Government Territory and Municipal Services|accessdate=17 September 2013|archiveurl=https://archive.today/20130628011309/http://www.tams.act.gov.au/parks-recreation/water_catchments/urban_water_catchments/lakeginninderra|archivedate=28 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Williams|2006|p=260}} ბერლი-გრიფინის ტბის წარმოქმნამდე კანბერის ტერიტორია მუდმივად განიცდიდა დატბორვას.{{sfn|Sparke|1988|pp=4-7, 13-14}}&lt;ref name=&quot;NCA_ Scrivener&quot;&gt;{{cite book|title=Scrivener Dam|publisher=National Capital Authority|pages=1–2|url=http://www.nationalcapital.gov.au/downloads/education_and_understanding/factsheets/20ScrivenerDam.pdf|accessdate=2 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501233910/http://www.nationalcapital.gov.au/downloads/education_and_understanding/factsheets/20ScrivenerDam.pdf|archivedate=1 May 2013|format=PDF}}&lt;/ref&gt;

=== კლიმატი ===
კანბერის [[კლიმატი]] მთის კონტინენტალური [[სუბტროპიკული კლიმატური სარტყელი|სუბტროპიკულია]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Climate: Canberra - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/118/|publisher=Climate-Data.org|accessdate=5 September 2013}}&lt;/ref&gt; ამ მიზეზით კანბერაში მუდამ ტემპერატურის დიდი სადღეღამისო ცვალებადობაა, ხოლო [[ზაფხული]] ჩვეულებრივ ძალიან მშრალი არაა.

გეოგრაფიული განედის, სიმაღლისა და სანაპიროდან დაშორების გამო კანბერაში გამორჩეულად გამოიყოფა ოთხი სეზონი. ავსტრალიის სანაპირო ტერიტორიების უმრავლესობის კლიმატი, სადაც მდებარეობს ქვეყნის ყველა შტატისა და ტერიტორიის დედაქალაქი, იმყოფება ზღვის რბილი ზემოქმედების ქვეშ. კანბერაში კი ზაფხული ცხელი და მშრალია, [[ზამთარი]] გამოირჩევა ცივი ნისლით და ხშირი სუსხით. მთები და გარკვეული ადგილები დაფარულია [[თოვლი]]თ.&lt;ref name=bom&gt;{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/weather/nsw/canberra/climate.shtml|title=Climate of Canberra Area|accessdate=13 May 2010|publisher=Bureau of Meteorology|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090712100903/http://www.bom.gov.au/weather/nsw/canberra/climate.shtml|archivedate=12 ივლისი 2009}}&lt;/ref&gt; ქალაქში ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დარეგისტრირდა 1968 წლის 1 თებერვალს, რომელიც შეადგენდა 42,2&amp;nbsp;°C-ს,&lt;ref&gt;{{Cite journal|publisher=Australian Bureau of Statistics|title=1301.0 - Year Book Australia, 2002|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/b5186097bad6b76cca256b3400819cd1|archivedate=12 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012125015/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/b5186097bad6b76cca256b3400819cd1|date=25 January 2002|ref=harv}}&lt;/ref&gt; ყველაზე დაბალი დარეგისტრირდა 1971 წლის 11 ივლისს  −10&amp;nbsp;°C,&lt;ref name=bom/&gt; ზამთარში ქალაქში ზოგჯერ მოდის თოვლი, მაგრამ როგორც წესი ის მალე დნება. სექტემბრიდან მარტის ჩათვლით ხდება [[ჭექა-ქუხილი]]. წვიმის მაქსიმალური რაოდენობა მოდის გაზაფხულზე და ზაფხულში.

=== ქალაქის დაგეგმარება ===
კანბერა აშენებულია ქალაქის გეგმის საფუძველზე, რომელიც შეიმუშავა XX საუკუნის ერთ-ერთმა დიდმა ამერიკელმა არქიტექტორმა [[უოლტერ გრიფინი|უოლტერ გრიფინმა]] .{{sfn|Wigmore|1971|pp=60-63}} ქალაქის ცენტრს აქვს რადიალური და რგოლური ქუჩების სისტემა და დაკვალულია ორ პერპენდიკულარულ ღერძზე: წყლის ღერძი, რომელიც გაჭიმულია ბერლი-გრიფინის ტბის გასწვრივ,{{sfn|Wigmore|1971|p=67}} და სახმელეთო ღერძი, რომელიც გაჭიმულია პარლამენტის შენობიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ანზაკ-პარეიდის  ქუჩის გასწვრივ ეინსლის მთის ძირას არსებული ავსტრალიის სამხედრო მემორიალამდე. ტერიტორია, რომელიც ცნობილია როგორც პარლამენტის სამკუთხედი, ჩამოყალიბებულია სამი ღერძით: პირველი გაჭიმულია კეპიტალ-ჰილიდან, სადაც მდებარეობს პარლამენტის შენობა, თანამეგობრობის ავენიუს  გასწვრივ სიტი-ჰილის გარშემო არსებულ საქმიანი ცენტრისკენ, მეორე - კონსტიტუციის ავენიუს  გასწვრივ დიფენსის ოლქისკენ  რასელ-ჰილზე, მესამე - კინგზის ავენიუს გასწვრივ კეპიტალ-ჰილთან.{{sfn|Universal Publishers|2007|pp=10-120}}

კანბერისა დანარჩენი ნაწილის დაგეგმარება იწყება სამი შემაღლებული ადგილიდან, რომლებიც გარს აკრავენ ქალაქს: ეინსლის, ბლექ-მაუნტინის{{sfn|Wigmore|1971|p=64}} და ბიმბერის{{sfn|Wigmore|1971|p=64}} მთებიდან.

[[ფაილი:Inner-canberra 01MJC.png|left|thumb|250px|კანბერის ცენტრალური ნაწილი ძირითადად აშენებულია გრიფინის გეგმის საფუძველზე (მაგალითად, „პარლამენტის სამკუთხედი“).]]

კანბერის საქალაქო ნაწილს აქვს ზონური სტრუქტურა: მასში გამოყოფილია ოლქები, ქალაქის ცენტრები, ქალაქ-თანამგზავრები, საწარმოო რაიონები და სოფლები. ქალაქი დაყოფილია შვიდ ოლქად, რომელთაგან თითოეული იყოფა რაიონებად და აქვს საკუთარი კომერციული და საზოგადოებრივი ცენტრი.{{sfn|Universal Publishers|2007|pp=10-60}} ოლქებში ადამიანებით დასახლება მოხდა შემდეგი თანმიმდევრობით:
* [[ჩრდილოეთი კანბერა]]: ოლქი დასახლდა 1920-1930-იან წლებში და შემდგომში გაფართოვდა 1960-იან წლებამდე. დღეისათვის შედგება 14 რაიონისაგან.{{sfn|Gibbney|1988|pp=110-200}}
* [[სამხრეთი კანბერა]]: ოლქი დასახლდა 1920-დან 1960-იან წლებში. შედგება 12 რაიონისაგან.
* [[უოდენ-ველი]] ): პირველად დასახლდა 1963 წელს. შედგება 12 რაიონისაგან.{{sfn|Sparke|1988|p=180}}
* [[ბელკონენი]]: პირველად დასახლდა 1967 წელს. შედგება 25 რაიონისაგან.{{sfn|Sparke|1988|p=180}}
* [[უესტონი-კრიკი]]: პირველად დასახლდა 1969 წელს. შედგება 8 რაიონისაგან.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wccc.com.au/Pages/aboutweston.php |title=About Weston Creek, Canberra |publisher=Weston Creek Community Council |accessdate=23 April 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6970DL7Ok?url=http://www.wccc.com.au/Pages/aboutweston.php |archivedate=12 ივლისი 2012 }}&lt;/ref&gt;
* [[ტაგერანონგი]]: პირველად დასახლდა 1974 წელს. შედგება 19 რაიონისაგან.{{sfn|Fitzgerald|1987|p=167}}
* [[განგალინი]]: პირველად დასახლდა 1990-იან წლებში. დღეისათვის შედგება 7 რაიონისაგან, იგეგმება გაფართოება.

ჩრდილოეთ კანბერისა და სამხრეთ კანბერის ოლქების დიდი ნაწილი აშენდა უოლტერ გრიფინის გეგმის საფუძველზე{{sfn|Wigmore|1971|p=64}}{{sfn|National Capital Development Commission|1988|p=17}}. 1967 წელს ეროვნული დედაქალაქის განვითარების კომისიამ მიიღო ეგრეთ წოდებული „Y-გეგმა“, კანბერის მომავალი საქალაქო განვითარების გეგმა მთელი რიგი სავაჭრო და კომერციული ტერიტორიების გარშემო, ცნობილი როგორც ქალაქის ცენტრები და ერთმანეთთან ჩქაროსნული ავტოსტრადებით შეერთებული, რომელთა მდებარეობა გვაგონებს ასო Y-ს: Y-ის საფუძველში დევს ტაგერანონგის ოლქი, ხოლო დაბოლოებებში -ბელკონენი და განგალინი{{sfn|Sparke|1988|pp=154-155}}. კანბერის განვითარება, მათ შორის, საქალაქო დაგეგმარება და მიწადსარგებლობა, იმყოფება მთავრობის სრული კონტროლის ქვეშ. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მთელი მიწა ეროვნული მთავრობისაგან აღებულია არენდაში 99 წლიანი ვადით{{sfn|Sparke|1988|pp=154-155}}.

ქალაქის უმრავლეს რაიონებში არსებობენ საკუთარი მაღაზიები და, იმავე დროს, მდებარეობენ უფრო მსხვილი სავაჭრო ცენტრებიდან სიახლოვეს, რომელიც ემსახურება რამდენიმე ერთმანეთის მოსაზღვრე რაიონებს. კომუნალური სამსახურები და სკოლები ხშირად მდებარეობენ ადგილობრივი მაღაზიების ან სავაჭრო ცენტრების სიახლოვეს. კანბერის ბევრ რაიონს სახელი დარქმეული აქვს ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრების, ქვეყნის ცნობილი მოქალაქეების, ადრეული დასახლებულების პატივსაცემად ან გამოყენებულია სახელები, რომლებიც წარმოშობილები არიან ავსტრალიელი აბორიგენების ენებიდან&lt;ref name=name&gt;{{cite web|url=http://www.actpla.act.gov.au/tools_resources/maps_land_survey/place_names/place_name_processes|title=Place name processes|publisher=ACT Planning &amp; Land Authority|date=11 May 2009|accessdate=10 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130419123735/http://www.actpla.act.gov.au/tools_resources/maps_land_survey/place_names/place_name_processes|archivedate=19 April 2013}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქის ცალკეული რაიონების ქუჩებს აქვთ განსაზღვრული თემატიკა, მაგალითად, ქუჩები პეიჯის რაიონში ატარებენ ცნობილი ბიოლოგებისა და ნატურალისტების სახელებს, ხოლო დაფის რაიონში-ავსტრალიის დამბებისა და კაშხლების სახელებს. უცხოური სახელმწიფოების დიპლომატიური მისიები ძირითადად მდებარეობენ იარალამლას, დიკინის  და ო’მალის რაიონებში. ქალაქის სამი სამრეწველო რაიონებია: ფიშუიკი, მიტჩელი და ჰიუმი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.australianhumanitiesreview.org/archive/Issue-September-2000/johnston.html|last=Johnston|first=Dorothy|title=Cyberspace and Canberra Crime Fiction|date=September 2000|work=Australian Humanities Review|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110107064831/http://www.australianhumanitiesreview.org/archive/Issue-September-2000/johnston.html|archivedate=7 იანვარი 2011}}&lt;/ref&gt;

{{პანორამა|Canberra From Black Mountain Tower.jpg|1250პქ|&lt;center&gt;კანბერას პანორამა&lt;/center&gt;}}

== ისტორია ==

=== ევროპელებამდელი პერიოდი ===
ევროპელების დასახლებების გამოჩენამდე თანამედროვე კანბერის ტერიტორიაზე სეზონურად ცხოვრობდნენ [[ნგუნავალი]] და [[ვალგალუ]]ს [[ავსტრალიელი აბორიგენები]]ს ტომები&lt;ref name=&quot;Gillespie84&quot;&gt;{{cite book|last=Gillespie|first=Lyall|title=Aborigines of the Canberra Region|publisher=Wizard (Lyall Gillespie)|location=Canberra|year=1984|pages=1–25|isbn=0-9590255-0-2}}&lt;/ref&gt;. ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიწებზე დასახლებულნი იყვნენ [[ნგარიგო]]ს ტომები, ჩრდილოეთით - [[გუნდუნგურა]]ს ტომები, სანაპიროზე - [[იუინი]]სა და დასავლეთით - [[ვირატიური]]ს ტომები. არქეოლოგიური მონაცემების საფუძველზე, თანამედროვე კანბერის რაიონი ადამიანებით დასახლდა დაახლოებით 21 000 წლის წინ&lt;ref&gt;{{citation|last1=Flood|first1=J. M.|last2=David|first2=B.|last3=Magee|first3=J.|last4=English|first4=B.|year=1987|title=Birrigai: a Pleistocene site in the south eastern highlands|journal=Archaeology in Oceania|volume=22|pages=9–22}}&lt;/ref&gt;.

=== პირველი ევროპული დასახლებები ===
კანბერის ტერიტორიის ევროპული გამოკვლევები და დასახლება დაიწყო 1820-იანი წლების დასაწყისში&lt;ref&gt;{{citation|url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/canberra-australias-capital-city|publisher=Australian Government|title=Canberra - Australia's capital city|date=4 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140212004359/http://www.australia.gov.au/about-australia/australian-story/canberra-australias-capital-city|archivedate=12 თებერვალი 2014|url-status=live|accessdate=12 თებერვალი 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140212004359/http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/canberra-australias-capital-city |date=12 თებერვალი 2014 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Fitzgerald|1987|p=5}}{{sfn|Gillespie|1991|pp=3-8}}. 1820 წლიდან 1824 წლამდე პერიოდში ჩატარდა ოთხი ექსპედიცია.{{sfn|Fitzgerald|1987|p=5}}{{sfn|Gillespie|1991|pp=3-8}} თეთრკანიანთა დასახლება კანბერის რაიონში თარიღდება 1823 წლით, როდესაც ჯოშუა ჯონ მურის დაქირავებულმა მუშებმა, თანამედროვე ნახევარკუნძულ ექტონის ტერიტორიაზე ააშენეს სასახლე და ცხვრების ფერმა{{sfn|Gillespie|1991|p=9}}. ოფიციალურად ეს ტერიტორია მათ იყიდეს 1826 წელს და დაარქვეს „Canberry“&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article29891172|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728133212/http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/29891172|url-status=live|archivedate=28 ივლისი 2013|title=LETTERS.|newspaper=The Sydney Morning Herald (NSW : 1842 - 1954)|location=NSW|date=31 January 1934|accessdate=8 October 2012|page=6|publisher=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;. XIX საუკუნის განმავლობაში ევროპელი მოსახლეობის რაოდენობა კანბერის რაიონში ნელ-ნელა იზრდებოდა{{sfn|Gibbney|1988|p=48}}. პირველმოსახლეთა შორის იყო პირველი სიდნეელი ვაჭრის რობერტ კემპბელის ოჯახი, ვისი ქვის სახლი შემდგომში გახდა [[სამეფო სამხედრო კოლეჯი (დანტრუნი)|სამეფო სამხედრო კოლეჯი]] [[დანტრუნი]]ს რაიონში{{sfn|Fitzgerald|1987|p=9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dha.gov.au/publications/australian-capital-territory.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120318062335/http://www.dha.gov.au/publications/australian-capital-territory.pdf|archivedate=18 March 2012|title=The Royal Military College, Duntroon|publisher=Defence Housing Australia|page=81|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;. კემპბელების ოჯახი ასპონსორებდა დასახლებას, სამუშაოთი უზრუნველყოფდა კანბერის სხვა ოჯახებს, რომლებიც ამუშავებდნენ მათ მიწებს, მაგალითად, თანამედროვე კანბერის თანამგზავრ ქალაქ [[ვიტანგერა]]ში{{sfn|Gibbney|1988|pp=87-95}}. სხვა ცნობილ პირველდასახლებულებს შორის იყო მარის და გიბსის ოჯახები, რომლებიც 1830-იანი წლებიდან 1881 წლის ჩათვლით ფლობდნენ [[იარალამლა]]ს სასახლეს (დღეისათვის [[ავსტრალიის გენერალ-გუბერნატორი]]ს რეზიდენცია). უძველესი საზოგადოებრივი შენობა, რომელიც შენარჩუნებულია ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, [[იოანე ნათლისმცემელი|იოანე ნათლისმცემლის]] [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] [[ეკლესია (ნაგებობა)|ეკლესიაა]], რომელიც მდებარეობს რიდის შემოგარენში{{sfn|Sparke|1988|p=116}}{{sfn|Fitzgerald|1987|p=17}} და ნაკურთხი 1845 წელს&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.australiancemeteries.com/act/stjohns.htm|last=Weatherill|first=David|year=2007|title=Church of St John the Baptist Cemetery|publisher=The Heraldry &amp; Genealogy Society of Canberra|accessdate=7 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403094643/http://www.australiancemeteries.com/act/stjohns.htm|archivedate=3 აპრილი 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. ეკლესიის შემოგარენის სასაფლაოზე კანბერის პირველი გზამკვლევის მრავალი საფლავია. მოსახლეობაში ევროპელთა წილის ზრდის ფონზე ავსტრალიელი აბორიგენების რაოდენობა მცირდებოდა შემოტანილი ავადმყოფობების - ძირითადად [[ოსპა|ოსპის]]ა და [[წითელა]]ს გამო.''

=== ავსტრალიის დედაქალაქის საკითხი ===
რაიონის ცხოვრებაში ძირფესვიანი ცვლილებები, რომელიც ჯერ იყო [[ახალი სამხრეთი უელსი]]ს შტატის სოფელი, ხოლო შემდგომ გახდა ეროვნული დედაქალაქი, დაიწყო [[ავსტრალიის ფედერაცია|ავსტრალიის ფედერაციის]] საკითხზე დებატებით XIX საუკუნის ბოლოს.{{sfn|Fitzgerald|1987|p=92}} ხანგრძლივი კამათის შემდეგ თემაზე, თუ რომელი ქალაქი უნდა ყოფილიყო ქვეყნის დედაქალაქი, [[სიდნეი]] ან [[მელბურნი]], ბოლოს მიაღწიეს კომპრომისს: ახალი დედაქალაქი უნდა აშენებულიყო ახალი სამხრეთი უელსის შტატში იმ პირობით, რომ მისი ტერიტორია არ იქნებოდა სიდნეიდან 160 კმ-ზე ახლოს, ხოლო მელბურნი დედაქალაქის მშენებლობის დროს უნდა გამხდარიყო ქვეყნის დროებითი დედაქალაქი&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Oxford Companion to Australian History|editor1-last=Davison|editor1-first=Graeme|editor2-last=Hirst|editor2-first=John|editor3-last=Macintyre|editor3-first=Stuart|year=1998|publisher=Oxford University Press|pages=464–465, 662–663|isbn=9780195535976|ref=harv}}&lt;/ref&gt;. კანბერის რაიონი 1908 წელს შეირჩა სამთავრობო ტოპოგრაფ [[ჩარლზ სკრივენერი]]ს მიერ ჩატარებული კვლევების შემდეგ.{{sfn|Fitzgerald|1987|p=93}} ახალი სამხრეთი უელსის შტატის მთავრობამ ფედერალური დედაქალაქის ტერიტორია (როგორც ის შემდგომ იწოდება) გადასცა ფედერალურ მთავრობას.

=== მომავალი დედაქალაქის დაგეგმარება და მშენებლობა ===
1910 წლის 1 იანვარს მომავალი დედაქალაქის საუკეთესო დიზაინზე ჩატარებული საერთაშორისო კონკურსის შემდეგ [[ავსტრალიის შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი|ავსტრალიის შინაგან საქმეთა დეპარტამენტმა]] შეარჩია [[უოლტერ გრიფინი]]ს და [[მერიონ გრიფინი]]ს პროექტი, ხოლო უკვე 1913 წელს უოლტერ გრიფინი დაინიშნა ფედერალური დედაქალაქის პროექტირებისა და დიზაინის დირექტორად და მალევე დაიწყო მშენებლობა{{sfn|Wigmore|1971|p=63}}. 1913 წლის 12 მარტს ქალაქს ოფიციალურად ეწოდა თანამედროვე დასახელება{{sfn|Gillespie|1991|p=303}}&lt;ref&gt;{{citation|url=http://aso.gov.au/titles/historical/naming-federal-capital/clip3/|archivedate=17 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140217062840/http://aso.gov.au/titles/historical/naming-federal-capital/clip3/|url-status=live|publisher=National Film and Sound Archive|work=Australian Screen|title=Naming the Federal Capital of Australia|year=1913|accessdate=12 თებერვალი 2015}}&lt;/ref&gt;. ეს გააკეთა ლედი დენმანმა, ავსტრალიის მაშინდელი გენერალ-გუბერნატორის - ლორდ [[ტომას დენმანი]]ს ცოლმა{{sfn|Fitzgerald|1987|p=103}}{{sfn|Australian Bureau of Statistics|1963}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=Px7vFz9HIK0|title=View Naming the Federal Capital of Australia|date=12 March 1913}}&lt;/ref&gt;. ცერემონია გაიმართა კურაჯონგის ბორცვზე, რომელზეც შემდგომში აშენდა ავსტრალიის პარლამენტის შენობა{{sfn|Fitzgerald|1987|p=105}}. [[კამბერის დღე]]ს ყოველწლიურად აღნიშნავენ ქალაქში და ავსტრალიის ფედერალურ ტერიტორიაზე მარტის მეორე ორშაბათს&lt;ref name=canb&gt;{{cite web|url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/canberra/|title=Canberra – Australia's capital city|publisher=Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts|date=4 February 2010|accessdate=23 April 2010|archivedate=10 აპრილი 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110410090632/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/canberra/}}&lt;/ref&gt;.

=== ქალაქის არამდგრადი განვითარება ===
ფედერალური მთავრობა გადავიდა კანბერაში 1927 წლის 9 მაისს, ქვეყნის პარლამენტის დროებითი შენობის გახსნის დღეს{{sfn|Fitzgerald|1987|p=130}}&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://moadoph.gov.au/blog/witness-to-history-the-opening-of-the-provisional-parliament-house-in-1927/|title=Witness to history: the opening of the Provisional Parliament House in 1927|publisher=Museum of Australian Democracy at Old Parliament House|author=Museum of Australian Democracy at Old Parliament House|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513125119/http://moadoph.gov.au/blog/witness-to-history-the-opening-of-the-provisional-parliament-house-in-1927/|date=12 April 2010|archivedate=13 May 2013|ref=harv}}&lt;/ref&gt;. ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი, [[ბრიუს სტენლი]] {{sfn|Wigmore|1971|p=101}}, ოფიციალურად დასახლდა თავის რეზიდენციაში ამ ამბიდან რამდენიმე დღით ადრე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/bruce/spouse.aspx|title=Ethel Bruce – Stanley Melbourne Bruce – Australia's PMs – Australia's Prime Ministers|publisher=National Archives of Australia|accessdate=23 April 2010|archivedate=11 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140211195353/http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/bruce/spouse.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. ქალაქის დაგეგმილი განვითარება მნიშვნელოვნად შენელდა 1930-იანი წლების [[დიდი დეპრესია|დიდი დეპრესიისა]] და [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს{{sfn|Wigmore|1971|pp=125-128}}. ზოგიერთი პროექტები, მაგალითად, [[კათოლიციზმი|კათოლიკური]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] მონასტრების შენობები, ამ წლებში ვერ აშენდა.

=== კანბერის განვითარება მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ===
ქალაქის განვითარება დაჩქარდა მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ, ამასთან დედაქალაქი გასცდა განვითარების საწყისი გეგმის საზღვრებს{{sfn|Wigmore|1971|pp=125-128}}. ომის შემდეგ კანბერაში მელბურნიდან გადმოვიდა რამდენიმე სამინისტრო სახელმწიფო მომსახურე პერსონალთან ერთად{{sfn|Sparke|1988|p=6}}{{sfn|Sparke|1988|pp=1-3}}. იმავდროულად მთავრობის დახმარებით დაიწყო საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა, ქალაქის გაზრდილი მოსახლეობის საცხოვრებელი ადგილებით დასაკმაყოფილებლად. კანბერის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილის მშენებლობა დამთავრდა 1950-იანი წლებისთვის, უოდენ-ველისა და ბელკონენის ოლქების 1960-იანი წლების შუაში და ბოლოში. 1964 წელს დამთავრდა ხელოვნური ტბის [[ბერლი-გრიფინი]]ს მშენებლობა{{sfn|Sparke|1988|pp=130-140}}.

1972 წლის 27 იანვარს პარლამენტის წინ გაიშალა ავსტრალიელი აბორიგენების კარვების საელჩო მკვიდრი მოსახლეობის უფლებებისა და მიწის საკითხებზე ყურადღების მიქცევის მიზნით. 1988 წლის 9 მაისს გაიხსნა ავსტრალიის პარლამენტის ახალი შენობა, უფრო ფართე ვიდრე წინა. 1988 წლის დეკემბერში ავსტრალიის პარლამენტის შესახებ მიღებული კანონის შემდეგ [[ფედერალური ტერიტორია (ავსტრალია)|ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორია]] გახდა მთლიანად თვითმართვადი წარმონაქმნი{{sfn|Sparke|1988|p=116}}{{sfn|Fitzgerald|1987|p=138}}. 1989 წლის თებერვალში ჩატარდა პირველი არჩევნები, და უკვე 1989 წლის 11 მაისს თავისი მუშაობა დაიწყო საკანონმდებლო ასამბლეამ 17 წევრის შემადგენლობით&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legassembly.act.gov.au/education/fact-sheets.asp?nav=factsheet02#1|title=Fact sheets|publisher=Legislative Assembly for the ACT|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329130619/http://www.legassembly.act.gov.au/education/fact-sheets.asp?nav=factsheet02|archivedate=29 March 2013}}&lt;/ref&gt;. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის პირველი მთავრობა ჩამოყალიბდა [[ავსტრალიის ლეიბორისტული პარტია|ავსტრალიის ლეიბორისტული პარტიის]] მიერ. მთავარი მინისტრი პირველად გახდა ქალი - [[როზმარი ფოლეტი]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=NSW boasts first female leadership team|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-national/nsw-boasts-first-female-leadership-team-20091204-k94l.html|newspaper=The Sydney Morning Herald|publisher=Fairfax Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120515212717/http://news.smh.com.au/breaking-news-national/nsw-boasts-first-female-leadership-team-20091204-k94l.html|archivedate=15 May 2012|date=3 December 2009|last=Jerga|first=Josh|accessdate=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;

2003 წლის 18 იანვარს კანბერის ზოგიერთი რაიონი ძლიერ დაზარალდა ტყის ხანძრებით, რის შედეგადაც დაიღუპა ოთხი ადამიანი, ხოლო 491 შენობა, მთავარი საკვლევი [[ტელესკოპი]] და [[ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტი]]ს [[ობსერვატორია|ობსერვატორიის]] ლაბორატორია სტრომლოს მთაზე მთლიანად განადგურდა.&lt;ref name=&quot;Doogan&quot;&gt;{{cite book|last=Doogan|first=Maria|title=The Canberra Firestorm: Inquests and inquiry into four deaths and four fires between 8 and 18 January 2003|publisher=ACT Coroners Court|location=Canberra|accessdate=7 June 2010|date=December 2006|volume=1|url=http://www.courts.act.gov.au/BushfireInquiry/The_Canberra_Firestorm_Report/The%20Canberra%20Firestorm%20%28VOL%20I%29%20%28chapter%201%29.pdf|archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20090516030249/http://www.courts.act.gov.au/bushfireinquiry/The_Canberra_Firestorm_Report/The%20Canberra%20Firestorm%20(VOL%20I)%20(chapter%201).pdf|archivedate=16 მაისი 2009|access-date=13 თებერვალი 2015|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20090516030249/http://www.courts.act.gov.au/bushfireinquiry/The_Canberra_Firestorm_Report/The%20Canberra%20Firestorm%20(VOL%20I)%20(chapter%201).pdf|archive-date=16 მაისი 2009}}&lt;/ref&gt;

== საქალაქო მმართველობა ==
ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიაზე კანბერის ფარგლებს გარეთ არ არის დიდი სოფლის მსგავსი დასახლებული პუნქტები&lt;ref name=govt&gt;{{cite web|url=http://www.legassembly.act.gov.au/education/role-of-the-assembly.asp|publisher=Legislative Assembly for the ACT|year=2010|title=Role of the Assembly|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527141718/http://www.legassembly.act.gov.au/education/role-of-the-assembly.asp|archivedate=27 მაისი 2010}}&lt;/ref&gt;. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის საკანონმდებლო ასამბლეა ერთდროულად საქალაქო საბჭოცაა და ტერიტორიული მთავრობაც. ასამბლეა შედგება 17 წევრისაგან, რომლებიც არჩეულია სამ ოლქში პროპორციული წარმომადგენლობის საფუძველზე&lt;ref name=state_el&gt;{{cite web|title=Past Election Results|url=http://www.abc.net.au/elections/act/2008/guide/pastelections.htm|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;. ეს ოლქებია მოლონგლო, კინინდერა და ბრინდაბელა, რომლებსაც წარადგენენ შესაბამისად შვიდი, ხუთი და ხუთი დეპუტატი&lt;ref&gt;{{cite web|title=Election Summary|url=http://www.abc.net.au/elections/act/2008/guide/summary.htm|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=13 January 2010}}&lt;/ref&gt;. მთავარი მინისტრი ირჩევა საკანონმდებლო ასამბლეის წევრების მიერ. შემდგომში ის ნიშნავს ოთხ მინისტრს, რომლებიც მთავარ მინისტრთან ერთად ქმნიან აღმასრულებელ ორგანოს, რომელსაც არაოფიციალურად ჰქვია „''კაბინეტი'“'&lt;ref name=govt/&gt;.

ავსტრალიის ეროვნული მთავრობა ზოგიერთ სფეროში კონტროლს უწევს ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მთავრობის მოღვაწეობას. ადმინისტრაციულ სფეროში ეს ჩნდება ეროვნული დედაქალაქის ოფიციალური ორგანოს მუშაობისას{{sfn|Sparke|1988|p=289}},&lt;ref name=1948act&gt;{{cite web|title=ACT Representation (House of Representatives) Act 1974 (Cth)|publisher=National Archives of Australia|url=http://www.foundingdocs.gov.au/item.asp?sdID=116|accessdate=29 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012104320/http://foundingdocs.gov.au/item.asp?sdID=116|archivedate=12 ოქტომბერი 2009}}&lt;/ref&gt; რომელიც პასუხისმგებელია კანბერის იმ რაიონების დაგეგმაზე და განვითარებაზე, რომლებსაც აქვთ სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობა ან იმყოფებიან გრიფინის გეგმის საზღვრებში, მაგალითად, „პარლამენტის სამკუთხედი“, ძირითადი მისასვლელი გზები, რაიონები, სადაც მთავრობამ თავისთვის შეინარჩუნა საკუთრების უფლება, ან აუშენებელი ბორცვები და მთის ქედები, რომლებიც ქმნიან [[კანბერის ბუნებრივი პარკი]]ს ნაწილს.&lt;ref name=nca&gt;{{cite web|url=http://www.nationalcapital.gov.au/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=315&amp;Itemid=284|title=Administration of National Land|publisher=National Capital Authority|year=2008, 18 December|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationalcapital.gov.au/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=312&amp;Itemid=281|title=Capital Works Overview|year=2008, 23 October|publisher=National Capital Authority|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationalcapital.gov.au/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=314&amp;Itemid=283|title=Maintenance and Operation of Assets|publisher=National Capital Authority|year=2008, 23 October|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;. ეროვნულმა მთავრობამ ასევე შეინარჩუნა კონტროლის ზოგიერთი ხარისხი ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის საკანონმდებლო ასამბლეაზე. ფედერალური მთავრობის კომპეტენცია რეგლამენტირებულია 1988 წლის ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის შესახებ კანონის მდგომარეობებით&lt;ref&gt;{{cite web|title=Australian Capital Territory (Self-Government) Act 1988|publisher=Australasian Legal Information Institute|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/acta1988482/|accessdate=19 January 2010}}&lt;/ref&gt;. ეს კანონი ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის კონსტიტუციაა და აწესებს რეგლამენტს მის მიერ კონტროლირებად მთელ რიგ საკითხებზე (მათ შორის, საკანონმდებლო ასამბლეის ხელისუფლების მოცულობას)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/acta1988482/sch4.html|title=Australian Capital Territory (Self-Government) Act 1988. Schedule 4|publisher=Australasian Legal Information Institute|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;.

ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მთავრობასთან შეთანხმებით, ქალაქში პოლიციურ ფუნქციებს ახორციელებს [[ავსტრალიის ფედერალური პოლიცია]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afp.gov.au/recruitment/faqs/frequently_asked_questions_sworn.html#general|title=Frequently Asked Questions|date=19 November 2009|publisher=Australian Federal Police|accessdate=21 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100103094447/http://www.afp.gov.au/recruitment/faqs/frequently_asked_questions_sworn.html|archivedate=3 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=afpact&gt;{{cite web|url=http://www.afp.gov.au/act.html|title=ACT Policing|publisher=Australian Federal Police|date=16 March 2010|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100127071930/http://www.afp.gov.au/act.html|archivedate=27 January 2010}}&lt;/ref&gt;. სხვადასხვა სისხლის სამართლის საქმეების განხილვა ტარდება ან ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მაგისტრატულ სასამართლოებში, ან ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის უმაღლეს სასამართლოში (განსაკუთრებით საშიში დანაშაულებების). ბრალდებულები იმყოფებიან წინასწარი პატიმრობის სახლში ბელკონენში. 2008 წლის მდგომარეობით ავსტრალიის ფედერალურ ტერიტორიაზე ციხეები არ იყო (ციხე მშენებლობის სტადიაშია), ამიტომ დაპატიმრებულები თავის სასჯელს იხდიან [[ახალი სამხრეთი უელსი]]ს შტატში. სამოქალაქო და სხვა არაკრიმინალური საქმეები განიხილება მცირე პრეტენზიების ტრიბუნალზე და საოჯახო სასამართლოზე.

== დემოგრაფია ==
2013 წლის მდგომარეობით კანბერის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 381 488 ადამიანს&lt;ref name=ABSERP13&gt;{{Cite web|publisher=Australian Bureau of Statistics|title=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2012-13: ESTIMATED RESIDENT POPULATION, States and Territories - Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs)|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2012-13~Main+Features~Main+Features|date=3 April 2014|accessdate=8 April 2014}} ERP at 30 June 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=3218-0&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2012~Main+Features~Main+Features?OpenDocument|title=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2012|publisher=Bureau of Statistics|date=20 August 2013|accessdate=24 January 2014|archivedate=12 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140212093500/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2012~Main+Features~Main+Features?OpenDocument|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვეა - 428 ადამიანი კმ²-ზე (შედარებით დიდი ციფრია ავსტრალიის სხვა ქალაქებთან შედარებით). 2001 წლის აღწერის თანახმად, ქალაქის მოსახლეობის 1,2 %-ს შეადგენდნენ [[ავსტრალიელი აბორიგენები]], ხოლო 21,6 % -დაიბადა ავსტრალიის ფარგლებს გარეთ&lt;ref name=&quot;2001census&quot;&gt;[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@census.nsf/4079a1bbd2a04b80ca256b9d00208f92/c14016d789559de7ca256bbf0001c9f0!OpenDocument კანბერა — ქალაქის ძირითადი ციფრები და მონაცემები. — 2001 წლის აღწერა. Bureau of Statistics 2002. {{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225103710/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@census.nsf/4079a1bbd2a04b80ca256b9d00208f92/c14016d789559de7ca256bbf0001c9f0!OpenDocument |date=2015-02-25 }}&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;. საზღვარგარეთ დაბადებულ ადამიანთა დიდი ნაწილის მშობლიური მხარე ინგლისურენოვანი ქვეყნებია, უპირველეს ყოვლისა, [[დიდი ბრიტანეთი]] და [[ახალი ზელანდია]]. იმიგრანტების დიდი ნაწილი წარმოშობით [[გერმანია|გერმანიიდან]], [[იტალია|იტალიიდან]] და [[ვიეტნამი]]დან არიან. უკანასკნელ წლებში იზრდება [[აღმოსავლეთი აზია|აღმოსავლეთი]] და [[სამხრეთი აზია|სამხრეთი აზიის]] ქვეყნებიდან ჩამოსული ხალხის წილი&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20031122062029/http://www.cmd.act.gov.au/demography/multicultural/pdfs/chapter_02.pdf Chapter 2 Multicultural Population] ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მთავრობა. 2003 წელი. მრავალეროვანი კანბერის სოციალური და დემოგრაფიული პროფილი {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. კანბერის მოსახლეობის უმრავლესობისთვის მშობლიური ენაა [[ინგლისური ენა|ინგლისური]]; ბევრმა იცის [[ჩინური ენა|ჩინური]], [[იტალიური ენა|იტალიური]], [[ხორვატული ენა|ხორვატული]] და [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] ენები.

კანბერის მოსახლეობა შედარებით ახალგაზრდაა. ქალაქის მოსახლეობის საშუალო ასაკი შეადგენს 32 წელს, და მოსახლეობის მხოლოდ 8,3 %-ია - 65 წელზე უფროსი ადამიანი&lt;ref name=&quot;2001census&quot; /&gt;. 1996 წლიდან 2001 წლის ჩათვლით მოსახლეობის 61,9 % ჩავიდა კანბერაში ან გავიდა ქალაქიდან, რაც მეორე ყველაზე მაღალი მობილურობის დონეა ავსტრალიის სხვა შტატების დედაქალაქებს შორის&lt;ref&gt;[http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/812343b3e6694d5dca256d3c0001f4c9?OpenDocument მოსახლეობის მობილურობა. ავსტრალიის დემოგრაფიული მონაცემები, 2003 წელი. Australian Bureau of Statistics. {{ref-en}}]&lt;/ref&gt;. 2013 წლის მაისის მდგომარეობით ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მოსახლეობის 25-დან 64 წლამდე ასაკის 45 %-ს ჰქონდა [[ბაკალავრი]]ს შესაბამისი განათლების მომზადების დონე, რაც ეროვნულ მაჩვენებელზე მაღალია, რომელიც შეადგენს 29 %-ს&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=29 November 2013|accessdate=6 February 2014|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DetailsPage/6227.0.55.003May%202013?OpenDocument|title=6227.0.55.003 - Education and Work, Australia - Additional data cubes, May 2013}}&lt;/ref&gt;. კანბერის მოსახლეობის დაახლოებით 44 % საკუთარ თავს თვლის [[ქრისტიანობა|ქრისტიანად]] (ან [[კათოლიციზმი|კათოლიკად]], ან [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანად]]), მოსახლეობის 3 %-ზე ნაკლები სხვა რელიგიების აღმსარებელია, 29 % [[ათეიზმი|ათეისტია]]&lt;ref name=&quot;2001census&quot; /&gt;.

2012 წლის მდგომარეობით ყველაზე უფრო ტიპური სახის დანაშაულია: საკუთრების ხელყოფა, არაკანონიერი შეღწევა შენობებში და ავტომობილების ქურდობა. მკვლელობების და მასთან დაკავშირებული დანაშაულებების, ასევე თავდასხმის და გაუპატიურების რაოდენობა საერთოეროვნულ დონეზე დაბალია&lt;ref&gt;{{cite web|
publisher=Australian Bureau of Statistics|date=13 June 2013|accessdate=28 March 2014|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DetailsPage/4510.02012?OpenDocument|title=4510.0 - Recorded Crime - Victims, Australia, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
publisher=Australian Bureau of Statistics|date=17 December 2013|accessdate=28 March 2014|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3101.0Main+Features1Jun%202012?OpenDocument|title=3101.0 - Australian Demographic Statistics, Jun 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ეკონომიკა ==
2011 წლის მაისის მდგომარეობით [[უმუშევრობა|უმუშევრობის]] დონე კანბერაში შეადგენდა 3,4 %-ს, რაც საერთოეროვნული დონეზე დაბალია, რომელიც შეადგენს 5,1 %-ს&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1367.0~2012~Main%20Features~Unemployment%20Rate~9.4|title=1367.0 State and Territory Statistical Indicators - Unemplyment rate: ABS|date=12 June 2012|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=6 July 2012}}&lt;/ref&gt; (მიუხედავად იმისა, რომ ეკონომიკის ცალკეულ სექტორებში არსებობს სამუშაო ძალის უკმარისობა). კანბერაში უმუშევრობის დაბალი დონის და სახელმწიფო და კომერციულ სექტორებში მაღალი დასაქმების შედეგად სუფთა შემოსავლების ყველაზე დიდი დონეა ავსტრალიის ყველა შტატის დედაქალაქებს შორის&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Australian Bureau of Statistics|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Previousproducts/D1427AE6A791C71CCA2570D700081161?opendocument|title=ACT Stats, 2005|date=12 September 2005|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;. კანბერის მაცხოვრებლის ხელფასის კვირის საშუალო რაოდენობა შეადგენს AUD$ 1702, იმ დროს, როდესაც მთელ ავსტრალიაში ეს ციფრი შეადგენს AUD$ 1485,80&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=15 August 2013|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/6302.0Main%20Features1May%202013?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=6302.0&amp;issue=May%202013&amp;num=&amp;view=|title=6302.0 - Average Weekly Earnings, Australia, May 2013|accessdate=4 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021044653/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/6302.0Main%20Features1May%202013?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=6302.0&amp;issue=May%202013&amp;num=&amp;view=|archivedate=21 ოქტომბერი 2013}}&lt;/ref&gt;. ქალაქში საცხოვრებელი სახლის საშუალო ფასი 2009 წლის სექტემბერში შეადგენდა AUD$ 511 820, რაც დაბალია, ვიდრე [[სიდნეი]]ში, მაგრამ მაღალია ვიდრე [[მელბურნი|მელბურნში]] და [[პერთი|პერთში]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/10/29/2727042.htm|title=House prices surge as rate hike looms|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=13 May 2010|last=Janda|first=Michael|date=29 October 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|publisher=Real Estate Institute of Australia|url=http://www.reiaustralia.com.au/media/releases.asp|title=It’s official: the property market has cooled|date=9 September 2010|accessdate=7 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719140035/http://reiaustralia.com.au/media/releases.asp|archivedate=19 July 2008}}&lt;/ref&gt;. სახლის საშუალო ფასი 2006 წლის სექტემბერში შეადგენდა AUD$ 375 000&lt;ref name=&quot;Treasury-Snapshot&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.treasury.act.gov.au/snapshot/REIAMF.pdf |title=საკუთრების ბაზრის ფაქტები. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ხაზინა. 2006 წელი. ეკონომიკის ანგარიშგება, 2006 წლის სექტემბერი. {{ref-en}} |accessdate=2006-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060516072416/http://www.treasury.act.gov.au/snapshot/REIAMF.pdf |archivedate=2006-05-16 }}&lt;/ref&gt;, ხოლო 2006 წლის ნოემბერში - AUD$ 411 305&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.treasury.act.gov.au/snapshot/RESPROP.pdf |title=ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის საკუთრების ბაზრის ანგარიშგება. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ხაზინა. 2006 წელი. ეკონომიკის ანგარიშგება, 2006 წლის სექტემბერი. {{ref-en}} |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150405230432/http://treasury.act.gov.au/snapshot/RESPROP.pdf |archivedate=2015-04-05 }} ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის საკუთრების ბაზრის ანგარიშგება. ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ხაზინა. 2006 წელი. ეკონომიკის ანგარიშგება, 2006 წლის სექტემბერი. {{ref-en}}]&lt;/ref&gt;. კანბერაში საშუალო ყოველკვირეული საიჯარო გადასახადი მაღალია, ვიდრე ავსტრალიის ნებისმიერ სხვა შტატში ან ტერიტორიაზე&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Australian Bureau of Statistics|year=2004|title=Census of Population and Housing Australia in Profile A Regional Analysis|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/subscriber.nsf/log?openagent&amp;20320_2001.pdf&amp;2032.0&amp;Publication&amp;6E673B244F83579CCA257156007B9D31&amp;0&amp;2001&amp;16 January 2004&amp;Latest|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;. მაგალითად, 2014 წლის იანვარში მან კვირაში შეადგინა $410, რითაც ქალაქმა ქვეყანაში დაიკავა მესამე ადგილი სიძვირის მიხედვით&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.canberratimes.com.au/act-news/act-still-expensive-place-to-live-despite-fall-in-rent-prices-20140115-30vk8.html|date=16 January 2014|archivedate=8 მარტი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308020955/http://www.canberratimes.com.au/act-news/act-still-expensive-place-to-live-despite-fall-in-rent-prices-20140115-30vk8.html|publisher=Fairfax Media|newspaper=The Canberra Times|first=Meredith|last=Clisby|title=ACT still expensive place to live despite fall in rent prices|accessdate=13 თებერვალი 2015}}&lt;/ref&gt;.

ეკონომიკის ძირითადი სფეროებია სამთავრობო ადმინისტრირება და თავდაცვა, რომელშიც დაკავებულია კანბერის მოსახლეობის დაახლოებით 33,9 % (მთლიანად ის იძლევა ტერიტორიის [[მთლიანი შიდა პროდუქტი]]ს 29,8 %-ს)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gross State Product 2011–12|publisher=ACT Government Chief Minister and Treasury Directorate, Economics Branch|date=21 November 2012|url=http://www.treasury.act.gov.au/snapshot/GSP.pdf|archivedate=30 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130730233343/http://www.treasury.act.gov.au/snapshot/GSP.pdf|accessdate=17 September 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Industry of employment by place of work|publisher=ACT Government Chief Minister and Treasury Directorate|url=http://www.cmd.act.gov.au/policystrategic/actstats/profiles/act/placeofwork|date=28 June 2013|accessdate=17 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917060755/http://www.cmd.act.gov.au/policystrategic/actstats/profiles/act/placeofwork|archivedate=17 სექტემბერი 2013}}&lt;/ref&gt;. სახელმწიფო სექტორში დამსაქმებლებს შორის გამოირჩევიან თავდაცვის, ფინანსების, საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის სამინისტროები, ასევე ხაზინა. ავსტრალიის შეიარაღებული ძალების დაწესებულებების ნაწილი მდებარეობენ ქალაქში ან მისგან შორიახლოს. ფერბერნის ყოფილი სამხედრო ბაზა, რომელიც მდებარეობდა [[კანბერის საერთაშორისო აეროპორტი]]ს გვერდით გაიყიდა [[აეროპორტი]]ს ოპერატორებზე და დღეისათვის ემსახურება VIP კლიენტებს&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airforce.gov.au/raafmuseum/research/bases/fairbairn.htm|title=RAAF Museum Fairbairn|publisher=RAAF Museum|year=2009|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airforce.gov.au/raafmuseum/research/units/34sqn.htm|title=No 34 Squadron|publisher=RAAF Museum|year=2009|accessdate=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქში ასევე მდებარეობს [[პროგრამული უზრუნველყოფა|პროგრამული უზრუნველყოფის]] მთელი რიგი მწარმოებლები, რომლებიც ემსახურებიან სამთავრობო დაწესებულებებს: ''QSP, TOWER Software, RuleBurst'' და ''The Distillery''&lt;ref&gt;{{cite web|title=USFTA begins to reap results|date=15 January 2007|work=Australian Financial Review|last=Sutherland|first=Tracy|url=http://www.tradewatch.org.au/AUSFTA/Article43.html|accessdate=17 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091013075812/http://www.tradewatch.org.au/AUSFTA/Article43.html|archivedate=13 ოქტომბერი 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/australian-it/hp-bids-for-tower-software/story-e6frgamo-1111115951854|title=HP bids for Tower Software|last=Sharma|first=Mahesh|work=The Australian|date=2 April 2008|accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt;.

=== ტრანსპორტი ===
[[File:Canberra Airport Night.jpg|thumb|right|კანბერას საერთაშორისო აეროპორტი]]
კანბერაში გადაადგილების ძირითადი საშუალებაა [[ავტომობილი]]&lt;ref name=road&gt;{{cite web|url=http://www.aph.gov.au/house/committee/ncet/natcapauth/report/chapter9.pdf|title=Canberra's transport system|format=PDF|publisher=Parliament of Australia|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207011010/http://www.aph.gov.au/house/committee/ncet/natcapauth/report/chapter9.pdf|archivedate=7 February 2012}}&lt;/ref&gt;. ძველად გატარებული ქალაქმშენებლობის პოლიტიკა დადებითად აისახა არსებულ საგზაო სისტემაზე, რომელიც გამოირჩევა გზის საფარის მაღალი ხარისხით. კანბერის ოლქები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ავტოსტრადებით, სადაც მოძრაობის სიჩქარე შეზღუდულია 80-100 კმ/სთ-მდე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chiefminister.act.gov.au/media.php?v=5787&amp;s=29|title=Survey shows speeding at disputed camera site|publisher=Chief Minister's Department|date=17 July 2007|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928013134/http://www.chiefminister.act.gov.au/media.php?v=5787&amp;s=29|archivedate=28 სექტემბერი 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afp.gov.au/act/road_traffic/speeding.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091112054723/http://www.afp.gov.au/act/road_traffic/speeding.html|archivedate=12 November 2009|title=Speeding|publisher=Australian Federal Police|date=20 May 2008|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;. ოლქების უმრავლესობაში რაიონები ერთმანეთთან დაკავშირებულია მისასვლელი გზებით.

კანბერაში სახელმწიფო საავტობუსო გადამყვანია კომპანია „''Australian Capital Territory Internal Omnibus Network''“. ქალაქში და ახალი სამხრეთი უელსის მეზობელ რაიონებში კერძო გადამყვანებია „''Transborder Express''“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.transborder.com.au/index.php/about-us-bottom|title=About Us|publisher=Transborder Express|accessdate=25 February 2014}}&lt;/ref&gt; და „''Deane’s Buslines''“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.deanesbuslines.com.au/about-us|title=About Us|publisher=Deane's Buslines|accessdate=25 February 2014|archiveurl=https://archive.today/20140225133526/http://www.deanesbuslines.com.au/about-us|archivedate=25 თებერვალი 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.action.act.gov.au/About_ACTION/corporate|title=Corporate|publisher=ACTION|accessdate=25 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205171504/https://www.action.act.gov.au/About_ACTION/corporate|archivedate=5 თებერვალი 2014}}&lt;/ref&gt;. მიუხედავად ამისა საავტობუსო კავშირი არ სარგებლობს დიდი პოპულარობით ადგილობრივ მოსახლეობაში: ტრანსპორტის ამ სახეობით გადაადგილდება კანბერის მოსახლეობის მხოლოდ 4,6 %. მოსახლეობის 5,5 %-ს ურჩევნია სამუშაომდე მივიდეს ან ფეხით, ან [[ველოსიპედი]]თ&lt;ref name=&quot;2001census&quot; /&gt;. კერძო ავტობუსები აერთებენ კანბერას ახლომდებარე ქალაქებთან ახალ სამხრეთ უელსში. ქალაქში არსებობს [[ტაქსი]] (ძირითადი კომპანიები:„''Aerial Consolidated Transport''“ და „''Cabxpress''“)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/02/03/1839551.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110218043332/http://www.abc.net.au/news/stories/2007/02/03/1839551.htm|archivedate=18 February 2012|title=Taxi company 'not concerned' at losing monopoly|publisher=Australian Broadcasting Corporation|date=3 February 2007}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქი [[რკინიგზა|სარკინიგზო ხაზით]] შეერთებულია ავსტრალიის სხვა ქალაქებთან. კანბერის სარკინიგზო სადგური მდებარეობს კინგსტონის რაიონში. 1920 და 1922 წლებს შორის სარკინიგზო ხაზი კვეთს მდინარე მოლონგლოს და მიემართება ჩრდილოეთისაკენ, მაგრამ წყალდიდობის შემდეგ ის დაიკეტა და შემდგომში აღარასოდეს არ აღდგენილა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nswtrainlink.info/destinations/network|title=Network map|publisher=NSW TrainLink|accessdate=7 March 2014|archive-date=8 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140208234526/http://www.nswtrainlink.info/destinations/network}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Penguin Books Australia|2000|pp=20}}.

კანბერა მდებარეობს სიდნეიდან ავტომობილით ფედერალურ გზაზე (ეროვნული შოსე 23, სამი საათის სავალ მანძილზე{{sfn|Penguin Books Australia|2000|loc=inside cover}}, რომელიც დაკავშირებულია ეროვნულ შოსე 25-თან, და მელბურნიდან შვიდი საათის სავალ გზაზე ეროვნული შოსე 25-ით{{sfn|Penguin Books Australia|2000|loc=inside cover}}.

[[Qantas]]-ის და [[Virgin Australia]]-ის ავიაკომპანიების მიერ [[კანბერა (აეროპორტი)|კანბერის]] [[აეროპორტი]]დან ხორციელდება მხოლოდ შიდა ავიაგადაფრენები [[სიდნეი]]მდე, [[მელბურნი|მელბურნამდე]], [[ბრიზბენი|ბრიზბენამდე]], [[ადელაიდა]]მდე და [[პერთი|პერთამდე]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.canberraairport.com.au/travellers/flight-information/where-we-fly/|title=Where We Fly|publisher=Canberra Airport|accessdate=7 მაისი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404111244/http://www.canberraairport.com.au/travellers/flight-information/where-we-fly/|archivedate=2014-04-04}}&lt;/ref&gt;.

==ჯანდაცვა==
[[File:Canberra Hospital February 2018.jpg|thumb|საავადმყოფო კანბერაში]]
კანბერაში მოქმედებს ორი სახელმწიფო საავადმყოფო: 600-ადგილიანი კანბერის საავადმყოფო (ძველად უოდენ-ველის საავადმყოფო), რომელიც მდებარეობს გარანის რაიონში, და 174-ადგილიანი კელვერის საავადმყოფო, რომელიც მდებარეობს ბრიუსის რაიონში. ორივე საავადმყოფო ერთდროულად საბაზისო საავადმყოფოებია, რომლებშიც ხორციელდება მომავალი სამედიცინო პერსონალის განათლება&lt;ref name=hos&gt;{{cite web|url=http://www.health.act.gov.au/c/health?a=da&amp;did=10134232&amp;pid=1147829186|title=Hospitals|publisher=ACT Health|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110326232807/http://www.health.act.gov.au/c/health?a=da&amp;did=10134232&amp;pid=1147829186|archivedate=26 March 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://health.act.gov.au/c/health?a=da&amp;did=10209377|title=Canberra Hospital|publisher=ACT Health|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100716143522/http://www.health.act.gov.au/c/health?a=da&amp;did=10209377|archivedate=16 ივლისი 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;calvary-act1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.calvary-act.com.au/contact.html|title=Contact Us &amp; Location Map|publisher=Calvary Health Care ACT|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323231918/http://www.calvary-act.com.au/contact.html|archivedate=23 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.calvary-act.com.au/public.html|title=Public Hospital|publisher=Calvary Health Care ACT|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718171953/http://www.calvary-act.com.au/public.html|archivedate=18 July 2008}}&lt;/ref&gt;. კანბერის მსხვილი კერძო საავადმყოფოა ჯონ ჯეიმზის საავადმყოფო. სხვა კერძო საავადმყოფოებს შორის გამოირჩევა კელვერის კერძო საავადმყოფო და დედაქალაქის ეროვნული ჰილთსკოუპის კერძო საავადმყოფო&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/chemo-crisis-to-hit-act-patients/1241514.aspx|last=Cronin|first=Fiona|title=Chemo crisis to hit ACT patients|work=The Canberra Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111113075559/http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/chemo-crisis-to-hit-act-patients/1241514.aspx|archivedate=13 November 2011|date=12 August 2008|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.calvaryjohnjames.com.au/|title=Welcome to Calvary John James Hospital|publisher=Calvary John James Hospital|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100428031152/http://www.calvaryjohnjames.com.au/|archivedate=28 აპრილი 2010}}&lt;/ref&gt;. ძველად ექტონის ნახევარკუნძულზე ასევე მდებარეობდა საავადმყოფო, კანბერის სამეფო საავადმყოფო, მაგრამ 1991 წლის 27 ნოემბერს ის დაიკეტა, ხოლო 1997 წელს ავსტრალიის ეროვნული მუზეუმის მშენებლობის გაადვილების მიზნით ააფეთქეს{{sfn|National Capital Development Commission|1988|p=18}}{{sfn|National Capital Development Commission|1988|p=17}}&lt;ref name=map&gt;{{cite web|url=http://www.nationalcapital.gov.au/enjoythelake/map.asp|title=Lake Burley Griffin Interactive Map|accessdate=1 June 2009|publisher=National Capital Authority}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=The Canberra Times|publisher=Fairfax Media|title=15 years since hospital implosion tragedy|date=13 July 2012|accessdate=25 September 2013|url=http://www.canberratimes.com.au/act-news/15-years-since-hospital-implosion-tragedy-20120713-22034.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120714042848/http://www.canberratimes.com.au/act-news/15-years-since-hospital-implosion-tragedy-20120713-22034.html|archivedate=14 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/am/stories/s64319.htm|last=Reynolds|first=Fiona|title=Increasing pressure on ACT Chief Minister|date=5 November 1999|work=A.M.|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=2 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104173854/http://www.abc.net.au/am/stories/s64319.htm|archivedate=4 November 2012}}&lt;/ref&gt;.

== განათლება ==
[[File:ANU School of Art, Canberra.jpg|thumb|right|ხელოვნების სკოლა კანბერაში]]
კანბერის მსხვილი სასწავლო დაწესებულებებია ექტონის რაიონში მდებარე [[ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტი]]  და ბრიუსის რაიონში მდებარე [[კანბერის უნივერსიტეტი]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goingtouni.gov.au/Main/CoursesAndProviders/ProvidersAndCourses/HigherEducationProviders/ACT/UniversityOfCanberra.htm|archivedate=11 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111211185734/http://www.goingtouni.gov.au/Main/CoursesAndProviders/ProvidersAndCourses/HigherEducationProviders/ACT/UniversityOfCanberra.htm|title=University of Canberra|publisher=Department of Education, Employment and Workplace Relations|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=anu&gt;{{cite web|url=http://www.goingtouni.gov.au/Main/CoursesAndProviders/ProvidersAndCourses/HigherEducationProviders/ACT/AustralianNationalUniversity.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927061511/http://www.goingtouni.gov.au/Main/CoursesAndProviders/ProvidersAndCourses/HigherEducationProviders/ACT/AustralianNationalUniversity.htm|archivedate=27 September 2011|title=Australian National University|publisher=Department of Education, Employment and Workplace Relations|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt; ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტი დაარსდა 1946 წელს{{sfn|Gibbney|1988|pp=258-262}} საკვლევი უნივერსიტეტის სახით. იქ გრძელდება სხვადასხვა საკვლევი სამუშაოების ჩატარება&lt;ref name=anu/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Institute of Higher Education, Shanghai Jiao Tong University|year=2004|url=http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2004/top500(1-100).pdf|title=Academic Ranking of World Universities 2004|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071127000011/http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2004/top500(1-100).pdf|archivedate=27 November 2007}}&lt;/ref&gt;.

როგორც ავსტრალიის ეროვნულ უნივერსიტეტს, ასევე კანბერის უნივერსიტეტს, აქვთ საკუთარი [[კამპუსი|კამპუსები]] არა მარტო ავსტრალიაში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. კანბერაში ასევე მდებარეობს ორი რელიგიური უნივერსიტეტის: ავსტრალიის კათოლიკური უნივერსიტეტის და ჩარლზ სტერტის უნივერსიტეტის კამპუსები&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acu.edu.au/about_acu/our_campuses/canberra_campus/|title=Canberra Campus|publisher=Australian Catholic University|date=5 May 2010|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121014103332/http://www.acu.edu.au/about_acu/our_campuses/canberra_campus/|archivedate=14 October 2012}}&lt;/ref&gt;.

კემპბელის რაიონის გვერდით მდებარეობს ავსტრალიის შეიარაღებული ძალების აკადემია  და სამეფო სამხედრო კოლეჯი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defence.gov.au/adc/|archivedate=8 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808042753/http://www.defence.gov.au/adc/|title=Australian Defence College|publisher=Australian Defence College|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://northcanberra.org.au/suburbs/campbell/|title=Campbell|publisher=North Canberra Community Council|accessdate=23 April 2010|archivedate=23 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110423191956/http://northcanberra.org.au/suburbs/campbell/}}&lt;/ref&gt; ავსტრალიის შეიარაღებული ძალების აკადემიაში სწავლობენ სტუდენტები და ასპირანტები, და აკადემია [[ახალი სამხრეთ უელსის უნივერსიტეტი]]ს ოფიციალური კამპუსია&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defence.gov.au/adfa/about/program.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827204738/http://www.defence.gov.au/adfa/about/program.html|archivedate=27 August 2013|title=The Program|publisher=Australian Defence Force Academy|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unsw.adfa.edu.au/about/index.html|title=Introduction|publisher=Australian Defence Force Academy|date=2 April 2009|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091112021023/http://www.unsw.adfa.edu.au/about/index.html|archivedate=12 November 2009}}&lt;/ref&gt;. უმაღლესი პროფესიონალურ-ტექნიკური განათლების მიღება შესაძლებელია კანბერის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის კამპუსში&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cit.act.edu.au/about/organisation/maps/|title=Campus Maps|archivedate=23 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100823044821/http://www.cit.act.edu.au/about/organisation/maps/|publisher=Canberra Institute of Technology|date=25 February 2010|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;.

2004 წლის თებერვალში ქალაქში მოქმედებდა 140 სახელმწიფო და კერძო სკოლა. მათგან 96 სკოლა იყო სახელმწიფო, ხოლო 44 - კერძო. 2006 წელს ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის მთავრობამ გამოაცხადა 39 სკოლის დახურვის შესახებ, რაც გახდა პროგრამა „2020 წლის გზაზე: ჩვენი სკოლების განახლების“ შესრულება&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://activated.act.edu.au/2020/|archivedate=2 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110302062759/http://activated.act.edu.au/2020/|title=Towards 2020: Renewing Our Schools – Message from the Minister|publisher=ACT Department of Education and Training|last=Barr|first=Andrew|year=2007|accessdate=13 May 2005|author=Andrew Barr}}&lt;/ref&gt;, რომელიც ითვალისწინებს გამსხვილებული სკოლების შექმნას 2020 წლამდე&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/10/29/2727379.htm|date=29 October 2009|accessdate=10 May 2010|title=Closing date for primary school|publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tharwa, Hall schools should be reopened: committee|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/09/17/2688701.htm|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=13 May 2010|date=17 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=School closures report 'doesn't go far enough'|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/09/18/2689533.htm|archivedate=31 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100131030555/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/09/18/2689533.htm|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=13 May 2010|date=18 September 2009}}&lt;/ref&gt;. რაიონების უმრავლესობაში მოქმედებენ სკოლამდელი დაწესებულებები და დაწყებითი სკოლები. სკოლები ჩვეულებრივ მდებარეობენ ღია სივრცის გვერდით{{sfn|Universal Publishers|2007|pp=1-90}}.

== კულტურა ==
[[File:Canberra Skyfire 2017 (203911129).jpeg|thumb|right|300px|ყოველწლიური ფეიერვერკის გაშვება]]
=== ხელოვნება და გართობა ===
კანბერაში მდებარეობს ბევრი ეროვნული ძეგლი და დაწესებულება, მაგალითად, [[ავსტრალიის სამხედრო მემორიალი]], [[ავსტრალიის ეროვნული გალერეა]], [[ავსტრალიის ეროვნული პორტრეტების გალერეა]] (დღეისათვის მდებარეობს ძველი პარლამენტის შენობაში, [[ავსტრალიის ეროვნული ბიბლიოთეკა]]&lt;ref name=map/&gt;, [[ავსტრალიის ეროვნული არქივი]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naa.gov.au/info/opening-hours/index.aspx|title=Locations and opening hours|publisher=National Archives of Australia|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121006072421/http://naa.gov.au/about-us/organisation/locations/index.aspx|archivedate=6 October 2012}}&lt;/ref&gt; და [[ავსტრალიის ეროვნული მუზეუმი]]. კანბერაში მდებარე ავსტრალიის კავშირის ბევრი სამთავრობო დაწესებულების შენობა ღიაა საზოგადოებისთვის, მათ შორის, ავსტრალიის პარლამენტის შენობა, უმაღლესი სასამართლო და ავსტრალიის სამეფო მონეტების სასახლე. ბერლი-გრიფინის ხელოვნურ ტბასთან მდებარეობს ჯეიმზ კუკის ძეგლი&lt;ref name=map /&gt; და ეროვნული კარილიონი. ქალაქის სხვა ღირსშესანიშნაობებს შორის გამოიყოფა ტელსრის კოშკი, ავსტრალიის ეროვნული ბოტანიკური ბაღი ბლექ-მაუნტინის მთაზე, ეროვნული ზოოპარკი და აკვარიუმი სკრივნერის დამბაზე, დინოზავრების ეროვნული მუზეუმი და ეროვნული სამეცნიერო და ტექნოლოგიური ცენტრი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.science.org.au/dome/|title=The Shine Dome|publisher=Australian Academy of Science|accessdate=23 April 2010|archive-date=5 აპრილი 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100405222130/http://www.science.org.au/dome/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.highcourt.gov.au/about_05.html|title=Visiting the High Court|publisher=High Court of Australia|accessdate=23 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091017212110/http://www.highcourt.gov.au/about_05.html|archivedate=17 ოქტომბერი 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aph.gov.au/visitors/index.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217052026/http://aph.gov.au/visitors/index.htm|archivedate=17 February 2012|title=Visitors|publisher=Parliament of Australia|accessdate=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ramint.gov.au/visit/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518155139/http://www.ramint.gov.au/visit/|archivedate=18 May 2013|title=Opening hours|publisher=Royal Australian Mint|accessdate=17 September 2013}}&lt;/ref&gt;.

ავსტრალიის კანონმდებლობის თანახმად, ეროვნულ ბიბლიოთეკაში უნდა ინახებოდეს ქვეყნის ტერიტორიაზე გამოცემული ყველა წიგნის ასლი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.austlii.edu.au/cgi-bin/sinodisp/au/legis/cth/consol_act/ca1968133/s201.html?query=national%20and%20library%20and%20of%20and%20australia|title=Section 201|work=კანონი ავსტრალიის საავტორო უფლებების შესახებ. {{ref-en}}|accessdate=27 ივნისი 2008|archiveurl=https://www.webcitation.org/61BELMUol?url=http://www.austlii.edu.au/cgi-bin/sinodisp/au/legis/cth/consol_act/ca1968133/s201.html?query=national%20and%20library%20and%20of%20and%20australia|archivedate=2011-08-24}}&lt;/ref&gt;. კანბერის მუზეუმში და გალერეაში, რომლებიც მდებარეობენ ქალაქის ცენტრში, წარმოდგენილია ექსპოზიცია, რომლებიც ეძღვნება ადგილობრივ ისტორიას და კულტურას. პირველი ევროპელი დასახლებულების რამდენიმე ისტორიული შენობა ღიაა საზოგადოებისათვის: ლეინიონის და ტაგერანონგის ფერმები, მაგა-მაგა და ბლანდელსების სახლი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.museumsandgalleries.act.gov.au/lanyon/index.html|title=Lanyon|publisher=ACT Museums and Galleries|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091030015221/http://www.museumsandgalleries.act.gov.au/lanyon/index.html|archivedate=30 ოქტომბერი 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.events.act.gov.au/?/event/view/225|title=Minders of Tuggeranong Homestead|publisher=Australian Capital Territory Chief Minister's Department|4=Chief Minister's Department|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130507105023/http://www.events.act.gov.au/?%2Fevent%2Fview%2F225|archivedate=7 მაისი 2013}}&lt;/ref&gt;. კელთორპსების სახლი რედ-ჰილში თარიღდება 1920-იანი წლებით. დანტრუნის სახლი კემპბელის რაიონში ერთ-ერთი პირველი ფერმაა რაიონში და დღეისათვის ეკუთვნის სამეფო სამხედრო კოლეჯს.

კანბერაში დიდი რაოდენობით ადგილებია, სადაც სრულდება ცოცხალი მუსიკა, და ასევე არსებობს ბევრი [[თეატრი]]: კანბერის თეატრი , სადაც ტარდება მთავარი კონცერტები და დადგმები; ლეველინ-ჰოლი ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის მუსიკის სკოლაში. ჩაილდერსის ქუჩაზე მდებარეობს ქუჩის თეატრი&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Dictionary of Performing Arts in Australia: Opera, Dance, Music
|url=https://archive.org/details/dictionaryofperf0000atki
|isbn=1-86448-005-X|last1=Atkinson|first1=Ann|last2=Knight|first2=Linsay|last3=McPhee|first3=Margaret|pages=[https://archive.org/details/dictionaryofperf0000atki/page/46 46]–47|publisher=Allen &amp; Unwin|year=1996}}&lt;/ref&gt;. კანბერის უძველესი საკონცერტო დარბაზია 1928 წელს გახსნილი ალბერტ-ჰოლი, სადაც თავიდანვე გამოდიოდა კანბერის რეპერტუარის თანამეგობრობა და კანბერის ფილარმონია.

კანბერის უნივერსიტეტში ყოველწლიურად ტარდება მუსიკალური ფესტივალი ''„სტოუნფესტი“''. ქალაქში ასევე მუშაობს დიდი რაოდენობით ბარები და ღამის კლუბები, რომლებიც ძირითადად განლაგებულია დიკსონის, კინგსტონის რაიონებში და ქალაქის ცენტრში{{sfn|Vaisutis|2009|pp=283-285}}. რაიონების ყველა ცენტრში არსებობენ საკუთარი თეატრები და კინოთეატრები, ასევე ბიბლიოთეკები. ყველაზე უფრო ცნობილ კულტურულ-მასობრივ ღონისძიებებს შორის გამოირჩევა სახალხო ხელოვნების ეროვნული ფესტივალი, კანბერის სამეფო შოუ, ავტომობილ სამერნეტსის ფესტივალი, კანბერის მულტიკულტურული ფესტივალი და ''„იდღესასწაულე, კანბერას“'' ფესტივალი, რომელიც ტარდება ყოველწლიურად ათი დღის განმავლობაში მარტში კანბერის დღესთან დაკავშირებით{{sfn|Vaisutis|2009|pp=278}}.

== მასმედია ==
როგორც ავსტრალიის პოლიტიკური ცენტრი, კანბერა მასმედიის მთავარი დაწესებულებების ყოფნის ადგილია, [[ავსტრალიის რადიოსამაუწყებლო კორპორაცია|ავსტრალიის რადიოსამაუწყებლო კორპორაციის]] და კომერციული სატელევიზიო კომპანიების ჩათვლით. ქვეყნის ცენტრალურ გაზეთებს ქალაქში აქვთ ადგილობრივი ბიუროები. ბევრი ახალი ამბების ორგანიზაცია წარმოდგენილია კანბერის პრეს-გალერეაში, რომლებშიც მუშაობენ ჟურნალისტები, რომლებიც აკეთებენ რეპორტაჟებს ეროვნული პარლამენტიდან&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.npc.org.au/upcomingspeakers/speakerarchive.html|title=Speaker archive|publisher=National Press Club of Australia|accessdate=13 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100419074913/http://www.npc.org.au/upcomingSpeakers/speakerArchive.html|archivedate=19 აპრილი 2010}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქში გამოიცემა 1926 წელს დაარსებული ყოველდღიური [[გაზეთი]] ''„Canberra Times“'', ასევე მთელი რიგი უფასო ყოველკვირეული გაზეთი, რომლებიც ვრცელდება კანბერის ცალკეულ რაიონებში{{sfn|Wigmore|1971|p=87}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=History of a paper anniversary|newspaper=The Canberra Times|publisher=Fairfax Media|first=Jack|last=Waterford|author-link=Jack Waterford|date=3 March 2013|url=http://www.canberratimes.com.au/federal-politics/history-of-a-paper-anniversary-20130302-2fd76.html|archivedate=17 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917072242/http://www.canberratimes.com.au/federal-politics/history-of-a-paper-anniversary-20130302-2fd76.html}}&lt;/ref&gt;. დედაქალაქში ასევე მუშაობენ თავისუფალი ანალოგიური სატელევიზიო სადგურები, მათ შორის, ორი სამთავრობო (''ABC'' და ''SBS'') და სამი კომერციული (''Prime, WIN'' და ''Southern Cross Ten''), ასევე ოთხი ციფრული - ''Prime HD, WIN HD, ABC2'' და ''SBS News''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Bills_Legislation/bd/bd0102/02bd132|title=Bills Digest No. 132 2001-02: Broadcasting Services Amendment (Media Ownership) Bill 2002|publisher=Parliament of Australia|date=21 March 2002|accessdate=25 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130131114349/http://aph.gov.au/Parliamentary_Business/Bills_Legislation/bd/bd0102/02bd132|archivedate=31 January 2013}}&lt;/ref&gt;.

სააბონენტო სატელევიზიო მომსახურება მიიღება [[თანამგზავრული ტელევიზია|თანამგზავრული ტელევიზიის]] საშუალებით, რომელსაც წარადგენს კომპანია ''Foxtel'', და [[საკაბელო ტელევიზია|საკაბელო ტელევიზიის]] საშუალებით, რომელსაც წარადგენს ადგილობრივი სატელეკომუნიკაციო კომპანია ''TransACT''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kids.actewagl.com.au/Education/Communications/Television/Subscription/|title=Subscription television|publisher=TransACT|accessdate=25 September 2013|date=11 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928022041/http://kids.actewagl.com.au/Education/Communications/Television/Subscription/|archivedate=28 სექტემბერი 2013}}&lt;/ref&gt;. კანბერაში ასევე მაუწყებლობს რამდენიმე რადიოსადგური: ''Radio 2XXfm, Artsound, Valley FM 89.5 და Radio 1RPH, Capital Radio Network (1053-2CA და 1206-2CC), Canberra FM Radio (104.7) და MIX 106.3''.

== სპორტი ==
[[File:BruceStadium19032005.JPG|right|thumb|კანბერას რაგბის მოედანი]]
კანბერაში ადგილობრივ სპორტულ ლიგებთან ერთად ასევე არსებობენ სპორტული გუნდები, რომლებიც მონაწილეობდნენ ეროვნულ და საერთაშორისო ლიგებში. მათ შორის ყველაზე ცნობილი გუნდებია [[ცამეტკაცა რაგბი|ცამეტკაცა რაგბიში]] და [[რაგბი|რაგბიში]], რომლებიც უკვე გახდნენ თავიანთი ლიგის ჩემპიონები.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Brumbies Crowned Super 12 Champions.|url=http://www.irishrugby.ie/6855_3684.php|publisher=Irish Rugby|date=2004-05-22|accessdate=28 ივნისი 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013130431/http://irishrugby.ie/6855_3684.php|archivedate=2007-10-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Premiership records.|url=http://www.nrl.com/PremiershipRecords/tabid/292/Default.aspx|publisher=National Rugby League|accessdate=28 ივნისი 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070517063834/http://www.nrl.com/PremiershipRecords/tabid/292/Default.aspx|archivedate=2007-05-17}}&lt;/ref&gt; ორივე გუნდი საშინაო თამაშებს ატარებს ქალაქის ცენტრალურ სტადიონზე. კანბერას ჰყავს საკუთარი [[კალათბურთი|საკალათბურთო]] გუნდი ''„Canberra Capitals“'', რომელმაც 2006 და 2007 წლებში გაიმარჯვა ეროვნულ საკალათბურთო ლიგაში&lt;ref&gt;{{cite news|title=Capitals clinch WNBL title|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/02/17/1850385.htm|publisher=Australian Broadcasting Corporation|date=2007-02-17|accessdate=27 ივნისი 2008}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქში სხვა პოპულარული თამაშებია [[ნეთბოლი]], [[ბალახის ჰოკეი]], [[ყინულის ჰოკეი]] და [[კრიკეტი]]. ''„Manuka Oval“''-ს ადგილობრივ სტადიონზე თამაშობენ კრიკეტს და [[ავსტრალიური ფეხბურთი|ავსტრალიურ ფეხბურთს]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kangaroos finding capital gains taxing|url=http://www.smh.com.au/news/AFL/Kangaroos-finding-capital-gains-taxing/2005/03/31/1111862534238.html|first=Richard|last=Hinds|work=The Sydney Morning Herald|date=1 April 2005|accessdate=8 October 2007}}&lt;/ref&gt; კანბერაში ყოველწლიურად ტარდება [[მარათონი|მარათონული]] გარბენი.

ბრიუსის რაიონში მდებარეობს ავსტრალიის სპორტის ინსტიტუტი, რომელიც სპეციალიზებული საგანმანათლებლო და საწვრთნელი დაწესებულებაა{{sfn|Sparke|1988|p=304}}.

კანბერაში არსებობს ბევრი პატარა სტადიონი, გოლფის მინდვრები, სკეიტ-პარკები, საჩოგბურთო კორტები და წყლის აუზიანი კომპლექსები. ქალაქში მოქმედებს ველობილიკების ფართო ქსელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationalcapital.gov.au/visiting/lake_burley_griffin/boating/|title=Boating on Lake Burley Griffin|publisher=National Capital Authority|accessdate=9 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070923025439/http://www.nationalcapital.gov.au/visiting/lake_burley_griffin/boating/|archivedate=23 September 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lake Burley Griffin reopens|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/11/16/2093294.htm|work=ABC News|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=26 July 2010|date=16 November 2007}}&lt;/ref&gt;.

==გალერეა==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
旧的议会大厦 - panoramio.jpg|ძველი პარლამენტის შენობა
National Portrait Gallery of Australia building (South face).jpg|ეროვნული გალერეა
National Archives of Australia-East Block.jpg|ავსტრალიის ეროვნული არქივი
National Library of Australia-East side entrance.jpg|ეროვნული ბიბლიოთეკა
High Court of Australia from lake (85856224).jpg|ავსტრალიის უზენაესი სასამართლო
Captain cook memorial fountain and national library.jpg|[[ჯეიმზ კუკი|კაპიტანი ჯეიმზ კუკის]] მემორიალი
Captain James Cook Memorial-Water Jet.jpg|ნაციონალური კარილონი
National Capital Exhibition, Canberra (437595385).jpg|პარკი
National Film and Sound Archive.jpg|ფილმებისა და ხმების ეროვნული არქივი
Canberra National Arboretum with Telstra Tower 2, Canberra ACT.jpg|
NatMusAus Main Entrance Strip.jpg|ავსტრალიის ეროვნული მუზეუმი
Civic viewed from Mount Ainslie June 2014.jpg|ქალაქის ხედი
Anzac Parade Canberra 2014-09-16.jpg|„Anzac Parade“-ი
Australian War Memorial front view.jpg|ომის მემორიალი
&lt;/gallery&gt;

== დაძმობილებული ქალაქები ==
* {{flagicon|China}} [[პეკინი]], [[ჩინეთი]]&lt;ref name=&quot;Beijing&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=დაძმობილებული ქალაქები|publisher=პეკინის მუნიციპალიტეტის მმართველობა|accessdate=2009-06-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|archivedate=2010-01-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Canberra&gt;{{cite web|url=http://www.cmd.act.gov.au/international|title=Canberra's international relationships|publisher=Chief Minister's Department|accessdate=13 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091112024145/http://www.cmd.act.gov.au/international|archivedate=12 ნოემბერი 2009}}&lt;/ref&gt;
* {{Flagicon|Japan}} [[ნარა (ქალაქი)|ნარა]], [[იაპონია]] (2000 წლის 14 სექტემბრიდან)&lt;ref name=Canberra/&gt;

==ლიტერატურა==
*{{Cite book |title=Lake Burley Griffin, Canberra: Policy Plan |year=1988 |location=Canberra |publisher=National Capital Development Commission |isbn=0-642-13957-1 | ref= {{harvid|National Capital Development Commission|1988}}}}
*{{Cite book |title=The Penguin Australia Road Atlas |year=2000 |publisher=Penguin Books Australia |location=Ringwood, Victoria |isbn=0-670-88980-6 | ref = {{harvid|Penguin Books Australia|2000}}}}
*{{Cite book |title=UBD Canberra |year=2007 |location=North Ryde, New South Wales |publisher=Universal Publishers|isbn=0-7319-1882-7 | ref = {{harvid|Universal Publishers|2007}}}}
*{{Cite book |title=Canberra in Two Centuries: A Pictorial History|first=Alan |last=Fitzgerald |author-link=Alan Fitzgerald (satirist) |year=1987 |location=Torrens, Australian Capital Territory |publisher=Clareville Press |isbn=0-909278-02-4}}
*{{Cite book |title=Canberra 1913–1953 |first=Jim |last=Gibbney |year=1988 |location=Canberra |publisher=Australian Government Publishing Service |isbn=0-644-08060-4}}
*{{Cite book |title=Canberra 1820–1913 |first=Lyall |last=Gillespie |year=1991 |location=Canberra |publisher=Australian Government Publishing Service |isbn=0-644-08060-4}}
*{{Cite book |title=Jack Fingleton: The Man Who Stood Up To Bradman |last=Growden|first=Greg |location=Crows Nest, New South Wales |publisher=Allen &amp; Unwin] |year=2008 |isbn=978-1-74175-548-0}}
*{{Cite book |title=Canberra 1954–1980 |first=Eric |last=Sparke |year=1988 |location=Canberra |publisher=Australian Government Publishing Service |isbn=0-644-08060-4}}
*{{Cite book |title=Australia |url=https://archive.org/details/australia0000unse_m0d4 |last=Vaisutis|first=Justine |location=Footscray, Victoria |publisher=Lonely Planet |year=2009 |isbn=1-74179-160-X}}
*{{Cite book |title=Canberra: History of Australia's National Capital |first=Lionel |last=Wigmore |year=1971 |location=Canberra |publisher=Dalton Publishing Company |isbn=0-909906-06-8}}
*{{Cite book |title=The Biology of Temporary Waters | first=Dudley | last=Williams | year=2006 | location=Oxford | publisher=Oxford University Press | isbn=0-19-852811-6 | url=https://books.google.com/books?id=xSv2HvrNSo0C}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons|Canberra}}
* {{Wikivoyage-inline}}
* [http://www.wikimapia.org/#y=-35310000&amp;x=149130000&amp;z=11&amp;l=1&amp;m=a WikiSatellite view of Canberra at WikiMapia]
* [http://www.visitcanberra.com.au/ Official Tourism Website]
* [http://www.act.gov.au/ The ACT Government webpage]
* [http://www.actmapi.act.gov.au/ Canberra region map] – all districts
* [https://web.archive.org/web/20121219012913/http://www.australia.com/explore/cities/canberra.aspx Canberra] – Tourism Australia
* [https://web.archive.org/web/20130218210206/http://www.canberra100.com.au/ Canberra 100 – Celebrating Canberra's 100th anniversary]
* [https://web.archive.org/web/20050129103059/http://idealcity.org.au/ An Ideal City: the Competition to Design Canberra]
* [http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/d41f48b6cb4d1240ca2569de00281139?OpenDocument Australian Bureau of Statistics 2002 Year Book Australia: Special Article – The Australian Capital Territory – Canberra – Fifty Years of Development]
* [https://www.britannica.com/place/Canberra&amp;usg=AOvVaw0mxPA0wNfR5T1KzuV3NlnV Canberra | History, Map, Population, &amp; Facts | Britannica]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{reflist}}
{{ოკეანეთის დედაქალაქები}}
{{ავსტრალიის დედაქალაქები}}

[[კატეგორია:კანბერა| ]]
[[კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები]]
[[კატეგორია:ავსტრალიის ქალაქები]]
[[კატეგორია:ოკეანეთის ქალაქები]]
[[კატეგორია:მდინარე მარამბიჯის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ავსტრალიის მეტროპოლიტები]]</text>
      <sha1>po6wcg008yb4q2eau54hy51dmwv4wyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლაგენფურტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55866</id>
    <revision>
      <id>5378496</id>
      <parentid>4803899</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2915" sha1="4wbv7i7juhjjahugx4usyz9dszx06zo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კლაგენფურტი'''&lt;ref name=&quot;LGBl&quot;&gt;Landesgesetzblatt 2008 vom 16. Jänner 2008, Stück 1, Nr. 1: ''Gesetz vom 25. Oktober 2007, mit dem die Kärntner Landesverfassung und das Klagenfurter Stadtrecht 1998 geändert werden.'' [http://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/Lgbl/LGBL_KA_20080116_1/LGBL_KA_20080116_1.html (link)]&lt;/ref&gt; ({{lang-sl|Celovec}})&lt;ref&gt;Kattnig, Franc &amp; Janko Zerzer. 1982. ''Dvojezična Koroška / Zweisprachiges Kärnten.'' Klagenfurt: Mohorjeva / Hermagoras, p. 14.&lt;/ref&gt; — სიდიდით VI [[ქალაქი]] [[ავსტრია]]ში. [[კარინტია|კარინტიის]] ფედერალური მიწის [[დედაქალაქი]]. ის წარმოადგენს რომის კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსების რეზიდენციას. ქალაქში მდებარეობს [[კლაგენფურტის ალპურ-ადრიატიკული უნივერსიტეტი|კლაგენფურტის უნივერსიტეტი]]. 

კლაგენფურტში მაცხოვრებელი სხვა ეროვნების რაოდენობა შემდეგნაირად გამოიყურება:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Statistisches Jahrbuch der Landeshauptstadt Klagenfurt am Wörthersee 2013|url=http://www.klagenfurt.at/klagenfurt-am-woerthersee/downloads/Jahrbuch2013%281%29.pdf|publisher=Magistrat der Landeshauptstadt Klagenfurt am Wörtherse|accessdate=2014-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140722111044/http://www.klagenfurt.at/klagenfurt-am-woerthersee/downloads/Jahrbuch2013(1).pdf|archivedate=2014-07-22}}&lt;/ref&gt;
#{{flag|ბოსნია და ჰერცეგოვინა}} – 1,216
#{{flag|გერმანია}} – 825
#{{flag|ხორვატია}} – 717
#{{flag|სლოვენია}} – 338
#{{flag|იტალია}} – 242

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commons|Klagenfurt}}
*[https://web.archive.org/web/20071011015829/http://www.info.klagenfurt.at/inhalt/847.htm Klagenfurt info]
*[http://www.posta.si/Namizje.aspx?tabid=396&amp;artikelid=7432 Slovene postage stamp 150th anniversary of ''Hermagoras'' ]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://www2.gov.si/up-rs/1992-2002/mk-ang.nsf/65ad3289e8e4e437c125678c002a2c6a/cde9cc9647e5ede0c1256aea003195f8?OpenDocument  Speech of the President of Slovenia in Klagenfurt on the 150th anniversary of ''Hermagoras'' ]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-ავსტრია}}

[[კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები]]</text>
      <sha1>4wbv7i7juhjjahugx4usyz9dszx06zo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58248</id>
    <revision>
      <id>5378515</id>
      <parentid>4943959</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lado85</username>
        <id>35378</id>
      </contributor>
      <comment>/* სეზონები */</comment>
      <origin>5378515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84899" sha1="dtnsst9av3or5s8c42e6q2pacohrw3o" xml:space="preserve">{{მმ*|ზესტაფონი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა საფეხბურთო კლუბი |
  სახელი = ზესტაფონი |
  ლოგო = [[ფაილი:სკ ზესტაფონის ლოგო.png‎|150პქ|ლოგო]] |
  სრული სახელი = საფეხბურთო კლუბი ზესტაფონი |
  მეტსახელი = ზესტა, ფეროელები, მარგველები |
  დაარსდა  = [[18 ივნისი]], [[2004]] |
  სტადიონი = [[დავით აბაშიძის სტადიონი]]&lt;br /&gt;[[ზესტაფონი]], [[საქართველო]] |
  ტევადობა = 4600 |
  პრეზიდენტი = |
  მწვრთნელი = {{დროშანიშანი|საქართველო}} გიორგი ჭეიშვილი|
 კაპიტანი = {{დროშანიშანი|საქართველო}} შოთა ფანცულაია|
  ლიგა = [[საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგა|რეგიონული ლიგა]] |
  სეზონი = 2024 |
  ადგილი = მე-13 ადგილი (დაქვეითდა)
  |საიტი = http://fczestafoni.ge |
 pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|
  leftarm2=003399|body2=003399|rightarm2=003399|shorts2=003399|socks2=003399|
  | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|
  leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=000000|socks1=FFFFFF
  | pattern_la3=|pattern_b3=|pattern_ra3=|
  leftarm3=990033|body3=990033|rightarm3=990033|shorts3=990033|socks3=990033
}}

'''„ზესტაფონი“''' — [[საქართველო|ქართული]] [[ფეხბურთი|საფეხბურთო]] კლუბი ქალაქ [[ზესტაფონი]]დან, შეიქმნა [[2004]] წლის [[18 ივნისი|18 ივნისს]] სააქციო საზოგადოება „გ. ნიკოლაძის სახელობის ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის“ აქციონერთა ინიციატივით. იმავე, 2004 წელს, „ზესტაფონის“ მთავარი გუნდი ჩაერთო საქართველოს [[უმაღლესი ლიგა 2004-2005|XIV ეროვნულ ჩემპიონატში]], უმაღლესი ლიგის გუნდებს შორის.

სადღეისოდ, საფეხბურთო კლუბის სისტემაში მთავარ გუნდთან ერთად შედიან: „ზესტაფონი–2“ (საქართველოს ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის დუბლიორთა ტურნირის მონაწილე) და ჭაბუკთა გუნდები.

საფეხბურთო კლუბი „ზესტაფონის“ შექმნის შემდეგ გარემონტდა [[დავით აბაშიძის სტადიონი]], დაიგო ახალი ხელოვნურსაფარიანი სათამაშო მოედანი, მინდორზე დამონტაჟდა უახლესი ტექნოლოგიების შესაბამისი სადრენაჟო და სარწყავი სისტემები, მიმდიანრეობს კლუბის ბაზის მშენებლობა და ა. შ.

== ისტორია ==
=== საწყისი წლები ===
[[ფაილი:ქალაქ ზესტაფონის ნაკრები 1923.jpg|thumb|right|ქალაქ ზესტაფონის ნაკრები, [[1923]] წელი, გუნდის შემადგენლობა (მარცხნიდან მარჯვნივ): ბუხუტი გამცემლიძე, ვასილ ცნობილაძე, გიორგი ბუბაშვილი, ბიჭიკო ერაძე, გოგი ლაშხიანი, ლადო უზლავა, ალიოშა ბარდაველიძე, სანდრო ჭინჭარაძე, სერგო ჩხეიძე, კოტე ლალიაშვილი, სერგო ზაქარიაძე.]]
ფეხბურთს [[ზესტაფონი|ზესტაფონში]] თამაშობდნენ XX საუკუნის 10-იანი წლების დასაწყისიდან. პირველი ზესტაფონელი ფეხბურთელები იყვნენ ადგილობრივი გიმნაზიის (თანამედროვე I საჯარო სკოლა) აღსაზრდელები. ქალაქ ზესტაფონის საფეხბურთო ნაკრები პირველად შეიკრიბა [[1918]] წელს, როდესაც საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენასთან დაკავშირებით ორგანიზებულ დღესასწაულზე ამხანაგურად გაეჯიბრა დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი ქალაქის გუნდს (სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, [[სენაკი]] ან [[ოზურგეთი]]). პირველი საერთაშორისო მატჩი გაიმართა ზესტაფონში, ასევე [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|დამოუკიდებლობის პერიოდში]], კერძოდ [[1920]] წელს. ზესტაფონის ნაკრებმა უმასპინძლა ბრიტანეთის იმპერიის საოკუპაციო ჯარების გუნდს და დაამარცხა იგი ანგარიშით 2-1. 20-იან წლებშიც ზესტაფონელი ფეხბურთელები არაერთხელ შეხვედრიან მეზობელი ქალაქების გუნდებს. 30-იან წლებში ზესტაფონში შეიქმნა ორი საფეხბურთო გუნდი — „მერცხალი“ და „ლოკომოტივი“, რომლებმაც მრავალჯერ მიიღეს მონაწილეობა შიდასაქალაქო და რეგიონალურ ტურნირებში.

=== მეტალურგი ===
[[ფაილი:მეტალურგი ზესტაფონი 1970.jpg|thumb|left|220px|საქართველოს ვიცე-ჩემპიონი, „მეტალურგი“, [[1970]] წელი]]
ახალი ეპოქა ზესტაფონის ფეხბურთის ისტორიაში იწყება 30-იანი წლების მეორე ნახევარში, მას შემდეგ რაც ამოქმედდა [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fczestafoni.ge/Partniors/partniors.htm |title=ზესტაფონის პარტნიორი |accessdate=2014-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227110420/http://fczestafoni.ge/Partniors/partniors.htm |archivedate=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt; სწორედ ქარხნის პროფკომიტეტის ინიციატივით [[1937]] წლის 10 მაისს გაიმართა ფიზიკური კულტურის მუშაკთა თათბირი, რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება ფეხბურთელთა გუნდის ჩამოყალიბების შესახებ. გუნდს ეწოდა „მეტალურგი“. [[1938]] წლის აგვისტოში „მეტალურგმა“ მონაწილეობა მიიღო ქალაქ [[მინსკი|მინსკში]] გამართულ სპორტსაზოგადოება „მეტალურგი“-ს საკავშირო ტურნირში, სადაც ერთმანეთის მიყოლებით დაამარცხა მოსკოვის „ელექტროსტალი“, სტალინგრადის „კრასნი ოქტიაბრი“, ლენინგრადის „მეტალურგი“ და მხოლოდ ფინალში დამარცხდა „სერპ ი მოლოტი“-ის გუნდთან. ამავე 1938 წლის შემოდგომიდან ზესტაფონის „მეტალურგი“ ჩაერთო საქართველოს ჩემპიონატში, რომელშიდაც სისტემატურად მონაწილეობდა [[1989]] წლის ჩათვლით.

=== მარგვეთი ===
[[ფაილი:მარგვეთი ზესტაფონი 1996.jpg|thumb|right|ქსაქართველოს ვიცე-ჩემპიონი, [[უეფა-ს თასი|უეფა-ს თასის]] მონაწილე, ს.კ. „მარგვეთი“ ,[[1996]].]]
[[1990]] წელს საქართველო გავიდა საკავშირო ფეხბურთის ფედერაციის შემადგენლობიდან, შეიქმნა [[საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია]] და დაიწყო [[საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატი]].

[[1990]] წელს ზესტაფონში შეიქმნა ახალი კლუბი — საფეხბურთო კლუბი „მარგვეთი“, რომელმაც დაიკავა „მეტალურგის“ ადგილი საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის პირველ ჯგუფში და პირველივე წელს გადავიდა [[უმაღლესი ლიგა|უმაღლეს ლიგაში]]. [[1993]] და [[1996]] წლებში „მარგვეთი“ [[საქართველოს თასი]]ს გათამაშების ნახევარფინალში გავიდა. [[უმაღლესი ლიგა 1995-1996|1996 წელს]] „მარგვეთი“ საქართველოს ვიცე-ჩემპიონი გახდა და [[უეფა-ს ევროპის ლიგა|უეფა-ს თასის]] გათამაშების საკვალიფიკაციო რაუნდში მონაწილეობას უფლება მიიღო. ფინანსური პრობლემების გამო [[1998]] წელს კლუბი დაიშალა.

1999—2004 წლებში კვლავ გამოჩნდა ასპარეზზე საფეხბურთო კლუბი „მეტალურგი“, რომელმაც 2001–2003 წლებში მოახერხა [[უმაღლესი ლიგა|უმაღლეს ლიგაში]] თამაში. თუმცა ეს გუნდიც დაიშალა.

=== ზესტაფონი ===
[[2004]] წლის 18 ივნისს შეიქმნა ახალი გუნდი — საფეხბურთო კლუბი „ზესტაფონი“. „ზესტაფონმა“ არსებობის პირველ სამ წელიწადში ეროვნულ ჩემპიონატებში მე-5 და ორჯერ მე-4 ადგილი დაიკავა და ზედიზედ სამჯერ მონაწილეობდა დავით ყიფიანის სახელობის [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|ეროვნული თასის]] გათამაშების ფინალურ მატჩებში.

[[2008]] წლის 16 მაისს, საფეხბურთო კლუბმა „ზესტაფონმა“ [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2007-2008|საქართველოს დავით ყიფიანის თასის]] გათამაშების ფინალში დაამარცხა თბილისის „[[ამერი]]“ 2:1 და არსებობის ისტორიაში პირველი ტიტული მოიპოვა. [[უმაღლესი ლიგა 2010-2011|2010-2011 წლების სეზონში]] ზესტაფონი პირველად გახდა საქართველოს ჩემპიონი. გუნდმა ეს ტიტული [[უმაღლესი ლიგა 2011-2012|მომდევნო სეზონშიც]] დაიცვა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fczestafoni.ge/History/history.htm |title=ისტორია |accessdate=2014-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227082253/http://fczestafoni.ge/History/history.htm |archivedate=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;

== სტადიონი ==
{{მთავარი|დავით აბაშიძის სტადიონი}}
[[ფაილი:Davit Abashidze Stadium.jpg|მინი|250პქ|ცენტრალური სტადიონი]]
ზესტაფონის ცენტრალურმა სტადიონმა, რომელიც აშენებულია [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა|ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის]] მიერ, ფუნქციონირება დაიწყო [[1952]] წელს. თუმცა რამდენიმე მატჩი მშენებარე სტადიონზე ჩატარდა ოფიციალური გახსნის წინა, [[1951]] წელსაც. [[1981]] წელს არენაზე ჩატარდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, გადაიხურა დასავლეთის და აგებულ იქნა აღმოსავლეთის ტრიბუნა, რის შემდეგაც სტადიონის ტევადობა გაიზარდა 8 000 ადგილამდე.

[[2004]] წელს კლუბ „ზესტაფონის“ შექმნის შემდეგ, ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე ჩატარდა და დღესაც მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები, რომელთა მიზანია არენის განახლება და თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოვება.

[[2005]] წლის ზაფხულში სტადიონზე ჩატარდა მინდვრის საფარის გამოცვლასთან დაკავშირებული სამუშაოები. დამონტაჟდა გერმანული ტექნოლოგიით შექმნილი ახალი სადრენაჟო სისტემა, ამერიკული ფირმა „რაინბიორდის“ სარწყავი სისტემა, რომელიც წარმატებით გამოიცადა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|2004 წელს პორტუგალიაში გამართული ევროპის ჩემპიონატის]] მასპინძელ 8 სტადიონზე. ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე დაგებულია მინდვრის საფარი – თურქული ფირმა „ჩიმექსის“ მიერ დამზადებული „ნატურალური მწვანე ხალიჩა“. სწორედ ამ ფირმის პროდუქციაა გამოყენებული [[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|„ბეშიქთაშისა“]] და [[ფენერბაჰჩე (საფეხბურთო კლუბი)|„ფენერბაჰჩეს“]] მშობლიურ არენებზე, ასევე [[მეტალურგი რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავის „მეტალურგის“]] სტადიონზე. კლუბის ხელმძღვანელობის მიერ დაგეგმილია კლუბისათვის ახალი ბაზის აშენება, ახალი ტრიბუნების აგება, თანამედროვე ტაბლოს დამონტაჟება და სხვა.&lt;ref&gt;[http://www.fczestafoni.ge/Stadium/Stadium.htm სტადიონი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708081509/http://fczestafoni.ge/Stadium/Stadium.htm |date=2011-07-08 }}.&lt;/ref&gt;

[[2010]] წლის [[9 აპრილი|9 აპრილს]] სტადიონს მიენიჭა დავით აბაშიძის სახელი.

== მიღწევები ==
*'''[[უმაღლესი ლიგა]]:'''
* {{ოქრო01}} პირველი ადგილი (2): [[უმაღლესი ლიგა 2010-2011|2010/2011]], [[უმაღლესი ლიგა 2011-2012|2011/2012]] 
* {{ვერცხლი02}} მეორე ადგილი (1): [[უმაღლესი ლიგა 2013-2014|2013/2014]]
* {{ბრინჯაო03}} მესამე ადგილი (2): [[უმაღლესი ლიგა 2007-2008|2007/2008]], [[უმაღლესი ლიგა 2009-10|2009/2010]]

* '''[[საქართველოს თასი]]:'''
* [[File:Cup Winner.png]] გამარჯვებული (1): [[საქართველოს თასი 2007-08|2007/2008]]
* [[File:Cup Finalist.png]] ფინალისტი (4): [[საქართველოს თასი 2004-2005|2004/2005]], [[საქართველოს თასი 2005-06|2005/2006]], [[საქართველოს თასი 2006-07|2006/2007]], [[საქართველოს თასი 2011-2012|2011/2012]]

*'''[[საქართველოს სუპერთასი]]:'''
* [[File:Cup Winner.png]] გამარჯვებული (2): 2011, 2012
* [[File:Cup Finalist.png]] ფინალისტი (1): 2008

== გუნდის ფერები ==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| style=&quot;background:#808080;color:white;padding:2em&quot; |'''ნაცრისფერი'''
| style=&quot;background:white;color:#808080;padding:2em&quot; |'''თეთრი'''   
|}

== ლოგოები ==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:ზესტაფონის მეტალურგის ლოგო.gif|„მეტალურგის“ ლოგო
ფაილი:ზესტაფონის მარგვეთის ლოგო.png|„მარგვეთის“ ლოგო 
ფაილი:სკ ზესტაფონის ლოგო.png|„ზესტაფონის“ ლოგო
&lt;/gallery&gt;

== ფეხბურთელები ==
=== შემადგენლობა 2014/15 ===

''მონაცემები ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას.'' 

{{საფეხბურთო გუნდი დასაწყისი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=1|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[დავით კუპატაძე]]|პოზ=მეკარე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=2|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[დავით მთივლიშვილი]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=5|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[მირიან რობაქიძე]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=6|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[გიორგი ვასაძე]]|პოზ=ნახევარმცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=7|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[დავით რაჟამაშვილი]]|პოზ=ნახევარმცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=8|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ივანე ხაბელაშვილი]]|პოზ=ნახევარმცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=10|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[გიორგი ილურიძე]]|პოზ=თავდამსხმელი|სხვა=[[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კაპიტანი]]}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=17|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ირაკლი სიხარულიძე]]|პოზ=თავდამსხმელი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=18|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[დავით ლომაია]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=22|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ვაჟა ნემსაძე]]|პოზ=ნახევარმცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდი შუა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=28|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[გია მახათაძე]]|პოზ=მეკარე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=33|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ოთარ ხიზანეიშვილი]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=42|ნაკ=ნიგერია|სახელი=[[ჯონ ჯერემია]]|პოზ=თავდამსხმელი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=70|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[გიორგი ბერიძე (ფეხბურთელი)|გიორგი ბერიძე]]|პოზ=თავდამსხმელი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=77|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ლაშა მჭედლიშვილი]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=80|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[ზვიად სიხარულია]]|პოზ=ნახევარმცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=99|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[გურამ სამუშია]]|პოზ=თავდამსხმელი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=-|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[მიხეილ ვაჭარაძე]]|პოზ=მცველი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=-|ნაკ=საქართველო|სახელი=[[არჩილ მესხი]]|პოზ=თავდამსხმელი|სხვა=იჯარით [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის დინამოდან]]}}
{{საფეხბურთო გუნდი დასასრული}}

=== იჯარით წასული ფეხბურთელები ===

{{საფეხბურთო გუნდი დასაწყისი}}

{{საფეხბურთო გუნდი დასასრული}}

== 2014/2015 წლის ტრანსფერები ==

=== მოვიდნენ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!width=70|პოზ.
!width=200|ფეხბურთელი
!width=200|ყოფილი კლუბი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ოთარ ხიზანეიშვილი]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი ხიდეშელი]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი კაჭკაჭიშვილი]]** ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მაჭახელა ხელვაჩაური (საფეხბურთო კლუბი)|მაჭახელა ხელვაჩაური]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ოთარ ხიზანეიშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)|სიონი ბოლნისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[დავით ლომაია]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ზუგდიდი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[დავით მთივლიშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ჩიხრაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|ლატვია}} [[დაუგავა დაუგავპილსი (საფეხბურთო კლუბი)|დაუგავა დაუგავპილსი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ფირუზ მარაქველიძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო-2 თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ლაშა გვალია]] ||{{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[ურალი (საფეხბურთო კლუბი)|ურალი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გურამ სამუშია]]** ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ზუგდიდი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დავით რაჟამაშვილი]]** ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ვასაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მეტალურგი რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|მეტალურგი რუსთავი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ივანე ხაბელაშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მეტალურგი რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|მეტალურგი რუსთავი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[დავით რაჟამაშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სასკო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|სასკო]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ზვიად სიხარულია]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჩიხურა საჩხერე (საფეხბურთო კლუბი)|ჩიხურა საჩხერე]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ნოდარ გაჩეჩილაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)|ჩხერიმელა ხარაგაული]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ბერიძე (ფეხბურთელი)|გიორგი ბერიძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[პავლე ხორგუაშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[მათე კვირკვია]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ვიტ ჯორჯია (საფეხბურთო კლუბი)|ვიტ ჯორჯია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ვაჟა ნემსაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ალგეთი მარნეული (საფეხბურთო კლუბი)|ალგეთი მარნეული]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ნიკოლოზ გელაშვილი]] ||{{დროშანიშანი|აზერბაიჯანი}} [[ყარაბაღი (საფეხბურთო კლუბი)|ყარაბაღი აღდამი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჯაბა დვალი]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა ტუღუში]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი ილურიძე]] ||{{დროშანიშანი|კვიპროსი}} [[ერმისი (საფეხბურთო კლუბი)|ერმისი ლარნაკა]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა მიქელთაძე]] ||{{დროშანიშანი|}}
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ირაკლი სიხარულიძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მეტალურგი რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|მეტალურგი რუსთავი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|ნიგერია}} '''[[ჯონ ჯერემია]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[არჩილ მესხი]]'''* ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|}

&lt;small&gt;* — იჯარით&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;** — იჯარიდან&lt;/small&gt;

=== წავიდნენ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!width=70|პოზ.
!width=200|ფეხბურთელი
!width=200|ახალი კლუბი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[კახაბერ მეშველიანი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]||{{დროშანიშანი|სერბეთი}} '''[[ბოიან პავლოვიჩი]]''' ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზაზა ჭელიძე]] ||{{დროშანიშანი|ბელარუსი}} [[გომელი (საფეხბურთო კლუბი)|გომელი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი გურული]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[შუქურა ქობულეთი (საფეხბურთო კლუბი)|შუქურა ქობულეთი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ოთარ ხიზანეიშვილი]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)|სიონი ბოლნისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[თეიმურაზ ღონღაძე]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჩიხურა საჩხერე (საფეხბურთო კლუბი)|ჩიხურა საჩხერე]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი კაჭკაჭიშვილი]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სპარტაკი ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|სპარტაკი ცხინვალი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[თედორე გრიგალაშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[თორნიკე გრიგალაშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ხიდეშელი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[რენე ფერეირა]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|ნიგერია}} [[ნაემეკა აჯურუ]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|სერბეთი}} [[იგორ იელიჩი]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გრიგოლ დოლიძე]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[რევაზ გეწაძე]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი კუხიანიძე]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[შუქურა ქობულეთი (საფეხბურთო კლუბი)|შუქურა ქობულეთი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა კაკუშაძე]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დავით რაჟამაშვილი]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სასკო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|სასკო თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ვახტანგ ჭანტურიშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ჭანკოტაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)|სიონი ბოლნისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ლევან შარიქაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[მიხეილ სარდალიშვილი]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჩიხურა საჩხერე (საფეხბურთო კლუბი)|ჩიხურა საჩხერე]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ავთო ენდელაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ზუგდიდი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ლაშა გვალია]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დიმიტრი ტატანაშვილი]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ნიკოლოზ საბანაძე]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა ტუღუში]] ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ნიკოლოზ გელაშვილი]] ||{{დროშანიშანი|ალბანეთი}} [[ფლამურტარი (საფეხბურთო კლუბი)|ფლამურტარი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ირაკლი ქობალია]] ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ჯაბა დვალი]]''' ||{{დროშანიშანი|მოლდოვა}} [[დაჩია კიშინიოვი (საფეხბურთო კლუბი)|დაჩია კიშინიოვი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[თორნიკე კაპანაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[ბექა მიქელთაძე]]''' ||{{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|-
|align=&quot;center&quot;|[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]||{{დროშანიშანი|საქართველო}} '''[[გიორგი ფანცულაია]]''' ||{{დროშანიშანი|}} თავისუფალი აგენტი
|}

&lt;small&gt;* — იჯარით&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;** — იჯარიდან&lt;/small&gt;&lt;/br&gt;
&lt;small&gt;'''მუქი შრიფტით''' — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.&lt;/small&gt;

== ცნობილი ფეხბურთელები ==

მთავარი კატეგორია:[[:კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები|ზესტაფონის ფეხბურთელები]]
{{col-begin}}
{{col-break}}
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გურამ შავდია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზაურ ჩუბინიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გურამ ნიშნიანიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი ჭუმბურიძე (ფეხბურთელი)|ჟორა ჭუმბურიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გურამ ქოჩიაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დოდიკ ხუნდაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გურამ პეტრიაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ქართლოს ცინცაძე]]
* {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} [[ჟილვან ვიეირა]]
* {{დროშანიშანი|გერმანია}} [[პატრიკ მილხრაუმი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[კახაბერ ალადაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გრიგოლ ჭანტურია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გაგა ჩხეტიანი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[კახაბერ ჩხეტიანი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მურთაზ დაუშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ჯაბა დვალი]]
{{col-break}}
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზურაბ ძამსაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ირაკლი ძარია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზაალ ელიავა]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დავით გამეზარდაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი განუგრავა]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ნიკოლოზ გელაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[შალვა ღონღაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა გოცირიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[შოთა გრიგალაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გრიგოლ იმედაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზურაბ იონანიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მიხეილ კაკალაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მამუკა კობახიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ლევან კორღალიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზირაბ კვაჭახია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ნიკოლოზ კვასხვაძე]]
{{col-break}}
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[უჩა ლობჟანიძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზურაბ მამალაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ლევან მელქაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზურაბ მენთეშაშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დავით მუჯირი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ბექა ნოზაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი ონიანი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[როინ ონიანი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გოგი ფიფია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი ფოფხაძე]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ედიკ საჯაია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ამირან სანაია]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[სევასტი თოდუა]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[თორნიკე თარხნიშვილი]]
* {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[გიორგი თურმანიძე]]
{{col-end}}

== გოლები უმაღლეს ლიგაში ==
=== ბომბარდირები სეზონის მიხედვით ===

{| bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;100&quot; | '''წელი'''
| width=&quot;200&quot; | '''ფეხბურთელი'''
| width=&quot;220&quot; | '''ქვეყანა'''
| width=&quot;100&quot; | '''გოლები'''
|- align=center
|'''2013-14''' 
|[[ნიკოლოზ საბანაძე]] || {{დროშა|საქართველო}} || 8
|- align=center
|'''2012-13''' 
|[[თორნიკე გორგიაშვილი]] || {{დროშა|საქართველო}} || 5
|- align=center
|'''2011-12''' 
|[[ჯაბა დვალი]] || {{დროშა|საქართველო}} || 20
|- align=center
|'''2010-11''' 
|[[ნიკოლოზ გელაშვილი]] || {{დროშა|საქართველო}} || 18
|- align=center
|'''2009-10''' 
|[[ნიკოლოზ გელაშვილი]] || {{დროშა|საქართველო}} || 16
|- align=center
|'''2008-09''' 
|[[ნიკოლოზ გელაშვილი]] || {{დროშა|საქართველო}} || 20
|- align=center
|'''2007-08''' 
|[[ჟილვან ვიეირა]] || {{დროშა|ბრაზილია}} || 12
|- align=center
|'''2006-07''' 
|[[გოგი ფიფია]] || {{დროშა|საქართველო}} || 13
|- align=center
|'''2005-06''' 
|[[ზურაბ იონანიძე]]  || {{flagicon|Georgia}}საქართველო || 12    
|}

=== ყველა დროის ბომბარდირები ===
{| class=wikitable
! '''სახელი'''
! '''პოზიცია'''
! '''ქვეყანა'''
! '''წლები'''
! '''გოლი'''
|-
| align=center| [[ნიკოლოზ გელაშვილი]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2008–2011|| 63
|-
| align=center| [[ზურაბ იონანიძე]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2005–2009|| 48
|-
| align=center| [[ჯაბა დვალი]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2010–2012|| 45
|-
| align=center| [[რატი წინამძღვრიშვილი]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2008–2013||24
|-
| align=center| [[თორნიკე გორგიაშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2005–2013|| 21
|-
| align=center| [[გოგი ფიფია]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2005–2011|| 21
|-
| align=center| [[შოთა გრიგალაშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{დროშანიშანი|საქართველო}} || 2009–2012|| 18
|-
|}

=== გოლები ნომრების მიხედვით ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! გოლი Nº
! სახელი
! ქვეყანა
! თარიღი
|-
| 1
| [[გიორგი ქურციკიძე]]
| {{დროშანიშანი|საქართველო}} 
| 2 აგვისტო, 2004
|-
| 100
| [[ზურაბ იონანიძე]]
| {{დროშანიშანი|საქართველო}} 
| 18 ნოემბერი, 2006
|-
| 200
| [[ნიკოლოზ გელაშვილი]]
| {{დროშანიშანი|საქართველო}} 
| 2 ნოემბერი, 2008
|-
| 300
| [[ნიკოლოზ გელაშვილი]]
| {{დროშანიშანი|საქართველო}} 
| 29 აგვისტო, 2010
|-
| 400
| [[ზაალ ელიავა]]
| {{დროშანიშანი|საქართველო}} 
| 14 დეკემბერი, 2011
|-
|}

== ზესტაფონის მწვრთნელები ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!rowspan=&quot;1&quot;|პერიოდი
!rowspan=&quot;1&quot;|მწვრთნელი
!rowspan=&quot;1&quot;|ტიტ. რაოდ.
!rowspan=&quot;1&quot;|ტიტული
|-
|2013 — ||{{flagicon|Georgia}}[[გია გეგუჩაძე]] ||  ||
|-
|2013 ||{{flagicon|სერბეთი}}[[რატკო დოსტანიჩი]] ||  ||
|-
|2012 — 2013 ||{{flagicon|Georgia}}[[კახაბერ კაჭარავა]] ||  ||
|-
|2012  ||{{flagicon|Georgia}}[[ზაზა ზამთარაძე]] ||  ||
|-
|2011 — 2012 ||{{flagicon|Georgia}}[[გია  ჭიაბრიშვილი]]|| 2 ||საქართველოს ჩემპიონი, საქართველოს სუპერთასი
|-
|2008 — 2011 ||{{flagicon|Georgia}}[[გია გეგუჩაძე]] || 1 ||საქართველოს ჩემპიონი
|-
|2006 —  2008||{{flagicon|Georgia}} [[თემურ  მახარაძე]]||1||[[საქართველოს თასი]]
|-
|2006 ||{{flagicon|Georgia}} [[მერაბ  კოჭლაშვილი]]|| ||
|-
|2005 — 2006||{{flagicon|Georgia}} [[კობა  ჟორჟიკაშვილი]]|| ||
|-
|2004 — 2005||{{flagicon|Moldova}} [[ვლადიმირ ზემლიანოი]]|| || 
|}

== სეზონები ==
:{|class=&quot;wikitable&quot;
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot;
! სეზონი
! ლიგა
! ადგ.
! თ.
! მ
! ფ
! წ
! გტ
! გშ
! ქ
! [[საქართველოს თასი|თასი]]
! ევროპა
! შენიშვნა
|-
|2004–05
| rowspan=&quot;11&quot; |[[უმაღლესი ლიგა]]
|align=right|'''5'''
|align=right|36||align=right|16||align=right|5||align=right|15
|align=right|38||align=right|48||align=right|'''53'''
|bgcolor=silver|ფინალისტი
|
|
|-
|2005–06
|align=right|'''4'''
|align=right|30||align=right|18||align=right|7||align=right|5
|align=right|44||align=right|22||align=right|'''61'''
|bgcolor=silver|ფინალისტი
|
|
|-
|2006–07
|align=right|'''4'''
|align=right|26||align=right|16||align=right|9||align=right|1
|align=right|55||align=right|11||align=right|'''57'''
|bgcolor=silver|ფინალისტი
|
|
|-
|2007–08
|bgcolor=cc9966 align=right|'''3'''
|align=right|26||align=right|18||align=right|5||align=right|3
|align=right|56||align=right|16||align=right|'''59'''
|bgcolor=gold|გამარჯვებული
|[[უეფა–ს ინტერტოტოს თასი 2007|ინტერტოტოს თასის პირველი ეტაპი]]
|
|-
|2008–09
|align=right|'''4'''
|align=right|30||align=right|16||align=right|4||align=right|10
|align=right|43||align=right|27||align=right|'''52'''
|1/4 ფინალი
|[[უეფა–ს თასი 2008–09|უეფა–ს თასის პირველი სკვალიფიკაციო ეტაპი]]
|
|-
|2009–10
|bgcolor=cc9966 align=right|'''3'''
|align=right|36 ||align=right|19 ||align=right|10 ||align=right|7
|align=right|58 ||align=right|33 ||align=right|'''67'''
|1/4 ფინალი
|[[უეფა–ს ევროპის ლიგა 2009–10|უეფა–ს ევროპის ლიგის მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი]]
|
|-
|2010–11
|bgcolor=gold align=right|'''1'''
|align=right|36 ||align=right|24 ||align=right|6 ||align=right|6
|align=right|72 ||align=right|19 ||align=right|'''78'''
|bgcolor=cc9966|ნახევარფინალი
|[[უეფა–ს ევროპის ლიგა 2010–11|უეფა–ს ევროპის ლიგის მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპი]]
|
|-
|2011–12
|bgcolor=gold align=right|'''1'''
|align=right|36 ||align=right|24 ||align=right|7 ||align=right|5
|align=right|73 ||align=right|33 ||align=right|'''79'''
|bgcolor=silver|ფინალისტი
|[[უეფა–ს ჩემპიონთა ლიგა 2011–12|უეფა–ს ჩემპიონთა ლიგის მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპი]]
[[უეფა–ს ევროპის ლიგა 2011–12|უეფა–ს ევროპის ლიგის პლეი–ოფი]]
|
|-
|2012–13
|align=right|'''5'''
|align=right|32||align=right|12||align=right|6||align=right|14
|align=right|35||align=right|38||align=right|'''42'''
|1/16 ფინალი
|[[უეფა–ს ჩემპიონთა ლიგა 2012–13|უეფა–ს ჩემპიონთა ლიგის მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი]]
|
|-
|2013–14
|bgcolor=silver align=right|'''2'''
|align=right|32||align=right|19||align=right|5||align=right|8
|align=right|48||align=right|23||align=right|'''62'''
|1/8 ფინალი
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა 2014-15|უეფა-ს ევროპის ლიგის მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი]]
|
|-
|2014–15
|align=right|'''16'''
|align=right|30||align=right|6||align=right|8||align=right|16
|align=right|40||align=right|61||align=right|'''26'''
|1/8 ფინალი
|
|bgcolor=#BBBBBB|დისკვალიფიკაცია
|-
|2018
| rowspan=&quot;2&quot; |[[რეგიონული ლიგა]]
|align=right|'''4'''
|align=right|28||align=right|17||align=right|2||align=right|9
|align=right|60||align=right|33||align=right|'''23/30'''
| მეორე ეტაპი
|
|
|-
|2019
|bgcolor=silver align=right|'''2'''
|align=right|27||align=right|20||align=right|5||align=right|2
|align=right|100||align=right|29||align=right|'''23/42'''
| 1/16-ფინალი
|
|bgcolor=#ccffcc|აზღევდა [[ლიგა 4]]-ში
|-
|2020
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ლიგა 4]]
|align=right|'''6'''
|align=right|14||align=right|4||align=right|4||align=right|6
|align=right|22||align=right|20||align=right|'''16'''
| მეორე ეტაპი
|
|
|-
|2021
|bgcolor=silver align=right|'''2'''
|align=right|36||align=right|23||align=right|9||align=right|4
|align=right|76||align=right|27||align=right|'''41/37'''
| 1/16-ფინალი
|
|bgcolor=#ccffcc|აზღევდა [[ლიგა 3]]-ში
|-
|2022
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ლიგა 3]]
|bgcolor=#FFBBBB align=right|'''15'''
|align=right|30||align=right|4||align=right|3||align=right|23
|align=right|18||align=right|77||align=right|'''15'''
|მეორე ეტაპი
|
|
|-
|2023
| align=right|'''13'''
|align=right| 30|| align=&quot;right&quot; | 6|| align=&quot;right&quot; | 11|| align=&quot;right&quot; |13
|align=right| 33|| align=&quot;right&quot; | 46|| align=&quot;right&quot; |'''29'''
|პირველი ეტაპი
|
|
|-
|2024
|bgcolor=#FFBBBB align=right|'''14'''
|align=right| 30|| align=&quot;right&quot; | 6|| align=&quot;right&quot; | 11|| align=&quot;right&quot; |13
|align=right| 32|| align=&quot;right&quot; | 49|| align=&quot;right&quot; |'''26'''
|მეორე ეტაპი
|
|bgcolor=#FFBBBB|დაქვეითდა [[ლიგა 4]]-ში
|-
|2025
|[[ლიგა 4]]
|bgcolor=#FFBBBB align=right|'''13'''
|align=right| 30|| align=&quot;right&quot; | 7|| align=&quot;right&quot; | 8|| align=&quot;right&quot; |15
|align=right| 47|| align=&quot;right&quot; | 57|| align=&quot;right&quot; |'''29'''
|პირველი ეტაპი
|
|bgcolor=#FFBBBB|დაქვეითდა [[საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგა|რეგიონულ ლიგაში]]
|-
|2026
|[[საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგა|რეგიონული ლიგა]]
|
|align=right| || align=&quot;right&quot; | || align=&quot;right&quot; | || align=&quot;right&quot; |
|align=right| || align=&quot;right&quot; | || align=&quot;right&quot; |'''''
|წინასწარი ეტაპი
|
|
|}

== ყველა შეჯიბრის სტატისტიკა ==
{{updated|19 იანვარი 2014}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! შეჯიბრი
! სეზონი
! მატჩი
! მოგება
! ფრე
! წაგება
! გტ
! გშ
! ქულა
|-
| [[უმაღლესი ლიგა|საქართველოს უმაღლესი ლიგა]]
| 10
| 305
| 170
| 63
| 72
| 493
| 262
| 573
|-
| [[საქართველოს თასი]]
| 10
| 67
| 40
| 14
| 13
| 123
| 50
| 134
|-
| [[საქართველოს სუპერთასი]]
| 3
| 3
| 1
| 1
| 1
| 3
| 2
| 4
|-
| [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა]]
| 2
| 6
| 1
| 2
| 3
| 6
| 9
| 5
|-
| [[უეფა-ს თასი]]/[[უეფა-ს ევროპის ლიგა]]
| 4
| 14
| 4
| 4
| 6
| 27
| 16
| 16
|-
|[[უეფა–ს ინტერტოტოს თასი]]
| 1
| 2
| 1
| 0
| 1 
| 2
| 3
| 3
|-
|}

== ევროთასებზე ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! სეზონი
! შეჯიბრი
! ეტაპი
! ქვეყანა
! კლუბი
! შინ
! გასვლითი
|-
|[[უეფა–ს ინტერტოტოს თასი 2007|2007]]
|[[უეფა–ს ინტერტოტოს თასი]]
|1Q
|{{დროშანიშანი|ყაზახეთი}}
|[[ტობოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ტობოლი]]
|'''2–0''' 
|0–3
|-
|[[უეფა-ს თასი 2008–09|2008–09]]
|[[უეფა-ს თასი]]
|1Q
|{{დროშანიშანი|უნგრეთი}}
|[[დიორი (საფეხბურთო კლუბი)|დიორი ეტო]]
|'''1–2''' 
|1–1
|-
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა 2009–10|2009–10]]
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა]]
|1Q
|{{დროშანიშანი|ჩრდილოეთი ირლანდია}}
|[[ლისბერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ლისბერნი]]
|'''6–0''' 
|5–1
|-
|
|
|2Q
|{{დროშანიშანი|შვედეთი}}
|[[ჰელსინგბორგი (საფეხბურთო კლუბი)|ჰელსინგბორგი]]
|'''1–2''' 
|2–2
|-
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგ 2010–11|2010–11]]
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა]]
|1Q
|{{დროშანიშანი|სან-მარინო}}
|[[ფაეტანო (საფეხბურთო კლუბი)|ფაეტანო]]
|'''5–0''' 
|0–0
|-
|
|
|2Q
|{{დროშანიშანი|სლოვაკეთი}}
|[[დუკლა (საფეხბურთო კლუბი)|დუკლა ბანსკა–ბისტრიცა]]
|'''3–0'''
|0–1
|-
|
|
|3Q
|{{დროშანიშანი|უკრაინა}}
|[[კარპატი ლვივი (საფეხბურთო კლუბი)|კარპატი ლვივი]]
|'''0–1'''
|0–1
|-
|[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2011–12|2011–12]]
|[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა]]
|2Q
|{{დროშანიშანი|მოლდოვა}}
|[[დაჩია კიშინიოვი (საფეხბურთო კლუბი)|დაჩია კიშინიოვი]]
|'''3–0''' 
|0–2
|-
|
|
|3Q
|{{დროშანიშანი|ავსტრია}}
|[[შტურმი გრაცი (საფეხბურთო კლუბი)|შტურმი გრაცი]]
|'''1–1'''
|0–1
|-
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა 2011–12|2011–12]]
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა]]
|პლეი-ოფი
|{{დროშანიშანი|ბელგია}}
|[[ბრიუგე (საფეხბურთო კლუბი)|ბრიუგე]]
|'''3–3'''
|0–2
|-
|[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2012–13|2012–13]]
|[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა]]
|2Q
|{{დროშანიშანი|აზერბაიჯანი}}
|[[ნეფთჩი ბაქო (საფეხბურთო კლუბი)|ნეფთჩი ბაქო]]
|'''2–2''' 
|0–3
|-
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა 2014–15|2014–15]]
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა]]
|[[უეფა-ს ევროპის ლიგა 2014–15#მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი|2Q]]
|{{დროშანიშანი|სლოვაკეთი}} 
|[[სპარტაკი ტრნავა (საფეხბურთო კლუბი)|სპარტაკი ტრნავა]]
|'''0–0'''
|0–3
|-
|}

== უეფა-ს კლუბების რეიტინგში ==

{{updated|19 იანვარი 2014}}&lt;ref&gt;{{cite web|author= |url=http://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/ |title=უეფა–ს კლუბების რეიტინგი 2014 |publisher=uefa.com |date= |accessdate=2014-01-19}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! ადგილი !! ქვეყანა !! კლუბი !! კოეფიციენტი
|-
|233||{{დროშანიშანი|შვედეთი}}||[[მალმე (საფეხბურთო კლუბი)|მალმე]]||6.265
|-
|234||{{დროშანიშანი|შვედეთი}}||[[კალმარი (საფეხბურთო კლუბი)|კალმარი]]||6.265
|-
|'''235'''||{{დროშანიშანი|საქართველო}}||'''ზესტაფონი'''||'''5.975'''
|-
|236||{{დროშანიშანი|ხორვატია}}||[[სლავენი ბელუპო (საფეხბურთო კლუბი)|სლავენი ბელუპო]]||5.925
|-
|237||{{დროშანიშანი|პოლონეთი}}||[[რუხი (საფეხბურთო კლუბი)|რუხი ხოჟუვი]]||5.775
|-
|}

== მატჩები უმაღლეს ლიგაში ==

{{updated|19 იანვარი 2014}}
{| class=wikitable
! '''სახელი'''
! '''პოზიცია'''
! '''ქვეყანა'''
! '''წლები'''
! '''მატჩები'''
|-
| align=center| [[როინ კვასხვაძე]] || [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005– || 155
|-
| align=center| [[ალექსი ბენაშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2013|| 136
|-
| align=center| [[გიორგი ხიდეშელი]] || [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2013|| 116
|-
| align=center| [[სევასტი თოდუა]] || [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2010||116
|-
| align=center| [[თორნიკე აფციაური]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2010–2013|| 114
|-
| align=center| [[ზურაბ იონანიძე]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2010|| 113
|-
| align=center| [[თორნიკე გრიგალაშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2013|| 112
|-
| align=center| [[ზაალ ელიავა]] || [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2009–2012|| 108
|-
| align=center| [[ირაკლი ძარია]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2011|| 108
|-
| align=center| [[ნიკოლოზ გელაშვილი]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2007–2011|| 107
|-
| align=center| [[შოთა გრიგალაშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2009–2012|| 101
|-
| align=center| [[მურთაზ დაუშვილი]] || [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2005–2011|| 99
|-
| align=center| [[ჯაბა დვალი]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || {{flagicon|Georgia}} || 2009–2012|| 98
|-
|}

== ტექნიკური შტაბი ==

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!პოზიცია
!სახელი
|-
|align=&quot;left&quot;|ვიცე  პრეზიდენტი 
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} ვასილ  გველესიანი
|-
|align=&quot;left&quot;|სპორტული დირექტორი
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} მიხეილ ხუციშვილი
|-
|align=&quot;left&quot;|პრეს ატაშე
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} სერგო ფუტკარაძე
|-
|align=&quot;left&quot;|ექიმი
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} ოთარ მაღლაფერიძე
|-
|align=&quot;left&quot;|ადმინისტრატორი
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} ალექსანდრე (უჩა) კიკნაველიძე
|-
|align=&quot;left&quot;|ვიდეო ოპერატორი
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} თემურ კვინიკაძე 
|-
|align=&quot;left&quot;|მასაჟისტი 
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} ზაზა გოგლიჩიძე
|-
|align=&quot;left&quot;|მასაჟისტი 
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} თემურ გამყრელიძე 
|-
|align=&quot;left&quot;|მძღოლი 
|align=&quot;left&quot;|{{დროშანიშანი|საქართველო}} გიორგი ძაბირაძე&lt;ref&gt;[http://www.fczestafoni.ge/Club/personals.htm პერსონალი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045042/http://www.fczestafoni.ge/Club/personals.htm |date=2016-03-05 }}.&lt;/ref&gt;
|}

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[საქართველოს საფეხბურთო კლუბების სია]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|FC Zestafoni|ს.კ. ზესტაფონი}}
* [https://web.archive.org/web/20070928011828/http://www.fczestafoni.ge/ ოფიციალური საიტი]
* [https://web.archive.org/web/20150327022600/http://www.zestafan.com/ კლუბის ოფიციალური ფანკლუბის საიტი]
* [http://www.transfermarkt.co.uk/en/fc-zestafoni/startseite/verein_10719.html პროფილი Transfermarkt–ზე]
* [http://www.soccerway.com/teams/georgia/fc-zestafoni/ პროფილი Soccerway–ზე]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{უმაღლესი ლიგა}}
{{ზესტაფონის შემადგენლობა}}

[[კატეგორია:ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)| ]]</text>
      <sha1>dtnsst9av3or5s8c42e6q2pacohrw3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ძველი ქართული ენა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62450</id>
    <revision>
      <id>5377947</id>
      <parentid>4689744</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5377947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24170" sha1="bootilv843mvsc39iq25xmya5ciuyqi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ენა
| სახელი = ძველი ქართული ენა
| თვითდასახელება =
| ქვეყნები = 
| კლასიფიკაცია = [[ქართველური ენები]]
*[[ძველი ქართული ენა]]
| დამწერლობა = [[ქართული დამწერლობა]] ([[ასომთავრული]], [[ნუსხური]])
| სტატუსი = 
| კოდები = ISO 639-3:  oge
}}
'''ძველი ქართული ენა''' — [[ქართული ენა|თანამედროვე ქართულის]] წინამორბედი ენა. გულისხმობს უძველესი წერილობითი ძეგლების ენას [[V საუკუნე|V საუკუნიდან]] [[XI საუკუნე|XI საუკუნის]] ჩათვლით. XII საუკუნიდან XVIII საუკუნემდე არსებულ ქართულ ენას ''საშუალი ქართული'' ეწოდება. ძველი ქართული საშუალ ქართულად თანდათანობით შეიცვალა. ამიტომ მათ შორის მკაფიო ზღვრის გავლება შეუძლებელია და დროის მიხედვით დაყოფა პირობითია.

==ფონეტიკა==
===თანხმოვნები===
ძველ ქართულ ენაში 29 თანხმოვანი იყო (ჲ-სა და {{უბრჯგუ}}-ს ჩაუთვლელად). 

'''ჴ''' (ხარი, ჴარი) იყო ხახისმიერი (ფარინგალური) ყრუ ფშვინვიერი ბგერა, რომელიც ზოგიერთ კილოში კიდევ არის შემონახული, მაგალითად ფშაურში, ხევსურულში, გრემ-საბუე-ენისელში და სხვაგან. ყველა სიტყვაში, სადაც [[ჴ]] იხმარებოდა, მას სალიტერატურო ენაში [[ხ]] შეენაცვლა. გვქონდა: '''ჴ'''ელი, მუ'''ჴ'''ლი, მ'''ჴ'''არი, '''ჴ'''ა'''ჴ'''ა, '''ჴ'''ორცი, ვენა'''ჴ'''ი და სხვა, ახლა კი გვაქვს: ხელი, მუხლი, მხარი, ხახა, ხორცი, ვენახი. 

ძველი ქართულისა და ახალი ქართულის თანხმოვნების გამოთქმებს შორის მსგავსება დიდია. ენისთვის დამახასიათებელია ჰარმონიული ჯგუფების შექმნა. როდესაც ორი თანხმოვანი ერთად ხვდება, ხშირად ხდება ასიმილაცია და თანაბრდება მათი ჟღერადობა. მაგალითად '''„ტეხს“''' ზმნის ფუძეში '''ტეხ''' იკარგება ორ თანხმოვანს შორის მყოფი ხმოვანი და რჩება ''ტხ'', რომელიც ასიმილირდება და მიიღება '''ტყ''' (ტყდება).

=== ხმოვნები ===
ძველი ქართულის ხმოვნების წარმოთქმაც თითქმის ახლის ანალოგიურია.

{| class=&quot;prettytable&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFDEAD&quot; | წინა
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFDEAD&quot; | ცენტრალური
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFDEAD&quot; | უკანა
|- style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
| style=&quot;width:2em; background-color:#FFDEAD&quot; |
|-
! style=&quot;background-color:#FFDEAD; text-align:left&quot; | დახურული
| style=&quot;text-align:center&quot; | [[ი]]
|
|
|
|
| style=&quot;text-align:center&quot; | [[უ]]
|-
! style=&quot;background-color:#FFDEAD; text-align:left&quot; | საშუალო
|
| style=&quot;text-align:center&quot; | [[ე]]
|
|
|
| style=&quot;text-align:center&quot; | [[ო]]
|-
! style=&quot;background-color:#FFDEAD; text-align:left&quot; | ღია
|
|
| style=&quot;text-align:center&quot; | [[ა]]
|
|
|
|}

ძველ ქართულს აქვს ხუთი ხმოვანი: [[ა]], [[ე]], [[ი]], [[ო]] და [[უ]] და ორი ნახევარხმოვანი: [[ჲ]] და [[უ-ბრჯგუ|{{უბრჯგუ}}]].

[[ჲ|ჲოტას]] მარცვალი არ აქვს. მაგალითად სიტყვაში ''დედ'''აჲ''''' ბოლოკიდური მარცვალი არის '''აჲ''' და არა '''ჲ'''. ის წარმოითქმის ენის შუა ნაწილის შუა სასასთან მიახლოებით. თუ ეს მიახლოება იმდენად დიდია, რომ გამომავალი ჰაერის ერთგვარი დაბრკოლებაა, მაშინ მას სპირანტული ხასიათი ექნება.

ძველ ქართულ ენაში [[უ]] ბგერით დაბოლოებული დიფთონგიც ხშირად ერთ მარცვლად გამოითქმოდა და უ მოკლდებოდა. მაგალითად, სიტყვაში ''ჩ'''უ'''ენი'' უ მოკლეა. ასეთი უ-სთვის ანბანში ასო არ მოიპოვებოდა. მისი აღნიშვნა მხოლოდ ერეკლე მეფის დროს ანტონ კათალიკოსის გავლენით შემოიღეს — {{უბრჯგუ}}, რომელსაც „უ-ბრჯგუთი“ ან უბრალოდ „უ-ბრჯგუ“ უწოდეს.

ასო '''[[ჱ]]''' (ჰე, ე-მერვე) ძველ ქართულ ენაში „ეჲ“ კომბინაციის ნაცვლად იხმარებოდა. მაგალითად:
: ქრისტ'''ეჲ''' — ქრისტ'''ჱ;'''
: მთვარ'''ეჲ''' — მთვარ'''ჱ.'''

'''[[ჳ]]''' (ვიე) გამოხატავდა დიფთონგს, რომლის პირველი ნაწილია უმარცვლო [[უ]], მეორე კი — მარცვლიანი [[ი]]. ძველი ქართული ტექსტების დღევანდელი ასოებით ბეჭვდის დროს სხვა ნიშნის უქონლობის გამო იგივე ასოა გამოყენებული უმარცვლო [[უ]]-სა და უფრო ხშირად [[უ]]-სა და [[ი]]-ს შუა მდებარე ხმოვნის გადმოსაცემად. 

'''[[ჵ]]''' (ოჰ, ჰოე) თავდაპირველად იყო დახურული [[ო]], დიფთონგისებრი ხასიათისა (დაახლოებით ო{{უბრჯგუ}}). შემდგომ მას კითხულობდნენ, როგორც ოჲ-ს, ჰოჲ-ს.

==გრამატიკა==
===მორფოლოგია===
==== ბრუნება ====
{| class=&quot;prettytable float-right background colour2&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
! bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | ბრუნვა|| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | მხოლობითი|| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | ებ-იანი მრ. რ.|| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | ნარ-თანიანი
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | წრფ.|| — || -ებ|| —
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | სახ.|| -ი / ჲ|| -ებ-ი || -ნ-ი
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | მოთ.|| -მან || -ებ-მან || -თ(ა)
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | მიც.|| -სა || -ებ-სა || -თ(ა)
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | ნათ.|| -ისა / -ჲსა  || -ებ-ისა || -თ(ა)
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | მოქ.|| -ითა / -ჲთა || -ებ-ითა || — 
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | ვით.|| -ად / დ || -ებ-ად|| — 
|-
| bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | წოდ.|| -ო || -ებ-ო || -ნ-ო
|}
ძველ ქართულში, ისევე, როგორც [[ქართული ენა|ახალში,]] არ იყო გენდერული კლასები. ენაში იყო 8 ბრუნვა: წრფელობითი, სახელობითი, მოთხრობითი, მიცემითი, ნათესაობითი, მოქმედებითი, ვითარებითი და წოდებითი. მრავლობითის ბრუნებას ორი ფორმა ჰქონდა — „ებიანი“  და „ნართანიანი“, რომელთაგანაც ნართანიანი უფრო გავრცელებული და მიღებული იყო, ებიანი კი [[XI საუკუნე]]მდე მასთან შედარებით ნაკლებად გამოიყენებოდა. ნართანიან მრავლობითს ხუთი ბრუნვა ეწარმოება, დანარჩენი სამის (წრფელობითის, მოქმედებითისა და ვითარებითის) ნართანიანი ფორმები კი არ გვხვდება. სახელობითსა და წოდებითში მას აწარმოებს მრავლობითის ნიშანი '''ნ''', დანარჩენ ბრუნვებში კი – '''თ'''. -ებ-იან მრავლობითს ყველა ბრუნვა ეწარმოებოდა, თუმცა ძირითადად იგი წრფელობითის ფორმაში გვხვდება. 

წოდებით ბრუნვას აძლიერებს და ხშირად მიმართვას წინ უძღვის შორისდებული [[ჵ]]. მაგალითად, ''ჵ საწყალობელო!''

=====საზოგადო სახელთა ბრუნება=====

'''ბოლოთანხმოვნიანი ფუძეების''' მქონე სახელები წრფელობით ბრუნვაში ნიშანს არ დაირთავდნენ, სახელობითში ჰქონდათ  ბრუნვის ნიშანი -'''ი''', მოთხრობითში — -'''მან''', მიცემითში — -'''ს'''(ა), ნათესაობითში — -'''ის'''(ა), მოქმედებითში — -'''ით'''(ა), ვითარებითში — -'''ად''', წოდებითში — -'''ო'''.

'''ა-ფუძიანი სახელების''' ბრუნებაც ანალოგიურად ხდებოდა. განსხვავება მხოლოდ სახელობითის ნიშანში იყო – -'''ჲ'''; გარდა ამისა, ა-ფუძიანი საზოგადო სახელები ნათესაობითსა და მოქმედებითში არასრული ფუძით გვხვდება, იკვეცება და ბოლოკიდურ „&lt;nowiki/&gt;[[ა]]&lt;nowiki/&gt;“-ს იშორებენ. 

'''ო- და უ-ფუძიანი სახელების''' ბრუნვის ნიშნებიც იგივეა, რაც ბოლოთანხმოვნიანებისა. განსხვავება მხოლოდ სამ ბრუნვაშია: სახელობითი — -'''ჲ''', ნათესაობითი — -'''ჲს'''(ა), მოქმედებითი — -'''ჲთ'''(ა).

შედარებით განსხვავებულია '''[[ე]]-'''სა და უმარცვლო '''{{უბრჯგუ}}'''-ზე გათავებული სახელების ბრუნება. ე-ფუძიან სახელებში ბრუნვის ნიშნები იგივეა, რაც ა-ფუძიანში. მოქმედებს ორ ბრუნვაში შეკვეცის წესიც, თუმცა სახელობით ბრუნვაში, ნაცვლად სიტყვის ბოლოში თავმოყრილი '''ეჲ''' ჯგუფისა, ჩნდება '''[[ჱ]].''' მაგალითად: ძ'''ჱ''', მთოვარ'''ჱ''', მხარ'''ჱ'''... {{უბრჯგუ}}-ზე გათავებული სახელების ბრუნებისას სამ ბრუნვაში (სახელობითში, ნათესაობითსა და მოქმედებითში) თავს იყრის {{უბრჯგუ}}ი ჯგუფი, რომელსაც ცვლის ერთი ასო – ჳ. მაგალითად, ნაძჳ, ნაძჳ-'''ს'''(ა), ნაძჳ-'''თ'''(ა) (ფუძე – '''ნაძ{{უბრჯგუ}}'''), ღაწჳ, ღაწჳ-'''ს'''(ა), ღაწჳ-'''თ'''(ა) (ფუძე – '''ღაწ{{უბრჯგუ}}''').

=====საკუთარ სახელთა ბრუნება=====
ძველ ქართულში ადამიანთა საკუთარი სახელების ბრუნება განსხვავდებოდა საზოგადო სახელთა ბრუნებისაგან. ისინი წრფელობითში, სახელობითში, მოთხრობითსა და წოდებითში ბრუნვის ნიშნებს არ დაირთავენ და ფუძის სახით არიან წარმოდგენილი, დანარჩენ ბრუნვებში კი ნიშნები იგივეა, რაც საზოგადო სახელებისა. მიცემითში, ნათესაობითსა და მოქმედებითში არ დაერთვის სავრცობი '''[[ა]]'''. საკუთარ სახელებს, ისევე, როგორც [[ქართული ენა|თანამედროვე ქართულ ენაში]], მრავლობითი რიცხვი არ ჰქონდა.  
{| border=&quot;0&quot; width=&quot;400&quot;
|
:'''წრფ.'''               
:'''სახ.'''                       
:'''მოთ.'''
:'''მიც.'''
:'''ნათ.'''
:'''მოქ.'''
:'''ვით.'''
:'''წოდ.'''
|
:დავით      
:დავით            
:დავით
:დავით-'''ს'''
:დავით-'''ის'''
:დავით-'''ით'''
:დავით-'''ად'''
:დავით!
|
:ელენე
:ელენე
:ელენე
:ელენე-'''ს'''
:ელენჱ-'''ს'''
:ელენჱ-'''თ'''
:ელენე-'''ად'''
:ელენე!
|
:ჰაბო
:ჰაბო
:ჰაბო
:ჰაბო-'''ს'''
:ჰაბო-'''ჲს'''
:ჰაბო-'''ჲთ'''
:ჰაბო-'''დ'''
:ჰაბო!
|}

====ზმნა====
[[ზმნა|ზმნების]] წარმოების თვალსაზრისით ძველი ქართული ენა [[ქართული ენა|დღევანდელისაგან]] მკვეთრად განსხვავდებოდა. პირველი სუბიექტური პირის ნიშანი იყო '''ვ''' (როგორც დღეს). იგი არ იწერებოდა და არ გამოითქმოდა [[უ]] ხმოვნის წინ. მაგალითად, ითქმოდა და იწერებოდა ''მე უთხარ'' (და არა ''მე '''ვ'''უთხარ''). [[ვ]] ნიშანი დაკარგულია ''ვალ'', ''ვედ'' და ''ვიდ'' ფუძის ზმნებშიც: ''მივალ, მოვედ'' (და არა ''მივვალ, მოვვედ'').

მეორე სუბიექტური პირის ნიშანი [[ხანმეტი ძეგლები|ხანმეტ ძეგლებში]] არის '''[[ხ]]''' პრეფიქსი ('''ხ-'''იხილე, '''ხ-'''ჭამე, '''ხ-'''უთხარ). მოგვიანებით '''ხ''' ზოგან '''ჰ-'''მ შეცვალა, ზოგან კი – '''ს-'''მ. მეორე პირის წართქმითი ბრძანებითის ფორმას ნიშანი არ ჰქონდა: იხილე! ჭამე! უთხარ!

მესამე სუბიექტური პირის ნიშნები მხოლობითში '''ს, ა, ო''' და '''ნ''' ბოლოსართებია (დგა-'''ს''', იხილ-'''ა''', აღაგ-'''ო''', არ-'''ნ''', მოვედი-'''ნ'''), ხოლო მრავლობითში – '''ენ, ან, ნ, ეს''' და '''ედ''' (ადიდებ-'''ენ''', იტყოდი-'''ან''', ადიდებდე-'''ნ''', ჭამდ-'''ეს'''). მესამე სუბიექტური პირის ნიშნები ძველ ქართულში ძირითადად იმით განსხვავდება თანამედროვისგან, რომ ვნებითი გვარის ზმნებს აწმყოში ყოველთვის '''ს''' აქვს მხოლობით რიცხვში (იმალები-'''ს''', ტყდები-'''ს'''), ხოლო უწყვეტლის მრავლობითში მესამე სუბიექტურ პირს ყველანაირ ზმნაში '''ეს''' ბოლოსართი გამოხატავს (აშჱნებდ-'''ეს''', იმღერდ-'''ეს'''...).

ვნებით გვარს ძველ ქართულ ენაში '''ნ''' ბოლოსართი აწარმოებს: განრისხ'''ნ'''ა, შეწუხ'''ნ'''ა, დადუმ'''ნ'''ა. 

I ობიექტური პირის ნიშანი ადრინდელ ძეგლებში მრავლობითშიც და მხოლობითშიც '''მ''' თავსართია: ''მომცა მე, მომცა ჩუენ''. შემდგომ მრავლობითში „მ“ თავსართს '''გუ''' ჩაენაცვლა და დამკვიდრდა: ''მოგუცა ჩუენ''. „გუ“-პრეფიქსიანი ფორმები ადრინდელ ძეგლებში იშვიათია. მე-2 ობიექტურ პირს ორივე რიცხვში '''გ''' პრეფიქსი აწარმოებდა: ''გნახა შენ, გნახნა თქუენ''. მესამე პირდაპირობიექტურ პირს მე-2 სერიის ფორმებში ნიშანი არ ჰქონდა, ხოლო პირველი სერიის ზმნისწინიან ფორმებში ჰქონდა: [[ხანმეტი ძეგლები|ხანმეტ ძეგლებში]] – '''[[ხ]]''', ხოლო [[ჰაემეტი ძეგლები|ჰაემეტ ძეგლებში]] – '''[[ჰ]]''' (მოხკლავს/მოჰკლავს, შეხკრებს/შეჰკრებს). [[IX საუკუნე|IX საუკუნიდან]] ზოგიერთი თანხმოვნის წინ ნიშანი '''[[ჰ]]''' '''[[ს]]-'''მ შეცვალა (დასწერს, შესჭამს).

====ზმნისწინი====
ძველ ქართულ ენაში არსებობდა შემდეგი [[ზმნისწინი|ზმნისწინები]]:

'''საიქეთო:''' მი, და, აღ, გან, შე, წარ, გარდა, შთა, უკუნ;

'''სააქეთო:''' მო, დამო, აღმო, გამო, შემო, წარმო, გარდამო, შთამო, უკუმო.

სააქეთო ზმნისწინებიდან ყველა რთულფუძიანია, გარდა '''მო''' [[ზმნისწინი]]სა. საიქეთოში რთულია ''გარდა'' (გარ-და) და ''შთა'' (შე-და), ხოლო დანარჩენები მარტივია. გარდა ამ ძირითადი ზმნისწინებისა, არსებობდა ასევე რთულფუძიანი '''მიმო''', რომელიც აქეთ-იქით მოძრაობას გამოხატავდა. მიმო ზმნისწინი ზმნისწინიან ზმნებსაც დაერთვოდა: „მჴედრ მიმოდასდევდნინ“.&lt;ref&gt;შუშანიკის წამება. &lt;/ref&gt; ძველ ქართულ ენაში [[ზმნისწინი]] ხშირად გამოეყოფა ზმნის ფუძეს და მათ შორის ნაწილაკი ან სრულმნიშვნელობიანი სიტყვა ჯდება: მო-ვინმე-ვიდეს, მი-რაჲ-იწია.

==სინტაქსი==

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ქართული ენა]]

==სქოლიო==
{{სქოლიოს სია}}

{{ქართველური ენები}}

[[კატეგორია:ძველი ქართული ენა]]</text>
      <sha1>bootilv843mvsc39iq25xmya5ciuyqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიკეთი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62818</id>
    <revision>
      <id>5378405</id>
      <parentid>4615764</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6802" sha1="fbe71vzh20rk4h4ehi5vtop2oqqgnwt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = კიკეთი
 |მშობლიური სახელი = 
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = Kiketi view.JPG
 |პანორამის სიგანე = 300
 |წარწერა = 
 |დროშა = 
 |გერბი = 
 |გერბის სიგანე = 
 |დროშის სიგანე = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 39 |lat_sec = 24.1
  |lon_dir = E |lon_deg = 44 |lon_min = 39 |lon_sec = 12.1
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 300
 |რაიონის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რეგიონი = თბილისი
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |შიდა დაყოფა = 
 |რაიონის ტიპი = რაიონი
 |რაიონი = მთაწმინდის რაიონი{{!}}მთაწმინდა
 |თემი = 
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე=1200
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 207
 |აღწერის წელი = 2014
 |სიმჭიდროვე = 
 |აგლომერაცია = 
 |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 100 %
 |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
 |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +995
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
 |კატეგორია ვიკისაწყობში = Kiketi
|add1n= 
|add1= 
}}
'''კიკეთი''' — [[სოფელი]] [[თბილისი|თბილისში]], [[მთაწმინდის რაიონი|მთაწმინდის რაიონში]]. მდებარეობს [[თრიალეთის ქედი]]ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 1200 მ. სოფელთან დგას ხუროთმოძღვრების ძეგლი [[კაბენის მონასტერი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)|კაბენი]].

==ისტორია==
წყაროებში პირველად იხსენიება [[XVIII საუკუნე]]ში. გადმოცემით, სოფელში ცხოვრობდა [[ცხრა ძმა ხერხეულიძე]]. 1961 წელს კიკეთში გაითხარა [[ბრინჯაოს ხანა|ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის]] სამაროვანი. 2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა [[გარდაბნის მუნიციპალიტეტი]]ს [[კოჯორი|კოჯრის]] თემს. 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის [[დიდგორის რაიონი|დიდგორის რაიონს]], 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა მთაწმინდის რაიონის შემადგენლობაში.

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 207 კაცი.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა
|-
| 2002 || 173&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |title=pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა |accessdate=2013-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419092459/http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |archivedate=2012-04-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |title=საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი |accessdate=2012-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919234310/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |archivedate=2013-09-19 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 || {{ზრდა}} 207&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=georgia-ethnic-2014 |access-date=2023-03-18 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
|}

==კურორტი==
კიკეთი ადგილობრივი მნიშვნელობის საბავშვო [[კურორტი]]ა. იცის ზომიერად რბილი [[ზამთარი]], თბილი და მშრალი [[ზაფხული]]. სეზონი - ზაფხული.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|512|თოდრია თ.}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{თბილისის უბნები}}

[[კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე]]
[[კატეგორია:საქართველოს კურორტები]]</text>
      <sha1>fbe71vzh20rk4h4ehi5vtop2oqqgnwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლის ხიდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65677</id>
    <revision>
      <id>5378175</id>
      <parentid>4302748</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3290" sha1="adlh82mydo9gejl1ay8ulitzklvhwcq" xml:space="preserve">[[ფაილი:Prague 07-2016 View from Petrinska Tower img2.jpg|thumb|250px|კარლის ხიდი]]
'''კარლის ხიდი''' ({{lang-cz|Karlův most}}) — განთქმული ისტორიული ხიდი [[პრაღა]]ში მდინარე [[ვლტავა]]ზე, აკავშირებს ქალაქის ნაწილებს [[მალა-სტრანა]]სა და [[სტარე-მნესტო]]ს.

ხიდის მშენებლობა დაიწყო [[1357]] წელს მეფე [[კარლ IV (სრი)|კარლ IV]]-ის მეთვალყურეობით და დასრულდა [[XV საუკუნე]]ში. ხიდზე 30 ქანდაკებაა, მისი სიგრძეა 520 მ, სიგანე — 9,5 მ. როგორც მდინარე [[ვლტავა|ვლტავის]] გადაკვეთის ერთადერთი საშუალება კარლის ხიდი ყველაზე მნიშვნელოვანი დამაკავშირებელი კვანძი იყო ძველ ქალაქს, პრაღის ციხესიმაგრესა და მიმდებარე რაიონებთან [[1841]] წლამდე. ეს ასევე ქალაქს უმნიშვნელოვანეს სავაჭრო ცენტრის როლს ანიჭებდა აღმოსავლეთ და დასავლეთ ევროპას შორის. ხიდს თავდაპირველად ორი სახელი ჰქონდა: ქვის ხიდი (Kamenný most) და პრაღის ხიდი (Pražský most). თანამედროვე სახელი (კარლის ხიდი) მას [[1870]] წლიდან ჰქვია.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons|Karlův most}}
* [http://gigapan.org/gigapans/7648/ A panorama of the bridge]
* [http://www.zachrante-karluv-most.cz/en/photogallery.html Photos of inappropriate work to the bridge and on line petition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180101082245/http://www.zachrante-karluv-most.cz/en/photogallery.html |date=2018-01-01 }}
* [http://www.charlesbridgemuseum.com/ Official Museum of the Charles Bridge]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://webcam.magicware.cz/Misc/Webcam.ashx A webcam of the Charles Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715094244/http://webcam.magicware.cz/Misc/Webcam.ashx |date=2014-07-15 }}
* [http://www.fotopraha.com Charles bridge photography]
* [http://www.prague-wiki.com/wiki/Charles_Bridge Charles Bridge on Prague-wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102090203/http://www.prague-wiki.com/wiki/Charles_Bridge |date=2012-01-02 }}

[[კატეგორია:პრაღის არქიტექტურა]]
[[კატეგორია:ჩეხეთის ხიდები]]
[[კატეგორია:პრაღის ხიდები]]</text>
      <sha1>adlh82mydo9gejl1ay8ulitzklvhwcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კინშასა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66698</id>
    <revision>
      <id>5378479</id>
      <parentid>4799479</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36831" sha1="btgatdny35wpa96thwe8y68ohxawa6z" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = დედაქალაქი
 |ქართული სახელი = კინშასა
 |მშობლიური სახელი = {{lang-fr|Kinshasa}}
 |ქვეყანა = კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
 |პანორამა = Kinshasa Congo.jpg
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = 
 |დროშა = Kinshasa-flag.png
 |გერბი = Coat of arms of Kinshasa.svg
 |გერბის სიგანე = 
 |დროშის სიგანე = 
 |lat_dir = S |lat_deg = 4 |lat_min = 19 |lat_sec = 30
 |lon_dir = E |lon_deg = 15 |lon_min = 19 |lon_sec = 20
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 250
 |რეგიონის რუკის ზომა = 200
 |რაიონის რუკის ზომა = 
 |რეგიონის ტიპი = პროვინცია
 |რეგიონი = კინშასის პროვინცია
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = 
 |რაიონი = 
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 1881
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = ლეოპოლდვილი
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 583
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}სიმაღლე ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 240
 |მოსახლეობა = 17 032 322&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kinshasa, DR Congo Population 2024 |url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/kinshasa-population |publisher=''worldpopulationreview.com'' |access-date=3 იანვარი, 2025}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2024
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = 
 |დროის სარტყელი = +1
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +24312
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საიტი = www.kinshasa.cd
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Kinshasa
}}
'''კინშასა''' ({{lang-fr|Kinshasa}}), 1966 წლამდე ''ლეოპოლდვილი'') — [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] დედაქალაქი (1960 წლიდან) და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს [[მდინარე]] [[კონგო (მდინარე)|კონგოს]] მარცხენა ნაპირზე, [[კონგოს რესპუბლიკა|კონგოს რესპუბლიკის]] დედაქალაქის — [[ბრაზავილი]]ს პირდაპირ, რომლის დანახვაც მდინარე კონგოს მეორე ნაპირზეა შესაძლებელი. მანძილთა სიახლოვე ამ ორ ქალაქს ცნობილს ხდის როგორც „ერთმანეთთან ყველაზე ახლოს მყოფი დედაქალაქები“ რომისა და ვატიკანის შემდეგ.

ერთ დროს მეთევზეთა ქალაქში, [[2024]] წლის მონაცემებით ცხოვრობს 17 მილიონზე მეტი კაცი.&lt;ref&gt;''[https://worldpopulationreview.com/world-cities/kinshasa-population  Kinshasa Population 2024]'', World population review 30 May 2024&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა მისი ტერიტორიის 60 % წარმოადგენს მეჩხერად დასახლებულ სოფლის ადგილს, რომელიც მაინც შედის ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში. მჭიდროდდასახლებულ ქალაქის რაიონებს უკავიათ ტერიტორიის მხოლოდ მცირე ნაწილი კინშასის პროვინციის დასავლეთით&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kinshasa.cd/index.php?option=com_docman&amp;Itemid=141&amp;task=doc_download&amp;gid=1 |title=Programme du Gouvernement, Provincial de Kinshasa, 2007—2011 |accessdate=2016-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081228123531/http://www.kinshasa.cd/index.php?option=com_docman&amp;Itemid=141&amp;task=doc_download&amp;gid=1 |archivedate=2008-12-28 }}&lt;/ref&gt;.

კინშასა [[აფრიკა|აფრიკის]] [[კონტინენტი]]ს ყველაზე დიდი ქალაქია. ამავე დროს, ის ყველაზე დიდი [[ფრანკოფონები|ფრანკოფონული]] ქალაქია. [[ფრანგული ენა]] წარმოდგენილია სამთავრობო, საგანმანათლებლო, საგაზეთო და სამოქალაქოს სერვისის დონეზე, თუმცა ქუჩებში ლინგვა-ფრანკად [[ლინგალა]] გამოიყენება,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.google.fr/books?id=Le_8WMk1Pr4C&amp;lpg=PA111&amp;dq=french%20lingala%20kinshasa&amp;pg=PA103#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Globalization and Language Vitality: Perspectives from Africa, pp. 103 &amp; 109|author=Cécile B. Vigouroux &amp; Salikoko S. Mufwene|accessdate=2012-06-25}}&lt;/ref&gt; რომელიც მიეკუთვნება [[ბანტუს ენები]]ს ჯგუფს. თუ მოსახლეობის ზრდის ტენდენცია გაგრძელდა, 2020 წლისთვის კინშასა პარიზს გადაუსწრებს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-wuaproject.pdf|title=World Urban Areas Population Projections (From 6th Edition of World Urban Areas) 2010|publisher=[[Demographia]]|format=PDF|accessdate=2013-05-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GW5p2Xop?url=http://www.demographia.com/db-wuaproject.pdf|archivedate=2013-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://esa.un.org/unpd/wup/CD-ROM/WUP2011-F11a-30_Largest_Cities.xls|title=Time series of the population of the 30 largest urban agglomerations in 2011 ranked by population size, 1950-2025|publisher=United Nations, Population Division|format=XLS|accessdate=2012-06-25}}&lt;/ref&gt; [[2012]] წლის ოქტომბერში, ქალაქმა უმასპინძლა მე-14 ფრანკოფონულ სამიტს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.francophonie.org/XIVe-Sommet-de-la-Francophonie,36849.html|title=XIVe Sommet de la Francophonie|publisher=[[Organisation internationale de la Francophonie|OIF]]|accessdate=2012-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619065536/http://www.francophonie.org/XIVe-Sommet-de-la-Francophonie,36849.html|archivedate=2012-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
[[ფაილი:Boulevard du 30 juin, Kinshasa.jpg|thumb|right|275px|კინშასის ცენტრალური ქუჩა — 30 ივნისის ბულვარი]]
[[ფაილი:Kinshasa Congo.jpg|thumb|right|275px|კინშასის და მდინარე [[კონგო (მდინარე)|კონგოს]] ხედი]]
თანამედროვე კინშასის ტერიტორიაზე ევროპელებიდან პირველები XV საუკუნეში გამოჩნდნენ [[პორტუგალიელები]]. მაგრამ კონგოს კოლონიზაციაში ყველაზე უფრო დიდი წარმატება [[ბელგიელები|ბელგიელებმა]] მიაღწიეს, რომლებსაც დაეხმარა ადგილობრივი ფეოდალური სახელმწიფოების ერთმანეთის მიმართ არსებული გაუთავებელი შუღლი. თანამედროვე კინშასის ტერიტორიაზე ქალაქი [[1881]] წელს დააარსა [[აფრიკა|აფრიკის]] განთქმულმა მკვლევარმა [[ჰენრი მორტონ სტენლი]]მ და ის ვითარდებოდა, როგორც სავაჭრო პუნქტი. თავდაპირველად ქალაქს [[ბელგია|ბელგიის]] მეფე [[ლეოპოლდ II (ბელგია)|ლეოპოლდ II]]-ის პატივსაცემად ''ლეოპოლდვილი'' ეწოდა, რომელიც კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დღევანდელ ტერიტორიას აკონტროლებდა არა როგორც კოლონიას, არამედ როგორც კერძო საკუთრებას. [[1966]] წელს ეწოდა თანამედროვე სახელი.

ქალაქი გახდა პირველი სანაოსნო პორტი მდინარე [[კონგო (მდინარე)|კონგოზე]], რომელიც [[ლივინგსტონის ჩანჩქერები]]ს ზემოთ მდებარეობს ([[ჭორომი|ჭორომების]] სერია ლეოპოლდვილიდან 300 კმ-ით ქვევით), რამაც მის განვითარებას შეუწყო ხელი. თავდაპირველად ყველა საქონელი [[გემი|გემებით]] მოჰქონდათ [[მატადი]]ში — ქალაქში, რომელიც მდებარეობდა ჭორომების ქვემოთ და სანაპიროდან 150 კმ-ში, ხოლო შემდეგ მტვირთავებს ის გადაჰქონდათ ლეოპოლდვილამდე. 1898 წელს აშენებულმა სატვირთო [[რკინიგზა]]მ მატადისა და კინშასას შორის შესაძლო გახადა საქონლის ჩქარი და იაფი გადატანა ქვეყნის სიღრმეში, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ლეოპოლდვილის სწრაფ განვითარებას. ქალაქის მოსახლეობა 1920 წლისთვის ისე გაიზარდა, რომ ქალაქ [[ბომა]]ს ნაცვლად გახდა [[ბელგიის კონგო]]ს დედაქალაქი.

როდესაც ბელგიის კონგომ 1960 წლის 30 ივნისს [[ბელგია|ბელგიისაგან]] დამოუკიდებლობა მიიღო, [[ნიდერლანდური ენა|ნიდერლანდურმა ენამ]] დაკარგა ოფიციალური ენის სტატუსი. 1965 წელს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ქვეყნის ხელისუფლებაში მოვიდა [[მობუტუ სესე სეკო]]. დასავლეთის გავლენის შესამცირებლად მან დაიწყო დასახელებების და სახელწოდებების აფრიკანიზაციის პოლიტიკის გატარება. 1966 წელს ლეოპოლდვილს უწოდეს ახალი სახელი — '''კინშასა''', — იმ სოფლის დასახელება, რომელიც ადრე მდებარეობდა ქალაქის ფარგლებში. მობუტუს დროს ქალაქი სწრაფად იზრდებოდა მთელი ქვეყნიდან გადმოსახლებულთა ხარჯზე, რომლებიც უკეთეს ბედს ეძებდნენ ან ეთნიკურ წმენდას გამოექცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი განლაგებულია ტერიტორიაზე, რომელიც ტრადიციულად მიეკუთვნება ბატეკეს და ბაჰუმბუს ტომებს, კინშასაში სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებს შორის სასაუბრო ენა (ე. წ. [[ლინგვა ფრანკა]]) გახდა [[ლინგალა]].

1974 წელს კინშასაში გაიმართა მო[[კრივი]]ვეთა შეჯიბრი [[ჯორჯ ფორმანი|ჯორჯ ფორმანსა]] და [[მუჰამედ ალი]]ს შორის, რომელშიც ალიმ გაიმარჯვა და დაიბრუნა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მძიმე წონაში.

== გეოგრაფია ==
კინშასა — მკვეთრი კონტრასტების ქალაქია, სადაც ერთმანეთის მეზობლად მდებარეობენ მდიდარი რაიონები, სავაჭრო ზონები და სამი [[უნივერსიტეტი]]— ღარიბ კვარტლებთან. ქალაქი მდებარეობს მდინარე კონგოს სამხრეთი სანაპიროს გასწვრივ, [[კონგოს რესპუბლიკა|კონგოს რესპუბლიკის]] დედაქალაქ — [[ბრაზავილი]]ს მოპირდაპირე მხარეს. ეს მსოფლიოში ერთადერთი ადგილია, სადაც ორი დედაქალაქი ერთმანეთისადმი უშუალოდ არის მიმართული მდინარის საპირისპირო ნაპირებიდან.

მდინარე კონგო სიგრძით მეორეა [[აფრიკა]]ში [[ნილოსი]]ს შემდეგ, იმავე დროს ყველაზე წყალუხვია კონტინენტზე (მსოფლიოში ამ მაჩვენებლით ის ჩამოუვარდება მხოლოდ [[ამაზონი|ამაზონს]]).

=== კლიმატი ===
კინშასის [[კლიმატი]] გამოკვეთილი [[სუბეკვატორული კლიმატური სარტყელი|სუბეკვატორულია]], მოკლე მშრალი სეზონით ([[ივნისი]]-[[სექტემბერი]]) და ნოტიო წლის მთელ დანარჩენ პერიოდში. სეზონებს შორის მერყეობა სუსტადაა გამოკვეთილი ([[იანვარი|იანვრის]] საშუალო ტემპერატურა — +26 °С, [[ივლისი]]ს — +22,5 °С), ნალექებში გამოიკვეთება დიდი განსხვავება. მიუხედავად იმისა, რომ წლის დიდი ხნის განმავლობაში დგას სიცხე (მშრალი სეზონის გამოკლებით, როდესაც დგება ოდნავ გრილი ამინდი), ტემპერატურა +36 °С-ს ზემოთ არ ადის. ასევე +14&amp;nbsp;°C-ზე დაბლა ტემპერატურა არ ეცემა.

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
[[ფაილი:Kinshasa districts.svg|400px|right|thumb|კინშასის ოლქები: [[ლუკუნგა]], [[ფუნა (კინშასა)|ფუნა]], [[მონ-ამბა]], [[ჩანგუ]].]]
კინშასა ერთდროულად ქალაქიცაა ({{lang-fr|ville}}) და ქვეყნის 26 პროვინციიდან ერთ-ერთიც ({{lang-fr|province}}). კინშასის პროვინცია დაყოფილია 4 ოლქად, რომლებიც მთლიანობაში 24 კომუნისგან შედგება.

== დემოგრაფია ==
ცხოვრების დონე კინშასაში საკმაოდ დაბალია. ქალაქი საკუთარ თავზე განიცდის, ერთის მხრივ, მასიური ქურდობის შედეგებს, რომელიც მთელ ქვეყანას მოედო 1991 და 1993 წლებში, ხოლო შემდეგ [[კონგოს მეორე ომი]]ს დროს, მეორე მხრივ — მოსახლეობის ბუნებრივი მიგრაცია კიდევ უფრო განადგურებული სოფლის ადგილებიდან, რადგანაც ქალაქში არსებობს შესაძლებლობა რაიმე სამუშაოს შოვნისა. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ორგანიზაციის — ქუჩის ბავშვების და ახალგაზრდობის განათლების ქსელის მუშაკების ({{lang-fr|Réseaux des éducateurs des enfants et jeunes de la rue (REEJER)}}) ცნობით, რომელიც კოორდინაციას უწევს უპატრონო ბავშვების დახმარების გაწევის მოღვაწეობას, 2006 წელს კინშასაში არსებობდა დაახლოებით 14 000 უპატრონო ბავშვი. ყველაზე უფრო არასაიმედო რაიონებია მასინა, კიმბანსეკე და ლიმეტე&lt;ref&gt;[http://reejer.org/ REEJER-ის ოფიციალური საიტი] {{ref-fr}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქში მოსახლეობის სიღარიბის გამო არსებობს დამნაშავეობის დიდი პრობლემები. კინშასაში 1959 წელს გამოვლინდა ყველაზე უფრო ადრეული სისხლის ნიმუში, რომელიც შეიცავდა [[აივ]]-1 (ჯგუფი «მ»). [[შიდსი|შიდსთან]] ბრძოლა ერთ-ერთი მთავარი პრობლემაა, როგორც მთელ ქვეყანაში, ასევე კინშასაშიც.

== ენები ==
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, რომლის დედაქალაქიცაა კინშასა, ოფიციალური ენა [[ფრანგული ენა|ფრანგულია]]. შედეგად კინშასა [[ფრანგულენოვანი ქვეყნები|ფრანგულენოვან ქვეყნებში]] ყველაზე დიდი ქალაქი და მეორეა ფრანგული ენის ფლობის რაოდენობით.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Story of French|url=https://archive.org/details/storyoffrench0000nade|last=Nadeau|first=Jean-Benoit|year=2006|publisher=St. Martin's Press|isbn=&lt;!--0-312-34183-0, --&gt;9780312341831|page=[https://archive.org/details/storyoffrench0000nade/page/301 301]|page=483|accessdate=31 May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Reinventing Order in the Congo: How People Respond to State Failure in Kinshasa|last=Trefon|first=Theodore|year=2004|publisher=Zed Books|location=London and New York|isbn=&lt;!--1-84277-491-3, --&gt;9781842774915|page=7|url=http://books.google.com/books?id=5VAAHi93y0sC&amp;pg=PA7&amp;dq=Kinshasa+second+largest+French+city&amp;ei=PeQiSt-yAojCyQSWqfijDw|accessdate=31 May 2009}}&lt;/ref&gt; მაგრამ [[ლინგალა]] ფართედ გამოიყენება სალაპარაკო ენის სახით. ფრანგული ენა ძირითადად გამოიყენება ადმინისტრაციაში, განათლების სფეროში, დოკუმენტების წარმოებაში, საგზაო მაჩვენებლებში, პრესაში, ტელევიზიებში, ასევე გამოიყენება ეროვნებათა და სოციალურ სფეროებს შორის საურთიერთობო ენის სახით. მაგრამ საყოფაცხოვრებო დონეზე შიდა სოციალურ და ეთნიკურ ჯგუფებს შორის დომინირებს ადგილობრივი აფრიკული ენები ([[კონგო (ენა)|კონგო]], ლინგალა, [[ლუბა (ენა)|ლუბა]] და [[სუაჰილი ენა|სუაჰილი]]).&lt;ref&gt;{{cite book|title=Francophone sub-Saharan Africa: Democracy and Dependence, 1985–1995|last=Manning|first=Patrick|year=1998|publisher=Cambridge University Press|location=London and New York|isbn=&lt;!--0-521-64519-0, --&gt;9780521645195|page=189|url=http://books.google.com/books?id=LwzFF2FnbzMC&amp;pg=PA189&amp;dq=Kinshasa+second+largest+francophone+city&amp;lr=&amp;ei=T-0iSpzsEYOIzQTSl_XRBw|accessdate=31 May 2009}}{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ასე რომ, იმ დროს, როდესაც [[კულტურა]]ში დომინირებს ფრანგული ენა, მრავალენოვნება დამახასიათებელი ნიშანია კინშასის ცხოვრებაში.

== ეკონომიკა ==
ქალაქში არსებობს საფეიქრო, საკვები პროდუქტების, ქიმიური მრეწველობის, მანქანათმშენებლობის და ლითონგადამუშავების, მოტო და ველო ქარხნების, გემთმშენებლობის, გემთშეკეთების, ხის დამუშავების, სამშენებლო მასალების დამზადების საწარმოები. მალუკუს რაიონში მდებარეობს მეტალურგიული კომპლექსი.

=== ტრანსპორტი ===
[[ფაილი:Aéroport International de N'djili Kinshasa(A).JPG|thumb|right|250px|ნჯილის აეროპორტი]]
ქალაქი კინშასა პორტია მდინარე კონგოს მარცხენა ნაპირზე. მდინარე, რომელსაც კინშასის რაიონში ასევე ჰქვია '''ზაირი''', მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა თავისი აუზის დიდი ნაწილის მანძილზე. მდინარე კონგოს ბევრი შენაკადი ასევე სანაოსნოდ ვარგისია. დიდი [[ბორანი|სამდინარე ბორნები]] კურსირებენ კინშასასა და [[კისანგანი|კისანგანს]] შორის (მდებარეობს 1300 კმ-ში დედაქალაქიდან). კინშასასა და [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]] შორის ასევე არსებობს საბორნე გადასასვლელი.

[[რკინიგზა|რკინიგზით]] კინშასა დაკავშირებულია ქვეყნის და უცხოეთის ბევრ რეგიონებთან. [[ნჯილი (აეროპორტი)|ნჯილის]] აეროპორტი უდიდესია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოთხ საერთაშორისო აეროპორტს შორის. მაგრამ აეროპორტის ინფრასტრუქტურა ძირითადად არ არის მოდერნიზებული დაწყებული კოლონიალური დროიდან.

მდინარე კონგო ჰიდროელექტროენერგიის მთავარი წყაროა, პოტენციალურად მას შეუძლია უზრუნველყოს დღევანდელი მთელი აფრიკის ენერგომოთხოვნილების ნახევრის ეკვივალენტური ელექტროენერგიის წარმოება&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/06/19/business/worldbusiness/19iht-rnrghydro.1.6204822.html|title=Giant dam projects aim to transform African power supplies|accessdate=5 мая 2013|work=New York Times|first=Sarah J.|last=Wachter|date=19 июня 2007}}&lt;/ref&gt;.

ქალაქში მდებარეობს აფრიკის რკინიგზების კავშირის შტაბ-ბინა.

== კულტურა და განათლება ==
კინშასაში მდებარეობს ქვეყნის [[ეროვნული უნივერსიტეტი (კინშასა)|ეროვნული უნივერსიტეტი]], [[ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტი (კინშასა)|ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტი]], [[მხატვრული ხელოვნების ეროვნული აკადემია (კინშასა)|მხატვრული ხელოვნების ეროვნული აკადემია]], ადგილობრივი ყოფაცხოვრების მუზეუმი, ეროვნული საჯარო ბიბლიოთეკა.

კინშასის უნივერსიტეტი გაიხსნა 1954 წელს, როგორც ლოვანიუმის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ქვეგანყოფილება, 1971 წელს გაიხსნა ზაირის ეროვნული უნივერსიტეტი ({{lang-fr|Université Nationale du Zaïre, UNAZA}}), რომელიც 1981 წელს დაიყო სამ ნაწილად — თვითონ კინშასის უნივერსიტეტი, ასევე [[კისანგანის უნივერსიტეტი]] და [[ლუბუმბაშის უნივერსიტეტი]]. 1958 წელს ჯერ კიდევ მაშინდელი ლოვანიუმის უნივერსიტეტის დროს აშენდა აფრიკაში პირველი [[ბირთვული რეაქტორი]]. 1967 წელს [[აფრიკის კავშირი|აფრიკის კავშირმა]] მასთან დააწესა ბირთვული კვლევების რეგიონალური ცენტრი. დღეისათვის ცენტრს გააჩნია ორი რეაქტორი — TRICO I და TRICO II, რომლებიც გამოიყენება სამეცნიერო კვლევებისათვის&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unikin.cd/index.php?page=crn-k|title=Centre Régional d’Etudes Nucléaires de Kinshasa|date=მაისი 2010|publisher=კინშასის უნივერსიტეტი|lang=fr|accessdate=2013-05-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GW5xfhDn?url=http://www.unikin.cd/index.php?page=crn-k|archivedate=2013-05-10}}&lt;/ref&gt;.

== ჯანმრთელობა და მედიცინა ==
კინშასაში ოცი საავადმყოფოა, გარდა ამისა, სხვადასხვა სამედიცინო ცენტრი და პოლიკლინიკები. 1991 წლიდან [[მონკოლის საავადმყოფო]] მუშაობს როგორც არაკომერციული სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც თანამშრომლობს ჯანდაცვის დეპარტამენტთან და მოიაზრება როგორც რაიონული საავადმყოფო კინშასაში. პედიატრისა და ჰემატოლოგის, [[ლეონ ტშილოლო|ლეონ ტშილოლოს]] ხელმძღვანელობით, მონკოლის საავადმყოფო 2012 წელს გაიხსნა 150-საწოლიანი შენობით, გაუმჯობესებული კლინიკური მომსახურებით, რაც მოიცავს გაუმჯობესებულ ლაბორატორიას , დიაგნოსტიკურ რადიოლოგიას, ინტენსიურ თერაპიას, ახალშობილთა განყოფილებას, საოჯახო მედიცინას, გადაუდებელი დახმარების განყოფილებასა და უფრო დიდ გასაქანს ქირურგიულ მედიცინაში.

== სალოცავი ადგილები ==
თაყვანისმცემლობის ადგილებს შორის, რომლებიც ძირითადად არის ქრისტიანული ეკლესიები და ტაძრები: [[კინშასის კათოლოკური საარქიეპისკოპოსო ტაძარი]], [[კიმბანგისტური ეკლესია]], [[კონგოს ბაპტისტური საზოგადოება]] ([[მსოფლიო ბაპტისტური ალიანსი]]), კონგოს ბაპტისტური საზოგადოება (ბაპტისტური მსოფლიო ალიანსი), ,,[[ღმერთების ასსამბლეა]]&quot;, კონგოს ანგლიკანური ეკლესიის პროვინცია (ანგლიკანური კავშირი), [[კონგოს პრესვიტერიული საზოგადოება]] (რეფორმირებული ეკლესიების მსოფლიო კავშირი), ასევე არის მუსულმანური [[მეჩეთი|მეჩეთები]].

== სპორტი ==
[[ფაილი:Martyrs stadium.jpg|ალტ=Stade des Martyrs - მარტირსის სტადიონი|მინი|223x223პქ|მარტირსის სტადიონი]]
სპორტი, განსაკუთრებით კი [[ფეხბურთი]] და [[საბრძოლო ხელოვნება]] პოპულარულია კინშასაში. ვიტა კლუბი, რომელიც ამჟამად გენერალ გაბრიელ ამისი კუმბას საკუთრებაშია, ხშირად იწვევს ხალხის დიდ რაოდენობას და მასპინძლობს [[მარტირსის სტადიონი|მარტირსის სტადიონზე]]. კინშასაში პოპულარულია [[დოჯო|დოჯოც]].

კინშასაშია ქვეყნის ეროვნული სტადიონი - [[მარტირსის სტადიონი]].

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{wikivoyage-inline|Kinshasa}}
* [http://www.wdl.org/en/item/59 Map of the Belgian Congo]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} from 1896 includes a map of Kinshasa
* [http://www.kinshasa.cd/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011027044821/http://www.kinshasa.cd/ |date=2001-10-27 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აფრიკის დედაქალაქები}}
{{კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები}}

[[კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები]]
[[კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები]]</text>
      <sha1>btgatdny35wpa96thwe8y68ohxawa6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლდისწყარო (ალის თემი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69176</id>
    <revision>
      <id>5378512</id>
      <parentid>4942295</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14216" sha1="a6iou72cjj4xenvq8zjbrg50qfi474j" xml:space="preserve">{{მმ*|კლდისწყარო (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = კლდისწყარო
|მშობლიური სახელი = 
|ქვეყანა = საქართველო
|პანორამა = Village kldistskaro (ali).jpg
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = სოფლის ხედი
|lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 02 |lat_sec = 58
|lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 38 |lon_sec = 36
|CoordAddon = type:city(40361)_region:
|CoordScale = 
|ქვეყნის რუკის ზომა = 300
|ქვეყნის რუკა = 
|რეგიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის რუკა = 
|რაიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის ტიპი = მხარე
|რეგიონი = შიდა ქართლის მხარე
|შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = ხაშურის მუნიციპალიტეტი
|თემი = ალი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი){{!}}ალი
|მმართველის ტიპი = 
|მმართველი = 
|დაარსების თარიღი = 
|სტატუსი-დან = 
|პირველი ხსენება = 
|წინა სახელები = 
|ფართობი = 
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 800
|კლიმატი = 
|ოფიციალური ენა = 
|მოსახლეობა = 12&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{სახელმწიფო აღწერა 2014}}&lt;/ref&gt;
|აღწერის წელი = 2014
|სიმჭიდროვე = 
|აგლომერაცია = 
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 91,7 %&lt;br /&gt;[[რუსები]] 8,3 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-07-18 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლები]]
|ეთნოქორონიმი = 
|დროის სარტყელი = +4
|DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995
|საფოსტო ინდექსი = 
|საავტომობილო კოდი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''კლდისწყარო''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლის მხარის]] [[ხაშურის მუნიციპალიტეტი|ხაშურის მუნიციპალიტეტში]] ([[ალი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)|ალის]] [[თემი]]). [[ლიხის ქედი]]ს აღმოსავლეთ მთისწინეთზე. [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 800 მეტრი. [[ხაშური]]დან 10 კილომეტრი. [[2006]] წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 კომლი, სულ 35 ადამიანი. სოფელში დგას [[კლდისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია|წმინდა გიორგის ეკლესია]].

==ისტორია==
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ოსიაურის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა გომის სასოფლო საბჭოს.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/283833/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1960_N4.pdf|title= საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები|accessdate=2.08.2025 |author= |date=  |work= |publisher= nplg.gov.ge|archiveurl= |archivedate= }}&lt;/ref&gt; 

==დემოგრაფია==
[[2002]] წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 34 ადამიანი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |title=2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები |accessdate=2016-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419092459/http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |archivedate=2012-04-19 }}&lt;/ref&gt; [[2014]] წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 12 კაცი, საიდანაც 8  მამაკაცია, ხოლო 4 ქალი.&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა
|-
| 2002&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm|title=pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა|accessdate=2016-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419092459/http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm|archivedate=2012-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf|title=საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი|accessdate=2012-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919234310/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf|archivedate=2013-09-19}}&lt;/ref&gt;|| 34
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt;|| 12 {{კლება}}
|}

XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ხალხთა აღწერის დავთრის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 13 კომლი და ერთი ღარიბი ბოგანო. მათი გვარებია: ჭალიძე, პეტრიაშვილი, ბიწაძე, გოშნიაშვილი და შაქარაშვილი. ამავე დოკუმენტიდან ირკვევა, რომ სოფლიდან აყრილა და სხვაგან გადასახლებულა იმერული წარმოშობის ერთი კომლი.&lt;ref&gt;ჯავახიშვილი ივ., საქართველოს ეკონომიკური ისტორიის ძეგლები (XIII-XIX სს.), წიგნი II, თბ., 1974, გვ. 98-99&lt;/ref&gt;

[[1728]] წელს შედგენილი [[თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთარი|თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთრის]] მიხედვით სოფელი კლდისწყარო შედის თბილისის ვილაიეთის გორის ლივის ამილახვრის ნაჰიეში. სოფელში  მცხოვრები 25 კომლი იხდის ყველა საოსმალო გადასახადს, რომლის ჯამიც შეადგენს 5436 ახჩას.&lt;ref&gt;1728 წლის თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი 1, თბ., 2009, გვ. 289&lt;/ref&gt;  

[[1930]] წლის 15 ნოემბრის მონაცემებით კლდისწყაროში 53 კომლი ცხოვრობს. სულ 231 ადამიანი. ამ დროს აქ სახლობდნენ გვარები: გონგლაძე, გელაშვილი, ჯოჯიშვილი, საძაგლიშვილი, გოგალაძე.  

სოფელში ამჟამად ცხოვრობენ გოგალაძეები, გონგლაძეები, გელაშვილები, მჭედლიძეები, ჩადუნელები და სხვა.&lt;ref&gt;ლაცაბიძე თ., მასალები ხაშურის რაიონის ისტორიისათვის, ხაშურის რაიონში გავრცელებული  გვარ-სახელები, ხაშური, 1991&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
სოფელი კლდისწყარო პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება [[1685]] წელს [[გიორგი XI|გიორგი XI-ის]] დროს (მეფობდა 1676-1688 და 1703-1709 წწ.) შედგენილ წყალობის წიგნში ბეგთაბეგ შანშეან მარტეროზიშვილისადმი, რომლის მიხედვითაც გიორგი მეფე სამეფო კარის მდივანს შანშეან მარტეროზიშვილს უბრუნებს თავის კუთვნილ მიწებს და ამბობს: {{ციტატა|შეგიწყალეთ და მოგიბოძეთ ისევ თქვენი მკვიდრი და ნასყიდი სოფელი ნაბახტევი ნორაშნითა, კვერცხობითა, კლდისწყაროთა.}} ამ დოკუმენტიდან ირკვევა, რომ სოფელი კლდისწყარო XVII საუკუნის ბოლოს მარტეროზიშვილების კუთვნილება იყო.&lt;ref&gt;ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. II, თბ., 1965, გვ. 228&lt;/ref&gt;  

[[ვახუშტი ბატონიშვილი]] იცნობს კლდისწყაროს და დატანილი აქვს რუკაზე. [[იოანე ბატონიშვილი]] კი 1795 წელს სურამის წყლის აღწერისას აფიქსირებს მას, მაგრამ როგორც ნასოფლარს.&lt;ref&gt;ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. ხაშურის მოამბე, 28 აპრილი,  2019, № 17, გვ. 4&lt;/ref&gt;  

XVIII საუკუნეში შედგენილ მოლაშქრეთა დავთრის ნაწყვეტის მიხედვით კლდისწყაროდან ლაშქარში გაწვეული ყოფილან: პეტრიაშვილი დათუნა, ჭალიძე დათუნა, ჭალიძე ბერუკა, პეტრიაშვილი ბერუკა, ჭალიძე ნიკოლოზი, პეტრიაშვილი პაპუნა, გოშნიაშვილი პაპუნა, ბიწაძე გიორგი, შაქარაშვილი სეხნია, პეტრიაშვილი ბერიდა ჭალიძე იორდანე.&lt;ref&gt;ჯავახიშვილი ივ., საქართველოს ეკონომიკური ისტორიის ძეგლები (XIII-XIX სს.), წიგნი II, თბ., 1974, გვ. 165-171&lt;/ref&gt;  

1715 წელს შედგენილი განჩინება ელიზბარ დავითაშვილისა და გიორგი რამაზიშვილის მამულის საქმის შესახებ გვამცნობს, რომ სოფელი კლდისწყარო დავითაშვილს დარჩენია და მისი სამფლობელი გამხდარა.&lt;ref&gt;ქართული სამართლის ძეგლები, ტ., IV, თბ., 1972, გვ. 262-263&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|554}}
* ''ლაბაძე ჯ.,'' ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ხაშურის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>a6iou72cjj4xenvq8zjbrg50qfi474j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარდინალი რიშელიე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74602</id>
    <revision>
      <id>5378105</id>
      <parentid>4750815</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29228" sha1="o7dqqy9ghi113mx1vga9zrz4o6vaj1h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი
| სახელი = არმან ჟან დიუ პლესი,&lt;br/&gt; ჰერცოგი დე რიშელიე
|back_color=#d91f26
| სურათი= Cardinal de Richelieu.jpg
| სურათის ზომა =250px
| წარწერა=რიშელიეს პორტრეტი შესრულებული [[ფილიპ დე შამპენი]]ს მიერ 1633 - 1640 წლების პერიოდში, ინახება [[ეროვნული გალერეა (ლონდონი)|ეროვნულ გალერეაში]].
}}
'''არმან ჟან დიუ პლესი''' ({{lang-fr|Armand-Jean du Plessis}}), [[ჰერცოგი რიშელიე]] ({{lang-fr|duc de Richelieu}}); დ. [[9 სექტემბერი]], [[1585]], [[პარიზი]] — გ. [[4 დეკემბერი]], [[1642]], იქვე), ფართოდ ცნობილი როგორც '''კარდინალი რიშელიე''' ({{lang-fr|Cardinal de Richelieu}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/richelieu|title=Richelieu|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|accessdate=29 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LD&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ldoceonline.com/dictionary/cardinal-richelieu|title=Richelieu, Cardinal|work=[[Longman Dictionary of Contemporary English]]|publisher=[[Longman]]|accessdate=6 October 2019}}&lt;/ref&gt;) — [[ფრანგები|ფრანგი]] სასულიერო პირი და სახელმწიფო მოღვაწე. 

რიშელიემ მიიღო [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკური ეკლესიის]] ეპისკოპოსის სასულიერო წოდება 1607 წელს, ხოლო საფრანგეთის საგარეო მდივნად 1616 წელს დაინიშნა. რიშელიეს გავლენა მალევე გაიზარდა როგორც კათოლიკური ეკლესიის შიგნით, ასევე საფრანგეთში - 1622 წელს ის გახდა [[კარდინალი]], ხოლო [[ლუი XIII|ლუი XIII „სამართლიანმა“]] იგი 1624 წელს საფრანგეთის მთავარ მინისტრად დანიშნა. ამ თანამდებობას რიშელიე ინარჩუნებდა სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო მის შემდეგ იგი დაიკავა [[ჯულიო მაზარინი|კარდინალმა მაზარინიმ]], რომლის კარიერაში რიშელიემ გადამწყვეტი როლი ითამაშა. 

კარდინალ რიშელიეს თანამედროვეები ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორც მეფის „პირველ“ ან „მთავარ“ მინისტრს. მისი საქმიანობის ძირითადი მიზანი  სამეფო ძალაუფლების კონსოლიდაცია და საფრანგეთის შიგნით არსებული სხვადასხვა ფრაქციების შესუსტება იყო. არისტოკრატიის უფლებების შეზღუდვის შედეგად რიშელიემ გადააქცია საფრანგეთი ძლიერ, ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ. მისი საგარეო პოლიტიკის მთავარი ამოცანა იყო ევროპაში [[ჰაბსბურგთა მონარქია|ავსტრიელი]] და [[ჰაბსბურგების ესპანეთი|ესპანელი]] [[ჰაბსბურგები]]ს ძალაუფლების დაბალანსება და [[ოცდაათწლიანი ომი|ოცდაათწლიანი ომში]] საფრანგეთის დომინისრების უზრუნველყოფა. [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკური ეკლესიის]] [[კარდინალი]]ს წოდების მიუხედავად, რიშელიე არ ერიდებოდა ალიანსების შექმნას [[პროტესტანტიზმი|პროტესტანტ]] მმართველებთან საკუთარი მიზნების მისაღწევად. მიუხედავად უზარმაზარი პოლიტიკური ძალაუფლებისა, რიშელიე იყო დამოკიდებული მეფის მხარდაჭერაზეც - რაზეც მეტყველებს „[[გასულელებულთა დღე|გასულელებულთა დღის]]“ (''{{lang-fr|Jour des Dupes}}'') მოვლენები.  

რიშელიე ასევე უთმობდა ბევრ დროს საფრანგეთში განათლების გაუმჯობესებას - [[პარიზის უნივერსიტეტი]]ს კურსდამთავრებული და [[სორბონას კოლეჯი]]ს დირექტორი, მას მიუძღვის გადამწყვეტი წვლილი ამ უნივერსიტეტის განახლებასა და მისი მნიშვნელობის გაზრდაში და იყო [[საფრანგეთის აკადემია|საფრანგეთის აკადემიის]] დამფუძნებელი. რიშელიე ასევე ცნობილია საკუთარი ზედმეტსახელით - '''წითელი უწმინდესობა''' ({{lang-fr|l'Éminence rouge}}), რაც კარდინალის სამოსის წითელი ფერისა და კარდინალისადმი ტრადიციული მიმართვიდან მომდინარეობდა. რიშელიემ ითამაშა გადამწყვეტი როლი [[სამიუელ შამპლენი]]სა და [[დევიდ კერკი]]ს დაპირისპირებაში, რომელიც მან დაასრულა [[სენ ჟერმენ ენ ლე]]ს 1632 წლის ხელშეკრულებით, რომლის შედეგადაც მან დაუბრუნა საფრანგეთს [[კვებეკი]], რომელიც დღემდე რჩება ჩრდილოეთ ამერიკის ფრანკოფონული კულტურის უმნიშვნელოვანეს ცენტრად. 

რიშელიე არის არაერთი მხატვრული ნაწარმოების პერსონაჟი, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია [[ალექსანდრ დიუმა (მამა)|ალექსანდრ დიუმას]] 1844 წლის [[სამი მუშკეტერი]] და მისი უამრავი ადაპტაცია.[[ფაილი:Kardinaal de Richelieu.jpg|thumb|კარდინალი რიშელიე]]

==ადრეული წლები==	
არმან ჟან დიუ პლესი დაიბადა [[პარიზი|პარიზში]]. იგი იყო დიუ პლესის ოჯახის ხუთიდან მეოთხე შვილი და უმცროსი მესამე ვაჟი. ბავშვობიდან სიცოცხლის ბოლომდე გამოირჩეოდა სუსტი ჯანმრთელობით. მისი ოჯახი მიეკუთვნებოდა [[პუატუ]]ს მცირე არისტოკრატიას.&lt;ref&gt;Bergin, გვ. 14–15.&lt;/ref&gt; მისი მამა, ფრანსუა დიუ პლესი, [[ენდრი და ლუარა]]ს რიშელიეს სინიორი, იყო ჯარისკაცი და სამეფო კარის მოღვაწე, რომელიც საფრანგეთის დიდი პროვოსტის თანამდებობაზე მსახურობდა&lt;ref&gt;Treasure, გვ. 3.&lt;/ref&gt; არმანის დედა, სუზანა დელა პორტე, იყო ცნობილი იურისტის შვილი.&lt;ref&gt;Bergin, გვ. 18–19.&lt;/ref&gt; როდესაც არმანი ხუთი წლის იყო, მამამისი დაიღუპა [[საფრანგეთის რელიგიური ომები]]ს დროს, ხოლო ჯახი დიდ ვალში აღმოჩნდა. &lt;ref&gt;Bergin, გვ. 24.&lt;/ref&gt; სამეფო გრანტის დახმარებით ოჯახი გადაურჩა ფინანსურ სირთულეებს და შეძლო ცხრა წლის არმანის გაგზავნა [[ნავარას კოლეჯი|ნავარას კოლეჯში]], სადაც მან ფილოსოფიის შესწავლა დაიწყო&lt;ref&gt;Bergin, გვ. 55.&lt;/ref&gt; მალევე მან დაიწყო მზადება სამხედრო კარიერისთვის.&lt;ref&gt;Wedgwood, გვ. 187.&lt;/ref&gt;

რელიგიის ომებში რიშელიეს ოჯახისთვის მადლობის გადახდის მიზნით, საფრანგეთის მეფე [[ანრი III ვალუა]]მ გადასცა ოჯახს ლუსონის საეპისკოპოსო კათედრა. &lt;ref&gt;Bergin, გვ. 57.&lt;/ref&gt; საეპისკოპოსოს შემოსავლების უდიდეს ნაწილს ოჯახი იყენებდა საკუთარი მიზნებისთვის, რითაც იყო უკმაყოფილო ადგილობრივი სასულიერო პირები, რომლებიც მოითხოვდნენ შემოსავლის უფრო დიდი ნაწილის დახარჯვას რელიგიური დანიშნულებით. საეპისკოპოსოს შემოსავლის შენარჩუნების მიზნით არმანის დედამ გადაწყვიტა მეორე ძმისთვის - ალფონსისთვის - ლუსონის ეპისკოპოსის წოდების  მიღება. &lt;ref name=autogenerated1&gt;Bergin, გვ. 61.&lt;/ref&gt; ალფონსი, რომელსაც არ სურდა საეპისკოპოსო თანამდებობა, გახდა [[კარტეზიანელები|კარტეზიანელი]] ბერი. &lt;ref&gt;Bergin, გვ. 62.&lt;/ref&gt;

1606 წელს [[ანრი IV (საფრანგეთი)|ანრი IV-მ]] წარადგინა არმანი ლუსენის ეპისკოპოსად.&lt;ref name=autogenerated1 /&gt; არმანის ასაკის გამო, რომელიც კანონიკურ მინიმალურ ასაკზე ნაკლები იყო, მას მოუწია ნებართვისთვის რომში, პაპ [[პავლე V]]-სთან, ჩასვლა. 1608 წელს, რომიდან დაბრუნების შემდეგ, არმანმა შეიძინა რეფორმატორის რეპუტაცია, რადგანაც გახდა პირველი ეპისკოპოსი საფრანგეთში, რომელმაც [[ტრიენტის საეკლესიო კრება|ტრიენტის საეკლესიო კრებით]] გათვალისწინებული ინსტიტუციური რეფორმები გაატარა.&lt;ref&gt;Munck, გვ. 43.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bergin, გვ. 132–133.&lt;/ref&gt;

ამავე დროს არმანმა გაიცნო [[ფრანსუა ლეკლერკ დიუ ტრემბლე]],  (ცნობილი როგორც ''{{lang-fr|„Père Joseph“}}'' ან „მამა ჟოზეფი“), [[კაპუცინები|კაპუცინელი]] ბერი, რომელიც არმანის უახლოესი მეგობარი გახდა. მოგვიანებით, კარდინალ რიშელიესთან სიახლოვისა და საკუთარი სამოსის ფერის გამო, მან შეიძინა ზედმეტსახელი ''[[რუხი უწმინდესობა]]'' ({{lang-fr|[[L'éminence grise]]}}). მოგვიანებით მან, როგორც კარდინალ რიშელიეს ნდობით აღჭურვილმა პირმა, მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა არაერთ დიპლომატიურ მოლაპარაკებაში. &lt;ref&gt;Wedgwood, გვ. 189.&lt;/ref&gt;
&lt;!--== რიშელიეს პოლიტიკური კარიერა ==

=== ბრძოლა ჰუგენოტთა წინააღმდეგ ===
[[ფაილი:RichelieuRochelle.jpg|left | thumb |რიშელიე ლა როშელში]]
[[1627]] წ. რიშელიეს მეთაურობით საფრანგეთის სამხედრო ძალებმა ალყა შემოარტყეს ქალაქ [[ლა-როშელი|ლა-როშელს]], [[ჰუგენოტები|ჰუგენოტების]] მთავარ სიმაგრეს. მან ააგო 1 მილის ( 1, 6 კმ) სიგრძის ბარიერი, რათა გამოეცალკევებინა ისინი ზღვისგან. 1 წლის ალყის შემდეგ მშიერი ქალაქი დანებდა. ამ დამარცხებამ ჰუგენოტთა პოლიტიკური  ძალაუფლება დაასრულა, მაგრამ რიშელიემ დაუტოვა მრწამსის უფლება და სამოქალაქო უფლებები.

===ბრძოლა გავლენიანი არისტოკრატიის წინააღმდეგ===	
უფრო რთული იყო გავლენიანი არისტოკრატიის დამორჩილება, თუმცა [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] უამრავი ციხესიმაგრის დანგრევა გვიჩვენებს თუ როგორ მეთოდურად და შეუბრალებლად ზღუდავდა რიშელიე მათ ძალაუფლებას. მან გამოსცა კანონი, რომლის თანახმადაც ყველა ციხესიმაგრე, რომელიც არ იყო საჭირო სამეფოს დასაცავად, უნდა დანგრეულიყო ან დემონტირებულიყო. მან აგრეთვე დანიშნა სამეფო ოფიცრები, რათა თვალყური ედევნებინათ  პროვინციების მმართველებისადმი და მეფის კონტროლის ქვეშ დაებრუნებინათ ისინი.

=== 30 წლიან ომში ჩართვა ===
მესამე გეგმის შესრულება შესაძლებელი მაშინ გახდა, როდესაც რელიგიურმა და პოლიტიკურმა ომებმა [[გერმანია]] გახლიჩეს. მიუხედავად იმისა, რომ რიშელიე ერთგულ [[კათოლიციზმი|კათოლიკედ]] რჩებოდა მან გამოიყენა ეს ომი რათა საფრანგეთი უზარმაზარ ძალად ექცია გერმანელი [[პროტესტანტიზმი|პროტესტანტების]] დახმარებით [[ესპანეთი|ესპანეთისა]] და [[საღვთო რომის იმპერია|საღვთო რომის იმპერატორის]] წინააღმდეგ ბრძოლაში.
	
თავიდან იგი ფინანსურად ეხმარებოდა [[პროტესტანტები|პროტესტანტთა]] ლიდერსა და შვედეთის მეფეს [[გუსტავ ადოლფი|გუსტავ ადოლფს]]. შემდეგ მან [[საფრანგეთი]] კონფლიქტში ჩართო. მშვიდობის დამყარების დროს [[1648]] წელს საფრანგეთი იყო ერთ-ერთი უძლიერესი ძალა ევროპაში. მან დაუმატა თავის დომინიონს [[ელზასი|ელზასის]] ტერიტორია.
== რიშელიეს გარდაცვალება ==
კარდინალი რიშელიე ვერ მოესწრო [[ოცდაათწლიანი ომი|ოცდაათწლიანი ომის]] დასასრულს. იგი გარდაიცვალა პარიზში, [[1642]] წლის [[4 დეკემბერი|4 დეკემბერს]]. რიშელიე იყო ყველაზე არაპოპულარული ადამიანი ქვეყანაში. დამცირებული თავადები და გლეხები ანთებდნენ კოცონებს, რათა აღენიშნათ ტირანული კონტროლისგან გათავისუფლება. მოგვიანებით საფრანგეთმა დააფასა რიშელიე.
	
რიშელიემ აგრეთვე დაიკავა ადგილი საფრანგეთის ლიტერატურულ მატიანეშიც, იგი ზრდიდა თავისი დროის უდიდეს მწერლებს და [[1635]] წელს დააფუძნა გამოჩენილი [[საფრანგეთის აკადემია]].--&gt;

== ლიტერატურა ==
{{refbegin|30em}}
* Alexander, Edward Porter. ''Museums in Motion: an introduction to the history and functions of museums.'' Lanham: Rowman and Littlefield. (1996)
* Auchincloss, Louis. ''Richelieu.'' Viking Press. (1972)
* Bergin, Joseph. ''The Rise of Richelieu.'' Manchester: Manchester University Press. (1997)
* Blanchard, Jean-Vincent. ''Eminence: Cardinal Richelieu and the Rise of France'' (Walker &amp; Company; 2011) 309 pages; a biography
* Bonnaffé, Edmond. ''Recherches sur les collections des Richelieu.'' Plon. (1883) (''French'')
* Cabanès, Augustin. &quot;Le Médecin de Richelieu – La Maladie du Cardinal&quot; and &quot;L'Odyssée d'un Crane – La Tête du Cardinal&quot;, [https://archive.org/details/lecabinetsecretd04cabauoft ''Le Cabinet Secret de l'Histoire, 4e serie].'' Paris: Dorbon Ainé. (1905) (''French'')
* Collins, James B. ''The State in Early Modern France.'' Cambridge: Cambridge University Press. (1995)
* Dyer, Thomas Henry. ''[https://archive.org/details/bub_gb_QUE-AAAAYAAJ The history of modern Europe from the fall of Constantinople: in 1453, to the war in the Crimea, in 1857]''. J. Murray. (1861)
* Elliott, J. H. ''Richelieu and Olivares.'' Cambridge: Canto Press. (1991)
* Fontaine de Resbecq, Eugène de. ''Les Tombeaux des Richelieu à la Sorbonne, par un membre de la Société d'archéologie de Seine-et-Marne.'' Paris: Ernest Thorin. (1867) (''French'')
* Lodge, Sir Richard, and Ketcham, Henry. ''[https://books.google.com/books?id=3h-yAAAAIAAJ The life of Cardinal Richelieu]''. [[A. L. Burt]]. (1903)
* Munck, Thomas. ''Seventeenth Century Europe, 1598–1700.'' London: Macmillan. (1990)
* Pardoe, Julia. ''The Life of Marie {{As written|de Medici}}, volume 3''. Colburn (1852); BiblioBazaar reprint (2006)
* Parker, Geoffrey. ''Europe in Crisis, 1598–1648.'' London: Fontana. (1984)
* Perkins, James Breck. ''Richelieu and the Growth of French Power.'' Ayer Publishing. (1971)
* Phillips, Henry. ''Church and Culture in Seventeenth Century France.'' Cambridge: Cambridge University Press. (1997)
* Pitte, Jean-Robert. ''La Sorbonne au service des humanités: 750 ans de création et de transmission du savoir, 1257–2007.'' Paris: Presses Paris Sorbonne. (2007) (''French'')
* Treasure, Geoffrey. ''Richelieu and Mazarin.'' London: Routledge. (1998)
* Trevor-Roper, Hugh Redwald. [https://archive.org/details/isbn_9780300112634 ''Europe's physician: the various life of Sir Theodore de Mayerne'']. Yale: Yale University Press. (2006)  {{ISBN|978-0-300-11263-4}}
* Wedgwood, C. V. ''The Thirty Years' War.'' London: Methuen. (1981)
* Zagorin, Perez. ''Rebels and Rulers, 1500–1660. Volume II: Provincial rebellion: Revolutionary civil wars, 1560–1660.'' Cambridge: Cambridge University Press. (1992)
* ''Беллок Хилэр.'' Ришельё. — СПб.: Алетейя, 2002. — 336 с. — (История в лицах). — ISBN 5-89321-090-5.
* {{წიგნი|ავტორი=Блюш Ф.|სათაური=Ришельё|ადგილი={{М.}}|გამომცემლობა=Молодая гвардия|წელი=2006|გვერდები=323|isbn=5-235-02904-6|ref=Блюш}}
* ''Кардинал де Рец.'' Мемуары / Пер. с франц. Ю. Яхниной. — М.: Наука, 1997. — 832 с. — (Литературные памятники). — ISBN 5-86218-235-7.
* ''Кнехт Роберт Дж.'' Ришельё. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1997. — 384 с. — (След в истории). — ISBN 5-85880-456-X.
* ''Леви Энтони.'' Кардинал Ришельё и становление Франции. — М.: ООО «АСТ», Астрель, 2007. — (Историческая библиотека). — 432 стр. — ISBN 978-5-17-044322-2. Переизд.: М.: ООО «АСТ», Астрель, 2009. — ISBN 978-5-17-055603-8.
* ''Нечаев С. Ю.'' Ришельё. Спаситель Франции или коварный интриган. — М.: Вече, 2013. — 240 с. — (Человек-загадка). — ISBN 978-5-4444-0139-2.
* ''Таллеман де Рео Жедеон.'' Кардинал де Ришельё // В кн.: Таллеман де Рео Ж. Занимательные истории / Изд. подгот. A. Андрее, Э. Л. Линецкая, Т. Г. Хатисова. Пер. с франц. А. А. Энгельке. — Л.:Наука, Ленинградское отделение, 1974. — (Литературные памятники). — С. 63-110.
* {{წიგნი|ავტორი=Франсуа де Ларошфуко |სათაური=Мемуары. Максимы |თარჯიმანი=Пер. с франц. А. С. Бобовича|издание= |ადგილი=Л. |გამომცემლობა=Наука, Ленинградское отделение |წელი=1971 |том= |страницы= |столбцы= |გვერდები=280 |სერია=Литературные памятники |isbn= |тираж= |ref=Ларошфуко }}
* ''Черкасов П. П.'' Кардинал Ришельё. — М.: Международные отношения, 1990. — 384 с. — ISBN 5-7133-0206-7.
* ''Черкасов П. П.'' Кардинал Ришельё. Портрет государственного деятеля. — М.: Олма-пресс, 2002. — 416 с. — (Архив). — ISBN 5-224-03376-6.
* მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, თბ. 2009 წ. გვ. 254-255
{{refend}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://web.archive.org/web/20000118152432/http://www.geocities.com/Paris/5972/Richelieu.html Damayanov, Orlin. (1996). &quot;The Political Career and Personal Qualities of Richelieu.&quot;]
* [http://www.newadvent.org/cathen/13047a.htm Goyau, Georges. (1912). &quot;Armand-Jean du Plessis, Duke de Richelieu.&quot; ''The Catholic Encyclopedia,'' Volume XIII. New York: Robert Appleton Company]
* [http://ftp.sunet.se/pub/etext/gutenberg/etext96/1jcfs10.txt Schiller, Friedrich von. (1793). ''The History of the Thirty Years' War.'' Translated by A. J. W. Morrison.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308183426/http://ftp.sunet.se/pub/etext/gutenberg/etext96/1jcfs10.txt |date=2005-03-08 }}
* http://cardrichelieu.free.fr/
* [http://www.echo.msk.ru/programs/vsetak/46077/ Эхо Москвы: Всё так: Кардинал Ришелье]
* [http://www.krugosvet.ru/articles/47/1004768/1004768a1.htm РИШЕЛЬЕ в энциклопедии «Кругосвет»]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00066/58400.htm Ришельё в БСЭ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217070811/http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00066/58400.htm |date=2010-02-17 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:რიშელიე, არმან ჟან დიუ პლესი}}
[[კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:დაბადებული   9 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1585]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი  4 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1642]]
[[კატეგორია:საფრანგეთის კარდინალები]]
[[კატეგორია:საფრანგეთის არისტოკრატია]]
[[კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ალექსანდრ  დიუმას (მამა) პერსონაჟები]]
[[კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები]]</text>
      <sha1>o7dqqy9ghi113mx1vga9zrz4o6vaj1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეხიჯვარი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75099</id>
    <revision>
      <id>5378333</id>
      <parentid>4662616</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17202" sha1="301brm6npliqaifhkks8ierpd08fgth" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = კეხიჯვარი
 |მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 
 |წარწერა = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 00 |lat_sec = 16
  |lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 51 |lon_sec = 04
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 300
 |რაიონის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის ტიპი = მხარე
 |რეგიონი = შიდა ქართლის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = ქარელის მუნიციპალიტეტი
 |თემი = კეხიჯვარი
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 670
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 919&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=6 სექტემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2014
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] (90,6 %)&lt;br /&gt;[[ოსები]] (7,6 %)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-07-07 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
  |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
  |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +995
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''კეხიჯვარი''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლის მხარის]] [[ქარელის მუნიციპალიტეტი|ქარელის მუნიციპალიტეტში]]. [[თემი]]ს ცენტრი (სოფლები: [[ვედრება]], [[თათანაანთუბანი]], [[კლდუ]], [[კრობანი]], [[სამწევრისი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)|სამწევრისი]], [[სანებელი]], [[ქობესაანთუბანი]]). მდებარეობს [[მდინარე]] [[ძამა|ძამის]] მარჯვენა ნაპირზე. [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 670 [[მეტრი]]. [[ქარელი]]დან 6 [[კილომეტრი]], [[აგარა (დაბა)|აგარიდან]] 5,7 [[კილომეტრი]].

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 919 ადამიანი.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot;&gt;[[Commons:File:2002 Census of village population of Georgia.pdf|საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II]]&lt;/ref&gt; || 1086 || 513 || 573
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; || {{კლება}} 919 || 457 || 462
|}

== ისტორია ==
კეხიჯვარი ერთ-ერთი ძველი სოფელია [[ძამა|ძამის]] [[ხეობა|ხეობაში]]. მისგან სამხრეთით 800 მ. მანძილზე მიკვლეულია ფეოდალური ხანის ნამოსახლარი, რომლისგან შემორჩენილია ეკლესიის და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. სოფლის ძველ სასაფლაოზე დგას გვიანი ფეოდალური ხანის [[წმ. გიორგი]]ს სამლოცველო. სოფლის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდ. ძამის მარცხენა მხარეს არსებულ ზეგანზე მდებარეობს ძველი [[ყორღანი]], რომელიც ამჟამად შეუსწავლელია.

ისტორიულ წყაროებში სოფელი პირველად მოხსენიებულია XIV-XV ს.ს. მიჯნაზე. თავდაპირველად იგი ორბოძლელთა კუთვნილი მამული ყოფილა. მოგვიანებით [[ციციშვილები]]ს მფლობელობაში გადასულა. ქართლის მეფე [[კონსტანტინე II]]-ის მიერ 1467 წელს [[ზაზა ციციშვილი]]სადმი მიცემულ წყალობის სიგელში იხსენიებიან კეხიჯვარში მცხოვრები გლეხები: მეთევზიშვილი და მათეშვილი. ციციშვილების გაყრის განჩინების თანახმად (1664-1673 წ.წ.) ციცის და ქაიხოსროს რგებიათ კეხიჯვარში მცხოვრები ეხტიბერიშვილი პაპინა. 1701 წლით დათარიღებულ ერთ საბუთში მოხსენიებულია კეხიჯვრელი პოღოზაშვილი ამირა.

XVIII-XIX ს.ს. მიჯნაზე კეხიჯვარი ისევე, როგორც მდ. ძამის ხეობის სოფლების უმრავლესობა, [[ლეკები|ლეკთა]] დაუსრულებელი თარეშის გამო მიტოვებული ყოფილა. მისი აღდგენა დაიწყო 1818 წლიდან. 1830 წელს აქ უკვე 33 კომლი (272 კაცი) ყოფილა, რომელთაგან 30 კომლი ციციშვილებს, მათ აზნაურ წინამძღვრიშვილებს და ფურცელაძეებს ეკუთვნოდათ, სამი კომლი კი [[სახაზინო გლეხი]] იყო.

კეხიჯვრის აღდგენა ძირითადად [[ქარელი]]დან გადმოსახლებული ხალხის ხარჯზე მომხდარა, რომელთა ნაწილი სავარაუდოდ, [[ლეკიანობა|ლეკიანობის]] გამო ამავე სოფლიდან იყო აყრილი და გადასახლებული.

ესენი არიან:
*[[აზნაური]] [[ფურცელაძეები|ფურცელაძე]],
*[[ცხვედაძეები|ცხვედაძე]],
*[[ჭაბუკაშვილები|ჭაბუკაშვილი]],
*[[ხოსრუაშვილები|ხოსრუაშვილი]],
*[[კოპაძეები|კოპაძე]] (მოსულა სოფელ [[ჭანდრები]]დან),
*[[ჭანჭურაძეები|ჭანჭურაძე]] (მოსულა სოფელ [[ხვედურეთი]]დან),
*[[ქიტიაშვილები|ქიტიაშვილი]],
*[[ღამბაშიძეები|ღამბაშიძე]],
*[[ბუშიშვილები|ბუშიშვილი]],
*[[ფილიშვილები|ფილიშვილი]],
*[[მეტრევლები|მეტრეველი]],
*[[თედიაშვილები|თედიაშვილი]] (მოსულა სოფელ ჭანდრებიდან),
*[[ჩიხლაძეები|ჩიხლაძე]],
*[[ტეტიაშვილები|ტეტიაშვილი]],
*[[სარალიძეები|სარალიძე]],
*[[გელაძეები|გელაძე]],
*[[სულეიმანაშვილები|სულეიმანაშვილი]],
*[[ჭეჭვაძეები|ჭეჭვაძე]],
*[[ქალიაშვილები|ქალიაშვილი]],
*[[ასპინძელაშვილები|ასპინძელაშვილი]] (მოსულა სოფელ [[წრომი]]დან),
*[[თედეშვილები|თედეშვილი]] (მოსულა სოფელ წრომიდან),
*[[ბედიანაშვილები|ბედიანაშვილი]] (მოსულა [[სურამი]]ს [[შინდისი]]დან),
*[[ზაკუტაშვილები|ზაკუტაშვილი]] (მოსულა სოფელ [[ხცისი]]დან),
*[[გელაშვილები|გელაშვილი]] (მოსულა [[ჯავახეთი]]დან),

სოფელი სახნავ-სათესით უზრუნველყოფილ ტერიტორიას წარმოადგენს. ამის გამო მისი დასახლება შემდგომ წლებშიც ინტენსიურად ხდებოდა. კერძოდ, 1830-1842 წ.წ. აქ გადმოსახლებულან:
*[[ციმაკურიძეები|ციმაკურიძე]] (აზნაური სოფელ [[აბანო (ჯავის რაიონი)|აბანოდან]]),
*[[ხოსრუაშვილები|ხოსრუაშვილი]],
*[[მარჯანიძეები|მარჯანიძე]],

1842-1859 წ.წ. მოსულან
*[[ნეფარიძეები|ნეფარიძე]],
*[[რაზმაძეები|რაზმაძე]],
*[[ნამზითვიშვილები|ნამზითვიშვილი]],
*[[ბუნიათიშვილები|ბუნიათიშვილი]],
*[[ჯაიანები|ჯაიანი]] (აზნაური),
*[[აბულაძეები|აბულაძე]],
*[[ასათიანები|ასათიანი]],
*[[ნაბიჭვრიშვილები|ნაბიჭვრიშვილი]],
*[[ჩხეიძეები|ჩხეიძე]],
*[[ცხოვრებაშვილები|ცხოვრებაშვილი]] (მოსულა სოფელ [[სანებლი]]დან),
*[[ლომიტაშვილები|ლომიტაშვილი]] (მოსულა სოფელ სანებლიდან),
*[[ხარატიშვილები|ხარატიშვილი]] იგივე [[კონიაშვილები|კონიაშვილი]],
*[[ამირიძეები|ამირიძე]] (მოსულა სოფელ სანებლიდან),
*[[გოჩანაშვილები|გოჩანაშვილი]],
*[[ჩიხლაძეები|ჩიხლაძე]],
*[[იკოშვილები|იკოშვილი]],
*[[მთიულიშვილები|მთიულიშვილი]] (მოსულა ქარელიდან),
*[[ჯიქურაშვილები|ჯიქურაშვილი]] (მოსულა სოფელ ხცისიდან),
*[[გასიტაშვილები|გასიტაშვილი]] (მოსულა სოფელ აგარიდან),
*[[ლომიძეები|ლომიძე]],

1859-1873 წ.წ. გადმოსახლებულან
*[[ბანკანაშვილები|ბანკანაშვილი]],
*[[მეფარიშვილები|მეფარიშვილი]],
*[[ჩინჩალაძეები|ჩინჩალაძე]],

1886 წელს კეხიჯვრის მოსახლეობამ 105 კომლს მიაღწია, მცხოვრებთა რაოდენობამ კი 450 კაცს. სოფელში თავად-აზნაურობაც ბევრი ცხოვრობდა. ამ დროისთვის პრივილეგირებულთა ფენას შეადგენდა 149 კაცი, მათ შორის, 
*[[ციციშვილები]] 3 კომლი,
*[[ფურცელაძეები]] 14 კომლი,
*[[აბულაძეები|აბულაძე]] 6 კომლი,
*[[ჩინჩალაძეები|ჩინჩალაძე]] 5 კომლი,
*[[ჯაიანები|ჯაიანი]] 3 კომლი,
*[[დანდლიშვილები|დანდლიშვილი]] 2 კომლი,
*[[ციმაკურიძეები|ციმაკურიძე]] 3 კომლი.

1995 წელს სოფელში დაფუძნდა საქართველოში პირველი [[ევანგელური ეკლესია სიცოცხლის სიტყვა]]. 1997 წელს ეკლესია გადავიდა თბილისში.&lt;ref&gt;{{წიგნი|ავტორი=თინიკაშვილი დ.|ნაწილი=ევანგელური ეკლესია „სიცოცხლის სიტყვა„|სათაური=„რელიგიები საქართველოში“|გამომცემლობა=[[საქართველოს სახალხო დამცველი|სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა]]|ადგილი=თბილისი|წელი=2008| origyear=|ბმული=|isbn=978-9941-0-0902-0| edition=|გვერდები=307-308}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კეხიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია]]
*[[კეხიჯვრის ნამოსახლარი]]

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|480}}
*ქარელი ისტორიის ანალებში. ო. კილასონია. თბილისი 1996 წ. გამომცემლობა „აღმაშენებელი“.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქარელის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>301brm6npliqaifhkks8ierpd08fgth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლდუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75104</id>
    <revision>
      <id>5378513</id>
      <parentid>4378286</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="9y76d38s36j71ehlch8hfo6m68v792a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = კლდუ
 |მშობლიური სახელი = 
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 
 |წარწერა = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 58 |lat_sec = 57
  |lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 51 |lon_sec = 06
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 300
 |რაიონის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის ტიპი = მხარე
 |რეგიონი = შიდა ქართლის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = ქარელის მუნიციპალიტეტი
 |თემი = კეხიჯვარი
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 870
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 20&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=6 სექტემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2014
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] (60 %)&lt;br /&gt;[[ოსები]] (40 %)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-07-11 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
  |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
  |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +995
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''კლდუ''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლის მხარის]] [[ქარელის მუნიციპალიტეტი|ქარელის მუნიციპალიტეტში]] ([[კეხიჯვარი|კეხიჯვრის]] [[თემი]]). [[ხრიკის მთა|ხრიკის მთის]] ჩრდილოეთ კალთაზე. [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 870 [[მეტრი]], [[ქარელი]]დან 8 [[კილომეტრი]]. XX საუკუნის 90-იან წლებამდე ცხოვრობდა 60-70 ოჯახი (ძირითადად ეთნიკური [[ოსები]]). [[2008]] წლის მონაცემებით ცხოვრობს 15 [[ოჯახი]].

== ისტორია ==
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია [[XVII საუკუნე]]ში. სოფლის ტერიტორიაზე სამი [[ეკლესია (ნაგებობა)|ეკლესიის]] ნანგრევებია. მიკვლეულია აგრეთვე გვიანდელი ბრინჯაო-ადრინდელი რკინის ხანის [[კერამიკა|კერამიკის]] ფრაგმენტები. სოფლიდან 6 კილომეტრის მოშორებით არის [[სარკის წმინდა გიორგის ეკლესია]], სადაც აღევლინება წირვა-ლოცვა, მოღვაწეობენ ბერ-მონაზვნები.

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot;&gt;[[Commons:File:2002 Census of village population of Georgia.pdf|საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II]]&lt;/ref&gt; || 25 || 13 || 12
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; || {{კლება}} 20 || 8 || 12
|}

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|554}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქარელის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>9y76d38s36j71ehlch8hfo6m68v792a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოდისწყარო (კასპის მუნიციპალიტეტი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75119</id>
    <revision>
      <id>5378567</id>
      <parentid>4423280</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7280" sha1="d45pc0o2rmz16sx0izkwni8xby1dh55" xml:space="preserve">{{მმ*|კოდისწყარო}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = კოდისწყარო
 |მშობლიური სახელი = 
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 300
 |წარწერა = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 01 |lat_sec = 35
  |lon_dir = E |lon_deg = 44 |lon_min = 20 |lon_sec = 59
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 300
 |რაიონის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის ტიპი = მხარე
 |რეგიონი = შიდა ქართლის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |შიდა დაყოფა = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = კასპის მუნიციპალიტეტი
 |თემი = კოდისწყარო (კასპის მუნიციპალიტეტი){{!}}კოდისწყარო
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 740
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 216&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=7 ნოემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;
 |აღწერის წელი = 2014
 |სიმჭიდროვე = 
 |აგლომერაცია = 
 |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 90,7 %&lt;br /&gt;[[ოსები]] 9,3 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-07-02 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
 |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
 |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +995
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''კოდისწყარო'''&lt;ref&gt;{{სგსოლ|საქართველოს სსრ|56}}&lt;/ref&gt; — [[სოფელი]] [[აღმოსავლეთი საქართველო|აღმოსავლეთ]] [[საქართველო]]ში, [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლის მხარის]] [[კასპის მუნიციპალიტეტი|კასპის მუნიციპალიტეტში]].&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; მდებარეობს [[შიდა ქართლის ვაკე]]ზე. [[თემი]]ს ცენტრი (სოფლები: [[ზადიანთკარი]], [[ზემო რენე]], [[ნიგოზა]], [[სარიბარი]], [[ქვემო რენე]], [[ყარაფილა]], [[ჩობალაური]]). [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 740 [[მეტრი|მეტრზე]], [[კასპი]]დან დაშორებულია 22 [[კილომეტრი]]თ.

==ისტორია==
სოფელი იხსენიება [[ლეონტი მროველი|ლეონტი მროველთან]] ([[XI საუკუნე]])&lt;ref&gt;ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოცემა, ტ. I, გვ. 98, თბ., 1955&lt;/ref&gt;. [[1433]] წელს სოფელი თაყა ზედგენიძემ [[შიომღვიმე|შიომღვიმის მონასტერს]] შესწირა. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში კოდისწყარო სამუხრანბატონოში შედიოდა.&lt;ref&gt;საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. გვ. 173&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot;&gt;[[Commons:File:2002 Census of village population of Georgia.pdf|საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II]]&lt;/ref&gt; || 312 || 155 || 157
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; || {{კლება}} 216 || 112 || 104
|}

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[დიონისეს ქანდაკება]]
*[[კოდისწყაროს წმინდა თევდორეს ეკლესია]]
*[[კოდისწყაროს ნამოსახლარი და სამაროვანი]]

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|570}}
{{სძა|5|173}}
*{{წიგნი|ავტორი=[[ზურაბ კიკნაძე|კიკნაძე ზ.]]|სათაური= ქართული მითოლოგია|გვერდები=102-103|გამომცემლობა= ბაკმი|წელი= 2007|ISBN=978-99940-27-10-1|ადგილი=თბილისი}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კასპის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>d45pc0o2rmz16sx0izkwni8xby1dh55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კირილე I (მოსკოვის პატრიარქი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81073</id>
    <revision>
      <id>5378485</id>
      <parentid>4908539</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10669" sha1="agg7w36hqan533y7vwcpoqurmbz64rv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა რელიგიური მოღვაწე|პატრიარქი
| სახელი = კირილე I 
| წოდება = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსი, მოსკოვის და სრულიად რუსეთის პატრიარქი
| სურათი = Patriarch Kirill of Moscow.jpg
| წარწერა =
| ეროვნება = 
| დაბადების თარიღი = [[20 ნოემბერი]], [[1946]] ({{დროშა|საბჭოთა კავშირი}})
| საერო სახელი = ვლადიმირ მიხაელის ძე გუნდიაევი
| რელიგია = [[ქრისტიანობა]]
| მშობლები =
| ეკლესია = [[რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია]] 
}}
'''პატრიარქი კირილე''' ({{lang-ru|Патриа́рх Кири́лл}}, ერისკაცობაში — '''ვლადიმირ მიხაელის ძე გუნდიაევი''', {{lang-ru|Влади́мир Миха́йлович Гундя́ев}}; დ. [[20 ნოემბერი]], [[1946]], [[ლენინგრადი]], [[საბჭოთა კავშირი]]) — [[რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია|რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] [[ეპისკოპოსი]], მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი 2009 წლიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sobor2009.ru/news/index.html |title=Поместный Собор — Новости. |accessdate=2009-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090123031716/http://sobor2009.ru/news/index.html |archivedate=2009-01-23 }}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
* ერისკაცობაში - ვლადიმირ გუნდიაევი;
* დაიბადა [[1946]] წლის 20 ნოემბერს ქ. [[ლენინგრადი|ლენინგრადში]];
* [[1965]] წელს ჩააბარა ლენინგრადის სასულიერო სემინარიაში, შემდეგ კი ლენინგრადის სასულიერო აკადემიაში;
* [[1969]] წლის 3 აპრილს აღკვეცილ იქნა [[ბერი|ბერად]] და სახელად ეწოდა კირილე;
* [[1969]] წლის 7 აპრილს ხელდასხმულ იქნა [[ბერდიაკვანი|ბერდიკვნად]];
* [[1969]] წლის 1 ივნისს ხელდასხულ იქნა [[მღვდელმონაზონი|მღვდელმონოზონად]];
* [[1971]] წლის 12 სექტემბერს აღყვანილია [[არქიმანდრიტი]]ს ხარისხში;
* [[1976]] წლის 14 მარტს ხელდასხმულ იქნა [[ეპისკოპოსი|ეპისკოპოსად]];
* [[1977]] წლის 2 სექტემბერს აღყვანილ იქნა [[მთავარეპისკოპოსი]]ს ხარისხში;
* [[1991]] წლის 25 თებერვალს აღყვანილ იქნა [[მიტროპოლიტი]]ს ხარისხში;

== მოსკოვის პატრიარქი ==
2008 წლის 6 დეკემბერს [[ალექსი II (მოსკოვის პატრიარქი)|ალექსი II]]-ის გარდაცვალებიდან მეორე დღეს  რუსეთის წმინდა სინოდმა კირილე პატრიარქის მოვალეობის დროებით შემსრულებლად დანიშნა. 9 დეკემბერს, ალექსი II-ის დაკრძალვისას კირილეს გული წაუვიდა. 2009 წლის 27 იანვარს 700-დან 508 ხმით წმინდა სინოდმა აირჩია [[მოსკოვი]]სა და სრულიად [[რუსეთი]]ს პატრიარქად; 2009 წლის 1 თებერვალს შედგა ინტრონიზაცია.

=== ეკუმენიზმი ===
[[რომის პაპი|რომის პაპ]] [[ბენედიქტე XVI|ბენედიქტ XVI]]-სთან კონტაქტების გამო რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის კონსერვატიულმა ფრთამ კირილე [[ეკუმენიზმი|ეკუმენიზმში]] დაადანაშაულა. კირილემ საჯაროდ განაცხადა რომ დიალოგის მიზანი ეკლესიების გაერთიანება არ ყოფილა და კომპრომისზე არცერთი მხარე არ წასულა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&amp;div=5605 |title=დაარქივებული ასლი |access-date=2016-04-25 |archive-date=2009-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202012602/http://www.interfax-religion.com/?act=news&amp;div=5605 }}&lt;/ref&gt;

=== ტური ლათინურ ამერიკაში ===
2008 წელს ლათინური ამერიკის მოლოცვისას პატრიარქი კირილე [[კუბა|კუბის]] [[კომუნიზმი|კომუნისტური პარტიის]] პირველ მდივანს, [[ფიდელ კასტრო|ფიდელ კასტროს]] შეხვდა. კასტრომ კირილე ამერიკული იმპერიალიზმის დამარცხებაში მოკავშირედ გამოაცხადა. [[ჰავანა|ჰავანაში]] პირველი რუსული მართლმადიდებლური ტაძრის აშენებისთვის პატრიარქმა ფიდელ კასტრო და [[რაულ კასტრო]] წმინდა დანიელ მოსკოველის ორდენით დააჯილდოვა.

=== ადმინისტრაციული რეფორმა ===
2011 წელს პატრიარქმა ტაჯიკეთში, უზბეკეთში, ყირგიზეთსა და თურქმენეთში ცენტრალური აზიის მიტროპოლიტური მხარე დააარსა, რომელმაც მეზობელი ეპარქიები გააერთიანა.

=== მთავრობასთან ურთიერთობები ===
პატრიარქ კირილეს [[ვლადიმერ პუტინი|ვლადიმერ პუტინის]] ადმინისტრაციასთან მჭიდრო ურთიერთობები აქვს. 2012 წელს რელიგიური ლიდერების შეხვედრაზე მან პუტინის პრეზიდენტობის ერას „ღვთის სასწაული“ უწოდა.

== საჯარო სკანდალები ==

=== ბინის მტვერი ===
2012 წლის მარტში რუსეთის ყოფილმა ჯანდაცვის მინისტრმა [[იური შევჩენკო|იური შევჩენკომ]] პატრიარქთან სასამართლო დავა წააგო. კირილეს პრესტიჟული კერძო ბინის ზედა სართულზე სარემონტო სამუშაოებისას შევჩენკოს დაქირავებული მუშების შექმნილმა მტვერმა პატრიარქის ძვირფასი წიგნები დასვარა. ამის გამო ყოფილ მინისტრს  კომპენსაციის სახით 20 მილიონი რუბლის გადახდა დაეკისრა.&lt;ref&gt;http://siberianlight.net/russian-patriarch-sand/&lt;/ref&gt; წიგნები მტვერს არ დაუზიანებია, მაგრამ პატრიარქის თქმით შევჩენკოს პატიება შეუსაბამო იქნებოდა.&lt;ref&gt;http://newsru.com/russia/30mar2012/mrakobes.html&lt;/ref&gt;

=== [[ფუსი რაიოთი]] ===

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.orthodoxy.ge/#1 ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები]
* [http://www.patriarchia.ru/ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქები}}
{{მართლმადიდებელი ეკლესიების პატრიარქები}}

[[კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1946]]
[[კატეგორია:მოსკოვის პატრიარქები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>agg7w36hqan533y7vwcpoqurmbz64rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჯიმითი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81401</id>
    <revision>
      <id>5378259</id>
      <parentid>4911518</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2025-30163-34|~2025-30163-34]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Beqabai|Beqabai]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>4692873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17145" sha1="gwj0e85r4a3xoa6lqymqiqx0of0yvhz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = ჯიმითი
|მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|ქვეყანა = საქართველო
|პანორამა = სოფელი ჯიმითი.jpg
|პანორამის სიგანე = 300
|წარწერა = სოფელ ჯიმითის ხედი
|დროშა = 
|გერბი = 
|გერბის სიგანე = 
|დროშის სიგანე = 
|ქვეყნის რუკა2 = 
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 300
|წარწერა2 = 
|lat_dir = N|lat_deg =41|lat_min =40|lat_sec = 45
|lon_dir = E|lon_deg =45|lon_min =41|lon_sec = 25
|CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
|CoordScale = 
|ქვეყნის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის რუკის ზომა = 
|რაიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის ტიპი = მხარე
|რეგიონი = კახეთის მხარე
|რეგიონი ცხრილში = 
|შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = გურჯაანის მუნიციპალიტეტი
|თემი = ჯიმითი
|მმართველის ტიპი = 
|მმართველი = 
|დაარსების თარიღი = 
|პირველი ხსენება = 
|წინა სახელები = 
|სტატუსი-დან = 
|ფართობი = 
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 740
|კლიმატი = 
|ოფიციალური ენა = 
|მოსახლეობა = {{კლება}} 1205&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo|title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014|date=ნოემბერი 2014|publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური|accessdate=26 ივლისი 2016}}&lt;/ref&gt;
|აღწერის წელი = 2014
|სიმჭიდროვე = 
|აგლომერაცია = 
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 99,8 %
|ეთნოქორონიმი = 
|დროის სარტყელი = +4
|DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995
|საფოსტო ინდექსი = 
|საავტომობილო კოდი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jimiti
|add1n= 
|add1= 
}}
'''ჯიმითი''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის მუნიციპალიტეტში]], [[თემი]]ს ცენტრი, მდებარეობს [[გომბორის ქედი]]ს სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 740 [[მეტრი]], [[გურჯაანი]]დან 38 [[კილომეტრი]]. [[2014]] წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1205 ადამიანი. სოფელში დგას [[ჯიმითის წმინდა გიორგის ეკლესია|წმინდა გიორგის ეკლესია]].

==ისტორია==
სოფლის ტერიტორიაზე მიკვლეული [[არქეოლოგია|არქეოლოგიური]] ძეგლებით დასტურდება, რომ აქ [[ადამიანი]] უძველეს დროში დასახლებულა (ნამოსახლარი ნადიკარზე [[ძვ. წ. IV ათასწლეული|ძვ. წ. lV ათასწლეულის]] l ნახევრით თარიღდება) და შემდეგ ეპოქებშიც უცხოვრია. გვიანდელი [[ბრინჯაოს ხანა|ბრინჯაოს ხანის]] ნამოსახლარია აღმოჩენილი ადგილ ნიჩურაანთ გორაზე, ამავე ხანისაა სამაროვანი ადგილ გოგოჩაურზე; აღმოჩენილია გვიანდელი ანტიკური და ადრინდელი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ხანის ქვა-ყუთები. ჯიმითის განვითარებას მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სოფელზე გამავალმა გარე და შიდა კახეთის დამაკავშირებელმა გზამ. სოფელი [[დავითგარეჯა|დავითგარეჯის]] მონასტრის კუთვნილება იყო. სავარაუდოდ, იგი მონასტრისათვის [[IX საუკუნე|lX საუკუნეში]], [[ჰერეთი|ჰერეთის]] სამეფოს ზეობის ხანაში უნდა იყოს შეწირული. სოფლის სახელწოდებასთან დაკავშირებით არსებობს მოსაზრება (ზ. რატიანი), რომ რაკი მეგრულად და სვანურად „ჯიმ“ [[მარილი|მარილს]] ნიშნავს, ჯიმითი მარილეთს უნდა ნიშნავდეს. აღნიშნული ვარაუდი სოფლის სახელს ვერ ხსნის, რადგან ამ ადგილებში მარილი არ მოიპოვება, ხოლო სხვა ადგილიდან ხალხის მიგრაცია და ტოპონიმის აქ მოტანა ძალზე საეჭვოა. წერილობით წყაროებში ჯიმითი პირველად 1392 წლის 1 დეკემბრით დათარიღებულ [[ქართლი|ქართლ]]-[[კახეთი|კახეთ]]-[[მესხეთი|მესხეთის]] საკათალიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარშია მოხსენიებული. სამხედრო-ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, ჯიმითი რუსთველი ეპისკოპოსის სადროშოზე იყო მიწერილი და სოფლის ლაშქრის გამოყვანის საკითხს სპეციალურად ამ საქმისათვის რუსთველის მიერ დანიშნული [[მოურავი]] აგვარებდა. [[ჯალალედინი|ჯალალედინის]], [[ბერქა-ყაენი|ბერქა ყაენის]], [[თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში|თემურ ლენგის შემოსევების]] შემდეგ, განადგურებული დავითგარეჯი თავისი მამულებით, მათ შორის სოფელი ჯიმითიც, მეფე [[ალექსანდრე I დიდი|ალექსანდრე l დიდის]] 1424 წლის ბრძანებით, [[მცხეთა|მცხეთის]] [[სვეტიცხოველი|სვეტიცხოვლის]] საკათალიკოსოს გადაეცა. 1428 წლის ერთ-ერთი საბუთის მიხედვით, სოფელი კვლავ გარეჯის კუთვნილებაა. [[XV საუკუნე|XV]]-[[XVI საუკუნე|XVl საუკუნეებში]] ჯიმითის ყმა-მამულის მნიშვნელოვანი ნაწილი ცალკეულ ფეოდალებსა და სხვა ეკლესია-მონასტრებზე გაცემულა. 1569 წელს, კახთა მეფე ლევანის წყალობის სიგელში აღნიშნულია, რომ „სოფელი ჯიმითი ძველთაგან სუეტიცხოვლისა ყოფილიყო და ჟამთა ვითარებისაგან ჯიმითი გაცემულიყოო“. [[XVII საუკუნე|XVll]]-[[XVIII საუკუნე|XVlll საუკუნეებში]] ჯიმითი კვლავ სახასო სოფელია და [[კათოლიკოს-პატრიარქი|კათოლიკოს-პატრიარქები]] იბრძვიან სოფლის უკან დასაბრუნებლად. მაგალითად, კათალიკოსი დომენტი 1739-1741 წლებით დათარიღებულ დოკუმენტში მიმართავს ნიკოლოზ ალავერდელს და უკმაყოფილებას გამოთქვამს მეფე [[თეიმურაზ II|თეიმურაზ ll]]-ის მიერ ვინმე მოწობლიძისათვის სოფელ ჯიმითში ერთი საგლეხო ახალშენის გადაცემის გამო. XVll საუკუნეში [[შაჰ აბასის ლაშქრობები საქართველოში|შაჰ-აბასის შემოსევებისა]] და [[ლეკიანობა|ლეკიანობის]] შედეგად, მრავალი სოფელი განადგურდა. სოფელი ნაპირიც, რომელიც სიგელ-გუჯრებში ჯიმითთან ერთად მოიხსენიება. ჯიმითსაც მრავალჯერ შეესია მტერი, მაგრამ ხალხმრავალმა სოფელმა შეძლო მტრის მოგერიება და სოფელ ნაპირის მოსახლეობის შეფარებაც. XVlll საუკუნის ბოლომდე დავითგარეჯი თავდაპირველად მეფის, შემდეგ კი ნინოწმინდის დაქვემდებარებაშია. გარეჯის მამულს ([[საგარეჯო|საგარეჯოს]]) მართავდა მოურავი, რომელსაც ნიშნავდა და უფლება-მოვალეობას უსაზღვრავდა გარეჯის წინამძღვარი, [[მეფე]] ან [[კათალიკოსი]]. სხვადასხვა დროს საგარეჯოს მოურავები იყვნენ მაღალაშვილები, [[ჩოლოყაშვილები]], ჯანდიერიშვილები. 1700 წლით დათარიღებული საბუთით, სოფელ ჯიმითში სვეტიცხოვლის კუთვნილი მამულების სახლთუხუცესობა და ჯანიშინობა ნაზარალი ხანს ამილბარ მაღალაძისათვის უბოძებია. [[ანტონ II|ანტონ ll]]-ის მიერ გაცემული გუჯარის მიხედვით, ჯიმითის მოურავი ვინმე ზაალია, [[იასაული]] კი — იასე. საგარეჯოს სახლთუხუცესს მსახურები ახლდა, ერთი — საგარეჯოდან, ერთი — ჯიმითიდან და ერთი — [[შაშიანი|შაშიან]]-[[კალაური (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|კალაურიდან]]. სოფელში მეურნეობის ძირითადი დარგები იყო [[მეღვინეობა]] და [[მეცხვარეობა]]. ხალხმრავალი სოფლიდან მოსახლეობის ნაწილს, [[სამხრეთი|სამხრეთით]] დაუწყია ჩამოსახლება, ნაწილი კი [[დასავლეთი|დასავლეთით]] ხევს გაღმა გასულა და იქ ორი დასახლება შეუქმნია — დარბა და [[გადრეკილი]] (დღევანდელი სოფელი — [[ზემო კაჭრეთი]]). [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]]  60-70-იან წლებში დარბის მოსახლეობა აიყარა და სოფელ კაჭრეთში ჩასახლდა.

==დემოგრაფია==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2014 ||1 205||570||635
|}

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:სოფელი ჯიმითი (2).jpg|სოფელი ჯიმითი
ფაილი:ჯიმითის კვირაცხოვლის სახელობის ეკლესია (2).jpg|ჯიმითის კვირაცხოვლის სახელობის ეკლესია
ფაილი:ჯიმითის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია (1).jpg|ჯიმითის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია
&lt;/gallery&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ნამოსახლარი ნადიკარი]]
*[[ჯიმითის კვირაცხოვლის ეკლესია]]
*[[ჯიმითის მეოთხე ეკლესია]]
*[[ჯიმითის მეორე ეკლესია]]
*[[ჯიმითის მეორე ნაეკლესიარი]]
*[[ჯიმითის მესამე ეკლესია]]
*[[ჯიმითის ნამოსახლარი]]
*[[ჯიმითის პირველი ეკლესია]]
*[[ჯიმითის პირველი ნაეკლესიარი]]
*[[ჯიმითის სკვითურინვენტარიანი სამარხები]]
*[[ჯიმითის ღვთისმშობლის ეკლესია]]
*[[ჯიმითის ყველაწმინდის ეკლესია]]
*[[ჯიმითის წმინდა გიორგის ეკლესია]]
*[[სადგომი სადუღაგორა]]
*[[სადგომი უსახელო ბორცვი]]

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|565}}
{{სძა|1-1|250|ვარაზაშვილი ვ., კახაძე კ.}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გურჯაანის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>gwj0e85r4a3xoa6lqymqiqx0of0yvhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარტახენა (ესპანეთი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103652</id>
    <revision>
      <id>5378226</id>
      <parentid>4757705</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10453" sha1="ag01i56qqk1ivrnx8oyz0t52hvhstrx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = კარტახენა 
 |მშობლიური სახელი   = Cartagena
 |ქვეყანა                  = ესპანეთი
 |პანორამა =Teatro romano cartagena 1.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = კარტახენას პანორამა
 |დროშა  =
 |გერბი =Coat of Arms of Cartagena (Spain).svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
 |lat_dir = N|lat_deg= 37|lat_min= 36|lat_sec=
 |lon_dir = W|lon_deg= 0|lon_min=59|lon_sec=
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = ავტონომიური რეგიონი
 |რეგიონი                  = მურსია (რეგიონი){{!}} მურსია
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი=პროვინცია
 |რაიონი                   = მურსიის პროვინცია{{!}}მურსია
 |მმართველის ტიპი        = ალკალდი
 |მმართველი                   =პილარ ბარეირო ალვარესი
 |დაარსების თარიღი          = ძვ. წ. 227
|დაქვემდებარება = 
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   558,3
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 10
 |მოსახლეობა              = 216,655
  |აღწერის წელი           = 2012
  |სიმჭიდროვე              = 390
  |აგლომერაცია            = 409,586 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = +1
 |DST                     = 2
 |სატელეფონო კოდი          = 
 |საფოსტო ინდექსი         = 302xx და 303xx
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი                    =  www.cartagena.es
|კატეგორია ვიკისაწყობში =  
}}

'''კარტახენა''' ({{lang-es|Cartagena}}) — [[ქალაქი]] [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[მურსია (რეგიონი)|მურსიის ავტონომიურ რგიონში]]. სახელწოდება მომდინარეობს [[კართაგენი]]საგან.

კარტახენა დააარსა კართაგენელმა სარდალმა [[ჰასდრუბალი (ჰამილკარ ბარკას სიძე)|ჰასდრუბალმა]] [[ძვ. წ. 227]] წელს და უწოდა &quot;ქართ ჰადაშტი&quot; – კართაგენის კოლონია.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ayto-cartagena.es/frontend/pagina/_xzuM2Hlr2V_Gp6yszA4zZ27GcAZyjSUJuNr0pzP0gH8 |title=Callejero &amp;#124; Ayuntamiento de Cartagena |publisher=Ayto-cartagena.es |date= |accessdate=2013-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701224836/http://www.ayto-cartagena.es/frontend/pagina/_xzuM2Hlr2V_Gp6yszA4zZ27GcAZyjSUJuNr0pzP0gH8 |archivedate=2012-07-01 }}&lt;/ref&gt; ქალაქს აყვავების ხანა რომის იმპერიის მართველობის დროს ჰქონდა, რომლებიც მას Carthago Nova–ს უწოდებდნენ და ის რომაული პროვინცია [[კარფაგენიკა]]ს დედაქალაქი იყო. კარტახენა ასევე მნიშვნელოვან ქალაქს წარმოადგენდა [[ომაიანთა სახალიფო]]ს მიერ (რომლებიც მას ქართაიანატ ალ–ხალიფას უწოდებდნენ) ესპანეთის დაპყრობის დროს.

XVI საუკუნიდან ის წარმოადგენს ესპანეთის მნიშვნელოვან საზღვაო პორტს. [[XVIII საუკუნე]]ში ესპანეთის მმართველობაში [[ბურბონები]]ს მოსვლის შემდეგ კარტახენა გახდა [[ესპანეთის საზღვაო ძალები|ესპანეთის ფლოტის]] ხმელთაშუა ზღვის დეპარტამენტი და დღემდე რჩება მნიშვნელოვან საზღვაო პორტად.

მდიდარი ისტორიული წარსულის გამო ქალაქში მრავლადააა შემორჩენილი როგორც [[ფინიკია|ფინიკიური]], [[რომაული ხელოვნება|რომაული]], [[ბიზანტიური არქიტექტურა|ბიზანტიური]], [[მავრიტანული არქიტექტურა|მავრიტანული]] არქიტექტურის ასევე XX საუკუნის [[არტ-ნუვო]]ს ნიმუშები.

მის სახელს ატარებს ქალაქი [[კარტახენა (კოლუმბია)|კარტახენა]] [[კოლუმბია]]ში.

== ისტორია ==
კარტახენა დააარსეს კართაგენელებმა, [[რომაელები]] მას უწოდებდნენ ''ახალ კართაგენს''.

== ჰავა ==
კარტახენას აქვს თბილი, ნახევრად მშრალი ჰავა. მისი საშუალო წლიური ტემპერატურა არის დაახლოებით 20&amp;nbsp;°C. ყველაზე ცივი თვეა იანვარი, საშუალოდ 12&amp;nbsp;°C – გრადუსით, ხოლო ყველაზე ცხელი თვე აგვისტო 26&amp;nbsp;°C–ით. რეგიონში ქარი წარმოადგენს მნიშვნელოვან კლიმატურ ფაქტორს.&lt;ref name=Weatherbase&gt;{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=33480&amp;refer=wikipedia|title=Weatherbase: Historical Weather for Cartagena, Spain|publisher=Weatherbase|year=2011}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
Retrieved on 24 November 2011.&lt;/ref&gt;

== დემოგრაფია ==
კარტახენას დემოგრაფიული სურათი  1842–წლიდან.

&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:250000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

  bar:1842 text:1842
  bar:1857 text:1857
  bar:1877 text:1877
  bar:1887 text:1887
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2010 text:2010
  
PlotData=
  color:d width:20 align:left

  bar:1842 from:0 till: 33593
  bar:1857 from:0 till: 59618
  bar:1877 from:0 till: 75908
  bar:1887 from:0 till: 85753
  bar:1900 from:0 till: 103373
  bar:1910 from:0 till: 102542
  bar:1920 from:0 till: 101613
  bar:1930 from:0 till: 102705
  bar:1940 from:0 till: 115468
  bar:1950 from:0 till: 113160
  bar:1960 from:0 till: 123630
  bar:1970 from:0 till: 146904
  bar:1981 from:0 till: 172751
  bar:1991 from:0 till: 173061
  bar:2001 from:0 till: 184686
  bar:2010 from:0 till: 214165
  
PlotData=
  
  bar:1842 at: 33593 fontsize:s text: 33.593 shift:(-10,5)
  bar:1857 at: 59618 fontsize:s text: 59.618 shift:(-10,5)
  bar:1877 at: 75908 fontsize:s text: 75.908 shift:(-10,5)
  bar:1887 at: 85753 fontsize:s text: 85.753 shift:(-10,5)
  bar:1900 at: 103373 fontsize:s text: 103.373 shift:(-15,5)
  bar:1910 at: 102542 fontsize:s text: 102.542 shift:(-15,5)
  bar:1920 at: 101613 fontsize:s text: 101.613 shift:(-15,5)
  bar:1930 at: 102705 fontsize:s text: 102.705 shift:(-15,5)
  bar:1940 at: 115468 fontsize:s text: 115.468 shift:(-15,5)
  bar:1950 at: 113160 fontsize:s text: 113.160 shift:(-15,5)
  bar:1960 at: 123630 fontsize:s text: 123.630 shift:(-15,5)
  bar:1970 at: 146904 fontsize:s text: 146.904 shift:(-15,5)
  bar:1981 at: 172751 fontsize:s text: 172.751 shift:(-15,5)
  bar:1991 at: 173061 fontsize:s text: 173.061 shift:(-15,5)
  bar:2001 at: 184686 fontsize:s text: 184.686 shift:(-15,5)
  bar:2010 at: 214165 fontsize:S text: 214.165 shift:(-15,5)
  
&lt;/timeline&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:მურსიის ქალაქები]]
[[კატეგორია:ფინიკიის ქალაქები]]
[[კატეგორია:მურსიის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ag01i56qqk1ivrnx8oyz0t52hvhstrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიევის ტრამვაი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104082</id>
    <revision>
      <id>5378376</id>
      <parentid>4351292</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6239" sha1="2lk2nnouedppq8dsickz60y4vxmlv1i" xml:space="preserve">[[ფაილი:Kyiv Express Tram 783 2019 G1.jpg|thumb|300px|ტრამვაი Pesa Twist]]
[[ფაილი:Kyiv-T1-3-Hnata-Yury17.jpg|thumb|300px|ტრამვაი К1 ჩქაროსნული ხაზის გაჩერებაზე: &quot;იური გნატა&quot;]]
'''კიევის ტრამვაი''' ({{lang-uk|Київський трамвай}}) — [[კიევი]]ს [[ტრამვაი]]ს მმართველობა, გაიხსნა [[1892]] წლის 1 ივნისს (ძველი სტილით) და პირველი ელექტროტრამვაი იყო [[რუსეთის იმპერია]]ში, ხოლო მესამე [[ბერლინი]]ს [[ბერლინის ტრამვაი|შტრასენბანისა]] და [[ბუდაპეშტის ტრამვაი]]ს შემდეგ. კიევის ტრამვაის 2009 წლისთვის 3 დეპო აქვს და 140 კმ სიგრძის ლიანდაგი, მათ შორის 14 კმ სიგრძის ორი მსუბუქი ტრამვაის ხაზი, რომელიც 1978 წელს გაიხსნა.
== მოძრავი შემადგენლობა და მათი რაოდენობა ==
* [[Tatra T3|Tatra T3SU]]	 175 
* [[Tatra T3|Tatra T3SUCS]]	107 
* Tatra T6B5SU	82
* KT3UA	14 
* [[Tatra T3]]	10
* PESA 71-414К	10
* К1	9
* К1М	8
* T3UA-3 «Каштан»	6 
* [[Tatra T3R.P]]	6
* К1М8	4
* Electron T5B64	3
* Татра-Юг Т6Б5	2
* [[АКСМ-843|Богдан TR843]]	1
* 71-154М-К	1
* K3R-NNP «Каштан»	1 
* Tatra T3SU [ორკარიანი] 1
(2016 დეკ. მდგომარეობით)


== ლიტერატურა ==
* [http://www.mashke.org/kievtram/texts/kievtram.html ''Стефан Машкевич''. Александровский спуск, далее везде.] // საიტი «Памяти киевских трамваев».
* Трамвай на улицах Киева / Дмитрий Ермак — Киев: Скай Хорс, 2011
* ''В. К. Дьяконов, М. А. Ольшанский, [[Веклич, Владимир Филиппович|В. Ф. Веклич]] и др.'' Первый в России. Киевскому трамваю 75 лет — К.:Будівельник, 1967—144 с, илл.
* ''[[Веклич, Владимир Филиппович|В. Ф. Веклич]], Л. В. Збарский'' Проблемы и перспективы развития трамвайного транспорта в Украинской ССР — К.:Общество «Знание» УССР, 1980
* ''[[Веклич, Владимир Филиппович|В. Ф. Веклич]]'' Новые технические решения на городском электрическом транспорте — К.:Будівельник, 1975 — 64 с, илл.
* [http://urbantransport.kiev.ua/ua_276.html Электротранспорт Украины: Энциклопедический путеводитель] / Сергей Тархов, Кость Козлов, Ааре Оландер. — Киев: Сидоренко В. Б., 2010. — 912 с.: ил., схемы. — ISBN 978-966-2321-11-1. {{ref-uk}}
* ''[[Машкевич, Стефан Владимирович|С. В. Машкевич]]''. «Трамвайные копейки» (2004)
== წყაროები ==
* {{cite web | url  = http://www.autoconsulting.ua/article.php?sid=35059 | title  = Статья «Как в Киеве появилась первая в СССР линия скоростного трамвая. Исторические фото». На сайте «www.autoconsulting.ua» | accessdate  = 2015-12-25 | archiveurl  = https://www.webcitation.org/6e30WrJlq?url=http://www.autoconsulting.ua/article.php?sid=35059 | archivedate  = 2015-12-25 }}
* {{cite web | url  = http://fakty.ua/211023-45-let-nazad-v-kieve-nachali-stroit-pervuyu-v-sssr-liniyu-skorostnogo-tramvaya | title  = Статья ''Наталина Сидоренко'' 45 лет назад в Киеве начали строить первую в СССР линию скоростного трамвая на сайте газеты «Факты и коментарии» | accessdate  = 2016-01-11 | archiveurl  = https://www.webcitation.org/6eVHwIUbg?url=http://fakty.ua/211023-45-let-nazad-v-kieve-nachali-stroit-pervuyu-v-sssr-liniyu-skorostnogo-tramvaya | archivedate  = 2016-01-13 }}
* [http://www.komitet.kiev.ua/lost.htm Комитет «Киевляне — за общественный транспорт»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107095519/http://www.komitet.kiev.ua/lost.htm |date=2008-01-07 }}
* [[Вокруг света (журнал)|Вокруг Света]], «[http://www.vokrugsveta.ru/quiz/292/ Когда появились трамваи?]»
* [http://www.segodnya.ua/news/13043269.html Киев объявил тендер на закупку трамвайных вагонов (Из газеты Сегодня)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321224529/http://www.segodnya.ua/news/13043269.html |date=2012-03-21 }}
* [http://zn.ua/SOCIETY/tramvaynye_kopeyki-41406.html Трамвайные копейки] {{ref-ru}}
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commonscat|Trams in Kiev|კიევის ტრამვაი}}

* [http://www.mashke.org/kievtram/en/ ვებ-გვერდი კიევის ტრამვაისა და მისი ისტორიის შესახებ (რუსულად და ინგლისურად)]
 {{უკრაინის ტრამვაის სისტემები}}
[[კატეგორია:კიევი]]
[[კატეგორია:ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ტრანსპორტი უკრაინაში]]</text>
      <sha1>2lk2nnouedppq8dsickz60y4vxmlv1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიკუიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110862</id>
    <revision>
      <id>5378411</id>
      <parentid>4934478</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4951" sha1="pr33ah2ukh1273qv4aad3hokcex86dy" xml:space="preserve">[[ფაილი:Kikuyu male in a pony tail (Routledge 1910).jpg|მინი|კიკუიუ მამაკაცი, 1910 წ.]]
'''კიკუიუ''' (Kikuyu) — [[კენია|კენიის]] ყველაზე მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფი. „კიკუიუ“ [[სუაჰილი]]ზებული ფორმაა კერძო სახელი გიკუიუ-ს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ხალხი საკუთარ თავს აგიკუიუს ხალხს უწოდებს. კენიაში [[2009]] წლის აღწერით 6 622 576 კიკუიუს ხალხი ცხოვრობდა, რაც ქვეყნის საერთო მოსახლეობის 17 %-ს შეადგენდა.&lt;ref name=&quot;SOFTKENYA&quot;&gt;{{Cite web |url=http://softkenya.com/kenya/kenya-population/ |title=kenya-population (2009 წელი) |accessdate=2015-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151113155951/http://softkenya.com/kenya/kenya-population/ |archivedate=2015-11-13 }}&lt;/ref&gt;. ისინი ძირითადად ქვეყნის ცენტრალური მთიანი რეგიონის ნაყოფიერ ნიადაგზე სახლობენ და ასევე კენიის ეკონომიკურად ყველაზე აქტიური ეთნიკური ჯგუფია.

== კიკუების ცნობილი წარმომადგენლები ==
*[[ვანგარი მაატაი]] - [[კენია|კენიელი]] საზოგადო მოღვაწე. [[2004]] წელს გახდა [[ნობელის პრემია|ნობელის პრემიის]] ლაურეატი [[ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცების დარგში|მშვიდობის განმტკიცების დარგში]] და პირველი აფრიკელი, ვისაც ნობელის აღნიშნული პრემია გადაეცა.
*[[უჰურუ კენიატა]] - [[კენია|კენიელი]] პოლიტიკოსი. [[2008]] წლიდან ვიცე-პრემიერი. ყოფილი ფინანსთა მინისტრი (2008-2012 წწ.).
*[[ჯომო კენიატა]] - [[კენია|კენიის]] პოლიტიკური მოღვაწე, [[კენიის პრემიერ-მინისტრი]] 1963-1964 წწ. და [[კენიის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[1964]]-[[1978]] წწ. უწოდებენ „კენიელების მამას“.
*[[მვაი კიბაკი]] - [[კენია|კენიის]] პოლიტიკურო მოღვაწე, [[კენიის პრეზიდენტი]] 2002 წლის 30 დეკემბრიდან.
*[[დედან კიმატი]] - [[მაუ-მაუ]]ს აჯანყების ერთ-ერთი მეთაური კენიაში [[1952]]–[[1956]] წწ.

== ლიტერატურა ==
* Huxley, Elspeth. 2006. ''Red Strangers''. (Penguin)
* Lonsdale, John, and Berman, Bruce. 1992. ''Unhappy Valley: Conflict in Kenya and Africa''. (J Currey Press)
* Lonsdale, John, and Atieno Odhiambo, E. S. (eds.) 2003.  ''Mau Mau and Nationhood: Arms, Authority and Narration''. (J. Currey Press)
* Muhindi, Samuel, Author [Ngucanio 1 &amp; 2] 2009, A Gĩkũyũ Christian movie] - The first Gĩkũyũ author to write and shoot a Christian Gĩkũyũ movie

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.kameme.co.ke/index.php Kayû ka muingi Kameme FM Listen Live] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304004514/http://www.kameme.co.ke/index.php |date=2012-03-04 }}
* [http://www.Gĩkũyũ.com Gĩkũyũ.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530114820/http://www.xn--gky-mta53ab.com/ |date=2014-05-30 }}
* [http://www.muigwithania.com Muigwithania 2.0 – First Gĩkũyũ Newspaper – The original KCA publication banned by the colonial government revived on the Internet in 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518112346/http://www.muigwithania.com/ |date=2020-05-18 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი}}

[[კატეგორია:კენიის ეთნიკური ჯგუფები]]
[[კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები]]</text>
      <sha1>pr33ah2ukh1273qv4aad3hokcex86dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული</title>
    <ns>10</ns>
    <id>111660</id>
    <revision>
      <id>5378446</id>
      <parentid>5375154</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7556" sha1="kj7xew7yzj3ezmrb22c0h9ebg8w4czf" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი = ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
|სურათი      = [[ფაილი:70Apostles.jpg|80px]]
|სურათი2 = 
|სათაური    =  [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული&lt;/span&gt;]]
| სიასტილი  = 
| სათსტილი =  background:{{ფერი|რელიგია}}
| ჯგუფსტილი =  background:{{ფერი|რელიგია}}
|სიაკლასი =   hlist
|ჯგუფი1= 
|სია1= 
*'''[[იაკობი ძმა უფლისა|იაკობი]]'''
*[[აგაბო (სამოცდაათთაგანი)|აგაბო]]
*[[აკვილა (სამოცდაათთაგანი)|აკვილა]]
*[[ამპლი (სამოცდაათთაგანი)|ამპლი]]
*[[ანანია (სამოცდაათთაგანი)|ანანია]]
*[[ანდრონიკე (სამოცდაათთაგანი)|ანდრონიკე]]
*[[აპელი (სამოცდაათთაგანი)|აპელი]]
*[[აპოლო (სამოცდაათთაგანი)|აპოლო]]
*[[არისტარქოსი (სამოცდაათთაგანი)|არისტარქოსი]]
*[[არისტობულე (სამოცდაათთაგანი)|არისტობულე]]
*[[არტემი (სამოცდაათთაგანი)|არტემი]]
*[[არქიფო (სამოცდაათთაგანი)|არქიფო]]
*[[ასინკრიტე (სამოცდაათთაგანი)|ასინკრიტე]]
*[[აქაიკი (სამოცდაათთაგანი)|აქაიკი]]
*[[ბარნაბა (სამოცდაათთაგანი)|ბარნაბა]]
*[[გაიოზი (სამოცდაათთაგანი)|გაიოზი]]
*[[ევოდი (სამოცდაათთაგანი)|ევოდი]]
*[[ეპაფრასი (სამოცდაათთაგანი)|ეპაფრასი]]
*[[ეპაფროდიტე (სამოცდაათთაგანი)|ეპაფროდიტე]]
*[[ეპენტი (სამოცდაათთაგანი)|ეპენტი]]
*[[ერასტი (სამოცდაათთაგანი)|ერასტი]]
*[[ერმე (სამოცდაათთაგანი)|ერმე]]
*[[ერმი (სამოცდაათთაგანი)|ერმი]]
*[[ზინა (სამოცდაათთაგანი)|ზინა]]
*[[თადეოზი (სამოცდაათთაგანი)|თადეოზი]]
*[[იასონი (სამოცდაათთაგანი)|იასონი]]
*[[იოსია (იოსტოსი) მოციქული|იოსტოსი]]
*[[იროდიონი (სამოცდაათთაგანი)|იროდიონი]]
*[[კარპეზი (სამოცდაათთაგანი)|კარპეზი]]
*[[კვარტი (სამოცდაათთაგანი)|კვარტი]]
*[[კლეოპა (სამოცდაათთაგანი)|კლეოპა]]
*[[კლიმენტი (სამოცდაათთაგანი)|კლიმენტი]]
*[[კოდრატე (სამოცდაათთაგანი)|კოდრატე]]
*[[კრისკენტი (სამოცდაათთაგანი)|კრისკენტი]]
*[[კრისპე (სამოცდაათთაგანი)|კრისპე]]
*[[ლინუსი (პაპი)|ლინუსი]]
*[[ლუკა მახარებელი]]
*[[ლუკი (სამოცდაათთაგანი)|ლუკი]]
*[[მარკ-იოანე (სამოცდაათთაგანი)|მარკ-იოანე]]
*[[მარკოზ მახარებელი]]
*[[მარკოზი (სამოცდაათთაგანი)|მარკოზი]]
*[[ნარკისი (სამოცდაათთაგანი)|ნარკისი]]
*[[ნიკანორი (სამოცდაათთაგანი)|ნიკანორი]]
*[[ოლიმპი (სამოცდაათთაგანი)|ოლიმპი]]
*[[ონისიმე (სამოცდაათთაგანი)|ონისიმე]]
*[[ონისიფორე (სამოცდაათთაგანი)|ონისიფორე]]
*[[პარმენი (სამოცდაათთაგანი)|პარმენი]]
*[[პატრობა (სამოცდაათთაგანი)|პატრობა]]
*[[პროხორე (სამოცდაათთაგანი)|პროხორე]]
*[[პუდი (სამოცდაათთაგანი)|პუდი]]
*[[რუფოსი (სამოცდაათთაგანი)|რუფოსი]]
*[[სილუანე (სამოცდაათთაგანი)|სილუანე]]
*[[სვიმეონი (სამოცდაათთაგანი)|სვიმეონი]]
*[[სოსთენი (სამოცდაათთაგანი)|სოსთენი]]
*[[სოსიპატრე (სამოცდაათთაგანი)|სოსიპატრე]]
*[[სტაქოსი (სამოცდაათთაგანი)|სტაქოსი]]
*[[სტეფანე პირველმოწამე]]
*[[ტერტი (სამოცდაათთაგანი)|ტერტი]]
*[[ტვიქიკე (სამოცდაათთაგანი)|ტვიქიკე]]
*[[ტიმოთე (სამოცდაათთაგანი)|ტიმოთე]]
*[[ტიმონი (სამოცდაათთაგანი)|ტიმონი]]
*[[ტიტე (სამოცდაათთაგანი)|ტიტე]]
*[[ტროფიმე (სამოცდაათთაგანი)|ტროფიმე]]
*[[ურბანი (სამოცდაათთაგანი)|ურბანი]]
*[[ფილიმონი (სამოცდაათთაგანი)|ფილიმონი]]
*[[ფილიპე (სამოცდაათთაგანი)|ფილიპე]]
*[[ფილოლოგე (სამოცდაათთაგანი)|ფილოლოგე]]
*[[ფლეგონტი (სამოცდაათთაგანი)|ფლეგონტი]]
*[[ფორტუნატე (სამოცდაათთაგანი)|ფორტუნატე]]
*[[შილა (სამოცდაათთაგანი)|შილა]]
|სია2=
ასევე: [[დიონისე არეოპაგელი]]{{·}}[[სვიმეონ ნიგერი]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:თარგები:ქრისტიანობა]]
[[კატეგორია:რელიგიის სანავიგაციო თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kj7xew7yzj3ezmrb22c0h9ebg8w4czf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ვაჟა-ფშაველა (თბილისის მეტრო)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114394</id>
    <revision>
      <id>5378499</id>
      <parentid>4617117</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26630-31</username>
        <id>182239</id>
      </contributor>
      <comment>მართლწერის შეცდომა ფშაცელა -&gt; ფშაველა თი ჩანაცვლდა</comment>
      <origin>5378499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5897" sha1="jolegrs7fdqglffia2fpfdci0kvgc33" xml:space="preserve">{{მმ*|ვაჟა-ფშაველა (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა სადგური
|სახელი                = ვაჟა-ფშაველა
|მშობლიური სახელი     = 
|მშობლიური სახელის ენა = 
|ყოფილი                = 
|სიმბოლოს მდებარეობა = 
|სიმბოლო             = 
|ტიპი               = მიწისქვეშა
|სურათი              = Vazha-Pshavela metro station 51.jpg
|ალტ                = 
|წარწერა             = სადგურის ბაქანი
|მისამართი            = 
|რაიონი           = [[ვაკის რაიონი]]
|ქვეყანა            = [[თბილისი]], [[საქართველო]]
|რეგიონის iso          = 
|კოორდინატების ჩვენება = 
|latNS  =N |latd  =41 |latm  =43 |lats  =26
|longEW =E |longd =44 |longm =43 |longs =51.61 
|მფლობელი          = 
|მმართველი          = 
|ხაზი                = 2
|მანძილი            = 
|ბაქანი           = 1
|მიმართულებები        = 
|მატარებლის ოპერატორები = 
|კავშირები         = 
|სტრუქტურა           = 
|სიღრმე              =
|დონეები              =
|ავტოსადგომი          = 
|ველოსიპედი           = 
|ინვალიდები            = 
|არქიტექტორი          = ნ. ლომიძე
|არქიტექტურული სტილი =
|კოდი                = 
|ზონა                = 
|საიტი             = 
|გაიხსნა              = {{დაიწყე თარიღი|2000|04|02|df=yes}}
|დაიხურა             = 
|მგზავრი          = 
|მგზავრების წელი      = 
|მგზავრების ადგილი    = 
|მომსახურება           = 
}}
'''ვაჟა-ფშაველა''' — [[თბილისის მეტროპოლიტენი]]ს [[საბურთალოს ხაზი]]ს ერთ-ერთი სადგური, რომელიც [[დელისი (თბილისის მეტრო)|დელისის]] და [[სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თბილისის მეტრო)|სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი [[2000]] წლის აპრილში გაიხსნა და მისი პროექტის ავტორია არქიტექტორი {{ფაქტი|გ. მოძმანიშვილი|8|06|2020}}, ნ. ლომიძე. მშენებლობას აწარმოებდა საპროექტო ორგანიზაცია „[[საქტრანსპროექტი]]“.

== ისტორია ==
{{ფაქტი|სადგური გაიხსნა 2000 წელს. მისი საპროექტო სახელი იყო „ბახტრიონი“. ეს სადგური უნდა ყოფილიყო „დელისის“ და „სახელმწიფო უნივერსიტეტის“ გადასარბენ გვირაბებს შორის, მაგრამ „სახელმწიფო უნივერსიტეტი“ დროზე ვერ გაიხსნა, ამიტომ 2017 წლის 16 ოქტომბრამდე სადგურზე მუშაობდა მხოლოდ მეორე ლიანდაგი. „დელისიდან“ მეორე ლიანდაგზე მატარებელი მოდიოდა უკანა მხრიდან, შემდეგ კი ისევ „დელისის“ მიმართულებით. 2017 წლის 16 ოქტომბერს, ამუშავდა პირველი ლიანდაგიც და მატარებლები „ვაჟა-ფშაველაზე“ მიდიან პირველი ლიანდაგით, შემდეგ კი აგრძელებენ გზას „სახელმწიფო უნივერსიტეტამდე“.|1|12|2023}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://metro.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=66 მეტროსადგური „ვაჟა-ფშაველა“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=2225 მეტროსადგური „ვაჟა-ფშაველა“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823090917/http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=2225 |date=2011-08-23 }}

{{თბილისის მეტრო}}

[[კატეგორია:საბურთალოს ხაზი]]</text>
      <sha1>jolegrs7fdqglffia2fpfdci0kvgc33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კენიის მდინარეების სია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127137</id>
    <revision>
      <id>5378331</id>
      <parentid>4539685</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="ocadmxnt40p6l5cueg7ji2tffgqfv6r" xml:space="preserve">'''კენიის მდინარეების სია''' – აქ წარმოდგენილია [[კენია|კენიის]] [[მდინარე]]ების სია:

* [[ათი-გალანა-საბაკი]]
* [[გუჩა]]
* [[დავა (მდინარე)|დავა]]
* [[ევუასო-ნგირო]]
* [[თიკა (მდინარე)|თიკა]]
* [[იალა]]
* [[კერიო]]
* [[მარა (მდინარე)|მარა]]
* [[მბაგათი]]
* [[მოგონგა]]
* [[მონონოასე]]
* [[ნაირობი (მდინარე)|ნაირობი]]
* [[ნარო-მორუ (მდინარე)|ნარო-მორუ]]
* [[ნზოია]]
* [[ნიანდო]]
* [[ნჯორო]]
* [[რუირუ (მდინარე)|რუირუ]]
* [[სუამი (მდინარე)|სუამი]]
* [[ტანა (კენია)|ტანა]]
* [[ტერკუელი]]
* [[ცავო]]
* [[იენისეი]]
* [[ვოლგა]]
* [[დნეპრი]]
* [[ვისტულა]]

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commonscat-inline|Rivers of Kenya}}

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები|*]]</text>
      <sha1>ocadmxnt40p6l5cueg7ji2tffgqfv6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ათი-გალანა-საბაკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127827</id>
    <revision>
      <id>5378307</id>
      <parentid>2387920</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Otogi გვერდი „[[ათი (მდინარე)]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ათი-გალანა-საბაკი]]“ გადამისამართების დატოვების გარეშე</comment>
      <origin>2387920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="tj1e0zzu4ue75srxrl2jy3xiimq5ts5" xml:space="preserve">'''ათი''' — უდიდესი [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]] (მდინარე ტანას შემდეგ). საერთო ჯამში მისი სიგრძე 390 კმ-ია და აუზის ფართობი 70, 000 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. მდინარე ათი ჩაედინება [[ინდოეთის ოკეანე]]ში.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>tj1e0zzu4ue75srxrl2jy3xiimq5ts5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378309</id>
      <parentid>5378307</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="r9cysz710y04qtbg6xwde1sypit66k5" xml:space="preserve">'''ათი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}})— უდიდესი [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]] (მდინარე ტანას შემდეგ). საერთო ჯამში მისი სიგრძე 390 კმ-ია და აუზის ფართობი 70, 000 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. მდინარე ათი ჩაედინება [[ინდოეთის ოკეანე]]ში.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>r9cysz710y04qtbg6xwde1sypit66k5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378310</id>
      <parentid>5378309</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="55xm96vx8uoezc2ru2zzx84u16o4q45" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}})— უდიდესი [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]] (მდინარე ტანას შემდეგ). საერთო ჯამში მისი სიგრძე 390 კმ-ია და აუზის ფართობი 70, 000 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. მდინარე ათი ჩაედინება [[ინდოეთის ოკეანე]]ში.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>55xm96vx8uoezc2ru2zzx84u16o4q45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378312</id>
      <parentid>5378310</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="i6hwdqi5yw3f64u0z4ydlcpqyyhjcbu" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>i6hwdqi5yw3f64u0z4ydlcpqyyhjcbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378313</id>
      <parentid>5378312</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="102gmxpv2oe9zpgkvbnamae0br6hvxn" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ².

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>102gmxpv2oe9zpgkvbnamae0br6hvxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378317</id>
      <parentid>5378313</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="bosyy8mwji23jqceazx3wekeqdmd3ol" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, ნაირობის სამხრეთით, დიდი რიფტული ხეობის კიდეზე. 

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>bosyy8mwji23jqceazx3wekeqdmd3ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378318</id>
      <parentid>5378317</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="798" sha1="m4nmuffnva0bvll8the0x64qfrrhtbo" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. 

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>m4nmuffnva0bvll8the0x64qfrrhtbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378319</id>
      <parentid>5378318</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="pvoyvt4iymhhawi5w1dgom41c0m4dhk" xml:space="preserve">'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>pvoyvt4iymhhawi5w1dgom41c0m4dhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378320</id>
      <parentid>5378319</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3134" sha1="sat4ysrskxbwtmfhsdf97z1un6tpd5m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ათი-გალანა-საბაკი
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = Fourteen falls Thika,Kenya.JPG
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = 
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = 
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 1|s_lat_min = 21|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =36 |s_lon_min =42 |s_lon_sec = 1
|შესართავი = 
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 3|m_lat_min = 9|m_lat_sec = 27
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 40|m_lon_min = 8|m_lon_sec = 13
|სიგრძე = 390
|აუზის ფართობი = 58.639
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.

{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>sat4ysrskxbwtmfhsdf97z1un6tpd5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378321</id>
      <parentid>5378320</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="p4sty3j7exixa0vy91at17zsjdxcy3r" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ათი-გალანა-საბაკი
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = Fourteen falls Thika,Kenya.JPG
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[ნგონგის ქედი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 1|s_lat_min = 21|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =36 |s_lon_min =42 |s_lon_sec = 1
|შესართავი = [[ინდოეთის ოკეანე]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 3|m_lat_min = 9|m_lat_sec = 27
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 40|m_lon_min = 8|m_lon_sec = 13
|სიგრძე = 390
|აუზის ფართობი = 58.639
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>p4sty3j7exixa0vy91at17zsjdxcy3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378322</id>
      <parentid>5378321</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3262" sha1="t6dsbjbgneamuqq0s7en4b2skfa5ymk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ათი-გალანა-საბაკი
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = Fourteen falls Thika,Kenya.JPG
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[ნგონგის ქედი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 1|s_lat_min = 21|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =36 |s_lon_min =42 |s_lon_sec = 1
|შესართავი = [[ინდოეთის ოკეანე]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 3|m_lat_min = 9|m_lat_sec = 27
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 40|m_lon_min = 8|m_lon_sec = 13
|სიგრძე = 390
|აუზის ფართობი = 58.639
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ². სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>t6dsbjbgneamuqq0s7en4b2skfa5ymk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378323</id>
      <parentid>5378322</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="fvl41bzqzw618u18234nooc79rq7zhp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ათი-გალანა-საბაკი
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = Fourteen falls Thika,Kenya.JPG
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[ნგონგის ქედი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 1|s_lat_min = 21|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =36 |s_lon_min =42 |s_lon_sec = 1
|შესართავი = [[ინდოეთის ოკეანე]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 3|m_lat_min = 9|m_lat_sec = 27
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 40|m_lon_min = 8|m_lon_sec = 13
|სიგრძე = 390
|აუზის ფართობი = 58.639
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ².&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=nick |date=2023-10-27 |title=Where two rivers meet: battling pollution in the Athi River |url=https://tsavotrust.org/where-two-rivers-meet-battling-pollution-in-the-athi-river/ |access-date=2025-07-03 |website=Tsavo Trust |language=en-US}}&lt;/ref&gt; სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>fvl41bzqzw618u18234nooc79rq7zhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378326</id>
      <parentid>5378323</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3750" sha1="cxzuxjh2h62zyyfy4k5c24zueyjvhc9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ათი-გალანა-საბაკი
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = Fourteen falls Thika,Kenya.JPG
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[ნგონგის ქედი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 1|s_lat_min = 21|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =36 |s_lon_min =42 |s_lon_sec = 1
|შესართავი = [[ინდოეთის ოკეანე]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 3|m_lat_min = 9|m_lat_sec = 27
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 40|m_lon_min = 8|m_lon_sec = 13
|სიგრძე = 390
|აუზის ფართობი = 58.639
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ათი-გალანა-საბაკი''' ({{lang-en|Athi-Galana-Sabaki River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი 58.639 კმ².&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=nick |date=2023-10-27 |title=Where two rivers meet: battling pollution in the Athi River |url=https://tsavotrust.org/where-two-rivers-meet-battling-pollution-in-the-athi-river/ |access-date=2025-07-03 |website=Tsavo Trust |language=en-US}}&lt;/ref&gt; სათავე აქვს (ათის სახელწოდებით) ნგონგის ქედზე, კიკუიუს ლავურ პლატოზე, [[ნაირობი]]ს სამხრეთით, [[დიდი რიფტული ხეობა (კენია)|დიდი რიფტული ხეობის]] კიდეზე. მარჯვნიდან ერთვის [[ცავო]] და კიბოკო, ხოლო მარცხნიდან [[ნაირობი (მდინარე)|ნაირობი]]. ერთვის [[ინდოეთის ოკეანე]]ს გალანის ანუ საბაკის სახელწოდებით.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>cxzuxjh2h62zyyfy4k5c24zueyjvhc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ათი-გალანა-საბაკი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>127828</id>
    <revision>
      <id>5378308</id>
      <parentid>5016710</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Otogi გვერდი „[[განხილვა:ათი (მდინარე)]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:ათი-გალანა-საბაკი]]“ გადამისამართების დატოვების გარეშე</comment>
      <origin>5016710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="16xji4wj0bun76qbgrrqr23cu31y516" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}
{{პროექტ კენიის სტატია}}</text>
      <sha1>16xji4wj0bun76qbgrrqr23cu31y516</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაირობი (მდინარე)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130514</id>
    <revision>
      <id>5378329</id>
      <parentid>4567113</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="dl3jphjbdcbky0qowdm55sp76wzx12o" xml:space="preserve">[[ფაილი:Nairobi rivers.gif|thumb|right|300px|მდინარე ნაირობი]]

'''ნაირობი''' — [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]], რომელიც გაივლის [[კენია|კენიის]] დედაქალაქ [[ნაირობი|ნაირობის]]. იგი ნაირობის აუზის მთავარი [[მდინარე]]ა და წარმოადგენს  პარალელური  ნაკადების კომპლექსს, რომელიც მიედინება აღმოსავლეთისკენ, ხვდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]] და საბოლოოდ [[ინდოეთის ოკეანე]]ში ჩაედინება. ეს მდინარეები უმეტესად ვიწრო და დაბინძურებულია, რადგან მათში კანალიზაცია ჩაედინება.


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>dl3jphjbdcbky0qowdm55sp76wzx12o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ცავო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130577</id>
    <revision>
      <id>5378328</id>
      <parentid>2924577</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="bduzvjn7oyu1lfyu57tyzs7wpj0u7bq" xml:space="preserve">[[ფაილი:Tsavo national park map en.png|thumb|250px|მდინარე ცავო და ცავოს ეროვნუილი პარკი]]

'''ცავო''' — [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]]. მიედინება [[კენია|კენიის]] [[დასავლეთი ცავოს ეროვნული პარკი|დასავლეთ ცავოს ეროვნულ პარკში]], დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. სათავეს იღებს  [[ტანზანია|ტანზანიის]] საზღვართან ახლოს. უერთდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>bduzvjn7oyu1lfyu57tyzs7wpj0u7bq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378334</id>
      <parentid>5378328</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="nocwmo55ok18qao568sx8f4kmrl7le1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = 
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = 
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' — [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]]. მიედინება [[კენია|კენიის]] [[დასავლეთი ცავოს ეროვნული პარკი|დასავლეთ ცავოს ეროვნულ პარკში]], დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. სათავეს იღებს  [[ტანზანია|ტანზანიის]] საზღვართან ახლოს. უერთდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>nocwmo55ok18qao568sx8f4kmrl7le1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378335</id>
      <parentid>5378334</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3282" sha1="lf7wligd4bo155x233djwgevpxff2fn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' — [[კენიის მდინარეების სია|მდინარე კენიაში]]. მიედინება [[კენია|კენიის]] [[დასავლეთი ცავოს ეროვნული პარკი|დასავლეთ ცავოს ეროვნულ პარკში]], დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. სათავეს იღებს  [[ტანზანია|ტანზანიის]] საზღვართან ახლოს. უერთდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>lf7wligd4bo155x233djwgevpxff2fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378336</id>
      <parentid>5378335</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3245" sha1="ie60hoh9y8zu0ittd0czxsg6eeweb0l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. მიედინება [[კენია|კენიის]] [[დასავლეთი ცავოს ეროვნული პარკი|დასავლეთ ცავოს ეროვნულ პარკში]], დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. სათავეს იღებს  [[ტანზანია|ტანზანიის]] საზღვართან ახლოს. უერთდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>ie60hoh9y8zu0ittd0czxsg6eeweb0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378337</id>
      <parentid>5378336</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="22yfs91l53zd52zgwhb0ovxukb0kjy5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 90 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 7100 კმ². მიედინება [[კენია|კენიის]] [[დასავლეთი ცავოს ეროვნული პარკი|დასავლეთ ცავოს ეროვნულ პარკში]], დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. სათავეს იღებს  [[ტანზანია|ტანზანიის]] საზღვართან ახლოს. უერთდება მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>22yfs91l53zd52zgwhb0ovxukb0kjy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378338</id>
      <parentid>5378337</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3161" sha1="qciegvo8kij3i8n53d4ojjf0o0z4pn5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 90 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 7100 კმ². სათავე აქვს კილიმანჯაროს მასივში. მიედინება [[დასავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი]]ს ტერიტოროაზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდინარე მდიდარია თევზით. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>qciegvo8kij3i8n53d4ojjf0o0z4pn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378339</id>
      <parentid>5378338</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="gimz0yk0bghkyrmv30lqozhdstgn3aj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 90 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 7100 კმ². სათავე აქვს კილიმანჯაროს მასივში. მიედინება [[დასავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი]]ს ტერიტოროაზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდიდარია [[თევზი]]თ. 


{{ესკიზი-კენია}}
{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>gimz0yk0bghkyrmv30lqozhdstgn3aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378340</id>
      <parentid>5378339</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3367" sha1="dyirf7biofy357025fstagoitrlvb4y" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 90 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 7100 კმ². სათავე აქვს კილიმანჯაროს მასივში. მიედინება [[დასავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი]]ს ტერიტოროაზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდიდარია [[თევზი]]თ.&lt;ref name=&quot;Patterson2004&quot;&gt;{{cite book |author=Patterson, Bruce D. |year=2004 |title=The Lions of Tsavo: Exploring the Legacy of Africa's Notorious Man-Eaters |publisher=McGraw-Hill |isbn=0-07-136333-5 |page=29 }}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია: კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>dyirf7biofy357025fstagoitrlvb4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378341</id>
      <parentid>5378340</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="20fgr0x3fwwxi4q3zl780j6yyle8etm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = ცავო
|ორიგინალური სახელი = 
|ფოტო = View of the Tsavo River in Tsavo West National Park (edited).jpg
|ფოტოს ზომა = 
|ალტ = 
|სათაური = 
|სხვა სახელი = 
|ეტიმოლოგია = 
|ქვეყნები = {{დროშა|კენია}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[მავენზი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = S|s_lat_deg = 2|s_lat_min = 59|s_lat_sec = 43
|s_lon_dir = E |s_lon_deg =37|s_lon_min =34|s_lon_sec = 49
|შესართავი = [[ათი-გალანა-საბაკი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 401
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = S|m_lat_deg = 2|m_lat_min = 58|m_lat_sec = 39
|m_lon_dir = E |m_lon_deg = 38|m_lon_min = 31|m_lon_sec = 14
|სიგრძე = 90
|აუზის ფართობი = 7100
|მდინარის სისტემა = 
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = კენია
|ვიკისაწყობი = 
}}
'''ცავო''' ({{lang-en|Tsavo River}}) — მდინარე [[კენია]]ში. სიგრძე 90 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 7100 კმ². სათავე აქვს კილიმანჯაროს მასივში. მიედინება [[დასავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი]]ს ტერიტოროაზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე [[ათი-გალანა-საბაკი|ათი-გალანა-საბაკს]]. მდიდარია [[თევზი]]თ.&lt;ref name=&quot;Patterson2004&quot;&gt;{{cite book |author=Patterson, Bruce D. |year=2004 |title=The Lions of Tsavo: Exploring the Legacy of Africa's Notorious Man-Eaters |publisher=McGraw-Hill |isbn=0-07-136333-5 |page=29 }}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კენიის მდინარეები}}

[[კატეგორია:კენიის მდინარეები]]</text>
      <sha1>20fgr0x3fwwxi4q3zl780j6yyle8etm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ავთანდილ ვარსიმაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133848</id>
    <revision>
      <id>5378482</id>
      <parentid>5124718</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26659-64</username>
        <id>182237</id>
      </contributor>
      <comment>აღარ ვმუშაობ გრიბოედოვის თეატრში</comment>
      <origin>5378482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27250" sha1="8b5c7avtjgrtkkfq16oicpjw3i51s3s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი            = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| მშობსახელი  = 
| ფოტო       = Avtandil Varsimashvili.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა       = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| დაბთარიღი   =   {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1959|11|10}}
| დაბადგილი   =  [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| საქმიანობა = რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|სსრკ}} → &lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ალმა-მატერი = [[საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი]]
|დაკრ ადგილი  = 
|ეროვნება = [[ქართველი]]
|მამა             = ედუარდ ვარსიმაშვილი
|დედა             = რიმა მოსეშვილი
|მეუღლე          = ელისო ორჯონიკიძე 
|შვილები = 2
|ჯილდოები = {{ღირსების ორდენი}}
}}
'''ავთანდილ ედუარდის ძე ვარსიმაშვილი''' (დ. [[10 ნოემბერი]], [[1959]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] თეატრისა და კინოს რეჟისორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theatre.ru/chekhov_fest/epljas_smerti.html|title=„A Dance of Death“ August Strinberg“|publisher=theatre.ru|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; სცენარისტი, [[თავისუფალი თეატრი]]ს მფლობელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, [[შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი|თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|title=ავთო ვარსიმაშვილის მოკლე ბიოგრაფია|publisher=tafu.edu.ge|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190925085037/http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|archivedate=2019-09-25}}&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტის რეჟისურის მიმართულების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაცია „შექსპირის თეატრის“ ([[აშშ]]) სრულუფლებიანი წევრი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003678|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|[[ბიოგრაფიული ლექსიკონი]]|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt;  კინოსტუდია „Vars-studio&quot;-ს მფლობელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/637|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|publisher=„ეSpersona“|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921125228/https://espersona.ge/person/637|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1959]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], თბილისში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/artist/ავთანდილ_ვარსიმაშვილი|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი / Avtandil Varsimashvili|publisher=rateyourmusic.com|accessdate=21 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; ედუარდ ვარსიმაშვილისა და რიმა მოსეშვილის ოჯახში. დაამთავრა [[თეატრალური ინსტიტუტი|საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის]] სარეჟისორო ფაკულტეტი [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A|title=ვარსიმაშვილი ავთანდილ|publisher=ენციკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A}}&lt;/ref&gt; [[1992]]-[[1996]] წლებში იყო „კავკასიის ტელე-რადიო კომპანიის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|title=Автандил Варсимашвили|publisher=vakhtangov.ru|accessdate=27 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926205712/http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|archivedate=2019-09-26}}&lt;/ref&gt; [[1997]] წელს დააარსა „თეატრალური სარდაფი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა [[1999]] წლამდე; [[1999]] წლიდან გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი,&lt;ref name=tafu/&gt; [[2001]] წელს დააარსა „[[თავისუფალი თეატრი]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html#|title=თავისუფალი თეატრი|publisher=GeorgianTheatre.ge|date=21 იანვარი, 2014|author=ლაშა ჩხარტიშვილი|accessadate=21 სექტემბერი, 2019|accessdate=2019-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304193856/http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html|archivedate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt; ვარსიმაშვილს საქართველოს გარდა დადგმული აქვს სპექტაკლები [[უკრაინა|უკრაინის]], [[გერმანია|გერმანიის]], [[რუსეთი]]ს, [[ესტონეთი]]ს, [[ფინეთი]]ს, უნგრეთის თეატრებში. საქართველოში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები გასტროლებზე ნაჩვენები იყო 20 ზე მეტ ქვეყანაში. 2023 წლის მეათე მსოფლიო თეატრალურ ოლიმპიადის (ბუდაპეშტი) მთავარ პროგრამაში საქართველო წარმოდგენილი იყო „თავისუფალ თეატრში“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლებით: „რიჩარდ მესამე“ და „ოტელო“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=უნგრეთის საერთაშორისო თეატრალურ ოლიმპიადაზე თავისუფალი თეატრი ორი სპექტაკლით წარდგა |url=http://kartuli.kvira.ge/2023/04/29/უნგრეთის-საერთაშორისო-თე/ |access-date=24 მარტი, 2024 |work=ქართული კვირა |date=29 აპრილი, 2023}}&lt;/ref&gt;

ვარსიმაშვილი არის [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია|საქართველოს სახელმწიფო]] (1999) და კოტე მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი (2002), [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი (2005), აგრეთვე არაერთი სახელოვნებო ფესტივალის გამარჯვებული: Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]]), რუსთავის თეატრალური ფესტივალი — „ოქროს ნიღაბის“ პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის (1998), ლვოვის თეატრალური ფესტივალის პრიზი „ოქროს ლომი“, საუკეთესო რეჟისურისათვის (2002), რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ზოლოტოი ვიტიაზის“ გრან-პრი „ოქროს რაინდი“ (2013), რუსეთის „მეგობრობის„ ორდენი (2006),&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/24210 Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2006 года № 893 «О награждении орденом Дружбы работников Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С.Грибоедова, Грузия»]&lt;/ref&gt; პუშკინის მედალი (2016),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი პუშკინის მედლით დაჯილდოვდა|publisher=GMTV.Ge|date=8 ნოემბერი, 2016|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220165305/http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/40471 Указ Президента Российской Федерации от 29 января 2016 года № 29 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020).

როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ დადგმული აქვს ასზე მეტი სპექტაკლი. საქართველოს გარდა სპექტაკლები დადგმული აქვს გერმანიაში, უკრაინაში, რუსეთში, ესტონეთში, ფინეთში, უნგრეთში. 

გადაღებული აქვს 9 მხატვრული ფილმი

ჰყავს მეუღლე – ელისო ორჯონიკიძე (1967) და ორი შვილი: გიორგი (1986) და მარიამი (1988).

== მნიშვნელოვანი თეატრალური დადგმები ==

===რუსთაველის თეატრი===
* „რექვიემი“ მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული პოეტების ლექსებზე
* [[კარლო გოლდონი]] — „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (1981)
* [[რობერტ სტურუა]], ავთანდილ ვარსიმაშვილი, ლილი ფოფხაძე — „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ (1981)
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1982)
* ალექსანდრე ვამპილოვი — „იხვებზე ნადირობა“ (1983)
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — „მოკვეთილი“ (1986)
* [[მიხეილ ჯავახიშვილი]] — „[[კვაჭი კვაჭანტირაძე]]“ (1988)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „ტიტუს ანდრონიკუსი“ (1993)

===მეტეხის თეატრი===
* „[[დონ ჟუანი]]“ (1979)
* „ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია“ (1986)

=== გრიბოედოვის თეატრი ===
* [[ემილ ზოლა]] — „ტერეზა რაკენი“ (1999)
* „ვნებანი გოლდონის მიხედვით“ (2000)
* [[ანტონ ჩეხოვი]] — „ცხოვრება მშვენიერია“ (2001)
* „Russian bluz“ (2002)
* „მე, ბულატ ოკუჯავა“ (2003)
* [[მიხეილ ბულგაკოვი]] — „[[ოსტატი და მარგარიტა]]“ (2005)
* ჯოშუა სობოლი — „გეტო“ (2010)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „ქორწინება“ (2011)
* [[ლევ ტოლსტოი]] — „ცხენის ისტორია“ (2012)
* „მე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი“ (2014)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „[[რევიზორი]]“ (2015)
* „ალჟირი“ (2017)
* ნიკოლოზ გოგოლი — „შინელი“ (2019)
* ივან ბუნინი — „სიყვარულის ხეივნები“
* გია დანელია, რეზო გაბრიაძე — „არ დაიდარდო“

===თეატრალური სარდაფი===
* [[ავგუსტ სტრინდბერგი]] — „სიკვდილის როკვა“ (1997)
* [[ბერტოლტ ბრეხტი]] — „შიში და სასოწარკვეთა“ (1997)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „[[ჰამლეტი]]“ (1998)

===თავისუფალი თეატრი===
* „კომედიანტები“ (2001)
* „ტელე მისტერია“ (2002)
* „პროვოკაცია“ (2003)
* „ძმები“ (2006)
* „ღმერთო დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“ (2007)
* „[[კავკასიური ცარცის წრე]]“  (2008)
* „მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ“ (2010)
* [[ენტონი ბერჯესი]] — „[[მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)|მექანიკური ფორთოხალი]]“ (2011)
* „ვალსი ძილის წინ“ (2013)
* „რიჩარდ III“ (2014)
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს“ (2015)
* „სხვების ცხოვრება“ (2016)
* „2030 — დასაკარგი არაფერი გვაქვს“ (2019)
* „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (2021)&lt;ref&gt;{{cite web |title=სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი |url=https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |publisher=თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი |access-date=16 აპრილი, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416170710/https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |archivedate=2021-04-16 }}&lt;/ref&gt;
* „ოტელო“ (2022)
* „სულის იდენტიფიკაცია“ (2023)&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;თავისუფალი თეატრი&quot; მაყურებელს მომავალ წლამდე ახალი სპექტაკლით &quot;სულის იდენტიფიკაცია&quot; ემშვიდობება - პრემიერა 30 დეკემბერს გაიმართება |url=https://rustavi2.ge/ka/news/272153 |access-date=24 მარტი, 2024 |work=rustavi2.ge |language=ka}}&lt;/ref&gt;

==კინო და ტელევიზია==
* „ავადმყოფი გიცდით“ (1988)
* „თვინიერი“ (1992)
* „[[სახლი ძველ უბანში]]“ — 30-სერიიანი მხატვრული ფილმი (1994)
* „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ — 2-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (2003)
* „[[იდიოტოკრატია]]“  (2008)
* „[[ყველაფერი კარგად იქნება (2009 წლის ფილმი)|ყველაფერი კარგად იქნება]]“ (2009)
* „მიდი ძმაო, მიდი“ (2011)
* „ისპაჰან-ბათუმი“ (2011)
* „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“ (2013)

== ჯილდოები ==
* [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია]] (1999)
* დავით აღმაშენებლის პრემია (2001)
* მარჯანიშვილის პრემია (2002)
* [[ღირსების ორდენი|საქართველოს ღირსების ორდენი]] (2005)
* რუსეთის „მეგობრობის“ ორდენი (2006)
* პუშკინის მედალი (2016)
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020)
* მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო სხვადასხვა საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალზე, მათ შორის:
** Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]])
** ოქროს ლომი“ „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე — სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ნიღაბი“ — „საუკეთესო რეჟისურა“ რუსთავის თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ლომი“ — გრან პრი ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „კომედიანტები“ (2001)
** „ოქროს რაინდი“ — გრან პრი (რუსეთი) - რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი („ზოლოტოი ვიტიაზი“) 2013, სპექტაკლისთვის „ცხენის ამბავი“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|title=გრიბოედოვის თეატრი 170 წლისაა!|publisher=Teatri.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921133958/http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;
** პრიზი „თეატრალის ვარსკვლავი“ (რუსეთი)
** „პეკტორალი“ — უკრაინის ნაციონალური თეატრალური პრემია. სპექტაკლისთვის „რიჩარდ მესამე“, 2017.
** [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ბალტიის სახლი“, „საუკეთესო რეჟისურა“ სპექტაკლისთვის „ალჟირი“ (2017)
** [[ესტონეთი]]ს თეატრალური პრემია და ქალაქ ტარტუს პრემია წლის საუკეთესო სპექტაკლისთვის.
** [[სტამბული]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „გრან პრი&quot; სპექტაკლისათვის „მექანიკური ფორთოხალი“.&lt;ref name=&quot;tafu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილის რეზიუმე|publisher=Tafu.edu.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528205457/http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|archivedate=2022-05-28}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|179}}
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. — თბილისი, 1998-1999

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Avtandil Varsimashvili}}
{{Nplg ბიოგრაფია|00003678}}
{{Geocinema რეჟისორი|184}}
{{imdb სახელი|2333111}}
* [http://georgianencyclopedia.ge/index.php/ვარსიმაშვილი_ავთანდილ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A |date=2024-12-20 }} — ეცნიკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“
* [http://theatre.ge/category/state-directors/ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706162635/http://theatre.ge/category/state-directors/ |date=2017-07-06 }} „[[თავისუფალი თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617224545/http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 |date=2016-06-17 }} „[[გრიბოედოვის თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.konkurent-krsk.ru/index.php?id=1729 „Сибиряки — это отдельная нация“]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ვარსიმაშვილი, ავთანდილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1959]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>8b5c7avtjgrtkkfq16oicpjw3i51s3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378486</id>
      <parentid>5378482</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26659-64</username>
        <id>182237</id>
      </contributor>
      <comment>რედაქტირება</comment>
      <origin>5378486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27506" sha1="7oeyaxcvyp48tch93jjg9qzeg7fx7d1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი            = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| მშობსახელი  = 
| ფოტო       = Avtandil Varsimashvili.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა       = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| დაბთარიღი   =   {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1959|11|10}}
| დაბადგილი   =  [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| საქმიანობა = რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|სსრკ}} → &lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ალმა-მატერი = [[საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი]]
|დაკრ ადგილი  = 
|ეროვნება = [[ქართველი]]
|მამა             = ედუარდ ვარსიმაშვილი
|დედა             = რიმა მოსეშვილი
|მეუღლე          = ელისო ორჯონიკიძე 
|შვილები = 2
|ჯილდოები = {{ღირსების ორდენი}}
}}
'''ავთანდილ ედუარდის ძე ვარსიმაშვილი''' (დ. [[10 ნოემბერი]], [[1959]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] თეატრისა და კინოს რეჟისორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theatre.ru/chekhov_fest/epljas_smerti.html|title=„A Dance of Death“ August Strinberg“|publisher=theatre.ru|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; სცენარისტი, [[თავისუფალი თეატრი]]ს მფლობელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, [[შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი|თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|title=ავთო ვარსიმაშვილის მოკლე ბიოგრაფია|publisher=tafu.edu.ge|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190925085037/http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|archivedate=2019-09-25}}&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტის რეჟისურის მიმართულების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაცია „შექსპირის თეატრის“ ([[აშშ]]) სრულუფლებიანი წევრი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003678|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|[[ბიოგრაფიული ლექსიკონი]]|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt;  კინოსტუდია „Vars-studio&quot;-ს მფლობელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/637|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|publisher=„ეSpersona“|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921125228/https://espersona.ge/person/637|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1959]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], თბილისში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/artist/ავთანდილ_ვარსიმაშვილი|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი / Avtandil Varsimashvili|publisher=rateyourmusic.com|accessdate=21 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; ედუარდ ვარსიმაშვილისა და რიმა მოსეშვილის ოჯახში. დაამთავრა [[თეატრალური ინსტიტუტი|საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის]] სარეჟისორო ფაკულტეტი [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A|title=ვარსიმაშვილი ავთანდილ|publisher=ენციკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A}}&lt;/ref&gt; [[1992]]-[[1996]] წლებში იყო „კავკასიის ტელე-რადიო კომპანიის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|title=Автандил Варсимашвили|publisher=vakhtangov.ru|accessdate=27 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926205712/http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|archivedate=2019-09-26}}&lt;/ref&gt; [[1997]] წელს დააარსა „თეატრალური სარდაფი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა [[1999]] წლამდე; [[1999]] წლიდან - 2026 წლამდე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი,&lt;ref name=tafu/&gt; [[2001]] წელს დააარსა „[[თავისუფალი თეატრი]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html#|title=თავისუფალი თეატრი|publisher=GeorgianTheatre.ge|date=21 იანვარი, 2014|author=ლაშა ჩხარტიშვილი|accessadate=21 სექტემბერი, 2019|accessdate=2019-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304193856/http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html|archivedate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt; ვარსიმაშვილს საქართველოს გარდა დადგმული აქვს სპექტაკლები [[უკრაინა|უკრაინის]], [[გერმანია|გერმანიის]], [[რუსეთი]]ს, [[ესტონეთი]]ს, [[ფინეთი]]ს, უნგრეთის თეატრებში. საქართველოში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები გასტროლებზე ნაჩვენები იყო 20 ზე მეტ ქვეყანაში. 2023 წლის მეათე მსოფლიო თეატრალურ ოლიმპიადის (ბუდაპეშტი) მთავარ პროგრამაში საქართველო წარმოდგენილი იყო „თავისუფალ თეატრში“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლებით: „რიჩარდ მესამე“ და „ოტელო“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=უნგრეთის საერთაშორისო თეატრალურ ოლიმპიადაზე თავისუფალი თეატრი ორი სპექტაკლით წარდგა |url=http://kartuli.kvira.ge/2023/04/29/უნგრეთის-საერთაშორისო-თე/ |access-date=24 მარტი, 2024 |work=ქართული კვირა |date=29 აპრილი, 2023}}&lt;/ref&gt;

ვარსიმაშვილი არის [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია|საქართველოს სახელმწიფო]] (1999) და კოტე მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი (2002), [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი (2005), აგრეთვე არაერთი სახელოვნებო ფესტივალის გამარჯვებული: Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]]), რუსთავის თეატრალური ფესტივალი — „ოქროს ნიღაბის“ პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის (1998), ლვოვის თეატრალური ფესტივალის პრიზი „ოქროს ლომი“, საუკეთესო რეჟისურისათვის (2002), რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ზოლოტოი ვიტიაზის“ გრან-პრი „ოქროს რაინდი“ (2013), რუსეთის „მეგობრობის„ ორდენი (2006),&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/24210 Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2006 года № 893 «О награждении орденом Дружбы работников Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С.Грибоедова, Грузия»]&lt;/ref&gt; პუშკინის მედალი (2016),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი პუშკინის მედლით დაჯილდოვდა|publisher=GMTV.Ge|date=8 ნოემბერი, 2016|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220165305/http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/40471 Указ Президента Российской Федерации от 29 января 2016 года № 29 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020). და სხვ. 

როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ დადგმული აქვს ასზე მეტი სპექტაკლი. საქართველოს გარდა სპექტაკლები დადგმული აქვს გერმანიაში, უკრაინაში, რუსეთში, ესტონეთში, ფინეთში, უნგრეთში. 

გადაღებული აქვს 9 მხატვრული ფილმი

ჰყავს მეუღლე – ელისო ორჯონიკიძე (1967) და ორი შვილი: გიორგი (1986) და მარიამი (1988).

== მნიშვნელოვანი თეატრალური დადგმები ==

===რუსთაველის თეატრი===
* „რექვიემი“ მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული პოეტების ლექსებზე
* [[კარლო გოლდონი]] — „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (1981)
* [[რობერტ სტურუა]], ავთანდილ ვარსიმაშვილი, ლილი ფოფხაძე — „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ (1981)
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1982)
* ალექსანდრე ვამპილოვი — „იხვებზე ნადირობა“ (1983)
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — „მოკვეთილი“ (1986)
* [[მიხეილ ჯავახიშვილი]] — „[[კვაჭი კვაჭანტირაძე]]“ (1988)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „ტიტუს ანდრონიკუსი“ (1993)

===მეტეხის თეატრი===
* „[[დონ ჟუანი]]“ (1979)
* „ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია“ (1986)

=== გრიბოედოვის თეატრი ===
* [[ემილ ზოლა]] — „ტერეზა რაკენი“ (1999)
* „ვნებანი გოლდონის მიხედვით“ (2000)
* [[ანტონ ჩეხოვი]] — „ცხოვრება მშვენიერია“ (2001)
* „Russian bluz“ (2002)
* „მე, ბულატ ოკუჯავა“ (2003)
* [[მიხეილ ბულგაკოვი]] — „[[ოსტატი და მარგარიტა]]“ (2005)
* ჯოშუა სობოლი — „გეტო“ (2010)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „ქორწინება“ (2011)
* [[ლევ ტოლსტოი]] — „ცხენის ისტორია“ (2012)
* „მე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი“ (2014)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „[[რევიზორი]]“ (2015)
* „ალჟირი“ (2017)
* ნიკოლოზ გოგოლი — „შინელი“ (2019)
* ივან ბუნინი — „სიყვარულის ხეივნები“
* გია დანელია, რეზო გაბრიაძე — „არ დაიდარდო“

===თეატრალური სარდაფი===
* [[ავგუსტ სტრინდბერგი]] — „სიკვდილის როკვა“ (1997)
* [[ბერტოლტ ბრეხტი]] — „შიში და სასოწარკვეთა“ (1997)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „[[ჰამლეტი]]“ (1998)

===თავისუფალი თეატრი===
* „კომედიანტები“ (2001)
* „ტელე მისტერია“ (2002)
* „პროვოკაცია“ (2003)
* „ძმები“ (2006)
* „ღმერთო დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“ (2007)
* „[[კავკასიური ცარცის წრე]]“  (2008)
* „მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ“ (2010)
* [[ენტონი ბერჯესი]] — „[[მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)|მექანიკური ფორთოხალი]]“ (2011)
* „ვალსი ძილის წინ“ (2013)
* „რიჩარდ III“ (2014)
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს“ (2015)
* „სხვების ცხოვრება“ (2016)
* „2030 — დასაკარგი არაფერი გვაქვს“ (2019)
* „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (2021)&lt;ref&gt;{{cite web |title=სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი |url=https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |publisher=თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი |access-date=16 აპრილი, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416170710/https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |archivedate=2021-04-16 }}&lt;/ref&gt;
* „ოტელო“ (2022)
* „სულის იდენტიფიკაცია“ (2023)&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;თავისუფალი თეატრი&quot; მაყურებელს მომავალ წლამდე ახალი სპექტაკლით &quot;სულის იდენტიფიკაცია&quot; ემშვიდობება - პრემიერა 30 დეკემბერს გაიმართება |url=https://rustavi2.ge/ka/news/272153 |access-date=24 მარტი, 2024 |work=rustavi2.ge |language=ka}}&lt;/ref&gt;

==კინო და ტელევიზია==
* „ავადმყოფი გიცდით“ (1988. სატელევიზიო მხ.ფილმი)
* „თვინიერი“ (საქართველო - იტალია) 1992
* „[[სახლი ძველ უბანში]]“ — 30-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (1994)
* „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ — 2-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (2003) ტელეკომპანია “რუსთავი 2”
* „[[იდიოტოკრატია]]“  (2008)
* „[[ყველაფერი კარგად იქნება (2009 წლის ფილმი)|ყველაფერი კარგად იქნება]]“ (2009)
* „მიდი ძმაო, მიდი“ (2011)
* „ისპაჰან-ბათუმი“ (2011)
* „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“ (2013)

== ჯილდოები ==
* [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია]] (1999)
* დავით აღმაშენებლის პრემია (2001)
* მარჯანიშვილის პრემია (2002)
* [[ღირსების ორდენი|საქართველოს ღირსების ორდენი]] (2005)
* რუსეთის „მეგობრობის“ ორდენი (2006)
* პუშკინის მედალი (2016)
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020)
* მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო სხვადასხვა საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალზე, მათ შორის:
** Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]])
** ოქროს ლომი“ „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე — სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ნიღაბი“ — „საუკეთესო რეჟისურა“ რუსთავის თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ლომი“ — გრან პრი ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „კომედიანტები“ (2001)
** „ოქროს რაინდი“ — გრან პრი (რუსეთი) - რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი („ზოლოტოი ვიტიაზი“) 2013, სპექტაკლისთვის „ცხენის ამბავი“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|title=გრიბოედოვის თეატრი 170 წლისაა!|publisher=Teatri.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921133958/http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;
** პრიზი „თეატრალის ვარსკვლავი“ (რუსეთი)
** „პეკტორალი“ — უკრაინის ნაციონალური თეატრალური პრემია. სპექტაკლისთვის „რიჩარდ მესამე“, 2017.
** [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ბალტიის სახლი“, „საუკეთესო რეჟისურა“ სპექტაკლისთვის „ალჟირი“ (2017)
** [[ესტონეთი]]ს თეატრალური პრემია და ქალაქ ტარტუს პრემია წლის საუკეთესო სპექტაკლისთვის.
** [[სტამბული]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „გრან პრი&quot; სპექტაკლისათვის „მექანიკური ფორთოხალი“.&lt;ref name=&quot;tafu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილის რეზიუმე|publisher=Tafu.edu.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528205457/http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|archivedate=2022-05-28}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|179}}
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. — თბილისი, 1998-1999

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Avtandil Varsimashvili}}
{{Nplg ბიოგრაფია|00003678}}
{{Geocinema რეჟისორი|184}}
{{imdb სახელი|2333111}}
* [http://georgianencyclopedia.ge/index.php/ვარსიმაშვილი_ავთანდილ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A |date=2024-12-20 }} — ეცნიკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“
* [http://theatre.ge/category/state-directors/ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706162635/http://theatre.ge/category/state-directors/ |date=2017-07-06 }} „[[თავისუფალი თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617224545/http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 |date=2016-06-17 }} „[[გრიბოედოვის თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.konkurent-krsk.ru/index.php?id=1729 „Сибиряки — это отдельная нация“]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ვარსიმაშვილი, ავთანდილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1959]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>7oeyaxcvyp48tch93jjg9qzeg7fx7d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378487</id>
      <parentid>5378486</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26659-64</username>
        <id>182237</id>
      </contributor>
      <comment>დავამატე ინფორმაცია</comment>
      <origin>5378487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27685" sha1="4gk2thww27lfyid3bssiaxebc2aynb4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი            = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| მშობსახელი  = 
| ფოტო       = Avtandil Varsimashvili.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა       = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| დაბთარიღი   =   {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1959|11|10}}
| დაბადგილი   =  [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| საქმიანობა = რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|სსრკ}} → &lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ალმა-მატერი = [[საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი]]
|დაკრ ადგილი  = 
|ეროვნება = [[ქართველი]]
|მამა             = ედუარდ ვარსიმაშვილი
|დედა             = რიმა მოსეშვილი
|მეუღლე          = ელისო ორჯონიკიძე 
|შვილები = 2
|ჯილდოები = {{ღირსების ორდენი}}
}}
'''ავთანდილ ედუარდის ძე ვარსიმაშვილი''' (დ. [[10 ნოემბერი]], [[1959]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] თეატრისა და კინოს რეჟისორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theatre.ru/chekhov_fest/epljas_smerti.html|title=„A Dance of Death“ August Strinberg“|publisher=theatre.ru|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; სცენარისტი, [[თავისუფალი თეატრი]]ს მფლობელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, [[შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი|თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|title=ავთო ვარსიმაშვილის მოკლე ბიოგრაფია|publisher=tafu.edu.ge|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190925085037/http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|archivedate=2019-09-25}}&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტის რეჟისურის მიმართულების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაცია „შექსპირის თეატრის“ ([[აშშ]]) სრულუფლებიანი წევრი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003678|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|[[ბიოგრაფიული ლექსიკონი]]|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt;  კინოსტუდია „Vars-studio&quot;-ს მფლობელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/637|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|publisher=„ეSpersona“|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921125228/https://espersona.ge/person/637|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1959]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], თბილისში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/artist/ავთანდილ_ვარსიმაშვილი|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი / Avtandil Varsimashvili|publisher=rateyourmusic.com|accessdate=21 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; ედუარდ ვარსიმაშვილისა და რიმა მოსეშვილის ოჯახში. დაამთავრა [[თეატრალური ინსტიტუტი|საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის]] სარეჟისორო ფაკულტეტი [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A|title=ვარსიმაშვილი ავთანდილ|publisher=ენციკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A}}&lt;/ref&gt; [[1992]]-[[1996]] წლებში იყო „კავკასიის ტელე-რადიო კომპანიის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|title=Автандил Варсимашвили|publisher=vakhtangov.ru|accessdate=27 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926205712/http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|archivedate=2019-09-26}}&lt;/ref&gt; [[1997]] წელს დააარსა „თეატრალური სარდაფი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა [[1999]] წლამდე; [[1999]] წლიდან - 2026 წლამდე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი,&lt;ref name=tafu/&gt; [[2001]] წელს დააარსა „[[თავისუფალი თეატრი]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html#|title=თავისუფალი თეატრი|publisher=GeorgianTheatre.ge|date=21 იანვარი, 2014|author=ლაშა ჩხარტიშვილი|accessadate=21 სექტემბერი, 2019|accessdate=2019-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304193856/http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html|archivedate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt; ვარსიმაშვილს საქართველოს გარდა დადგმული აქვს სპექტაკლები [[უკრაინა|უკრაინის]], [[გერმანია|გერმანიის]], [[რუსეთი]]ს, [[ესტონეთი]]ს, [[ფინეთი]]ს, უნგრეთის თეატრებში. საქართველოში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები გასტროლებზე ნაჩვენები იყო 20 ზე მეტ ქვეყანაში. 2023 წლის მეათე მსოფლიო თეატრალურ ოლიმპიადის (ბუდაპეშტი) მთავარ პროგრამაში საქართველო წარმოდგენილი იყო „თავისუფალ თეატრში“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლებით: „რიჩარდ მესამე“ და „ოტელო“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=უნგრეთის საერთაშორისო თეატრალურ ოლიმპიადაზე თავისუფალი თეატრი ორი სპექტაკლით წარდგა |url=http://kartuli.kvira.ge/2023/04/29/უნგრეთის-საერთაშორისო-თე/ |access-date=24 მარტი, 2024 |work=ქართული კვირა |date=29 აპრილი, 2023}}&lt;/ref&gt;

ვარსიმაშვილი არის [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია|საქართველოს სახელმწიფო]] (1999) და კოტე მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი (2002), [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი (2005), აგრეთვე არაერთი სახელოვნებო ფესტივალის გამარჯვებული: Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]]), რუსთავის თეატრალური ფესტივალი — „ოქროს ნიღაბის“ პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის (1998), ლვოვის თეატრალური ფესტივალის პრიზი „ოქროს ლომი“, საუკეთესო რეჟისურისათვის (2002), რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ზოლოტოი ვიტიაზის“ გრან-პრი „ოქროს რაინდი“ (2013), რუსეთის „მეგობრობის„ ორდენი (2006),&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/24210 Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2006 года № 893 «О награждении орденом Дружбы работников Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С.Грибоедова, Грузия»]&lt;/ref&gt; პუშკინის მედალი (2016),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი პუშკინის მედლით დაჯილდოვდა|publisher=GMTV.Ge|date=8 ნოემბერი, 2016|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220165305/http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/40471 Указ Президента Российской Федерации от 29 января 2016 года № 29 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020). და სხვ. 

როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ დადგმული აქვს ასზე მეტი სპექტაკლი. საქართველოს გარდა სპექტაკლები დადგმული აქვს გერმანიაში, უკრაინაში, რუსეთში, ესტონეთში, ფინეთში, უნგრეთში. 

გადაღებული აქვს 9 მხატვრული ფილმი

ჰყავს მეუღლე – ელისო ორჯონიკიძე (1967) მუსიკოსი და ორი შვილი: გიორგი  ვარსიმაშვილი (1986) კინორეჟისორი და მარიამ ვარსიმაშვილი (1988).ხელოვნებამცოდნე

== მნიშვნელოვანი თეატრალური დადგმები ==

===რუსთაველის თეატრი===
* „რექვიემი“ მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული პოეტების ლექსებზე
* [[კარლო გოლდონი]] — „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (1981)
* [[რობერტ სტურუა]], ავთანდილ ვარსიმაშვილი, ლილი ფოფხაძე — „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ (1981)
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1982)
* ალექსანდრე ვამპილოვი — „იხვებზე ნადირობა“ (1983)
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — „მოკვეთილი“ (1986)
* [[მიხეილ ჯავახიშვილი]] — „[[კვაჭი კვაჭანტირაძე]]“ (1988)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „ტიტუს ანდრონიკუსი“ (1993)

===მეტეხის თეატრი===
* „[[დონ ჟუანი]]“ (1979)
* „ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია“ (1986)

=== გრიბოედოვის თეატრი ===
* [[ემილ ზოლა]] — „ტერეზა რაკენი“ (1999)
* „ვნებანი გოლდონის მიხედვით“ (2000)
* [[ანტონ ჩეხოვი]] — „ცხოვრება მშვენიერია“ (2001)
* „Russian bluz“ (2002)
* „მე, ბულატ ოკუჯავა“ (2003)
* [[მიხეილ ბულგაკოვი]] — „[[ოსტატი და მარგარიტა]]“ (2005)
* ჯოშუა სობოლი — „გეტო“ (2010)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „ქორწინება“ (2011)
* [[ლევ ტოლსტოი]] — „ცხენის ისტორია“ (2012)
* „მე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი“ (2014)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „[[რევიზორი]]“ (2015)
* „ალჟირი“ (2017)
* ნიკოლოზ გოგოლი — „შინელი“ (2019)
* ივან ბუნინი — „სიყვარულის ხეივნები“
* გია დანელია, რეზო გაბრიაძე — „არ დაიდარდო“

===თეატრალური სარდაფი===
* [[ავგუსტ სტრინდბერგი]] — „სიკვდილის როკვა“ (1997)
* [[ბერტოლტ ბრეხტი]] — „შიში და სასოწარკვეთა“ (1997)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „[[ჰამლეტი]]“ (1998)

===თავისუფალი თეატრი===
* „კომედიანტები“ (2001)
* „ტელე მისტერია“ (2002)
* „პროვოკაცია“ (2003)
* „ძმები“ (2006)
* „ღმერთო დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“ (2007)
* „[[კავკასიური ცარცის წრე]]“  (2008)
* „მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ“ (2010)
* [[ენტონი ბერჯესი]] — „[[მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)|მექანიკური ფორთოხალი]]“ (2011)
* „ვალსი ძილის წინ“ (2013)
* „რიჩარდ III“ (2014)
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს“ (2015)
* „სხვების ცხოვრება“ (2016)
* „2030 — დასაკარგი არაფერი გვაქვს“ (2019)
* „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (2021)&lt;ref&gt;{{cite web |title=სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი |url=https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |publisher=თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი |access-date=16 აპრილი, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416170710/https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |archivedate=2021-04-16 }}&lt;/ref&gt;
* „ოტელო“ (2022)
* „სულის იდენტიფიკაცია“ (2023)&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;თავისუფალი თეატრი&quot; მაყურებელს მომავალ წლამდე ახალი სპექტაკლით &quot;სულის იდენტიფიკაცია&quot; ემშვიდობება - პრემიერა 30 დეკემბერს გაიმართება |url=https://rustavi2.ge/ka/news/272153 |access-date=24 მარტი, 2024 |work=rustavi2.ge |language=ka}}&lt;/ref&gt;

==კინო და ტელევიზია==
* „ავადმყოფი გიცდით“ (1988. სატელევიზიო მხ.ფილმი)
* „თვინიერი“ (საქართველო - იტალია) 1992
* „[[სახლი ძველ უბანში]]“ — 30-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (1994)
* „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ — 2-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (2003) ტელეკომპანია “რუსთავი 2”
* „[[იდიოტოკრატია]]“  (2008)
* „[[ყველაფერი კარგად იქნება (2009 წლის ფილმი)|ყველაფერი კარგად იქნება]]“ (2009)
* „მიდი ძმაო, მიდი“ (2011)
* „ისპაჰან-ბათუმი“ (2011)
* „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“ (2013)

== ჯილდოები ==
* [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია]] (1999)
* დავით აღმაშენებლის პრემია (2001)
* მარჯანიშვილის პრემია (2002)
* [[ღირსების ორდენი|საქართველოს ღირსების ორდენი]] (2005)
* რუსეთის „მეგობრობის“ ორდენი (2006)
* პუშკინის მედალი (2016)
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020)
* მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო სხვადასხვა საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალზე, მათ შორის:
** Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]])
** ოქროს ლომი“ „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე — სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ნიღაბი“ — „საუკეთესო რეჟისურა“ რუსთავის თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ლომი“ — გრან პრი ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „კომედიანტები“ (2001)
** „ოქროს რაინდი“ — გრან პრი (რუსეთი) - რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი („ზოლოტოი ვიტიაზი“) 2013, სპექტაკლისთვის „ცხენის ამბავი“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|title=გრიბოედოვის თეატრი 170 წლისაა!|publisher=Teatri.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921133958/http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;
** პრიზი „თეატრალის ვარსკვლავი“ (რუსეთი)
** „პეკტორალი“ — უკრაინის ნაციონალური თეატრალური პრემია. სპექტაკლისთვის „რიჩარდ მესამე“, 2017.
** [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ბალტიის სახლი“, „საუკეთესო რეჟისურა“ სპექტაკლისთვის „ალჟირი“ (2017)
** [[ესტონეთი]]ს თეატრალური პრემია და ქალაქ ტარტუს პრემია წლის საუკეთესო სპექტაკლისთვის.
** [[სტამბული]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „გრან პრი&quot; სპექტაკლისათვის „მექანიკური ფორთოხალი“.&lt;ref name=&quot;tafu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილის რეზიუმე|publisher=Tafu.edu.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528205457/http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|archivedate=2022-05-28}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|179}}
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. — თბილისი, 1998-1999

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Avtandil Varsimashvili}}
{{Nplg ბიოგრაფია|00003678}}
{{Geocinema რეჟისორი|184}}
{{imdb სახელი|2333111}}
* [http://georgianencyclopedia.ge/index.php/ვარსიმაშვილი_ავთანდილ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A |date=2024-12-20 }} — ეცნიკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“
* [http://theatre.ge/category/state-directors/ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706162635/http://theatre.ge/category/state-directors/ |date=2017-07-06 }} „[[თავისუფალი თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617224545/http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 |date=2016-06-17 }} „[[გრიბოედოვის თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.konkurent-krsk.ru/index.php?id=1729 „Сибиряки — это отдельная нация“]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ვარსიმაშვილი, ავთანდილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1959]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>4gk2thww27lfyid3bssiaxebc2aynb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378488</id>
      <parentid>5378487</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26659-64</username>
        <id>182237</id>
      </contributor>
      <comment>რედაქტირება</comment>
      <origin>5378488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27693" sha1="f73fklitg7hppa9p347zmagtoto5snr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი            = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| მშობსახელი  = 
| ფოტო       = Avtandil Varsimashvili.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა       = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| დაბთარიღი   =   {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1959|11|10}}
| დაბადგილი   =  [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| საქმიანობა = რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|სსრკ}} → &lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ალმა-მატერი = [[საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი]]
|დაკრ ადგილი  = 
|ეროვნება = [[ქართველი]]
|მამა             = ედუარდ ვარსიმაშვილი
|დედა             = რიმა მოსეშვილი
|მეუღლე          = ელისო ორჯონიკიძე 
|შვილები = 2
|ჯილდოები = {{ღირსების ორდენი}}
}}
'''ავთანდილ ედუარდის ძე ვარსიმაშვილი''' (დ. [[10 ნოემბერი]], [[1959]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] თეატრისა და კინოს რეჟისორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theatre.ru/chekhov_fest/epljas_smerti.html|title=„A Dance of Death“ August Strinberg“|publisher=theatre.ru|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; სცენარისტი, [[თავისუფალი თეატრი]]ს მფლობელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, [[შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი|თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|title=ავთო ვარსიმაშვილის მოკლე ბიოგრაფია|publisher=tafu.edu.ge|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190925085037/http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|archivedate=2019-09-25}}&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტის რეჟისურის მიმართულების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაცია „შექსპირის თეატრის“ ([[აშშ]]) სრულუფლებიანი წევრი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003678|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|[[ბიოგრაფიული ლექსიკონი]]|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt;  კინოსტუდია „Vars-studio&quot;-ს მფლობელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/637|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|publisher=„ეSpersona“|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921125228/https://espersona.ge/person/637|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1959]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], თბილისში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/artist/ავთანდილ_ვარსიმაშვილი|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი / Avtandil Varsimashvili|publisher=rateyourmusic.com|accessdate=21 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; ედუარდ ვარსიმაშვილისა და რიმა მოსეშვილის ოჯახში. დაამთავრა [[თეატრალური ინსტიტუტი|საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის]] სარეჟისორო ფაკულტეტი [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A|title=ვარსიმაშვილი ავთანდილ|publisher=ენციკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A}}&lt;/ref&gt; [[1992]]-[[1996]] წლებში იყო „კავკასიის ტელე-რადიო კომპანიის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|title=Автандил Варсимашвили|publisher=vakhtangov.ru|accessdate=27 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926205712/http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|archivedate=2019-09-26}}&lt;/ref&gt; [[1997]] წელს დააარსა „თეატრალური სარდაფი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა [[1999]] წლამდე; [[1999]] წლიდან - 2026 წლამდე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი,&lt;ref name=tafu/&gt; [[2001]] წელს დააარსა „[[თავისუფალი თეატრი]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html#|title=თავისუფალი თეატრი|publisher=GeorgianTheatre.ge|date=21 იანვარი, 2014|author=ლაშა ჩხარტიშვილი|accessadate=21 სექტემბერი, 2019|accessdate=2019-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304193856/http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html|archivedate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt; ვარსიმაშვილს საქართველოს გარდა დადგმული აქვს სპექტაკლები [[უკრაინა|უკრაინის]], [[გერმანია|გერმანიის]], [[რუსეთი]]ს, [[ესტონეთი]]ს, [[ფინეთი]]ს, უნგრეთის თეატრებში. საქართველოში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები გასტროლებზე ნაჩვენები იყო 20 ზე მეტ ქვეყანაში. 2023 წლის მეათე მსოფლიო თეატრალურ ოლიმპიადის (ბუდაპეშტი) მთავარ პროგრამაში საქართველო წარმოდგენილი იყო „თავისუფალ თეატრში“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლებით: „რიჩარდ მესამე“ და „ოტელო“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=უნგრეთის საერთაშორისო თეატრალურ ოლიმპიადაზე თავისუფალი თეატრი ორი სპექტაკლით წარდგა |url=http://kartuli.kvira.ge/2023/04/29/უნგრეთის-საერთაშორისო-თე/ |access-date=24 მარტი, 2024 |work=ქართული კვირა |date=29 აპრილი, 2023}}&lt;/ref&gt;

ვარსიმაშვილი არის [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია|საქართველოს სახელმწიფო]] (1999) და კოტე მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი (2002), [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი (2005), აგრეთვე არაერთი სახელოვნებო ფესტივალის გამარჯვებული: Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]]), რუსთავის თეატრალური ფესტივალი — „ოქროს ნიღაბის“ პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის (1998), ლვოვის თეატრალური ფესტივალის პრიზი „ოქროს ლომი“, საუკეთესო რეჟისურისათვის (2002), რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ზოლოტოი ვიტიაზის“ გრან-პრი „ოქროს რაინდი“ (2013), რუსეთის „მეგობრობის„ ორდენი (2006),&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/24210 Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2006 года № 893 «О награждении орденом Дружбы работников Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С.Грибоедова, Грузия»]&lt;/ref&gt; პუშკინის მედალი (2016),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი პუშკინის მედლით დაჯილდოვდა|publisher=GMTV.Ge|date=8 ნოემბერი, 2016|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220165305/http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/40471 Указ Президента Российской Федерации от 29 января 2016 года № 29 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020). და სხვ. 

როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ დადგმული აქვს ასზე მეტი სპექტაკლი. საქართველოს გარდა სპექტაკლები დადგმული აქვს გერმანიაში, უკრაინაში, რუსეთში, ესტონეთში, ფინეთში, უნგრეთში. 

გადაღებული აქვს 9 მხატვრული ფილმი

ჰყავს მეუღლე – ელისო ორჯონიკიძე (1967) მუსიკოსი და ორი შვილი: გიორგი  ვარსიმაშვილი (1986) კინორეჟისორი და მარიამ ვარსიმაშვილი (1988).ხელოვნებამცოდნე

== მნიშვნელოვანი თეატრალური დადგმები ==

===რუსთაველის თეატრი===
* „რექვიემი“ მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული პოეტების ლექსებზე (1980) 
* [[კარლო გოლდონი]] — „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (1981)
* [[რობერტ სტურუა]], ავთანდილ ვარსიმაშვილი, ლილი ფოფხაძე — „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ (1981)
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1982)
* ალექსანდრე ვამპილოვი — „იხვებზე ნადირობა“ (1983)
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — „მოკვეთილი“ (1986)
* [[მიხეილ ჯავახიშვილი]] — „[[კვაჭი კვაჭანტირაძე]]“ (1990)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „ტიტუს ანდრონიკუსი“ (1993)

===მეტეხის თეატრი===
* „[[დონ ჟუანი]]“ (1979)
* „ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია“ (1986)

=== გრიბოედოვის თეატრი ===
* [[ემილ ზოლა]] — „ტერეზა რაკენი“ (1999)
* „ვნებანი გოლდონის მიხედვით“ (2000)
* [[ანტონ ჩეხოვი]] — „ცხოვრება მშვენიერია“ (2001)
* „Russian bluz“ (2002)
* „მე, ბულატ ოკუჯავა“ (2003)
* [[მიხეილ ბულგაკოვი]] — „[[ოსტატი და მარგარიტა]]“ (2005)
* ჯოშუა სობოლი — „გეტო“ (2010)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „ქორწინება“ (2011)
* [[ლევ ტოლსტოი]] — „ცხენის ისტორია“ (2012)
* „მე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი“ (2014)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „[[რევიზორი]]“ (2015)
* „ალჟირი“ (2017)
* ნიკოლოზ გოგოლი — „შინელი“ (2019)
* ივან ბუნინი — „სიყვარულის ხეივნები“
* გია დანელია, რეზო გაბრიაძე — „არ დაიდარდო“

===თეატრალური სარდაფი===
* [[ავგუსტ სტრინდბერგი]] — „სიკვდილის როკვა“ (1997)
* [[ბერტოლტ ბრეხტი]] — „შიში და სასოწარკვეთა“ (1997)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „[[ჰამლეტი]]“ (1998)

===თავისუფალი თეატრი===
* „კომედიანტები“ (2001)
* „ტელე მისტერია“ (2002)
* „პროვოკაცია“ (2003)
* „ძმები“ (2006)
* „ღმერთო დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“ (2007)
* „[[კავკასიური ცარცის წრე]]“  (2008)
* „მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ“ (2010)
* [[ენტონი ბერჯესი]] — „[[მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)|მექანიკური ფორთოხალი]]“ (2011)
* „ვალსი ძილის წინ“ (2013)
* „რიჩარდ III“ (2014)
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს“ (2015)
* „სხვების ცხოვრება“ (2016)
* „2030 — დასაკარგი არაფერი გვაქვს“ (2019)
* „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (2021)&lt;ref&gt;{{cite web |title=სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი |url=https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |publisher=თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი |access-date=16 აპრილი, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416170710/https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |archivedate=2021-04-16 }}&lt;/ref&gt;
* „ოტელო“ (2022)
* „სულის იდენტიფიკაცია“ (2023)&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;თავისუფალი თეატრი&quot; მაყურებელს მომავალ წლამდე ახალი სპექტაკლით &quot;სულის იდენტიფიკაცია&quot; ემშვიდობება - პრემიერა 30 დეკემბერს გაიმართება |url=https://rustavi2.ge/ka/news/272153 |access-date=24 მარტი, 2024 |work=rustavi2.ge |language=ka}}&lt;/ref&gt;

==კინო და ტელევიზია==
* „ავადმყოფი გიცდით“ (1988. სატელევიზიო მხ.ფილმი)
* „თვინიერი“ (საქართველო - იტალია) 1992
* „[[სახლი ძველ უბანში]]“ — 30-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (1994)
* „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ — 2-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (2003) ტელეკომპანია “რუსთავი 2”
* „[[იდიოტოკრატია]]“  (2008)
* „[[ყველაფერი კარგად იქნება (2009 წლის ფილმი)|ყველაფერი კარგად იქნება]]“ (2009)
* „მიდი ძმაო, მიდი“ (2011)
* „ისპაჰან-ბათუმი“ (2011)
* „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“ (2013)

== ჯილდოები ==
* [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია]] (1999)
* დავით აღმაშენებლის პრემია (2001)
* მარჯანიშვილის პრემია (2002)
* [[ღირსების ორდენი|საქართველოს ღირსების ორდენი]] (2005)
* რუსეთის „მეგობრობის“ ორდენი (2006)
* პუშკინის მედალი (2016)
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020)
* მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო სხვადასხვა საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალზე, მათ შორის:
** Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]])
** ოქროს ლომი“ „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე — სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ნიღაბი“ — „საუკეთესო რეჟისურა“ რუსთავის თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ლომი“ — გრან პრი ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „კომედიანტები“ (2001)
** „ოქროს რაინდი“ — გრან პრი (რუსეთი) - რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი („ზოლოტოი ვიტიაზი“) 2013, სპექტაკლისთვის „ცხენის ამბავი“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|title=გრიბოედოვის თეატრი 170 წლისაა!|publisher=Teatri.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921133958/http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;
** პრიზი „თეატრალის ვარსკვლავი“ (რუსეთი)
** „პეკტორალი“ — უკრაინის ნაციონალური თეატრალური პრემია. სპექტაკლისთვის „რიჩარდ მესამე“, 2017.
** [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ბალტიის სახლი“, „საუკეთესო რეჟისურა“ სპექტაკლისთვის „ალჟირი“ (2017)
** [[ესტონეთი]]ს თეატრალური პრემია და ქალაქ ტარტუს პრემია წლის საუკეთესო სპექტაკლისთვის.
** [[სტამბული]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „გრან პრი&quot; სპექტაკლისათვის „მექანიკური ფორთოხალი“.&lt;ref name=&quot;tafu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილის რეზიუმე|publisher=Tafu.edu.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528205457/http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|archivedate=2022-05-28}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|179}}
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. — თბილისი, 1998-1999

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Avtandil Varsimashvili}}
{{Nplg ბიოგრაფია|00003678}}
{{Geocinema რეჟისორი|184}}
{{imdb სახელი|2333111}}
* [http://georgianencyclopedia.ge/index.php/ვარსიმაშვილი_ავთანდილ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A |date=2024-12-20 }} — ეცნიკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“
* [http://theatre.ge/category/state-directors/ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706162635/http://theatre.ge/category/state-directors/ |date=2017-07-06 }} „[[თავისუფალი თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617224545/http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 |date=2016-06-17 }} „[[გრიბოედოვის თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.konkurent-krsk.ru/index.php?id=1729 „Сибиряки — это отдельная нация“]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ვარსიმაშვილი, ავთანდილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1959]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>f73fklitg7hppa9p347zmagtoto5snr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378489</id>
      <parentid>5378488</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26659-64</username>
        <id>182237</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ დაემატა ინფორმაცია</comment>
      <origin>5378489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27804" sha1="0pnhi8hfft3tamcw7e5gzepxvur4zlc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი            = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| მშობსახელი  = 
| ფოტო       = Avtandil Varsimashvili.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა       = ავთანდილ ვარსიმაშვილი
| დაბთარიღი   =   {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1959|11|10}}
| დაბადგილი   =  [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| საქმიანობა = რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|სსრკ}} → &lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ალმა-მატერი = [[საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი]]
|დაკრ ადგილი  = 
|ეროვნება = [[ქართველი]]
|მამა             = ედუარდ ვარსიმაშვილი
|დედა             = რიმა მოსეშვილი
|მეუღლე          = ელისო ორჯონიკიძე 
|შვილები = გიორგი ვარსიმაშვილი, მარიამ ვარსიმაშვილი
|ჯილდოები = {{ღირსების ორდენი}}
}}
'''ავთანდილ ედუარდის ძე ვარსიმაშვილი''' (დ. [[10 ნოემბერი]], [[1959]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] თეატრისა და კინოს რეჟისორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theatre.ru/chekhov_fest/epljas_smerti.html|title=„A Dance of Death“ August Strinberg“|publisher=theatre.ru|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; სცენარისტი, [[თავისუფალი თეატრი]]ს მფლობელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, [[შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი|თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის]] სრული პროფესორი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|title=ავთო ვარსიმაშვილის მოკლე ბიოგრაფია|publisher=tafu.edu.ge|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190925085037/http://www.tafu.edu.ge/webmill/data/file/drama/cv/varsimasvili.pdf|archivedate=2019-09-25}}&lt;/ref&gt; უნივერსიტეტის რეჟისურის მიმართულების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაცია „შექსპირის თეატრის“ ([[აშშ]]) სრულუფლებიანი წევრი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003678|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|[[ბიოგრაფიული ლექსიკონი]]|accessdate=25 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt;  კინოსტუდია „Vars-studio&quot;-ს მფლობელი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/637|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი|publisher=„ეSpersona“|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921125228/https://espersona.ge/person/637|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა [[1959]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], თბილისში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/artist/ავთანდილ_ვარსიმაშვილი|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი / Avtandil Varsimashvili|publisher=rateyourmusic.com|accessdate=21 სექტემბერი, 2019}}&lt;/ref&gt; ედუარდ ვარსიმაშვილისა და რიმა მოსეშვილის ოჯახში. დაამთავრა [[თეატრალური ინსტიტუტი|საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის]] სარეჟისორო ფაკულტეტი [[1981]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A|title=ვარსიმაშვილი ავთანდილ|publisher=ენციკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“|accessdate=25 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A}}&lt;/ref&gt; [[1992]]-[[1996]] წლებში იყო „კავკასიის ტელე-რადიო კომპანიის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|title=Автандил Варсимашвили|publisher=vakhtangov.ru|accessdate=27 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926205712/http://www.vakhtangov.ru/persones/varsimashvili__avtandil__|archivedate=2019-09-26}}&lt;/ref&gt; [[1997]] წელს დააარსა „თეატრალური სარდაფი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა [[1999]] წლამდე; [[1999]] წლიდან - 2026 წლამდე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი,&lt;ref name=tafu/&gt; [[2001]] წელს დააარსა „[[თავისუფალი თეატრი]]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html#|title=თავისუფალი თეატრი|publisher=GeorgianTheatre.ge|date=21 იანვარი, 2014|author=ლაშა ჩხარტიშვილი|accessadate=21 სექტემბერი, 2019|accessdate=2019-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304193856/http://georgiantheatre.ge/267-thavisufali-theatri.html|archivedate=2017-03-04}}&lt;/ref&gt; ვარსიმაშვილს საქართველოს გარდა დადგმული აქვს სპექტაკლები [[უკრაინა|უკრაინის]], [[გერმანია|გერმანიის]], [[რუსეთი]]ს, [[ესტონეთი]]ს, [[ფინეთი]]ს, უნგრეთის თეატრებში. საქართველოში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები გასტროლებზე ნაჩვენები იყო 20 ზე მეტ ქვეყანაში. 2023 წლის მეათე მსოფლიო თეატრალურ ოლიმპიადის (ბუდაპეშტი) მთავარ პროგრამაში საქართველო წარმოდგენილი იყო „თავისუფალ თეატრში“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლებით: „რიჩარდ მესამე“ და „ოტელო“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=უნგრეთის საერთაშორისო თეატრალურ ოლიმპიადაზე თავისუფალი თეატრი ორი სპექტაკლით წარდგა |url=http://kartuli.kvira.ge/2023/04/29/უნგრეთის-საერთაშორისო-თე/ |access-date=24 მარტი, 2024 |work=ქართული კვირა |date=29 აპრილი, 2023}}&lt;/ref&gt;

ვარსიმაშვილი არის [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია|საქართველოს სახელმწიფო]] (1999) და კოტე მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი (2002), [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი (2005), აგრეთვე არაერთი სახელოვნებო ფესტივალის გამარჯვებული: Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]]), რუსთავის თეატრალური ფესტივალი — „ოქროს ნიღაბის“ პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის (1998), ლვოვის თეატრალური ფესტივალის პრიზი „ოქროს ლომი“, საუკეთესო რეჟისურისათვის (2002), რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ზოლოტოი ვიტიაზის“ გრან-პრი „ოქროს რაინდი“ (2013), რუსეთის „მეგობრობის„ ორდენი (2006),&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/24210 Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2006 года № 893 «О награждении орденом Дружбы работников Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С.Грибоедова, Грузия»]&lt;/ref&gt; პუშკინის მედალი (2016),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილი პუშკინის მედლით დაჯილდოვდა|publisher=GMTV.Ge|date=8 ნოემბერი, 2016|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archive-date=2024-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220165305/http://www.gmtv.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9E/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/40471 Указ Президента Российской Федерации от 29 января 2016 года № 29 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020). და სხვ. 

როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ დადგმული აქვს ასზე მეტი სპექტაკლი. საქართველოს გარდა სპექტაკლები დადგმული აქვს გერმანიაში, უკრაინაში, რუსეთში, ესტონეთში, ფინეთში, უნგრეთში. 

გადაღებული აქვს 9 მხატვრული ფილმი

ჰყავს მეუღლე – ელისო ორჯონიკიძე (1967) მუსიკოსი და ორი შვილი: გიორგი  ვარსიმაშვილი (1986) კინორეჟისორი და მარიამ ვარსიმაშვილი (1988).ხელოვნებამცოდნე

== მნიშვნელოვანი თეატრალური დადგმები ==

===რუსთაველის თეატრი===
* „რექვიემი“ მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული პოეტების ლექსებზე (1980) 
* [[კარლო გოლდონი]] — „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (1981)
* [[რობერტ სტურუა]], ავთანდილ ვარსიმაშვილი, ლილი ფოფხაძე — „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ (1981)
* [[ლაშა თაბუკაშვილი]] — „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1982)
* ალექსანდრე ვამპილოვი — „იხვებზე ნადირობა“ (1983)
* [[ვაჟა-ფშაველა]] — „მოკვეთილი“ (1986)
* [[მიხეილ ჯავახიშვილი]] — „[[კვაჭი კვაჭანტირაძე]]“ (1990)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „ტიტუს ანდრონიკუსი“ (1993)

===მეტეხის თეატრი===
* „[[დონ ჟუანი]]“ (1979)
* „ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია“ (1986)

=== გრიბოედოვის თეატრი ===
* [[ემილ ზოლა]] — „ტერეზა რაკენი“ (1999)
* „ვნებანი გოლდონის მიხედვით“ (2000)
* [[ანტონ ჩეხოვი]] — „ცხოვრება მშვენიერია“ (2001)
* „Russian bluz“ (2002)
* „მე, ბულატ ოკუჯავა“ (2003)
* [[მიხეილ ბულგაკოვი]] — „[[ოსტატი და მარგარიტა]]“ (2005)
* ჯოშუა სობოლი — „გეტო“ (2010)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „ქორწინება“ (2011)
* [[ლევ ტოლსტოი]] — „ცხენის ისტორია“ (2012)
* „მე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი“ (2014)
* [[ნიკოლოზ გოგოლი]] — „[[რევიზორი]]“ (2015)
* „ალჟირი“ (2017)
* ნიკოლოზ გოგოლი — „შინელი“ (2019)
* ივან ბუნინი — „სიყვარულის ხეივნები“
* გია დანელია, რეზო გაბრიაძე — „არ დაიდარდო“

===თეატრალური სარდაფი===
* [[ავგუსტ სტრინდბერგი]] — „სიკვდილის როკვა“ (1997)
* [[ბერტოლტ ბრეხტი]] — „შიში და სასოწარკვეთა“ (1997)
* [[უილიამ შექსპირი]] — „[[ჰამლეტი]]“ (1998)

===თავისუფალი თეატრი===
* „კომედიანტები“ (2001)
* „ტელე მისტერია“ (2002)
* „პროვოკაცია“ (2003)
* „ძმები“ (2006)
* „ღმერთო დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“ (2007)
* „[[კავკასიური ცარცის წრე]]“  (2008)
* „მიყვარხარ, მიყვარხარ, მიყვარხარ“ (2010)
* [[ენტონი ბერჯესი]] — „[[მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)|მექანიკური ფორთოხალი]]“ (2011)
* „ვალსი ძილის წინ“ (2013)
* „რიჩარდ III“ (2014)
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს“ (2015)
* „სხვების ცხოვრება“ (2016)
* „2030 — დასაკარგი არაფერი გვაქვს“ (2019)
* „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (2021)&lt;ref&gt;{{cite web |title=სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი |url=https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |publisher=თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი |access-date=16 აპრილი, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416170710/https://tbilisiinternational.com/ge/program/georgian-showcase-program/106/sami-halstukhiani-da-angelozi |archivedate=2021-04-16 }}&lt;/ref&gt;
* „ოტელო“ (2022)
* „სულის იდენტიფიკაცია“ (2023)&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;თავისუფალი თეატრი&quot; მაყურებელს მომავალ წლამდე ახალი სპექტაკლით &quot;სულის იდენტიფიკაცია&quot; ემშვიდობება - პრემიერა 30 დეკემბერს გაიმართება |url=https://rustavi2.ge/ka/news/272153 |access-date=24 მარტი, 2024 |work=rustavi2.ge |language=ka}}&lt;/ref&gt;

==კინო და ტელევიზია==
* „ავადმყოფი გიცდით“ (1988. სატელევიზიო მხ.ფილმი)
* „თვინიერი“ (საქართველო - იტალია) 1992
* „[[სახლი ძველ უბანში]]“ — 30-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (1994)
* „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ — 2-სერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (2003) ტელეკომპანია “რუსთავი 2”
* „[[იდიოტოკრატია]]“  (2008)
* „[[ყველაფერი კარგად იქნება (2009 წლის ფილმი)|ყველაფერი კარგად იქნება]]“ (2009)
* „მიდი ძმაო, მიდი“ (2011)
* „ისპაჰან-ბათუმი“ (2011)
* „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“ (2013)

== ჯილდოები ==
* [[საქართველოს სახელმწიფო პრემია]] (1999)
* დავით აღმაშენებლის პრემია (2001)
* მარჯანიშვილის პრემია (2002)
* [[ღირსების ორდენი|საქართველოს ღირსების ორდენი]] (2005)
* რუსეთის „მეგობრობის“ ორდენი (2006)
* პუშკინის მედალი (2016)
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემია (2020)
* მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო სხვადასხვა საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალზე, მათ შორის:
** Cinema Rimini-ს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი ([[იტალია]], [[1991]])
** ოქროს ლომი“ „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე — სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ნიღაბი“ — „საუკეთესო რეჟისურა“ რუსთავის თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „ჰამლეტი“ (1998)
** „ოქროს ლომი“ — გრან პრი ლვოვის  (უკრაინა) თეატრალურ ფესტივალზე სპექტაკლისთვის „კომედიანტები“ (2001)
** „ოქროს რაინდი“ — გრან პრი (რუსეთი) - რუსეთის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი („ზოლოტოი ვიტიაზი“) 2013, სპექტაკლისთვის „ცხენის ამბავი“&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|title=გრიბოედოვის თეატრი 170 წლისაა!|publisher=Teatri.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921133958/http://teatri.ge/griboedovis-teatri-170-clisaa/|archivedate=2019-09-21}}&lt;/ref&gt;
** პრიზი „თეატრალის ვარსკვლავი“ (რუსეთი)
** „პეკტორალი“ — უკრაინის ნაციონალური თეატრალური პრემია. სპექტაკლისთვის „რიჩარდ მესამე“, 2017.
** [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ბალტიის სახლი“, „საუკეთესო რეჟისურა“ სპექტაკლისთვის „ალჟირი“ (2017)
** [[ესტონეთი]]ს თეატრალური პრემია და ქალაქ ტარტუს პრემია წლის საუკეთესო სპექტაკლისთვის.
** [[სტამბული]]ს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „გრან პრი&quot; სპექტაკლისათვის „მექანიკური ფორთოხალი“.&lt;ref name=&quot;tafu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|title=ავთანდილ ვარსიმაშვილის რეზიუმე|publisher=Tafu.edu.ge|accessdate=21 სექტემბერი, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528205457/http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/drama/CV/CV%20-%20Avtandil%20Varsimashvili_GEO.pdf|archivedate=2022-05-28}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|179}}
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. — თბილისი, 1998-1999

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Avtandil Varsimashvili}}
{{Nplg ბიოგრაფია|00003678}}
{{Geocinema რეჟისორი|184}}
{{imdb სახელი|2333111}}
* [http://georgianencyclopedia.ge/index.php/ვარსიმაშვილი_ავთანდილ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241220180632/http://georgianencyclopedia.ge/index.php/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A |date=2024-12-20 }} — ეცნიკლოპედია „[[საქართველო (ენციკლოპედია)|საქართველო]]“
* [http://theatre.ge/category/state-directors/ ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706162635/http://theatre.ge/category/state-directors/ |date=2017-07-06 }} „[[თავისუფალი თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 ავთანდილ ვარსიმაშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617224545/http://www.griboedovtheatre.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=28&amp;Itemid=101 |date=2016-06-17 }} „[[გრიბოედოვის თეატრი]]ს“ საიტზე
* [http://www.konkurent-krsk.ru/index.php?id=1729 „Сибиряки — это отдельная нация“]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|3}}

{{DEFAULTSORT:ვარსიმაშვილი, ავთანდილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1959]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>0pnhi8hfft3tamcw7e5gzepxvur4zlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>138202</id>
    <revision>
      <id>5378503</id>
      <parentid>2442149</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26749-88</username>
        <id>182240</id>
      </contributor>
      <origin>5378503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="263" sha1="6ew5iruse3n3xrg61lsj4sswhbz5a8p" xml:space="preserve">[[კატეგორია:როკ-ჯგუფები ეროვნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ქართული ჯგუფები ჟანრების მიხედვით|როკ]] Steel Hail</text>
      <sha1>6ew5iruse3n3xrg61lsj4sswhbz5a8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:კენიის მდინარეები</title>
    <ns>10</ns>
    <id>139219</id>
    <revision>
      <id>5378327</id>
      <parentid>4733063</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="8cyzkj60g8wj2r808rht7ay6ud9bovl" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი = კენიის მდინარეები
| title = 
| სათაური = [[კენიის მდინარეების სია|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;კენიის მდინარეების სია&lt;/span&gt;]]
| სიასტილი = background:#ffffff;
| სათსტილი =background:{{ფერი|კენია}}
| სიაკლასი = hlist
| სურათი = 
| ჯგუფი = 
| სია1  = 
* [[ათი-გალანა-საბაკი]]
* [[გუჩა]]
* [[დავა (მდინარე)|დავა]]
* [[ევუასო-ნგირო]]
* [[თიკა (მდინარე)|თიკა]]
* [[იალა]]
* [[კერიო]]
* [[მარა (მდინარე)|მარა]]
* [[მბაგათი]]
* [[მოგონგა]]
* [[მონონოასე]]
* [[ნაირობი (მდინარე)|ნაირობი]]
* [[ნარო-მორუ (მდინარე)|ნარო-მორუ]]
* [[ნჯორო]]
* [[ნიანდო]]
* [[ნზოია]]
* [[რუირუ (მდინარე)|რუირუ]]
* [[სუამი (მდინარე)|სუამი]]
* [[ტანა (კენია)|ტანა]]
* [[ტერკუელი]]
* [[ცავო]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:კენიის მდინარეები|*]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8cyzkj60g8wj2r808rht7ay6ud9bovl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ენა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141937</id>
    <revision>
      <id>5378023</id>
      <parentid>5377881</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <origin>5378023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12970" sha1="2j883daew3naq4ym7eyncuwg5cmboxw" xml:space="preserve">{{მრავალმნიშვნელოვნება*|ენა (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
[[ფაილი:Arnold Lakhovsky Conversation.png|მინი|[[არნოლდ ლაკოვსკი]], საუბარი (დაახლოებით 1935 წელი)]]
'''ენა''' — [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერული]] ცნება-ტერმინი, რომელიც აკუსტიკურად (სმენით) და ოპტიკურად (ხედვით) აღქმადი ''ნიშნების სისტემა''ს აღნიშნავს.

== ენა და საზოგადოება ==
[[ადამიანი]]ს არსებობა მჭიდროდაა დაკავშირებული საზოგადოებრივ საქმიანობასთან. [[საზოგადოება|საზოგადოებრივი]] საქმიანობა, თავის მხრივ, შეუძლებელია ურთიერთგაგებინების გარეშე. გაგებინების უმნიშვნელოვანესი საშუალებაა ბუნებრივი ენა. ენა არის საზოგადოებრივი ცხოვრების მოთხოვნილებებიდან, განსაკუთრებით კი შედეგზე ორიენტირებული საქმიანობიდან მომდინარე, მუდმივად განახლებადი, განვითარებადი სისტემა [[აკუსტიკა|აკუსტიკურად]] და [[ოპტიკა|ოპტიკურად]] აღქმადი ნიშნებისა, რომელიც [[ადამიანი|ადამიანს]] ემსახურება აზრის გაფორმებაში და აძლევს შესაძლებლობას, გარკვეულ ფორმაში მოაქციოს გამოსახატავი აზრი და ამით იგი მისთვის და სხვებისთვის გასაგები გახადოს. ენა ადამიანს ფიქრის, ანუ გარკვეული რეალობის შემეცნების საშუალებას აძლევს. ენის, როგორც ნიშანთა სისტემის, მეშვეობით შესაძლებელი ხდება აზრებისა და ემოციების, განცდების გადმოცემა, აგრეთვე მოპოვებული ცოდნის ფიქსირება და შენახვა. „ენის“ [[დეფინიცია|დეფინიციიდან]] გამომდინარე გასაგები ხდება, რომ იგი ადამიანის ენობრივი მოღვაწეობის ინსტრუმენტია და მჭიდრო კავშირი აქვს ადამიანის [[ცნობიერება]]სთან. ენისა და საზოგადოების ურთიერთკავშირი ცხადი ხდება კომუნიკაციით. [[კომუნიკაცია]] ენათმეცნიერებს ურთიერთგაგებინების პროცესად მიაჩნიათ.

== ენისა და დიალექტის გარჩევის პრობლემა ==
ცალკეულ ენებსა და ენათა დიალექტებზე მოლაპარაკეთა ზუსტი რაოდენობის დადგენა შეუძლებელია, რაც იმით აიხსნება, რომ  მსოფლიოში არსებულ ენათა რაოდენობაც არ არის საბოლოოდ დადგენილი, ანუ თვითონ [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერებაში]] არ  არსებობს რაიმე ზუსტი საზომი, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი გახდებოდა ენის დიალექტისაგან ერთმნიშვნელოვნად გარჩევა. ამიტომაც არ არის ცნობილი, სულ რამდენი ენაა დედამიწაზე. საქმე ის არის, რომ (1) არსებობს ერთი ენის დიალექტები, რომლებიც სრულიად გაუგებარია ამავე ენის სხვა დიალექტებზე მოსაუბრეთათვის. ამის მაგალითად გამოდგება [[გერმანული ენები|გერმანული ენის]] დიალექტები (ბავარიული, შვაბური) ანდა [[იტალიური ენა|იტალიური]] ან [[ესპანური ენა|ესპანური]] ენების დიალექტები. (2) არსებობს სხვადასხვა ენა, რომლებზე აზრის გაგებაც ზოგჯერ ლამის სიტყვასიტყვითაა შესაძლებელი სხვა [[ენათა ნათესაობა|მონათესავე ენებზე]] მოლაპარაკეთათვის. ამის მაგალითია [[სლავური ენები]]ს ან [[თურქული ენები]]ს ცალკე ენებად თანაარსებობა. ([[სლავეთი]]: ეთნოპოლიტიკური სიტუაცია [[სამხრეთსლავური ენები|სამხრეთ სლავეთში]], მიუხედავად უკიდურესი ენობრივი სიახლოვისა, ისტორიულად ყოველთვის კონფლიქტურ ხასიათს ატარებდა). 
{{მთავარი|იუგოსლავიის დაშლა}}
([[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულენოვანი სამყარო]]: საკუთრივ [[თურქული ენა|თურქულის]], [[აზერბაიჯანული ენა|აზერბაიჯანულისა]] და [[თურქმენული ენა|თურქმენულის]] მცოდნეთა ურთიერთგაგებინება)
{{მთავარი|პანთურქიზმი}}
არსებული ენათმეცნიერული წინააღმდეგობრიობის დასაძლევად ერთგვარ კომპრომისად მიღებულ იქნა და დამკვიდრდა ორი ტერმინი; (1) ენების დიფერენციაცია გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით. (2) ენების დიფერენციაცია სიშორის მიხედვით.

=== ენების დიფერენცირება გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით ===
[[გეოგრაფია|გეოგრაფიული]] მდებარეობის მიხედვით განარჩევენ მონათესავე ენათა წყვილებს, რომელთა შორის განსხვავება იმდენად მცირეა, რომ ორ სხვადასხვა ენაზე მოლაპარაკეს შორის ურთიერთგაგებინება (1) მეტად გაადვილებულია ან (2) სრულიად ადეკვატურია. მიუხედავად ამისა, ასეთ ენებს სხვადასხვა სახელი აქვს და ხშირად სხვადასხვა სახელითვე ოფიციალური ენებია სხვადასხვა [[სახელმწიფო]]ში. მაგ.: (1) [[სპარსული ენა|სპარსული]] [[ირანი|ირანში]] და [[ტაჯიკური ენა|ტაჯიკური]] [[ტაჯიკეთი|ტაჯიკეთში]]; (2) [[ხორვატული ენა|ხორვატული]] [[ხორვატია]]ში და [[სერბული ენა|სერბული]] [[სერბია|სერბეთში]].

=== ენების დიფერენცირება სიშორის მიხედვით ===
[[გეოგრაფია|გეოგრაფიული]] სიშორის მიხედვით განარჩევენ მონათესავე ენათა წყვილებს, რომელთა შორის განსხვავება იმდენად დიდია, რომ ურთიერთგაგებინება (1) გაძნელებულია ან (2) სრულიად შეუძლებელია. მაგ.: (1) [[რუსული ენა|რუსული]] და [[ჩეხური ენა|ჩეხური]]; (2) [[ნორვეგიული ენა|ნორვეგიული]] და [[აფრიკაანსი]]. დღეს არსებულ ენათა ნახევარი მოდის [[ინდონეზია|ინდონეზიაზე]], [[მექსიკა|მექსიკაზე]], [[ბრაზილია|ბრაზილიაზე]], [[კამერუნი|კამერუნზე]], [[ინდოეთი|ინდოეთზე]], [[ჩინეთი|ჩინეთზე]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებსა]] და [[რუსეთის ფედერაცია|რუსეთის ფედერაციაზე]]. სპეციალისტთა პროგნოზების მიხედვით, 2100 წლისთვის შეიძლება გაქრეს ენათა 90 პროცენტი: ენის შესანარჩუნებლად აუცილებელია, რომ მასზე რამდენიმე ათასი კაცი მაინც ლაპარაკობდეს.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ენა]]
*[[დიალექტი]]
*[[კილოკავი]]
*[[თქმა]]

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|4|141-143|[[არნოლდ ჩიქობავა|ჩიქობავა ა.]]}}
* Jung, Walter (გამომც.): Grammatik der deutschen Sprache. Bearbeitet von Günter Starke. - 9., unveränderte Auflage - Leipzig: Bibliographisches Institut, 1988. 
* Bußmann, Hadumod (გამომც.): Lexikon der Sprachwissenschaft. 1.-2. Auflage Kröners Taschenausgabe, Band 452. 3., aktualisierte und erweiterte Auflage. - Stuttgart: Kröner, 2002. 
* Glück, Helmut (გამომც.): Metzler-Lexikon Sprache. - Stuttgart; Weimar : Metzler, 2002. 
* Meyers großes Taschenbuch: in 24 Bänden. Herausgegeben und bearbeitet von Meyers Lexikonredaktion. - Mannheim; Leipzig; Wien; Zürich: BI-Taschenbuchverlag.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Language}}
* [http://wals.info/ World Atlas of Language Structures: a large database of structural (phonological, grammatical, lexical) properties of languages]

[[კატეგორია:ენები]]</text>
      <sha1>2j883daew3naq4ym7eyncuwg5cmboxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378024</id>
      <parentid>5378023</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>/* იხილეთ აგრეთვე */</comment>
      <origin>5378024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12955" sha1="ic3rbfk22aaxusa0e7kektubuvd7n9x" xml:space="preserve">{{მრავალმნიშვნელოვნება*|ენა (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
[[ფაილი:Arnold Lakhovsky Conversation.png|მინი|[[არნოლდ ლაკოვსკი]], საუბარი (დაახლოებით 1935 წელი)]]
'''ენა''' — [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერული]] ცნება-ტერმინი, რომელიც აკუსტიკურად (სმენით) და ოპტიკურად (ხედვით) აღქმადი ''ნიშნების სისტემა''ს აღნიშნავს.

== ენა და საზოგადოება ==
[[ადამიანი]]ს არსებობა მჭიდროდაა დაკავშირებული საზოგადოებრივ საქმიანობასთან. [[საზოგადოება|საზოგადოებრივი]] საქმიანობა, თავის მხრივ, შეუძლებელია ურთიერთგაგებინების გარეშე. გაგებინების უმნიშვნელოვანესი საშუალებაა ბუნებრივი ენა. ენა არის საზოგადოებრივი ცხოვრების მოთხოვნილებებიდან, განსაკუთრებით კი შედეგზე ორიენტირებული საქმიანობიდან მომდინარე, მუდმივად განახლებადი, განვითარებადი სისტემა [[აკუსტიკა|აკუსტიკურად]] და [[ოპტიკა|ოპტიკურად]] აღქმადი ნიშნებისა, რომელიც [[ადამიანი|ადამიანს]] ემსახურება აზრის გაფორმებაში და აძლევს შესაძლებლობას, გარკვეულ ფორმაში მოაქციოს გამოსახატავი აზრი და ამით იგი მისთვის და სხვებისთვის გასაგები გახადოს. ენა ადამიანს ფიქრის, ანუ გარკვეული რეალობის შემეცნების საშუალებას აძლევს. ენის, როგორც ნიშანთა სისტემის, მეშვეობით შესაძლებელი ხდება აზრებისა და ემოციების, განცდების გადმოცემა, აგრეთვე მოპოვებული ცოდნის ფიქსირება და შენახვა. „ენის“ [[დეფინიცია|დეფინიციიდან]] გამომდინარე გასაგები ხდება, რომ იგი ადამიანის ენობრივი მოღვაწეობის ინსტრუმენტია და მჭიდრო კავშირი აქვს ადამიანის [[ცნობიერება]]სთან. ენისა და საზოგადოების ურთიერთკავშირი ცხადი ხდება კომუნიკაციით. [[კომუნიკაცია]] ენათმეცნიერებს ურთიერთგაგებინების პროცესად მიაჩნიათ.

== ენისა და დიალექტის გარჩევის პრობლემა ==
ცალკეულ ენებსა და ენათა დიალექტებზე მოლაპარაკეთა ზუსტი რაოდენობის დადგენა შეუძლებელია, რაც იმით აიხსნება, რომ  მსოფლიოში არსებულ ენათა რაოდენობაც არ არის საბოლოოდ დადგენილი, ანუ თვითონ [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერებაში]] არ  არსებობს რაიმე ზუსტი საზომი, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი გახდებოდა ენის დიალექტისაგან ერთმნიშვნელოვნად გარჩევა. ამიტომაც არ არის ცნობილი, სულ რამდენი ენაა დედამიწაზე. საქმე ის არის, რომ (1) არსებობს ერთი ენის დიალექტები, რომლებიც სრულიად გაუგებარია ამავე ენის სხვა დიალექტებზე მოსაუბრეთათვის. ამის მაგალითად გამოდგება [[გერმანული ენები|გერმანული ენის]] დიალექტები (ბავარიული, შვაბური) ანდა [[იტალიური ენა|იტალიური]] ან [[ესპანური ენა|ესპანური]] ენების დიალექტები. (2) არსებობს სხვადასხვა ენა, რომლებზე აზრის გაგებაც ზოგჯერ ლამის სიტყვასიტყვითაა შესაძლებელი სხვა [[ენათა ნათესაობა|მონათესავე ენებზე]] მოლაპარაკეთათვის. ამის მაგალითია [[სლავური ენები]]ს ან [[თურქული ენები]]ს ცალკე ენებად თანაარსებობა. ([[სლავეთი]]: ეთნოპოლიტიკური სიტუაცია [[სამხრეთსლავური ენები|სამხრეთ სლავეთში]], მიუხედავად უკიდურესი ენობრივი სიახლოვისა, ისტორიულად ყოველთვის კონფლიქტურ ხასიათს ატარებდა). 
{{მთავარი|იუგოსლავიის დაშლა}}
([[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულენოვანი სამყარო]]: საკუთრივ [[თურქული ენა|თურქულის]], [[აზერბაიჯანული ენა|აზერბაიჯანულისა]] და [[თურქმენული ენა|თურქმენულის]] მცოდნეთა ურთიერთგაგებინება)
{{მთავარი|პანთურქიზმი}}
არსებული ენათმეცნიერული წინააღმდეგობრიობის დასაძლევად ერთგვარ კომპრომისად მიღებულ იქნა და დამკვიდრდა ორი ტერმინი; (1) ენების დიფერენციაცია გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით. (2) ენების დიფერენციაცია სიშორის მიხედვით.

=== ენების დიფერენცირება გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით ===
[[გეოგრაფია|გეოგრაფიული]] მდებარეობის მიხედვით განარჩევენ მონათესავე ენათა წყვილებს, რომელთა შორის განსხვავება იმდენად მცირეა, რომ ორ სხვადასხვა ენაზე მოლაპარაკეს შორის ურთიერთგაგებინება (1) მეტად გაადვილებულია ან (2) სრულიად ადეკვატურია. მიუხედავად ამისა, ასეთ ენებს სხვადასხვა სახელი აქვს და ხშირად სხვადასხვა სახელითვე ოფიციალური ენებია სხვადასხვა [[სახელმწიფო]]ში. მაგ.: (1) [[სპარსული ენა|სპარსული]] [[ირანი|ირანში]] და [[ტაჯიკური ენა|ტაჯიკური]] [[ტაჯიკეთი|ტაჯიკეთში]]; (2) [[ხორვატული ენა|ხორვატული]] [[ხორვატია]]ში და [[სერბული ენა|სერბული]] [[სერბია|სერბეთში]].

=== ენების დიფერენცირება სიშორის მიხედვით ===
[[გეოგრაფია|გეოგრაფიული]] სიშორის მიხედვით განარჩევენ მონათესავე ენათა წყვილებს, რომელთა შორის განსხვავება იმდენად დიდია, რომ ურთიერთგაგებინება (1) გაძნელებულია ან (2) სრულიად შეუძლებელია. მაგ.: (1) [[რუსული ენა|რუსული]] და [[ჩეხური ენა|ჩეხური]]; (2) [[ნორვეგიული ენა|ნორვეგიული]] და [[აფრიკაანსი]]. დღეს არსებულ ენათა ნახევარი მოდის [[ინდონეზია|ინდონეზიაზე]], [[მექსიკა|მექსიკაზე]], [[ბრაზილია|ბრაზილიაზე]], [[კამერუნი|კამერუნზე]], [[ინდოეთი|ინდოეთზე]], [[ჩინეთი|ჩინეთზე]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებსა]] და [[რუსეთის ფედერაცია|რუსეთის ფედერაციაზე]]. სპეციალისტთა პროგნოზების მიხედვით, 2100 წლისთვის შეიძლება გაქრეს ენათა 90 პროცენტი: ენის შესანარჩუნებლად აუცილებელია, რომ მასზე რამდენიმე ათასი კაცი მაინც ლაპარაკობდეს.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[დიალექტი]]
*[[კილოკავი]]
*[[თქმა]]

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|4|141-143|[[არნოლდ ჩიქობავა|ჩიქობავა ა.]]}}
* Jung, Walter (გამომც.): Grammatik der deutschen Sprache. Bearbeitet von Günter Starke. - 9., unveränderte Auflage - Leipzig: Bibliographisches Institut, 1988. 
* Bußmann, Hadumod (გამომც.): Lexikon der Sprachwissenschaft. 1.-2. Auflage Kröners Taschenausgabe, Band 452. 3., aktualisierte und erweiterte Auflage. - Stuttgart: Kröner, 2002. 
* Glück, Helmut (გამომც.): Metzler-Lexikon Sprache. - Stuttgart; Weimar : Metzler, 2002. 
* Meyers großes Taschenbuch: in 24 Bänden. Herausgegeben und bearbeitet von Meyers Lexikonredaktion. - Mannheim; Leipzig; Wien; Zürich: BI-Taschenbuchverlag.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Language}}
* [http://wals.info/ World Atlas of Language Structures: a large database of structural (phonological, grammatical, lexical) properties of languages]

[[კატეგორია:ენები]]</text>
      <sha1>ic3rbfk22aaxusa0e7kektubuvd7n9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკიმბოს რეგიონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144277</id>
    <revision>
      <id>5378573</id>
      <parentid>4189451</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="h3gd3ib4ws7065zpwwvxf4e0z606uue" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|ჩილე
|მშობლიური სახელი = Región de Coquimbo
|ქართული სახელი = კოკიმბოს რეგიონი
|დროშა = Flag of Coquimbo Region, Chile.svg
|გერბი = Coat of Arms of Coquimbo Region.svg
|ქვეყანა = ჩილე
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =რეგიონი
|შედის = 
|მოიცავს = 3 პროვინცია&lt;br /&gt; 15 კომუნა
|დედაქალაქი= [[ლა-სერენა (ჩილე)|ლა-სერენა]]
|მსხვილი ქალაქი = 
|მსხვილი ქალაქები= 
|თარიღი = 
|მეთაური =   რიკარდო სიფუენტესი
|მეთაური 2 = 
|მშპ =
|მშპ წელი= 
|მშპ ადგილი =
|მშპ ესმ = 
|ენა =
|ენები =
|მოსახლეობა = 603 210
|აღწერის წელი = 2002
|ადგილი მოსახლეობით =8
|ეროვნული შემადგენლობა =
|სიმჭიდროვე =14,9
|აღმსარებლობა =
|ფართობი =  40579,9 
|ადგილი ფართობით =7
|ფართობის პროცენტი =5,37
|მაქსიმალური სიმაღლე =
|საშუალო სიმაღლე =
|მინიმალური სიმაღლე =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Mapa loc Coquimbo.svg
|დროის სარტყელი=  -4
|აბრევიატურა =  
|ISO = 
|FIPS= 
|სატელეფონო კოდი = +56 51,53
|საფოსტო ინდექსები =     
|ინტერნეტ-დომენი =
|საავტომობილო სანომრე ნიშნები = 
|საიტი =http://www.gorecoquimbo.cl/
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|პარამეტრი1 =  
|შენიშვნა =
}}
'''კოკიმბოს რეგიონი''' ({{lang-es|Región de Coquimbo}}) — ადმინისტრაციული რეგიონი [[ჩილე]]ს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 [[ჩილეს პროვინციები|პროვინციასა]] და 15 [[ჩილეს კომუნები|კომუნას]]. 

ფართობი — 40579,9   კმ². მოსახლეობა — 603 210 კაცი ([[2002]]). მოსახლეობის სიმჭიდროვე  — 14,9 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი  — ქ. [[ლა-სერენა (ჩილე)|ლა-სერენა]].

== მდებარეობა ==
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში და ესაზღვრება:

* ჩრდილოეთიდან – [[ატაკამის რეგიონი]]  
* აღმოსავლეთიდან – [[არგენტინა]]
* სამხრეთიდან – [[ვალპარაისოს რეგიონი]] 
* დასავლეთიდან – [[წყნარი ოკეანე]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
*[http://www.gorecoquimbo.cl/ კოკიმბოს რეგიონის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150726020728/http://www.gorecoquimbo.cl/ |date=2015-07-26 }}

{{ესკიზი-ჩილე}}
{{ჩილეს რეგიონები}}

[[კატეგორია:ჩილეს რეგიონები]]</text>
      <sha1>h3gd3ib4ws7065zpwwvxf4e0z606uue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლასტოკარსტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146506</id>
    <revision>
      <id>5378502</id>
      <parentid>4418518</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8984" sha1="7ts8nzmhnmarvg5hwnqtdftufj4bgcy" xml:space="preserve">[[ფაილი:Nazodelao Cave Natural Monument 5.jpg|მინი|ჰორიზონტალური, გამჭოლი კლასტოკარსტული წარმოშობის [[ნაზოდელავოს მღვიმე]], რომელიც მდებარეობს  მდინარე ხობისწყლის მარცხენა შენაკადის — ზანის ხეობის მარცხენა ფერდობზე, ზღვის დონიდან 240 მ სიმაღლეზე. მღვიმის სიგრძე 600 მ აღწევს.]]
'''კლასტოკარსტი''' ({{lang-el|}} klastikos — დამსხვრეული და [[კარსტი]]) — [[რელიეფი]]ს ზედაპირული და მიწისქვეშა ფორმების ერთობლიობა, რომელიც წააგავს [[კარსტი|კარსტს]]. წარმოიქმნება ნატეხი ქანების ([[კონგლომერატი (გეოლოგია)|კონგლომერატები]], [[ქვიშაქვა|ქვიშაქვები]], [[თიხა|თიხები]] და სხვა) შემაცემენტებელი ხსნადი კომპონენტების [[ეროზია|ეროზიისა]] და გახსნის შედეგად.&lt;ref&gt;გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბ., ნეკერი, 1996, გვ. 107&lt;/ref&gt; კლასტოკარსტი მიეკუთვნება [[ფსევდოკარსტი|ფსევდოკარსტს]]. იგი აერთიანებს [[მღვიმე]]ებს, [[კარსტული ძაბრი|ძაბრებს]], [[ქვაბული|ქვაბულებსა]] და სხვა [[რელიეფის ფორმები|რელიეფის ფორმებს]]. კლასტოკარსტული მოვლენები ხასიათდება მექანიკური დენუდაციის სიჭარბით. შედარებით ნაკლებად მონაწილეობს ქიმიური დენუდაცია. ადგილი აქვს აგრეთვე დალექვასა და ჩამოქცევას.&lt;ref name=&quot;nsi&quot;&gt;[http://nsi.psu.ru/cave/bibl/118_1952.pdf Максимович Г. А. География карста в обломочных породах]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Д. А. Тимофеев, В. Н. Дублянский,. Т. З. Кикнадзе. Терминология карста, М.: Наука, 1991. — 260 с.&lt;/ref&gt; 

ალევროლითების კლასტოკარსტი [[კირქვა|კირქვის]], [[თაბაშირი]]სა და [[მარილი|მარილების]], ჩვეულებრივ [[კარსტი|კარსტში]] გახსნის მსგავსად, გამოიხატება კირქვის, თაბაშირის ან მარილის ხსნარების შეზავებაში. [[მიწისქვეშა წყლები]] აზავებენ შემადგენელ წყლებს. ამასთან, კლასტოკარსტული პროცესების ინტენსივობა დამოკიდებულია შენაზავების კონცენტრაციაზე. ლიოსისებრ თიხნარში, რომელიც [[ევრაზია|ევრაზიის]] ექსტრაგლაციალურ მხარეში გვხვდება, შეინიშნება მხოლოდ კარსტის ემბრიონული ფორმები — დუბეები. გვალვიან მხარეებში ცნობილია კარსტული ჭები, ხევები, ხიდები და ალევროლითების კლასტოკარსტის სხვა ფორმები.&lt;ref name=&quot;nsi&quot; /&gt; 

ალევროლითების კლასტოკარსტი ფართოდ არის გავრცელებული [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[რუმინეთი|რუმინეთში]], [[უკრაინა]]ში, [[ჩრდილოეთი კავკასია|ჩრდილოეთ კავკასიაში]], [[ამიერკავკასია]]ში, [[ციმბირი|ციმბირში]], [[შუა აზია]]ში, [[ჩინეთი|ჩინეთში]], [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]] სტეპებში, [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკის]] პამპასებში და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] მშრალ დაბლობებში. ალევროლითების კარსტის ფართობია 30 მლნ. კმ². კონგლომერატის კლასტოკარსტი ხსნადი [[ცემენტი]]თ უფრო ფართოდაა განვითარებული. კონგლომერატის ცემენტს ჩვეულებრივ, წარმოადგენს [[კალციტი]] ან [[თაბაშირი]]. ცემენტის გახსნა განაპირობებს [[მღვიმე]]ების, ძაბრებისა და ჩანაქცევების წარმოშობას.&lt;ref name=&quot;nsi&quot; /&gt; 

კონგლომერატის კლასტოკარსტი ცნობილია დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ, [[სამეგრელო|ცენტრალურ სამეგრელოსა]] და [[აფხაზეთი|აფხაზეთში]]. რამდენადმე ფართოდ არის გავრცელებული ქვიშაქვის კლასტოკარსტი. თიხის კლასტოკარსტი წარმოიქმნება არიდული და სემიარიდული [[კლიმატი]]ს ფარგლებში. თიხოვანი კლასტოკარსტი აღწერილია [[ჩრდილოეთი კავკასია|ჩრდილოეთ კავკასიაში]] (მდინარე [[ჩეგემი (მდინარე)|ჩეგემი]]), [[ამიერკავკასია|აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში]] (მდინარე [[მტკვარი]]), [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკაში]] ([[სამხრეთი დაკოტა]], [[ნებრასკა]]). მცირე გავრცელებით სარგებლობს პიროკლასტური მასალის კლასტოკარსტი. [[საქართველო]]ში მდებარე კლასტოკარსტული მღვიმეებიდან აღსანიშნავია [[ნაზოდელავოს მღვიმე]], [[ყალიჩონის მღვიმე]] და სხვა. ტერმინი კლასტოკარსტი მეცნიერებაში დაამკვიდრა სპელეოლოგმა [[გიორგი მაქსიმოვიჩი|გიორგი მაქსიმოვიჩმა]].&lt;ref&gt;Основы карстоведения: Том I. Вопросы морфологии карста, спелеологии и гидрогеологии карста, Пермь, 1963 г., 445 стр.&lt;/ref&gt;
 
==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ფსევდოკარსტი]] 
 
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რელიეფის ფორმები]]
[[კატეგორია:სპელეოლოგია]]
[[კატეგორია:გეომორფოლოგია]]</text>
      <sha1>7ts8nzmhnmarvg5hwnqtdftufj4bgcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164937</id>
    <revision>
      <id>5378380</id>
      <parentid>4940125</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16315" sha1="ap6s208isaa9rtqqi0u54ka4wm24mo0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი
|სახელი = კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი და [[კიევ-პეჩერსკის ლავრა|კიევ–პეჩერსკის ლავრა]] 
|სურათი       = [[ფაილი:80-391-0151 Kyiv St.Sophia's Cathedral RB 18 2 (cropped).jpg|250პქ]]
|სურათის წარწერა= 
|რუკა= 
|რუკის_წარწერა = 
|რუკის ზომა = 
|ქვეყანა =  {{დროშა|უკრაინა}}
|ტიპი= კულტურული
|კრიტერიუმი= 	i, ii, iii, iv
|ID          =
|ბმული        =   
|რეგიონი=  ევროპა
|კოორდინატები=  {{coord|50|27|10|N|30|30|52|E|}}
|წელი=  1990  
|სესია=  
|ნომერი =   527
|გაფართოება =  
}}
'''წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი''' ([[უკრაინული ენა|უკრაინ]]. Собор святої Софії) — [[კიევის რუსეთი]]ს პერიოდის თვალსაჩინო არქიტექტურული მონუმენტი [[კიევი|კიევში]]. დღეისათვის ის ქალაქის ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა და პირველი ძეგლი [[უკრაინა|უკრაინის]] მასშტაბით, რომელიც [[1990]] წელს [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში შევიდა. მთავარი შენობის გარდა, ანსამბლი მოიცავს სხვა დამხმარე ნაგებობებს, მათ შორისაა სამრეკლო. [[2011]] წლიდან, ისტორიული ძეგლი უკრაინის რეგიონული განვითარების სამინისტროს დაქვემდებარებიდან უკრაინის კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაში გადავიდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/237552?search_param=%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D1%97+%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B8&amp;searchForum=1&amp;searchDocarch=1&amp;searchPublishing=1 |title=Інформація щодо передачі заповідників, зокрема Софії Київської, у сферу управління Мінкультури |accessdate=2011-06-14 |archiveurl=https://archive.today/20120721184534/http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/237552?search_param=%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D1%97+%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B8&amp;searchForum=1&amp;searchDocarch=1&amp;searchPublishing=1 |archivedate=2012-07-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/237232?search_param=%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D1%97+%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B8&amp;searchForum=1&amp;searchDocarch=1&amp;searchPublishing=1 |title=Голос України.–2011.–9 лютого. Міністерств багато, а Софія Київська – одна.–Градоблянська Т. (government website) |accessdate=2011-06-14 |archiveurl=https://archive.today/20120716214713/http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/237232?search_param=%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D1%97+%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B8&amp;searchForum=1&amp;searchDocarch=1&amp;searchPublishing=1 |archivedate=2012-07-16 }}&lt;/ref&gt; ამის მიზეზი კი ის ფაქტი იყო, რომ სოფიას ტაძარი იუნესკოს სიაში შესულია [[კიევ-პეჩერსკის ლავრა]]სთან ერთად, როგორც კომპლექსური ძეგლი, ამ დროს კი ისინი სხვადასხვა უკრაინული უწყებების მიერ იმართებოდნენ. 
[[ფაილი:Interior of Saint Sophia Cathedral in Kyiv Ukraine in August 2019.jpg|მარცხნივ|მინი|375x375პქ|ტაძრის ინტერიერი ]]
ტაძრის სახელი [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[VI საუკუნე|VI საუკუნის]] [[აია-სოფიას ტაძარი|აია-სოფიას ტაძრიდან]] მომდინარეობს. ნაკლებად პოპულარული თეორიის თანახმად, ტაძრის მოდელი იყო  [[ნოვგოროდი]]ს 13 გუმბათიანი მუხის ტაძარი. მისი ქვის იმიტაცია [[იაროსლავ ბრძენი|იაროსლავ ბრძენმა]] ნოვგოროდის მცხოვრებთა მიმართ მადლობის ნიშნად გადაწყვიტა, რომლებიც მას [[1019]] წელს კიევის ტახტის შენარჩუნებაში დაეხმარნენ.

მშენებლობას საფუძველი [[1037]] (ან 1011)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.facts.kiev.ua/archive/2010-01-14/103162/index.html |title=Facts.kieve.ua |accessdate=2011-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117191144/http://www.facts.kiev.ua/archive/2010-01-14/103162/index.html |archivedate=2010-01-17 }}&lt;/ref&gt; წელს ჩაეყარა, მაგრამ დასრულებას 20 წელი დასჭირდა. ეკლესიას გააჩნია 5 ნავი, 5 აფსიდი და 13 გუმბათი. სამი მხირდან შემოსაზღვრულია 2 იარუსიანი გალერეებით. გარე ფასადი მოპირკეთებულია [[ცოკოლი]]თ. ინტერიერში შემორჩენილია [[XI საუკუნე|XI საუკუნის]] მოზაიკა და ფრესკები, რომლებიც შეიცავს იაროსლავ ბრძენის ოჯახისა და [[ორანტა|ორანტებს]] გაქრობის პირას მისულ გამოსახულებებს.
[[ფაილი:Kiev Saint Sophia's Cathedral (50389326166).jpg|მარცხნივ|მინი|250x250პქ]]
თავდაპირველად, საკათედროი ტაძარი კიევის მმართველების სამარხ ადგილს წარმოადგენდა. მათ შორის არიან [[ვლადიმირ მონომახი]], [[ვსევოლოდ I]] და რაღა თქმა უნდა მისი დამაარსებელი იაროსლავ ბრძენი.

[[1169]] წელს, [[ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო|ვლადიმირ–სუზდალი]]ს მთავრის – [[ანდრია ბოგოლიუბსკი]]ს მიერ კიევის ძარცვის შემდეგ, რომელსაც 1240წელს [[მონღოლები|მონღოლ]]–[[თათრები]] მოჰყვნენ, ტაძარი გაქრობის პირას მივიდა. 1595-96 წელსბის [[ბრესტის უნია (1596)|ბრესტის უნიით]] წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი [[უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია|უკრაინის ბერძნულ–მართლმადიდებელ ეკლესიას]] მიეკუთვნა, სანამ მას [[1633]] წელს მოლდოვის მართლმადიდებელი მიტროპოლიტი [[პეტრე მოგილა]] მოითხოვდა. მოგილამ ტაძრის აღდგენითი სამუშაოები დააფინანსა და ნაგებობის ზედა ნაწილი თითქმის ხელახლა ააშენებინა, იტალიელ არქიტექტორს, რომელმაც უკრაინულ [[ბაროკო|ბაროკოს]] სტილში გადაწყვიტა. [[ბიზანტიური ხელოვნება|ბიზანტიური]] ინტერიერი მიტროპოლიტმა ხელუხლებლად დატოვა. სამუშაოები გაგრძელდა [[კაზაკები|კაზაკთა]] ატამანის, [[ივან მაზეპა]]ს მიერ და დასრულებისას, [[1740]] წელს, ტაძარმა დღევანდელი სახე მიიღო.

[[1917]] წლის [[რუსეთის რევოლუცია (1917)|რუსეთის რევოლუციის]] შემდეგ, 1920–იან წლებში, სამთავრობო წრეებმა ტაძრის დანგრევისა და მის მიწაზე „პერეკოპის გმირთა“ პარკის მოწყობის გეგმა წარმოადგინეს. საკათედრო  ტაძარი დანგრევას, უპირველეს ყოვლისა, მრავალი მეცნიერისა და ისტორიკოსის წინააღმდეგობის შედეგად გადაურჩა. მიუხედავად ამისა, [[1934]] წელს მთავრობამ ეკლესიას ტაძრის ნაგეობებების სტრუქტურა ჩამოართავა მის მიმდებარე [[XVII საუკუნე|XVII]]-[[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნეების]] შენობებთან ერთად და ის არქიტექტურულ–ისტორიულ მუზეუმად გააფორმა.

1980–იანი წლებიდან, ჯერ საბჭოთა, ხოლო შემდეგ უკრაინის ხელისუფლება მართლმადიდებელ ეკლესიას ნაგებობების დაბრუნებას პირდებოდა. მაგრამ მათი დაბრუნება საკმაოდ გაჭიანურდა ეკლესიის შიგნით მომხდარი არაერთი განხეთქილების გამო – ნაგებობებს უკრაინის თითქმის ყველა მართლმადიდებელი და ბერძნულ–მართლმადიდებელი ეკლესია მოითხოვდა.ყველა მათგანი საკუთარი არგუმენტებით ხელმძღვანელობდა. განსაკუთრებით დასამახსოვრებელი მოვლენები განვითარდა [[1995]] წელს, როდესაც პოლიციამ მუზეუმის ტერიტორიაზე უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის კიევის პატრიარქის, ვლადიმირის დაკრძალვის აღკვეთა სცადა. მოვლენები დაპირისპირებასა და სისხლისღვრაში გადაიზარდა. ამგვარი შემთხვევების შემდეგ, ტაძარი დღეს არცერთ რელიგიურ გაერთიანებას არ ეკუთვნის და კვლავ რჩება უკრაინის რელიგიურ მუზეუმად, რომელსაც უამრავი [[ტურიზმი|ტურისტი]] სტუმრობს.

[[2007]] წლის [[21 აგვისტო]]ს, წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი უკრაინის ერთ–ერთ შვიდ საოცრებათაგანად დაასახელეს. გამოკითხვა ექსპერტებსა და ინტერნეტ–საზოგადოებას დაეყრდნო.

== იხილეთ აგრეთვე==
* [[მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში]]

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons|Saint Sophia Cathedral in Kiev}}
* [http://kraevid.org/kyiv/geography/models/saint_sophia_cathedral/en/ 3D-model of Sophia Cathedral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110819142142/http://kraevid.org/kyiv/geography/models/saint_sophia_cathedral/en/ |date=2011-08-19 }}
* {{uk icon}} [http://www.sophia.org.ua/ Official Website of the museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611092633/http://www.sophia.org.ua/ |date=2008-06-11 }}
* [http://www.oldkyiv.org.ua/data/sophia.php?lang=ua Saint Sophia Cathedral]
* {{ru icon}} [http://www.sobory.ru/article/index.html?object=01028 Sobory.ru] 
* [http://travel.kyiv.org/old/churches/uach2_e.htm Travel.kyiv.org] 
* [http://www.icon-art.info/location.php?lng=en&amp;loc_id=148 Mosaics and frescoes of St. Sophia Cathedral]
*{{uk icon}} [http://wek.kiev.ua/wiki/index.php/%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80 Софійський собор] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112081317/http://wek.kiev.ua/wiki/index.php/%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80 |date=2007-11-12 }} in [http://wek.kiev.ua/ ''Wiki-Encyclopedia Kyiv''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107095536/http://wek.kiev.ua/ |date=2007-11-07 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|527}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უკრაინაში}}

[[კატეგორია:უკრაინის არქიტექტურა]]
[[კატეგორია:უკრაინის მონასტრები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უკრაინაში]]
[[კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებლური ტაძრები]]</text>
      <sha1>ap6s208isaa9rtqqi0u54ka4wm24mo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამილო ხოსე სელა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168790</id>
    <revision>
      <id>5377941</id>
      <parentid>4883811</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5377941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13341" sha1="b18kg8nq52yj4djlo54qv7ojfb7b36p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''კამილო ხოსე სელა''' (დ. [[11 მაისი]], [[1916]] ქ. პადრონი — გ. [[17 იანვარი]], [[2002]]) — ესპანელი რომანისტი, პოეტი და ესეისტი, ესპანეთის სამეფო აკადემიის წევრი, [[მიგელ დე სერვანტესი|სერვანტესის]] პრემიის ლაურეატი. მიიჩნევა თანამედროვე ესპანური ლიტერატურის კლასიკოსად. 1989 წელს მიენიჭა [[ნობელის პრემია ლიტერატურაში]] „მისი მდიდარი და ძლიერი პროზისთვის, რომელიც ფარული თანაგრძნობით წარმოაჩენს ადამიანის დაუცველობას“.&lt;ref name=np&gt;{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1989/summary/|title=nobel prize in literature 1989|acces-date=2020-06-26}}&lt;/ref&gt;

ქართულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანი [[პასკუალ დუარტეს ოჯახი|''„პასკუალ დუარტეს ოჯახი“'']]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://intelekti.ge/book_ge.php?id=179|title=''პასკუალე დუარტეს ოჯახი'' — გამომცემლობა ''ინტელექტი''|acces-date=2020-06-26}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; და მოთხრობა ''„არტისტების კაფე“''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lit.ge/book/157604-artistebis-kafe-kamilo-xose-sela/|title=''არტისტების კაფე'' — მსოფლიოს რჩეული მოთხრობები|acces-date=2020-06-26}}&lt;/ref&gt;

==ბიოგრაფია==
კამილო ხოსე სელა 1916 წლის 11 მაისს ქალაქ პადრონში, [[ლა-კორუნიის პროვინცია]]ში დაიბადა. მამამისი, კამილო სელა ფერნანდესი [[გალისია|გალისიელი]] იყო. იგი საბაჟოზე მსახურობდა, თავისუფალ დროს კი წერდა. სელას დედას, კამილა ტრულოკას [[ინგლისი|ინგლისური]] და [[იტალია|იტალიური]] წარმოშობა ჰქონდა. მათი ოჯახი 1921 წლიდან [[ვიგო]]ში ცხოვრობდა, 1925 წლიდან კი [[მადრიდი|მადრიდში]] გადავიდა.

სკოლის დამთავრების შემდეგ სელა მადრიდის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა, სადაც მედიცინას, ჰუმანიტარულ მეცნიერებებსა და სამართალს ეუფლებოდა.

1931 წელს სელას [[ტუბერკულოზი]]ს დიაგნოზი დაუსვეს. სანატორიუმში მკურნალობისას იგი მუშაობდა რომანზე ''„Pabellón de repos“''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/news/2002/jan/18/guardianobituaries.books |title=Obituary: Camilo José Cela |last=Eaude |first=Michael |date=2002-01-18 |website=the Guardian |access-date=2016-07-13}}&lt;/ref&gt;

1935 წელს სელამ არგენტინულ ჟურნალში ავტობიოგრაფიული ჩანაწერი და რამდენიმე ლექსი გამოაქვეყნა.

სელამ  1936 წელს დაწერა ლექსების პირველი კრებული, რომელიც 1945 წელს გამოიცა.

1936 წელს [[ესპანეთის სამოქალაქო ომი]] დაიწყო. სელას პოლიტიკური შეხედულებები [[კონსერვატიზმი|კონსერვატიული]] იყო. იგი არმიაში ჩაირიცხა. მალევე, სამხედრო სამსახურის შესრულებისას სელა დაიჭრა და ქალაქ ლოგრონოში მკურნალობდა.

==მოღვაწეობა==
[[Image:Ruizanglada - 1988 Camilo José Cela recibe una obra de Ruizanglada en el homenaje de la Peña Solera Aragonesa Little.jpg|thumb|left|კამილო ხოსე სელა (მარჯვნივ) 1988 წელს]]
სელამ პირველი რომანი ''„პასკუალ დუარტეს ოჯახი“'', რომელმაც დიდი პოპულარობა მოუტანა, 1942 წელს არგენტინაში გამოაქვეყნა. ესპანეთში რომანი 1946 წელს გამოქვეყნდა, რადგან თავდაპირველად ესპანურმა ცენზურამ იგი ძალადობის სცენების გამო აკრძალა.&lt;ref name=bbc /&gt; ''„პასკუალ დუარტეს ოჯახი“'' [[ალეგორია|ალეგორიულად]] ასახავს ესპანეთის ომის შემდგომ მდგომარეობას და ყველაზე პოპულარული ესპანური რომანია [[დონ კიხოტი]]ს შემდეგ.

1943 წელს ხოსე ესპანეთის [[ცენზორი]] გახდა,&lt;ref&gt;[http://www.eldiario.es/cultura/libros/censor-censurado-Camilo-Jose-Cela_0_514449689.html ''El censor censurado; cien añ0s de Camilo José Cela'']&lt;/ref&gt; რაც ირონიულია, რადგან მისი ნამუშევრები ესპანური ცენზურის მიერ იკრძალებოდა. მათ შორისაა  რომანი ''„La colmena“'', რომელიც 1951 წელს [[ბუენოს აირესი|ბუენოს-აირესში]] გამოქვეყნდა. რომანი ფრაგმენტული ქრონოლოგიური ხაზითა და პერსონაჟთა სიმრავლით გამოირჩევა;&lt;ref name=br&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Camilo-Jose-Cela|title=Camilo José Cela - Britannica|acces-date=2020-06-26}}&lt;/ref&gt; მასში იგრძნობა ესპანელი [[რეალიზმი|რეალისტი]] მწერლების, მათ შორის მიგელ დე სერვანტესისა და [[ბენიტო პერეს გალდოსი]]ს, ასევე თანამედროვე [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] და [[ფრანგული ენა|ფრანგულენოვანი]] ლიტერატურის წარმომადგენლების, მათ შორის [[ჯეიმზ ჯოისი]]სა და [[ჟან-პოლ სარტრი]]ს გავლენა. რომანს [[სარკაზმი|სარკასტული]], ხშირად [[გროტესკი|გროტესკული]] რეალიზმი ახასიათებს.

ასევე სელას ცნობილი რომანებია ''„San Camilo, 1936“'', ''“Cristo versus Arizona“'' და გალისიური ტრილოგია: ''„Mazurca para dos muertos“ (მაზურკა ორი მკვდარი ადამიანისთვის)'', ''„La cruz de San Andrés“ (წმ.ანდრიას ჯვარი)'',  ''„Madera de boj“ (ბოქლომი)''.&lt;ref name=br /&gt;

სელა მეგობრობდა [[ერნესტ ჰემინგუეი]]სთან.&lt;ref name=bbc /&gt; ამ უკანასკნელს მან ''„ესპანური ამბები. უსინათლოები და სულელები“'' მიუძღვნა.

85 წლის მწერალი გულის შეტევის შედეგად 2002 წლის 17 იანვარს გარდაიცვალა მადრიდში.&lt;ref name=bbc&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/1765469.stm BBC obituary]&lt;/ref&gt;

==ჯილდოები და აღიარება==
1967 წლის 26 მაისს სელა ესპანეთის სამეფო აკადემიის წევრი გახდა. 1987 წელს მას [[ასტურიის პრინცესა]]ს პრემია გადაეცა. 1989 წელს გახდა [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში|ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურაში]] „მისი მდიდარი და ძლიერი პროზისთვის, რომელიც ფარული თანაგრძნობით წარმოაჩენს ადამიანის დაუცველობას“.&lt;ref name=np /&gt; 1994 წელს ესპანური ლიტერატურული პრემია, ''პლანეტა'' მიენიჭა&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.planetadelibros.com/camilo-jose-cela-autor-000000179.html |title=Camilo José Cela |accessdate=2020-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006231658/http://www.planetadelibros.com/camilo-jose-cela-autor-000000179.html |archivedate=2015-10-06 }}&lt;/ref&gt;, ხოლო 1995 წელს მიგელ დე სერვანტესის პრემია გადაეცა.

1996 წელს ესპანეთის მეფე [[ხუან კარლოს I]]-მა სელას მარკიზის ტიტული უბოძა.

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{IMDb name|id=nm0147911}}
* {{Find a Grave|10986269}}
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/1765469.stm BBC obituary]
* [https://www.theguardian.com/news/2002/jan/18/guardianobituaries.books კამილო ხოსე სელა] — [[The Guardian]]
* [https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1989/cela/biographical/ კამილო ხოსე სელა ნობელის პრემიის ოფიციალურ საიტზე]
* [https://fundacioncela.wpcomstaging.com/ კამილო ხოსე სელას ფონდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200413034605/https://fundacioncela.wpcomstaging.com/ |date=2020-04-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20060702090646/http://www.portalmundos.com/mundoliteratura/escritores/cela.htm კამილო ხოსე სელას ბიოგრაფია] ('''[[ესპანური ენა|ესპანური]]''')

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ნობელის პრემია ლიტერატურაში}}
{{ნობელის პრემია 1989}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}

{{DEFAULTSORT:ხოსე სელა, კამილო}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1916]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2002]]
[[კატეგორია:ესპანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:ესპანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:გალისიელი მწერლები]]
[[კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი რომანისტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი რომანისტები]]
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>b18kg8nq52yj4djlo54qv7ojfb7b36p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კვესეთი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169620</id>
    <revision>
      <id>5378342</id>
      <parentid>4784709</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="gsoytmg0xv8okb4puob3wnobynd2lp3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = კვესეთი
|მშობლიური სახელი = 
|ქვეყანა = საქართველო
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა = 
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა = 
|დროშწარწ = 
|გერბი = 
|გერბწარწ = 
|გერბის სიგანე = 
|დროშის სიგანე = 
|ჩარჩო = 
|ქვეყნის რუკა2 = 
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 
|წარწერა2 = 
|lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 40 |lat_sec = 40
|lon_dir = E |lon_deg = 44 |lon_min = 36 |lon_sec = 37
|CoordAddon = type:city(500)_region:GE-KK
|CoordScale = 
|ქვეყნის რუკის ზომა = 300
|ქვეყნის რუკა = 
|რეგიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის რუკა = 
|რაიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რეგიონი = თბილისი
|რეგიონი ცხრილში = 
|შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = რაიონი
|რაიონი = ვაკის რაიონი{{!}}ვაკე
|მმართველის ტიპი = 
|მმართველი = 
|დაარსების თარიღი = 
|პირველი ხსენება = 
|წინა სახელები = 
|სტატუსი-დან = 
|ფართობი = 
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=1160
|კლიმატი = 
|ოფიციალური ენა = 
|მოსახლეობა = 8
|აღწერის წელი = 2014
|სიმჭიდროვე = 
|აგლომერაცია = 
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 87,5 %&lt;br&gt;[[რუსები]] 12,5 %
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
|ეთნოქორონიმი = 
|დროის სარტყელი = +4
|DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995
|საფოსტო ინდექსი = 
|საავტომობილო კოდი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
|add1n= 
|add1= 
}}
'''კვესეთი''' — [[სოფელი]] [[თბილისი]]ს შემადგენლობაში, [[ვაკის რაიონი|ვაკის რაიონში]], [[თრიალეთის ქედი]]ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე, [[მდინარე]] [[ვერე|ვერის]] მარჯვენა მხარეს. [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 1160 მ, [[გარდაბანი|გარდაბნიდან]] 60 კმ, [[თბილისი]]ს ცენტრიდან 30 კმ. სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI ს. კვესეთიდან 2 კმ-ზე დგას [[ბეთანიის მონასტერი|ბეთანიის ხუროთმოძღვრული ძეგლი]] (XII-XIII სს).

2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა [[გარდაბნის მუნიციპალიტეტი]]ს [[კოჯორი|კოჯრის]] თემს, 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის [[დიდგორის რაიონი|დიდგორის რაიონს]], 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა ვაკის რაიონის შემადგენლობაში. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 12 ადამიანი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |title=pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა |accessdate=2013-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419092459/http://pop-stat.mashke.org/georgia-census.htm |archivedate=2012-04-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |title=საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი |accessdate=2012-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919234310/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |archivedate=2013-09-19 }}&lt;/ref&gt; 2014 წლის აღწერით კი 8 ადამიანი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=georgia-ethnic-2014 |access-date=2023-03-14 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქსე|5|496}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{თბილისის უბნები}}

[[კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე]]
[[კატეგორია:ვაკის რაიონი]]</text>
      <sha1>gsoytmg0xv8okb4puob3wnobynd2lp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კილიმანჯაროს ეროვნული პარკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169635</id>
    <revision>
      <id>5378445</id>
      <parentid>4552123</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="b72w9f0dcq7fslx4gmvxweallvoxngw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი
|სახელი = კილიმანჯაროს ეროვნული პარკი
|სურათი       =   [[ფაილი:Entrance to Kilimanjaro National Park.JPG|250px|]]
|სურათის წარწერა=    ეროვნული პარკის შესასვლელი
|რუკა= 
|რუკის_წარწერა = 
|რუკის ზომა = 
|ქვეყანა =  {{დროშა|ტანზანია}}
|ტიპი= ბუნებრივი
|კრიტერიუმი= vii
|ID          =
|ბმული        =   
|რეგიონი=  აფრიკა
|კოორდინატები=  {{coord|3|04|00|S|37|22|00|E|}}
|წელი=  1987  
|სესია=  
|ნომერი =   403
|კანდიდატი =   
|საფრთხის ქვეშ = 
}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|403}}

'''კილიმანჯაროს ეროვნული პარკი''' — [[ეროვნული პარკი]] [[ტანზანია]]ში. მდებარეობს [[ეკვატორი]]დან 200 მილით სამხრეთით&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mountkilimanjaro.org.uk/mount-kilimanjaro-facts-about-mount-kilimanjaro/ |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2011-08-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310221714/http://www.mountkilimanjaro.org.uk/mount-kilimanjaro-facts-about-mount-kilimanjaro/ |archivedate=2012-03-10 }}&lt;/ref&gt;, ქალაქ [[მოში]]ს სიახლოვეს. პარკი მოიცავს 753 კმ² ტერიტორიას, მის ცენტრში აღმართულია [[კილიმანჯარო|კილიმანჯაროს მთა]]. 

1910-იან წლებში, კილიმანჯაროს მთა და მისი ტყეები გერმანიის კოლონიური მთავრობის მიერ სპორტული ნადირობის ნაკრძალად იქნა გამოცხადებული. [[1921]] წელს კი გაფორმდა როგორც ტყის ნაკრძალი. 

[[1973]] წელს, მთა მესამე ხაზის ზემოთ (დაახლოებით 2 700 მ. ზღვის დონიდან) ეროვნულ პარკად გაფორმდა, [[1977]] წელს კი საზოგადოებისთვის ღიად გამოცხადდა. [[1987]] წელს პარკი შევიდა [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლთა სიაში. 

პარკს ტანზანიის ეროვნული პარკების სააგენტო  მართავს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tanzaniaparks.com/kili.html |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2011-08-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923032157/http://www.tanzaniaparks.com/kili.html |archivedate=2012-09-23 }}&lt;/ref&gt;

== იხილეთ აგრეთვე==
* [[მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.uhurupeak.com/ Uhuru Peak - All about Mt. Kilimanjaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150307042632/http://www.uhurupeak.com/ |date=2015-03-07 }}
*[http://www.kilimanjaroclimbexpedition.html Information about Mount Kilimanjaro in Tanzania]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/kilimanj.html WCMC Natural Site Data Sheet] {{Webarchive|url=https://archive.today/19970710092500/http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/kilimanj.html |date=1997-07-10 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში}}
[[კატეგორია:ტანზანიის ეროვნული პარკები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში]]</text>
      <sha1>b72w9f0dcq7fslx4gmvxweallvoxngw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქართული ტაძრები სომხეთში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175890</id>
    <revision>
      <id>5378106</id>
      <parentid>4578614</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26474-44</username>
        <id>182220</id>
      </contributor>
      <comment>ქართული ტაძრები სომხეთში</comment>
      <origin>5378106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38657" sha1="fqqq9jw0ixfm9062dc0cov5yhp92dg0" xml:space="preserve">'''ქართული ტაძრები სომხეთში''' — ჩრდილოეთ [[სომხეთი]], იგივე [[ლორეს პროვინცია|ლორეს]] და [[ტავუშის პროვინცია|ტავუშის]] პროვინციები, ისტორიული [[ქვემო ქართლი]]ს ნაწილს წარმოადგენს. ამ რეგიონში ერთმანეთის გვერდით გვხვდება როგორც ქართული [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]], ასევე [[სომხური სამოციქულო ეკლესია|სომხური გრიგორიანული]] ტაძრები. განსაკუთრებით მრავლადაა აქ XII-XIII საუკუნეების ქართული ტაძრები. ისტორიულად, ოდითგანვე, [[სომხები|სომხური მოსახლეობა]] ჩრდილოეთით მიიწევდა, რადგან სამხრეთიდან მოწოლილ [[ისლამი|მუსლიმანური ძალებისგან]] თავის დასაღწევად ჩრდილოეთს აფარებდნენ თავს. ეს ყველაზე მეტად გვიან შუა საუკუნეებში ხდებოდა და ლტოლვილი სომხები ძირითადად, დღევანდელი [[საქართველო]]ს სამხრეთ რეგიონშიც, XVII საუკუნის მიწურულსა და XVIII საუკუნეში დასახლდნენ. მათი დიდი ნაკადი დასახლდა, ასევე, XIX საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულს, როდესაც მათი დიდი ნაწილი [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთიდან]] გადაასახლა [[კავკასია|კავკასიის]] მთავარმართებელმა [[ივანე პასკევიჩი|პასკევიჩმა]]. XX საუკუნის დასაწყისშიც სომეხთა დიდი ნაწილი გარბის თურქეთიდან და საქართველოს აფარებს თავს.

ქართული ეკლესია-მონასტრების კვალი ლორეში და ტავუშში არცთუ ცოტაა. მათი ზუსტი რიცხვი დაუზუსტებელია, რადგან ეს რეგიონი ჯერ ისევ არაა სათანადოდ შესწავლილი. ამ რეგიონში უამრავი მცირე ნანგრევია, რომლებსაც ქართული წარწერები აქვს შემორჩენილი. წარწერების ნაწილი ცნობილია, ზოგიერთი მათგანი სომხეთის მუზეუმებშია გადატანილი, მაგრამ დიდი ნაწილი ადგილზე უნდა იყოს შემორჩენილი.    

ქვემოთ მოყვანილია დღემდე შემორჩენილი იმ ქართული ტაძრების, ეკლესია-მონასტრების სია, რომლებიც [[1921]] წელს  [[კომუნისტური გადატრიალება საქართველოში|საქართველოს გასაბჭოების]] შედეგად საზღვრების ცვლილებათა გამო სომხეთის ტერიტორიაზე მოხვდნენ:

== [[ახტალის მონასტერი|ახტალა]] ==
{{მთავარი|ახტალის მონასტერი}}
ახტალა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ქართული სამონასტრო კომპლექსია დღევანდელი სომხეთის ტერიტორიაზე, სადაც შედის 4 ეკლესია, სატრაპეზო, ციხე-გალავანი და კოშკი. მონასტერი და მისი ღვთისმშობლის სახელობის მთავარი ტაძარი დაარსდა XIII საუკუნის დასაწყისში ივანე მხარგრძელის მიერ, რომელიც ამავე მონასტერშია დაკრძალული, მთავარი ტაძრის სამხრეთ დასავლეთიდან მიდგმულ ეკვდერში.

ინტერიერი თითქმის მთლიანად მოხატულია, კედლების მხატვრობას ქართული ასომთავრული წარწერები ამშვენებს. ინტერიერი, ერთი შეხედვით, თავისი მომეტებული ცისფერ-ლაჟვარდოვანი ფონებით, ძალიან მოგვაგონებს ყინწვისის ტაძრის ინტერიერს. ფრესკებზე, ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 70-იანი წლების მიწურულს ჩატარდა საკონსერვაციო სამუშაოები, მაგარმ მოითხოვს ხელახალ რესტავრაციას. დაზიანებულია ტაძარში მდებარე საფლავის ქვები, რომელთაგან ყველას ქართული (ზოგიერთს ქართულ-რუსული) წარწერები ამშვენებს.

ამ ტაძრის კუთვნილებას წარმოადგენს ერთ-ერთი ქართული [[ტიპიკონი]], რომლის ფრაგმენტებიცაა შემორჩენილი. მნიშვნელოვანია, რომ ეკლესიის კედლის მხატვრობაში შემორჩენილია ქართველთა განმანათლებლის, [[წმიდა ნინო]]ს ფრესკული გამოსახულება. მართალია, დღეს მისი სახე ჩამომტვრეულია, მაგრამ შარავანდისა და წარწერის ფრაგმენტი კარგად ჩანს. აქვეა გამოსახული საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დამფუძნებლების, [[ასურელი მამები]]ს: [[იოანე ზედაზნელი]]ს, [[შიო მღვიმელი]]ს, ასევე, ათონელი მამების – [[გიორგი მთაწმიდელი|გიორგი]] და [[ექვთიმე მთაწმიდელი|ექვთიმე]] ათონელების, [[ილარიონ ქართველი]]ს და სხვათა ფრესკები.

მონასტერი მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე ფუნქციონირებდა. მეთვრამეტე საუკუნეში ერეკლე მეფემ ის ალავერდის სპილენძისა და ვერცხლის საბადოებზე სამუშაოდ ჩამოყვანილ ბერძნებს გადასცა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ტაძარი კვლავ მართლმადიდებლური დარჩა. სამონასტრო კომპლექსის ჩრდილოეთით, სოფლის შუაგულში, მცირე ბორცვზე დგას ნათალი ქვით ნაგები, წმიდა გიორგის სახელობის პატარა, დარბაზული ეკლესია, რომლის დასავლეთ ფასადზე 10-სტრიქონიანი ქართული ასომთავრული წარწერაა, საიდანაც ვიგებთ, რომ ის ივანე მხარგრძელის შვილის, ავაგ ათაბაგის საწირველოა, რომელიც მეცამეტე საუკუნის 50-იან ელბში აუგია პეტრე წინამძღვარს.
 
ამავე სოფელშია სამების ეკლესია – ორნავიანი ნაგებობა, რომელზეც მოსე კანდელაკის წარწერაა. ეს ეკლესიაც მეცამეტე საუკუნით თარიღდება. 
სამების ეკლესიის საკურთხეველი ქართული ჩუქურთმიანი ქვებითაა აგებული.  დღესდღეობით არც ერთი მათგანი არ ფუნქციონირებს.

== [[ქობაირის მონასტერი|ქობაირი]] ==
{{მთავარი|ქობაირის მონასტერი}}
მდებარეობს [[თუმანიანი (ქალაქი)|ქ. თუმანიანის]] მახლობლად, [[დებედა]]ს ხეობაში, მთის წვერზე. დაარსდა [[1171]] წელს, [[ტაშირ-ძორაგეტის სამეფო|ტაშირ-ძორაგეტის მეფის]], [[კვირიკე II (ტაშირ–ძორაგეტის მეფე)|კვირიკე II-ს]] (1048-1049 – 1089 წლები) ასულის, მარიამის მიერ. ორი საუკუნის შემდეგ, ძლიერი მიწისვძრის შედეგად მნიშვნელოვნად დაინგრა. ცნობილია თავისი უნიკალური ფრესკებით, რომელიც ქართული და ბიზანტიური ტრადიციისამებრ არიან შექმნილი. 

ტაძარი თამარ მეფის ამირსპასალარის, ზაქარია მხარგრძელის და მისი ოჯახის საძვალე მდებარეობს. აღსანიშნავია, რომ ქობაირის მონასტრის სიახლოვეს კიდევ სხვა დანგრეულ–განადგურებული ქართული ძეგლების ნაშთებიც მდებარეობს, რომლებიც მსურველი მნახევლებისთვის სრულიად მიუდგომელია. თავად მონასტერში ნგრევის პროცესები მიდის.

=== ეტიმოლოგია ===
ფუძე არის ქართული „ქვაბ“. ის ქვაბში, მღვიმის სიღრმეში მოთავსებული მონასტრის შთაბეჭდილებას ახდენს.&lt;ref&gt;* [http://tbiliselebi.ge/index.php?mas_id=10448&amp;rubr_id=1&amp;jurn_id=25 როგორ გადმოიწია საზღვარმა 400 მეტრით ჰუჯაბის ქართული ეკლესიის სომხეთის შემადგენლობაში მოსახვედრად, ინტერვიუ ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორ ბონდო არველაძესთან — ჟურნალი „თბილისელები“]&lt;/ref&gt;

== [[ჰნევანქი|ძელი ჭეშმარიტისა]] ==
{{მთავარი|ჰნევანქი}}
მდებარეობს სოფელ კურტანთან. სომხურად ჰნევანქ, ქართულად კი '''ძელი ჭეშმარიტისა''' ეწოდება. [[გიორგი ჩუბინაშვილი|გიორგი ჩუბინაშვილს]] ეს ტაძარი VII-XIX საუკუნეებით აქვს დათარიღებული. [[2011]] წლის ზაფხულში, ქართველ მკვლევართა ინფორმაციით, ჰნევანქში გაცხოველებული სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა. ქართული წარწერები ტაძრის გუმბათის ყელზეა, მაგრამ, ამას გარდა, იქ იყო შვიდი ქართული საფლავი ქართული ეპიტაფიით, თუმცა ისინი უკვე გამქრალია და აღარ არსებობს.'' 

ტაძარში შემორჩენილია ქართული წარწერა, რომელშიც იხსენიება [[მხარგრძელი|იოანე მხარგრძელი]], რომელიც XIII საუკუნეში ამ მხარის მმართველი იყო.

== [[ხუჯაბი]] ==
{{მთავარი|ხუჯაბი}}
საზღვრის საკითხი კამათის საგანია. სომხეთის სახელმწიფო საზღვარი 400 მეტრით განზრახაა გადმოწეული, რომ ეს ტაძარი სომხეთის ტერიტორიაზე მოხვედრილიყო. 
''&lt;ref name=&quot;თბილისელები&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s53.radikal.ru/i142/0812/60/56b448666f76.jpg |title=ხუჯაბის ტაძრის ფოტო |accessdate=2011-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305122033/http://s53.radikal.ru/i142/0812/60/56b448666f76.jpg |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt; 

ტაძარი XII საუკუნეშია აგებული. თავისი პროპორციებით, დეკორატიული მორთულობითა და სტილისტური ნიშნებით მიეკუთვნება მეთორმეტე-მეცამეტე საუკუნეების ხუროთმოძღვრული ძეგლების ჯგუფს: [[ბეთანია]]ს, [[თახე]]ს, [[ახტალის მონასტერი|ახტალას]]. ეკლესიის შიგნით შემორჩენილია ქართული ასომთავრული წარწერების ფრაგმენტები.

== [[კირანცის მონასტერი|კირანცი]] ==
{{მთავარი|კირანცის მონასტერი}}
მდებარეობს [[ტავუშის პროვინცია|ტავუშის რაიონში]], ისტორიული [[გაგი (პროვინცია)|გაგის]] ტერიტორიაზე, [[აღსთაფა (მდინარე)|აღსტევის]] ხეობაში, [[კირანცი|სოფელ კირანცის]] (ყოფ. გეთაშენი) მახლობლად. 

== [[აქორის ეკლესია]] ==
{{მთავარი|აქორის ეკლესია}}
მდებარეობს სოფელ აქორში. ქართული წარწერა არ გააჩნია, მაგრამ მისი ხუროთმოძღვრული შემკულობა ნათლად მეტყველებს იმაზე, რომ ის ქართული მართლმადიდებლური  ტაძარია.''&lt;ref name=&quot;თბილისელები&quot;/&gt; 

== [[სედვი]] ==
{{მთავარი|სედვი}}
მდებარეობს აქორის მახლობლად, სოფელ [[კაჭაჭკუტი|კაჭაჭკუტისკენ]] მიმავალ გზაზე. არქიტექტურული ნიშნების მიხედვით [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნეში]] უნდა იყოს აგებული.&lt;ref&gt;[http://maps.nekeri.net/caucasia/ka/სედვი-i/ სედვი I | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები]&lt;/ref&gt;

== [[თეჟარუიქი]] ==
{{მთავარი|თეჟარუიქი}}
[[ლეონ მელიქსეთ-ბეგი|ლეონ მელიქსეთ-ბეგს]] ეს ქართული მონასტერი XII-XIII საუკუნეების ძეგლად მიაჩნია.''&lt;ref name=&quot;თბილისელები&quot;&gt;{{Cite web|url=http://tbiliselebi.ge/index.php?mas_id=10448&amp;rubr_id=1&amp;jurn_id=25|title=ჟურნალი „თბილისელები“|date= |accessdate=2011-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s50.radikal.ru/i129/0812/50/dada895bf606.jpg |title=თეჟარუიქის ტაძრის ფოტო |accessdate=2011-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305113547/http://s50.radikal.ru/i129/0812/50/dada895bf606.jpg |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

== [[ოსკიპარი]] ==
[[ვახუშტი ბაგრატიონი|ვახუშტის]] რუკის მიხედვით მდებარეობს [[აღსტაფა|აღსტაფის]] ხეობაში. აგებულია XIV-XV საუკუნეებში. ფრესკებზე არის ქართული წარწერები.''&lt;ref name=&quot;თბილისელები&quot;/&gt; 

== [[შაჰნაზირი]] ==
{{მთავარი|შაჰნაზირი}}
შაჰნაზირსა და მის მიდამოებში დაცულია რამდენიმე ქართული ასომთავრული წარწერა: ეკლესიის სარკმელქვეშ არის ცხრასტრიქონიანი ქართული წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია ეკლესიის ამგები ოთხი ძმა ძნელაის-ძენი. წარწერა თარიღდება [[1135]] წლით. შაჰნაზირის ახლოს, გორაკზე არის ერთნავიანი, ნახევრად დანგრეული ეკლესია, სადაც ნანახია ნუსხა-ხუცურით შესრულებული ექვსსტრიქონიანი წარწერა.''&lt;ref name=&quot;თბილისელები&quot;/&gt; 

== [[ახპატის მონასტერი|ახპატი]] ==
ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით ახპატის ეკლესია არის ქართული, ისევე, როგორც სანაინი ეკლესია - ქართველ მეფეთა მიერ არის აშენებული: „...'''არს ახპატი და სანაინი მეფეთა ქართველთათა აღშენებულნი, ეკლესიანი გუმბათიანნი, კეთილნაშენნი, საეპისკოპოზო. გარგნა აწ სხენან სომეხნი'''“.

ახპატის მონასტერში შემონახულია ასევე ქართული წარწერები და ქართულ ენებზე შესრულებული ეპიტაფია. აღნიშნული წარწერები ფრესკების თანადროულია და XIII ს. თარიღდება. წარწერების კვალი ამჟამად ძნელად შეიმჩნევა. ახპატის მონასტერში ქართული წარწერების არსებობა ქალკედონური მრწამსის გავლენაზე მიუთითებს. მონასტრის ისტორიიდან ცნობილია, რომ  როდესაც დაემხო კვირიკიანთა სამეფო 1113 წელს, ამ დროს ქართველთა მეფემ, დავით IV აღმაშენებელმა, ორბელიანებისა და მხარგრძელების დახმარებით 1118 წელს ლორეს ტერიტორია გაათავისუფლა თურქ-სელჩუკებისაგან, დაუბრუნა საქართველოს მიტაცებული მხარე ლორე  და უბოძა ორბელიანებს. ახპატის ეკლესიის შესასვლელში არსებული წარწერის მიხედვით, დავით აღმაშენებელი მფარველობდა ახპატისა და აგრეთვე სანაინის მონასტრებს, შესწირა და დაუმტკიცა მათ ადგილ-მამულები. სავარაუდოდ, ამ პერიოდში უნდა შექმნილიყო ახპატის ფრესკები ქართული წარწერებით. ვახუშტი ბატონიშვილის (ბაგრატიონის) ცნობით, ახპატ-სანაინის ეპისკოპოსს ქართლის მეფე ამტკიცებდა. ახპატი დღესაც ფუნქციონირებს. 1996 წლიდან იგი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში.

== [[სანაჰინის მონასტერი|სანაინის მონასტერი (სანაჰინი)]] ==
როგორც ავღნიშნეთ ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით სანაინის (სანაჰინის) ეკლესია არის ქართველთა აშენებული. ახპატისა და სანაინის მონასტრების აღმავლობა უკავშირდება ქართველ მოღვაწეებს მხარგრძელთა დინასტიიდან. XI საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაწყებული თურქ-სელჩუკთა შემოსევებისა და მათი მმართველობის პერიოდში, ასევე ტაშირ-ძორაკეთის სამეფოს დაცემის შემდეგ სანაინის მონასტერი დაკნინდა. XII ს-ის 80-იან წლებში ეს ტერიტორია მხარგრძელების უბრუნდება. მხარგძელებმა განაახლეს მონასტერი, ააგეს სამრეკლო, ასევე სამეურნეო ნაგებობები. მათვე ამავე პერიოდში ააგეს სანაინის (სანაჰინის) თაღოვანი ხიდი.

მე -13 საუკუნის დასაწყისში მართლმადიდებელი გახდა ივანე მხარგრძელი (მსახურთა მმართველი, ათაბაგი, ამირსპასალარი, 1227).  ზაქარია მხარგრძელი და მამამისი სარგისი დაკრძალეს სანაინში მდებარე ოჯახის მონასტერში. ზაქარიას ვაჟი შანშე მართლმადიდებელი იყო (მხარგრძელთა ოჯახის ორი შტო იყო მართლმადიდებელი -გაგელი და თმოგველი). საქართველოს სამეფო კარზე ამაღლებისა და მართლმადიდებლობისადმი სრული გადასვლის შემდეგ, მართლმადიდებლური მონასტრები გახდნენ მხარგრძელთა ოჯახის მემკვიდრეობითი სამარხები: ახტალა – ივანე მხარძაძელის ოჯახი და შთამომავლები, ხოლო ქობერი – შანშე ზაქარიას ძე მხარგძელის ოჯახი.

== [[ოძუნის მონასტერი]] ==
ოძუნის მონასტერი (სურბ ნშანი) მე-6 საუკუნეში არის აშენებული და არქიტექტურულად ქართულ-ბიზანტიური გავლენის ძეგლია, რომელიც მდებარეობს ლორეს რეგიონში. ის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუშია გუმბათოვანი ბაზილიკების ტიპისა, რომელიც გავრცელებული იყო ადრეულ ქრისტიანულ საქართველოში. ლორე (ტაშირ-ძორაგეტი) ისტორიულად საქართველოს სამეფოს ნაწილი იყო, ამიტომაც ამ რეგიონში ქართული ხუროთმოძღვრული გავლენა ძალიან ძლიერია. მეცნიერთა ნაწილი მას ქართველი ხუროთმოძღვრების მიერ აშენებულად მიიჩნევს.

== [[ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია|ხონენცის ეკლესია (ჰონენცი)]] ==
ეს არის ულამაზესი ეკლესია ასეულზე მეტი ქართული წარწერით, მასში მრავალი ქართველი წმინდანის ფრესკაა, მათ შორის წმ.ნინოსი. ასევე სვეტიცხოველია გამოსახული.

ქართველ მეცნიერთა ნაწილი ფიქრობს, რომ მისი ქტიტორი ანუ საეკლესიო ნაგებობის მშენებელი იყო ვინმე მდიდარი ქართველი კაცი ტიგრან ხონელი (ხონენცი ნიშნავს ხონელს, როგორც მაგლალითად: მოვსეს ხორენაცი ნიშნავს მოსე ხორენელს.) საგულისხმოა რომ 1100-1200 წლებში ხონი (ჰონი) ქალაქი-კუთხე სომხეთში არ არსებობს, ხოლო იმერეთის ხონი კი მე-16 საუკუნეში საეკლესიო კათედრა იყო.

ნიკო მარმა ანისში ნახა ქალკედონიტური ხონენცის ეკლესია - ნახევრად ქართული, ნახევრად სომხური, ერთი სიტყვით ქალკედონურ-მართლმადიდებლური სახელობის ეკლესია, რომელიც გადაუკეთებიათ სომხებს 1215 წელს. ის მანამდე იყო ქართული ხუროთმოძღების შესანიშნავი ძეგლი იყო. 

== [https://www.ambioni.ge/xosavani ხოშავანის მონასტერი] ==
ხოშავანი შუა საუკუნეების ქართული მონასტერია, რომელიც ისტორიული სომხეთის ტერიტორიაზე (ამჟამად ვაიოც-ძორის პროვინცია) მდებარეობს. 

სახელწოდება „ხოშავანი“ ითარგმნება, როგორც „შეერთებული მონასტერი“, რადგან ერთ ტერიტორიაზე სამ დიდ ეკლესიას აერთიანებს.

როგორც ბარკუშატის წარწერებშია აღნიშნული და მარი ბროსეც ადასტურებს, ბარკუშატიდან გარნამდე ეკუთვნოდა ეროვნებით ქართველ ტარსაიჭ ორბელიანს. ამჟამად ეს საზღვარი მოქცეულია ზანგეზურსა და მეგრს შორის ტერიტორიაზე, სადაც მდინარე ბაზარ-ჩაი უერთდება მდინარე არაქსს.

შეერთებული მონასტრის ანუ ხოშავანის წარწერებში ჩამოთვლილია მონასტრის ქონება, რომელიც ტარსაიჭ ორბელიანმა შესწირა 1251 წელს. იქვე ყოფილა ტარსაიჭის წარწერა. ტარსაიჭი მოიხსენიება, როგორც ლიპარიტ დიდის შვილი და ძმა მისი სუმბატი – მეფედ, რომელიც გახლდათ პროვინციების მმართველი ბარკუშატიდან გარნამდე:“ჩვენი საზღვრები ვრცელდებოდა მდინარე არაქსამდე. ქრისტე ჩვენი იმედი”!

სუმბატს მეფედ იმიტომ მოიხსენიებენ, რომ ეს მამულები ჯერ მხარგრძელების მფლობელობაში იყო და შემდეგ ორბელიანების ხელში გადავიდა.

ტარსაიჭ ორბელიანი დაუმარცხებელი მებრძოლი ყოფილა. ტარსაიჭმა სახელი გაითქვა, იგი უყვარდათ და აფასებდნენ როგორც მონღოლთა, ისე ქართველი მეფეები. დავით V-ის ძემ, წმიდა დემეტრე თავდადებულმა განადიდა პირველვეზირობამდე (ათაბაგობამდე). უბოძა სამფლობელოდ ანისი და ყარსი თბილისამდე. აღსაზრდელად მიაბარა საკუთარი შვილები – დავითი და მანუელი”.

== [[სრვეღის მონასტერი]] ==
სრვეღის მონასტერი აგებულია XIII საუკუნეში. არის მოსაზრება, რომ კირანცთან ერთად იგი ქართული „ოქროს ხანის“ კულტურის ძეგლია. არქიტექტურული ნიშნებით XII-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება. იგი კირანცის სამონასტრო კომპლექსის მსგავსად ნაშენებია ტერაკოტის აგურით, რაც იშვიათობაა სომხეთში. 1152 წლის წარწერა ერთ-ერთ კედელზე, მოიხსენიებს ხუროთმოძღვარ სარგისსა და მშენებელ იოანე ქართველს.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://internet.ge/index.php?action=news&amp;category=home&amp;news=110369 საქართველოს საპატრიარქო სომხებისგან ხუთ ქართულ ეკლესიას ითხოვს // internet.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111123220308/http://www.internet.ge/index.php?action=news&amp;category=home&amp;news=110369 |date=2011-11-23 }}
* [http://pik.tv/ru/experts/story/16585-lori-poteriannaia-gruziia-v-armenii Лори - Потерянная Грузия в Армении // Канал ПИК]
* [https://netgazeti.ge/life/11291/ სადავო ეკლესიები საქართველოსა და სომხეთში // გაზეთი ბათუმელები] 
* [http://www.tbiliselebi.ge/index.php?mas_id=11054&amp;jurn_id=29&amp;rubr_id=7 რა მდგომარეობაშია სომხეთის ტერიტორიაზე არსებული ქართული სამონასტრო ნაგებობები, ინტერვიუ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ატრიბუცია-მონიტორინგის სამსახურის უფროსთან, ხელოვნებათმცოდნე გიორგი გაგოშიძესთან // ჟურნალი „თბილისელები“]
* [http://droni.ge/?m=1&amp;AID=2163 ორი პატრიარქის დასკვნა: სომხეთში ქართული ტაძრები საფრთხეშია // &quot;დრონი.ჯი&quot;]
* [http://novostink.ru/politics/24819-gruziya-trebuet-ot-armenii-5-monastyrey.html Грузия требует от Армении 5 монастырей // NovostiNK.ru]
=== ვიდეო ===
* [http://teoleo.ucoz.de/blog/kartuli_t'adzrebi_somkhetshi/2011-08-15-142 ქართული ტაძრები სომხეთში] (ვიდეო)

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში|*]]</text>
      <sha1>fqqq9jw0ixfm9062dc0cov5yhp92dg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაქსაძეები (ხულოს მუნიციპალიტეტი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187410</id>
    <revision>
      <id>5378571</id>
      <parentid>5375390</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26614-59</username>
        <id>182245</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5378571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5136" sha1="43wqlrsdik0eir8kq7wc1eaf5pcp4b2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = პაქსაძეები
|მშობლიური სახელი = 
|ქვეყანა = საქართველო
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა = 
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
 |lat_dir = N |lat_deg =41 |lat_min =38 |lat_sec =53
 |lon_dir = E |lon_deg =42 |lon_min =22 |lon_sec =10
 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
 |CoordScale = 
|ქვეყნის რუკის ზომა = 300
|ქვეყნის რუკა = 
|რეგიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის რუკა = 
|რაიონის რუკის ზომა = 300
|რეგიონის ტიპი = ავტონომიური რესპუბლიკა
|რეგიონი = აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
|რეგიონი ცხრილში = 
|შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = ხულოს მუნიციპალიტეტი
|თემი = დიოკნისი
|მმართველის ტიპი = 
|მმართველი = 
|დაარსების თარიღი = 
|პირველი ხსენება = 
|წინა სახელები = 
|სტატუსი-დან = 
|ფართობი = 
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 1100
|კლიმატი = 
|ოფიციალური ენა = 
|მოსახლეობა = 484&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/media/20679/2014-wlis-aRweris-ZiriTadi-Sedegebi.pdf |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=7 ნოემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;
|აღწერის წელი = 2014
|სიმჭიდროვე = 
|აგლომერაცია = 
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 100 %
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = 
|ეთნოქორონიმი = 
|დროის სარტყელი = +4
|DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995
|საფოსტო ინდექსი = 
|საავტომობილო კოდი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''პაქსაძეები''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], [[ხულოს მუნიციპალიტეტი|ხულოს მუნიციპალიტეტში]], [[დიოკნისი]]ს [[თემი|თემში]].&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot; /&gt; მდებარეობს [[მესხეთის ქედი]]ს სამხრეთ კალთაზე, [[მდინარე]] [[აჭარისწყალი|აჭარისწყლის]] მარჯვენა მხარეს, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 1100 მ სიმაღლეზე. [[დაბა]] [[ხულო]]დან დაშორებულია 7 [[კილომეტრი]]თ.

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 484 ადამიანი.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot;&gt;[[Commons:File:2002 Census of village population of Georgia.pdf|საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II]]&lt;/ref&gt; || 457 || 218 || 239
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; || {{ზრდა}} 484 || 322 || 162
|}

==ლიტერატურა==
{{ქსე|7|715}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ხულოს მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>43wqlrsdik0eir8kq7wc1eaf5pcp4b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ექიმი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192215</id>
    <revision>
      <id>5377915</id>
      <parentid>4435151</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="66gboqxmk2pxgnshuzls1if1pyh2s4b" xml:space="preserve">[[File:The Doctor Luke Fildes crop.jpg|right|250px]]

'''ექიმი''' — დასრულებული უმაღლესი სამედიცინო განათლების მქონე ადამიანი, რომლის საქმიანობა მოიცავს სამკურნალო და პროფილაქტიკურ ღონისძიებებს. ექიმი ვალდებულია დაიცვას საექიმო ეთიკა (იხ. [[დეონტოლოგია]]), შეინახოს საექიმო საიდუმლო, აღმოუჩინოს ავადმყოფს პირველადი დახმარება. 

==ექიმთა სწავლების სისტემა==
ექიმთა სწავლების სისტემბა სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარია. თუმცა, როგორც წესი, სტუდენტი ორი ან სამი წელი სწავლობს მედიცინას, მერე კი, ამდენივე ხნის განმავლობაში პაციენტებთან გადის პრაქტიკას.  ამის შემდეგ, იგი რამდენიმე წელს უთმობს მედიცინის იმ ვიწრო სფეროს შესწავლას, რომელშიც სურს, რომ დახელოვნდეს. 

არსებობს ექიმთა ორი ძირითადი ჯგუფი — ოჯახის ექიმი, ანუ ფართო პროფილის თერაპევტი და სპეციალისტი (პედიატრი, ქირურგი, გინეკოლოგი, რენტგენოლოგი, ნევროპათოლოგი, ფსიქიატრი, სტომატოლოგი, ოტოლარინგოლოგი, ფთიზიატრი, ონკოლოგი, ტრავმატოლოგი, ორთოპედი და სხვა). თუ ადამიანი ავად გახდა, ჯერ თერაპევთან მიდის, რომელიც სნეულების დიაგნოზ სვამს და წვყეტს თვითონ უმკურნალებს პაციენტს, თუ ვიწრო სპეციალისტთან გაგზავნის. ექიმი სპეციალისტები ჩვეულებრივ, საავადმუოფოში მუშაობენ. მათ მრავალ სფეროში შეუძლიათ დახელოვნება, მათ შორის — [[ქირურგია]]ში, [[პედიატრია]]ში (ბავშთა ექიმი), [[გერონტოლოგია]]ში (მოხუცთა ექიმი) და მრავალი სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის სფეროში.

==ისტორია==
ათასწლეულებია რაც ადამიანი მედიცინას სწავლობს. ძველმა ბერძენმა ექიმმა, ჰიპოკრატე კოსელმა, რომელიც 2400 წლის წინ ცხოვრობდა, დიდი გავლენა მოახდინა დასავლურ მედიცინაზე. 

დიდი ხანი არ არის, რაც ქალებს ექიმობის ნება დართეს.

==იხილეთ აგრეთვე==
[[ექიმის ფიცი]]

==ლიტერატურა==
* ''ოქსფორდის დიდი საბავშვო ენციკლოპედია, ქართული გამოცემა შევსებული და განახლებული 2011 წელს.''
{{ქსე|4|249-250}}

[[კატეგორია:მედიცინა]]
[[კატეგორია:პროფესიები]]</text>
      <sha1>66gboqxmk2pxgnshuzls1if1pyh2s4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>უნაგირასოკო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195575</id>
    <revision>
      <id>5377967</id>
      <parentid>4680222</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11292" sha1="lq3ztdkzmvp6bear9jrhfaa3fq35vkl" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =უნაგირასოკო
| სურათის ფაილი = Helvella lacunosa - Mustamörsky, Svart hattmurkla, Slate grey saddle C IMG 0362.JPG
| სურათის წარწერა = 
| სამეფო = სოკოები 
| განყოფილება = [[ჩანთიანი სოკოები]]
| კლასი =  [[პეზიზომიცეტები]]
| რიგი = [[პეზიზასნაირნი]]
| ოჯახი = [[ჰელველასებნი]]
| გვარი = [[ნაოჭა სოკოები]]
| სახეობა = '''უნაგირასოკო'''
| ლათ = ''Helvella lacunosa'' [[Afzel.]], 1783 : Fr., 1822
| ვიკისახეობები =
| commons =
| itis =
| ncbi =
}}
'''უნაგირასოკო''' ({{lang-la|''Helvella lacunosa''}}) — სოკოს სახეობა [[ჰელველასებრნი|ჰელველასებრთა]] [[ოჯახი (ბიოლოგია)|ოჯახი]]სა. მისი ქუდი უნაგირს წააგავს. აქედან მოდის სახელწოდებაც.
 
პირობითად საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ახალგაზრდა ეგზემპლარები წინასწარი გათუთქვის შემდეგ. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გავრცელების არეალი მოიცავს სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ალპურ და ზომიერ სარტყლებს. გვხვდება [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთი ამერიკის]] დასავლეთ ნაწილში, [[ევროპა]]ში, [[იაპონია]]სა და [[ჩინეთი|ჩინეთში]].

სოკო პირველად აღწერა შვედმა ბოტანიკოსმა [[ადამ აფსელიუსი|ადამ აფსელიუსმა]] [[1783]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite journal | first=Adam |last=Afzelius | title=Helvella lacunosa | journal =Kungl. Svenska Vetenskapsakademiens Handlingar | series= 2 | volume=4| page= 304 | year=1783|language=sv | url=https://biodiversitylibrary.org/page/46983497}}&lt;/ref&gt;

'''სამეცნიერო სინონიმები''';
* ''Helvella mitra'' var. ''mitra'' &lt;small&gt; [[L.]] (1763) &lt;/small&gt;
* ''Phallus brunneus'' &lt;small&gt; [[Batsch]] (1783) &lt;/small&gt;
* ''Helvella leucophaea'' &lt;small&gt; [[Pers.]] (1801) &lt;/small&gt;
* ''Helvella subcostata'' &lt;small&gt;[[Cooke]] (1876)&lt;/small&gt;
* ''Helvella costata'' &lt;small&gt; [[Berk.]] (1879) &lt;/small&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი — 2-8 სმ, შუაში ჩაზნექილია და უნაგირის ფორმა აქვს. კიდეები თავისუფალი ან ოდნავ შეზრდილი ფეხთან, ნაცრისფერი ან მურა-ნაცრისფერი. ხშირად ზედაპირი თითქმის მთლიანად შავია.

[[სოკოს ფეხი|ფეხის]] სიგრძე — 2-5 სმ, სისქე — 1-1,5 სმ, სიგრძივ დაღარული: შთაბეჭდილებას ტოვებს, თითქოს რამდენიმე მილი ერთად არის შედუღებულიო; ნაცრისფერი ან მოშავო.

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თხელი, მყიფე, მოთეთრო ან მონაცრისფრო. სუსტად გამოხატული სოკოს სუნითა და გემოთი.&lt;ref&gt;Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.&lt;/ref&gt;

[[სპორა|სპორები]] — ელიფსური, 15-17x10-12 [[მკმ]], გლუვზედაპირიანი, ჩანთები ცილინდრული, რომლის სიგრძეა 400 მკმ, სიგანე — 12-15 მკმ, მასში 8 სპორაა მოთავსებული.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
ფაილი:Helvella lacunosa I Sumava.jpg
ფაილი:2010-11-13 Helvella lacunosa crop.jpg
ფაილი:Helvella lacunosa 0600912.jpg
ფაილი:Helvella lacunosa (32841908545).jpg
ფაილი:2011-12-11 Helvella lacunosa Afzel 365354.jpg
ფაილი:Hevella lacunosa.jpg
ფაილი:Slate Grey Saddle - Helvella lacunosa (24671199118).jpg
ფაილი:Slate Grey Saddle - Helvella lacunosa (37825683274).jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელების არეალი მოიცავს სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ალპურ და ზომიერ სარტყლებს. გვხვდება [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთი ამერიკის]] დასავლეთ ნაწილში, [[ევროპა]]ში,&lt;ref name=&quot;arora86&quot;&gt;{{cite book |last=Arora |first=David|authorlink= |year=1986 |title=Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi |url=https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0 |edition=2nd |location=Berkeley |publisher=Ten Speed Press |isbn=0-89815-169-4| pages=[https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0/page/815 815]–16}}&lt;/ref&gt; [[იაპონია]]სა&lt;ref&gt;{{cite journal |last= Nagao H.|year=2002 |title=Fungal flora in Chiba Pref., central Japan (III) Ascomycetes: Plectomycetes and Discomycetes |journal=Journal of the Natural History Museum and Institute Chiba  |volume=5 |issue= |pages=111–32|language=Japanese}}&lt;/ref&gt; და [[ჩინეთი|ჩინეთში]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last= Zhuang WY. |year=2004|title=Preliminary survey of the Helvellaceae from Xinjiang, China |journal=Mycotaxon |volume=90 |issue=1 |pages=35–42}}&lt;/ref&gt; 

იზრდება ნიადაგზე ერთეულებად ან ჯგუფებად&lt;ref&gt;Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; [[ფიჭვი]]ს, [[მუხა|მუხისა]] და [[სოჭი]]ს [[ტყე]]ებში [[გაზაფხული]]დან [[შემოდგომა]]მდე. აღსანიშნავია, რომ უნაგირასოკო დაფიქსირებულია [[ზამთარი|ზამთარში]] [[კალიფორნია|კალიფორნიის შტატში]].&lt;ref name=&quot;arora86&quot;/&gt;

'''სეზონი''' — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:2011-04-19 Gyromitra fastigiata (Krombh.) Rehm 205086.jpg|''[[Gyromitra fastigiata]]''
ფაილი:Gyromitra infula 60271.jpg |''[[Gyromitra infula]]'' 
ფაილი:Herten 14.05.2017 Cabbage Leaf Helvella - Helvella acetabulum (34776409130).jpg|''[[Helvella acetabulum]]'' 
ფაილი:Helvella atra J. König 496785.jpg|''[[Helvella atra]]'' 
ფაილი:Helvella elastica Ć1.jpg|''[[Helvella elastica]]''
ფაილი:Helvella ephippium Lév 491894.jpg|''[[Helvella ephippium]]''
ფაილი:HelvellaSpadicea.jpg|''[[Helvella spadicea]]''
ფაილი:Leptopodia monachella.jpg|''[[Helvella atra monachella]]''
ფაილი:0 Helvella crispa - Havré (2).JPG|''[[Helvella crispa]]''
&lt;/gallery&gt;

==გამოყენება==
მეოთხე კატეგორიის პირობითად საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ახალგაზრდა ეგზემპლარები. მოხმარებამდე აუცილებელია 20-30 წუთის განმავლობაში ხარშვა, ნახარში წყალი კი უნდა გადაიღვაროს.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|37}}&lt;/ref&gt;

სოკო მცირე რაოდენობით შეიცავს ტოქსინ [[მონომეთილჰიდრაზინი|მონომეთილჰიდრაზინს]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Davis|first=R. Michael|url=https://www.worldcat.org/oclc/797915861|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=396|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; შვეიცარიაში ბოლო დროს ჩატარებულ კვლევაზე დაყრდნობით, უნაგირა სოკო, აგრეთვე მცირე რაოდენობით შეიცავს მომწამვლელ ნივთიერება [[გირომიტრინი|გირომიტრინს]]. აქედან გამომდინარე მისი უმად მიღება დაუშვებელია, თუმცა მასში შემავალი ეს ტოქსინი ადვილად იშლება თერმული დამუშავების შემდეგ.

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{Mycobank}}
*{{IndexFungorum}}
*[http://geofauna.ge/index.php?page=geo_nature_single&amp;id=1481 უნაგირასოკო] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918072651/http://geofauna.ge/index.php?page=geo_nature_single&amp;id=1481 |date=2021-09-18 }} — გეოფაუნა
*[http://fungi.biodiversity-georgia.net/helvella-lacunosa-fr უნაგირასოკო] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517032433/http://fungi.biodiversity-georgia.net/helvella-lacunosa-fr |date=2022-05-17 }} — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ჰელველასებრნი]]
[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>lq3ztdkzmvp6bear9jrhfaa3fq35vkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეგე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200555</id>
    <revision>
      <id>5378274</id>
      <parentid>4245807</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6611" sha1="dxx3ykd7prrn87jgqrdl7uc97atxag1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = კეგე
|მშობლიური სახელი   ={{lang-da|Køge}}
|ქვეყანა                  = დანია
|პანორამა = Køge - statue af Frederik 7. - Torvet.jpg
|პანორამის სიგანე =280
|წარწერა = [[ფრედერიკ VII]]-ის ძეგლი კეგეში
|დროშა                    = 
|გერბი                  = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკა2 =
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 
|წარწერა2=
  |lat_dir = N |lat_deg = 55|lat_min = 27|lat_sec =
  |lon_dir = E |lon_deg = 12|lon_min = 11|lon_sec =
  |CoordAddon             = type:city(138423)_region:SE
  |CoordScale             = 50000
|ქვეყნის რუკის ზომა     =300
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = რეგიონი
|რეგიონი                  = ზელანდიის რეგიონი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|დაარსების თარიღი      = 
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                = 
|ფართობი                 = 
|სიმაღლის ტიპი= ზღვის დონე{{!}} სიმაღლე ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა=
|მოსახლეობა              = 35 295
|აღწერის წელი           = 2012
|სიმჭიდროვე              = 
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა =
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +1
|DST                     = +2
|სატელეფონო კოდი          = 
|საფოსტო ინდექსი         = 
|საავტომობილო კოდი=
|საიტი                    = www.koege.dk/
|კატეგორია ვიკისაწყობში =Køge
}}
'''კეგე''' ({{lang-da|Køge}}) — ქალაქი და საზღვაო პორტი [[დანია]]ში, კუნძულ [[ზელანდია (კუნძული)|ზელანდია]]ზე, [[კოპენჰაგენი]]დან 39 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. წარმოადგენს კეგეს მუნიციპალიტეტის უმთავრეს ქალაქს. [[2012]] წლის მონაცემებით, ურბანულ არეალში 35 295 ადამიანი ცხოვრობს.&lt;ref&gt;[http://www.statistikbanken.dk/statbank5a/SelectVarVal/Define.asp?Maintable=BEF44&amp;PLanguage=1 BEF44: Population 1st January, by urban areas] database from Statistics Denmark&lt;/ref&gt; 

ბუნებრივმა ნავსადგომმა და სტრატეგიულმა მდებარეობამ კეგეს საბაზრო ქალაქად ჩამოყალიბებას შეუქყო ხელი. დღეისათვის, კარგადაა შემონახული ქალაქის ძველი ნაწილი, სადაც უამრავი ნახევრად ხის სახლია.

კეგე კოპანჰაგენის მეტროპოლიურ არეალშია მოქცეული და მას ტრამვაის სისტემით უკავშირდება. ქალაქის გავლით მიმდინარეობს ახალი სარკინიზგსო ხაზის მშენებლობა, რომელიც კოპენჰაგენსა და [[რინგსტედი|რინგსტედს]] დააგავშირებს, მშენებლობის დასრულება 2018 წლისთვისაა დაგეგმილი. შედეგად, კეგე დანიის სატრანსპორტო სისტემის კვანძად იქცევა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dr.dk/Regioner/Kbh/Nyheder/Koege/2010/05/18/180049.htm|title=Køge-borgmester henrykt over ny jernbane|publisher=Danmarks Radio|accessdate=2010-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100521065725/http://www.dr.dk/Regioner/Kbh/Nyheder/Koege/2010/05/18/180049.htm|archivedate=2010-05-21}} ('''დანიური''')&lt;/ref&gt; 

==ისტორია==
კეგე ოფიციალურად [[1288]] წელს დაარსდა, როდესაც ის საბაზრო ქალაქი გახდა, საეკლესიო ცენტრ ქალაქ [[როსკილე]]ს საპირისპიროდ. [[შუა საუკუნეები]]ს გვიანდელ პერიოდში კეგე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ქალაქი იყო.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[დანიის ქალაქების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.koegearkiv.dk/_da-DK/K%C3%B8ge/Samlingerne/Historiske%20Kort კეგეს ისტორიული რუკები]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დანიის ქალაქები]]</text>
      <sha1>dxx3ykd7prrn87jgqrdl7uc97atxag1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარულის მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218950</id>
    <revision>
      <id>5378227</id>
      <parentid>4786403</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="nic1t8cykhnl22wvebxeumdrjngoyhi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|მშობლიური სახელი = Karula vald
|ქართული სახელი = კარულის მუნიციპალიტეტი
|პანორამა = 
|დროშა = Flag of Karula Parish.svg
|გერბი = Karula valla vapp.gif
|ქვეყანა = ესტონეთი
|ჰიმნი =  
|სტატუსი = [[მუნიციპალიტეტი]]
|შედის = [[ვალგამაას მაზრა]]
|მოიცავს = 
|დედაქალაქი= 
|მსხვილი ქალაქი = 
|მსხვილი ქალაქები= 
|თარიღი = 
|მეთაური =
|მეთაური 2 = 
|მშპ =
|მშპ წელი= 
|მშპ ადგილი =
|მშპ ესმ = 
|ენა =
|ენები =
|მოსახლეობა =1 101
|აღწერის წელი =2006
|ადგილი მოსახლეობით =
|ეროვნული შემადგენლობა =
|სიმჭიდროვე =4.5
|აღმსარებლობა =
|ფართობი =230
|ადგილი ფართობით =
|ფართობის პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღლე =
|საშუალო სიმაღლე =
|მინიმალური სიმაღლე =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Eesti karula vald.png
|დროისსარტყელი= (UTC+2)
|აბრევიატურა = 
|ISO = 
|FIPS= 
|სატელეფონო კოდი = 
|საფოსტო ინდექსები = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|საავტომობილო სანომრე ნიშნები = 
|საიტი =
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|პარამეტრი1 = 
|შენიშვნა =
}}
'''კარულის მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-et|Karula vald}}) — ყოფილი სასოფლო მუნიციპალიტეტი [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ვალგამაას მაზრა|ვალგამაას მაზრაში]].

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ესტონეთის მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.karularahvuspark.ee/ კარულის ეროვნული პარკი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080701111808/http://www.karularahvuspark.ee/ |date=2008-07-01 }} {{et icon}} და {{en icon}}
* [http://www.mois.ee/deutsch/voru/karula.shtml კარულა]
* [https://karula.kovtp.ee/et/uldinfo ოფიციალური საიტი]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} {{et icon}}


[[კატეგორია:ესტონეთის ყოფილი მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>nic1t8cykhnl22wvebxeumdrjngoyhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკო-კეი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236320</id>
    <revision>
      <id>5378574</id>
      <parentid>4887513</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6636" sha1="7gh551rws8evvazdrrq568u8vhnug2a" xml:space="preserve">{{coord|25|49|N|77|56|W|region:BS_type:isle|display=title}}
{{პოზრუკა|ბაჰამის კუნძულები|width=250|float=right
|lat_deg=25|lat_min=49|lat_sec=|lat_dir=N
|lon_deg=077|lon_min=56|lon_sec=|lon_dir=W
|caption=კოკო-კეის მდებარეობა [[ბაჰამის კუნძულები]]ს შემადგენლობაში
}}
[[Image:CocoCaySign.JPG|thumb|250px|right|კოკო-კეი]]
'''კოკო-კეი''' ან '''ლიტლ-სტირაპის კეი''' ({{lang-en|''Little Stirrup Cay''}}) — მომცრო კუნძული [[ბერის კუნძულები]]ს შემადგენლობაში, [[ბაჰამის კუნძულები]]ს დედაქალაქ [[ნასაუ (ბაჰამის კუნძულები)|ნასაუდან]] 55 მილით ჩრდილოეთით.&lt;ref name=&quot;wp&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/19/AR2007011900550.html|title=Coco Cay|date= January 21, 2007|publisher=Washington Post|pages=P10|accessdate=2009-01-17}}&lt;/ref&gt; აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კუნძულის სიგრძე დაახლოებით ერთი კილომეტრია, ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისკენ კი 183 მეტრი. აღმოსავლეთი ნაწილი რეკრეაციული აქტივობის ცენტრია და იშლება [[მარჯნის რიფი|მარჯნის]] აუზში, სადაც ბინადრობენ [[ლამანტინისებრნი]], [[სკაროსები]], ადვილად შესამჩნევია მრავალი სახეობის თევზი. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს მომცრო უბე, სადაც შესაძლებელია დიდი გემების თანმხლები მცირე გემების მიღება. მთლიან კუნძულს კვეთს ბუნებრივი ბილიკები. 

კუნძული იჯარით აიღო უმსხვილესმა საკრუიზო კომპანია [[Royal Caribbean Cruises Ltd]]-მა&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&amp;s_site=miami&amp;p_multi=MH&amp;p_theme=realcities&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EB365754071BD3F&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM|title=CRUISE LINER CATCHES FIRE, INJURING 18|date=July 31, 1986|publisher=Miami Herald|accessdate=2009-01-17}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; და სწორედ ამ კომპანიამ უწოდა ამჟამინდელი სახელი — კოკო-კეი.&lt;ref name=&quot;herald&quot;&gt;{{cite news|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&amp;s_site=miami&amp;p_multi=MH&amp;p_theme=realcities&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EB4D980A999A4D0&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM|title=CRUISING CAYS PRIVATE ISLES GIVE VISITORS A BEACH OF THEIR OWN|date=February 8, 1998|publisher=Miami Herald|accessdate=2009-01-17}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Royal Caribbean-ი ერთ-ერთი პირველი საკრუიზო კომპანია გახდა, რომელმაც ექსკლუზიური სარგებლობის უფლებით კუნძული იქირავა. ამ უკანასკნელისა და სხვა ცნობილი საკრუიზო კომპანიის გემები ხშირად უშვებენ ღუზას კუნძულის სიახლოვეს, ხმელეთზე კი ხალხი თანმხლებ მომცრო გემებს გადაჰყავს. სტუმრებისათვის შესაძლებელ საქმიანობებს შორისაა ცურვა, წყალქვეშ ცურვა, კაიკინგი, კატერზე გამობმული პარაშუტით ფრენა, [[დაივინგი]], სკუტერით ტალღებზე სრიალი. 

ლიტლ-სტირაპის კუნძული წარმოადგენს [[გრიტ-სტირაპის კუნძული]]ს დანამატს, რომელიც თავის მხრივ კომპანია [[Norwegian Cruise Line]]-ის კუთვნილებაშია.

==გალერეა==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:CocoCayBeach.JPG|კუნძულის პლაჟი
ფაილი:CocoCayShops.JPG|
ფაილი:CocoCayTender.JPG|მცირე გემი, რომელსაც კუნძლზე დიდი გემიდან მგზავრები შეჰყავს
&lt;/gallery&gt;
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commonscat|Little Stirrup Cay}}
*[http://marinas.com/view/overview/544 Aerial photos of Little Stirrup Cay]
*[http://www.blue-n-gold.com/halfdan/bahamas.htm A former caretaker writes about life on the island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309041631/http://www.blue-n-gold.com/halfdan/bahamas.htm |date=2013-03-09 }}
*[http://www.bahamas.com/bahamas/island/templrgstandard.aspx?sectionid=74032&amp;level=2 About the Stirrup cays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060426171300/http://www.bahamas.com/bahamas/island/templrgstandard.aspx?sectionid=74032&amp;level=2 |date=2006-04-26 }}
*[http://www.flickr.com/photos/tags/cococay/interesting/ Images tagged with &quot;Coco Cay&quot; at Flickr]
*[http://www.cococay.info/ Cococay.info - Bahamas Island]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბაჰამის კუნძულები]]
[[კატეგორია:Royal Caribbean Cruises]]
[[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>7gh551rws8evvazdrrq568u8vhnug2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თხზული დამწერლობა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238168</id>
    <revision>
      <id>5378022</id>
      <parentid>3377362</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5378022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8518" sha1="qdddtwq0qaysz2dm18oc1k81gno4wmn" xml:space="preserve">[[ფაილი:Garejawriting.jpg|დავითგარეჯის თხზული ლაპიდარული წარწერა|250პქ|მინიატიურა]]
[[ფაილი:Mokvis saxareba - Mates saxareba.png|მინიატიურა|250პქ|ასომთავრული თხზული დამწერლობის ნიმუში, მათეს სახარების სათაური მოქვის ოთხთავიდან: „ს[ა]ხ[ა]რ[ე]ბ[ა]ჲ ჻ მ[ა]თეს ჻ თ[ა]ვი&lt;ref&gt;წარწერა არაა მოქვის ოთხთავის შესაბამისი წარწერის იდენტური, წარმოადგენს მის ასლს კალიგრაფ დავით მაისურაძის მიერ.&lt;/ref&gt;]]
'''თხზული დამწერლობა''', აგრეთვე ცნობილი, როგორც '''დაქსელილი''' ან '''ხვეული''' დამწერლობა, არის [[ქართული დამწერლობა|ქართული]] [[ასომთავრული]] და [[მხედრული]] დამწერლობების დეკორატიული, კალიგრაფიული ნაირსახეობა, რომელშიც ასოები ერთმანეთშია გადახლართული და ჩაწნული. დროის შესაბამისი ცვლილებების, მხატვრული შესრულების, ინდივიდუალური ხელისა და გამოსახვის საშუალებების სხვადასხვაობის მიუხედავად, თხზული დამწერლობისთვის ყოველ დროში დამახასიათებელია ფორმების თანაგვარი პრინციპები და მხატვრული მიდგომა. კერძოდ, ქართულ კალიგრაფიულ ხელოვნებაში გამოიყენებოდა თხზულად წერის სამი ტიპი:

* ჩაწნული ([[ლათინური ენა|ლათინურად]] litterae implexae), როდესაც გვერდიგვერდ მდგომი წინა და მომდევნო ასოები ერთმანეთშია გადახლართულ-გადაწნული;
* შეწიაღებული ([[ლათინური ენა|ლათინურად]] litterae incertae), როდესაც მომდევნო ასო მთლიანად წინ მდგომის წიაღშია ჩაწერილი;
* აგოდლებული, ანუ აღზევებული ([[ლათინური ენა|ლათინურად]] litterae coimnatae), როდესაც მომდევნო ასო წინ მდგომზე იმგვარადაა გადაბმული, რომ მის ზევით თავსდება&lt;ref&gt;ივ. ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათამცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია: თხზულებები, ტ. IX, თბილისი, 1996, 130-131&lt;/ref&gt;.

&lt;center&gt;[[ფაილი:Ligatura-ars.jpg|50px]] → [[ფაილი:Ligatura-ars2.jpg|70px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; [[ფაილი:Ligatura-da.jpg|40px]] → [[ფაილი:Ligatura-da2.jpg|65px]]&lt;ref&gt;ფრაგმენტები დავით გარეჯის მონასტრის კარზე არსებული ასომთავრული წარწერიდან.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;თხზულად წერის ორი სახეობა: გვერდით მდგომი ასოები ერთმანეთზეა გადახლართული ან მომდევნო ასო წინა ასოს წიაღშია ჩაწერილი.&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;

თხზული დამწერლობა გამოიყენებოდა ხელნაწერი წიგნის ან საბუთის ტექსტის დასაწყისში, თავებისა და აბზაცების დასაწყისი სიტყვების პირველი ასოებისთვის, აგრეთვე მონოგრამებსა და საბუთის მტკიცებულებით ნაწილში ხელრთვა-დამტკიცების სახით. კალიგრაფიის ეს სახეობა ქართულ ხელნაწერებსა და საბუთებში დეკორატიული დატვირთვით გამოიყენებოდა, აფორმებდა ხელნაწერს და ერთგვარი თავსართი ან ბოლოსართი იყო. ძირითადად გვხვდება [[XV საუკუნე]]ში, აგრეთვე მოგვიანებით, [[XVII საუკუნე|XVII]]-[[XVIII საუკუნე]]ებში.

წინა საუკუნეებში ხელოვნების სხვადასხვა დარგში – ხელნაწერებსა და ბეჭდურ წიგნებში, ეპიგრაფიკაში, ნაქარგობაში, ჭედურობაში – გამოყენებული თხზული დამწერლობა [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნისთვის]] მივიწყებულ იქნა. ქართული კალიგრაფიული ხელოვნების ამ სახეობის აღდგენა ორბელიანთა ოჯახს. კერძოდ, დეკორატიული დამწერლობის ეს სახე [[ნიკოლოზ თბილელი|ნიკოლოზ თბილელსა]] და მის მოწაფეებს აღუდგენიათ. თავად [[ნიკოლოზ თბილელი]] წერს, რომ თხზულ დამწერლობას „მის ჟამისა მეფენი და შემდგომნი მოწლედ ჰყვარობდნენ“. [[1728]] წელს მან შექმნა [[ასომთავრული]]სა და [[მხედრული]] თხზულ-დაქსელილი დამწერლობის ასოთა ნიმუშები, რომლებიც მოცემულია S-303 ხელნაწერში ([[ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი]])&lt;ref&gt;ნიკოლოზ ორბელიანი, კალიგრაფიული წერის ნიმუშები, 1728 წ., ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, S-303&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა. ყოფილი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების (S) კოლექციისა, ტ. I, თბილისი, 1959, გვ. 355-356&lt;/ref&gt;.

== ლიტერატურა ==
* დარეჯან კლიაშვილი, ქართული მოხატული საბუთები, წიგნში: მოხატული ისტორიული დოკუმენტები, თბილისი, 2011, გვ. 27

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ასომთავრული]]</text>
      <sha1>qdddtwq0qaysz2dm18oc1k81gno4wmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიდურყვავილოვანი დამწერლობა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238387</id>
    <revision>
      <id>5378031</id>
      <parentid>4400924</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26592-68</username>
        <id>182204</id>
      </contributor>
      <origin>5378031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6359" sha1="it2gju2m8vmejudsroh950neckmfmaj" xml:space="preserve">[[ფაილი:Inscription of Nikortsminda.jpg|[[ნიკორწმინდის ტაძარი|ნიკორწმინდის]] აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახული მეორედ მოსვლის კომპოზიციის ფრაგმენტი და მისი განმარტებითი კიდურყვავილოვანი წარწერა|350პქ|მინიატიურა]]
'''კიდურყვავილოვანი დამწერლობა''' — [[ქართული დამწერლობა|ქართული]] [[ასომთავრული]]ს ერთ-ერთი დეკორატიული სახეობა. კიდურყვავილოვანი დამწერლობის ასოთა კიდურებში, აგრეთვე ზოგჯერ ასოს ტანის სხვა ადგილას, ქარაგმის ხაზის ბოლოებში გამოყვანილია ფოთლის ფორმის ნიშნები. ძირითადად [[XI საუკუნე]]ში იყო გავრცელებული, თუმცა ამ კალიგრაფიული სახეობით შესრულებული ასომთავრული ლაპიდარული, ჭედური და ფრესკული წარწერები შედარებით გვიანაც გვხვდება. კიდურყვავილოვანი დამწერლობა ფართოდ გამოიყენებოდა ხელნაწერებშიც, უპირველესად – საზედაო ასოების სახით. ტერმინი „კიდურყვავილოვანი“ ასომთავრულის ამ სახეობისთვის პირველად [[ივანე ჯავახიშვილი|ივანე ჯავახიშვილმა]] გამოიყენა. 

კიდურყვავილოვანი დამწერლობით შესრულებული ლაპიდარული წარწერებია, მაგალითად, ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის წარწერა ზედა ვარძიის ღვთისმშობლის ეკლესიის სამხრეთი კარის ბალავრის ქვაზე, [[ნიკორწმინდის ტაძარი|ნიკორწმინდის]] აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახული მეორედ მოსვლის კომპოზიციის განმარტებითი წარწერა და სხვა.

კიდურყვავილოვანი დამწერლობა განსაკუთრებით გავრცელებული იყო ჭედურ წარწერებში. აქ ამგვარ ნაწერს, გარდა ფუნქციური დანიშნულებისა, დეკორატიული ფუნქციაც ჰქონდა და მოჭედილობის გაფორმება იყო. ამისი მაგალითებია [[ჯუმათი]]ს [[წმინდა გიორგი]]ს ხატის განმარტებითი და ქტიტორული წარწერები, ნიკიფარის ([[სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე|ზემო სვანეთი]]) წმინდა გიორგის ხატის განმარტებითი წარწერა, [[ხიდისთავი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)|ხიდისთავის]] წმინდა გიორგის ხატის წარწერა, ლაკლაკისძეთა ხატის განმარტებითი და ქტიტორული წარწერები [[ზარზმა|ზარზმიდან]] და სხვა.

კიდურყვავილოვანი დამწერლობის ფრესკული ძეგლები, რომლებიც [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნით]] თარიღდება, [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 30-იან წლებში, ფრედერიკ დიუბუას ცნობით, ჯერ კიდევ შემორჩენილი იყო [[გეგუთის სასახლე|გეგუთის სასახლის]] მოხატულობის ფრაგმენტებში. ასომთავრულის ამ კალიგრაფიული სახეობითაა შესრულებული ზოგიერთი წარწერა [[ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი|ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში დაცულ]] A-87, H-1667 და სხვა ხელნაწერებში.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[კიდურწაისრული დამწერლობა]]
* [[კიდურწერტილოვანი დამწერლობა]]

== ლიტერატურა ==
* ვ. სილოგავა, ენციკლოპედია ქართული ენა, თბილისი, 2008, გვ. 269-270
* ივ. ჯავახისვილი, ქართული დამწერლობათმცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბილისი, 1949
* ც. გაბაშვილი, ზედა ვარძია, თბილისი, 1985

[[კატეგორია:ასომთავრული]]</text>
      <sha1>it2gju2m8vmejudsroh950neckmfmaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კახაბერ გოგიჩაიშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254602</id>
    <revision>
      <id>5378269</id>
      <parentid>4908321</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20399" sha1="tcheodnl4erg64anz0y5jqncitd0fbd" xml:space="preserve">{{მმ*|გოგიჩაიშვილი}}
{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|მოთამაშის სახელი = კახაბერ გოგიჩაიშვილი
|სურათი = კახაბერ გოგიჩაიშვილი.jpg
|სურათის ზომა =
|წარწერა = 
|სრული სახელი = კახაბერ გოგიჩაიშვილი
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1968|10|31}}
|დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]]
|სიმაღლე = 176 [[სანტიმეტრი|სმ]]
|პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]],&lt;br /&gt;[[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]
|მიმდინარე კლუბი = 
|ახალგაზრდული წელი1 = 1986–1987
|ახალგაზრდული კლუბი1 = [[შევარდენი-1906 თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|შევარდენი თბილისი]]
|წელი1 = 1988–1991
|წელი2 = 1991–1992 	
|წელი3 = 1992–1994
|წელი4 = 1994–1995
|წელი5 = 1995–1997
|წელი6 = 1998
|წელი7 = 1998
|წელი8 = 1998–1999
|წელი9 = 1999–2002
|წელი10 = 2002–2003
|კლუბი1 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]]
|კლუბი2 = [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|გურია]]
|კლუბი3 = [[შევარდენი-1906 თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|შევარდენი-1906]]
|კლუბი4 = [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|სამტრედია]]
|კლუბი5 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]]
|კლუბი6 = [[ჰაპოელი აშკელონი (საფეხბურთო კლუბი)|ჰაპოელი]]
|კლუბი7 = [[ლოკომოტივი ნიჟნი-ნოვგოროდი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი ნ-ნ.]]
|კლუბი8 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]]
|კლუბი9 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]]
|კლუბი10 = [[მერანი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|მერანი-ოლიმპი]]
|მატჩი1 = 90
|მატჩი2 = 26
|მატჩი3 = 59
|მატჩი4 = 28
|მატჩი5 = 49
|მატჩი6 = 12
|მატჩი7 = 4
|მატჩი8 = 6
|მატჩი9 = 71
|მატჩი10 = 7
|გოლი1 = 14
|გოლი2 = 3
|გოლი3 = 25
|გოლი4 = 11
|გოლი5 = 24
|გოლი6 = 1
|გოლი7 = 0
|გოლი8 = 1
|გოლი9 = 11
|გოლი10 = 0
|სულ მატჩი = 352
|სულ გოლი = 89
|ეროვნული წელი1 = 1992–2000
|ეროვნული ნაკრები1 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]
|ეროვნული მატჩი1 = 27
|ეროვნული გოლი1 = 1
|გაწვრთნის წელი1 = 2012–2013
|გაწვრთნის წელი2 = 2013–2014
|გაწვრთნის წელი3 = 2014–2015
|გაწვრთნილი კლუბი1 = [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|ზესტაფონი]] (ასისტენტი)
|გაწვრთნილი კლუბი2 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] (დუბლები)
|გაწვრთნილი კლუბი3 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|გაწვრთნის წელი4 = 2015
|გაწვრთნილი კლუბი4 = [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|გურია ლანჩხუთი]]
|გაწვრთნის წელი5 = 2015–2016
|გაწვრთნილი კლუბი5 = [[ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალი]] (დუბლები)
|გაწვრთნის წელი6 = 2016–2017
|გაწვრთნილი კლუბი6 = [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე ტყიბული]] 
|გაწვრთნის წელი7 = 2017–2018
|გაწვრთნილი კლუბი7 = [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|მარკ სტარსი]] 
|გაწვრთნის წელი8 = 2019–2021
|გაწვრთნილი კლუბი8 = [[ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ზუგდიდი]]
|გაწვრთნის წელი9 = 2022
|გაწვრთნილი კლუბი9 = [[გარეჯი საგარეჯო (საფეხბურთო კლუბი)|გარეჯი საგარეჯო]]
|მედლის თარგები = 
}}
'''კახაბერ (კახი) გოგიჩაიშვილი''' (დ. [[31 ოქტომბერი]], [[1968]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]] და [[ფეხბურთი]]ს მწვრთნელი. თამაშობდა [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველისა]] და [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელის]] პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1989).
 
== კარიერა ==
=== საკლუბო ===
საკლუბო დონეზე თამაშობდა ქართულ კლუბებში: [[თბილისი|თბილისის]] [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„დინამო“]], [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„ლოკომოტივი“]], [[მერანი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„მერანი“]] და [[შევარდენი-1906 თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„შევარდენი-1906“-ში]], ასევე გამოდიოდა [[სამტრედია (საფეხბურთო კლუბი)|„სამტრედიაში“]]. ნათამაშები აქვს ორ უცხოურ კლუბში, [[აშკელონი|აშკელონის]] [[ჰაპოელი აშკელონი (საფეხბურთო კლუბი)|„ჰაპოელში“]] და [[ნიჟნი-ნოვგოროდი]]ს [[ლოკომოტივი ნიჟნი-ნოვგოროდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ლოკომოტივში“]]. 

[[1989]] წლის [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბერს]] თბილისის „დინამო“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში ნათამაშები 1424 მატჩიდან უკანასკნელს, 1424-ე შეხვედრას ატარებდა, თბილისელები საბჭოთა კავშირის პირველობას იმ გუნდთან თამაშით დაემშვიდობნენ, რომელთან პაექრობითაც დაიწყეს ჩემპიონატში მონაწილეობა — [[დინამო კიევი (საფეხბურთო კლუბი)|კიევის „დინამოსთან“]], [[უკრაინა|უკრაინის]] დედაქალაქში ჩატარებული შეხვედრა, ისევე როგორც [[1936]] წლის [[7 სექტემბერი|7 სექტემბერს]], ფრედ 2–2 დასრულდა. დინამოელთაგან გოლები კახი გოგიჩაიშვილმა (პენალტით) და [[თემურ ქეცბაია|თემურ ქეცბაიამ]] გაიტანეს.

=== სანაკრებო ===
[[1992]]–[[2000]] წლებში [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეროვნულ ნაკრებში]] ჩატარებული აქვს 27 მატჩი. გაიტანა 1 გოლი [[1992]] წელს, თერთმეტმეტრიანი [[აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|აზერბაიჯანის]] წინააღმდეგ. შეხვედრა საქართველომ 6–3 მოიგო (ეს იყო აზერბაიჯანის პირველი საერთაშორისო მატჩი).

=== სამწვრთნელო ===
პროფესიონალური კარიერის დასრულების შემდეგ სამწვრთნელო სამუშაოზეა. 2013–14 წლების სეზონში წვრთნიდა „დინამოს“ დუბლშემადგენლობას, რომელთან ერთადაც 2014 წლის ივლისში შეძლო პრესტიჟული ახალგაზრდული ტურნირის, „რურის თასის“ მოგება, ნახევარფინალში [[მენხენგლადბახი|მენხენგლადბახის]] [[ბორუსია მენხენგლადბახი (საფეხბურთო კლუბი)|„ბორუსიას“]] შემდეგ, გუნდმა ფინალში თურქული [[გალათასარაი (საფეხბურთო კლუბი)|„გალათასარაი“]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;[http://fcdinamo.ge/ge/news?n=2933&amp;i= დინამო რურის თასის მფლობელია], „დინამოს“ ოფიციალური საიტი, 27 ივლისი, 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://fcdinamo.ge/ge/news?n=2934&amp;i= გამარჯვებულები თბილისში დაბრუნდნენ], „დინამოს“ ოფიციალური საიტი, 28 ივლისი, 2014.&lt;/ref&gt; სარეზერვო გუნდში წარმატების შემდეგ მალევე დაინიშნა „დინამოს“ მთავარი გუნდის მწვრთნელად.&lt;ref&gt;[http://fcdinamo.ge/ge/news?n=2937 კახი გოგიჩაიშვილი დინამოს მთავარი მწვრთნელია], „დინამოს“ ოფიციალური საიტი, 30 ივლისი, 2014.&lt;/ref&gt; მას შემდეგ რაც ევროტურირებზე ცუდად გამოსვლის შემდეგ [[მიხალ ბილეკი]] და მასთან ერთად 10 ფეხბურთელი გუნდიდან წავიდა, გოგიჩაიშვილს დაევალა გუნდის გაახალგაზრდავება, რასაც თავი წარმატებით გაართვა და ზამთრის შესვენებაზე გუნდი უმაღლეს ლიგაში დაკავებული პირველი ადგილით გავიდა. 2014 წლის 11 დეკემბერს „დინამომ“ მისი ხელმძღვანელობით შეძლო [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის]] მოპოვება.&lt;ref&gt;[http://www.fcdinamo.ge/ge/news/?n=3274 დინამომ სუპერთასი მოიგო], „დინამოს“ ოფიციალური საიტი, 11 დეკემბერი, 2014.&lt;/ref&gt; 2015 წლის მაისში, 2014–15 წლების სეზონის ბოლო მატჩამდე, მისი ადგილი [[გია გეგუჩაძე|გია გეგუჩაძემ]] დაიკავა, მიუხედავად იმისა, რომ თასის ფინალი „დინამომ“ ახალი მწვრთნელის მეთაურობით მიიღო, კახა გოგიჩაიშვილს და მის სამწვრთნელო შტაბს სათასო მედლები მაინც გადაეცათ.

== მიღწევები ==
=== მოთამაშის ===
* [[უმაღლესი ლიგა]] ჩემპიონი (5): [[უმაღლესი ლიგა 1990|1990]], [[უმაღლესი ლიგა 1991|1991]], [[უმაღლესი ლიგა 1995-1996|1995/1996]], [[უმაღლესი ლიგა 1996-1997|1996/1997]] [[უმაღლესი ლიგა 1998-1999|1998/1999]]
* [[უმაღლესი ლიგა]] მეორე ადგილი (4): [[უმაღლესი ლიგა 1992-1993|1992/1993]], [[უმაღლესი ლიგა 1994-1995|1994/1995]], [[უმაღლესი ლიგა 2000-2001|2000/2001]], [[უმაღლესი ლიგა 2001-2002|2001/2002]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის]] გამარჯვებული (4): [[საქართველოს თასი 1995-96|1995/1996]], [[საქართველოს თასი 1996-97|1996/1997]], [[საქართველოს თასი 1999-2000|1999/2000]], [[საქართველოს თასი 2001-02|2001/2002]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის]] ფინალისტი (1): [[საქართველოს თასი 2000-01|2000/2001]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის]] გამარჯვებული (2): 1996/1997, 1997/1998

=== მწვრთნელის ===
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის]] გამარჯვებული (1): 2014/2015

==ლიტერატურა==
* {{წიგნი
 |ავტორი =	ქურდობაძე, ალექსანდრე 
 |სათაური = ფეხბურთი : ენციკლოპედია
 |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/410953/1/Fexburti_1996.pdf
 |ადგილი = თბ.
 |გამომცემლობა = „ჯისიაი“
 |წელი = 1996
 |გვერდები = 35
 |გვერდნი = 280
 |ref = ქურდობაძე, ა.
}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{FIFA player|155306}}
* [http://int.soccerway.com/players/kakha-gogichaishvili/225489/ პროფილი Soccerway-ზე]  {{en icon}}
* [http://www.transfermarkt.co.uk/en/kakha-gogichaishvili/aufeinenblick/trainer_27879.html პროფილი Transfermarkt-ზე]  {{en icon}}
* [http://www.national-football-teams.com/player/14265/Kakhaber_Gogichaishvili.html პროფილი National-football-teams.com-ზე]  {{en icon}}
* [http://fcdinamo.ge/ge/team/coaches?i=124 პროფილი დინამოს ოფიციალურ საიტზე]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}  {{ka icon}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია}}

{{დინამო თბილისის მწვრთნელები}}

{{DEFAULTSORT:გოგიჩაიშვილი, კახაბერ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1968]]
[[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:თბილისის შევარდენის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:აშკელონის ჰაპოელის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ნიჟნი ნოვგოროდის ლოკომოტივის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:თბილისის მერანის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]]
[[კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:გოგიჩაიშვილები|კახაბერ]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>tcheodnl4erg64anz0y5jqncitd0fbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეილე-ნერეი-ბეუშნიცის ეროვნული პარკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264524</id>
    <revision>
      <id>5378281</id>
      <parentid>4849610</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="8td76li9pm9vbzr8jzbe842v51tzqgs" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დაცული ტერიტორია
| სახელი = კეილე-ნერეი-ბეუშნიცის ეროვნული პარკი
| მშობლიური სახელი = Parcul Național Cheile Nerei - Beușnița
| IUCN-ის კატეგორია = II
| სურათი = Cascada Beusnita.jpg
| წარწერა = კეილე-ნერეი-ბეუშნიცის ეროვნული პარკი
| მდებარეობა = [[კარაშ-სევერინის ჟუდეცი|კარაშ-სევერინი]] 
| ქვეყანა = {{დროშა|რუმინეთი}}
| უახლოესი ქალაქი = 
|კოორდინატები=  {{coord|44|5|30|N|21|48|07|E|}}
| ფართობი = 362 კმ²
| დაარსდა = [[2000]] 
| სტუმრების რაოდენობა =  
| სტუმრების წელი =  
| მმართველი ორგანო = 
| მსოფლიო მემკვიდრეობა = 
| ოფიციალური საიტი = [http://en.infocheilenerei.ro/ პარკის საიტი]
}}
'''კეილე-ნერეი-ბეუშნიცის ეროვნული პარკი''' ({{lang-ro|Parcul Naţional Cheile Nerei-Beușniţa}}) — ეროვნული პარკი რუმინეთში, [[კარაშ-სევერინის ჟუდეცი|კარაშ-სევერინის ჟუდეცში]]. დაარსდა 2000 წელს. ფართობი 362 კმ². არის მღვიმეები, კანიონები, ხეობები, ჩანჩქერები და სხვა. მრავალფეროვანია [[ფლორა]] და [[ფაუნა]], რომელთაგან ზოგიერთი ენდემურია. დამახასიათებელია ზომიერად კონტინეტური კლიმატი, ზომიერი ზამთრითა და თბილი ზაფხულით. უხვნალექინია.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat-inline|Cheile Nerei-Beușnița National Park}}
* [http://en.infocheilenerei.ro/ კეილე-ნერეი-ბეუშნიცის ეროვნული პარკი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212053834/http://en.infocheilenerei.ro/ |date=2013-12-12 }} {{en}}

{{რუმინეთის შვიდი ბუნებრივი საოცრება}}
[[კატეგორია:რუმინეთის ეროვნული პარკები]]
[[კატეგორია:2000 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები]]</text>
      <sha1>8td76li9pm9vbzr8jzbe842v51tzqgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანუკუს მთები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276828</id>
    <revision>
      <id>5378084</id>
      <parentid>4115614</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2731" sha1="3nap0uvu7zjxwi8aqz46nj8d6i6dr6a" xml:space="preserve">[[ფაილი:Lethem Guyana Kunuku Mountains.jpg|250px|მინიატიურა|კანუკუს მთები]]
'''კანუკუს მთები''' — მთების ჯგუფი [[გაიანა]]ში, [[ზემო ტაკუტუ-ზემო ესეკიბოს რეგიონი|ზემო ტაკუტუ-ზემო ესეკიბოს რეგიონში]]. მთების სახელი ადგილობრივი ვაპიშანას ენაზე „ტყეს“ ნიშნავს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კანუკუს მთებს ერთმანეთისგან მდინარე [[რუპუნუნი]] ჰყოფს. 

რეგიონის დაბლობ [[ტყე]]ებში გავრცელებულია გაიანაში ცნობილ ფრინველთა სახეობების 60%. ასევე, აქ ბინადრობს ძუძუმწოვართა 150 სახეობა, რაც გაიანის ძუძუმწოვრების 80%-ია.  ძირითად სახეობებს შორისაა [[ბრაზილიური წავი]], [[სამხრეთამერიკული არწივი]] და თევზი [[არაპაიმა]]. 

კანუკუს მთების ველურ ბუნებას საფრთხეს უქმნის ბოლო წლებში მის სიახლოვეს გაყვანილი საგზაო სისტემა, რომელიც გაიანის სანაპირო ზოლს ქვეყნის შიდა ნაწილთან და [[ბრაზილია]]სთან აკავშირებს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.conservation.org/Documents/RAP_Reports/1991_Guyana_West_Kanukus_RAP.pdf |title=1991 Guyana West Kanukus RAP |format=PDF |date= |accessdate=1993-07-01 |archive-date=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928081134/http://www.conservation.org/Documents/RAP_Reports/1991_Guyana_West_Kanukus_RAP.pdf }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.guyanesepride.com/about/kanuku_mountains.asp Kanuku Mountains in Guyana - Guyanesepride.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209125604/http://guyanesepride.com/about/kanuku_mountains.asp |date=2009-02-09 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:გაიანის ქედები]]</text>
      <sha1>3nap0uvu7zjxwi8aqz46nj8d6i6dr6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლოს გურპეგი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278090</id>
    <revision>
      <id>5378201</id>
      <parentid>4908234</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6301" sha1="trt4zc1m9b87hxa2vbhmtkem4sfi8g9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = კარლოს გურპეგი
|სურათი               = Carlos_Gurpegui_2014.jpg
|სურათის ზომა         = 300პქ
|წარწერა             = გურპეგი 2014 წელს
|სრული სახელი            = კარლოს გურპეგი ნაუსია
|დაბადების თარიღი          = 19 აგვისტო 1980 (34 წლის)
|დაბადების ადგილი         = [[პამპლონა]], [[ესპანეთი]]
|სიმაღლე             = 1.81 მ.
|პოზიცია            = [[მცველი (ფეხბურთი)|ცენტრალური მცველი]]/&lt;/br&gt;[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|საყრდენი ნახევარმცველი]]
|მიმდინარე კლუბი         = [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო]]
|ნომერი          = 18
|ახალგაზრდული წელი1         = 1997-1998
|ახალგაზრდული წელი2         = 1998-1999
|ახალგაზრდული კლუბი1         = [[ისარრა (საფეხბურთო კლუბი)|ისარრა]]
|ახალგაზრდული კლუბი2         = [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო]]
|წელი1              = 1998
|წელი2              = 1999-2000
|წელი3              = 2000-2002
|წელი4              = 2002-2016
|კლუბი1              = [[ისარრა (საფეხბურთო კლუბი)|ისარრა]]
|კლუბი2              = [[ბასკონია (საფეხბურთო კლუბი)|ბასკონია]]
|კლუბი3              = [[ატლეტიკი ბილბაო ბ (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო ბ]]
|კლუბი4              = [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო]]
|მატჩი1               = 1
|მატჩი2               = 33
|მატჩი3               = 56
|მატჩი4               = 313
|გოლი1              =0
|გოლი2              = 15
|გოლი3              = 5
|გოლი4              =  18
|სულ მატჩი = 403
|სულ გოლი = 38
|ეროვნული წელი1      = 
|ეროვნული ნაკრები1       = 
|ეროვნული მატჩი1       = 
|ეროვნული გოლი1      = 
|მედლის თარგები      = 
}}
'''კარლოს გურპეგი ნაუსია''' ({{lang-eu|Carlos Gurpegui Nausia}}; [[19 აგვისტო]], 1980, [[პამპლონა]], [[ესპანეთი]]) — ყოფილი [[ესპანეთი|ესპანელი]] [[ფეხბურთელი]], რომელსაც შეეძლო თამაში როგორც ცენტრალური მცველის, ისე საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

მან თავისი კარიერის უმეტესი დრო კლუბ [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|„ატლეტიკ“ ბილბაოში]] გაატარა. [[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი]]ში სულ ჩაატარა 14 სეზონი, მონაწილეობა მიიღო 393 მატჩში და გაიტანა 22 გოლი.

==ტიტულები==
;ატლეტიკი ბილბაო
*[[ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი|ესპანეთის სუპერთასი]]: 2015; 2009
*[[უეფა-ს ევროპა ლიგა]]: მეორე ადგილი, 2011–12
*[[ესპანეთის საფეხბურთო თასი|ესპანეთის თასი]]: მეორე ადგილი, 2008–09, 2011–12, 2014–15

== რესურსები ინტერნეტში ==
*[http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&amp;b=1&amp;c=1&amp;d=0&amp;jokalaria=406&amp;idi=2 პროფილი ატლეტიკის ოფიციალურ გვერდზე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011093345/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&amp;b=1&amp;c=1&amp;d=0&amp;jokalaria=406&amp;idi=2 |date=2012-10-11 }}
*{{BDFutbol|361}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:გურპეგი, კარლოს}}
[[კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1980]]
[[კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ტერსერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბასკონიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>trt4zc1m9b87hxa2vbhmtkem4sfi8g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოლომბიის საფეხბურთო ჩემპიონატი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280916</id>
    <revision>
      <id>5378583</id>
      <parentid>5259581</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2792" sha1="6w8sp6otcqe8ng954atgfjp38yuuiox" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა საფეხბურთო ჩემპიონატი
| სახელი                 =კოლომბიის საფეხბურთო ჩემპიონატი&lt;br /&gt;{{lang-es|Campeonato Colombiano de Futebol}} 
| სურათი                = 
| სურათისზომა               = 
| ქვეყანა              ={{დროშა|კოლომბია}} 
| კონფედერაცია               = 
| დაარსდა              =[[1948]] 
| გაუქმდა              = 
| დივიზიონები            = 
| გუნდები                =18 
| ღზევდება            = 
| ქვეითდება           = 
| საშინაო_თასი           = 
| საერთ_თასი           = 
| ჩემპიონები            = [[ატლეტიკო ხუნიორი]]
 | სეზონი               = 
| ყველაზე ტიტულოვანი კლუბი = [[ატლეტიკო ნასიონალი]] (16)
| ტვ                   = 
| ვებსაიტი              = 
| მიმდინარე              = 
}}
'''კოლომბიის საფეხბურთო ჩემპიონატი''' ({{lang-es|Campeonato Colombiano de Futebol}}), აგრეთვე ცნობილი როგორც '''მუსტანგის თასი''' ({{lang-es|Copa Mustang}}) — საფეხბურთო ჩემპიონატი, რომელიც კოლომბიის საუკეთესო კლუბებს შორის ტარდება, გამარჯვებული კი ქვეყნის ჩემპიონი ხდება. პირველად ჩატარდა 1948 წელს და ქვეყნის ჩემპიონი „[[სანტა-ფე (საფეხბურთო კლუბი)|ინტეპენდიეტე სანტა-ფე]]“ გახდა. ჩემპიონატის ყველაზე ტიტულოვანი კლუბებია: „ატლეტიკო ნასიონალი“ (16) და „მილიონარისი“ (15).

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.ligapostobon.com.co/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505042230/http://www.ligapostobon.com.co/ |date=2012-05-05 }}

{{ესკიზი-ფეხბურთი}}

[[კატეგორია:კოლომბიის საფეხბურთო ჩემპიონატები]]</text>
      <sha1>6w8sp6otcqe8ng954atgfjp38yuuiox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლოვაცი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287327</id>
    <revision>
      <id>5378187</id>
      <parentid>4238261</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5702" sha1="amos4r6hwqetuugwc866s9yjn5nxx5h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = კარლოვაცი
|მშობლიური სახელი   = Karlovac
|ქვეყანა                  = ხორვატია
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა =Karlovac - pogled na Zvjezdu.jpg
|პანორამის სიგანე =300px
|წარწერა = 
|დროშა                    =
|გერბი =
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|lat_dir =N  |lat_deg =45  |lat_min =29  |lat_sec = 0
|lon_dir =E  |lon_deg =15   |lon_min =33  |lon_sec = 0
|CoordAddon             = type:city()_region:
|CoordScale             = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     =250
|ქვეყნის რუკა= 
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = 
|რეგიონი                  = პრიმორიე-გორსკი-კოტარი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|მმართველის ტიპი        = მერი
|მმართველი                   = [[დამირ ჟელიჩი]]
|დაარსების თარიღი      = 
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                = 
|ფართობი                 =401  
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=112 
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა=
|მოსახლეობა              = 55,705
|აღწერის წელი           = 2011
|სიმჭიდროვე              = 140
|აგლომერაცია            = 245,054
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|საწრმუნოებრივი შემადგენლობა =
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +1
|DST                     = 2
|სატელეფონო კოდი          = 047
|საფოსტო ინდექსი         = 47 000
|საავტომობილო კოდი=ST
|საიტი                    = www.karlovac.hr
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|add1n= ქალაქის რუკა
|add1=
}}
'''კარლოვაცი''' ({{lang-hr|Karlovac}}) — ქალაქი და [[კარლოვაცი (ოლქი)|კარლოვაცის ოლქის]] ცენტრი. [[2011]] წლის ეროვნული [[ცენზი]]ს მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 55,705 ადამიანს. ის მდებარეობს [[ზაგრები]]სა და [[რიეკა]]ს გზატკეცილსა და [[სარკინიგზო ტრანსპორტი|სარკინიგზო ხაზზე]]. ზაგრებიდან დაშორებულია 56 კილომეტრით, ხოლო რიეკადან 130 კილომეტრით.  

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
File:Karlovac3.JPG|წმინდა სამების ეკლესია (crkva Svetog trojstva).
File:Orthodox Church in Karlovac.JPG|[[წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (კარლოვაცი)|წმინდა ნიკოლოზის მართლმადიდებლური ეკლესია]].
File:Gymnasium Karlovac, Croatia.JPG|[[კარლოვაცის გიმნაზია]]
&lt;/gallery&gt;

== ლიტერატურა ==
*{{cite book|last1=Cresswell|first1=Peterjon|last2=Atkins|first2=Ismay|last3=Dunn|first3=Lily|title=Time Out Croatia|url=http://books.google.com/books?id=VZweAAAACAAJ|accessdate=10 March 2010|date=10 July 2006|publisher=Time Out Group Ltd &amp; Ebury Publishing, Random House Ltd. 20 Vauxhall Bridge Road, London SV1V 2SA|edition=First|location=London, Berkeley &amp;  Toronto|isbn=978-1-904978-70-1}}{{Dead link|date=აგვისტო 2021 |bot=InternetArchiveBot }}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|Karlovac}}
* [http://www.karlovac.hr/ Municipal website]
* [http://www.karlovac-touristinfo.hr/ Tourist information - Karlovac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131201111849/http://www.karlovac-touristinfo.hr/ |date=2013-12-01 }}
* [http://www.tzkz.hr/ Tourist information - Karlovac County]
* [http://www.karlovac.hr/karta/karta-2.htm Interactive town map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329090040/http://www.karlovac.hr/karta/karta-2.htm |date=2007-03-29 }}
* [http://www.karlovacki-tjednik.hr/ Karlovački Tjednik - Local weekly newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140214192940/http://www.karlovacki-tjednik.hr/ |date=2014-02-14 }}

[[კატეგორია:ხორვატიის ქალაქები]]</text>
      <sha1>amos4r6hwqetuugwc866s9yjn5nxx5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქამასებრნი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293161</id>
    <revision>
      <id>5377946</id>
      <parentid>4779433</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="qbl3kwcvnsyk0wcpklc1xb1oxyj96e8" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ქამასებრნი
| სურათის ფაილი = Agaricus_campestris.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  [[მდელოს ქამა]]
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი =[[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი =  '''ქამასებრნი'''
| გვარი =  
| სახეობა = 
| ლათ = {{bt|Agaricaceae|[[Chevall.]], 1826}}
| ვიკისახეობები =
| commons =
}}
'''ქამასებრნი''' ({{lang-la|''Agaricaceae''}}) — [[ფირფიტოვანნი|ფირფიტოვანთა]] სოკოს რიგის ოჯახი, სადაც გაერთიანებულია 85 გვარი და 1340 სახეობა.&lt;ref&gt;Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi (10th ed.). Wallingford: CAB International. p. 11. ISBN 978-0-85199-826-8.&lt;/ref&gt; გაერთიანებულია ბევრი საჭმელი სოკო როგორიცაა: [[ქამასოკო]], [[წეროსწვივა]], [[მგლის სოკო]] და სხვა, ისევე როგორც ბევრი შხამიანი სოკო, განსაკუთრებით [[ლეპიოტა]]ს გვარიდან, მაგალითად, [[ყავისფერი ლეპიოტა]].

ქამასებრთა სახეობების [[სპორების მტვერი|სპორების ანაბეჭდის]] ფერი მეტად ცვალებადია: თეთრიდან მომწვანომდე, ჟანგმწისფერიდან ვარდისფრამდე ან [[სეპია]]მდე. ამილოიდურობა (ე.ი. მელცერის რეაგენტში შეღებვისადმი მგრძნობელობა) ასევე ცვალებადია. [[ბაზიდიუმი]] (სპორის შემცველი უჯრედები) ჩვეულებრივ პატარაა, ოთხსპორიანი და შესაძლოა ჰქონდეს მათ შორის განლაგებული ცისტიდიები.&lt;ref&gt;Cannon PF, Kirk PM (2007). Fungal Families of the World. Wallingford, UK: CAB International. pp. 3–4. ISBN 978-0-85199-827-5.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Agaricaceae}}
* [http://www.mycologia.org/content/103/3/494.full.pdf ქამასებრნი] — Mycologia
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=5339&amp;lvl=3&amp;p=mapview&amp;p=has_linkout&amp;p=blast_url&amp;p=genome_blast&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock ქამასებრნი] — [[NCBI]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ქამასებრნი]]
[[კატეგორია:სოკოების ოჯახები]]</text>
      <sha1>qbl3kwcvnsyk0wcpklc1xb1oxyj96e8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377948</id>
      <parentid>5377946</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3465" sha1="8uiudl2h5f9ry5yuf2yt6m42shiuhfs" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ქამასებრნი
| სურათის ფაილი = Agaricus_campestris.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  [[მდელოს ქამა]]
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი =[[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი =  '''ქამასებრნი'''
| გვარი =  
| სახეობა = 
| ლათ = {{bt|Agaricaceae|[[Chevall.]], 1826}}
| ვიკისახეობები =
| commons =
}}
'''ქამასებრნი''' ({{lang-la|''Agaricaceae''}}) — [[ფირფიტოვანნი|ფირფიტოვანთა]] სოკოს რიგის ოჯახი, რომელიც მოიცავს 85 გვარსა და 1340 სახეობას.&lt;ref&gt;Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi (10th ed.). Wallingford: CAB International. p. 11. ISBN 978-0-85199-826-8.&lt;/ref&gt; მასში გაერთიანებულია ბევრი საჭმელი სოკო როგორიცაა: [[ქამასოკო]], [[წეროსწვივა]], [[მგლის სოკო]] და სხვა, ისევე როგორც ბევრი შხამიანი სოკო, განსაკუთრებით [[ლეპიოტა]]ს გვარიდან, მაგალითად, [[ყავისფერი ლეპიოტა]].

ქამასებრთა სახეობების [[სპორების მტვერი|სპორების ანაბეჭდის]] ფერი მეტად ცვალებადია: თეთრიდან მომწვანომდე, ჟანგმწისფერიდან ვარდისფრამდე ან [[სეპია]]მდე. ამილოიდურობა (ე.ი. მელცერის რეაგენტში შეღებვისადმი მგრძნობელობა) ასევე ცვალებადია. [[ბაზიდიუმი]] (სპორის შემცველი უჯრედები) ჩვეულებრივ პატარაა, ოთხსპორიანი და შესაძლოა ჰქონდეს მათ შორის განლაგებული ცისტიდიები.&lt;ref&gt;Cannon PF, Kirk PM (2007). Fungal Families of the World. Wallingford, UK: CAB International. pp. 3–4. ISBN 978-0-85199-827-5.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Agaricaceae}}
* [http://www.mycologia.org/content/103/3/494.full.pdf ქამასებრნი] — Mycologia
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=5339&amp;lvl=3&amp;p=mapview&amp;p=has_linkout&amp;p=blast_url&amp;p=genome_blast&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock ქამასებრნი] — [[NCBI]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ქამასებრნი]]
[[კატეგორია:სოკოების ოჯახები]]</text>
      <sha1>8uiudl2h5f9ry5yuf2yt6m42shiuhfs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377949</id>
      <parentid>5377948</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3421" sha1="gvc88m2qmj8q3w5w4dmwdy5pt2u7q8r" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ქამასებრნი
| სურათის ფაილი = Agaricus_campestris.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  [[მდელოს ქამა]]
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი =[[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი =  '''ქამასებრნი'''
| გვარი =  
| სახეობა = 
| ლათ = {{bt|Agaricaceae|[[Chevall.]], 1826}}
| ვიკისახეობები =
| commons =
}}
'''ქამასებრნი''' ({{lang-la|''Agaricaceae''}}) — [[ბაზიდიუმიანი სოკო]]ების ოჯახი, რომელიც მოიცავს 85 გვარსა და 1340 სახეობას.&lt;ref&gt;Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi (10th ed.). Wallingford: CAB International. p. 11. ISBN 978-0-85199-826-8.&lt;/ref&gt; მასში გაერთიანებულია ბევრი საჭმელი სოკო როგორიცაა: [[ქამასოკო]], [[წეროსწვივა]], [[მგლის სოკო]] და სხვა, ისევე როგორც ბევრი შხამიანი სოკო, განსაკუთრებით [[ლეპიოტა]]ს გვარიდან, მაგალითად, [[ყავისფერი ლეპიოტა]].

ქამასებრთა სახეობების [[სპორების მტვერი|სპორების ანაბეჭდის]] ფერი მეტად ცვალებადია: თეთრიდან მომწვანომდე, ჟანგმწისფერიდან ვარდისფრამდე ან [[სეპია]]მდე. ამილოიდურობა (ე.ი. მელცერის რეაგენტში შეღებვისადმი მგრძნობელობა) ასევე ცვალებადია. [[ბაზიდიუმი]] (სპორის შემცველი უჯრედები) ჩვეულებრივ პატარაა, ოთხსპორიანი და შესაძლოა ჰქონდეს მათ შორის განლაგებული ცისტიდიები.&lt;ref&gt;Cannon PF, Kirk PM (2007). Fungal Families of the World. Wallingford, UK: CAB International. pp. 3–4. ISBN 978-0-85199-827-5.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Agaricaceae}}
* [http://www.mycologia.org/content/103/3/494.full.pdf ქამასებრნი] — Mycologia
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=5339&amp;lvl=3&amp;p=mapview&amp;p=has_linkout&amp;p=blast_url&amp;p=genome_blast&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock ქამასებრნი] — [[NCBI]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ქამასებრნი]]
[[კატეგორია:სოკოების ოჯახები]]</text>
      <sha1>gvc88m2qmj8q3w5w4dmwdy5pt2u7q8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377950</id>
      <parentid>5377949</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3421" sha1="d89n8on5tdqet5itn4ce1v1kb2epu1l" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ქამასებრნი
| სურათის ფაილი = Agaricus_campestris.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  [[მდელოს ქამა]]
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი =[[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი =  '''ქამასებრნი'''
| გვარი =  
| სახეობა = 
| ლათ = {{bt|Agaricaceae|[[Chevall.]], 1826}}
| ვიკისახეობები =
| commons =
}}
'''ქამასებრნი''' ({{lang-la|''Agaricaceae''}}) — [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]ს ოჯახი, რომელიც მოიცავს 85 გვარსა და 1340 სახეობას.&lt;ref&gt;Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi (10th ed.). Wallingford: CAB International. p. 11. ISBN 978-0-85199-826-8.&lt;/ref&gt; მასში გაერთიანებულია ბევრი საჭმელი სოკო როგორიცაა: [[ქამასოკო]], [[წეროსწვივა]], [[მგლის სოკო]] და სხვა, ისევე როგორც ბევრი შხამიანი სოკო, განსაკუთრებით [[ლეპიოტა]]ს გვარიდან, მაგალითად, [[ყავისფერი ლეპიოტა]].

ქამასებრთა სახეობების [[სპორების მტვერი|სპორების ანაბეჭდის]] ფერი მეტად ცვალებადია: თეთრიდან მომწვანომდე, ჟანგმწისფერიდან ვარდისფრამდე ან [[სეპია]]მდე. ამილოიდურობა (ე.ი. მელცერის რეაგენტში შეღებვისადმი მგრძნობელობა) ასევე ცვალებადია. [[ბაზიდიუმი]] (სპორის შემცველი უჯრედები) ჩვეულებრივ პატარაა, ოთხსპორიანი და შესაძლოა ჰქონდეს მათ შორის განლაგებული ცისტიდიები.&lt;ref&gt;Cannon PF, Kirk PM (2007). Fungal Families of the World. Wallingford, UK: CAB International. pp. 3–4. ISBN 978-0-85199-827-5.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Agaricaceae}}
* [http://www.mycologia.org/content/103/3/494.full.pdf ქამასებრნი] — Mycologia
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=5339&amp;lvl=3&amp;p=mapview&amp;p=has_linkout&amp;p=blast_url&amp;p=genome_blast&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock ქამასებრნი] — [[NCBI]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ქამასებრნი]]
[[კატეგორია:სოკოების ოჯახები]]</text>
      <sha1>d89n8on5tdqet5itn4ce1v1kb2epu1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>99 ფრანკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300600</id>
    <revision>
      <id>5378182</id>
      <parentid>5107578</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიორგაძე.ლანა</username>
        <id>172876</id>
      </contributor>
      <origin>5378182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="90wypr4cc9xui6fotut8azx4kmx2r1c" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წიგნი 
| სახელწოდება         = 99 ფრანკი&lt;br /&gt;99 Francs
| მშობ_სახელი    = 
| მთარგმნელი    = 
| სურათი         = 
| სურათის ზომა = 
| ტიტრი = 
| ჩარჩო =
| წარწერა = 
| ავტორი        = [[ფრედერიკ ბეგბედერი]]
| ილუსტრატორი   = 
| გარეკანის_მხატვარი  = 
| ქვეყანა       = [[საფრანგეთი]]
| ენა      = [[ფრანგული ენა|ფრანგული]]
| სერია        = 
| თემა       = 
| ჟანრი         = 
| გამომცემელი     = 
| გამოც_თარიღი      = აგვისტო, [[2000]]
| ქართულად_გამოც_თარიღი = 
| მედია    = 
| გვერდი         = 
| isbn          = 
| oclc          = 
| წინამორბედი   = 
| მომდევნო   = 
}}
'''99 ფრანკი''' ({{lang-fr|99 francs}}) — [[ფრანგები|ფრანგი]] მწერლის, [[ფრედერიკ ბეგბედერი]]ს რომანი.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reyns-Chikuma|first=Chris|title=La fiction d'affaires : Une autre exception franCaise? 99 Francs de Frederic Beigbeder.|journal=Contemporary French &amp; Francophone Studies|date=October 2008|volume=Vol. 12|issue=Issue 4|pages=455-462}}&lt;/ref&gt; წიგნი გამოქვეყნდა [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] 2000 წლის აგვისტოში „Grasset &amp; Fasquelle-ს“ მიერ, სანამ ხელახლა გამოიცემოდა „14.99 ევროს“ და „6 ევროს“ სახელით.&lt;ref name=Guardian&gt;{{cite web|title=99 francs (14.99€)|url=http://livres.krinein.com/99-francs-1499-7332/critique-6555.html|publisher=Krinein Magazine|accessdate=24 November 2012}}&lt;/ref&gt; წიგნის თავდაპირველად გამოქვეყნებიდან ცოტა ხნის შემდეგ ბეგბედერი მისმა დამსაქმებლებმა გაანთავისუფლეს სარეკლამო სააგენტოდან.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ad execs quoting Gramsci? Only in France |url=http://www.guardian.co.uk/books/2003/jul/12/featuresreviews.guardianreview24|publisher=Guardian|accessdate=24 November 2012|location=London|first=Nicholas|last=Lezard|date=12 July 2003}}&lt;/ref&gt; 

2007 წელს წიგნის მიხედვით გადაიღეს ფილმი [[99 ფრანკი (ფილმი)|იმავე სახელწოდებით]] [[ჟან კუნინი]]ს რეჟისორობით.

== სიუჟეტი ==
{{სიუჟეტი}} 
წიგნი მოგვითხრობს ოქტავის, წარმატებული სარეკლამო მენეჯერის, შესახებ, რომელსაც აქვს ყველაფერი, უამრავი ფული, ქალები და კოკაინი. ამის მიუხედავად, ის მაინც არ არის კმაყოფილი თავისი ცხოვრებით. ოქტავის ცხოვრებას საფუძვლიანად ორი რამ შეცვლის: რომანი სოფისთან, სააგენტოს ყველაზე ლამაზ თანამშრომელთან, და კრება გიგანტური რძის ნაწარმის კონცერნში „მადონი“, რომელიც სარეკლამო რგოლების შექმნითაა დაკავებული.

მისი სიცოცხლე მთავრდება მას შემდეგ, რაც იმედგაცრუებული რჩება ცხოვრებისგან და სამუშაოსგან.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:2000 წლის რომანები]]
[[კატეგორია:ფრანგული რომანები]]</text>
      <sha1>90wypr4cc9xui6fotut8azx4kmx2r1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ალექსანდრე ინაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301112</id>
    <revision>
      <id>5378156</id>
      <parentid>5377755</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* სქოლიო */</comment>
      <origin>5378156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152516" sha1="d7unrd9icgwjtfwyu1bzzimybwvsydd" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Anry.kiknavelidze|Anry.kiknavelidze]].|30|04|2026}}
[[ფაილი:Inashvili sandro.jpg|მინი|სანდრო ინაშვილი]]
'''ალექსანდრე (სანდრო) იობის (იოველის) ძე ინაშვილი''' (დ. [[23 აგვისტო]], [[1887]], [[თბილისი]] — გ. [[4 ივნისი]], [[1958]], იქვე) — [[ქართველები|ქართველი]] საოპერო [[მომღერალი]], ქართული ვოკალური ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელი, [[საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი|საქართველოს]] ([[1941]]) და [[სსრკ სახალხო არტისტი]] ([[1950]]).

==ბიოგრაფია==
=== ადრეული წლები და ოჯახური გარემო ===
სანდრო ინაშვილი დაიბადა 1889 წლის 11 აგვისტოს [[თბილისი|თბილისის]] [[კუკია|კუკიის უბანში]]. იგი და-ძმებს შორის უფროსი იყო ოჯახში, რომელმაც მოგვიანებით რამდენიმე პროფესიონალი მომღერალი აღზარდა. მამამისი, იობ ინაშვილი (1864–1906), დაიბადა [[სიღნაღის მაზრა|სიღნაღის მაზრის]] სოფელ [[ვაქირი|ვაქირში]], შეძლებული გლეხის ოჯახში. ბავშვობაში იგი თბილისში ჩამოიყვანეს, სადაც პროფესიულ სასწავლებელში დურგლობას დაეუფლა. მოგვიანებით მუშაობდა რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში, შინ კი სახარატო დაზგა ჰქონდა და კერძო შეკვეთებს ასრულებდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=6–7}}

ინაშვილის დედა, პელაგია ვლადიმიროვა, თბილისში დაიბადა და გაიზარდა. მისი წინაპრები საქართველოში ქვეყნის [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში შესვლის შემდგომ პერიოდში დასახლდნენ. სანდრო მრავალენოვან და სოციალურად შერეულ ურბანულ გარემოში გაიზარდა, თუმცა ოჯახის შინაურმა კულტურამ შეინარჩუნა მჭიდრო კავშირი ქართულ ადათ-წესებთან, სტუმართმოყვარეობასთან და მუსიკალურ ყოფასთან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=7}}

ოჯახურმა გარემომ გადამწყვეტი როლი ითამაშა ინაშვილის ადრეულ მუსიკალურ განვითარებაში. მამამისს კარგი ბანი ჰქონდა, სიყმაწვილიდანვე მღეროდა საეკლესიო გუნდებში და ფლობდა სხვადასხვა მუსიკალურ ინსტრუმენტს. ოჯახური შეკრებები ხშირად სიმღერით სრულდებოდა, განსაკუთრებით [[კახური სიმღერები|კახური სიმღერებით]], რასაც პატარა სანდრო ადრეული ასაკიდანვე უერთდებოდა. ასეთმა არაფორმალურმა ოჯახურმა მუსიკალობამ მას ვოკალური შესრულების პირველი პრაქტიკული გამოცდილება მისცა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=8}}

ოჯახის ფართო წრის მუსიკალური გავლენაც მნიშვნელოვანი იყო. დედის ახლო ნათესავი, [[კაზიმირ ცხომელიძე]], იყო გამორჩეული ბარიტონი და მუსიკალური მოღვაწე, რომელმაც [[მოსკოვის კონსერვატორია|მოსკოვის ფილარმონიული სასწავლებელი]] დაამთავრა და მონაწილეობდა [[ქართული ფილარმონიული საზოგადოება|ქართული ფილარმონიული საზოგადოების]] მუშაობაში. იგი ასრულებდა ბარიტონის წამყვან პარტიებს ქართულენოვან ოპერებში და აქტიურად მოღვაწეობდა ოპერის ქართულ ენაზე შესრულების პოპულარიზაციისთვის. ცხომელიძე ინაშვილების ოჯახის ხშირი სტუმარი იყო; იგი ბავშვებს მუსიკისადმი ინტერესს უღვიძებდა, მათთან ერთად მუშაობდა სიმღერაზე და სანდროს აცნობდა თბილისის საკონცერტო ცხოვრებასა და მუშათა კულტურულ წრეებს. ამ გავლენებმა ჩამოაყალიბა მომავალი მომღერლის მუსიკალური გემოვნება ყოველგვარი ფორმალური პროფესიული მომზადების დაწყებამდე.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=8–9}}&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=ცხომელიძე|first=კაზიმირ|date=1909 |title=ზაკავკაზსკოე ობოზრენიე|url= |magazine=|location=|publisher=|access-date=}}&lt;/ref&gt;

მთელი ოჯახი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ვოკალურ ხელოვნებასთან. სანდროს უმცროსმა ძმებმა მოგვიანებით მუსიკალური კარიერა სასცენო ფსევდონიმებით გააგრძელეს, რადგან ერთ ოჯახში სამი ბარიტონის ერთი გვარით ყოფნა პრაქტიკულად მიზანშეწონილად არ მიიჩნიეს. გრიგოლი, მოგვიანებით ცნობილი როგორც [[გრიგოლ ვენაძე|ვენაძე]], [[თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი|თბილისის ოპერის]] ერთ-ერთი წამყვანი ბარიტონი გახდა, ხოლო ანტონმა ასევე მიიღო მუსიკალური განათლება და საკონცერტო სცენაზე გაითქვა სახელი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=7–8}}
=== ბავშვობის მუსიკალური განათლება ===
ინაშვილის ადრეული მუსიკალური განათლება ბავშვობიდანვე დაიწყო და მჭიდროდ იყო დაკავშირებული სკოლასთან, ეკლესიასთან და თბილისის ფართო ურბანულ მუსიკალურ კულტურასთან. შვიდი წლის ასაკში იგი ზედგინიძის კერძო სკოლაში შეიყვანეს, სადაც სწავლება ქართულ ენაზე მიმდინარეობდა. მას შემდეგ, რაც ოჯახი [[დიდუბე|დიდუბეში]] გადასახლდა, მან სწავლა რკინიგზის სასწავლებელში განაგრძო — დაწესებულებაში, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა მისი პირველი სისტემური მუსიკალური წვრთნისთვის.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=10}}

რკინიგზის სასწავლებელში იგი მოხვდა [[ალექსანდრე კავსაძე|სანდრო კავსაძის]] მეთვალყურეობის ქვეშ, რომელიც იყო გამოჩენილი მომღერალი, ლოტბარი და ქართული ხალხური და საგუნდო ტრადიციების მცველი. კავსაძემ მალევე შეამჩნია ბიჭის გამორჩეული მუსიკალური სმენა და სუფთა დისკანტი, მიიღო იგი გუნდში, შეასწავლა საეკლესიო გალობა და მალე სოლისტობაც მიანდო. გუნდი ხშირად გალობდა რკინიგზის ეკლესიაში და მოკლე დროში ახალგაზრდა ინაშვილი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ბავშვი-მომღერალი გახდა. კავსაძე მის ნიჭს სერიოზულად ეპყრობოდა: მას დაუნიშნეს მცირე ყოველთვიური გასამრჯელო, რომელიც მოგვიანებით გაუზარდეს, და მოუწოდებდნენ გაფრთხილებოდა და განევითარებინა საკუთარი ხმა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=10–11}}

ეს ადრეული წვრთნა არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ საეკლესიო რეპერტუარით. კავსაძე ბავშვებს ქართულ ხალხურ სიმღერებსაც ასწავლიდა და ინაშვილი თავის ხალხურ ანსამბლშიც ჩარიცხა, რომელიც გამოდიოდა ისეთ ადგილებში, როგორიცაა [[ავჭალის აუდიტორია]] და თბილისის სხვადასხვა უბნები. იქ მომავალი მომღერალი გაეცნო ქართლ-კახურ სიმღერებს და შეითვისა ქართული ხალხური სტილის ავთენტური გააზრება. მიუხედავად იმისა, რომ კავსაძე არ იყო ვოკალის პედაგოგი საოპერო გაგებით, მან დიდი სიზუსტით გადასცა ბიჭს ხალხური იდიომის ხასიათი და ინტონაციური მთლიანობა. ეს საფუძველი მოგვიანებით გადამწყვეტი აღმოჩნდა ინაშვილის წარმატებისთვის, როგორც პირველი ქართული ოპერებისა და ქართული კამერულ-ვოკალური რეპერტუარის ინტერპრეტატორისთვის.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=11}}

=== სიყმაწვილე, გაჭირვება და პირველი თეატრალური ინტერესები ===
ადრეული მუსიკალური განათლების პარალელურად, ინაშვილი ხშირად ესწრებოდა თბილისში გამართულ კონცერტებსა და სპექტაკლებს, რამაც ბავშვი-მომღერლის მუსიკალური მგრძნობელობა თანდათან სცენური ცხოვრების უფრო ფართო სურვილად გარდაქმნა. შალვა კაშმაძის მონოგრაფიაში დაცული ერთი განსაკუთრებით ნათელი მოგონება ეხება მის ბავშვობაში ოპერეტა „ჯოჯოხეთური სიყვარულის“ ნახვას; მიუხედავად იმისა, რომ სანახაობამ იგი შეაშინა, ამავდროულად წარუშლელი შთაბეჭდილებაც დატოვა და მსახიობობის სურვილი გაუძლიერა. მალევე მან დაიწყო სამოყვარულო წარმოდგენების დადგმა მეზობელ ბავშვებთან ერთად, მოგვიანებით კი ჩამოაყალიბა საბავშვო გუნდი, რომელსაც სადღესასწაულო დღეებში თავადვე დირიჟორობდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=12–13}}

თეატრალური მისწრაფება კიდევ უფრო გაღრმავდა ავჭალის აუდიტორიასა და რკინიგზის სახელოსნოებთან არსებულ სამოყვარულო საოპერო და დრამატულ წრეებთან კონტაქტით. 1900-იან წლებში, [[ზაქარია ფალიაშვილი|ზაქარია ფალიაშვილისა]] და სხვა მუსიკოსების ხელმძღვანელობით, ამ სივრცეებში იმართებოდა ევროპული [[ოპერა|ოპერებისა]] და დრამატული ნაწარმოებების დადგმები. ახალგაზრდა ინაშვილი ამ აქტივობებს უჩვეულო მონდომებით ადევნებდა თვალს და სპექტაკლებს ხშირად ესწრებოდა, მიუხედავად მშობლების წუხილისა სწავლისა და ყოველდღიური რეჟიმის გამო. ცოცხალ შესრულებასთან ასეთმა მუდმივმა შეხებამ იგი შეაჩვია სცენურ რეპერტუარს და ატმოსფეროს, რაც დაეხმარა ბავშვური გატაცების გაცნობიერებულ მხატვრულ მისწრაფებად ქცევაში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=12–13}}

მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ამ მიმართულებით გადაიდგა, როდესაც ინჟინერმა დავიდოვსკიმ, თეატრის მოყვარულმა რკინიგზის სახელოსნოებიდან, მუშების შვილებისგან შეადგინა საბავშვო დასი. ამ ჯგუფში მოზარდმა ინაშვილმა — რომელიც მონაწილეთა შორის ყველაზე უფროსი იყო — შეასრულა პოდკოლესინის როლი [[ნიკოლოზ გოგოლი|ნიკოლოზ გოგოლის]] პიესაში „ქორწინება“. სპექტაკლმა წარმატებით ჩაიარა და მასზე გადამწყვეტი გავლენა მოახდინა: ამ დებიუტის შემდეგ მან მტკიცედ გადაწყვიტა მსახიობი გამხდარიყო. ეს ეპიზოდი წარმოადგენს მის პირველ დაფიქსირებულ მონაწილეობას ორგანიზებულ დრამატულ დადგმაში, გუნდში სიმღერისა და ბავშვთა სადღესასწაულო გამოსვლებისგან დამოუკიდებლად.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=13}}

ამავდროულად, მისი სიყმაწვილე რთულ სოციალურ და პოლიტიკურ ვითარებაში მიმდინარეობდა. რკინიგზის სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მან სწავლა ვაჟთა მეორე გიმნაზიაში განაგრძო. სწორედ იქ ყოფნისას მოუსწრო მას [[რუსეთის რევოლუცია (1905)|1905 წლის რევოლუციურმა]] მოვლენებმა. ოჯახი დაზარალდა არეულობის შემდგომი რეპრესიების დროს, როდესაც დიდუბის მუშათა უბანი ცეცხლის ქვეშ მოექცა და მათი სახლი ძლივს გადაურჩა განადგურებას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=13}}

კიდევ უფრო მძიმე დარტყმა იყო მამის გარდაცვალება, რაც, სავარაუდოდ, იმ მშფოთვარე დღეებში გადატანილი ავადმყოფობის შედეგი იყო. როგორც ექვსსულიანი ოჯახის უფროს ვაჟს, ინაშვილს მოუწია საკუთარ თავზე აეღო ოჯახის რჩენის პასუხისმგებლობა. ოჯახი ერთ პატარა ოთახში გადავიდა საცხოვრებლად, ხოლო საარსებო წყაროს ძიებამ სწავლის გაგრძელება სულ უფრო გაართულა. 1907 წელს მან მიატოვა გიმნაზია და მუშაობა დაიწყო რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში — თავდაპირველად მჭედლად, მოგვიანებით კი სააღრიცხვო განყოფილებაში. იქ იგი 1911 წლამდე დარჩა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=13–14}} გაჭირვების წლებს არ გაუწყვეტია მისი კავშირი მუსიკასთან და სცენასთან. რკინიგზის სახელოსნოებმა, მუშათა წრეებმა და სამოყვარულო კულტურულმა დაწესებულებებმა მას არა მხოლოდ სამუშაო, არამედ სოციალური გარემოც მისცეს, რომელიც მხარს უჭერდა მის მხატვრულ ამბიციებს. ბიოგრაფია ხაზს უსვამს, რომ მისი თანამშრომლები ამაყობდნენ მისი ნიჭით და ცდილობდნენ ხელი შეეწყოთ, რომ მძიმე შრომის მიუხედავად, მას რეპეტიციებსა და გაკვეთილებზე დასწრება შეძლებოდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=14–15}}

=== ვოკალური მომზადება და მხატვრული ფორმირება ===
ინაშვილის მხატვრულ განვითარებაში გარდამტეხი მომენტი დადგა გარდატეხის ასაკში მისი ხმის ტრანსფორმაციასთან ერთად. დაახლოებით თოთხმეტი წლის ასაკამდე იგი საეკლესიო გუნდებსა და სანდრო კავსაძის ხალხურ ანსამბლში მღეროდა, თუმცა [[სქესობრივი მომწიფება|სქესობრივი მომწიფების]] დაწყებისთანავე მან დროებით სრულიად დაკარგა ხმა. ამ ემოციურად რთული წყვეტის შემდეგ ხმა დაუბრუნდა და ჩამოყალიბდა [[ბარიტონი (ხმა)|ბარიტონად]], რითაც განისაზღვრა ის ვოკალური კატეგორია, რომელშიც მან შემდგომი კარიერა შექმნა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=15}}

ამ გარდამავალი პერიოდის შემდეგ მისი პირველი მნიშვნელოვანი აქტივობა იყო კაზიმირ ცხომელიძის მიერ ორგანიზებულ გუნდში მონაწილეობა. ამ ანსამბლის შემადგენლობაში იგი გამოდიოდა ყოფილი [[რუსთაველის თეატრი|საარტისტო საზოგადოების თეატრში]], ქართულ კლუბში, ავჭალის აუდიტორიაში, [[ნაძალადევი|ნაძალადევში]] და თბილისის სხვა უბნებში. რეპერტუარი მოიცავდა გუნდებს ოპერებიდან და [[ოპერეტა|ოპერეტებიდან]], ქართულ ხალხურ სიმღერებთან ერთად. ამ პერიოდში მოხდა ინაშვილის გამოსვლა საბავშვო გუნდის დისციპლინიდან უფრო მრავალფეროვან და თეატრალურად ორიენტირებულ მუსიკალურ გარემოში. ამავდროულად, ამან გააფართოვა მისი ცოდნა საოპერო რეპერტუარის შესახებ და უფრო სერიოზულად დააყენა საჯარო შესრულების მოთხოვნების წინაშე, ვიდრე მანამდე.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=15–16}}

1908 წელს, ცხომელიძის რეკომენდაციით, ინაშვილი შევიდა სახალხო სახლთან არსებულ მუსიკალურ წრეში. ამან იგი უფრო პროფესიონალურად ორგანიზებულ გარემოში მოახვედრა, სადაც ოპერები და ოპერეტები იდგმებოდა ქართულ და რუსულ ენებზე და სადაც იგი უფრო ფართო რეპერტუარულ და ინსტიტუციურ ჩარჩოებს გაეცნო. დაახლოებით იმავე პერიოდში მან მიიპყრო [[ნიკო სულხანიშვილი|ნიკო სულხანიშვილის]] ყურადღება, რომელმაც დააფასა მისი ხმის სილამაზე და მუსიკალობა. სულხანიშვილმა იგი თავის გუნდში სოლისტად აირჩია, რის შემდეგაც ინაშვილი წარმატებით გამოვიდა რამდენიმე კონცერტზე, რამაც კიდევ უფრო განამტკიცა მისი, როგორც ნიჭიერი ახალგაზრდა ბარიტონის რეპუტაცია.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=17–18}}

ფორმალური ვოკალური განათლებისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯი დაკავშირებული იყო ტენორ ნ. დ. კოვალენსკისთან. მას შემდეგ, რაც კოვალენსკიმ მოისმინა ინაშვილი მცირე საოპერო პარტიაში, დაინტერესდა, თუ სად სწავლობდა იგი. როდესაც გაიგო, რომ ახალგაზრდას პროფესიული განათლება არ ჰქონდა მიღებული, კოვალენსკიმ იგი გაკვეთილებზე მიიწვია და ახალგაზრდა მომღერლის სწავლებას უსასყიდლოდ დათანხმდა. კოვალენსკისთან, მისი პიანისტი დის დახმარებით, ინაშვილმა დაიწყო თანამედროვე ვოკალური ტექნიკის საფუძვლების ათვისება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პერიოდი მხოლოდ ერთ წელს, პედაგოგის თბილისიდან წასვლამდე გაგრძელდა, კოვალენსკი ითვლება ინაშვილის პირველ პროფესიონალ მასწავლებლად და მის სახელს უკავშირდება მომღერლის ვოკალური კულტურის ძირითადი საფუძვლების ჩამოყალიბება.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=18–21}}

მისი მეორე და უფრო მნიშვნელოვანი მასწავლებელი იყო პროფესორი [[ევგენი რიადნოვი]], მაღალი რეპუტაციის მქონე ვოკალის პედაგოგი და ყოფილი ტენორი, რომელიც ცნობილი ბელგიელი ტენორის, [[კამილ ევერარდი|კამილ ევერარდის]] მოსწავლე იყო. რიადნოვმა ინაშვილი 1910 წლის საქველმოქმედო კონცერტის შემდეგ მოისმინა და მაშინვე მიიწვია თავის სტუდიაში. ისევე როგორც კოვალენსკის შემთხვევაში, ფინანსური დაბრკოლებები სწავლის გაგრძელებას საფრთხეს უქმნიდა, თუმცა, გადმოცემის თანახმად, რიადნოვმა დაჟინებით მოითხოვა მისი უფასოდ მიღება. მისი ხელმძღვანელობით ინაშვილის წვრთნამ უფრო სისტემური და განვითარებული ფორმა მიიღო. მალე რიადნოვმა უზრუნველყო მისი ჩარიცხვა მუსიკალურ სასწავლებელში მეორე კურსზე, რითაც იგი ჩართო იმ ინსტიტუციურ გარემოში, სადაც პრაქტიკული გამოცდილება და ფორმალური სწავლება ერთმანეთს აძლიერებდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=21–25}}

ეს მხატვრული ფორმირება კვლავ მძიმე მატერიალური პირობების ფონზე მიმდინარეობდა. ამ წლების განმავლობაში ინაშვილი კვლავ ინახავდა ოჯახს და ხშირად უწევდა მუშაობის, რეპეტიციების, სპექტაკლებისა და ვოკალური მეცადინეობის ერთმანეთთან შეთავსება.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=20–21}} რიადნოვთან სწავლის რამდენიმე წლის შემდგ ინაშვილს ათვისებული ჰქონდა პროფესიული ვოკალური ტექნიკის ელემენტები, უფრო თავდაჯერებულად ფლობდა საოპერო სტილს და შეეძლო სულ უფრო რთული სოლო პარტიების შესრულება.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=24–25}}

=== პირველი გამოსვლები და საგასტროლო კარიერა ===
ინაშვილის გადასვლა სტუდენტობისა და ანსამბლის მომღერლობიდან საჯაროდ აღიარებულ საოპერო შემსრულებლობამდე თანდათანობით მოხდა მცირე სცენური პარტიების, კონცერტებსა და პროვინციული გასტროლების მეშვეობით. ჯერ კიდევ სწავლის პერიოდში, გუნდში მიღწეულმა წარმატებამ და ვოკალურმა დახელოვნებამ მას საშუალება მისცა მცირე სოლო პარტიები შეესრულებინა. ერთ-ერთი ასეთი ადრეული შესაძლებლობა 1909 წლის სეზონზე მიეცა, როდესაც მას [[შარლ გუნო|გუნოს]] „[[ფაუსტი (ოპერა)|ფაუსტში]]“ პატარა როლი მიანდეს. მიუხედავად იმისა, რომ მუსიკალური მასალა მცირე იყო, შესრულებამ ყურადღება მიიპყრო და განაპირობა მისი შეხვედრა კოვალენსკისთან. ეს იყო მისი პირველი გამოჩენა, როგორც მომღერლისა, რომელსაც სცენაზე დამოუკიდებლად ყურადღების მიპყრობა შეეძლო.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=18–19}}

კოვალენსკისთან, შემდეგ კი რიადნოვთან დამატებითი სწავლის შემდეგ, ინაშვილის ხმა უფრო გაძლიერდა და გათავისუფლდა, რის შედეგადაც მან სახალხო სახლში უფრო მნიშვნელოვანი დავალებების მიღება დაიწყო. მან შეასრულა მორალესის პარტია [[კარმენი (ოპერა)|„კარმენში“]], რის შემდეგაც გადავიდა მეორეხარისხოვან ბარიტონის როლებზე, რომლებსაც უფრო დიდი მუსიკალური და დრამატული დატვირთვა ჰქონდა. მან ასევე დაიწყო კონცერტებზე გამოსვლა, რითაც გასცდა საოპერო სცენას და მაყურებელს გააცნო თავი რეპერტუარით, რომელიც მოიცავდა როგორც საოპერო ფრაგმენტებს, ისე ქართულ სიმღერებს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=21–22}}

მისი საჯარო აღიარების შემდეგი ნაბიჯი თბილისს გარეთ გამოსვლები იყო. შ. კაშმაძის ბიოგრაფია მოგვითხრობს, რომ [[ელისაბედ ჩერქეზიშვილი]] და [[ვასო აბაშიძე]] იყვნენ პირველები, ვინც იგი, როგორც შემსრულებელი, დედაქალაქის ფარგლებს გარეთ გაიყვანა. [[ფოთი|ფოთში]] გამართულ ერთ-ერთ ადრეულ საქველმოქმედო ღონისძიებაზე ინაშვილი ამ უკვე აღიარებულ თეატრალურ მოღვაწეებთან ერთად გამოვიდა და დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ქართული [[რომანსი|რომანსებისა]] და სიმღერების წარმატებული შესრულებით. ამის შემდეგ მან უფრო ფართო საკონცერტო ტურნე გამართა საქართველოს ქალაქებში, სადაც მსმენელი განსაკუთრებული ენთუზიაზმით ხვდებოდა ახალგაზრდა მომღერალს, რომლის რეპერტუარიც ძირითადად ქართულ მუსიკაზე იყო აგებული. იმ პერიოდში, როდესაც შედარებით ცოტა ცნობილი ქართველი მომღერალი ეწეოდა ეროვნული ვოკალური რეპერტუარის აქტიურ პოპულარიზაციას, მისი გამოჩენა აღიქმებოდა როგორც კულტურულად მნიშვნელოვანი და მხატვრულად პერსპექტიული მოვლენა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=26–28}}

ამავდროულად, მისი საოპერო რეპერტუარი განაგრძობდა გაფართოებას. 1912 წელს, როდესაც ბარიტონი ენრიკო ბროჯი დაავადდა, ინაშვილს სახალხო სახლში გამართულ „კარმენში“ ესკამილიოს როლი მიანდეს. სპექტაკლი წარმატებული აღმოჩნდა: პუბლიკა მას ენთუზიაზმით შეხვდა, ტორეადორის კუპლეტები გაამეორებინა, ხოლო პრესამ აღნიშნა არა მხოლოდ მისი ბარიტონის სილამაზე და ვოკალური პერსპექტივა, არამედ სცენური სილაღე და სამსახიობო ტემპერამენტი. მალევე იგი გამოვიდა მთავარ როლებში ოპერებში „[[ტრავიატა]]“ და [[რიგოლეტო (ოპერა)|„რიგოლეტო“]]; იმდროინდელი რეცენზიები აღნიშნავდნენ მის მიერ დატოვებულ შთაბეჭდილებას როგორც ვოკალური ხარისხით, ისე სცენური მანერით, რომელიც უკვე მიიჩნეოდა თავდაჯერებულად და მხატვრულად დამაჯერებლად.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=29–30}}

მისი ადრეული კარიერის თანაბრად მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო მონაწილეობა მოძრავ საოპერო დასში, რომელიც ბარიტონმა [[სერგო ევლახიშვილი|სერგო ევლახიშვილმა]] 1912–13 წლებში, თბილისის სეზონის დასრულების შემდეგ შეკრიბა. ეს დასი, რომელშიც შედიოდნენ [[ვანო სარაჯიშვილი]] და სხვა გამოჩენილი მომღერლები, ფართო გასტროლებით მოგზაურობდა [[ქუთაისი]]ს, [[ბათუმი]]ს, [[სოხუმი]]ს, [[ბაქო]]ს, [[დერბენტი]]ს, [[მაჰაჩყალა]]ს, [[თემირ-ხან-შურა]]ს, [[გროზნო]]სა და [[ვლადიკავკაზი]]ს მიმართულებით. ინაშვილი მიწვეული იყო მეორეხარისხოვანი ბარიტონის როლების შესასრულებლად საკმაოდ ვრცელ რეპერტუარში, რომელიც მოიცავდა ოპერებს: „[[პიკის ქალი (ოპერა)|პიკის ქალი]]“, „[[ევგენი ონეგინი (ოპერა)|ევგენი ონეგინი]]“, „ტრავიატა“, „[[დემონი (ოპერა)|დემონი]]“, „კარმენი“, „ფაუსტი“, „[[სევილიელი დალაქი (ოპერა)|სევილიელი დალაქი]]“, „[[ტოსკა]]“ და სხვა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=30–31}} გაუთვალისწინებელი შემთხვევის გამო მას ტურნეს ფარგლებში ბანის როლის მომზადება და შესრულებაც მოუხდა, კერძოდ, გრემინის პარტიისა „ევგენი ონეგინში“.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=31–34}}

=== გამოჩენა ქართულ მუსიკალურ ცხოვრებაში ===
მიუხედავად იმისა, რომ ინაშვილის ადრეული საოპერო გამოცდილება ნაწილობრივ რუსულ და ევროპულ რეპერტუარზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდა, 1910-იანი წლების განმავლობაში მისი მხატვრული იდენტობა სულ უფრო მეტად დაუკავშირდა ქართულ მუსიკალურ კულტურას. ეს განვითარება ხდებოდა არა მხოლოდ საოპერო სცენაზე, არამედ საკონცერტო ცხოვრებაში, ლიტერატურულ-მუსიკალურ საღამოებსა და სხვა საჯარო ღონისძიებებში, სადაც ქართულ ენასა და რეპერტუარს განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭებოდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=36–37}}

ამ პროცესის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი იყო მისი გამოსვლა პოეტ [[იოსებ გრიშაშვილი|იოსებ გრიშაშვილის]] მიერ ორგანიზებულ ლიტერატურულ და მუსიკალურ საღამოებზე. ამ ღონისძიებებს განსაკუთრებული ადგილი ეკავა თბილისის კულტურულ ცხოვრებაში. გრიშაშვილმა, რომელიც ამაყობდა ახალი ნიჭის აღმოჩენითა და წარდგენით, ინაშვილი პირველად მუშათა უბანში გამართულ კონცერტზე მოისმინა. მასზე ღრმა შთაბეჭდილება მოახდინა როგორც მისმა ხმამ, ისე სცენურმა მანერამ. შემდგომში მან ახალგაზრდა მომღერალი თავის ერთ-ერთ მთავარ საღამოში ჩართო, სადაც ინაშვილი ქართული რეპერტუარით წარსდგა და მსმენელზე ძლიერი შთაბეჭდილება მოახდინა. რუსეთის იმპერიის გვიანი პერიოდის განმავლობაში, როდესაც აშკარად ქართული საჯარო კულტურული გამოხატვის სივრცე ხშირად შეზღუდული იყო, ასეთ გამოსვლებს ინდივიდუალურ მხატვრულ წარმატებაზე მეტი მნიშვნელობა ჰქონდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=36–39}}

ამ გამოსვლებმა ხელი შეუწყო ინაშვილის დამკვიდრებას კონკრეტულად ქართულ განათლებულ საზოგადოებაში — არა უბრალოდ როგორც მომღერლისა, რომელიც წარმოშობით ქართველი იყო, არამედ როგორც შემსრულებლისა, რომელსაც შეეძლო ეროვნული მუსიკალური მასალის ავტორიტეტული და სტილისტური მგრძნობელობით განსახიერება და გადმოცემა. გრიშაშვილის მოგონებები, რომლებიც შ. კაშმაძის მონოგრაფიაშია მოყვანილი, განსაკუთრებით მეტყველია ამ თვალსაზრისით. იგი ახალგაზრდა ინაშვილს იხსენებდა, როგორც შთამბეჭდავი გარეგნობის, ღირსეულ და გამომსახველობითი სითბოს მქონე მომღერალს და მის მონაწილეობას ამ საღამოებში თავისივე კულტურული მოღვაწეობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მხატვრულ აღმოჩენად მიიჩნევდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=37–40}}

ქართულ მუსიკალურ ცხოვრებასთან ეს მზარდი იდენტიფიკაცია გამყარებული იყო მისი სარეპერტუარო არჩევანითაც. კონცერტებსა და საჯარო საღამოებზე იგი განსაკუთრებული წარმატებით მღეროდა ქართულ რომანსებსა და სიმღერებს. იმ დროს, როდესაც შედარებით ცოტა წამყვანი მომღერალი ეწეოდა ამ რეპერტუარის აქტიურ პოპულარიზაციას, მის გამოსვლებს ენთუზიაზმით ხვდებოდა მსმენელი, რომელიც მათში ხედავდა არა მხოლოდ ვოკალურ ოსტატობას, არამედ ეროვნულ უშუალობას. მისი სახელი მალე [[ვანო სარაჯიშვილი|ვანო სარაჯიშვილის]] მზარდი პრესტიჟის კვალდაკვალ გაისმა, რაც იმის ნიშანი იყო, რომ მას უკვე აღიქვამდნენ ქართული ვოკალური ხელოვნების იმავე დიდი მოძრაობის ნაწილად. მისი აღზევება დაემთხვა და ხელი შეუწყო თანამედროვე ქართული მუსიკალური საზოგადოების კონსოლიდაციას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=28, 36–40}}
=== თანამშრომლობა ვანო სარაჯიშვილთან და ქართული ოპერის საწყისები ===
[[File:Georgian singer Vano Sarajishvili in 1901.jpg|მინი|ვანო სარაჯიშვილი 1901 წელს]]
ინაშვილის ადრეული და შუა პერიოდის კარიერის ისტორიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაზა იყო მისი შემოქმედებითი კავშირი [[ვანო სარაჯიშვილი|ვანო სარაჯიშვილთან]] და მონაწილეობა ქართული ეროვნული ოპერის ჩამოყალიბებაში. ქართული ოპერის სრულფასოვანი სცენური სიცოცხლე მხოლოდ მას შემდეგ გახდა შესაძლებელი, რაც ისეთმა კომპოზიტორებმა, როგორიც იყო [[ზაქარია ფალიაშვილი]], იპოვეს ინტერპრეტატორები, რომლებსაც შეეძლოთ მუსიკის იდიომის, ექსპრესიული შეფერილობისა და ეროვნული ხასიათის სათანადოდ გადმოცემა. ამ პროცესში სარაჯიშვილმა და ინაშვილმა ცენტრალური ადგილი დაიკავეს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=40–43}}

მათი თანამშრომლობა მჭიდროდ განვითარდა ზაქარია ფალიაშვილის ოპერა [[აბესალომ და ეთერი|„აბესალომ და ეთერზე“]] მუშაობის პარალელურად. 1912 წლისთვის ორივე მომღერალი უკვე სწავლობდა ნაწყვეტებს ამ ნაწარმოებიდან კომპოზიტორთან ერთად, ხოლო როდესაც 1913 წელს ოპერის ფრაგმენტები პირველად შესრულდა, მამაკაცის მთავარ პარტიებში ქართველი მომღერლების მონაწილეობა აღიქმებოდა, როგორც გადამწყვეტი მნიშვნელობის მხატვრული მონაპოვარი. მანამდე, არაქართველი მომღერლების მიერ გამართულმა შესრულებებმა გამოავლინა პარტიტურის მუსიკალური ხარისხი, თუმცა, იმდროინდელი კომენტარების თანახმად, მათ ვერ შეძლეს ნაწარმოების სულისკვეთების სრულად გადმოცემა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=სახალხო გაზეთი |url= |journal= |volume= |issue=882 |publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt; როდესაც სარაჯიშვილი აბესალომის, ხოლო ინაშვილი მურმანის როლში გამოჩნდნენ, მსმენელმა და მოგვიანებით პრესამაც, იგრძნო აშკარა გარდატეხა ექსპრესიულ ძალასა და სტილისტურ ავთენტურობაში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=40–43}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=სახალხო გაზეთი |url= |journal= |volume= |issue=905 |publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=ზაკავკაზსკაია რეჩ |url= |journal=|volume= |issue=121 |publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;

იმ დროიდან მოყოლებული, ინაშვილის მხატვრული გზა განუყოფელი გახდა ქართული ოპერის ზოგადი განვითარებისგან. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისი როლი „აბესალომ და ეთერში“. მურმანის სცენური და მუსიკალური სახის დამკვიდრებაში მან მომავალი თაობებისთვის დიდი წვლილი შეიტანა. ოპერის რეპერტუარში დამკვიდრებასთან ერთად, ინაშვილის შესრულება მისი სცენური ტრადიციის ერთ-ერთ საყრდენად იქცა. ამავდროულად, მისი პარტნიორობა სარაჯიშვილთან გაღრმავდა როგორც მხატვრულად, ისე პიროვნულად. ორივე მომღერალი ერთად გამოდიოდა კონცერტებზე, გასტროლებზე და მთავარ დადგმებში, მათი სახელები კი საზოგადოებრივ აღქმაში მჭიდროდ დაუკავშირდა ერთმანეთს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=54–57, 71–75}}

თანამშრომლობა ფალიაშვილის შემოქმედების ფარგლებსაც გასცდა. ინაშვილმა და სარაჯიშვილმა ასევე მთავარი როლები შეასრულეს [[დიმიტრი არაყიშვილი|დიმიტრი არაყიშვილის]] ოპერაში [[თქმულება შოთა რუსთაველზე (ოპერა)|„თქმულება შოთა რუსთაველზე“]], რომელიც პირველად 1919 წელს დაიდგა. აქაც როლის მყარი სცენური ინტერპრეტაციის შექმნა ინაშვილს მიეწერება. უფრო ფართო მასშტაბით, ორივე მომღერალი მუდმივად მონაწილეობდა ქართული საოპერო ფრაგმენტების შესრულებასა და საკონცერტო წარდგენებში, რაც ხელს უწყობდა ახალი ეროვნული რეპერტუარის პოპულარიზაციას სრულ დადგმებამდე და მათ პარალელურად. მათ ერთობლივ გამოსვლებს ასეთ გარემოში მნიშვნელოვანი შუამავალი ფუნქცია ჰქონდა: ისინი საზოგადოებას ქართულ საოპერო მუსიკას წარუდგენდნენ როგორც მხატვრულად სერიოზულ, ემოციურად ახლობელ და უმაღლეს დონეზე შესრულებად ხელოვნებას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=51–53, 57}}

ეს გარდამტეხი მნიშვნელობის პარტნიორობა, რომელსაც მჭიდრო და გულითადი მეგობრობაც ახლდა თან, 1924 წელს ვანო სარაჯიშვილის გარდაცვალებამ დაასრულა. თუმცა, იმ დროისთვის მისი მხატვრული მემკვიდრეობა უკვე განმტკიცებული იყო. ინაშვილის შემდგომი კარიერამ შემდგომი განვითარება განაგრძო, მაგრამ ეჭვგარეშეა, რომ მისი ადგილი ქართული მუსიკის ისტორიაში სამუდამოდ ამ თანამშრომლობის წლებმა განსაზღვრა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=74–75, 79, 86–87}}

=== საოპერო კარიერა თბილისში ===
1910-იანი წლების მიწურულისა და 1920-იანი წლების დასაწყისისთვის ინაშვილმა თავი დაიმკვიდრა თბილისის საოპერო სცენის ერთ-ერთ წამყვან ბარიტონად. მას შემდეგ, რაც 1916 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი, მისი პროფესიული ავტორიტეტი, რეპერტუარული მასშტაბები და საჯარო რეპუტაცია სწრაფად გაიზარდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=43–45}}

ამ პროცესის განმტკიცების მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო 1917–18 წლების სეზონი, როდესაც ინაშვილი მიიწვიეს წამყვან ბარიტონის როლებზე „ქართულ კლუბთან“ არსებულ საოპერო დასში. რეპერტუარი მოიცავდა ისეთ ნაწარმოებებს, როგორიცაა „ტრავიატა“, „ევგენი ონეგინი“, „რიგოლეტო“, „ფაუსტი“ და „[[ჯამბაზები (ოპერა)|ჯამბაზები]]“; ამ დასმა თბილისის მუსიკალურ ცხოვრებაში თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა. ინაშვილის გამოსვლებმა იქ, ისეთ გამოჩენილ მომღერლებთან ერთად, როგორიც იყო [[ვანო სარაჯიშვილი]], განამტკიცა მისი პოზიცია, როგორც წამყვანი ბარიტონისა როგორც სტანდარტულ ევროპულ რეპერტუარში, ისე სულ უფრო მნიშვნელოვან ქართულ საოპერო სფეროში. მისი ბენეფისი „ევგენი ონეგინში“ 1918 წლის იანვარში, სადაც მან მთავარი პარტია შეასრულა, განსაკუთრებით კარგად იქნა მიღებული და დაადასტურა ის დადებითი კრიტიკული აზრი, რომელიც უკვე ჩამოყალიბებული იყო მისი ვოკალური და სცენური მონაცემების გარშემო.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=45–48}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date=18 იანვარი, 1918 |title=კავკაზსკოე სლოვო |url= |journal=|volume= |issue=882 |publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;

იმავე წლებში გაიზარდა მისი ჩართულობა საკონცერტო საქმიანობაში სარაჯიშვილთან და სხვა გამოჩენილ შემსრულებლებთან ერთად. კერძოდ, 1918 წლის განმავლობაში მან მონაწილეობა მიიღო მრავალ საღამოში, რომლებიც ეძღვნებოდა ქართულ მუსიკას და ისეთი კომპოზიტორების შემოქმედებას, როგორიც იყვნენ [[დიმიტრი არაყიშვილი]], [[ზაქარია ფალიაშვილი]], [[ნიკო სულხანიშვილი]], [[მელიტონ ბალანჩივაძე]] და სხვები.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=48–49}}

1918–19 წლების სეზონიდან მოყოლებული, ინაშვილმა მუშაობა [[თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი|თბილისის სახელმწიფო ოპერაში]] განაგრძო. თავდაპირველად იგი გამოდიოდა ისეთ როლებში, როგორიცაა ვოლფრამი [[რიხარდ ვაგნერი|ვაგნერის]] „[[ტანჰოიზერი (ოპერა)|ტანჰოიზერში]]“ და ვალენტინი „ფაუსტში“, თუმცა მალე მისი დავალებების მასშტაბი და სიხშირე მნიშვნელოვნად გაიზარდა. კრიტიკოსები აღნიშნავდნენ არა მხოლოდ მისი ბარიტონის სილამაზესა და მზარდ ძალას, არამედ სცენური მანერის შინაგან კეთილშობილებასა და დისციპლინირებულ ვოკალურ ტექნიკას. ამ პერიოდში მან შეასრულა მთავარი პარტიების მთელი სერია ოპერებში: „ტრავიატა“, „კარმენი“, „დემონი“, „[[ტოსკა]]“, „[[მანონი (ოპერა)|მანონი]]“, „[[მეფის საცოლე (ოპერა)|მეფის საცოლე]]“, [[აიდა (ოპერა)|„აიდა“]] და „[[სევილიელი დალაქი (ოპერა)|სევილიელი დალაქი]]“. ხშირად მას უწევდა მუშაობა რთული სეზონური პირობებისას და სპექტაკლების მჭიდრო თანმიმდევრობით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=49–50, 58–62}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date=27 სექტემბერი, 1918 |title= |url= |journal=კავკაზსკოე სლოვო |volume= |issue=|publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;

არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო ამ პერიოდში მისი მოღვაწეობა ქართულ ოპერაში. „აბესალომ და ეთერში“ მურმანის პარტიის გარდა, მან შექმნა ან დაამკვიდრა მთავარი როლები ისეთ ნაწარმოებებში, როგორიცაა არაყიშვილის [[თქმულება შოთა რუსთაველზე (ოპერა)|„თქმულება შოთა რუსთაველზე“]], [[მიხეილ იპოლიტოვ-ივანოვი|იპოლიტოვ-ივანოვის]] „[[ღალატი (ოპერა)|ღალატი]]“ (ოთარ-ბეგი) და [[ვიქტორ დოლიძე|ვიქტორ დოლიძის]] „[[ლეილა (ოპერა)|ლეილა]]“, სადაც რევაზის პარტიას მღეროდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=51–57, 64–69}}

1919–20 წლები განსაკუთრებით დატვირთული და გარდამტეხი აღმოჩნდა. სეზონის გარკვეულ მონაკვეთში ინაშვილს მოუხდა უჩვეულოდ ბევრი წამყვანი ბარიტონის პარტიის შესრულება მოკლე დროში — ხანდახან ზედიზედ რამდენიმე დღის განმავლობაში სხვადასხვა ოპერაში. ამ პერიოდს მის რეპუტაციაზე უარყოფითად არ უმოქმედია, პირიქით — განამტკიცა იგი. იმდროინდელი კრიტიკა აღნიშნავდა მისი ხმის მზარდ სიმტკიცეს, ფრაზირების დახვეწასა და სცენური ოსტატობის გაღრმავებას. ისეთმა ბენეფისებმა, როგორიც იყო მისი გამოსვლა [[ჟიულ მასნე|მასნეს]] [[თაისი (ოპერა)|„თაისში“]] 1920 წელს, კიდევ უფრო დაადასტურა მისი სტატუსი კრიტიკოსებსა და საზოგადოებაში. ამ დროისთვის იგი აღარ აღიქმებოდა მხოლოდ როგორც იმედისმომცემი არტისტი, არამედ როგორც თბილისის საოპერო სცენის ერთ-ერთი შეუცვლელი ძალა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=47–48, 59–63}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |date=1920 |title=ვოზროჟდენიე |url= |journal= |volume= |issue=52 |publisher= |pages= |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;

=== სწავლა იტალიაში და გამოსვლები ესპანეთში ===
1923 წელს [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საბჭოთა საქართველოს]] ხელისუფლებამ გადაწყვიტა ინაშვილი სახელმწიფო ხარჯით საზღვარგარეთ გაეგზავნა პროფესიული დახელოვნების მიზნით. გამგზავრებამდე მან გამოსამშვიდობებელი სპექტაკლი გამართა „ტოსკაში“, შემდეგ კი მონაწილეობა მიიღო ვანო სარაჯიშვილის სასცენო მოღვაწეობის ოცი წლისთავისადმი მიძღვნილ საზეიმო ღონისძიებებში. მან თბილისი იტალიის მიმართულებით 1923 წლის 23 მაისს დატოვა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=70–75}}

[[მილანი|მილანში]] ჩასვლის შემდეგ ინაშვილმა ინტენსიური სწავლა დაიწყო. იგი მუშაობდა რეპეტიტორებთან — დელი-პონტისთან და ჯუზეპე პაისისთან, ალპერინის ხელმძღვანელობით შეისწავლა [[იტალიური ენა]] და მალე იმ დონეს მიაღწია, რომ თავისუფლად კითხულობდა, წერდა და მეტყველებდა. მოგვიანებით მან მუშაობა დაიწყო ბარიტონ [[ეუჯენიო ჯირალდონი]]სთან, სახელგანთქმულ მომღერალსა და პედაგოგთან, რომელმაც შექმნა სკარპიას როლი პუჩინის „ტოსკაში“. წყაროს თანახმად, ჯირალდონი დიდ პატივს სცემდა ვანო სარაჯიშვილს და თბილად ინტერესდებოდა ქართული მუსიკალური კულტურით. ჯირალდონის გავლენას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ინაშვილის შემდგომი ტექნიკური და სტილისტური განვითარების გზაზე. მისი ზედამხედველობით ინაშვილი მუშაობდა არა მხოლოდ ვოკალზე, არამედ ისეთი როლების დეტალურ მომზადებაზე, როგორიცაა სკარპია, რიგოლეტო და ესკამილიო.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=76–77}}

საზღვარგარეთ ყოფნის პერიოდი რეპერტუარის სისტემური გაფართოებით გამოირჩეოდა. ბიოგრაფიის თანახმად, ინაშვილმა იტალიურ ენაზე მოამზადა ბარიტონის ათი პარტია ოპერებიდან: „[[აიდა]]“, „ტრავიატა“, „რიგოლეტო“, „[[ანდრე შენიე (ოპერა)|ანდრე შენიე]]“, „[[ჰუგენოტები (ოპერა)|ჰუგენოტები]]“, „კარმენი“, [[ოტელო (ვერდის ოპერა)|„ოტელო“]], „[[ფავორიტი ქალი (ოპერა)|ფავორიტი ქალი]]“, „ტოსკა“ და „[[ტრუბადური (ოპერა)|ტრუბადური]]“, ასევე ტიბალდოს როლი [[შარლ გუნო|გუნოს]] ოპერაში „[[რომეო და ჯულიეტა (ოპერა)|რომეო და ჯულიეტა]]“ ფრანგულ ენაზე.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=77}}

მისი პირველი მნიშვნელოვანი გამოსვლები საზღვარგარეთ [[მაჩერატა (პროვინცია)|მაჩერატაში]] შედგა, სადაც მან წარმატებით შეასრულა ალფონსოს როლი „ფავორიტ ქალში“, ესკამილიო „კარმენში“ და გრაფი დი ლუნა „ტრუბადურში“. იმდროინდელი იტალიური პრესა დადებითად აფასებდა როგორც მის კეთილშობილურ სცენურ მანერას, ისე მისი ბარიტონის ხარისხს და აღნიშნავდა, რომ იგი არ იყო უბრალოდ კომპეტენტური უცხოელი სტუმარი, არამედ მომღერალი, რომელსაც ძალუძდა გამორჩეული შთაბეჭდილების მოხდენა ამ მეტად მომთხოვნ გარემოში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=77–78}}

ამ ადრეულ წარმატებას ემოციური ჩრდილი მიაყენა ვანო სარაჯიშვილთან დაკავშირებულმა მოვლენებმა. საზღვარგარეთ ყოფნისას ინაშვილმა შემაშფოთებელი ცნობები მიიღო თავისი უახლოესი მეგობრისა და კოლეგის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ. 1924 წლის ნოემბერში სარაჯიშვილის გარდაცვალებამ მძიმედ იმოქმედა უცხოეთში მყოფ ინაშვილზე.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=78–80}}

მისი უცხოური კარიერის შემდეგი მნიშვნელოვანი ეტაპი ესპანეთში წარიმართა. იტალიაში აღიარების მოპოვების შემდეგ, ინაშვილი მიიწვიეს [[მადრიდის სამეფო თეატრი|მადრიდის სამეფო თეატრში]] (Teatro Real), სადაც იგი ბარიტონის წამყვან პარტიებში გამოვიდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=80–81}} [[მადრიდი|მადრიდში]] იგი მუშაობდა გამოჩენილ დირიჟორებთან და ცნობილ მომღერლებთან ერთად. მის რეპეტუარში შევიდა ნევერი „ჰუგენოტებში“, ამონასრო „აიდაში“, ჟერარი „ანდრე შენიეში“, ესკამილიო „კარმენში“ (ცნობილ ტენორ [[მიგელ ფლეტა|მიგელ ფლეტას]] დონ ხოზეს პირისპირ) და სკარპია „ტოსკაში“. პრესის გამოხმაურება დადებითი იყო. ესპანური რეცენზიები დადებითად აფასებდნენ მის სცენურ ოსტატობას, ესკამილიოს პლასტიკურ სიცხადეს და ვოკალური ხელოვნების მაღალ დონეს. მის წარმატებას მადრიდში იტალიაშიც გამოეხმაურნენ, რამაც კიდევ უფრო განამტკიცა მისი, როგორც სერიოზული საერთაშორისო პერსპექტივის მქონე მომღერლის სტატუსი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=81–85}}

ამ წარმატებების მიუხედავად, ინაშვილს არ უცდია უცხოური აღიარება გრძელვადიან საერთაშორისო კარიერად ექცია. მან მიიღო მომხიბვლელი წინადადებები შემდგომი გამოსვლებისთვის რომში, ტრიესტში და სამხრეთ ამერიკაშიც კი, თუმცა ყველა მათგანზე უარი თქვა. ამის მიზეზები ნაწილობრივ პრაქტიკული იყო — სწავლის ვადის დასრულება და სამშობლოში დაბრუნების მოწოდება, თუმცა ასევე ემოციური და პატრიოტულიც. საზღვარგარეთ გატარებული ორნახევარი წლის შემდეგ, მან თბილისში დაბრუნება არჩია.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=85–86}} უცხოეთში ყოფნამ მაინც დატოვა წარუშლელი მხატვრული კვალი. იტალიასა და ესპანეთში გატარებულმა წლებმა მისი ხმა უფრო გაათავისუფლა, დახვეწა და ტემბრულად გააკეთილშობილა; ასევე აამაღლა მისი სცენური და სტილისტური ოსტატობა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=85–87}}

=== დაბრუნება საქართველოში და შემოქმედებითი მოწიფულობა ===
საზღვარგარეთ გატარებული დაახლოებით ორნახევარი წლის შემდეგ, ინაშვილი თბილისში 1925 წლის 27 ნოემბერს დაბრუნდა. დაბრუნებისთანავე ერთ-ერთი პირველი, რაც მან გააკეთა, [[ვანო სარაჯიშვილი|ვანო სარაჯიშვილის]] საფლავის მონახულება იყო.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=87–88}}

მისი პირველი მნიშვნელოვანი გამოსვლა თბილისის სცენაზე 1925 წლის დეკემბერში შედგა სკარპიას როლში ოპერაში „[[ტოსკა]]“. თანამედროვეთათვის ეს სპექტაკლი იყო ერთგვარი პრაქტიკული გამოცდა იმისა, თუ რა შედეგი გამოიღო ევროპულმა სწავლებამ. რეცენზიების თანახმად მისი ხმა აშკარად უფრო თავისუფლად და თანაბრად ჟღერდა, ფრაზირება უფრო ნიუანსირებული იყო, ხოლო სცენური შესრულება — უფრო დახვეწილი და ინტელექტუალურად დასრულებული. კრიტიკოსები ხაზს უსვამდნენ, რომ სკარპიას მისეულმა ინტერპრეტაციამ გამოავლინა არა მხოლოდ ვოკალური პროგრესი, არამედ სცენური კულტურის უფრო მაღალი დონე, რაც ჩანდა ჟესტებში, ტემპში, დახასიათებასა და კოსტიუმის ტარების მანერაშიც კი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=88–90}}

მსგავსი შთაბეჭდილება დატოვა მისმა შემდგომმა გამოსვლებმა ოპერებში „ევგენი ონეგინი“ და „კარმენი“. „ონეგინში“ მისი ინტერპრეტაცია შეფასდა ლირიკული დახვეწილობის, ფრაზირების ელეგანტურობისა და ვოკალური ოსტატობის გამო; „კარმენში“ კი მისი ესკამილიო ახლა უკვე ესპანეთში მიღწეული წარმატების შუქზე ფასდებოდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=90–92}}

ამავდროულად, მისი შემოქმედებითი მოწიფულობის პერიოდი საქართველოში აღინიშნა ქართული ეროვნული ოპერისადმი განახლებული ერთგულებით. 1925 წლის ბოლოსა და 1926 წლის დასაწყისში იგი დაუბრუნდა მურმანის პარტიას „[[აბესალომ და ეთერი|აბესალომ და ეთერში]]“, რომელსაც ახლა უკვე სარაჯიშვილის არყოფნით გამოწვეულ მხატვრულ და ემოციურ ჩრდილში ასრულებდა. იმავე პერიოდში მან ასევე შეასრულა კიაზოს როლი ფალიაშვილის „[[დაისი (ოპერა)|დაისში]]“ — პარტია, რომელშიც მისი ვოკალური დისციპლინა და ეროვნული იდიომის ფლობა, გადმოცემის თანახმად, განსაკუთრებული ძალით ერწყმოდა ერთმანეთს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=92–99}}

1920-იანი წლების მიწურულს მისი რეპეტუარი უჩვეულოდ ფართო იყო. მურმანისა და კიაზოს პარალელურად, იგი აგრძელებდა გამოსვლას ისეთ პარტიებში, როგორიცაა იაგო „ოტელოში“, მთავარი როლი „რიგოლეტოში“, ფიგარო „სევილიელ დალაქში“, ათანაელი „თაისში“ და სხვა მნიშვნელოვანი როლები სტანდარტული ევროპული რეპერტუარიდან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=94–102}}

მისი მოწიფული კარიერა თბილისის ფარგლებსაც გასცდა. 1926 წელს იგი მოსკოვის [[დიდი თეატრი|დიდ თეატრში]] გამოვიდა, სადაც იმღერა „კარმენში“ და მოგვიანებით „ევგენი ონეგინში“ ცნობილ ტენორ [[ლეონიდ სობინოვი|ლეონიდ სობინოვთან]] ერთად. ამ გამოსვლებმა მოსკოვის თეატრალური წრეების ყურადღება მიიპყრო და დაადასტურა მისი მიღწევების მასშტაბები საქართველოს ფარგლებს გარეთაც. მიუხედავად ამისა, მისი კარიერა ფუნდამენტურად მაინც თბილისის სცენასთან დარჩა დაკავშირებული. იგი მოსკოვიდან საქართველოს ხელისუფლების მიწვევით დაბრუნდა და იქ განაგრძო მუშაობა, უკვე როგორც საოპერო ინსტიტუციის ერთ-ერთმა წამყვანმა და ავტორიტეტულმა არტისტმა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=102–103}}

=== პედაგოგიური, სარეჟისორო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა ===
1920-იანი წლების მიწურულიდან ინაშვილის როლი ქართულ მუსიკალურ ცხოვრებაში სულ უფრო მეტად გასცდა საშემსრულებლო მოღვაწეობის ფარგლებს. მიუხედავად იმისა, რომ იგი კვლავ რჩებოდა თბილისის ოპერის ერთ-ერთ წამყვან ბარიტონად, მან შეითავსა პედაგოგის, რეჟისორის, ორგანიზატორისა და საზოგადო მოღვაწის პასუხისმგებლობები.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=103–104}}

ამ ფართო მოღვაწეობის მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა 1927 წელს, როდესაც ინაშვილი მიიწვიეს [[თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია|თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში]] საოპერო კლასის ხელმძღვანელად. მუშაობის დაწყებიდან სულ რამდენიმე თვეში, მან თბილისის მუშათა თეატრის სცენაზე წარადგინა სტუდენტური დადგმა, რომელშიც დამამთავრებელი კურსის ვოკალისტები მონაწილეობდნენ სცენებში ოპერებიდან: „მეფის საცოლე“, „სევილიელი დალაქი“, „აიდა“, „ევგენი ონეგინი“ და „რიგოლეტო“.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=104–105}}

ინაშვილის მოღვაწეობა ასევე გავრცელდა საოპერო რეჟისურისა და დადგმის სფეროში. 1929 წელს მან თბილისის ოპერის თეატრში დადგა ვერდის „აიდა“. ბიოგრაფია ამ სპექტაკლს წარმოაჩენს, როგორც შეგნებულად მოდერნიზებულ წამოწყებას. უარყო რა ის ფორმულები, რომლებსაც წყარო „მოძველებულ შაბლონებად“ ახასიათებს, ინაშვილი ესწრაფოდა უფრო დინამიკურ თეატრალურ ენას ახალი სცენური კონსტრუქციების, განათების ეფექტებისა და ვიზუალურად ნაკლებად გადატვირთული სივრცის გამოყენებით, რაც შემსრულებლებს მოქმედების მეტ თავისუფლებას აძლევდა. მან პრემიერამდე საჯაროდ განმარტა თავისი მიზნები და ხაზი გაუსვა სურვილს, არა უბრალოდ მოეხდინა [[ძველი ეგვიპტე|ძველი ეგვიპტის]] არქეოლოგიური სურათის რეპროდუცირება, არამედ წინა პლანზე წამოეწია ნაწარმოების სოციალური ატმოსფერო და დრამატული დინამიკა. იმდროინდელი კრიტიკა ამ დადგმას თეატრის შემოქმედებით ცხოვრებაში ორიგინალურ და მნიშვნელოვან წვლილად განიხილავდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=105–107}}

მისი ორგანიზატორული ძალისხმევა მხოლოდ დედაქალაქით არ შემოიფარგლებოდა. 1930 წელს იგი დაინიშნა დასავლეთ საქართველოს ქალაქების — ბათუმის, სოხუმისა და ქუთაისის — მომსახურებისთვის შექმნილი მოძრავი საოპერო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელად. რეპერტუარი მოიცავდა ისეთ ნაწარმოებებს, როგორიცაა „აიდა“, „ფაუსტი“, „დუბროვსკი“, „ტოსკა“, „ევგენი ონეგინი“, „დემონი“, „პიკის ქალი“, „ჯამბაზები“, „რიგოლეტო“ და „ტრავიატა“; ამავდროულად მზადდებოდა „აბესალომ და ეთერი“ და „დაისი“. ეს ინიციატივა მიზნად ისახავდა როგორც პროფესიულ ოპერაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდას, ისე დაბალი ხარისხის საგასტროლო სპექტაკლების გავრცელების აღკვეთას. მიუხედავად იმისა, რომ პრაქტიკული დაბრკოლებების გამო დასმა შედარებით მცირე ხანს იარსება და საბოლოოდ დაიშალა, თავად მცდელობა კულტურულად მნიშვნელოვანი იყო საქართველოში საოპერო ხელოვნების ფართო პოპულარიზაციის კუთხით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=107–108}}

1932–33 წლებში ინაშვილმა ერთი სეზონი გაატარა ლენინგრადის [[მარიინსკის თეატრი|კიროვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში]], სადაც გამოდიოდა ოპერებში: „კარმენი“, „დემონი“, „პიკის ქალი“, „ევგენი ონეგინი“, „ოტელო“ და „აიდა“. 1933 წელს დაბრუნების შემდეგ იგი დაინიშნა ოპერის თეატრის მხატვრული ნაწილის გამგედ და განახორციელა „ევგენი ონეგინის“ ახალი დადგმა. მონოგრაფია ამ სპექტაკლს აღწერს, როგორც მცდელობას, თავი დაეღწიათ ძველი „სახაზინო თეატრის“ პრაქტიკის სტატიკური პირობითობისთვის და აღედგინათ პუშკინისა და ჩაიკოვსკისეული რეალიზმი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=108–109}}

1937 წლიდან მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტის პედაგოგად, ხოლო 1942 წელს კონსერვატორიის პროფესორი გახდა. მის სტუდენტებს შორის იყვნენ [[მედეა ამირანაშვილი]], [[თენგიზ ზაალიშვილი (მომღერალი)|თენგიზ ზაალიშვილი]], [[პეტრე თომაძე]], [[შოთა კიკნაძე]], [[ირაკლი შუშანია]] და სხვები. 

სანდრო ინაშვილი გარდაიცვალა 1958 წლის 4 ივნისს, თბილისში. დაკრძალულია [[დიდუბის პანთეონი|მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში]]. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე თამარ ბესარიონის ასული გვახარია (დ. [[21 იანვარი]], [[1901]], [[ქუთაისი]] — გ. [[6 სექტემბერი]], [[1978]], [[თბილისი]]).
== შემოქმედება ==
=== ვოკალური დახასიათება ===
თანამედროვეთა და გვიანდელი პერიოდის მკვლევართა შეფასებები ერთსულოვანია იმაში, რომ ინაშვილი იყო მომღერალი, რომელიც გამოირჩეოდა არა მხოლოდ ხმის ბუნებრივი სილამაზით, არამედ ტექნიკური ოსტატობითა და მუსიკალური ინტელექტითაც. კაშმაძე ხაზს უსვამს მისი ტემბრის კეთილშობილებას, ტონის მასშტაბურობასა და სიღრმეს, ვოკალური ხაზის მოქნილობას და, უპირველეს ყოვლისა, მომღერლის უზადო მუსიკალურ სმენას. ინაშვილის ვოკალური ხელოვნება ეფუძნებოდა ბუნებრივი ნიჭისა და ხანგრძლივი, მრავალფეროვანი წვრთნის სინთეზს, რაც მოიცავდა როგორც ადრეულ მონაწილეობას ქართულ საგუნდო ტრადიციებში, ისე სწავლას გამოჩენილ ევროპელ მუსიკოსებთან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=115–116}}

მისი ხმის ცენტრალური მახასიათებელი იყო საშუალო რეგისტრის ხარისხი. აღნიშნულია, რომ სცენაზე გატარებული ათწლეულების შემდეგაც კი, ხმის ამ ნაწილმა შეინარჩუნა განსაკუთრებით თბილი და მიმზიდველი შეფერილობა. ბიოგრაფიული წყარო ხაზს უსვამს სუნთქვის ფლობის უნარსა და ბგერის დაძაბვის გარეშე შენარჩუნებისა და ფორმირების შესაძლებლობას. ნაცვლად იმისა, რომ დაყრდნობოდა მხოლოდ ხმის სიმძლავრეს ან ეფექტისთვის ხმის ფორსირებას (დაძაბვას), ინაშვილი აღტაცებას იწვევდა ბგერის თანაბარი გამოცემით, დახვეწილი „მეძა ვოჩეთი“ (mezza voce) და ცალკეული ფრაზების ექსპრესიული კონტურით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=116–118}}

ბიოგრაფია ასევე მიუთითებს ბარიტონისთვის უჩვეულო ვოკალურ მრავალმხრივობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ინაშვილი ძირითადად წარმოდგენილია როგორც ცენტრალური ბარიტონი, ხმის ქვედა დიაპაზონი, კომპაქტური საშუალო რეგისტრი და სიმღერის მანერა მას საშუალებას აძლევდა შეესრულებინა როლები, რომლებიც ჩვეულებრივ მაღალ ბანს ან ბას-ბარიტონს მიეკუთვნება. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი გამოსვლები [[მეფისტოფელი]]ს („[[ფაუსტი (ოპერა)|ფაუსტი]]“), გრემინისა („[[ევგენი ონეგინი (ოპერა)|ევგენი ონეგინი]]“) და [[ბორის გოდუნოვი (ოპერა)|ბორის გოდუნოვის]] პარტიებში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=119–121}}

ამრიგად, ინაშვილი წარმოგვიდგება როგორც მომღერალი, რომელიც ფასობდა არა იმდენად მძლავრი ხმოვანებით, არამედ ტემბრული სილამაზით, ტექნიკური სრულყოფილებით, კონტროლირებული ფრაზირებითა და სტილისტური ინტელექტით. მისი ხმა აღქმული იყო როგორც სითბოს, სიმტკიცისა და ელასტიურობის მქონე ინსტრუმენტი, ხოლო მისი სიმღერის მეთოდი ასოცირდებოდა დისციპლინასთან, გემოვნებასთან და თავისუფალი იყო ვულგარული თეატრალური ეფექტებისგან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=115–118, 120–121}}

=== სცენური ოსტატობა და სამსახიობო სტილი ===
ვოკალურ მიღწევებთან ერთად, ინაშვილი მიიჩნეოდა გამორჩეულ სცენურ მოღვაწედ. აღნიშნული რეპუტაცია ეფუძნებოდა არა მხოლოდ კარგ სიმღერას, არამედ სცენურად დამაჯერებელი, ფსიქოლოგიურად მთლიანი და სტილისტურად გამართული პერსონაჟების შექმნის უნარს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=124}}

მისი სამსახიობო სტილი აღწერილია როგორც ანტიმექანიკური: ნაცვლად ფიქსირებული სასცენო ფორმულების გამეორებისა, იგი მუდმივად ეძებდა „სცენურ სიმართლესა“ და ექსპრესიულ სპეციფიკას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=124–125}} მისი მოძრაობა, პოზა, ჟესტები და ქცევა დახასიათებულია როგორც გრაციოზული, კეთილშობილური და კონტროლირებული.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=125–126}}

შ. კაშმაძე მის სამსახიობო სტილს ასევე უკავშირებს ქართული საოპერო შესრულების ფართო მოდერნიზაციას. იგი ამტკიცებს, რომ ინაშვილმა ქართულ ოპერაში შემოიტანა სცენური კეთილშობილებისა და მხატვრული კონტროლის ის ფორმა, რომელიც ასოცირდებოდა საოპერო სამსახიობო ხელოვნების საუკეთესო თანამედროვე მიღწევებთან. ამავდროულად, იგი ხაზს უსვამს, რომ ინაშვილის პერსონაჟები ინარჩუნებდნენ სპეციფიკურ ქართულ შეფერილობას იქ, სადაც ეს საჭირო იყო, და არ იკარგებოდნენ ზოგად საერთაშორისო პირობითობაში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|p=126}}

=== ქართული ოპერის ინტერპრეტაცია ===
ინაშვილის მოღვაწეობა ქართულ ოპერაში მისი ისტორიული მნიშვნელობის ერთ-ერთ ცენტრალური საფუძველია. იგი არა მხოლოდ ასრულებდა წამყვან პარტიებს ეროვნულ რეპერტუარში, არამედ ხელი შეუწყო იმის განსაზღვრას, თუ როგორ უნდა ჟღერდეს და გამოიყურებოდეს ეს როლები სცენაზე. ამ გაგებით, იგი არა მხოლოდ ქართული ოპერის ადრეული ისტორიის მონაწილეა, არამედ ერთ-ერთ იმ ხელოვანთაგანი, რომელთაც ქართულ საოპერო პერსონაჟებს მყარი სცენური და ვოკალური ფორმა მისცეს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=123, 126, 152–153}}

მნიშვნელოვანია ინაშვილის მიერ ქართული მუსიკალური იდიომის ფლობა. ეს უკავშირდება მის ბავშვობიდანვე სიახლოვეს [[ქართული ხალხური მუსიკა|ხალხურ სიმღერასთან]], მის გამოცდილებას [[ალექსანდრე კავსაძე|სანდრო კავსაძისა]] და [[ნიკო სულხანიშვილი|ნიკო სულხანიშვილის]] ანსამბლებში და მოგვიანებით მუშაობას [[ვანო სარაჯიშვილი|ვანო სარაჯიშვილის]] გვერდით. ამის შედეგად ინაშვილმა განავითარა მშობლიური მელოდიური მოხაზულობის, ვოკალური ინფლექსიისა და ეროვნული შეფერილობის უჩვეულოდ ღრმა შეგრძნება. ბიოგრაფიაში ეს წარმოდგენილია ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად იმისა, თუ რატომ მიიჩნეოდა მისი გამოსვლები ქართულ ოპერებში გამორჩეულად.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=121–123}}

ამ ინტერპრეტაციაში ცენტრალური ადგილი უკავია მურმანის როლს ზაქარია ფალიაშვილის ოპერაში „[[აბესალომ და ეთერი]]“. კაშმაძე ინაშვილის მურმანს მის ერთ-ერთ უდიდეს ქმნილებად ახასიათებს და ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ მომღერალს ამ როლზე მუშაობისას არ ჰქონია წინამორბედი გამოცდილება ან დამკვიდრებული ტრადიცია, რომელიც გზას გაუკვალავდა. შესრულება შეფასებულია მისი ფსიქოლოგიური სიმძაფრის გამო; იმ სიცხადის გამო, რომლითაც გადმოცემულია ეჭვიანობა, შინაგანი ტანჯვა, სიამაყე და ემოციური ძალადობა, და იმ გზით, რომლითაც ვოკალური შუქ-ჩრდილები მხარს უჭერს დრამატულ ხაზს. მურმანი ინაშვილის მეშვეობით გახდა ქართული ოპერის ერთ-ერთი პირველი სრულად ჩამოყალიბებული სცენური არქეტიპი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=126–128}}

მსგავსი მნიშვნელობა ენიჭება კიაზოს როლს ფალიაშვილის „[[დაისი (ოპერა)|დაისში]]“. ინაშვილისეული ინტერპრეტაცია აღწერილია, როგორც საბრძოლო სიმტკიცის, შელახული თავმოყვარეობის, ლირიკული მოწყვლადობისა და გაწონასწორებული ინტენსივობის კომბინაცია. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება კონტრასტზე პერსონაჟის საჯარო, გმირულ ასპექტსა და ისეთი პასაჟების უფრო შინაგან ემოციურ ტონს შორის, როგორიცაა [[სულო ბოროტო (არია)|„სულო ბოროტო“]]. ამ ხედვით, ინაშვილის კიაზო არ გადაზრდილა უხეშ ძალადობაში ან მელოდრამატულ გადაჭარბებაში; ნაცვლად ამისა, როლი ჩამოყალიბებული იყო ღირსებით, შინაგანი დისციპლინითა და კონტროლირებული, მაგრამ მძლავრი ემოციური დიაპაზონით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=128–132}}

კაშმაძე ასევე გამოარჩევს გოჩას როლს [[მელიტონ ბალანჩივაძე|მელიტონ ბალანჩივაძის]] ოპერაში [[დარეჯან ცბიერი (ოპერა)|„დარეჯან ცბიერი“]], როგორც ინაშვილის ერთ-ერთ საუკეთესო სცენურ პორტრეტს. ამ როლში მომღერალი დახასიათებულია, როგორც კეთილშობილი, პატრიოტი ფიგურა, რომლის სცენური მანერა, მოძრაობა და ვოკალური შესრულება ერთიანობაში გადმოსცემდა მორალურ სერიოზულობასა და მოქალაქეობრივ განცდას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=132–133}}

აღნიშნული შეფასება ვრცელდება მასთან დაკავშირებულ სხვა ქართულ როლებზეც, მათ შორის რევაზზე [[ვიქტორ დოლიძე|ვიქტორ დოლიძის]] „[[ლეილა (ოპერა)|ლეილაში]]“, აბდულ-არაბზე [[დიმიტრი არაყიშვილი|დიმიტრი არაყიშვილის]] [[თქმულება შოთა რუსთაველზე (ოპერა)|„თქმულება შოთა რუსთაველზე“]] და ქართული ოპერის სხვა პარტიებზე. ინაშვილის ბიოგრაფია არაერთხელ უბრუნდება აზრს, რომ ინაშვილი იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც საოპერო სცენაზე შექმნა „ნამდვილი ქართული ტიპები“.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=123, 152–153, 155}}

=== რუსული და დასავლეთევროპული რეპერტუარის ინტერპრეტაცია ===
[[File:inashvili_scarpia.jpg|მინი|სანდრო ინაშვილი სკარპიას როლში, პუჩინის „ტოსკა“]]
მიუხედავად იმისა, რომ ინაშვილის ადგილი ქართული ოპერის ისტორიაში, უპირველეს ყოვლისა, ეროვნულ რეპერტუარში შეტანილ წვლილს ეფუძნება, იგი იყო ფართო საერთაშორისო კომპეტენციის მქონე ხელოვანი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=134–135, 149–151, 153}}

მნიშვნელოვანი მაგალითია მისი „[[ევგენი ონეგინი (ოპერა)|ევგენი ონეგინის]]“ ინტერპრეტაცია. კაშმაძე ამ როლს მიიჩნევს მომღერალ-მსახიობის კულტურის, ინტელექტისა და სტილისტური ტაქტის ერთ-ერთ უმთავრეს გამოცდად და ინაშვილს თბილისის სცენაზე ამ პარტიის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად წარმოაჩენს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=135–140}}

სკარპია [[ჯაკომო პუჩინი|პუჩინის]] „[[ტოსკა|ტოსკაში]]“ სხვა, მაგრამ თანაბრად მნიშვნელოვან მაგალითს წარმოადგენს. ინაშვილმა ეს როლი კიდევ უფრო დახვეწა იტალიაში სწავლის შემდეგ და შექმნა რომის პოლიციის უფროსის სცენურად დასამახსოვრებელი პორტრეტის. ნაცვლად იმისა, რომ სკარპია წარმოეჩინა როგორც მხოლოდ სასტიკი ან მელოდრამატული ტირანი, ინაშვილმა შეინარჩუნა არისტოკრატიული კონტროლისა და გარეგნული სიმშვიდის ელემენტი, რითაც პერსონაჟი კიდევ უფრო საშიში და პირქუში გახადა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=140–141}}

რიგოლეტო ინაშვილის რეპერტუარში განსაკუთრებით თვალსაჩინო ადგილს იკავებს და განიხილება, როგორც მისი საშემსრულებლო კარიერის ერთ-ერთი უმაღლესი მიღწევა. ბიოგრაფიაში აქცენტი კეთდება მის უნარზე, გადმოეცა პერსონაჟის ემოციური წინააღმდეგობები: დამცირება, მამობრივი სინაზე, მრისხანება, სასოწარკვეთა და მორალური კოლაფსი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=142–149}}

კაშმაძე ასევე ხაზს უსვამს მის მიღწევებს რუსული და დასავლური რეპერტუარის სხვა მნიშვნელოვან როლებში. იაგო [[ოტელო (ვერდის ოპერა)|„ოტელოში“]] შეფასებულია მისი ინტელექტისა და თავშეკავებულობის გამო, სადაც პერსონაჟის დემონური თუ დამანგრეველი ენერგია გადმოცემულია გათვლილი მოქმედებით და არა გადაჭარბებით. ჟერმონი „[[ტრავიატა]]ში“ დაფასებულია მისი ღირსების, ზომიერებისა და ჰუმანური სცენური მანერისთვის. ამონასრო „[[აიდა|აიდაში]]“ გამოყოფილია, როგორც მაგალითი ინაშვილის უნარისა — თავი აარიდოს როგორც პომპეზურ ჰეროიზაციას, ისე უხეშ პრიმიტივიზმს და ამის ნაცვლად იპოვოს ის, რასაც კაშმაძე „გაწონასწორებულ სცენურ ხაზს“ უწოდებს.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=149–151}}

== რეპერტუარი ==
ინაშვილი ფლობდა ვრცელ საოპერო რეპერტუარს, რომელიც მოიცავდა ქართულ, რუსულ და დასავლეთევროპულ ნაწარმოებებს. მისი სასცენო კარიერა თანმიმდევრულად ვითარდებოდა გუნდში სიმღერიდან და მეორეხარისხოვანი როლებიდან მთავარ პარტიებამდე, ხოლო ზოგიერთ ოპერაში კარიერის განმავლობაში ერთზე მეტ როლსაც ასრულებდა. ინაშვილის შემოქმედებითი დიაპაზონი მასშტაბური იყო და იგი გამოდიოდა როგორც ეროვნულ, ისე საერთაშორისო რეპერტუარში; აგრეთვე, მოღვაწეობდა საკონცერტო სცენაზე და შექმნა რამდენიმე ჩანაწერიც.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=118–120}}
=== ქართული როლები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
! ოპერა
! კომპოზიტორი
!
|-
| ''[[აბესალომ და ეთერი]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| მურმანი
|-
| ''[[დაისი (ოპერა)|დაისი]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| კიაზო
|-
| ''[[ლატავრა]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| ენგიზი
|-
| ''[[დარეჯან ცბიერი]]''
| [[მელიტონ ბალანჩივაძე]]
| გოჩა
|-
| ''[[თქმულება შოთა რუსთაველზე]]''
| [[დიმიტრი არაყიშვილი]]
| აბდულ-არაბი; ასევე მგოსანი
|-
| ''ლეილა''
| [[ვიქტორ დოლიძე]]
| რევაზი
|-
| ''ცისანა''
| [[ვიქტორ დოლიძე]]
| გორსკი
|-
| ''ამირანი''
| კ. მეღვინეთუხუცესი
| უცნობია
|-
| ''ლადო კეცხოველი''
| გ. კილაძე
| უცნობია
|}

=== რუსული როლები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
! ოპერა
! კომპოზიტორი
! როლ(ებ)ი
|-
| ''[[ბორის გოდუნოვი (ოპერა)|ბორის გოდუნოვი]]''
| [[მოდესტ მუსორგსკი]]
| ბორის გოდუნოვი
|-
| ''[[ხოვანშჩინა]]''
| [[მოდესტ მუსორგსკი]]
| უცნობია
|-
| ''[[დემონი (ოპერა)|დემონი]]''
| [[ანტონ რუბინშტეინი]]
| დემონი
|-
| ''ნერონი''
| [[ანტონ რუბინშტეინი]]
| უცნობია
|-
| ''[[დუბროვსკი (ოპერა)|დუბროვსკი]]''
| [[ედუარდ ნაპრავნიკი]]
| უცნობია
|-
| ''[[ევგენი ონეგინი (ოპერა)|ევგენი ონეგინი]]''
| [[პეტრე ჩაიკოვსკი]]
| ზარეცკი; ასეული; თავადი გრემინი; ევგენი ონეგინი
|-
| ''[[იოლანტა]]''
| [[პეტრე ჩაიკოვსკი]]
| უცნობია
|-
| ''[[პიკის ქალი (ოპერა)|პიკის ქალი]]''
| [[პეტრე ჩაიკოვსკი]]
| ტომსკი; ელეცკი
|-
| ''ღალატი''
| [[მიხეილ იპოლიტოვ-ივანოვი]]
| ოთარ-ბეგი
|-
| ''[[სადკო (ოპერა)|სადკო]]''
| [[ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი]]
| უცნობია
|-
| ''[[თოვლის ქალიშვილი]]''
| [[ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი]]
| უცნობია
|- 
|''[[მეფის საცოლე (ოპერა)|მეფის საცოლე]]''
| [[ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი]]
| გრიაზნოი
|-
| ''[[თავადი იგორი (ოპერა)|თავადი იგორი]]''
| [[ალექსანდრე ბოროდინი]]
| იგორი
|-
| ''ჯავშნოსანი პოტიომკინი''
| ოლეს ჩიშკო
| უცნობია
|-
| ''წყნარი დონი''
| ივან ძერჟინსკი
| უცნობია
|}

=== დასავლეთევროპული როლები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! ოპერა
! კომპოზიტორი
! როლ(ებ)ი
|-
| ''[[აიდა (ოპერა)|აიდა]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| ამონასრო
|-
| ''[[ბალ-მასკარადი]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| უცნობია
|-
| ''[[ოტელო (ვერდი)|ოტელო]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| იაგო
|-
| ''[[რიგოლეტო]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| რიგოლეტო
|-
| ''[[ტრავიატა]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| ჟორჟ ჟერმონი
|-
| ''[[ტრუბადური (ოპერა)|ტრუბადური]]''
| [[ჯუზეპე ვერდი]]
| გრაფი დი ლუნა
|-
| ''[[ტოსკა]]''
| [[ჯაკომო პუჩინი]]
| სკარპია
|-
| ''[[ბოჰემა]]''
| [[ჯაკომო პუჩინი]]
| უცნობია
|-
| ''[[მადამ ბატერფლაი|ჩიო-ჩიო-სანი]]''
| [[ჯაკომო პუჩინი]]
| უცნობია
|-
| ''[[ჯამბაზები (ოპერა)|ჯამბაზები]]''
| [[რუჯერო ლეონკავალო]]
| სილვიო; ტონიო
|-
| ''ზაზა''
| [[რუჯერო ლეონკავალო]]
| უცნობია
|-
| ''[[სევილიელი დალაქი (ოპერა)|სევილიელი დალაქი]]''
| [[ჯოაკინო როსინი]]
| ფიგარო
|-
| ''[[ვილჰელმ ტელი (ოპერა)|ვილჰელმ ტელი]]''
| [[ჯოაკინო როსინი]]
| უცნობია
|-
| ''აფრიკელი ქალი''
| [[ჯაკომო მეიერბერი]]
| უცნობია
|-
| ''[[ჰუგენოტები (ოპერა)|ჰუგენოტები]]''
| [[ჯაკომო მეიერბერი]]
| გრაფი დე ნევერი
|-
| ''[[ანდრე შენიე (ოპერა)|ანდრე შენიე]]''
| [[უმბერტო ჯორდანო]]
| ჟერარი
|-
| ''[[კარმენი (ოპერა)|კარმენი]]''
| [[ჟორჟ ბიზე]]
| ესკამილიო (ტორეადორი); მორალესი
|-
| ''[[მარგალიტის მაძიებლები]]''
| [[ჟორჟ ბიზე]]
| უცნობია
|-
| ''კამორა''
| მიქელე ესპოზიტო
| ბეპო; გარინი
|-
| ''[[ლოენგრინი (ოპერა)|ლოენგრინი]]''
| [[რიხარდ ვაგნერი]]
| ტელრამუნდი
|-
| ''[[რაინის ოქრო (ოპერა)|რაინის ოქრო]]''
| [[რიხარდ ვაგნერი]]
| უცნობია
|-
| ''[[ტანჰოიზერი (ოპერა)|ტანჰოიზერი]]''
| [[რიხარდ ვაგნერი]]
| ვოლფრამი
|-
| ''[[სამსონი და დალილა (ოპერა)|სამსონი და დალილა]]''
| [[კამილ სენ-სანსი]]
| უცნობია
|-
| ''[[სოფლის პატიოსნება (ოპერა)|სოფლის პატიოსნება]]''
| [[პიეტრო მასკანი]]
| უცნობია
|-
| ''[[თაისი (ოპერა)|თაისი]]''
| [[ჟიულ მასნე]]
| ათანაელი
|-
| ''[[ფაუსტი (ოპერა)|ფაუსტი]]''
| [[შარლ გუნო]]
| ვალენტინი; მეფისტოფელი; ვაგნერი
|-
| ''[[რომეო და ჯულიეტა (ოპერა)|რომეო და ჯულიეტა]]''
| [[შარლ გუნო]]
| ტიბალდო
|-
| ''ფრა-დიავოლო''
| [[დანიელობერი]]
| უცნობია
|-
| ''დაბლობი''
| [[ოიგენ დ'ალბერი]]
| სებასტიანი; მელერი
|-
| ''[[ფიგაროს ქორწინება (ოპერა)|ფიგაროს ქორწინება]]''
| [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი]]
| ფიგარო
|-
| ''ჯოკონდა''
| [[ამილკარე პონკიელი]]
| უცნობია
|}

=== საკონცერტო და ხმოვანი ჩანაწერების რეპერტუარი ===
საოპერო სასცენო მოღვაწეობის გარდა, ინაშვილი ფლობდა ვრცელ საკონცერტო რეპერტუარს, რომელიც მოიცავდა ქართულ, რუსულ და დასავლეთევროპულ რომანსებს, ხალხური სიმღერების დამუშავებებს, კამერულ ნაწარმოებებსა და მუსიკალური ფოლკლორის ნიმუშებს. საზღვარგარეთ ყოფნისას მან შეისწავლა არაერთი იტალიური და ესპანური სიმღერა, ისევე როგორც დასავლეთევროპული კამერული ნაწარმოებები.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=121–123}}

ბიოგრაფია ასევე იხსენიებს რამდენიმე ნაწარმოებს, რომლებიც დაკავშირებულია ინაშვილის საშემსრულებლო მოღვაწეობასთან და ხმოვან ჩანაწერებთან, მათ შორისაა ნაწყვეტები ქართული ოპერებიდან და სოლო სიმღერები. მონოგრაფიის თანახმად, ეს ჩანაწერები ფართოდ იყო გავრცელებული და მსმენელის დიდი მოწონებით სარგებლობდა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=123–124}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
! ნაწარმოები / ამონარიდი
! კომპოზიტორი
! ტიპი
|-
| აბდულ-არაბის არია ოპერიდან ''[[თქმულება შოთა რუსთაველზე]]''
| [[დიმიტრი არაყიშვილი]]
| საოპერო ამონარიდი / ჩანაწერი
|-
| ''ოროველა''
| [[დიმიტრი არაყიშვილი]]
| სიმღერა / ჩანაწერი
|-
| კიაზოს ორი არია — „სულო ბოროტო“ და „დამისხი, დამალევინე“ — ოპერიდან ''[[დაისი (ოპერა)|დაისი]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| საოპერო ამონარიდები / ჩანაწერები
|-
| მურმანის არია „ამომავალსა მზეს სწუნობს“ ოპერიდან ''[[აბესალომ და ეთერი]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| საოპერო ამონარიდი / ჩანაწერი
|-
| აბესალომისა და მურმანის დუეტი ოპერიდან ''[[აბესალომ და ეთერი]]''
| [[ზაქარია ფალიაშვილი]]
| საოპერო ამონარიდი / ჩანაწერი
|-
| გოჩას არია „ღმერთო ძლიერო“ ოპერიდან ''[[დარეჯან ცბიერი]]''
| [[მელიტონ ბალანჩივაძე]]
| საოპერო ამონარიდი / ჩანაწერი
|-
| ''ინდი-მინდი''
| [[კოტე ფოცხვერაშვილი]]
| სიმღერა / ჩანაწერი
|-
| „მხოლოდ შენ ერთს“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|-
| „ისევ შენ და ისევ შენ“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|-
| „ოდესაც გიცქერ“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|-
| „მშვენიერთა ხელმწიფავ“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|-
| „ლალე“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|-
| „შემოღამდება“
| უცნობია
| სიმღერა / გვიანდელი ჩანაწერი
|}

== მემკვიდრეობა ==
ალექსანდრე ინაშვილი ქართული ეროვნული ოპერის ერთ-ერთ ფუძემდებლად მიიჩნევა. [[ვანო სარაჯიშვილი|ვანო სარაჯიშვილთან]] ერთად მან საფუძველი ჩაუყარა პირველ პროფესიულ საშემსრულებლო ტრადიციებს. ინაშვილი იყო ქართული საოპერო რეპერტუარის ისეთი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებების მთავარი პარტიების პირველი ინტერპრეტატორი, როგორიცაა: „[[აბესალომ და ეთერი]]“, „[[დაისი (ოპერა)|დაისი]]“, „[[დარეჯან ცბიერი (ოპერა)|დარეჯან ცბიერი]]“ და „[[თქმულება შოთა რუსთაველზე (ოპერა)|თქმულება შოთა რუსთაველზე]]“.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=126–128, 152–157}}

მის მიერ განსახიერებულმა მურმანის, კიაზოს, გოჩას, რევაზისა და აბდულ-არაბის სცენურმა სახეებმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ამ როლების შემდგომ საშემსრულებლო სტანდარტებზე.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=123, 126–133, 152–156}} ინაშვილის შემოქმედება ხასიათდებოდა ქართული ვოკალური იდიომებისა და ხალხური ექსპრესიულობის სინთეზით კლასიკურ საოპერო ტექნიკასთან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=121–123, 126, 152–153}}

ინაშვილი აქტიურად თანამშრომლობდა ძმებ ფალიაშვილებთან და ვანო სარაჯიშვილთან. მისმა მოღვაწეობამ ქართული ოპერის არსებობის პირველ ათწლეულებში ხელი შეუწყო ეროვნული საოპერო ხელოვნების ინსტიტუციურ განვითარებასა და მხატვრული პრესტიჟის დამკვიდრებას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=156–157}}

ალექსანდრე ინაშვილი ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ, სარეჟისორო და შემოქმედებით ხელმძღვანელობას. [[თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია|თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში]] იგი საოპერო კლასს უძღვებოდა, სადაც ახალგაზრდა მომღერლებს ვოკალურ ტექნიკასთან ერთად სცენურ დისციპლინასა და რეპერტუარის გააზრებას ასწავლიდა. მისი აღზრდილების ნაწილმა წარმატებული კარიერა თბილისისა და სხვა ქალაქების საოპერო სცენებზე გააგრძელა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=104–105, 153}}

ინაშვილის საშემსრულებლო სტილი და სამსახიობო ოსტატობა (გრიმი, პლასტიკა, სცენური სახის ინტეგრაცია) ნიმუშად იქცა მომავალი თაობის მომღერლებისთვის. რეჟისორი [[ალექსანდრე წუწუნავა]] მაღალ შეფასებას აძლევდა მის პროფესიონალიზმს რეპეტიციების პროცესში და სცენური სტრუქტურის ინსტინქტურ შეგრძნებას.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=124–126, 153–155}}

როგორც რეჟისორმა, მან დადგა ოპერები „[[აიდა]]“ და „[[ევგენი ონეგინი (ოპერა)|ევგენი ონეგინი]]“. გარდა ამისა, იგი ჩართული იყო მოძრავ და რეგიონულ საოპერო ინიციატივებში, რაც მიზნად ისახავდა საოპერო ხელოვნების პოპულარიზაციასა და თეატრალური სტანდარტების განვითარებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=105–109, 153, 155}}

ინაშვილი მიიჩნევა გარდამავალ ფიგურად, რომელმაც ქართული ოპერის ფუძემდებელი თაობის ტრადიციები დააკავშირა შემდგომი პერიოდის მუსიკალური ცხოვრების ინსტიტუციურ მოწყობასთან.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=153, 156}}

ალექსანდრე ინაშვილის შემოქმედებას მაღალ შეფასებას აძლევდნენ მისი თანამედროვე ხელოვანები. კომპოზიტორი [[დიმიტრი არაყიშვილი]] მას საკუთარი რომანსების ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად მიიჩნევდა და ხაზს უსვამდა მის როლს ქართული საოპერო პერსონაჟების (მურმანი, რევაზი, კიაზო, გოჩა, აბდულ-არაბი) ტიპაჟების შექმნაში.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=152–153}}

რეჟისორი [[ალექსანდრე წუწუნავა]] გამოყოფდა მომღერლის ვოკალურ ტექნიკას, ზუსტ ინტონაციასა და სცენურ კულტურას. მის რეპერტუარში განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამონასროს, ტონიოს, სკარპიას, ესკამილიოს, ჟერმონისა და ონეგინის პარტიები. წუწუნავას დახასიათებით, ინაშვილი გამოირჩეოდა სცენური სიტუაციების სწრაფი ათვისების უნარითა და ანსამბლური მუშაობის ნიჭით.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=153–156}}

მუსიკალური კრიტიკოსები და რეცენზენტები აღნიშნავდნენ მომღერლის ტემბრს, დიქციასა და ფრაზირებას. განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა მის სცენურ თავშეკავებულობასა და მხატვრულ ინტელექტს, რაც მას საშუალებას აძლევდა თავიდან აეცილებინა საოპერო ხელოვნებისათვის დამახასიათებელი მანერულობა და გადაჭარბებული პათეტიკა.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=124–126, 135–140, 149–151}}

საერთო შეფასებით, 1940-იანი წლების მიწურულისათვის ინაშვილი აღიქმებოდა არა მხოლოდ როგორც წამყვანი შემსრულებელი, არამედ როგორც ქართული საოპერო კულტურის ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა და ტრადიციის ჩამომყალიბებელი.{{sfn-2|კაშმაძე|1948|pp=152–157}}

==ჯილდოები და აღიარება==
* [[1937]] — [[საპატიო ნიშნის ორდენი|„საპატიო ნიშნის“ ორდენი]]
* [[1941]] — [[საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/281033/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1941_N1-3.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1941. №№1-3. გვ. 24.]&lt;/ref&gt;
* [[1950]] — [[სსრკ სახალხო არტისტი]]
* 1950 — [[ლენინის ორდენი]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/8b3/1950.11.11.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316061653/https://portal-kultura.ru/upload/iblock/8b3/1950.11.11.pdf |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 185, თბ., 1994
* {{წიგნი
 |გვარი         = კაშმაძე
 |სახელი        = შალვა
 |ნაწილი         = 
 |სათაური     = სანდრო ინაშვილი (მონოგრაფია)
 |ორიგინალი      = 
 |ბმული        = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00007018/
 |გამოცემა       = 
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი         = თბილისი 
 |გამომცემლობა  = გამომცემლობა „ხელოვნება“
 |წელი           = 1948
 |ტომი          =  
 |გვერდები      = 
 |გვერდნი      = 
 |isbn          = 
 |ref = კაშმაძე
}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00005327|ალექსანდრე ინაშვილი}}
{{imdb|id=0408399|name=ალექსანდრე ინაშვილი}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ინაშვილი, ალექსანდრე}}

[[კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1887]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1958]]
[[კატეგორია:ქართველი მომღერლები]]
[[კატეგორია:ბარიტონები]]
[[კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები]]
[[კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები]]</text>
      <sha1>d7unrd9icgwjtfwyu1bzzimybwvsydd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლევან ჩარკვიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301449</id>
    <revision>
      <id>5377899</id>
      <parentid>4124378</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5043" sha1="rj47f9vmk1efuexlpoz3vgpetan0z9o" xml:space="preserve">{{მმ*|ჩარკვიანი}}
'''ლევან ჩარკვიანი''' (დ. [[24 იანვარი]], [[1923]], [[ქუთაისი]] —  გ. [[2008]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 

1944 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]ს სამკურნალო ფაკულტეტი.

1944-1945 წლებში იყო [[ხულოს რაიონი]]ს რიყეთის საექიმო უბნის გამგე; 1945-1947 წლებში [[ბათუმი]]ს ჯანმრთელობის განყოფილების გამგე. 1948-1949 წლებშიბათუმის სამშობიარო სახლის ორდინატორი; 1949-1954 წლებში ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი; 1954-1964 წლებში ბათუმის სამშობიარო სახლის მთავარი ექიმი და განყოფილების გამგე; 1964 წლიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოცენტრის გინეკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 335 სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები: „ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს ზოგიერთი საკითხი“ (1964), ქალის „სასქესო ორგანოების და სარძევე ჯირკვლის კიბოთი დაავადება საქართველოში 20 წლის მანძილზე“ (1965-1984). მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 28 საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა  „Опыт профилактики рака шейки матки влимонно-мандариновых совхозах и колхозах Аджарской АССР“, დაიცვა 1951 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა – „ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს გავრცელების თავისებურებანი აჭარაში და საშვილოსნოს ექსპერიმენტული კიბო“, დაიცვა 1963 წელს.

იყო ევროპის გინეკოლოგ–ონკოლოგთა საზოგადოების საპატიო წევრი, საქართველოს გინეკოლოგ–ონკოლოგთა საზოგადოებისა და 
საქართველოს ონკოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე.

1964 წელს მიიღო აჭარის ასსრ დამსახურებული ექიმის წოდება, 1982 წელს — სსრკ სახელმწიფო პრემია,  1989 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება,    1997 წელს მიიღო ღირსების ორდენი, ხოლო 1989 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება,  

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001837}}

{{DEFAULTSORT:ჩარკვიანი, ლევან}}

[[კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1923]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2008]]
 [[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ჩარკვიანები|ლევან]]</text>
      <sha1>rj47f9vmk1efuexlpoz3vgpetan0z9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377900</id>
      <parentid>5377899</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ქართველი გინეკოლოგები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5137" sha1="7urrmko5ivkq0jwt8p2d9zxq20f3rl1" xml:space="preserve">{{მმ*|ჩარკვიანი}}
'''ლევან ჩარკვიანი''' (დ. [[24 იანვარი]], [[1923]], [[ქუთაისი]] —  გ. [[2008]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 

1944 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]ს სამკურნალო ფაკულტეტი.

1944-1945 წლებში იყო [[ხულოს რაიონი]]ს რიყეთის საექიმო უბნის გამგე; 1945-1947 წლებში [[ბათუმი]]ს ჯანმრთელობის განყოფილების გამგე. 1948-1949 წლებშიბათუმის სამშობიარო სახლის ორდინატორი; 1949-1954 წლებში ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი; 1954-1964 წლებში ბათუმის სამშობიარო სახლის მთავარი ექიმი და განყოფილების გამგე; 1964 წლიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოცენტრის გინეკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 335 სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები: „ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს ზოგიერთი საკითხი“ (1964), ქალის „სასქესო ორგანოების და სარძევე ჯირკვლის კიბოთი დაავადება საქართველოში 20 წლის მანძილზე“ (1965-1984). მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 28 საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა  „Опыт профилактики рака шейки матки влимонно-мандариновых совхозах и колхозах Аджарской АССР“, დაიცვა 1951 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა – „ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს გავრცელების თავისებურებანი აჭარაში და საშვილოსნოს ექსპერიმენტული კიბო“, დაიცვა 1963 წელს.

იყო ევროპის გინეკოლოგ–ონკოლოგთა საზოგადოების საპატიო წევრი, საქართველოს გინეკოლოგ–ონკოლოგთა საზოგადოებისა და 
საქართველოს ონკოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე.

1964 წელს მიიღო აჭარის ასსრ დამსახურებული ექიმის წოდება, 1982 წელს — სსრკ სახელმწიფო პრემია,  1989 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება,    1997 წელს მიიღო ღირსების ორდენი, ხოლო 1989 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება,  

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001837}}

{{DEFAULTSORT:ჩარკვიანი, ლევან}}

[[კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1923]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2008]]
 [[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ჩარკვიანები|ლევან]]
[[კატეგორია:ქართველი გინეკოლოგები]]</text>
      <sha1>7urrmko5ivkq0jwt8p2d9zxq20f3rl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ვასილ სიხარულიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315985</id>
    <revision>
      <id>5378104</id>
      <parentid>5376745</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბაჩანა შენგელია</username>
        <id>145428</id>
      </contributor>
      <origin>5378104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9507" sha1="amj23p9t6dhy2oe8u2vvj6a7uej3r42" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი  
| სახელი = ვასილ სიხარულიძე 
| სურათი=Vasil Sikharulidze (January 8, 2009) (A).jpg
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1968|5|30}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://espersona.ge/person/373|title=ვასილ სიხარულიძე|publisher=„ესპერსონა“|accessdate=19 მარტი, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319160737/https://espersona.ge/person/373|archivedate=2020-03-19}}&lt;/ref&gt;
| დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| მეუღლე = 
| ქვეყანა =
| მმართველობის დასაწყისი = [[9 დეკემბერი]], [[2008]]
| მმართველობის დასასრული = [[27 აგვისტო]], [[2009]]
| წინამორბედი = [[დავით კეზერაშვილი]]
| მემკვიდრე = [[ბაჩო ახალაია]]
| თანამდებობა = [[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის მინისტრი]]
| პარტია = [[საქართველოს ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა]]
|რიგი=[[ფაილი:Flag of Georgia.svg|left|25px]][[ფაილი:Tavdacvis_Saministro.png|right|25px]][[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის მინისტრი]]|თანამდებობა დაიკავა=[[9 დეკემბერი]], [[2008]]|თანამდებობა დატოვა=[[27 აგვისტო]], [[2009]]|პრეზიდენტი=[[მიხეილ სააკაშვილი]]|პრემიერ-მინისტრი=[[გრიგოლ მგალობლიშვილი]]&lt;br&gt;[[ნიკოლოზ გილაური]]|ჯილდოები={{ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენი}}|რელიგია=[[მართლმადიდებელი ქრისტიანი|მართლმადიდებელი]]|საქმიანობა=[[პოლიტიკოსი]], [[პედაგოგი]], [[მეცნიერი]],  თანამდებობის  პირი|სამეცნიერო ხარისხი=[[მაგისტრი]]|განათლება=[[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი]]&lt;br&gt;ნატოს სამხედრო კოლეჯი&lt;br&gt;ჟენევის უსაფრთხოების პოლიტიკის ცენტრი (შვეიცარია)&lt;br&gt;[[ჰარვარდის უნივერსიტეტი]]|პროფესია=[[ექიმი]]–[[პედიატრია|პედიატრი]], [[ფსიქიატრია|ფსიქიატრი]], [[პოლიტოლოგია|პოლიტოლოგი]], [[დიპლომატი]]|მოქალაქეობა={{დროშა|საქართველო}}|ეროვნება=[[ქართველი]]|რიგი2=[[ფაილი:Flag of Georgia.svg|left|25px]] [[ფაილი:Greater coat of arms of Georgia.svg|right|25px]]
[[საქართველო]]ს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[აშშ|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]], [[კანადა|კანადაში]] და [[მექსიკა|მექსიკაში]]|თანამდებობა დატოვა2=[[9 დეკემბერი]], [[2008]]|თანამდებობა დაიკავა2=[[1 მარტი]], [[2006]]|პრეზიდენტი2=[[მიხეილ სააკაშვილი]]}}
'''ვასილ (დავით) სიხარულიძე''' (დ. [[30 მაისი]], [[1968]], [[თბილისი]]) — [[ქართველი]] პოლიტიკოსი. [[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის მინისტრი]] [[2008]] წლის [[9 დეკემბერი|9 დეკემბრიდან]] [[2009]] წლის [[27 აგვისტო]]მდე, საქართველოს ატლანტიკური საბჭოს გამგეობის თავმჯდომარე.

==ბიოგრაფია==
დავით სიხარულიძე დაიბადა [[1968]] წლის [[30 მაისი|30 მაისს]], ქალაქ თბილისში. [[1993]] წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი]], სამკურნალო ფაკულტეტი. [[1993]]-[[1995]] წლებში მუშაობდა ფსიქიატრიის ინსტიტუტში ექიმ-ფსიქიატრად; [[1995]]-[[1996]] წლებში ასრულებდა საქართველოს ატლანტიკური საბჭოს აღმასრულებელი დირექტორის მოვალეობებს; [[1996]]-[[2000]] წლებში მუშაობდა [[საქართველოს პარლამენტი]]ს თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტში წამყვან სპეციალისტად; [[2000]]-[[2002]] წლებში ეკავა ნატოს სამმართველოს უფროსის თანამდებობა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში; [[2002]] წელს დაინიშნა [[ნატო]]ში საქართველოს მისიის ([[ბრიუსელი]], [[ბელგია]]) ხელმძღვანელის მოადგილედ; [[2004]] წლის მარტიდან ივლისამდე მუშაობდა ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილედ; [[2004]] წლის ივლისში დაინიშნა [[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის მინისტრის]] მოადგილედ; [[2005]] წლის ოქტომბერში დაინიშნა თავდაცვის მინისტრის პირველ მოადგილედ, რომლის  კომპეტენციაშიც შედიოდა პოლიტიკისა და დაგეგმვის, საერთაშორისო ურთიერთობებისა და იურიდიული საკითხები; [[2006]] წლის [[1 მარტი|1 მარტს]] დაინიშნა [[აშშ]]-ში, [[კანადა]]სა და [[მექსიკა]]ში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად; [[2008]] წლის [[9 დეკემბერი|9 დეკემბერს]] დაინიშნა [[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის მინისტრად]].

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Nplg ბიოგრაფია|00006684|ვასილ სიხარულიძე}}
* [https://civil.ge/ka/archives/145410 ვასილ სიხარულიძე] — Civil.ge

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სიხარულიძე, ვასილ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1968]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:საქართველოს თავდაცვის მინისტრები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>amj23p9t6dhy2oe8u2vvj6a7uej3r42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკურიკოს ბორცვიდან (ფილმი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329606</id>
    <revision>
      <id>5378575</id>
      <parentid>3289953</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5908" sha1="g84robqtw926uvniqb7y8wfniiv4kz5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კინოფილმი
| სახელი = კოკურიკოს ბორცვიდან
| სურათი = Kokurikozaka kara film poster.jpg
| სურათის ზომა = 
| ჩარჩო = 
| ტიტრი = 
| ჟანრი = 
| კინოსტუდია =[[Studio Ghibli]]
| დისტრიბუტორი =  [[Toho]]
| სცენარის ავტორი = 
| ნაწარმოები = 
| ეფუძნება =  {{Based on|''[[კოკურიკოს ბორცვიდან]]''|ჩიძურუ ტაკაჰაში&lt;br /&gt;ტეტსურო საიამა}}
| ისტორია = 
| ტექსტს კითხულობს =  
| დამდგმელი რეჟისორი =
| მონტაჟი =
| როლებში =    [[მასამი ნაგასავა]]&lt;br /&gt;[[ძუნიჩი ოკადა]]&lt;br /&gt;[[კეიკო ტაკეშიტა]]&lt;br /&gt;[[იურიკო იშიდა]]&lt;br /&gt;[[ძუნ ბუფუკი]]&lt;br /&gt;ტაკაში ნაიტო&lt;br /&gt;[[შუნსუკე კასამა]]&lt;br /&gt;[[ნაო ომორი]]&lt;br /&gt;[[ტერუიუკი კაგავა]]
| ოპერატორი =
| რეჟისორი = [[გორო მიაძაკი]]
| მხატვარი =
| კომპოზიტორი = სატოში ტაკებე
| მუსიკა =
| სიმღერის ტექსტის ავტორი =
| ხმის ოპერატორი =
| პროდიუსერი = ტოშიო სუძუკი
| გამოსვლის თარიღი = {{Film date|2011|07|17|იაპონია}}
| ხანგრძლივობა = 92 წთ.
| ქვეყანა = იაპონია
| ენა = იაპონური
| ბიუჯეტი = 2.17 მილიარდი იაპონური იენი (22 მილიონი აშშ დოლარი)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Robles|first=Manuel|title=Antología Studio Ghibli: Volumen 2|year=2013|publisher=Dolmen Editorial|location=Barcelona|isbn=978-8415296935|page=73|url=http://www.dolmeneditorial.com/antologia-del-studio-ghibli-volumen-2-1999-2011/|access-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015114434/https://dolmeneditorial.com/antologia-del-studio-ghibli-volumen-2-1999-2011/|archive-date=2018-10-15}}&lt;/ref&gt; 
| შემოსავალი = 61.46 მილიონი აშშ დოლარი (მსოფლიო)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=fromuponpoppyhill.htm|title=From Up on Poppy Hill (2013)|work=Box Office Mojo|publisher=Internet Movie Database|accessdate=April 15, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=&quot;From Up on Poppy Hill&quot; Foreign Total Gross|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=intl&amp;id=fromuponpoppyhill.htm|publisher=Box Office Mojo|accessdate=February 24, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;4.46 მილიარდი იაპონური იენი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eiren.org/boxoffice_e/2011.html|title=Box Office Leaders|date=|publisher=Motion Picture Producers Association of Japan|accessdate=July 23, 2015}}&lt;/ref&gt;
| წინა = 
| შემდეგი = 
| საიტი =
}}

{{nihongo|'''''კოკურიკოს ბორცვიდან'''''|コクリコ坂から}} — 2011 წლის იაპონური [[ანიმე]], გამოშვებული [[Studio Ghibli]]-ს მიერ. მისი რეჟისორია [[გორო მიაძაკი]]. ფილმი ეფუძნება [[კოკურიკოს ბორცვიდან|ამავე სახელწოდების]] [[მანგა]]ს.

მოქმედება მიმდინარეობს 1963 წელს, [[იოკოჰამა]]ში. უმი მაცუძაკი სკოლის მოსწავლე გოგონაა. იგი გაიცნობს სუნ კაძამას, სკოლის გაზეთის ერთ-ერთ რედაქტორს. ერთად ბავშვები გადაწყვიტავენ, მოაწესრიგონ სკოლის ძველი კლუბი. თუმცა, მათ ეწინააღმდეგება ტოკუმარუ, ბიზნესმენი, რომელიც სკოლის ადგილზე სხვა შენობის აშენებას აპირებს. 

==რესურსები ინტერნეტში==

* {{ann|movie|12307|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* {{IMDb title|1798188|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* {{bcdb title|128114|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* {{mojo title|fromuponpoppyhill|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* {{rotten-tomatoes|from_up_on_poppy_hill|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* {{metacritic film|from-up-on-poppy-hill|კოკურიკოს ბორცვიდან}}
* [http://www.nausicaa.net/wiki/From_Up_on_Poppy_Hill GhibliWiki-ზე]

==სქოლიო==

{{სქოლიოს სია}}

{{Studio Ghibli}}

[[კატეგორია:2011 წლის ფილმები]]
[[კატეგორია:2011 წლის ანიმე ფილმები]]
[[კატეგორია:გორო მიაძაკის ფილმები]]
[[კატეგორია:Nippon Television-ის ფილმები]]
[[კატეგორია:იაპონური ფილმები]]
[[კატეგორია:Studio Ghibli-ს ფილმები]]</text>
      <sha1>g84robqtw926uvniqb7y8wfniiv4kz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლუშ ბელუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>351281</id>
    <revision>
      <id>5378215</id>
      <parentid>4908245</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11137" sha1="tnibznqdfoi9k64okpyogcjgnbqzsq6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  300პქ
| სახელი       = კარლუშ ბელუ
| ფოტო       =Dom_Filipe_Ximenes_Belo_2016.jpg
| ფოტოს სიგანე =250პქ
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი =Carlos Filipe Ximenes Belo
| ენის კოდი    = pt
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = [[3 თებერვალი]], [[1948]]
| დაბადგილი   =[[ვაილაკამა]], [[აღმოსავლეთი ტიმორი]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  ={{დროშა|აღმოსავლეთი ტიმორი}}
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = [[კათოლიციზმი]]
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = {{ნობელის მედალი}} [[ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცების დარგში|ნობელის მშვიდობის პრემია]] ([[1996]])
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''კარლუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ''' ({{lang-pt|Carlos Filipe Ximenes Belo}}, დ. [[3 თებერვალი]] [[1948]]) — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი, რომელმაც [[ჟოზე რამუშ-ორტა]]სტან ერთად 1996 წელს მიიღო [[ნობელის პრემია]] მშვიდობის დარგში „მისი ძალისხმევისათვის აღმოსავლეთ ტიმორის კონფლიქტის სამართლიანი და მშვიდობიანი მოგვარების საქმეში“&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1996/index.html The Nobel Peace Prize 1996] — Nobelprize.org&lt;/ref&gt;.

== ბიოგრაფია ==
კარლუშ ბელუ დაიბადა [[აღმოსავლეთ ტიმორი]]ს ჩრდილოეთით მდებარე სოფელ [[ვაილაკამა]]ში, სკოლის მასწავლებლის ოჯახში. დაბადებიდან ორ წელიწადში მამამისი დაიღუპა. იგი სწავლობდა კათოლიკურ სკოლაში, ხოლო [[1968]] წელს დაასრულა მცირე სემინარია, რომელიც დედაქალაქ [[დილი]]სთან ახლოს მდებარეობდა. [[1969]]-[[1981]] წლებში კარლუშ ბელუ იმყოფებოდა [[პორტუგალია]]სა და [[რომი|რომში]]. იქ მან ისწავლა [[ფილოსოფია]] და [[თეოლოგია]]. [[1980]] წელს ხელი დაასხეს მღვდლად.

==სამშვიდობო მოღვაწეობა ==
[[1981]] წელს კარლუშ ბელუ დაბრუნდა აღმოსავლეთ ტიმორში. [[1983]] წელს გახდა აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაური, რომელიც პირდაპირ ექვემდებარებოდა [[რომის პაპი|რომის პაპს]]. ვატიკანმა ასევე დანიშნა [[ნუნცია]]დ [[ჯაკარტა]]ში. [[1988]] წელს გახდა [[ეპისკოპოსი]]. [[1989]] წელს მან წერილობით მიმართა [[პორტუგალიის პრეზიდენტი|პორტუგალიის პრეზიდენტს]], [[რომის პაპი|რომის პაპს]] და [[გაერო]]ს [[გაეროს სამდივნო|გენერალურ მდივანს]]. ბელუ მათ თხოვდა [[გაერო]]ს ეგიდით რეფერენდუმის გამართვას აღმოსავლეთ ტიმორის სტატუსის შესახებ.  კარლუშ ბელუს ძალისხმევა მშვიდობიანი გზით ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა, მთელმა მსოფლიომ აღიარა, რის გამოც [[1996]] წელს იგი ([[ჟოზე რამუშ-ორტა]]სთან ერთად) [[ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცების დარგში|მშვიდობის განმტიცების]] დარგში [[ნობელის პრემია|ნობელის პრემიით]] დააჯილდოეს.

== გადადგომა ==
[[2002]] წლის 20 მაისს აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა [[ინდონეზია|ინდონეზიისაგან]]. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო კარლუშ ბელუ აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაურის თანამდებობიდან გადადგომა, რომის პაპმა მისი გადადგომა [[2002]] წლის 26 ნოემბერს მიიღო.

გადადგომის შემდეგ იგი პორტუგალიაში გაემგზავრა სამკურნალოდ. [[2004]] წელს საზოგადოებამ მას არაერთხელ მოუწოდა ქვეყანაში დაბრუნებულიყო და გამხდარიყო [[აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], მაგრამ მაისში პორტუგალიის რადიოს ეთერში ბელუმ განაცხადა, რომ არ აპირებს ქვეყნის მეთაურის თანამდებობის დაკავებას. ივნისში ცნობილი გახდა, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა შეიცვალა და ვატიკანმა მისიონერის რანგში [[მოზამბიკი|მოზამბიკში]] გააგზავნა. [[2004]] წლიდან იგი [[მაპუტუ]]ში იმყოფება.

==ლიტერატურა==
* Belo, Carlos Filipe Ximenes. “The Nobel Lecture,” given by The Nobel Peace Prize Laureate 1996, Carlos Filipe Ximenes Belo, Titular bishop of Lorium and Apostolic Administrator of Dili (East Timor): Oslo, 10 December 1996. ''ANS Mag: A Periodical for the Salesian Community'', year 3, no. 25 (December 1996).

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/BELO_KARLOS_FELIPE_HIMENES.html კარუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ნობელის პრემია მშვიდობის განმტკიცებაში}}
{{ნობელის პრემია 1996}}

{{DEFAULTSORT:ბელუ, კარლუშ}}
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>tnibznqdfoi9k64okpyogcjgnbqzsq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეტე კოლვიცი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>354991</id>
    <revision>
      <id>5378325</id>
      <parentid>4886111</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5666" sha1="b1gl4rwi3z6hzloye0erllbj3mvm35e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| ფონი = 
| სახელი = კეტე კოლვიცი&lt;br/&gt;Käthe Kollwitz
| სურათი =
| სურათის ზომა = 250პქ
| სათაური = კეტე კოლვიცი 1919 წელს
| სრული სახელი = 
| მშობსახელი =Käthe Schmidt
| დაბ. თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1867|7|8}}
| დაბ. ადგილი = [[კენიგსბერგი]], [[პრუსიის სამეფო|პრუსია]] (ახლა [[კალინინგრადი]], [[რუსეთი]])
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1945|4|22|1867|7|8}}
| გარდაცვალების ადგილი = [[მორიცბურგი]], [[საქსონია]], [[მესამე რაიხი|გერმანია]] 
| ეროვნება = [[გერმანელები|გერმანელი]]
| სფერო = 
| მომზადება = 
| მიმდინარეობა = [[ექსპრესიონიზმი]]
| ცნობილი ნამუშევრები = 
| პარტნიორები = კარლ კოლვიცი
| მასზე გავლენა მოახდინა =
| მან გავლენა მოახდინა =
| ჯილდოები = Pour le Mérite
| საიტი =
| ხელმოწერა =
}}

'''კეტე  კოლვიცი (დაბ. შმიდტი Schmidt)''' ({{lang-de|Käthe Kollwitz}}; დ. [[8 ივლისი]], [[1867]], [[კენიგსბერგი]]  — გ. [[22 აპრილი]], [[1945]], [[მორიცბურგი]]) — [[გერმანელები|გერმანელი]] მხატვარი, გარფიკოსი და სკულპტორი. დაიბადა ქალაქ [[კენიგსბერგი|კენიგსბერგში]] (დღევანდელი [[კალინინგრადი]]), [[აღმოსავლეთი პრუსია]], კარლ და კატერინა შმიდტების ოჯახში.  მისი უფროსი ძმა იყო ცნობილი [[მარქსიზმი|მარქსისტი]] კონრად შმიდტი. კოლვიცის ადრინდელ ნამუშევრებს [[ექსპრესიონიზმი|ექპრესიონიზმს]] მიაკუთვნებენ.&lt;ref&gt;&quot;The aim of realism to capture the particular and accidental with minute exactness was abandoned for a more abstract and universal conception and a more summary execution&quot;. Zigrosser, Carl: ''Prints and Drawings of Käthe Kollwitz'', page XIII. Dover, 1969.&lt;/ref&gt; იგი გახდა [[პრუსია|პრუსიის]] ხელოვნების აკადემიის პირველი ქალი წევრი.

==გალერეა==

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Käthe Kollwitz, Not (Misère).jpg|„სიღატაკე“, 1897.
Käthe Kollwitz The Young Couple (Junges Paar).jpg|„ახალგაზრდა წყვილი“, 1904.
Käthe Kollwitz Working Woman (with Earring) (Arbeiterfrau (mit dem Ohrring)).jpg|„მომუშავე ქალი“,  1910
Käthe Kollwitz, Betende Frau (Femme en prière).jpg|„მლოცველი ქალი“, 1918-მდე
Kollwitz.jpg|„ქალი მკვდარი ბავშვით“, გრავიურა 1903 
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== ლიტერატურა ==
* [[ერნსტ გომბრიხი|ე.ჰ. გომბრიხი]], ''ხელოვნების ამბავი'', [[ლოგოს პრესი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{commonscat-inline|Käthe Kollwitz}}
* [http://www.wikipaintings.org/en/kathe-kollwitz კეტე კოლვიცი] Wikipaintings-ზე
* [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=K%C3%A4the+Kollwitz&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500016751 კეტე კოლვიცი] — Union List of Artist Names
* [https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/kathe_kollwitz/ კეტე კოლვიცი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160720180711/https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/kathe_kollwitz/ |date=2016-07-20 }} ბრუკლინის მუზეუმში
* [http://www.nmwa.org/collection/profile.asp?LinkID=511 კეტე კოლვიცის ნამუშევრების გამოფენა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331052956/http://www.nmwa.org/collection/profile.asp?LinkID=511 |date=2012-03-31 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კოლვიცი, კეტე}}

[[კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1867]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1945]]
[[კატეგორია:გერმანელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>b1gl4rwi3z6hzloye0erllbj3mvm35e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოთარ ჩახუნაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>359082</id>
    <revision>
      <id>5377894</id>
      <parentid>4854272</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9101" sha1="mkr8oae4jg1c6fsmti2t037dp98x4r1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''ოთარ ჩახუნაშვილი''' (დ. [[4 ოქტომბერი]], [[1927]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1979), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1984).

==ბიოგრაფია==
დაიბადა 1927 წლის 4 ოქტომბერს დაბა [[ვანი|ვანში]], პროფესორის, ქირურგის [[სერგო ჩახუნაშვილი|სერგო ჩახუნაშვილის]] ოჯახში. 1948 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტი.

1949 წელს იყო თბილისის რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ორდინატორი; 1950-1954 წლებში მოსკოვის ნ. სკლიფოსოვსკის სახელობის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი; 1955-1960 წლებში ამავე ინსტიტუტის II ქირურგიული კლინიკის უმცროსი თანამშრომელი; 1961-1962 წლებში უფროსი თანამშრომელი; 1962-1964 წლებში IV ქირურგიული განყოფილების გამგე; 1965-1978 წლებში [[თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტი]]ს გადაუდებელი ქირურგიული კათედრის დოცენტი; 1978-1982 წლებში ქირურგიული I კათედრის პროფესორი; 1983-1984 წლებში აკადემიის კლინიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი, პროფესორი; 1985-1995 წლებში სამედიცინო აკადემიის პრორექტორი სამკურნალო დარგში; 1996 წლიდან ქირურგიის I კათედრის გამგე.

შეისწავლიდა მუცლის ღრუს [[ორგანო|ორგანოების]] მწვავე დაავადებათა [[ქირურგია|ქირურგიულ]] მკურნალობას, [[ტრავმატოლოგია|ტრავმული დაზიანებისა და მოტეხილობის]] საკითხებს და სხვა. ავტორია 161 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს 10 მონოგრაფია, მათ შორის: გახანგრძლივებული ადგილობრივი გაუმტკივარება, როგორც სამკურნალო მეთოდი (1963), ქვემო კიდურების ვენების ვარიკოზული გაგანიერება (1981),  სასწრაფო გადაუდებელი დახმარება მუცლის ღრუს ორგანოების მწვავე ქირურგიული დაავადებების დროს (1978); მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 8 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — წინამხრის ძვლების ოპერატიული მკურნალობა, დაიცვა 1961 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — ნაწლავის ინფარქტი, მეზენტერიალურ სისხლძარღვთა თრომბოემბოლიების დროს, დაიცა 1977 წელს.

1998 წლის 7 მარტს საქართველოს პრეზიდენტის, [[ედუარდ შევარდნაძე|ედუარდ შევარდნაძის]] გადაწყვეტილებით მიენიჭა ღირსების ორდენი.&lt;ref&gt;[https://matsne.gov.ge/ka/document/view/111382 პრეზიდენტის ბრძანებულება გიორგი უშვერიძისა და ოთარ ჩახუნაშვილის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ, ''matsne.gov.ge'']&lt;/ref&gt;

== ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი ==
* ნიუ-იორკის აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი
* პროფილაქტიკური მედიცინისა და ეკოლოგიის აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი
* საქართველოს მედიცინის ბიოლოგიური აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი

== ჯილდოები, პრემიები და პრიზები ==
* 1998 — ღირსების ორდენი
* 1984 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* ნ. ი. პიროგოვის სახელობის მედალი

== ბიბლიოგრაფია ==
* ნ. ვ. სკლიფოსოვსკის სახელობის მოსკოვის სასწრაფო დახმარების ინსტიტუტი და ქართველი ქირურგები(თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1983. 87 გვ.
* ქვემო კიდურების ვენების ვარიკოზული გაგანიერება: პროფილაქტიკა და მკურნალობა (თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1981. 24 გვ.
* მეზენტერიალური სისხლძარღვთა თრომბოემბოლიის პროფილაქტიკის, ნაადრევი დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის აქტუალური საკითხები: მეთოდ. წერილი (ავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1977. 34 გვ.
* სასწრაფო-სამედიცინო დახმარება მძიმე ტრავმული დაზიანების დროს (თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1967. 86 გვ.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|92}}
* {{cite book |author=|title=ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში|publisher=ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი|location=[[თბილისი]]|year=2000|pages=322|isbn=99928-52-29-1|oclc= |doi= |accessdate=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001842}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჩახუნაშვილი, ოთარ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1927]]
[[კატეგორია:ვანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>mkr8oae4jg1c6fsmti2t037dp98x4r1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377895</id>
      <parentid>5377894</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9186" sha1="33guh2r93r2z3qnenf7xme7yrfzrjd0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''ოთარ ჩახუნაშვილი''' (დ. [[4 ოქტომბერი]], [[1927]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1979), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1984).

==ბიოგრაფია==
დაიბადა 1927 წლის 4 ოქტომბერს დაბა [[ვანი|ვანში]], პროფესორის, ქირურგის [[სერგო ჩახუნაშვილი|სერგო ჩახუნაშვილის]] ოჯახში. 1948 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტი.

1949 წელს იყო თბილისის რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ორდინატორი; 1950-1954 წლებში მოსკოვის ნ. სკლიფოსოვსკის სახელობის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი; 1955-1960 წლებში ამავე ინსტიტუტის II ქირურგიული კლინიკის უმცროსი თანამშრომელი; 1961-1962 წლებში უფროსი თანამშრომელი; 1962-1964 წლებში IV ქირურგიული განყოფილების გამგე; 1965-1978 წლებში [[თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტი]]ს გადაუდებელი ქირურგიული კათედრის დოცენტი; 1978-1982 წლებში ქირურგიული I კათედრის პროფესორი; 1983-1984 წლებში აკადემიის კლინიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი, პროფესორი; 1985-1995 წლებში სამედიცინო აკადემიის პრორექტორი სამკურნალო დარგში; 1996 წლიდან ქირურგიის I კათედრის გამგე.

შეისწავლიდა მუცლის ღრუს [[ორგანო|ორგანოების]] მწვავე დაავადებათა [[ქირურგია|ქირურგიულ]] მკურნალობას, [[ტრავმატოლოგია|ტრავმული დაზიანებისა და მოტეხილობის]] საკითხებს და სხვა. ავტორია 161 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს 10 მონოგრაფია, მათ შორის: გახანგრძლივებული ადგილობრივი გაუმტკივარება, როგორც სამკურნალო მეთოდი (1963), ქვემო კიდურების ვენების ვარიკოზული გაგანიერება (1981),  სასწრაფო გადაუდებელი დახმარება მუცლის ღრუს ორგანოების მწვავე ქირურგიული დაავადებების დროს (1978); მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 8 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — წინამხრის ძვლების ოპერატიული მკურნალობა, დაიცვა 1961 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — ნაწლავის ინფარქტი, მეზენტერიალურ სისხლძარღვთა თრომბოემბოლიების დროს, დაიცა 1977 წელს.

1998 წლის 7 მარტს საქართველოს პრეზიდენტის, [[ედუარდ შევარდნაძე|ედუარდ შევარდნაძის]] გადაწყვეტილებით მიენიჭა ღირსების ორდენი.&lt;ref&gt;[https://matsne.gov.ge/ka/document/view/111382 პრეზიდენტის ბრძანებულება გიორგი უშვერიძისა და ოთარ ჩახუნაშვილის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ, ''matsne.gov.ge'']&lt;/ref&gt;

== ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი ==
* ნიუ-იორკის აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი
* პროფილაქტიკური მედიცინისა და ეკოლოგიის აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი
* საქართველოს მედიცინის ბიოლოგიური აკადემია, წევრი-აკადემიკოსი

== ჯილდოები, პრემიები და პრიზები ==
* 1998 — ღირსების ორდენი
* 1984 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* ნ. ი. პიროგოვის სახელობის მედალი

== ბიბლიოგრაფია ==
* ნ. ვ. სკლიფოსოვსკის სახელობის მოსკოვის სასწრაფო დახმარების ინსტიტუტი და ქართველი ქირურგები(თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1983. 87 გვ.
* ქვემო კიდურების ვენების ვარიკოზული გაგანიერება: პროფილაქტიკა და მკურნალობა (თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1981. 24 გვ.
* მეზენტერიალური სისხლძარღვთა თრომბოემბოლიის პროფილაქტიკის, ნაადრევი დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის აქტუალური საკითხები: მეთოდ. წერილი (ავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1977. 34 გვ.
* სასწრაფო-სამედიცინო დახმარება მძიმე ტრავმული დაზიანების დროს (თანაავტორი). თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1967. 86 გვ.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|92}}
* {{cite book |author=|title=ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში|publisher=ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი|location=[[თბილისი]]|year=2000|pages=322|isbn=99928-52-29-1|oclc= |doi= |accessdate=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001842}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჩახუნაშვილი, ოთარ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1927]]
[[კატეგორია:ვანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]]</text>
      <sha1>33guh2r93r2z3qnenf7xme7yrfzrjd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სერგო ჩახუნაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362954</id>
    <revision>
      <id>5377901</id>
      <parentid>4854273</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]]; დაემატა [[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="k4wdpr9509q7tf1302nwyxi5hirz4hg" xml:space="preserve">'''სერგო ჩახუნაშვილი''' (დ. [[1897]] — გ. [[1968]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ქირურგია|ქირურგი]], მედიცინის მევნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. გამოჩენილი ექიმის, პროფესორ [[ოთარ ჩახუნაშვილი]]ს მამა.

დაიბადა სოფელ [[ვანი|ქვედა ვანში]] 1897 წელს, ივლიანე ჩახუნაშვილის ოჯახში. 1924 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს სამედიცინო ფაკულტეტი. პროფესორ [[ნიკოლოზ კახიანი|ნიკოლოზ კახიანის]] მოწაფე. მედიცინის მევნიერებათა დოქტორი, სადისერტაციო შრომა — „Экспериментальные исследования о воспалительных изменениях червеобразного отростка“ (1940), საკანდიდატო დისერტაცია — „ერითროციტების დალექვის რეაქციის ცვალებადობა ოპერაციის შემდგომ პერიოდში“ (1937). [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

სერგო ჩახუნაშვილის სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას ქალაქ [[ვანი|ვანში]], სადაც იგი დაიბადა და აღიზარდა. ასევე მის სახელს ატარებდა ვანის რაიონული პოლიკლინიკა.

== ლიტერატურა ==
*{{cite book |author=გიორგაძე, შიო |title=ვანი და ვანელები|publisher=საგამომცემლო ცენტრი |location= [[ქუთაისი]]|year=2005 |pages= 144-145|isbn=99940-796-3-8 |oclc= |doi= |accessdate=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Nplg ექიმი|00000492}}
{{Nplg ილია|00011014}}

{{DEFAULTSORT:ჩახუნაშვილი, სერგო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1897]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1968]]
[[კატეგორია:ვანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>k4wdpr9509q7tf1302nwyxi5hirz4hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377902</id>
      <parentid>5377901</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="i8lm6ql88nhc7xbgvuzpfk6wf59rgjg" xml:space="preserve">'''სერგო ჩახუნაშვილი''' (დ. [[1897]] — გ. [[1968]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ქირურგია|ქირურგი]], მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. გამოჩენილი ექიმის, პროფესორ [[ოთარ ჩახუნაშვილი]]ს მამა.

დაიბადა სოფელ [[ვანი|ქვედა ვანში]] 1897 წელს, ივლიანე ჩახუნაშვილის ოჯახში. 1924 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს სამედიცინო ფაკულტეტი. პროფესორ [[ნიკოლოზ კახიანი|ნიკოლოზ კახიანის]] მოწაფე. მედიცინის მევნიერებათა დოქტორი, სადისერტაციო შრომა — „Экспериментальные исследования о воспалительных изменениях червеобразного отростка“ (1940), საკანდიდატო დისერტაცია — „ერითროციტების დალექვის რეაქციის ცვალებადობა ოპერაციის შემდგომ პერიოდში“ (1937). [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

სერგო ჩახუნაშვილის სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას ქალაქ [[ვანი|ვანში]], სადაც იგი დაიბადა და აღიზარდა. ასევე მის სახელს ატარებდა ვანის რაიონული პოლიკლინიკა.

== ლიტერატურა ==
*{{cite book |author=გიორგაძე, შიო |title=ვანი და ვანელები|publisher=საგამომცემლო ცენტრი |location= [[ქუთაისი]]|year=2005 |pages= 144-145|isbn=99940-796-3-8 |oclc= |doi= |accessdate=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Nplg ექიმი|00000492}}
{{Nplg ილია|00011014}}

{{DEFAULTSORT:ჩახუნაშვილი, სერგო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1897]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1968]]
[[კატეგორია:ვანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>i8lm6ql88nhc7xbgvuzpfk6wf59rgjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპუ-მაიორი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364831</id>
    <revision>
      <id>5377963</id>
      <parentid>4838164</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4503" sha1="fyt54lob4fdeqdnttiuyeufl6th3696" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კამპუ-მაიორი 
 |მშობლიური სახელი   =Campo Maior
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Igreja Santo Antonio.jpg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =
 |გერბი =
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=49 |lat_sec=38
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 10|lon_sec=09
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 675 713
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 125
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =26.96
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Campo Maior
}}
'''კამპუ-მაიორი''' ({{lang-pt|Campo Maior}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 125 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 793 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 26,96 კმ²-ზე. ფართობი 1 675 713 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>fyt54lob4fdeqdnttiuyeufl6th3696</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაპიტან-დი-კამპუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364833</id>
    <revision>
      <id>5377966</id>
      <parentid>4838168</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4574" sha1="350eagzg9wyg8rn36r30lbc812fhusx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაპიტან-დი-კამპუსი
 |მშობლიური სახელი   =Capitão de Campos
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Igreja matriz de caitão de campos piauí.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=27 |lat_sec=28
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 56|lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   592 167
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 130
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =18.5
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Capitão de Campos
}}
'''კაპიტან-დი-კამპუსი''' ({{lang-pt|Capitão de Campos}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 130 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 100 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 18,5 კმ²-ზე. ფართობი 592 167 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>350eagzg9wyg8rn36r30lbc812fhusx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კასტელუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364835</id>
    <revision>
      <id>5377974</id>
      <parentid>4838176</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="pdmhgifqdg812mm5hic2m4bmkvrf3w7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კასტელუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Castelo do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Biblioteca Municipal de Castelo do Piauí.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი = Brasao de Castelo do Piaui.png
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=19 |lat_sec=09
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min= 33|lon_sec=10
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 035 193
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 239
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.01
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Castelo do Piauí
}}
'''კასტელუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Castelo do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 239 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 288 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,01 კმ²-ზე. ფართობი 2 035 193 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>pdmhgifqdg812mm5hic2m4bmkvrf3w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკალ-დი-ტელია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364836</id>
    <revision>
      <id>5377978</id>
      <parentid>4838180</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4542" sha1="0vluz4jrkjz1f592tv5i3cwz1uymwhp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოკალ-დი-ტელია
 |მშობლიური სახელი   =Cocal de Telha
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Cocal de telha.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira de Cocal de Telha.jpg
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=33 |lat_sec=22
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 58|lon_sec=20
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   282 105
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 140
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =16.04
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cocal de Telha
}}
'''კოკალ-დი-ტელია''' ({{lang-pt|Cocal de Telha}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 140 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 911 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 16,04 კმ²-ზე. ფართობი 282 105 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0vluz4jrkjz1f592tv5i3cwz1uymwhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟატობა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364838</id>
    <revision>
      <id>5378054</id>
      <parentid>4844796</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4561" sha1="t6fjj95kt4i16q5mq4tzckxexagap8k" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟატობა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Jatobá do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JatobadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeirajatobapiaui.jpg
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=46 |lat_sec=15
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 49|lon_sec=04
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   653 234
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 240
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =7.13
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jatobá do Piauí
}}
'''ჟატობა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Jatobá do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 240 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 494 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 7,13 კმ²-ზე. ფართობი 653 234 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>t6fjj95kt4i16q5mq4tzckxexagap8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟუაზეირუ-დი-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364925</id>
    <revision>
      <id>5378060</id>
      <parentid>4844805</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="of45a3pa637sc3546x7xof37vj22wjc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟუაზეირუ-დი-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Juazeiro do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JuazeirodoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=10 |lat_sec=17
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=42 |lon_sec=19
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   827 240
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 175
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =5.75
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Juazeiro do Piauí
}}
'''ჟუაზეირუ-დი-პიაუი''' ({{lang-pt|Juazeiro do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 175 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 214 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5,75 კმ²-ზე. ფართობი 827 240 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>of45a3pa637sc3546x7xof37vj22wjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მილტონ-ბრანდანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364927</id>
    <revision>
      <id>5378009</id>
      <parentid>4838217</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4540" sha1="raqpu0nxn3ks815c9wf7n87c6f0qxet" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მილტონ-ბრანდანი
 |მშობლიური სახელი   =Milton Brandão
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MiltonBrandao.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=41 |lat_sec=04
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=25 |lon_sec=22
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 371 743
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 322
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.93
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Milton Brandão
}}
'''მილტონ-ბრანდანი''' ({{lang-pt|Milton Brandão}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 322 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 542 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,93 კმ²-ზე. ფართობი 1 371 743 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>raqpu0nxn3ks815c9wf7n87c6f0qxet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნოვუ-სანტუ-ანტონიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364928</id>
    <revision>
      <id>5378019</id>
      <parentid>4839126</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4565" sha1="0v8r16j2zzgm5lpcenfy1gvao1e8s51" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ნოვუ-სანტუ-ანტონიუ
 |მშობლიური სახელი   =Novo Santo Antônio
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip NovoSantoAntonio.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min= 17|lat_sec=18
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=56 |lon_sec=01
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   481 707
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 180
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.77
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Novo Santo Antônio
}}
'''ნოვუ-სანტუ-ანტონიუ''' ({{lang-pt|Novo Santo Antônio}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 180 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 827 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,77 კმ²-ზე. ფართობი 481 707 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0v8r16j2zzgm5lpcenfy1gvao1e8s51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაუ-დ'აეკუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364929</id>
    <revision>
      <id>5378035</id>
      <parentid>4839142</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="audz4h05bhnkg9wns9jvaz6gjokhg6m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პაუ-დ'აეკუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Pau d'Arco do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PaudArcodoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min=15 |lat_sec=18
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=23 |lon_sec=10
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   430 817
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =8.72
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pau d'Arco do Piauí
}}
'''პაუ-დ'აეკუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Pau d'Arco do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 109 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 880 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 8,72 კმ²-ზე. ფართობი 430 817 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>audz4h05bhnkg9wns9jvaz6gjokhg6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პედრუ II (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364930</id>
    <revision>
      <id>5378038</id>
      <parentid>4839144</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4464" sha1="pfmysbnto8bshrk315pkr7prr9rue9d" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პედრუ II
 |მშობლიური სახელი   =Pedro II
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PedroII.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min= 25|lat_sec=32
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=27 |lon_sec=30
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 518 233
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 603
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =24.7
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pedro II
}}
'''პედრუ II''' ({{lang-pt|Pedro II}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 603 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[კამპუ-მაიორი (მიკრორეგიონი)|კამპუ-მაიორის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 894 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 24,7 კმ²-ზე. ფართობი 1 518 233 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>pfmysbnto8bshrk315pkr7prr9rue9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟარდინ-დუ-მულატუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365118</id>
    <revision>
      <id>5378053</id>
      <parentid>4844791</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4607" sha1="5oea3vokzkm4yb0v9qori8so08c1p82" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟარდინ-დუ-მულატუ
 |მშობლიური სახელი   =Jardim do Mulato
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JardimdoMulato.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min=06 |lat_sec=01
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 37|lon_sec=48
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   509 851
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =8.45
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jardim do Mulato
}}
'''ჟარდინ-დუ-მულატუ''' ({{lang-pt|Jardim do Mulato}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 259 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 180 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 8,45 კმ²-ზე. ფართობი 509 851 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5oea3vokzkm4yb0v9qori8so08c1p82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაგონილია-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365119</id>
    <revision>
      <id>5377996</id>
      <parentid>4838200</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4629" sha1="69ahrkefzh6q3quom40gva8lly6ie5a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლაგონილია-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Lagoinha do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LagoinhadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min=49 |lat_sec=58
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=37 |lon_sec=24
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   67 507
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 240
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =39.34
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Lagoinha do Piauí
}}
'''ლაგონილია-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Lagoinha do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 240 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 939 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 39,34 კმ²-ზე. ფართობი 67 507 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>69ahrkefzh6q3quom40gva8lly6ie5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოლიუ-დ'აგუა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365120</id>
    <revision>
      <id>5378021</id>
      <parentid>4839129</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4648" sha1="38qrsg12mtk5llqqhhh3ul2rwyjb8lh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ოლიუ-დ'აგუა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Olho d'Água do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip OlhodAguadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=50 |lat_sec=56
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 34|lon_sec=23
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   219 598
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 235
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =11.96
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Olho d'Água do Piauí
}}
'''ოლიუ-დ'აგუა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Olho d'Água do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 235 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 637 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 11,96 კმ²-ზე. ფართობი 219 598 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>38qrsg12mtk5llqqhhh3ul2rwyjb8lh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პალმეირაისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365350</id>
    <revision>
      <id>5378029</id>
      <parentid>4839135</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4595" sha1="edgqfvwxjk9783znl7x5pbt2wz5cm9r" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პალმეირაისი
 |მშობლიური სახელი   =Palmeirais
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Palmeirais.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira de Palmeirais.jpg
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min= 58|lat_sec=36
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=03 |lon_sec=44
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 499 182
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 85
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.17
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Palmeirais
}}
'''პალმეირაისი''' ({{lang-pt|Palmeirais}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 85 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 264 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,17 კმ²-ზე. ფართობი 1 499 182 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>edgqfvwxjk9783znl7x5pbt2wz5cm9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პასაჟენ-ფრანკა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365351</id>
    <revision>
      <id>5378033</id>
      <parentid>4839140</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4679" sha1="d8m1xtvpyvyfsqp02ixget2bt4mvhte" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პასაჟენ-ფრანკა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Passagem Franca do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PassagemFrancadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min=51 |lat_sec=26
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=26 |lon_sec=27
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   820 280
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =5.54
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Passagem Franca do Piauí
}}
'''პასაჟენ-ფრანკა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Passagem Franca do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 181 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 135 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5,54 კმ²-ზე. ფართობი 820 280 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>d8m1xtvpyvyfsqp02ixget2bt4mvhte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რეჟენერასანი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365352</id>
    <revision>
      <id>5378066</id>
      <parentid>4844816</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4589" sha1="fp9co0dhvp56zjriidlxp4vsh9829hn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რეჟენერასანი
 |მშობლიური სახელი   =Regeneração
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Regeneracao.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min=14 |lat_sec=04
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=41 |lon_sec=13
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 251 035
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 164
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =14.03
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Regeneração
}}
'''რეჟენერასანი''' ({{lang-pt|Regeneração}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 164 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 133 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 14,03 კმ²-ზე. ფართობი 1 251 035 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>fp9co0dhvp56zjriidlxp4vsh9829hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოივარასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365358</id>
    <revision>
      <id>5377977</id>
      <parentid>4838179</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4455" sha1="am9mxek7w2rlibsu0o9rjt9tk15agdv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოივარასი
 |მშობლიური სახელი   =Coivaras
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Coivaras.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=05 |lat_sec=23
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=12 |lon_sec=11
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   485 496
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =7.85
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Coivaras
}}
'''კოივარასი''' ({{lang-pt|Coivaras}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 198 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 117 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 78,5 კმ²-ზე. ფართობი 485 496 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>am9mxek7w2rlibsu0o9rjt9tk15agdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კურალინიუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365359</id>
    <revision>
      <id>5377990</id>
      <parentid>4838192</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="lx2w4l5djkg9wwt6980rdo46mnwxj4e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კურალინიუსი
 |მშობლიური სახელი   =Curralinhos
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Curralinhos.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=37 |lat_sec=09
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min= 49|lon_sec=51
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   345 848
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 126
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =12.09
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Curralinhos
}}
'''კურალინიუსი''' ({{lang-pt|Curralinhos}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 126 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 413 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 12,09 კმ²-ზე. ფართობი 345 848 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>lx2w4l5djkg9wwt6980rdo46mnwxj4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟოზე-დი-ფრეიტასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365361</id>
    <revision>
      <id>5378058</id>
      <parentid>4844803</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4565" sha1="9c1yr2bp6yk28k7pl8s9zp9rfffy25r" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟოზე-დი-ფრეიტასი
 |მშობლიური სახელი   =José de Freitas
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JosedeFreitas.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  Brasao JosedeFreitas Piaui Brasil.svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=45 |lat_sec=30
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=34 |lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 538 176
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 138
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =24.11
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = José de Freitas
}}
'''ჟოზე-დი-ფრეიტასი''' ({{lang-pt|José de Freitas}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 138 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 559 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 24,11 კმ²-ზე. ფართობი 1 538 176 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>9c1yr2bp6yk28k7pl8s9zp9rfffy25r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაგოა-ალეგრი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365581</id>
    <revision>
      <id>5377992</id>
      <parentid>4838194</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="3y27cg4xgixo8m6epwb434ilvvhvps3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლაგოა-ალეგრი
 |მშობლიური სახელი   =Lagoa Alegre
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LagoaAlegre.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 4|lat_min=30 |lat_sec=48
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=37 |lon_sec=26
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   394 661
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =20.29
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Lagoa Alegre
}}
'''ლაგოა-ალეგრი''' ({{lang-pt|Lagoa Alegre}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 108 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 256 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 20,29 კმ²-ზე. ფართობი 394 661 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>3y27cg4xgixo8m6epwb434ilvvhvps3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაგოა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365582</id>
    <revision>
      <id>5377994</id>
      <parentid>4838197</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4505" sha1="ogjgd7ybdukwo6x85guppvbr1whsxzd" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლაგოა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Lagoa do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LagoadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=24 |lat_sec=46
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=38 |lon_sec=41
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   426 634
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 185
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.05
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Lagoa do Piauí
}}
'''ლაგოა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Lagoa do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 185 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 810 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,05 კმ²-ზე. ფართობი 426 634 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ogjgd7ybdukwo6x85guppvbr1whsxzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მიგელ-ლეანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365583</id>
    <revision>
      <id>5378008</id>
      <parentid>4838216</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="ilfvj3qezk6p4423z6qdkvq6wnyb1k4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მიგელ-ლეანი
 |მშობლიური სახელი   =Miguel Leão
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MiguelLeao.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 5|lat_min=40 |lat_sec=51
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 44|lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   93 515
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 185
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =13.4
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Miguel Leão
}}
'''მიგელ-ლეანი''' ({{lang-pt|Miguel Leão}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 185 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 318 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 13,4 კმ²-ზე. ფართობი 93 515 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ilfvj3qezk6p4423z6qdkvq6wnyb1k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მონსენიორ-ჟილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365584</id>
    <revision>
      <id>5378011</id>
      <parentid>4838219</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4563" sha1="1dq49xs9u4ec8bv9itrxyzj47jzoti3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მონსენიორ-ჟილი
 |მშობლიური სახელი   =Monsenhor Gil
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MonsenhorGil.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira de Monsenhor Gil.jpg
 |გერბი =  Brasão de Monsenhor Gil.jpg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min=33 |lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=36 |lon_sec=32
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   568 731
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 116
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =18.17
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Monsenhor Gil
}}
'''მონსენიორ-ჟილი''' ({{lang-pt|Monsenhor Gil}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 116 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ტერეზინა (მიკრორეგიონი)|ტერეზინის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 255 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 18,17 კმ²-ზე. ფართობი 568 731 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>1dq49xs9u4ec8bv9itrxyzj47jzoti3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ინიუმა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365642</id>
    <revision>
      <id>5377953</id>
      <parentid>4837703</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="pma1in27k7e121c6nso56jkmef7i48r" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ინიუმა
 |მშობლიური სახელი   =Inhuma
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Inhuma.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min=40 |lat_sec=10
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min= 42|lon_sec=28
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   978 222
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 387
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =15.18
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Inhuma
}}
'''ინიუმა''' ({{lang-pt|Inhuma}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 387 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ვალენსა-დუ-პიაუი (მიკრორეგიონი)|ვალენსა-დუ-პიაუის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 958 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 15,18 კმ²-ზე. ფართობი 978 222 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>pma1in27k7e121c6nso56jkmef7i48r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაგოა-დუ-სიტიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365756</id>
    <revision>
      <id>5377995</id>
      <parentid>4838198</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="5us6xnpuawa010hiz846mtktqz9bv05" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლაგოა-დუ-სიტიუ
 |მშობლიური სახელი   =Lagoa do Sítio
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LagoadoSitio.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min= 31|lat_sec=04
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 34|lon_sec=21
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   804 698
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 455
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.03
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Lagoa do Sítio
}}
'''ლაგოა-დუ-სიტიუ''' ({{lang-pt|Lagoa do Sítio}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 455 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ვალენსა-დუ-პიაუი (მიკრორეგიონი)|ვალენსა-დუ-პიაუის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 520 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,03 კმ²-ზე. ფართობი 804 698 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5us6xnpuawa010hiz846mtktqz9bv05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნოვუ-ორიენტი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365757</id>
    <revision>
      <id>5378018</id>
      <parentid>4839125</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="32e0hy5fbb6dsec5w5bkb8fbik0mnhw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ნოვუ-ორიენტი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Novo Oriente do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip NovoOrientedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min= 26|lat_sec=55
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=55 |lon_sec=50
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   525 334
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 235
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =12.37
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Novo Oriente do Piauí
}}
'''ნოვუ-ორიენტი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Novo Oriente do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 235 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ვალენსა-დუ-პიაუი (მიკრორეგიონი)|ვალენსა-დუ-პიაუის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 097 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 12,37 კმ²-ზე. ფართობი 525 334 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>32e0hy5fbb6dsec5w5bkb8fbik0mnhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პიმენტეირასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365758</id>
    <revision>
      <id>5378041</id>
      <parentid>4839148</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="23v4tq35soncd56eahr4idwgv07b51z" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პიმენტეირასი
 |მშობლიური სახელი   =Pimenteiras
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Pimenteiras.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min= 13|lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=25 |lon_sec=14
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   4 563 126
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 283
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.57
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pimenteiras
}}
'''პიმენტეირასი''' ({{lang-pt|Pimenteiras}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 283 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ვალენსა-დუ-პიაუი (მიკრორეგიონი)|ვალენსა-დუ-პიაუის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 341 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,57 კმ²-ზე. ფართობი 4 563 126 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>23v4tq35soncd56eahr4idwgv07b51z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პრატა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365759</id>
    <revision>
      <id>5378047</id>
      <parentid>4839154</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4547" sha1="if00o8dqrujgkj55sqeh5ck0p8qwff7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პრატა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Prata do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PratadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=5 |lat_min= 40|lat_sec=03
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=12 |lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   198 566
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 115
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =15.54
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Prata do Piauí
}}
'''პრატა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Prata do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 115 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ვალენსა-დუ-პიაუი (მიკრორეგიონი)|ვალენსა-დუ-პიაუის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 042 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 15,54 კმ²-ზე. ფართობი 198 566 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>if00o8dqrujgkj55sqeh5ck0p8qwff7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაბესეირას-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365956</id>
    <revision>
      <id>5377957</id>
      <parentid>4838158</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4474" sha1="1q8rjmbwpligsncbuux7zmfprpk79mx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაბესეირას-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Cabeceiras do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CabeceirasdoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 4|lat_min=28 |lat_sec=24
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 18|lon_sec=35
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   608 525
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=  
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =16.31
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cabeceiras do Piauí
}}
'''კაბესეირას-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Cabeceiras do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 212 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 16,31 კმ²-ზე. ფართობი 608 525 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>1q8rjmbwpligsncbuux7zmfprpk79mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპუ-ლარგუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365957</id>
    <revision>
      <id>5377962</id>
      <parentid>4838163</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4604" sha1="b87ue06wxizq6kyewess7oxmqjc5c8g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კამპუ-ლარგუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Campo Largo do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CampoLargodoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min= 48|lat_sec=39
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=37 |lon_sec=44
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   477 795
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 60
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =14.24
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Campo Largo do Piauí
}}
'''კამპუ-ლარგუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Campo Largo do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 60 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 419 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 14,24 კმ²-ზე. ფართობი 477 795 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>b87ue06wxizq6kyewess7oxmqjc5c8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟუაკინ-პირისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365959</id>
    <revision>
      <id>5378061</id>
      <parentid>4844806</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="g8ict1hebs6g1oy2akaji1clavubq6z" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟუაკინ-პირისი
 |მშობლიური სახელი   =Joaquim Pires
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Praça 28 de Dezembro em Joaquim Pires-PI.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=30 |lat_sec=30
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min= 11|lon_sec=38
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   739 579
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 7
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =18.68
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Joaquim Pires
}}
'''ჟუაკინ-პირისი''' ({{lang-pt|Joaquim Pires}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 7 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 886 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 18,68 კმ²-ზე. ფართობი 739 579 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>g8ict1hebs6g1oy2akaji1clavubq6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟოკა-მარკისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365960</id>
    <revision>
      <id>5378059</id>
      <parentid>4844804</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4531" sha1="ayaufmn3pqi1kliuheqlph6wnfsmcoc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟოკა-მარკისი
 |მშობლიური სახელი   =Joca Marques
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JocaMarques.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=29 |lat_sec=49
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=25 |lon_sec=59
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   166 443
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 24
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =30.64
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Joca Marques
}}
'''ჟოკა-მარკისი''' ({{lang-pt|Joca Marques}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 24 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 394 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 30,64 კმ²-ზე. ფართობი 166 443 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ayaufmn3pqi1kliuheqlph6wnfsmcoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლუზილანდია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365961</id>
    <revision>
      <id>5377998</id>
      <parentid>4838202</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4518" sha1="f8s7n45h6gdwo6jwqtup3uudw1pa8fm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლუზილანდია
 |მშობლიური სახელი   =Luzilândia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Luzilandia.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min=27 |lat_sec=24
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=22 |lon_sec=15
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   704 347
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 30
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =35.1
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Luzilândia
}}
'''ლუზილანდია''' ({{lang-pt|Luzilândia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 30 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 375 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 35,1 კმ²-ზე. ფართობი 704 347 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>f8s7n45h6gdwo6jwqtup3uudw1pa8fm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მადეირუ (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365962</id>
    <revision>
      <id>5378001</id>
      <parentid>4838204</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="ooiqbu64gto095fubxtmtgtsi5o821q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მადეირუ
 |მშობლიური სახელი   =Madeiro
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Madeiro.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=29 |lat_sec=03
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 29|lon_sec=57
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   177 153
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 30
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =44.12
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Madeiro
}}
'''მადეირუ''' ({{lang-pt|Madeiro}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 30 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 032 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 44,12 კმ²-ზე. ფართობი 177 153 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ooiqbu64gto095fubxtmtgtsi5o821q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მატიას-ოლიმპიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365963</id>
    <revision>
      <id>5378006</id>
      <parentid>4838213</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="7al7zdll5k7rb8rdd0fu2h6cncju1jf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მატიას-ოლიმპიუ
 |მშობლიური სახელი   =Matias Olímpio
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MatiasOlimpio.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min=43 |lat_sec=00
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=33 |lon_sec=18
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   226 374
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 64
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =46.26
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Matias Olímpio
}}
'''მატიას-ოლიმპიუ''' ({{lang-pt|Matias Olímpio}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 64 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 641 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 46,26 კმ²-ზე. ფართობი 226 374 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7al7zdll5k7rb8rdd0fu2h6cncju1jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მიგელ-ალვისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365964</id>
    <revision>
      <id>5378007</id>
      <parentid>4838215</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4536" sha1="9kn42i12s4mlqv4hkdymyn33q0cfzav" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მიგელ-ალვისი
 |მშობლიური სახელი   =Miguel Alves
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MiguelAlves.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min= 09|lat_sec=59
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=53 |lon_sec=38
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 393 714
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 50
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =23.17
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Miguel Alves
}}
'''მიგელ-ალვისი''' ({{lang-pt|Miguel Alves}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 50 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 150 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 23,17 კმ²-ზე. ფართობი 1 393 714 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>9kn42i12s4mlqv4hkdymyn33q0cfzav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მორუ-დუ-შაპეუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365965</id>
    <revision>
      <id>5378013</id>
      <parentid>4838221</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4628" sha1="sdmtfky96c8m73ts1vtndzqswoasexu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მორუ-დუ-შაპეუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Morro do Chapéu do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MorrodoChapeudoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min=44 |lat_sec=42
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=18 |lon_sec=37
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   328 289
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 99
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =19.8
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Morro do Chapéu do Piauí
}}
'''მორუ-დუ-შაპეუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Morro do Chapéu do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 99 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 425 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 19,8 კმ²-ზე. ფართობი 328 289 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>sdmtfky96c8m73ts1vtndzqswoasexu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნოსა-სენიორა-დუს-რემედიუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365966</id>
    <revision>
      <id>5378020</id>
      <parentid>4839128</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4664" sha1="gim7q3su5nh0on072jd4ff46381up81" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ნოსა-სენიორა-დუს-რემედიუსი
 |მშობლიური სახელი   =Nossa Senhora dos Remédios
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip NossaSenhoradosRemedios.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min= 58|lat_sec=45
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=37 |lon_sec=11
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   358 492
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 53
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =22.89
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Nossa Senhora dos Remédios
}}
'''ნოსა-სენიორა-დუს-რემედიუსი''' ({{lang-pt|Nossa Senhora dos Remédios}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 53 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 525 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 22,89 კმ²-ზე. ფართობი 358 492 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>gim7q3su5nh0on072jd4ff46381up81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პირიპირი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365967</id>
    <revision>
      <id>5378043</id>
      <parentid>4839150</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4546" sha1="ryxzzwf19m4w0u82aexizf1e3b6yrf5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პირიპირი
 |მშობლიური სახელი   =Piripiri
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Vista Piripiri.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Flag of Piripiri, Brazil.svg
 |გერბი =  Brasão de Piripiri.jpg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=4 |lat_min=16 |lat_sec=27
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=46 |lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 408 934
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 170
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =43.89
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Piripiri
}}
'''პირიპირი''' ({{lang-pt|Piripiri}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 170 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 65 538 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 43,89 კმ²-ზე. ფართობი 1 408 934 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ryxzzwf19m4w0u82aexizf1e3b6yrf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პორტუ (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365968</id>
    <revision>
      <id>5378045</id>
      <parentid>4839152</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4467" sha1="8q667yzval67cyyswbfj7r9601iswbv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პორტუ
 |მშობლიური სახელი   =Porto
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Porto.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=53 |lat_sec=37
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 42|lon_sec=43
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   252 716
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 38
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =47.08
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Porto
}}
'''პორტუ''' ({{lang-pt|Porto}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 38 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 052 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 47,08 კმ²-ზე. ფართობი 252 716 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>8q667yzval67cyyswbfj7r9601iswbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაჟუეირუ-და-პრაია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366089</id>
    <revision>
      <id>5377970</id>
      <parentid>4838172</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="7p65fojx1spxf2v7ugx276yu8c1z544" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაჟუეირუ-და-პრაია
 |მშობლიური სახელი   =Cajueiro da Praia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CajueirodaPraia.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=2 |lat_min=55 |lat_sec=44
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=20 |lon_sec=18
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   271 707
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 10
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =26.36
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cajueiro da Praia
}}
'''კაჟუეირუ-და-პრაია''' ({{lang-pt|Cajueiro da Praia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 10 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 957 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 26,36 კმ²-ზე. ფართობი 271 707 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7p65fojx1spxf2v7ugx276yu8c1z544</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარაუბას-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366090</id>
    <revision>
      <id>5377972</id>
      <parentid>4838174</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="6w1uwoj4r7a1ras8qzy06jf4g6527yg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კარაუბას-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Caraúbas do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Caraubasdopiaui10122006.jpg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=28 |lat_sec=32
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 50|lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   471 453
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 50
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =11.72
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caraúbas do Piauí
}}
'''კარაუბას-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Caraúbas do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 50 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 630 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 11,72 კმ²-ზე. ფართობი 471 453 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>6w1uwoj4r7a1ras8qzy06jf4g6527yg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაშინგო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366091</id>
    <revision>
      <id>5377975</id>
      <parentid>4838177</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4451" sha1="kmswlerxjmwrpets1ofaqz13t4cavou" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაშინგო
 |მშობლიური სახელი   =Caxingó
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Caxingo.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min= 25|lat_sec=16
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=53 |lon_sec=34
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   488 169
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 13
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =10.32
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caxingó
}}
'''კაშინგო''' ({{lang-pt|Caxingó}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 13 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 496 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 10,32 კმ²-ზე. ფართობი 488 169 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>kmswlerxjmwrpets1ofaqz13t4cavou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკალი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366092</id>
    <revision>
      <id>5377980</id>
      <parentid>4838182</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="mrbl46n9clggky3juwr7vuosr1j9aey" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოკალი
 |მშობლიური სახელი   =Cocal
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Cocal.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira de Cocal Nova.jpg
 |გერბი =  Brasão de Cocal Novo.jpg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min=28 |lat_sec=11
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 33|lon_sec=03
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 303 685
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 160
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =19.97
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cocal
}}
'''კოკალი''' ({{lang-pt|Cocal}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 160 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 212 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 19,97 კმ²-ზე. ფართობი 1 303 685 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>mrbl46n9clggky3juwr7vuosr1j9aey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკალ-დუზ-ალვისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366093</id>
    <revision>
      <id>5377979</id>
      <parentid>4838181</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4526" sha1="fu4sbik5ua3w1vynivhuyriypuj5uab" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოკალ-დუზ-ალვისი
 |მშობლიური სახელი   =Cocal dos Alves
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CocaldosAlves.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min= 40|lat_sec=41
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=24 |lon_sec=22
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   357 689
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 100
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =15.58
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cocal dos Alves
}}
'''კოკალ-დუზ-ალვისი''' ({{lang-pt|Cocal dos Alves}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 100 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 386 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 15,58 კმ²-ზე. ფართობი 357 689 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>fu4sbik5ua3w1vynivhuyriypuj5uab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ილია-გრანდი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366094</id>
    <revision>
      <id>5377952</id>
      <parentid>4837702</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="64yd348g4bzq0uxtktroq7gbq3mjfjp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ილია-გრანდი
 |მშობლიური სახელი   =Ilha Grande
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip IlhaGrande.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=2 |lat_min=51 |lat_sec=08
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 49|lon_sec=02
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   134 318
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 10
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =66.36
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Ilha Grande
}}
'''ილია-გრანდი''' ({{lang-pt|Ilha Grande}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 10 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 274 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 66,36 კმ²-ზე. ფართობი 134 318 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>64yd348g4bzq0uxtktroq7gbq3mjfjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლუის-კორეია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366095</id>
    <revision>
      <id>5377999</id>
      <parentid>4838203</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4511" sha1="fur2dg7g1nzi4krrf2i62vnxy0k31s4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლუის-კორეია
 |მშობლიური სახელი   =Luís Correia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Arrombada beach Luis Correia Piaui Brazil.jpg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=2 |lat_min= 52|lat_sec=48
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=39 |lon_sec=59
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 070 926
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 10
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =26.52
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Luís Correia
}}
'''ლუის-კორეია''' ({{lang-pt|Luís Correia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 10 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 641 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 26,52 კმ²-ზე. ფართობი 1 070 926 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>fur2dg7g1nzi4krrf2i62vnxy0k31s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მურისი-დუს-პორტელასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366096</id>
    <revision>
      <id>5378015</id>
      <parentid>4838225</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4564" sha1="gkwsxj9we1gdfz33n7fbi8m4gl2c3sc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მურისი-დუს-პორტელასი
 |მშობლიური სახელი   =Murici dos Portelas
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MuricidosPortelas.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 3|lat_min= 19|lat_sec=18
 |lon_dir = W|lon_deg=40 |lon_min=05 |lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   481 707
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 19
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =17.57
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Murici dos Portelas
}}
'''მურისი-დუს-პორტელასი''' ({{lang-pt|Murici dos Portelas}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 19 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 797 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 17,57 კმ²-ზე. ფართობი 481 707 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>gkwsxj9we1gdfz33n7fbi8m4gl2c3sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პარნაიბა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366098</id>
    <revision>
      <id>5378032</id>
      <parentid>4839139</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4501" sha1="s548z7dnm94svyjw3qixbo3ho3vy5x5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პარნაიბა
 |მშობლიური სახელი   =Parnaíba
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Pedra do Sal (1917866558).jpg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira Parnaíba.jpg
 |გერბი =  Brasaophb.jpg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=2 |lat_min=54 |lat_sec=32
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 46|lon_sec=24
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   435 573
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 5
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =334.51
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Parnaíba
}}
'''პარნაიბა''' ({{lang-pt|Parnaíba}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 5 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 162 159 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 334,51 კმ²-ზე. ფართობი 435 573 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>s548z7dnm94svyjw3qixbo3ho3vy5x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პირაკურუკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366099</id>
    <revision>
      <id>5378042</id>
      <parentid>4839149</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="snuheme8nd4o9svq7cznt72qvq48s17" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პირაკურუკა
 |მშობლიური სახელი   =Piracuruca
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Piracuruca.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira piracuruca pi.svg
 |გერბი =  Brasao de Piracuruca.png
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=3 |lat_min= 56|lat_sec=07
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=42 |lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 380 414
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 60
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =11.57
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Piracuruca
}}
'''პირაკურუკა''' ({{lang-pt|Piracuruca}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 60 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის ჩრდილოეთი მეზორეგიონი|პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ლიტორალ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ლიტორალ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 846 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 11,57 კმ²-ზე. ფართობი 2 380 414 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>snuheme8nd4o9svq7cznt72qvq48s17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კალდეირან-გრანდი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366270</id>
    <revision>
      <id>5377958</id>
      <parentid>4838159</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4676" sha1="c9c4h2izapzz5eutzj2elkrjqdcmv5e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კალდეირან-გრანდი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Caldeirão Grande do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CaldeiraoGrandedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min= 19|lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg= 40|lon_min= 38|lon_sec=17
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   494 891
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =11.46
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caldeirão Grande do Piauí
}}
'''კალდეირან-გრანდი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Caldeirão Grande do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 783 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 503 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 114,6 კმ²-ზე. ფართობი 494 891 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>c9c4h2izapzz5eutzj2elkrjqdcmv5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპინას-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366274</id>
    <revision>
      <id>5377959</id>
      <parentid>4838160</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="r921pe7exnc4s9h0wgv1e50xta5a8z6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კამპინას-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Campinas do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CampinasdoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min= 39|lat_sec=36
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=52 |lon_sec=53
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   831 201
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 230
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.51
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Campinas do Piauí
}}
'''კამპინას-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Campinas do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 230 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 938 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,51 კმ²-ზე. ფართობი 831 201 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>r921pe7exnc4s9h0wgv1e50xta5a8z6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპუ-ალეგრი-დუ-ფიდალგუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366275</id>
    <revision>
      <id>5377960</id>
      <parentid>4838161</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4651" sha1="oip3u5hxr0x1rib3i1eywaa3halp2s7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კამპუ-ალეგრი-დუ-ფიდალგუ
 |მშობლიური სახელი   =Campo Alegre do Fidalgo
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CampoAlegredoFidalgo.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min=22 |lat_sec=40
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 50|lon_sec=11
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   657 796
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 330
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =7.13
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Campo Alegre do Fidalgo
}}
'''კამპუ-ალეგრი-დუ-ფიდალგუ''' ({{lang-pt|Campo Alegre do Fidalgo}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 330 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 616 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 7,13 კმ²-ზე. ფართობი 657 796 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>oip3u5hxr0x1rib3i1eywaa3halp2s7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპუ-გრანდი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366276</id>
    <revision>
      <id>5377961</id>
      <parentid>4838162</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4636" sha1="rxr0vq27q87shx3reobwbgpdz1q2gzb" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კამპუ-გრანდი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Campo Grande do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CampoGrandedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=08 |lat_sec=02
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=02 |lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   311 829
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 440
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =17.93
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Campo Grande do Piauí
}}
'''კამპუ-გრანდი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Campo Grande do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 440 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 020 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 17,93 კმ²-ზე. ფართობი 311 829 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>rxr0vq27q87shx3reobwbgpdz1q2gzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაპიტან-ჟერვაზიუ-ოლივეირა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366277</id>
    <revision>
      <id>5377968</id>
      <parentid>4838170</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4686" sha1="bacqmaiee2s6njlbh5n22yvt1gp8xo2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაპიტან-ჟერვაზიუ-ოლივეირა
 |მშობლიური სახელი   =Capitão Gervásio Oliveira
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CapitaoGervasioOliveira.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 8|lat_min= 29|lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=49 |lon_sec=00
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 134 168
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 400
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.42
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Capitão Gervásio Oliveira
}}
'''კაპიტან-ჟერვაზიუ-ოლივეირა''' ({{lang-pt|Capitão Gervásio Oliveira}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 400 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 974 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,42 კმ²-ზე. ფართობი 1 134 168 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>bacqmaiee2s6njlbh5n22yvt1gp8xo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარიდადი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366278</id>
    <revision>
      <id>5377973</id>
      <parentid>4838175</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="gszrgxji5p9zvtfyl920j83ghung393" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კარიდადი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Caridade do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CaridadedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=44 |lat_sec=00
 |lon_dir = W|lon_deg= 40|lon_min=59 |lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   501 359
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 347
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.63
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caridade do Piauí
}}
'''კარიდადი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Caridade do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 347 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 033 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,63 კმ²-ზე. ფართობი 501 359 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>gszrgxji5p9zvtfyl920j83ghung393</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კონსეისან-დუ-კანინდე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366280</id>
    <revision>
      <id>5377983</id>
      <parentid>4838185</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4635" sha1="lqqigc07qb0ltgu0vy31694qfjqdesn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კონსეისან-დუ-კანინდე
 |მშობლიური სახელი   =Conceição do Canindé
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip ConceicaodoCaninde.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min= 52|lat_sec=51
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=35 |lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   831 412
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 252
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =5.38
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Conceição do Canindé
}}
'''კონსეისან-დუ-კანინდე''' ({{lang-pt|Conceição do Canindé}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 252 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 932 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5,38 კმ²-ზე. ფართობი 831 412 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>lqqigc07qb0ltgu0vy31694qfjqdesn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კურალ-ნოვუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366281</id>
    <revision>
      <id>5377989</id>
      <parentid>4838191</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4617" sha1="jooule0ruvesoea66u14w8cot6jrpfp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კურალ-ნოვუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Curral Novo do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CurralNovodoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=49 |lat_sec=56
 |lon_dir = W|lon_deg=40 |lon_min=54 |lon_sec=05
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   752 312
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 370
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.47
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Curral Novo do Piauí
}}
'''კურალ-ნოვუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Curral Novo do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 370 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 073 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,7 კმ²-ზე. ფართობი 752 312 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>jooule0ruvesoea66u14w8cot6jrpfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იზაიას-კუელიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366384</id>
    <revision>
      <id>5377951</id>
      <parentid>4837701</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="0p7301oeacax7woafo4ss10tckil5ko" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = იზაიას-კუელიუ
 |მშობლიური სახელი   =Isaías Coelho
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip IsaiasCoelho.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=44 |lat_sec=11
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=40 |lon_sec=38
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   776 053
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 260
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =10.59
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Isaías Coelho
}}
'''იზაიას-კუელიუ''' ({{lang-pt|Isaías Coelho}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 260 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 774 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 10,59 კმ²-ზე. ფართობი 776 053 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0p7301oeacax7woafo4ss10tckil5ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იტაინოპოლისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366385</id>
    <revision>
      <id>5377955</id>
      <parentid>4837706</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4558" sha1="m1d17yzj8nvx7i636b44rw45x1yzp6e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = იტაინოპოლისი
 |მშობლიური სახელი   =Itainópolis
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Itainopolis.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=26 |lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 28|lon_sec=45
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   828 152
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 200
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =13.41
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Itainópolis
}}
'''იტაინოპოლისი''' ({{lang-pt|Itainópolis}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 200 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 790 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 13,41 კმ²-ზე. ფართობი 828 152 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>m1d17yzj8nvx7i636b44rw45x1yzp6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟაკობინა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366386</id>
    <revision>
      <id>5378052</id>
      <parentid>4844784</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4600" sha1="kbi7kodro8b5xifxdwc68ro8dvceloy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟაკობინა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Jacobina do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JacobinadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=56 |lat_sec=07
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 12|lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 370 699
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.17
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jacobina do Piauí
}}
'''ჟაკობინა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Jacobina do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 357 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 613 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,17 კმ²-ზე. ფართობი 1 370 699 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>kbi7kodro8b5xifxdwc68ro8dvceloy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟაიკოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366387</id>
    <revision>
      <id>5378051</id>
      <parentid>4844782</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4531" sha1="bp32irgg185kog6fb9eziju9b74wcwc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟაიკოსი
 |მშობლიური სახელი   =Jaicós
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Jaicos.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  Bandeira de Jaicós.jpg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=21 |lat_sec=37
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=08 |lon_sec=20
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   865 144
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 280
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =20.85
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jaicós
}}
'''ჟაიკოსი''' ({{lang-pt|Jaicós}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 280 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 527 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 20,85 კმ²-ზე. ფართობი 865 144 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>bp32irgg185kog6fb9eziju9b74wcwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟუან-კოსტა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366388</id>
    <revision>
      <id>5378062</id>
      <parentid>4844807</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="ka4o8pm7k5tjlceu5g7f8bpqgc87ns0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟუან-კოსტა
 |მშობლიური სახელი   =João Costa
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JoaoCosta.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min= 29|lat_sec=18
 |lon_dir = W|lon_deg= 42|lon_min=25 |lon_sec=04
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 800 243
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 300
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.64
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = João Costa
}}
'''ჟუან-კოსტა''' ({{lang-pt|João Costa}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 300 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 970 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 1,64 კმ²-ზე. ფართობი 1 800 243 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ka4o8pm7k5tjlceu5g7f8bpqgc87ns0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლაგოა-დუ-ბარუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366389</id>
    <revision>
      <id>5377993</id>
      <parentid>4838196</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="3un8vkibo30p46dto95fq4bvtzgp57s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლაგოა-დუ-ბარუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Lagoa do Barro do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LagoadoBarrodoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira Lagoa de Barro do PI.jpg
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min= 28|lat_sec=47
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min= 31|lon_sec=45
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 261 941
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 387
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.58
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Lagoa do Barro do Piauí
}}
'''ლაგოა-დუ-ბარუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Lagoa do Barro do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 387 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 995 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,58 კმ²-ზე. ფართობი 1 261 941 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>3un8vkibo30p46dto95fq4bvtzgp57s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მარკოლანდია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366390</id>
    <revision>
      <id>5378003</id>
      <parentid>4838207</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4549" sha1="bt58cs1qtu5jvxex9og54ty2z599iau" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მარკოლანდია
 |მშობლიური სახელი   =Marcolândia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Marcolandia.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min= 26|lat_sec=34
 |lon_dir = W|lon_deg=40 |lon_min= 39|lon_sec=48
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   143 876
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 785
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =54.3
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Marcolândia
}}
'''მარკოლანდია''' ({{lang-pt|Marcolândia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 785 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 533 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 54,3 კმ²-ზე. ფართობი 143 876 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>bt58cs1qtu5jvxex9og54ty2z599iau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მასაპე-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366391</id>
    <revision>
      <id>5378005</id>
      <parentid>4838212</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="a1tn6crqev5fyrhum6129e8fwirnz9b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მასაპე-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Massapê do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MassapedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=27 |lat_sec=45
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=07 |lon_sec=32
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   521 125
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 270
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =11.94
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Massapê do Piauí
}}
'''მასაპე-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Massapê do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 270 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 218 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 11,94 კმ²-ზე. ფართობი 521 125 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>a1tn6crqev5fyrhum6129e8fwirnz9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნოვა-სანტა-რიტა (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366392</id>
    <revision>
      <id>5378017</id>
      <parentid>4839124</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4573" sha1="ga8zbvhl6hoea4lvwsc4c80uj4gsydc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ნოვა-სანტა-რიტა
 |მშობლიური სახელი   =Nova Santa Rita
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip NovaSantaRita.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min=04 |lat_sec=27
 |lon_dir = W|lon_deg= 40|lon_min=02 |lon_sec=58
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   909 735
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 292
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           =
  |სიმჭიდროვე              =4.6
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Nova Santa Rita
}}
'''ნოვა-სანტა-რიტა''' ({{lang-pt|Nova Santa Rita}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 292 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 076 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,6 კმ²-ზე. ფართობი 909 735 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ga8zbvhl6hoea4lvwsc4c80uj4gsydc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაის-ლანდინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366394</id>
    <revision>
      <id>5378026</id>
      <parentid>4839132</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3998" sha1="8rf56sqm3jjrh9u0cplk637ohiqx59l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პაის-ლანდინი
 |მშობლიური სახელი   =Paes Landim
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PaesLandim.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min= 46|lat_sec=40
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 15|lon_sec=17
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   401 378
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 193
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =10.11
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Paes Landim
}}
'''პაის-ლანდინი''' ({{lang-pt|Paes Landim}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 193 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 088 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 10,11 კმ²-ზე. ფართობი 401 378 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>8rf56sqm3jjrh9u0cplk637ohiqx59l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პატუს-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366395</id>
    <revision>
      <id>5378034</id>
      <parentid>4839141</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4536" sha1="5023jifhs05jox7ot17wntn2nurcslp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პატუს-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Patos do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=40 |lat_sec=37
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=14 |lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   751 598
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =8.12
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Patos do Piauí
}}
'''პატუს-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Patos do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 253 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 425 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 8,12 კმ²-ზე. ფართობი 751 598 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5023jifhs05jox7ot17wntn2nurcslp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაულისტანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366396</id>
    <revision>
      <id>5378036</id>
      <parentid>4839143</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="7r3napumzj774at0guua55321paest7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პაულისტანა
 |მშობლიური სახელი   =Paulistana
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Paulistana.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 8|lat_min=08 |lat_sec=08
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=08 |lon_sec=37
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 969 955
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 354
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =10.04
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Paulistana
}}
'''პაულისტანა''' ({{lang-pt|Paulistana}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 354 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 055 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 10,04 კმ²-ზე. ფართობი 1 969 955 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7r3napumzj774at0guua55321paest7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პედრუ-ლაურენტინუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366397</id>
    <revision>
      <id>5378039</id>
      <parentid>4839146</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4591" sha1="so3j8y0govlvzx40in9v7m2y8n4mv1c" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პედრუ-ლაურენტინუ
 |მშობლიური სახელი   =Pedro Laurentino
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PedroLaurentino.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min= 03|lat_sec=57
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=17 |lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   870 338
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 200
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.77
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pedro Laurentino
}}
'''პედრუ-ლაურენტინუ''' ({{lang-pt|Pedro Laurentino}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 200 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 458 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,77 კმ²-ზე. ფართობი 870 338 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>so3j8y0govlvzx40in9v7m2y8n4mv1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეიმადა-ნოვა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366485</id>
    <revision>
      <id>5377976</id>
      <parentid>4838178</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4559" sha1="thw91ysyb59vaa0g60ijnyf262jyaj1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კეიმადა-ნოვა
 |მშობლიური სახელი   =Queimada Nova
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip QueimadaNova.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 8|lat_min=34 |lat_sec=49
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=25 |lon_sec=07
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 352 398
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 410
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.32
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Queimada Nova
}}
'''კეიმადა-ნოვა''' ({{lang-pt|Queimada Nova}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 410 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 738 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,32 კმ²-ზე. ფართობი 1 352 398 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>thw91ysyb59vaa0g60ijnyf262jyaj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიბეირა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366486</id>
    <revision>
      <id>5378068</id>
      <parentid>4844818</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4593" sha1="id9q3mh4xg5enp0ahf58cx84c5shzbp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რიბეირა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Ribeira do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip RibeiradoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=41 |lat_sec=28
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=42 |lon_sec=46
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 004 227
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 200
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.25
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Ribeira do Piauí
}}
'''რიბეირა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Ribeira do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 200 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-კანინდე (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-კანინდეს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 055 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,25 კმ²-ზე. ფართობი 1 004 227 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>id9q3mh4xg5enp0ahf58cx84c5shzbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაჟაზეირას-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366552</id>
    <revision>
      <id>5377969</id>
      <parentid>4838171</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4553" sha1="l36mm3c1met20d0sl8pvijwtqbfgj7i" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კაჟაზეირას-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Cajazeiras do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CajazeirasdoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min= 47|lat_sec=34
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=23 |lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   514 364
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 157
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.5
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cajazeiras do Piauí
}}
'''კაჟაზეირას-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Cajazeiras do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 157 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 108 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,5 კმ²-ზე. ფართობი 514 364 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>l36mm3c1met20d0sl8pvijwtqbfgj7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოლონია-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366553</id>
    <revision>
      <id>5377982</id>
      <parentid>4838184</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="2tth64udmpacb42th75910bb4rlyo3j" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოლონია-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Colônia do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip ColoniadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=13 |lat_sec=47
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=10 |lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   947 873
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =7.84
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Colônia do Piauí
}}
'''კოლონია-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Colônia do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 231 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 994 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 7,84 კმ²-ზე. ფართობი 947 873 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>2tth64udmpacb42th75910bb4rlyo3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟემინიანუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366556</id>
    <revision>
      <id>5378055</id>
      <parentid>4844798</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4464" sha1="7gse347ilf59un1g0gmwrl990d1iu57" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟემინიანუ
 |მშობლიური სახელი   =Geminiano
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Geminiano.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min= 09|lat_sec=29
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=21 |lon_sec=46
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   455 684
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 260
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =12.01
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Geminiano
}}
'''ჟემინიანუ''' ({{lang-pt|Geminiano}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 260 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 445 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 12,01 კმ²-ზე. ფართობი 455 684 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7gse347ilf59un1g0gmwrl990d1iu57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იპირანგა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366557</id>
    <revision>
      <id>5377954</id>
      <parentid>4837704</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="73sgdmjh19c5vxb5ihy2ak2c02vzxj2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = იპირანგა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Ipiranga do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip IpirangadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min=49 |lat_sec=28
 |lon_dir = W|lon_deg=41 |lon_min=44 |lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   529 417
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =17.62
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Ipiranga do Piauí
}}
'''იპირანგა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Ipiranga do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 429 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 420 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 17,62 კმ²-ზე. ფართობი 529 417 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>73sgdmjh19c5vxb5ihy2ak2c02vzxj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაკეტა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366559</id>
    <revision>
      <id>5378027</id>
      <parentid>4839133</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4439" sha1="7j4oj856m4llncluj1uadj7y879iqet" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პაკეტა
 |მშობლიური სახელი   =Paquetá
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Paqueta.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=06 |lat_sec=15
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min= 42|lon_sec=12
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   448 358
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 340
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.25
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Paquetá
}}
'''პაკეტა''' ({{lang-pt|Paquetá}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 340 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 813 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,25 კმ²-ზე. ფართობი 448 358 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7j4oj856m4llncluj1uadj7y879iqet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პიკუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366561</id>
    <revision>
      <id>5378040</id>
      <parentid>4839147</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4463" sha1="akqiwyzsocm10543djychez954oir5s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პიკუსი
 |მშობლიური სახელი   =Picos
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Panorâmica 30.jpg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeiradepicos.svg
 |გერბი =  Brasao picos.svg
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=04 |lat_sec=39
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=28 |lon_sec=15
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   577 304
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 206
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =127.17
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Picos
}}
'''პიკუსი''' ({{lang-pt|Picos}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 206 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიკუსი (მიკრორეგიონი)|პიკუსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 83 090 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 127,17 კმ²-ზე. ფართობი 577 304 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>akqiwyzsocm10543djychez954oir5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მონსენიორ-იპოლიტუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366654</id>
    <revision>
      <id>5378010</id>
      <parentid>4838218</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="6fi30fyow5w9tgdjveve6ouoigf6oby" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მონსენიორ-იპოლიტუ
 |მშობლიური სახელი   =Monsenhor Hipólito
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MonsenhorHipolito.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min=59 |lat_sec=50
 |lon_dir = W|lon_deg= 41|lon_min=01 |lon_sec=46
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   401 433
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 257
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =18.41
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Monsenhor Hipólito
}}
'''მონსენიორ-იპოლიტუ''' ({{lang-pt|Monsenhor Hipólito}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 257 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიუ IX (მიკრორეგიონი)|პიუ IX-ს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 577 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 18,41 კმ²-ზე. ფართობი 401 433 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>6fi30fyow5w9tgdjveve6ouoigf6oby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პიუ IX (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366655</id>
    <revision>
      <id>5378044</id>
      <parentid>4839151</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4440" sha1="n75230g6d0j7by6fmwg4fl96d301aa6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პიუ IX 
 |მშობლიური სახელი   =Pio IX
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Pioixvista.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  BANDEIRADEPIOIX.jpg
 |გერბი =  BrasaoPioIX.JPG
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min=50 |lat_sec=07
 |lon_dir = W|lon_deg=40 |lon_min=36 |lon_sec=54
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 947 158
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 495
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.08
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pio IX
}}
'''პიუ IX ''' ({{lang-pt|Pio IX}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 495 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[პიუ IX (მიკრორეგიონი)|პიუ IX-ს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 613 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,08 კმ²-ზე. ფართობი 1 947 158 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>n75230g6d0j7by6fmwg4fl96d301aa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კრისტინუ-კასტრუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366840</id>
    <revision>
      <id>5377987</id>
      <parentid>4838189</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4586" sha1="lp15eyb82y9cfrtzraroz4n6en03sub" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კრისტინუ-კასტრუ
 |მშობლიური სახელი   =Cristino Castro
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CristinoCastro.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min=49 |lat_sec=19
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min=13 |lon_sec=27
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 846 340
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 239
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =5.41
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cristino Castro
}}
'''კრისტინუ-კასტრუ''' ({{lang-pt|Cristino Castro}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 239 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 503 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5,41 კმ²-ზე. ფართობი 1 846 340 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>lp15eyb82y9cfrtzraroz4n6en03sub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კურაისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366841</id>
    <revision>
      <id>5377988</id>
      <parentid>4838190</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="adbhuei6b3yd9omep5rjyrf1tdyhfcw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კურაისი
 |მშობლიური სახელი   =Currais
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Currais.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=9 |lat_min=00 |lat_sec=24
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min=24 |lon_sec=35
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   3 156 658
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 320
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.49
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Currais
}}
'''კურაისი''' ({{lang-pt|Currais}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 320 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 854 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 1,49 კმ²-ზე. ფართობი 3 156 658 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>adbhuei6b3yd9omep5rjyrf1tdyhfcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟილბუესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366843</id>
    <revision>
      <id>5378057</id>
      <parentid>4844802</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4520" sha1="sa0ozjq9s6hr21z5he95w6nl03he4zk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟილბუესი
 |მშობლიური სახელი   =Gilbués
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Gilbues.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 9|lat_min=49 |lat_sec=47
 |lon_dir = W|lon_deg=45 |lon_min=20 |lon_sec=19
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   3 494 959
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 481
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.98
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Gilbués
}}
'''ჟილბუესი''' ({{lang-pt|Gilbués}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 481 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 892 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,98 კმ²-ზე. ფართობი 3 494 959 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>sa0ozjq9s6hr21z5he95w6nl03he4zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მონტი-ალეგრი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366844</id>
    <revision>
      <id>5378012</id>
      <parentid>4838220</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4639" sha1="nedxybqx6oif5jm1qo54uudsuop3g7w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მონტი-ალეგრი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Monte Alegre do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MonteAlegredoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=9 |lat_min=45 |lat_sec=00
 |lon_dir = W|lon_deg=45 |lon_min=18 |lon_sec=17
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 417 932
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 453
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.28
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Monte Alegre do Piauí
}}
'''მონტი-ალეგრი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Monte Alegre do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 453 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 660 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,28 კმ²-ზე. ფართობი 2 417 932 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>nedxybqx6oif5jm1qo54uudsuop3g7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პალმეირა-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366845</id>
    <revision>
      <id>5378028</id>
      <parentid>4839134</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="jtzvt5uvbwbkzo34z50xoqts6lcnb45" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პალმეირა-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Palmeira do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PalmeiradoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min=43 |lat_sec=33
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min= 14|lon_sec=15
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 023 512
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 270
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.47
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Palmeira do Piauí
}}
'''პალმეირა-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Palmeira do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 270 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 952 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,47 კმ²-ზე. ფართობი 2 023 512 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>jtzvt5uvbwbkzo34z50xoqts6lcnb45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რედენსან-დუ-გურგეია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366846</id>
    <revision>
      <id>5378065</id>
      <parentid>4844815</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="4c3nufvx8qs632eejhgl646o7na1mkk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რედენსან-დუ-გურგეია
 |მშობლიური სახელი   =Redenção do Gurguéia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip RedencaodoGurgueia.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=9 |lat_min=29 |lat_sec=22
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min= 34|lon_sec=55
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 468 007
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 292
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.4
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Redenção do Gurguéia
}}
'''რედენსან-დუ-გურგეია''' ({{lang-pt|Redenção do Gurguéia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 292 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-მედიუ-გურგეია (მიკრორეგიონი)|ალტუ-მედიუ-გურგეიას]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 394 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,4 კმ²-ზე. ფართობი 2 468 007 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>4c3nufvx8qs632eejhgl646o7na1mkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიბეირუ-გონსალვისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366850</id>
    <revision>
      <id>5378069</id>
      <parentid>4844819</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4644" sha1="ko4xbmsc7315pw3f4yxxai4d6hk1npj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რიბეირუ-გონსალვისი
 |მშობლიური სახელი   =Ribeiro Gonçalves
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip RibeiroGoncalves.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=33 |lat_sec=40
 |lon_dir = W|lon_deg=45 |lon_min= 14|lon_sec=42
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   3 978 962
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 210
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.72
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Ribeiro Gonçalves
}}
'''რიბეირუ-გონსალვისი''' ({{lang-pt|Ribeiro Gonçalves}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 210 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ალტუ-პარნაიბა-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|ალტუ-პარნაიბა-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 164 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 17,2 კმ²-ზე. ფართობი 3 978 962 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ko4xbmsc7315pw3f4yxxai4d6hk1npj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოლონია-დუ-გურგეია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367121</id>
    <revision>
      <id>5377981</id>
      <parentid>4838183</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4578" sha1="72tcmoklbkd6i54hddovdt02gc888a5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კოლონია-დუ-გურგეია
 |მშობლიური სახელი   =Colônia do Gurguéia
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip ColoniadoGurgueia.svg
|პანორამის სიგანე = 220px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 8|lat_min=10 |lat_sec=54
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=47 |lon_sec=34
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   430 621
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 216
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =14.02
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Colônia do Gurguéia
}}
'''კოლონია-დუ-გურგეია''' ({{lang-pt|Colônia do Gurguéia}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 216 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბერტოლინია (მიკრორეგიონი)|ბერტოლინიის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 150 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 14,02 კმ²-ზე. ფართობი 430 621 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>72tcmoklbkd6i54hddovdt02gc888a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლანდრი-სალისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367124</id>
    <revision>
      <id>5377997</id>
      <parentid>4838201</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4521" sha1="0d0ff3r44rwq1ufbh3wafmm7598y27s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ლანდრი-სალისი
 |მშობლიური სახელი   =Landri Sales
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip LandriSales.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=15 |lat_sec=40
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=55 |lon_sec=55
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 088 583
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 310
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.85
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Landri Sales
}}
'''ლანდრი-სალისი''' ({{lang-pt|Landri Sales}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 310 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბერტოლინია (მიკრორეგიონი)|ბერტოლინიის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 213 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,85 კმ²-ზე. ფართობი 1 088 583 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0d0ff3r44rwq1ufbh3wafmm7598y27s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მანუელ-ემიდიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367126</id>
    <revision>
      <id>5378002</id>
      <parentid>4838206</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4528" sha1="0u2ieqwp5dsrr3omsp999l473m9xruy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მანუელ-ემიდიუ
 |მშობლიური სახელი   =Manoel Emídio
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip ManoelEmidio.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 8|lat_min=00 |lat_sec=14
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min= 52|lon_sec=22
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 618 982
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 227
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.22
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Manoel Emídio
}}
'''მანუელ-ემიდიუ''' ({{lang-pt|Manoel Emídio}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 227 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბერტოლინია (მიკრორეგიონი)|ბერტოლინიის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 209 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,22 კმ²-ზე. ფართობი 1 618 982 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0u2ieqwp5dsrr3omsp999l473m9xruy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მარკუს-პარენტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367127</id>
    <revision>
      <id>5378004</id>
      <parentid>4838209</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4531" sha1="lxzafxi7wpxblsb3bnuvnawl3jbc6a6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მარკუს-პარენტი
 |მშობლიური სახელი   =Marcos Parente
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MarcosParente.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min= 07|lat_sec=13
 |lon_dir = W|lon_deg= 43|lon_min=53 |lon_sec=32
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   677 414
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 274
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.58
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Marcos Parente
}}
'''მარკუს-პარენტი''' ({{lang-pt|Marcos Parente}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 274 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბერტოლინია (მიკრორეგიონი)|ბერტოლინიის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 724 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,58 კმ²-ზე. ფართობი 677 414 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>lxzafxi7wpxblsb3bnuvnawl3jbc6a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პორტუ-ალეგრი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367128</id>
    <revision>
      <id>5378046</id>
      <parentid>4839153</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4598" sha1="19qg15lp8zc6oxot3q1h0kcy6l4jwh2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პორტუ-ალეგრი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Porto Alegre do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PortoAlegredoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 6|lat_min= 58|lat_sec=11
 |lon_dir = W|lon_deg= 44|lon_min=11 |lon_sec=54
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 169 444
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 180
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.19
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Porto Alegre do Piauí
}}
'''პორტუ-ალეგრი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Porto Alegre do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 180 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ბერტოლინია (მიკრორეგიონი)|ბერტოლინიის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 364 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,19 კმ²-ზე. ფართობი 1 169 444 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>19qg15lp8zc6oxot3q1h0kcy6l4jwh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორენტი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367131</id>
    <revision>
      <id>5377984</id>
      <parentid>4838186</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="ky7dldacssk2x0jyhocjj8qe42dvp9h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კორენტი
 |მშობლიური სახელი   =Corrente
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Corrente.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=10 |lat_min=26 |lat_sec=20
 |lon_dir = W|lon_deg= 45|lon_min=09 |lon_sec=45
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   3 048 446
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 438
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =8.33
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Corrente
}}
'''კორენტი''' ({{lang-pt|Corrente}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 438 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 278 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 8,33 კმ²-ზე. ფართობი 3 048 446 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>ky7dldacssk2x0jyhocjj8qe42dvp9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კრისტალანდია-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367132</id>
    <revision>
      <id>5377986</id>
      <parentid>4838188</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="k92pwx8z3z3l2yzhbcpa6otya41pqcl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კრისტალანდია-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Cristalândia do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CristalandiadoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=10 |lat_min=39 |lat_sec=11
 |lon_dir = W|lon_deg=45 |lon_min=11 |lon_sec=09
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 202 895
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 469
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.51
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Cristalândia do Piauí
}}
'''კრისტალანდია-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Cristalândia do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 469 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 356 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,51 კმ²-ზე. ფართობი 1 202 895 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>k92pwx8z3z3l2yzhbcpa6otya41pqcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კურიმატა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367133</id>
    <revision>
      <id>5377991</id>
      <parentid>4838193</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="lhnq5ulk7a296jsuot0bwo7ltqb1ewf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კურიმატა
 |მშობლიური სახელი   =Curimatá
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Curimata.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 10|lat_min= 02|lat_sec=01
 |lon_dir = W|lon_deg= 44|lon_min=18 |lon_sec=10
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 337 537
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 328
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.6
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Curimatá
}}
'''კურიმატა''' ({{lang-pt|Curimatá}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 328 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 270 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,6 კმ²-ზე. ფართობი 2 337 537 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>lhnq5ulk7a296jsuot0bwo7ltqb1ewf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟულიუ-ბორჟისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367134</id>
    <revision>
      <id>5378063</id>
      <parentid>4844811</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4641" sha1="jcqejpdft8rxvnkt8cuznmh0w3a7lwv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟულიუ-ბორჟისი
 |მშობლიური სახელი   =Júlio Borges
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip JulioBorges.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 10|lat_min=19 |lat_sec=44
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min= 14|lon_sec=16
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 297 109
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 389
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.14
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Júlio Borges
}}
'''ჟულიუ-ბორჟისი''' ({{lang-pt|Júlio Borges}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 389 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 388 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,14 კმ²-ზე. ფართობი 1 297 109 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>jcqejpdft8rxvnkt8cuznmh0w3a7lwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მორუ-კაბესა-ნუ-ტემპუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367135</id>
    <revision>
      <id>5378014</id>
      <parentid>4838223</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4708" sha1="qe0tnb598h16blmzru0ilt33exvilmd" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = მორუ-კაბესა-ნუ-ტემპუ
 |მშობლიური სახელი   =Morro Cabeça no Tempo
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip MorroCabecanoTempo.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 9|lat_min=43 |lat_sec=16
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min= 54|lon_sec=06
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 116 936
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 479
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.92
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Morro Cabeça no Tempo
}}
'''მორუ-კაბესა-ნუ-ტემპუ''' ({{lang-pt|Morro Cabeça no Tempo}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 479 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 377 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 1,92 კმ²-ზე. ფართობი 2 116 936 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>qe0tnb598h16blmzru0ilt33exvilmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიაშუ-ფრიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367137</id>
    <revision>
      <id>5378067</id>
      <parentid>4844817</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4616" sha1="7u3ip4qd8ystak1iaajsm4ru3xvq1nc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რიაშუ-ფრიუ
 |მშობლიური სახელი   =Riacho Frio
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip RiachoFrio.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=10 |lat_min= 07|lat_sec=34
 |lon_dir = W|lon_deg=44 |lon_min=57 |lon_sec=08
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 222 096
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 400
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.91
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Riacho Frio
}}
'''რიაშუ-ფრიუ''' ({{lang-pt|Riacho Frio}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 400 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსი (მიკრორეგიონი)|შაპადას-დუ-ესტრემუ-სულ-პიაუიენსის]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 165 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 1,91 კმ²-ზე. ფართობი 2 222 096 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>7u3ip4qd8ystak1iaajsm4ru3xvq1nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანავიეირა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367223</id>
    <revision>
      <id>5377964</id>
      <parentid>4838165</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="5c1da4k7wpx8i2hi7wuw9e57npryt0w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კანავიეირა
 |მშობლიური სახელი   =Canavieira
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Canavieira.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=41 |lat_sec=26
 |lon_dir = W|lon_deg= 43|lon_min= 43|lon_sec=03
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   2 162 874
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 180
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =1.81
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Canavieira
}}
'''კანავიეირა''' ({{lang-pt|Canavieira}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 180 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 414 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 1,81 კმ²-ზე. ფართობი 2 162 874 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5c1da4k7wpx8i2hi7wuw9e57npryt0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იტაუეირა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367227</id>
    <revision>
      <id>5377956</id>
      <parentid>4837708</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="0a0h4s4pkcbwblxvn3hveqbwnbqgcc6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = იტაუეირა
 |მშობლიური სახელი   =Itaueira
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Itaueira.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Bandeira Itaueira PI.png
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min= 36|lat_sec=02
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=01 |lon_sec=38
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   10 678
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.18
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Itaueira
}}
'''იტაუეირა''' ({{lang-pt|Itaueira}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 242 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 323 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,18 კმ²-ზე. ფართობი 10 678 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0a0h4s4pkcbwblxvn3hveqbwnbqgcc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟერუმენია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367228</id>
    <revision>
      <id>5378056</id>
      <parentid>4844800</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="5uvj925yfshahecg0nzm44pmtnvpwby" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟერუმენია
 |მშობლიური სახელი   =Jerumenha
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Jerumenha.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=05 |lat_sec=22
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=30 |lon_sec=26
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 867 313
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 145
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.35
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jerumenha
}}
'''ჟერუმენია''' ({{lang-pt|Jerumenha}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 145 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 497 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,35 კმ²-ზე. ფართობი 1 867 313 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5uvj925yfshahecg0nzm44pmtnvpwby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაზარე-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367230</id>
    <revision>
      <id>5378016</id>
      <parentid>4839123</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="401urd8y3s2bz6wg060td3oaif3uz6p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ნაზარე-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Nazaré do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip NazaredoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=6 |lat_min=58 |lat_sec=26
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min= 40|lon_sec=30
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 315 839
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 136
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =5.56
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Nazaré do Piauí
}}
'''ნაზარე-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Nazaré do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 136 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 665 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5,56 კმ²-ზე. ფართობი 1 315 839 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>401urd8y3s2bz6wg060td3oaif3uz6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პავუსუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367231</id>
    <revision>
      <id>5378025</id>
      <parentid>4839131</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4451" sha1="9ycfcyv8h0g51q6zlsqr43113nv0xqx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პავუსუ
 |მშობლიური სახელი   =Pavussu
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Pavussu.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=7 |lat_min=57 |lat_sec=49
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=13 |lon_sec=33
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 090 697
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 300
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           =
  |სიმჭიდროვე              =3.36
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pavussu
}}
'''პავუსუ''' ({{lang-pt|Pavussu}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 300 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 628 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,36 კმ²-ზე. ფართობი 1 090 697 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>9ycfcyv8h0g51q6zlsqr43113nv0xqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიუ-გრანდი-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367232</id>
    <revision>
      <id>5378070</id>
      <parentid>4844820</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="kfozwkvt3yg8rqu3xd701d2rc1vexsv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = რიუ-გრანდი-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Rio Grande do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip RioGrandedoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=46 |lat_sec=43
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=08 |lon_sec=13
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   635 951
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 310
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =9.86
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Rio Grande do Piauí
}}
'''რიუ-გრანდი-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Rio Grande do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 310 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[ფლორიანუ (მიკრორეგიონი)|ფლორიანუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 801 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 9,86 კმ²-ზე. ფართობი 635 951 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>kfozwkvt3yg8rqu3xd701d2rc1vexsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანტუ-დუ-ბურიტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367333</id>
    <revision>
      <id>5377965</id>
      <parentid>4838167</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="0dkr1l7faejxh3htw98fbmp94dch1pt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კანტუ-დუ-ბურიტი
 |მშობლიური სახელი   =Canto do Buriti
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip CantodoBuriti.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  Canto do Buriti bandeira.PNG
 |გერბი =  Canto do Buriti.PNG
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min=06 |lat_sec=37
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=56 |lon_sec=40
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   4 325 642
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 269
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =4.63
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Canto do Buriti
}}
'''კანტუ-დუ-ბურიტი''' ({{lang-pt|Canto do Buriti}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 269 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)|სან-რაიმუნდუ-ნონატუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 365 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 4,63 კმ²-ზე. ფართობი 4 325 642 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>0dkr1l7faejxh3htw98fbmp94dch1pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარაკოლი (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367334</id>
    <revision>
      <id>5377971</id>
      <parentid>4838173</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4523" sha1="o2vozqqjuag9nne8qb04rf24zyblj0g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კარაკოლი
 |მშობლიური სახელი   =Caracol
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Caracol.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 9|lat_min=16 |lat_sec=50
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=19 |lon_sec=42
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 610 957
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 566
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =6.34
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Caracol
}}
'''კარაკოლი''' ({{lang-pt|Caracol}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 566 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)|სან-რაიმუნდუ-ნონატუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 318 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 6,34 კმ²-ზე. ფართობი 1 610 957 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>o2vozqqjuag9nne8qb04rf24zyblj0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორონელ-ჟოზე-დიასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367337</id>
    <revision>
      <id>5377985</id>
      <parentid>4838187</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5377985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4632" sha1="td1anl5fqdlupszpv29mggpgd11qk36" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = კორონელ-ჟოზე-დიასი
 |მშობლიური სახელი   =Coronel José Dias
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Coronel jose dias+igreja matriz+praça central.JPG
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg=8 |lat_min= 49|lat_sec=31
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=28 |lon_sec=43
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 914 819
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 413
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =2.37
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Coronel José Dias
}}
'''კორონელ-ჟოზე-დიასი''' ({{lang-pt|Coronel José Dias}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 413 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)|სან-რაიმუნდუ-ნონატუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 250 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 2,37 კმ²-ზე. ფართობი 1 914 819 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>td1anl5fqdlupszpv29mggpgd11qk36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჟურემა (პიაუი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367342</id>
    <revision>
      <id>5378064</id>
      <parentid>4844812</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4507" sha1="77psqnb8rixmnje53qnnrf8mrvgziuv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = ჟურემა 
 |მშობლიური სახელი   =Jurema
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip Jurema.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 9|lat_min= 13|lat_sec=19
 |lon_dir = W|lon_deg=43 |lon_min=07 |lon_sec=45
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 271 889
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 535
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.55
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Jurema
}}
'''ჟურემა''' ({{lang-pt|Jurema}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 535 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)|სან-რაიმუნდუ-ნონატუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 425 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,55 კმ²-ზე. ფართობი 1 271 889 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>77psqnb8rixmnje53qnnrf8mrvgziuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პაჟეუ-დუ-პიაუი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367343</id>
    <revision>
      <id>5378030</id>
      <parentid>4839137</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5378030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4582" sha1="p0bvm348du10361x6xghy4dosw158db" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი 
 |ქართული სახელი        = პაჟეუ-დუ-პიაუი
 |მშობლიური სახელი   =Pajeú do Piauí
 |ქვეყანა                  = ბრაზილია
|პანორამა =  Piaui Municip PajeudoPiaui.svg
|პანორამის სიგანე = 250px
|წარწერა = 
|დროშა  =  
 |გერბი =  
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
|lat_dir = S|lat_deg= 7|lat_min=51 |lat_sec=18
 |lon_dir = W|lon_deg=42 |lon_min=49 |lon_sec=18
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200px
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  =    პიაუი
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი=     
 |რაიონი                   = 
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =  
 |დაარსების თარიღი          =  
|დაქვემდებარება =  
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 =   1 079 172
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან{{!}}სიმაღლე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 290
 |მოსახლეობა              =
  |აღწერის წელი           = 
  |სიმჭიდროვე              =3.12
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -3
 |DST                     = -2
 |სატელეფონო კოდი          =  
 |საფოსტო ინდექსი         =  
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი  =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Pajeú do Piauí
}}
'''პაჟეუ-დუ-პიაუი''' ({{lang-pt|Pajeú do Piauí}}) — მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[პიაუი|პიაუის შტატში]]; მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 290 მეტრზე. მიეკუთვნება [[პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მეზორეგიონი|პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს]]. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ [[სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)|სან-რაიმუნდუ-ნონატუს]] შემადგენლობაში.

[[2022]] წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 000 ადამიანს შეადგენდა, [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 3,12 კმ²-ზე. ფართობი 1 079 172 კმ²-ია.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პიაუი]]
* [[ბრაზილიის შტატები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf ''ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები'']
*[https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>p0bvm348du10361x6xghy4dosw158db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კირა კოსარინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>381267</id>
    <revision>
      <id>5378480</id>
      <parentid>4908529</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7940" sha1="nz52fp9gd6rgs51ldh1ud81iyejm4dg" xml:space="preserve">'''კირა ნიკოლ კოსარინი''' ({{lang-en|Kira Kosarin}}, დ. [[7 ოქტომბერი]], [[1997]]) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ფიბი სანდერმენის როლით [[Nickelodeon]]-ის ტელესერიალ  „სანდერმენებში“.

==ადრეული წლები და კარიერა==

ადრეული ასაკიდან კირა დადიოდა ცეკვაზე და ტანვარჯიშზე. სწავლობდა ბალეტს ბოკას ბალეტის თეატრში და დადიოდა პაინ-კრესტის სკოლის საშუალო სკოლაში&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kira Kosarin Starring in Nickelodeon Series|url=http://www.pinecrest.edu/podium/default.aspx?t=204&amp;tn=Kira+Kosarin+Starring+in+Nickelodeon+Series&amp;nid=682340&amp;ptid=128852&amp;sdb=True&amp;pf=pgrw&amp;mode=0&amp;vcm=False|website=Pine Crest School|accessdate=February 10, 2016|date=December 15, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327035329/http://www.pinecrest.edu/podium/default.aspx?t=204&amp;tn=Kira+Kosarin+Starring+in+Nickelodeon+Series&amp;nid=682340&amp;ptid=128852&amp;sdb=True&amp;pf=pgrw&amp;mode=0&amp;vcm=False|archivedate=მარტი 27, 2016}}&lt;/ref&gt;. მისი მშობლები იყვნენ ბროდვეის არტისტები. დედამისი იყო მსახიობი, ხოლო – მამამისი მუსიკალური ხელმძღვანელი, პროდიუსერი და დირიჟორი, ამიტომ ის გაიზარდა სიმღერასა და ცეკვა-თამაშში&lt;ref name=Scoop&gt;{{cite web|url=http://www.celebrityteenscoop.com/2013/11/01/kira-kosarin-i-always-knew-i-wanted-to-perform|title=Kira Kosarin: &quot;I Always Knew I Wanted To Perform&quot;|website=Celebrityteenscoop.com|date=November 1, 2013|accessdate=February 1, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219021807/http://www.celebrityteenscoop.com/2013/11/01/kira-kosarin-i-always-knew-i-wanted-to-perform/|archivedate=თებერვალი 19, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://glittermagrocks.com/connect/2013/10/25/interview-with-kira-kosarin/ |title=Interview with Kira Kosarin |work=Glitter Mag Rocks! |accessdate=February 1, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170815023753/http://glittermagrocks.com/connect/2013/10/25/interview-with-kira-kosarin/ |archivedate=აგვისტო 15, 2017 }}&lt;/ref&gt;. კამერასთან ქცევის სემინარზე დასწრების შემდეგ მას შეუყვარდა სატელევიზიო მსახიობობა და 2011 წელს გადაწყვიტა წასულიყო ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, რათა კარიერა ტელესივრცეში გაეკეთებინა&lt;ref name=musichel&gt;{{cite web|url=http://musichel.com/2014/05/10/interview-kira-kosarin-nickelodeons-thundermans|title=Interview: Kira Kosarin from 'The Thundermans'|work=Musichel|accessdate=May 10, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720041128/http://musichel.com/2014/05/10/interview-kira-kosarin-nickelodeons-thundermans/|archivedate=ივლისი 20, 2014}}&lt;/ref&gt;.

კირა კოსარინი წარდგენილი იყო 2015 წლის „საბავშვო არჩევნის ჯილდოზე“ საყვარელი სატელევიზიო მსახიობი ქალის კატეგორიაში&lt;ref name=&quot;KCA#1&quot;&gt;{{cite web |author=Megan Daley |url=http://www.ew.com/article/2015/02/20/kids-choice-awards-release-nominations-meryl-streep-earns-her-very-first |title=Meryl Streep gets her first Kids' Choice Awards nomination: See the full list |work=[[Entertainment Weekly]] |date=February 20, 2015 |accessdate=March 18, 2016 |archive-date=თებერვალი 21, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150221094744/http://www.ew.com/article/2015/02/20/kids-choice-awards-release-nominations-meryl-streep-earns-her-very-first }}&lt;/ref&gt;, მაგრამ ჯილდო მიიღო [[ლორა მარანო]]მ&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!-- Staff report --&gt; |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/kids-choice-awards-complete-winners-783761 |title=Kids' Choice Awards 2015: The Complete Winners List |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=March 28, 2015 |accessdate=March 18, 2016}}&lt;/ref&gt;. ის ისევ იყო წარდგენილი „საბავშვო არჩევნის ჯილდოზე“  2016 და 2017 წელს ამავე კატეგორიაში და კვლავ ვერ მოიგო, თუმცა მან და მისმა გუნდმა თავიანთი „სანდერმენებიდან“ მოიგეს ჯილდო საყვარელი სატელევიზიო შოუს კატეგორიაში&lt;ref name=&quot;KCA#2&quot;&gt;{{cite web |author=Nick Romano |url=http://www.ew.com/article/2016/03/13/2016-kids-choice-awards-winners-full-list |title=Star Wars: The Force Awakens, Adele, more win big at 2016 Kids' Choice Awards |work=[[Entertainment Weekly]] |date=March 13, 2016 |accessdate=March 18, 2016 |archive-date=მარტი 16, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316055216/http://www.ew.com/article/2016/03/13/2016-kids-choice-awards-winners-full-list }}&lt;/ref&gt;.

კირას მონაწილეობით Nickelodeon-მა 2014 წლის შემოდგომაზე [[ვანკუვერი|ვანკუვერში]], [[ბრიტანეთის კოლუმბია]]ში გადაიღო ფილმი „ერთი გიჟური მოგზაურობა“,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sweetyhigh.com/blog/kira-kosarin/tripwrecked-nickelodeon |title=Tripwrecked to Star Kira Kosarin and Sydney Park! |website=Sweetyhigh.com |date=October 6, 2014 |accessdate=March 18, 2016}}&lt;/ref&gt;, რომლის პრემიერა გაიმართა 2015 წლის 19 ივნისს&lt;ref&gt;{{cite magazine |author=Kristine Hope Kowalski |url=http://www.twistmagazine.com/posts/see-a-first-look-at-the-one-crazy-cruise-characters-styles-60193 |title=Ahoy: See a First Look at the 'One Crazy Cruise' Characters' Styles |work=[[Twist (magazine)|Twist]] |date=June 8, 2015 |accessdate=March 4, 2016 |archive-date=მარტი 7, 2016 |access-date=აგვისტო 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307013442/http://www.twistmagazine.com/posts/see-a-first-look-at-the-one-crazy-cruise-characters-styles-60193 }}&lt;/ref&gt;.

კირას აქვს არხი [[YouTube]]-ზე, სადაც ის აქვეყნებს ქავერებს და საკუთარ სიმღერებს&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kira Kosarin YouTube Channel|url=https://www.youtube.com/user/kikirules97|publisher=YouTube|accessdate=January 17, 2016}}&lt;/ref&gt;.

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{IMDb name|4114500}}

==სქოლიო==
{{სქოლიოს სია}}

[[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1997]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>nz52fp9gd6rgs51ldh1ud81iyejm4dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატალინა არაგონელი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>381764</id>
    <revision>
      <id>5378258</id>
      <parentid>5324620</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88696" sha1="8wcjffp1pvrbc7dgngzakkw17tec358" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მმართველი
|სახელი=კატალინა არაგონელი
|ორიგინალური სახელი=Catalina de Aragon
|სურათი=Catalina de Aragón, por un artista anónimo.jpg
|ქვეყანა=[[ინგლისი]]სა და [[ირლანდია|ირლანდიის]]
|თანამდებობა=[[ინგლისის დედოფლების სია|დედოფალი]]
|მმართველობის დასაწყისი=[[11 ივნისი]] [[1509]]
|კორონაცია=[[24 ივნისი]] [[1509]]
|მმართველობის დასასრული=[[25 მაისი]] [[1533]]
|წინამორბედი=[[ელისაბედ იორკელი]]
|მემკვიდრე=[[ენ ბოლეინი]]
|დაბადების თარიღი=[[16 დეკემბერი]] [[1485]]
|დაბადების ადგილი=[[ალკალა-დე-ენარესი]], [[კასტილიის სამეფო]]
|გარდაცვალების თარიღი=[[7 იანვარი]] [[1536]] (50 წლის)
|გარდაცვალების ადგილი=[[იმბოლტონის სასახლე]], [[ინგლისის სამეფო]]
|ქორწინება=[[არტური (უელსის პრინცი)|არტური, უელსის პრინცი]]&lt;br/&gt; (ქ. 1501- გარ. 1502)&lt;br/&gt; [[ჰენრი VIII|ჰენრი VIII, ინგლისის მეფე]]&lt;br/&gt;  (ქ. 1509- გან. 1533)
|შვილები=[[მერი I (ინგლისი)|მერი I, ინგლისისა და ესპანეთის დედოფალი]]
|დინასტია=[[ტრასტამარას დინასტია|ტრასტამარა]]
|მამა=[[ფერდინანდ II არაგონელი|ფერდინანდ II, არაგონის მეფე]]
|დედა=[[ისაბელ I (კასტილია)|ისაბელ I, კასტილიის დედოფალი]]
|რელიგია=[[კათოლიციზმი]]
|ხელმოწერა=Catherine of Aragon Signature.svg}}
'''კატალინა არაგონელი''' ({{Lang-es|Catalina de Aragon}}; {{Lang-en|Catherine of Aragon}}; დ. [[16 დეკემბერი]], [[1485]] — გ. [[7 იანვარი]], [[1536]]) — [[ტრასტამარას დინასტია|ტრასტამარას დინასტიის]] წარმომადგენელი. ინგლისის დედოფალი 1509-1533 წლებში როგორც [[ჰენრი VIII]]-ის პირველი ცოლი. მანამდე იყო უელსის პრინცესა როგორც [[არტური (უელსის პრინცი)|არტურ ტიუდორის]] მეუღლე.

[[ისაბელ I კასტილიელი|ისაბელ კასტილიელისა]] და [[ფერდინანდ II არაგონელი|ფერდინანდ არაგონელის]] ქალიშვილი. კატალინა სულ სამი წლის იყო როცა [[არტური (უელსის პრინცი)|არტურ ტიუდორზე]] დანიშნეს. 1501 წელს არტური და კატალინა დაქორწინდნენ, სულ 5 თვეში კი პრინცი არტური გარდაიცვალა. 1507 წლამდე ეკავა ელჩის პოზიცია, სწორედ კატალინა იყო ევროპის ისტორიაში პირველი ქალი ელჩი. მალევე კატალინა დაქორწინდა გარდაცვლილი მეუღლის უმცროს ძმა [[ჰენრი VIII|ჰენრი ტიუდორზე]]. 1509 წელს ჰენრი VIII-ის გამეფებით იგი დედოფალი გახდა. 1513 წელს ექვსი თვის მანძილზე ინგლისის რეგენტი იყო, სანამ ჰენრი საფრანგეთში იმყოფებოდა.  ამ დროს ინლისელებმა მოიგეს [[ფლოდენის ბრძოლა]], რომელშიც ინგლისელებს კატალინა მიუძღვოდა. 

1525 წლიდან ჰენრიმ [[ენ ბოლეინი|ენ ბოლეინის]] სახით სახით საყვარელი გაიჩინა. ამ დროს ჰენრი უკვე უკმაყოფილო იყო ცოლით, რადგან იგი ვაჟს ვერ აჩენდა. მას და კატალინას მხოლოდ ერთი ქალიშვილი ჰყავდათ, სახელად [[მერი I (ინგლისი)|მერი]]. მალე ჰენრიმ კატალინასთან გაყრა და ენზე დაქორწინება მოისურვა. ვინაიდან კატალინა იმპერატორ [[კარლ V]]-ის დეიდა იყო, რომის პაპ [[კლემენტ VII|კლემენტ VII-]]&lt;nowiki/&gt;ს შეეშინდა განქორწინებაზე დათანხმების. ამაზე ჰენრი განრისხდა და კათოლიკურ სამყაროს გამოეყო. მან შექმნა თავისი ანგლიკანური ეკლესია, რომლის მეთაურიც თავად გახდა. 1533 წელს ჰენრი გასცილდა კატალინას და ენ ბოლეინზე იქორწინა. სამეფო კარიდან გაძევების შემდეგ კატალინა კიმბოლტონის სასახლეში დაბინავდა. 1536 წელს კატალინა გარდაიცვალა. ინგლისელმა ხალხმა ღირსეულად გამოიგლოვა ის, როგორც მათი კანონიერი და საყვარელი დედოფალი.

კატალინამ დიდი გავლენა იქონია უამრავ მწერალსა თუ მხატვარზე. მასზე გადაღებულია არაერთი ფილმი და სერიალიც. 

== ადრეული ცხოვრება ==

კატალინა დაიბადა 1485 წლის 16 დეკემბერს [[ალკალა-დე-ენარესი|ალკალა-დე-ენარესში]], [[მადრიდი|მადრიდთან]] ახლოს. იგი იყო არაგონის მეფე [[ფერდინანდ II არაგონელი|ფერდინანდ II]]-ისა და მისი ცოლის, კასტილიის დედოფალ [[ისაბელ I კასტილიელი|ისაბელ I-]]&lt;nowiki/&gt;ის ნაბოლარა ქალიშვილი. კატალინას ჰქონდა გრძელი წითური თმა, მრგვალი სახე,  ვიწრო ლურჯი თვალები და ქათქათა თეთრი კანი. მისი დიდი ბებიის, დედოფალ [[ფილიპინა ლანკასტერი|ფილიპინა ლანკასტერის]] ხაზით, კატალინა გამოდის ინგლისის მეფე [[ედუარდ III]]-ის შთამომავალიც. იგი ასევე იყო გარე ბიძაშვილი თავისი მამამთილის [[ჰენრი VII]]-ისა და ასევე თავისი დედამთილის, დედოფალ [[ელისაბედ იორკელი|ელისაბედ იორკელის]] ბიძაშვილიც გამოდიოდა.
&lt;nowiki/&gt;[[ფაილი:An Infanta (Catherine of Aragon?) by Juan de Flandes.jpg|მარცხნივ|მინი|312x312პქ|კატალინა არაგონელი 1496 წელს, 11 წლის ასაკში]]
კატალინას განათლებას აძლევდა ალესანდრო გერალდინი, რომელიც წმინდა კათოლიკური ორდენის კლერიკი იყო. კატალინა მასთან სწავლობდა არითმეტიკას, სამართალს, კლასიკურ ლიტერატურას, ევროპის სამეფო დინასტიების გენეოლოგიებს, ჰერალდიკას, ისტორიას, ფილოსოფიას, რელიგიასა და თეოლოგიას. მას ჰქონდა ძალიან ძლიერი რწმენა კათოლიკური რელიგიისადმი (რაც დამახასიათებელია ესპანეთის პრინცესებისთვის), რამაც შემდგომში დიდი გავლენა იქონია მის ცხოვრებაზე. მან გარდა მშობლიური ესპანურისა მაღალ დონეზე იცოდა ლათინური, ფრანგული და ბერძნული. იგი ასევე სწავლობდა საშინაო საქმეებსაც, როგორებიცაა კულინარია, ცეკვა, ხატვა, ქარგვა, კარგი მანერები, მაქმანების გაკეთება, დაკვრა, კერვა და დაწვნა.  მოგვიანებით [[დესიდერიუს ერასმუსი|დესიდერიუს ერასმუსმა]] მასზე განაცხადა, რომ უყვარდა ლიტერატურა და პატარაობიდანვე კითხულობდა უამრავ წიგნს.

კატალინა ბავშვობაშივე დანიშნეს ინგლისის ტახტის მემკვიდრეზე, უელსის პრინც [[არტური (უელსის პრინცი)|არტურ ტიუდორზე]]. კატალინას დედის წარმომავლობიდან გამომდინარე, უფრო მეტი უფლება ჰქონდა ინგლისის სამეფო ტახტზე ვიდრე თავად ჰენრი VII-ს. იქიდან გამომდინარე, რომ ჰენრი ტახტზე ომით ავიდა და არა მემკვიდრეობით, ბევრი ევროპული სახელმწიფო მას მეფედ არ სცნობდა, რამაც ტახტზე უამრავი კონკურენტი გამოუჩინა. მიუხედავად იმისა, რომ კატალინა და არტური უკვე დანიშნულები იყვნენ, მათ 14 წლამდე ქორწინების უფლება არ ჰქონდათ. კატალინაზე ნიშნობით და მსოფლიოს უძლიერეს სახელმწიფოსთან ალიანსით ტიუდორებმა თავიანთი მდგომარეობა გაიმყარეს. 1499 წლის 19 მაისს მარიონეტული ქორწინებით კატალინა და არტური შეუღლდნენ. ამ დროს არტური 15 წლის იყო, ხოლო კატალინა 14-ის. 

როცა კატალინა ინგლისში გაემგზავრა თან გაიყოლა რამდენიმე აფრიკელი მონაც. სწორედ ისინი იყვნენ პირველი შავკანიანები, რომელთაც ინგლისის სამეფო კარზე შესვლის ნება დართეს. ამით კატალინამ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა.

== არტურის ცოლი და ქვრივი ==
[[ფაილი:Mary Rose Tudor (CatherineAragon?) by Michel Sittow.jpg|მინი|ახლად დაქვრივებული კატალინა არაგონელი 1502 წელს]]
კატალინა და არტური პირველად ერთმანეთს 1501 წლის 4 ნოემბერს შეხვდნენ [[ჰემშირი|ჰემშირში]]. მათი პირველი შთაბეჭდილების შესახებ ცნობილია. პრინცმა არტურმა მშობლებს მისწერა, რომ ის იქნებოდა თბილი და მოსიყვარულე ქმარი და ასევე ბედნიერი იყო პატარძლით. ამ დროს არც არტურმა იცოდა ესპანური და არც კატალინამ ინგლისური, რის გამოც მათი საერთო ენა ლათინური იყო. თუმცა როგორც გაირკვა მათ ლათინურად ერთმანეთს ვერაფერი გააგებინეს აბსოლუტურად განსხვავებული აქცენტის გამო. ათი დღის შემდეგ, 1501 წლის 14 ნოემბერს კატალინა და არტური დაქორწინდნენ. კატალინას მზითვში 200 000 ოქროს მონეტა გაატანეს სხვა უამრავ ძვირფას ნივთთან და მსახურთან ერთად.

ახალად დაქროწინებული წყვილი [[უელსი|უელსში]] გაემგზავრა. არტურს სურდა, რომ თავისი ცოლისთვის საკუთარი სამფლობელოები ეჩვენებინა. ამ ამბიდან მალევე კატალინაც და არტურიც მძიმედ დაავადდნენ. სულ მალე 1502 წლის 2 აპრილს არტური ამ დაავადებამ იმსხვერპლა, თუმცა კატალინა გამოჯანმრთელდა. სულ რაღაც 16 წლის კატალინა უკვე ქვრივი იყო.

იმ დროინდელი წესების თანახმად, თუ ქორწინებაში ვაჟი არ იყო გაჩენილი, ქალი დაქვრივების შემდეგ სამშობლოში უნდა დაბრუნებულიყო. ცხადია თუ კატალინა ესპანეთში დაბრუნდებოდა მთელს მზითვებს თან წაიღებდა, რაც [[ჰენრი VII]]-ისთვის ნამდვილი დარტყმა იყო, რადგან ამ მზითვებმა ინგლისის ეკონომიკას ახალი სული შთაბერა. 1504 წელს გარდაიცვალა კატალინას დედა, კასტილიის დედოფალი [[ისაბელ I კასტილიელი|ისაბელ I]]. მისმა გარდაცვალებამ კატალინას საქმროების რაოდენობა შეამცირა, რადგან კასტილია უფრო დიდი სამეფო იყო ვიდრე არაგონი. ისაბელის სიკვდილის შემდეგ ტახტი მის უფროს ქალიშვილს, ჭკუიდან შეშლილ [[ხუანა I შეშლილი|ხუანა I]]-ს დარჩა. კატალინა ესპანეთში დაბრუნებას არ ჩქარობდა თავისი არასრულფასოვანი დის გამო. [[ფერდინანდ II არაგონელი|ფერდინანდ II]] მხოლოდ მცირე დახმარებას უწევდა მას ინგლისის სამეფო კარზე. 1507 წელს იგი დაინიშნა ესპანეთის ელჩად ინგლისში. კატალინა ევროპის ისტორიაში პირველი ქალი ელჩია. კატალინამ ამ ახალ მოვალეობას თავი ღირსეულად გაართვა.

არტურის გარდაცვალების შემდეგ ტახტის მემკვიდრე მისი უმცროსი ძმა ჰენრი გახდა, რომელსაც კარდინალობისთვის ამზადებდნენ. ჰენრიმ გამოთქვა თავისი ძმის ქვრივზე ქორწინების სურვილი, რაზეც უარი კატალინას არ უთქვამს. მან განაცხადა, რომ ქორწინება არასდროს ყოფილა ნამდვილი და ის მანამდე დასრულდა სანამ დაიწყებოდა. 

== დედოფლობა ==

=== ქორწილი ===
[[ფაილი:Henry VIII Catherine of Aragon coronation woodcut.jpg|მინი|კატალინასა და ჰენრის კორონაცია, 1509 წ. ]]
პრინცი არტურის გარდაცვალებიდან შვიდ წელიწადში, კატალინა მეორედ გათხოვდა არტურის ძმა ჰენრიზე. ქორწილი 1509 წლის 11 ივნისს შედგა. ამ დროისათვის [[ჰენრი VIII]] უკვე ინგლისისა და ირლანდიის მეფე იყო, ასე რომ კატალინა დედოფალი გახდა. მიუხედავად ამისა, კორონაციამდე ის უგვირგვინო დედოფალი იყო. საქორწინო ცერემონიალი გრინვინჩში ჩედგა. ამ დროს კატალინა 23 წლის იყო, ხოლო ჰენრი 18-ის. 

=== კორონაცია ===
1509 წლის 23 ივნისს [[უესტმინსტერის სააბატო|უესტმინსტერის სააბატოში]] მოეწყო ყველაფერი რაც კატალინას კორონაციისთვის იყო საჭირო. წყვილმა ეს ღამე [[ლონდონის ტაუერი|ლონდონის ტაუერში]] გაატარა. მეორე დღეს, 24 ივნისს, შუადღისას უესტმინსტერში კატალინა არაგონელი ოფიციალურად აკურთხეს ინგლისისა და ირლანდიის დედოფლად, ასევე ფორმალურად საფრანგეთის დედოფლადაც. კორონაციას მოჰყვა საოცარი ბანკეტი უესტმინსტერის დარბაზში. კატალინას კორონაციის აღსანიშნავად დარიგდა დიდძალი ოქრო. განსაკუთრებით დაეხმარნენ ინგლისელი მეომრების ქვრივებს, რომლებიც სამშობლოს დაცვისას დაეცნენ. მან ასევე მოაწყო რამდენიმე სახალხო გამოსვლა, რომლის დროსაც ინგლისელებს ძალიან მოეწონათ და შეუყვარდათ თავიანთი ახალი დედოფალი. 

=== ორსულობა და ბავშვები ===
კატალინა სულ შვიდჯერ იყო ორსულად:
[[ფაილი:Catharineofaragonengland.jpg|მინი|229x229პქ|პრინცი ჰენრის დაბადების აღსანიშნავად გამართული საზეიმო ტურნირი]]

# 1509 წლის აგვისტოში ქორწილიდან ორ თვეში დაფეხმძიმდა, 1510 წლის 31 იანვარს მან გააჩინა მკვდარშობილი გოგონა;
# 1510 წლის მაისში, პირველი მშბიარობიდან 4 თვეში კატალინა კიდევ დაფეხმძიმდა. 1511 წლის 1 იანვარს კატალინამ გააჩინა ვაჟი, ჰენრი, რომელიც დაბადებისთანავე კორნუოლის ჰერცოგად აკურთხეს. მისი დაბადების აღსანიშნავად გაუშვეს ფოიერვერკი, რეკდნენ ზარები, გლახაკებს ოქრო და თითო ბოთლი ღვინო დაურიგდა. 1511 წლის 22 თებერვალს, დაბადებიდან 52 დღეში ჩვილი ჰენრი გარდაიცვალა, როგორც ექიმებმა განაცხადეს მას მოულოდნელად ნაწლავების გადახლართვა დაემართა;
# 1513 წლის დასაწყისში კატალინა კვლავ დაფეხმძიმდა. 1513 წლის 30 ივნისს კატალინა რეგენტი გახდა, მაშინ როცა ჰენრი VIII საფრანგეთში წავიდა საომრად. 1513 წლის ნოემბერში ნაადრევი მშობიარობის შედეგად კატალინამ მკვდარშობილი ვაჟი გააჩინა;
# 1514 წლის ივნისში გამოცხადდა დედოფლის კიდევ ერთი ორსულობა. 1515 წლის 8 იანვარს მან კიდევ ერთი მკვდარშობილი ვაჟი დაბადა;
# 1515 წელს დედოფალი კატალინა მეხუთედ დაორსულდა. მისი წინა წარუმატებელი ორსულობებიდან გამომდინარე, მემკვიდრის ამჯერად დაბადების იმედი უკვე აღარავის ჰქონდა. 1516 წლის 18 თებერვალს გრინვინჩში, გამთენიის 4 საათზე კატალინამ ჯანმრთელი გოგონა გააჩინა. გოგონას მამიდამისის საფრანგეთის დედოფალ [[მარია ტიუდორი (საფრანგეთის დედოფალი)|მერი ტიუდორის]] პატივსაცემად [[მერი I (ინგლისი)|მერი]] დაარქვეს. იგი დაბადებიდან 3 დღეში, 21 თებერვალს კათოლიკედ მონათლეს. მისი აშკარა იმედგაცრუების მიუხედავად, ჰენრიმ კმაყოფილება გამოთქვა და განაცხადა, რომ თუ მას ვაჟი არ ეყოლებოდა სწორედ მერი ავიდოდა ტახტზე;
# 1517 წელს კატალინამ კიდევ ერთი მკვდარი ვაჟი გააჩინა;
# 1518 წლის თებერვალში კატალინამ განაცხადა, რომ მეშვიდედ იყო ორსულად. მარტში მან მოინახულა ინგლისში მდებარე ყველა სიწმინდე და ჯანმრთელი ვაჟის დაბადება შესთხოვა. 1518 წლის 10 ნოემბერს მან ქალიშვილი გააჩინა, რომელიც ძალიან სუსტი იყო და დაბადებიდან რამდენიმე საათში გარდაიცვალა.

=== რეგენტობა ===
[[ფაილი:William Maw Egley’s Katherine of Aragon.jpg|მარცხნივ|მინი|278x278პქ|დედოფალი კატალინა ვარდისფერ კაბაში, ირგვლივ მისი ფრეილინები და მისი პირადი მოძღვარი არიან, კარში კი ჩანს ცოლთან მიმავალი ჰენრი VIII, რომელმაც მისი რეგენტად დანიშვნის ამბავი ამცნო]]
1513 წლის 11 ივნისს ჰენრიმ კატალინა ინგლისში თავის რეგენტად დანიშნა, თავად კი საფრანგეთში წავიდა საომრად. ტაურენის ბრძოლისას ჰენრიმ ტყვედ ჩაიგდო [[ლუი ალანსონელი]], მეფის ბიძაშვილი, იგი დააპატიმრეს და ინგლისში გააგზავნეს. ლუი მალევე გამოკეტეს ლონდონის ტაუერში, სადაც მხოლოდ სიკვიდლმისჯილებს, ან ქვეყნის მოღალატეებს სვავდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ლუი მათი მტერი იყო, კატალინა მას ძალიან გულისხმიერად და თბილად ექცეოდა როგორც კათოლიკეს და თავისი სამშობლოსთვის მებრძოლს, რასაც დედოფალი დიდად აფასებდა. საფრანგეთთან ომი მარტივი არ იყო, რადგან მას უამრავი მოკავშირე ჰყავდა, რომლებიც ომის დაწყებისთანავე დაირაზმნენ ინგლისის წინააღმდეგ. 1513 წლის 3 სექტემბერს შოტლანდიის მეფის ჯარები შეიჭრნენ ჩრდილოეთ ინგლისში. 
[[ფაილი:Queen Katherine and Patience by Charles Robert Leslie.jpg|მინი|დედოფალი კატალინა]]
როცა [[შოტლანდიელები]] ინგლისში შეიჭრნენ მეტად მძიმე მდგომარეობა იყო. ქვეყანაში მეფე და ჯარის დიდი ნაწილი არ იყო და მთავარსარდლობა და ბრძოლის დაგეგმვა მთლიანად დედოფლის კისერზე იყო. საქმეს ისიც ართულებდა, რომ კატალინა ამ დროს ორსულად იყო და ამგვარი მნიშვნელოვანი საქმეების კეთება ძალიან უმძიმდა. მიუხედავად ამისა, რეგენტმა დედოფალმა გასცა ბრძანება და ინგლისში მყოფი ყველა მებრძოლი მთელი თავისი აღჭურვილობით ჩრდილოეთში გაემგზავრა. შოტლანდიელები უკვე ინგლისის შუაგულში იყვნენ და [[ლონდონი|ლონდონისკენ]] მიიწევდნენ. სულ 100 კილომეტრი ჰქონდათ დარჩენილი შოტლანდიელებს დედაქალაქამდე, როცა წინ კატალინას ჯარები გადაეღობათ.  1513 წლის 9 სექტემბერს შოტლანდიელებსა და ინგლისელებს შორის საშინელი ბრძოლა გაჩაღდა, რომელიც ისტორიაში ფოლდენის ბრძოლის სახელითაა ცნობილი. ბრძოლის ველზე უამრავი ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის თავად შოტლანდიის მეფე [[ჯეიმზ IV (შოტლანდია)|ჯეიმზ IV]], ტახტზე მისი ერთი წლის ვაჟი ავიდა, რამაც გამოიწვია შოტლანდიაში საშინელი შინა აშლილობის დაწყება. სწორედ ამიტომ შოტლანდიელები უკან გაბრუნდნენ. ამგვარმა მამაცურმა გამარჯვებამ კატალინას ინგლისელების თვალში დიდი ავტორიტეტი მოუტანა.

რაც უფრო ემატებოდა ასაკი კატალინა მით უფრო რელიგიური და ღვთისმოშიში ხდებოდა. მან დაიწყო თავისი ერთად-ერთი ქალიშვილის, პრინცესა [[მერი I (ინგლისი)|მერისთვის]] განათლების მიცემა და ჭეშმარიტ კათოლიკედ აღზრდა. მან თავისი ქალიშვილის განათლებაზე საოცრად დიდი თანხები დახარჯა. ინგლისში სწორედ ამის შემდეგ შემოვიდა მოდაში გოგონებისთვის განათლების მიცემა. მართალია მერი ითვლებოდა ტახტის მემკვიდრედ, თუმცა ვაჟი მემკვიდრე აუცილებელი იყო რათა [[ტიუდორები|ტიუდორების დინასტია]] გაგრძელებულიყო. აქამდე ინგლისის ტახტზე მხოლოდ ერთი დედოფალი [[მატილდა (ინგლისი)|მატილდა]] ავიდა, რასაც მოჰყვა ხანგრძლივი სამოქალაქო ომი  მოჰყვა 1135-1154 წლებში და ცხადია ახლაც არსებობდა იმავე საშიშროება. 

1520 წელს კატალინას დის შვილმა, საღვთო რომის იმპერატორ [[კარლ V]] ინგლისს ეწვია და მოუწოდა ჰენრის მასთან ერთად საფრანგეთის წინააღმდეგ ომი კვლავ განეახლებინა. ჰენრიმ მართლაც დაუჯერა კარლს და საფრანგეთის მეფე [[ფრანსუა I (საფრანგეთი)|ფრანსუა I]]-ს ომი გამოუცხადა. მომდევნო ორი წლის მანძილზე მიმდინარეობდა ფრანკო-ინგლისური ომი, რაც კარლმა თავისი ძალების აღსადგენად და საფრანგეთში შესაჭრელად გამოიყენა.

== დიდი განქორწინება ==
[[ფაილი:The Great Matter.jpg|მარცხნივ|მინი|284x284პქ|შავებში ჩაცმული ქალი არის დედოფალი კატალინა არაგონელი, მის უკან მდგარი წყვილი არის მისი ქმარი ჰენრი და მისი საყვარელი და მომავალში უკვე ცოლიც [[ენ ბოლეინი]]]]
1525 წლიდან ჰენრი VIII დაინტერესდა კატალინას ფრეილინა [[ენ ბოლეინი|ენ ბოლეინით]]. ამ დროისათვის კატალინას უკვე აღარ შეეძლო ბავშვების გაჩენა. ჰენრიმ იფიქრა, რომ მისი ქორწინება დაწყევლილი იყო და ბიბლიაზე დაყრდნობით განამტკიცა თავისი ვარაუდი, ჰენრიმ განაცხადა, რომ რადგან იგი თავისი გარდაცვლილი ძმის ცოლზე დაქორწინდა ღმერთი განრისხდა და მათ მემკვიდრე არ უბოძათ. მიუხედავად იმისა, რომ კატალინა ჰენრის ქალწული ჩაბარდა (მას და არტურს სექსუალური ურთიერთობა არ ჰქონიათ), ჰენრი მიიჩნევდა, რომ ღვთის თვალში ეს ქორწინება არასწორი იყო. მიუხედავად ამისა იგი ამ ეტაპზე ოჯახის დანგრევას არ აპირებდა, რადგან ასე იყო თუ ისე მერის სახით მემკვიდრე მაინც არსებობდა. 

მალე ჰენრიმ გაიჩინა საყვარლები [[მერი ბოლეინი|მერი ბოლეინისა]] და ბესი ბლაუნტის სახით. ბესისთან მას ჯანმრთელი ვაჟი შეეძინა რითაც ჰენრის თვალში დადასტურდა მისი ვარაუდი. თუმცა როგორც ჩანს კატალინასთვის ქმრის საყვარლებსა და შეხედულებებს დიდი მნიშვნელობა არ ჰქონია. მან ერთხელ ფრეილინებთან საუბრისას განაცხადა:
{{ციტატა|ღმერთმა ამ ქვეყნად იმისათვის გამაჩინა, რომ ვიყო და ვარ კიდეც ინგლისის მეფის ჭეშმარიტი და ლეგიტიმური მეუღლე}}
1527 მეფის მდივანმა რომის პაპ [[იულიუს II]]-ს თხოვნით მიმართა მეფე და დედოფალი ერთმანეთს გაეყარა, თუმცა პაპმა თავი დაიძვრინა და მდივანს სასტიკი უარი უთხრა.
[[ფაილი:Catherine Aragon Henri VIII by Henry Nelson ONeil.jpg|მინი|262x262პქ|კატალინა არაგონელი ევედრება მის ტირან მეუღლეს რომ გაცილებით არ შებღალოს მისი ქორწინება, ღირსება და ავტორიტეტი და ცდილობს თავისი სიმართლე დაანახოს]]
ინგლისის მეფის მდივანი ვოლსი იმედგაცრუებული დაბრუნდა რომიდან და მეფეს პაპის პოზიციის შესახებ ამცნო. ამ შეხვედრას კატალინაც ესწრებოდა და როგორც მემატიანე გვამცნობს მას უეცრად ბედნიერების ღიმილმა გაჰკრა. უამრავი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ რომის პაპი მათ გაყრაზე უარს იმიტომ აცხადებდა, რომ იგი უფრთხოდა უძლეველ [[კარლ V]]-თან ომს, რომლის დეიდაც იყო კატალინა. პაპმა ჰენრის აუკრძალა განქორწინებაზე ფიქრი და მოუწოდა ღმერთისთვის მემკვიდრე ეთხოვა. მეფის ახალმა საყვარელმა ენ ბოლეინმა, რომლის ჩუმი მოწოდებითაც სურდა ჰენრის განქორწინება, აიძულა ვოლსი კვლავ ეთხოვა პაპისთვის მეფე-დედოფლის ქორწინების ანულირება. ჰენრიმ ვოლსი ღალატში დაადანაშაულა და საპყრობილეში გამოკეტა, სადაც იგი 1530 წელს გარდაიცვალა, ენ ბოლეინი კი მშვიდობიანად გამოძვრა ამ საქმიდან. ერთი წლის შემდეგ კატალინა სამეფო კარიდან გააძევეს, მისი ოთახები კი ენ ბოლეინს მისცეს. ამ ყოველივემ ევროპის მონარქებში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია. 1531 წელს სასოწარკვეთილმა კატალინამ კარლ V-ს მისწერა:
{{ციტატა|ჩემი ტანჯვა ისეთი დიდია, ჩემი ცხოვრება ყოველდღიურად ინგრევა და ეწირება მეფის გეგმებს, მის ბოროტ განზრახვებს. თუმცა ნამდვილად გაოცებული დავრჩი, როდესაც მისი საბჭოს წევრებმა თანადგომა გამომიცხადეს, ამან ერთობ ამიმაღლა განწყობა და იმედიც ჩამისახა...}}
თუმცა სამეფო საბჭოში ვითარება მალე შეიცვალა. 1531 წელს დაიღუპა ამ საბჭოს წევრი, კენტერბურის არქიეპისკოპოსი უილიამ ვარჰამი, რომლის ადგილიც ენ ბოლეინის მოკავშირე არქიეპისკოპოსმა დაიკავა.

როდესაც ჰენრიმ კატალინასთან განქორწინება მოისურვა, კატალინას სანდო მრჩეველი და ერთ-ერთი მხარდამჭერი გახდა ჯონ ფიშერი. იგი რომის ლეგატთა საბჭოს წევრი იყო, დადიოდა ხალხში და ქადაგებდა კათოლიციზმს და მთელი ცხოვრება დაუქორწინებელი იყო. ჰენრი განარისხა ამან და ფიშერს ლათინურ ენაზე მიაყენა შეურაცხყოფა. მიუხედავად ამისა იგი აგრძელებდა ხალხის დედოფლისადმი კეთილგანწყობის მოპოვებას და რომთან კონტაქტს, რაც იმის დასტურია, რომ მას მეფის რისხვის არ ეშინოდა. სწორედ ფიშერი იყო იმ ადამიანთაგან ერთ-ერთი რომლებმაც რომის პაპი დაარწმუნეს ჰენრისთვის განქორწინების ნება არ დაერთო. აგრეთვე კატალინას დიდი მოკავშირე იყო სამეფო საბჭოს წევრი და ჰენრის მრჩეველი თომას მური. გარდა ამისა კატალინას ემხრობოდნენ თავად ჰენრის ორივე და, შოტლანდიის დედოფალი [[მარგარეტ ტიუდორი]] და საფრანგეთის დედოფალი [[მარია ტიუდორი (საფრანგეთის დედოფალი)|მერი ტიუდორი]], ასევე საღვთო რომის იმპერატორი [[კარლ V]], რომის პაპი [[პავლე III (პაპი)|პავლე III]] და თავად მთავარი რეფორმატორი [[მარტინ ლუთერი|მარტინ ლუთერიც]] კი.

== განდევნა და გარდაცვალება ==
საფრანგეთის ახლად დაქვრივებულ მეფე [[ფრანსუა I (საფრანგეთი)|ფრანსუა I]]-თან მოლაპარაკებების შემდეგ ჰენრი საიდუმლოდ დაქორწინდა [[ენ ბოლეინი|ენ ბოლეინზე]]. ზოგიერთი ისტორიული წყაროს ცნობით ენი ამ დროს უკვე ორსულად იყო და ჰენრი ამიტომ ჩქარობდა მასზე ქორწინებას. ამით ჰენრი თავის ახალ შვილს, რომელზეც არც კი განიხილებოდა, რომ გოგონა იქნებოდა, სირცხვილს აარიდებდა. 1533 წლის 23 მაისს დედოფალ კატალინას პარლამენტის წინაშე თავის მართლება და ქორწინების დაცვა მოუხდა. მას ჰენრი ბრალს დებდა თავის გარდაცვლილ ძმასთან, პრინც [[არტური (უელსის პრინცი)|არტურთან]] ქორწინების დროს ფიზიკურ კონტაქტში, თუმცა მან თავადაც კარგად იცოდა, რომ კატალინა ჰენრიზე ქორწინებისას ქალიშვილი იყო. მიუხედავად ამისა, ჰენრისგან დაშინებულმა პარლამენტარებმა კატალინასთან ქორწინება ბათილად სცდნეს. ამ ამბიდან ხუთ დღეში, 1533 წლის 28 მაისს ჰენრისა და ენის ქორწინება ძალაში შევიდა. 
[[ფაილი:Mary I by Master John.png|მინი|პრინცესა [[მერი I (ინგლისი)|მერი]], კატალინას ერთად-ერთი ქალიშვილი]]
მიუხედავად ამისა, კატალინა თავის თავს ჰენრის ერთად-ერთ კანონიერ ცოლსა და ინგლისის ერთად-ერთ კანონიერ დედოფალს უწოდებდა. ჰენრიმ მას დედოფლის წოდება ჩამოართვა და როგორც არტურის ქვრივს, მას ქვრივი უელსის პრინცესის წოდება უბოძა. 

1535 წლიდან კატალინა არაგონელი კიმბლტონის სასახლეში გადავიდა. იგი იქ რელიგიურ ცხოვრებას მიჰყვა და მხოლოდ წმინდა ფრანსისის ორდენის სამოსს ატარებდა. იგი ხშირად იღებდა დიდგვაროვან სტუმრებს და თავის ქალიშვილს მკაცრად უკრძალავდა მამის ნახვას და მისთვის წერილის მიწერას. ჰენრი ამან განარისხა და მერი სამუდამოდ დააშორა დედას, მათ ყველანაირი დაკონტაქტების საშუალება მოუსპოთ. გარკვეული დროის შემდეგ ჰენრიმ კატალინას განუცხადა, რომ მერის მხოლოდ მაშინ დაუბრუნებდა თუ ისიც და მერიც ენ ბოლეინს კანონიერ დედოფლად აღიარებდნენ. დედამაც და ქალიშვილმაც ამაზე სასტიკი უარი განაცხადეს.

1535 წლის დეკემბრის ბოლოს კატალინა იმდენად მძიმედ დაავადდა, რომ სიკვდილის პირას იყო. ამიტომ მან თავის დის შვილს, იმპერატორ [[კარლ V|კარლ V-]]&lt;nowiki/&gt;ს მერიზე ზრუნვა სთხოვა. მიუხედავად ამისა წერილებში კატალინა ჰენრის მოიხსენიებს როგორც თავის საყვარელ ბატონსა და ქმარს. ჩვენამდე მოღწეულია კატალინას ჰენრისთვის დაწერილი წერილი:
{{ციტატა|ჩემო საყვარელო ბატონო, მეფეო და ქმარო,

ჩემი სიკვდილის საათი დამდგარა, გწერ ჩემს მწარე სიყვარულს და რამდენიმე სიტყვით მოგახსენებ ჩემი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, თუმცა სანამ ჩემს სხეულში სულია, მე ვზრუნავ ჩემი ქალიშვილის, ინგლისისა და მსოფლიოს პრობლემების მოგვარებაზე, რომლებიც ასე უხვადაა. ჩემი მხრიდან მე გიწყალებ და გპატიობ, იმედია ღმერთიც გაპატიებს. შემდეგ გთხოვთ, რომ მიხედოთ ჩვენს ქალიშვილ მერის და იყოთ მისთვის კარგი მამა. გთხოვთ ისევე მიხედეთ ჩემს ქალიშვილს, როგორც სხვა შვილებს მიხედავთ. მთელს ჩემს ქონებას სწორედ მერის ვუტოვებ, ის მას ჩემი გარდაცვალებიდან ერთ წელიწადში გადაეცით. ბოლოს, ჩემს თვალებს სამუდამოდ ვხუჭავ, რომლებსაც თქვენ უამრავი საშინელება ანახეთ. 

დედოფალი კატალინა.}}
კატალინა არაგონელი 1536 წლის 7 იანვარს გარდაიცვალა კიმბლტონის სასახლეში. მისი გარდაცვალების ამბავი მეფემ მეორე დღეს შეიტყო. ამ დროისათვის უკვე გავრცელებული იყო ჭორები რომ დედოფალი მოწამლეს. ედუარდ ჰოლმის ქრონიკების მიხედვით გარდაცვლილ კატალინას თავად ენ ბოლეინიც გლოვობდა და ლოცულობდა მისი სულისთვის. ამ დროისთვის ჰენრისა და ენს შორის უკვე დიდი უფსკრული იყო, რაც იმით იყო გამოწვეული, რომ კატალინას მსგავსად ვერც ენი აჩენდა ვაჟს, 1533 წელს ენმა მხოლოდ ერთი გოგონა გააჩნა, სახელად [[ელისაბედ I|ელისაბედი]]. სწორედ კატალინას დაკრძალვის დღეს ენმა მკვდარი ვაჟი გააჩინა. დადიოდა ჭორები, რომ ენი გარდაცვლილი დედოფლის სულმა დაწყევლა, ან მისმა მტრებმა მოწამლეს ორსული დედოფალი. 

კატალინა დაკრძალეს პეტერბრუთის კათედრალში, როგორც ქვრივი უელსის პრინცესა, და არა როგორც დედოფალი. ჰენრი არ დაესწრო მის დაკრძალვას და არც მერის მისცა უფლება დასწრებოდა.

== რწმენა ==
[[ფაილი:Catherine of Aragon as Mary Magdalene.jpg|მარცხნივ|მინი|დედოფალი კატალინა არაგონელი როგორც [[მარიამ მაგდალინელი|მარია მაგდალინელი]]. ამ ეპოქაში მოდაში იყო ევროპელი მონარქების დახატვა, როგორც სხვადასხვა წმინდანის. ]]
კატალინა იყო წმინდა ფრანსისის ორდენის წევრი და კათოლიკური რელიგიის უერთგულესი ადამიანი. განქორწინების შემდეგ მან განაცხადა :
{{ციტატა|მე ვიყავი საცოდავი ბეგარის ცოლი და დარწმუნებული ვარ, რომ ზეცას, ისევე როგორც მთელს მსოფლიოს, ეჭვი არ ეპარება, რომ სწორედ მე ვარ ინგლისის დედოფალი !}}
კატალინა დადიოდა უამრავ ისეთ მონასტერში, სადაც წმინდანთა ნაწილები ინახებოდა. იგი ხშირად ლოცულობდა, დადიოდა ტაძარში და აბარებდა ახსარებას. ასევე ცნობილია, რომ მას გამუდმებით თან დაჰქონდა ბიბლია და პატარა ხის ჯვარი. იგი გამუდმებით, საოცარი თავდადებით იცავდა კათოლიკურ სარწმუნოებასა და რომის პაპის განუსაზღვრელ ძალაუფლებას. მას ეჭვიც არ ეპარებოდა კათოლიკური ეკლესიის სიწმინეში და 1517 წელს მეამბოხე [[მარტინ ლუთერი]] კორუფციასა და ღვთის გმობაში დაადანაშაულა. მარტინი კი პირიქით, კათოლიკურ ეკლესიას ფარისევლობის, კორუფციისა და უსამართლობის მთავარ ცენტრად მიიჩნევდა. სწორედ ასე დაიწყო   ე.წ. რეფორმაცია, რომელმაც მთელი ევროპა მოიცვა.

დედოფალი კატალინა თავგამოდებით ებრძოდა ლუთერსა და სხვა ერეტიკოსებს. სწორედ ამის გამო მან რომის პაპისგან მიიღო &quot;კათოლიკობის დამცველის&quot; წოდება, რასაც კატალინას მშობლებიც ატარებდნენ. 

== გარეგნობა ==
დედოფალ კატალინას იმ დროის ევროპაში ყველაზე ლამაზი ქალის სახელი ჰქონდა. იგი ჯდებოდა იმ ეპოქის სილამაზის ყველა სტანდარტში. მას ჰქონდა ლამაზი ლურჯი თვალები და წითური, და ამავდროულად ქერა ტალღოვანი თმა, დედამისის და მისი დის მსგავსად. მას ასევე ჰქონდა თოვლივით ქათქათა კანი და მრგვალი ფორმები, რაც იმ დროის ევროპაში ძვირად ფასობდა. ევროპის საუკეთესო მგოსნები მას უნაკლოს უწოდებდნენ, თუმცა სამეფო კარზე უხვად იყვნენ მასსავით ლამაზი ქალბატონები, რომლებსაც არ გაუჭირდათ მისთვის კონკურენციის გაწევა.

== მემკვიდრეობა, მოგონებები და ისტორიოგრაფია ==
[[ფაილი:Alcalá de Henares, Monumento a Catalina de Aragón (M. Peinado 24-05-2008).jpg|მინი|კატალინა არაგონელის ქანდაკება [[ალკალა-დე-ენარესი|ალკალა-დე-ენარესში]], ესპანეთი, დაიდგა 2008 წლის მაისში]]
კატალინას ბრძანებით ესპანელმა მწერალმა ხუან ლუისმა გამოსცა საკამათო წიგნი &quot;ქრისტიან ქალთა განათლება&quot;, რომლის მიხედვითაც ქალებს ჰქონდათ განათლების მიღების უფლება, რაც იმ დროის მამაკაცებს და განსაკუთრებით სამღვდელოებას დიდად არ მოეწონა. ამით მან დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ხალხზე. კატალინაზე მისი მტერი თომას კრომველი ამბობდა: 
{{ციტატა|მისი სქესი რომ არა, მას შეეძლო დაეჩრდილა ყველა გმირი ისტორიაში}}
კატალინა არაგონელმა დიდი პატივისცემა მოიპოვა თავისი საქველმოქმედო ფონდის შექმნით, რომელიც ღარიბებს ეხმარებოდა. იგი ასევე რენესანსული ჰუმანიზმის მფარველი და დიდი მეცნიერის, სერ დესიდერიუს ერასმუსის მეგობარი იყო. მისი განქორწინების პროცესზე ერასმუსი მას მოწმედაც ჰყავდა წაყვანილი.

მისი ქალიშვილის, დედოფალ მერი I-ის მეფობისას, ჰენრი VIII-ისა და კატალინას ქორწინება გამოცხადდა როგორც &quot;კარგი და სწორი&quot;. მერის ძალიან უყვარდა დედა, ამიტომაც როდესაც ტახტზე ავიდა ბრძანა მისი პორტრეტების დახატვა. სწორედ ამ დროსაა შექმნილი კატალინა არაგონელის თითქმის ყველა ნახატი. კატალინა ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს შექსპირის &quot;ჰენრი VIII-ის ქრონიკებში&quot;.

იგი დაკრძალულია პეტერბრუთის კათედრალში, მისი საფლავი ძვირფასი ქვისგანაა დამზადებული და თავზე ოქროს ასოებით აწერია მისი სახელი. კატალინას საფლავის ქვაზე გამოსახულია მისი გერბიც. მიუხედავად ჰენრის წინააღმდეგობისა, კატალინას ყველა დედოფლად თვლიდა, რის გამოც მის საფლავზე ამოტვიფრულია : ''&quot;Katharine Queen of England&quot;'', ანუ ''&quot;კატალინა ინგლისის დედოფალი&quot;''.

მეოცე საუკუნეში, დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-ის ცოლმა, დედოფალმა მერი ტეკმა განაახლა კატალინას საფლავი. ყოველ წლიურად პეტერბრუთის კათედრალში ხდება კატალინას სულის მოხსენიება და მისთვის ლოცვა. გარდა ლოცვისა, ამ დღეს ხალხს მის საფლავზე მიაქვს ყვავილები, ბროწეული, სანთლები და იმართება სხვა ღონისძიებებიც. მისი გარდაცვალებიდან 470 წლისთავზე ესპანეთისა და ბრიტანეთის საელჩოებმა დიდი ღონისძიება გამართეს. 2008 წელს, კატალინას მშობლიურ ქალაქ ალკარა-დე-ინარესში დაიდგა მისი ქანდაკება სადაც მას ხელში წიგნი და ვარდი უჭირავს. 

კატალინა დღემდე რჩება აქტიური პირი სხვადასხვა მხატვრისა თუ მწერლის მუზაში. ამერიკელი ისტორიკოსი გარეტ მეტინგლი არის 1942 წელს გამოცემული, კატალინას ბიოგრაფიაზე დაწერილი წიგნის ავტორი. 1967 წელს მერი ლუკასმა დაწერა ტიუდორების დინასტიაზე დაწერილი ტრილოგიის პირველი ტომი, სახელწოდებით &quot;დედოფალი კატალინა&quot;. 
[[ფაილი:Peterborough Katherine of Aragon.JPG|მინი|კატალინა არაგონელის საფლავი პეტერბრუთის კათედრალში]]
ისტორიკოსი ალან ვერმა თავისი ცხოვრების ბოლო წლები მიუძღვნა ისტორიული ნარკვევის დაწერას სახელწოდებით &quot;ჰენრი VIII-ის ცოლები&quot;, რომელიც 1991 წელს გამოიცა და მთავარი როლები კატალინას და ენ ბოლეინს აქვთ. ამავე სტილის ისტორიული ნარკვევი გამოიცა 1992 წელს ანტონია ფრეიზერის ავტორობით. 2003 წელს ბრიტანელმა ისტორიკოსმა დევიდ სტარკმა დაწერა ექვსტომეული ისტორიული ნარკვევი სახელწოდებით  &quot;ექვსი ცოლი&quot;, სადაც პირველი ტომი მთლიანად კატალინაზეა. 2010 წელს გიილ ტრემლეტმა გამოსცა თავისი წიგნი სახელით &quot;კატალინა არაგონელი: ჰენრი VIII-ის ესპანელი მეუღლე&quot;. 2011 წელს კი ჯულია ფოქსმა დაწერა წიგნი : &quot;კატალინა არაგონელისა და კასტილიის დედოფალ ხუანას ტრაგიკული ცხოვრება&quot;, რომელშიც აღწერილია კატალინასა და მისი დის, დედოფალ ხუანა შეშლილიც მართლაც ტრაგიკული ცხოვრება. 

== კატალინას სახე ხელოვნებასა და ლიტერატურაში ==
საუკუნეების მანძილზე კატალინა არაგონელის ცხოვრებაზე მრავალი მხატვრული და დოკუმენტური ნაწარმოები დაიწერა, რომლებშიც მონათხრობია კათოლიკობის ერთგული ქალის ისტორია, რომელიც ბოროტმა მეუღლემ გასწირა. ეს ნაწარმოებები მოგვითხრობს ქალზე, რომელიც იყო რენესანსისა და ჰუმანიზმის მფარველი და ამასთან სურდა ქალებსაც ისეთივე განათლება მიეღოთ როგორსაც მამაკაცები იღებდნენ.

კატალინა არაგონელზე შექმნილია ფილმები, სერიალები, პიესები, ნოველები, სიმღერები, ლექსები და სხვა შემოქმედებითი ფორმები, რის შედეგადაც მან მოახერხა ისტორიასა და ხელოვნებაში დიდი ადგილი დაეკავებინა. მიუხედავად ამისა ჯერ არ გამოსულა ისეთი ფილმი, ან სერიალი სადაც კატალინა მთავარი როლის შემსრულებელია. იგი ძირითადად ჩასმულია ჰენრი VIII-ის ცოლებზე გადაღებულ ფილმებსა და სერიალებში, სადაც იგი დასაწყისში ჩანს და მალევე უჩინარდება, როგორც მოხდა რეალურადაც. შექსპირის მიერ დაწერილ პიესაში ''&quot;ჰენრი VIII-ის ქრონიკები&quot;'', კატალინა სულ რამდენიმე სცენაში ჩანს, იგი შავ სამოსს ატარებს და აპროტესტებს უსამართლო განქორწინებას. 

მიუხედავად იმისა, რომ კატალინას ქერა თმა და ლურჯი თვალები ჰქონდა, მის ყველა ფილმში, სერიალსა თუ სპექტაკლში მას გამუდმებით შავგვრემანი და შავ თვალებიანი ქალები თამაშობენ, რადგან რეჟისორებს ყოველთვის სურთ წარმოადგინონ ჩვეულებრივი, ტიპური ესპანელი ქალის იერით და არა ისეთით, როგორიც რეალურად იყო. მისი ქერა თმა გამოწვეულია იმით, რომ მისი წინაპრები წარმოშობით ინგლისიდან და ჩრდილოეთ ესპანეთიდან არიან, სადაც ისეთი აღნაგობაა დამახასიათებელი, როგორიც კატალინას ჰქონდა. 

კატალინას როლის შემსრულებელი ქალები, ყოველთვის საუბრობენ ესპანური აქცენტით, რაც მართალიცაა რადგან მან სიცოცხლის ბოლომდე ვერ შეძლო ინგლისურის ბოლომდე შესწავლა, რის გამოც იგი ყოველთვის ესპანური კილოთი ლაპარაკობდა.

=== მუსიკა ===

* თავად ჰენრი VIII-ის მიერ დაწერილი სიმღერა &quot;მწვანე ზრდის სიწმინდეს&quot;;
* ესპანური ფოლკლორული საბავშვო სიმღერა &quot;ესპანეთის მეფის ქალიშვილი&quot;;
* რიკ უეიკმენის ალბომი &quot;ჰენრი VIII-ის ექვსი ცოლი&quot;, სადაც კატალინაზეა მისი პირველი ტრეკი;

=== წიგნები ===
[[ფაილი:Dame Ellen Terry as Katherine of Aragon Shakespeare Henry VIII.jpg|მინი|349x349პქ|ელენ ტერის მიერ შექმნილი კატალინა არაგონელის პორტრეტი შექსპირის პიესის მიხედვით]]
კატალინა არის მთავარი გმირი შემდეგი წიგნებისა:

* ჟან ფლაიდის ნაწარმოები სახელად ''კატალინა, წმინდა ქვრივი, ბროწეულის ჩრდილი და მეფის საიდუმლოება;''
* მაურინ პეტერსის ნაწარმოები სახელად ''ჩემი კატალინა;''
* ნორა ლოფტსის ნაწარმოები სახელად ''მეფის სიამოვნება'';
* ფილიპა გრეგორის ნაწარმოები სახელად ''უკვდავი პრინცესა'';
* კაროლინ მეიერის ნაწარმოები სახელად ''პრინცესა კატალინას მოთმინება'';
* ჩერით ბიშოპის ნაწარმოები სახელად ''ისაბელას ქალიშვილი'';
* ელისონ პრაისის ნაწარმოები სახელად ''კატალინა არაგონელი, ჩემი ტიოდორების დედოფალი'';
* ელისონ ვეირის ნაწარმოები სახელად ''კატალინა არაგონელი, მართალი დედოფალი'';
* ვენდი დანის ნაწარმოები სახელად ''ბროწეულის თესლის დაცემა: ქალიშვილების მოვალეობა'';
* ემი ლისენსის ნაწარმოები სახელად ''კატალინა არაგონელი: ჰენრი VIII-ის ნამდვილი ცოლის ინტიმური ისტორია'';

კატალინა არის პერსონაჟი შემდეგ წიგნებში:

* ჯეინ ფლეიდის ნაწარმოები სახელად ''სამეფო კარის ცნობილი მკვლელი;''
* ელისონ მაკლეოდის ნაწარმოები სახელად ''სანდო მსახური'';
* ფილიპა გრეგორის ნაწარმოებები სახელებად ''კიდევ ერთი გოგონა ბოლეინის საგვარეულოდან'' და ''სამი და, სამი დედოფალი'';
* კრისტინა ჰეროდის ნაწარმოები სახელად ''შავი ვარდი'';
* ჰილარი მანტელის ნაწარმოები სახელად ''მგლის დარბაზი'';
* როზალინდა მილის ნაწარმოები სახელად ''ელისაბედ I'';
* მიშელ დაინერის ნაწარმოები სახელად ''მეფეთა საიდუმლოების მეპატრონე;''

== წინაპრები ==
{{ahnentafel top|width=100%}}
{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
| 1 = 1. '''კატალინა არაგონელი'''
| 2 = 2. [[ფერდინანდ II არაგონელი|ფერდინანდ II, არაგონის მეფე]]
| 3 = 3. [[ისაბელ I კასტილიელი|ისაბელ I, კასტილიის დედოფალი]]
| 4 = 4. [[ხუან II (არაგონი)|ხუან II, არაგონის მეფე]]
| 5 = 5. [[ხუანა ენრიკესი]]
| 6 = 6. [[ხუან II (კასტილია)|ხუან II, კასტილიის მეფე]]
| 7 = 7. [[ისაბელ პორტუგალიელი (1428-1496)|ისაბელ პორტუგალიელი]]
| 8 = 8. [[ფერდინანდ I (არაგონი)|ფერდინანდ I, არაგონის მეფე]]
| 9 = 9. [[ელეანორ ალბუკერკე]]
|10 = 10. [[ფადრიკ ენრიკეს დე მენდოსა]]
|11 = 11. [[მარიანა ფერნანდეს დე კორდოვა]]
|12 = 12. [[ენრიკე III|ენრიკე III, კასტილიის მეფე]]
|13 = 13. [[კათრინ ლანკასტერელი]]
|14 = 14. [[ჟუან პორტუგალიელი]]
|15 = 15. [[იზაბელა დე ბარსელო]]
|16 = 16. [[ხუან I (კასტილია)|ხუან I, კასტილიის მეფე]]
|17 = 17. [[ელეანორ არაგონელი (1358-1382)|ელეანორ არაგონელი]]
|18 = 18. [[სანჩო ალფონსო, ალბუკერკეს ჰერცოგი]]
|19 = 19. [[ბეატრიზ პორტუგალიელი (1347-1381)|ბეატრიზ პორტუგალიელი]]
|20 = 20. [[ალონსო ენრიკესი]]
|21 = 21. [[ხუანა დე მენდოსა]]
|22 = 22. [[დიეგო ფერნანდეს დე კორდოვა]] 
|23 = 23. [[ინეს დე აიალა]]
|24 = 24. [[ხუან I (კასტილია)|ხუან I, კასტილიის მეფე]] 
|25 = 25. [[ელეანორ არაგონელი (1358-1382)|ელეანორ არაგონელი]] 
|26 = 26. [[ჯონ გენტელი|ჯონი, ლანკასტერის ჰერცოგი]]
|27 = 27. [[კონსტანსია კასტილიელი (1354-1394)|კონსტანსია კასტილიელი]]
|28 = 28. [[ჟუან I (პორტუგალია)|ჟუან I, პორტუგალიის მეფე]] 
|29 = 29. [[ფილიპა ლანკასტერი|ფილიპა ლანკასტერელი]]
|30 = 30. [[აფონსუ I (ბრაგანსის ჰერცოგი)|აფონსუ I, ბრაგანსის ჰერცოგი]]
|31 = 31. [[ბეატრიზ პერეირა დე ალვიმი]]
}}&lt;/center&gt;
{{ahnentafel bottom}}

==ლიტერატურა==

* {{cite book|last=Weir|first= Alison|year= 1991|title= The Six Wives of Henry VIII|url=https://archive.org/details/sixwivesofhenryv00weir_1|publisher=Grove press|isbn= 0-8021-3683-4| ref = {{sfnRef|Weir|1991}}}}
* {{cite book|last=Rymer|first= Thomas ed. Foedera, vol.6 part 1, Hague|year= 1741|title= letter to the treasurer John Heron| ref = {{sfnRef|Rymer|1741}}}}
* {{cite book|last= Cahill Marrón|first=Emma Luisa|title=Arte y poder: negociaciones matrimoniales y festejos nupciales para el enlace entre Catalina Trastámara y Arturo Tudor|year=2012|publisher=UCrea|ref = {{sfnRef|Cahill Marrón|2012}}}}
* {{cite book|last= Lehman|first=H. Eugene|title=Lives of England's Reigning and Consort Queens|url= https://archive.org/details/livesofenglandsr0000lehm|year=2011|publisher=AuthorHouse Publishing|isbn=978-1-4634-3057-3|ref = {{sfnRef|Lehman|2011}}}}
* {{cite book|first=Peter G. Bietenholz|last=Thomas B. Deutscher|title=Contemporaries of Erasmus|publisher=University of Toronto Press|year= 1987|isbn= 978-0-8020-2575-3|ref = {{sfnRef|Deutscher &amp;  Bietenholz|1987}}}}
* John E. Paul (1966) Catherine of Aragon and Her Friends. Fordham University Press.
* Mattingly, Gareth (2005) Catherine of Aragon. Ams Pr Inc.
* J.O. Hand &amp; M. Wolff, (1986) Early Netherlandish Painting, National Gallery of Art, Washington (catalogue).
* Tremlett, Giles. (2010). Catherine of Aragon: The Spanish Queen of Henry VIII. Faber &amp; Faber.
* Cahill Marrón, Emma Luisa (2014). &quot;Medieval or Modern Queen? Catherine of Aragon's role in the Anglo-Spanish alliance and her contribution to the introduction of New Learning in England&quot;.
* Williams, Patrick. (2012). Catherine of Aragon. Amberley.
* Gardner, Laurien. (2008). The Spanish Bride: A Novel of Catherine of Aragon (Tudor Women Series).Berkley Trade. 
* Prince, Alison. (2010). Catherine of Aragon (My Royal Story). Scholastic; 1 edition.
* Froude, James Anthony (1891). The Divorce of Catherine of Aragon: The Story as Told by the Imperial Ambassadors Resident at the Court of Henry VIII. Scribner.
* Luke, Mary M. (1967). Catherine, The Queen, a biography of Catherine of Aragon, first wife to Henry VIII. Coward-McCann, Inc.
* Lofts, Norah. (2008). The King's Pleasure: A Novel of Katharine of Aragon. Touchstone.
* Plaidy, Jean (1968). Katharine of Aragon. Robert Hale Ltd.
* Hearne, Thomas ed., John Leland's De rebus Britannicis collectanea, vol. 5 (1774) pp. 356–373, festivities at Catherine's arrival in England.
* Yorke, Philip, ed., Miscellaneous State Papers, vol.1 (1778) pp. 1–20, instructions for her wedding to Arthur.
* Lindsey, Karen. (1995). Divorced Beheaded Survived: A Feminist Reinterpretation of the Wives of Henry VIII.
* Coates, Tim. (2001). Letters of Henry VIII 1526–29.Tim Coates Books.
* Ashley, Mike. (2002). British Kings &amp; Queens. 
* Meyer, Carolyn (2009). Patience, Princess Catherine. Graphia.
* Bernard, G.W. (2007). The King's Reformation: Henry VIII and the Remaking of the English Church. 
* Strickland, Agnes (1860). Lives of the Queens of England, from the Norman Conquest: With Anecdotes of Their Courts. Brown &amp; Taggard.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat|Catherine of Aragon}}
* [http://tudorhistory.org/aragon/ ბიოგრაფია და სურათების გალერეა] tudorhistory.org-ზე 
* [http://www.projectcontinua.org/catherine-of-aragon/ Project Continua: კატალინა არაგონელის ბიოგრაფია]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* http://www.nationalarchives.gov.uk/henry {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411185016/http://www.nationalarchives.gov.uk/henry |date=2009-04-11 }}
* http://tudorhistory.org/aragon/
* http://englishhistory.net/tudor/monarchs/aragon.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206205817/http://englishhistory.net/tudor/monarchs/aragon.html |date=2012-02-06 }}
* http://bbs.keyhole.com/ubb/showflat.php?Cat=0&amp;Number=365164 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221234337/http://bbs.keyhole.com/ubb/showflat.php?Cat=0&amp;Number=365164 |date=2008-12-21 }}
* https://www.theguardian.com/monarchy/story/0,,1930761,00.html
* http://www.katharineofaragon.com/
* http://www.projectcontinua.org/catherine-of-aragon/{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

{{დაიწყე დაფა}}
{{მემკვიდრეობის დაფა | წინამორბედი = [[ელისაბედ იორკელი]]| ტიტული = [[ინგლისის დედოფლების სია|ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი]]|
წლები = [[11 ივნისი]] [[1509]] - [[25 მაისი]] [[1533]]&lt;br/&gt;[[ფაილი:Catherine of Aragon Arms.svg|80პქ]]| შემდეგი = [[ენ ბოლეინი]]}}
{{დაასრულე დაფა}}

{{ინგლისის დედოფლები}}
{{ჰენრი VIII-ის მეუღლეები}}
{{უელსის პრინცესები}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}

[[კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1485]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1536]]
[[კატეგორია:ტრასტამარის დინასტია]]
[[კატეგორია:უელსის პრინცესები]]
[[კატეგორია:ინგლისის დედოფლები]]
[[კატეგორია:ქალი რეგენტები]]
[[კატეგორია:ჰენრი VIII-ის ცოლები]]
[[კატეგორია:არაგონის ინფანტები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი მონარქების დედები]]</text>
      <sha1>8wcjffp1pvrbc7dgngzakkw17tec358</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კახაბერ ქოიავა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391570</id>
    <revision>
      <id>5378270</id>
      <parentid>4719802</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12251" sha1="jc4qb1i88lbbhv08gy2dapujzpl3qxt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი 
| სახელი = კახაბერ ქოიავა
| მშობლიური სახელი = 
| ფოტო = კახაბერ ქოიავა.jpg
| სურათის ზომა = 200პქ
| სურათის წარწერა = 
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1976|1|1}}
| დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| მოქალაქეობა =  {{დროშა|საქართველო}}
| სამეცნიერო სფერო = [[გეოლოგია]], [[პალეონტოლოგია]]
| მუშაობის ადგილი = [[ალექსანდრე ჯანელიძის გეოლოგიის ინსტიტუტი]]
| ალმა-მატერი = 
| სამეცნიერო ხელმძღვანელი = 
| გავლენა იქონიეს =
| გავლენა იქონია = 
| განთქმული მოსწავლეები = 
| ცნობილია როგორც = 
| სამეცნიერო ხარისხი =  
| სამეცნიერო წოდება =
| ჯილდოები და პრემიები = [[ალექსანდრე თვალჭრელიძის სახელობის პრემია]]
[[ლეო დავითაშვილის სახელობის პრემია]]
| ხელმოწერა = 
| საიტი =
}}
'''კახაბერ ქოიავა''' (დ. [[1 იანვარი]], [[1976]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[გეოლოგია|გეოლოგი]]&lt;ref&gt;[http://www.nplg.gov.ge/bios/en/00005296/ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი]&lt;/ref&gt;. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2006)&lt;ref&gt;[https://imgur.com/3zVGEv9/ მეცნიერბათა კანდიდატის დიპლომი]&lt;/ref&gt;, აკადემიური დოქტორი (2007).

== ბიოგრაფია ==
დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი ნავთობისა და გაზის გეოლოგიის სპეციალობით 1998 წელს&lt;ref&gt;[https://imgur.com/cBz9GO8/ ბაკალავრის დიპლომი]&lt;/ref&gt;. ამავე წელს ჩაირიცხა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მაგისტრატურაში, რომლის დამთავრების შემდეგ 2000 წელს მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი (სპეციალობა პალეონტოლოგია და სტრატიგრაფია)&lt;ref&gt;[https://imgur.com/P6YKWsW/ მაგისტრის დიპლომი]&lt;/ref&gt;. 1998–2000 წლებში იყო ალ. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტის პალეონტოლოგიისა და სტრატიგრაფიის განყოფილების ლაბორანტი, 2000–2005 წლებში  უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 2005–2008 წლებში მეცნიერ თანამშრომელი, 2009-2023 წლებში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 2023 წლიდან არის გეოლოგიის ინსტიტუტის სტრატიგრაფიისა და პალეონტოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი, ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი&lt;ref&gt;[https://ajig.ge//ka/structure/%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A7%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/ ალექსანდრე ჯანელიძის გეოლოგიის ინსტიტუტი]&lt;/ref&gt;. 2024 წელს არჩეულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოს წევრად&lt;ref&gt;[https://www.tsu.ge/ka/page/%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%AD%E1%83%9D/ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭო]&lt;/ref&gt;. 1999–2001 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, ზოგადი გეოლოგიის და პალეონტოლოგიის, კათედრაზე კითხულობდა ლაბორატორიულ კურს „ზოგად გეოლოგიაში“. 2022 წლიდან საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში კითხულობს ლექციებს მიწვეული პროფესორის რანგში. საერთაშორისო ჟურნალებსა&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Lamara Maisuradze, Kakhaber Koiava, Silvia Spezzaferri|year=2009|title=Taxonomic revision and new species/subspecies of Middle-Late Miocene (Bessarabian) miliolids of the Family Hauerinidae Schwager from Georgia—Eastern Paratethys|journal=Geologica Carpathica|volume=60|issue=5|pages=419 - 430|url=http://www.geologicacarpathica.com/browse-journal/volumes/60-5/article-494/|ISSN=1336-8052|archive-date=2019-11-17|access-date=2019-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117022612/http://www.geologicacarpathica.com/browse-journal/volumes/60-5/article-494/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Maia Bukhsianidze, Kakhaber Koiava|year=2018|title=Synopsis of the terrestrial vertebrate faunas from the Middle Kura Basin (Eastern Georgia and Western Azerbaijan, South Caucasus)|journal=Acta Palaeontologica Polonica|volume=63|issue=3|pages=441-461|url=https://www.app.pan.pl/article/item/app004992018.html|doi=10.4202/app.00499.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Kakhaber Koiava, Tamar Gavtadze, Vakhtang Glonti, Lika Kvaliashvili, Jérémiah Mauvilly, Jon Mosar|year=2018|title=Late Triassic age of moshevani suite of the Loki massif (Georgia, the Caucasus)|journal=Geofizicheskiy Zhurnal|volume=40|issue=6|pages=80-95|url=http://journals.uran.ua/geofizicheskiy/article/view/151016|doi=10.24028/gzh.0203-3100.v40i6.2018.151016}}&lt;/ref&gt; და კონფერენციებზე&lt;ref&gt;{{cite conference|authors=Kakhaber Koiava, Lika Kvaliashvili, Lamara Maissuradze, Jeremiah Mauvilly, Jon Mosar|title=Species of the genus Porosononion from Sarmatian deposits of Georgia and their stratigraphic significance|conference=15th Swiss Geoscience Meeting|pages=181-182|date=17-18 November 2017 |location=Davos, Switzerland|url=https://geoscience-meeting.ch/sgm2017/wp-content/uploads/abstracts/Koiava_Kakhaber_09-01-17-11-34-27.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference|authors=Jon Mosar, Jérémiah Mauvilly, Nikolay Enna, Irakli Gamkrelidze, Talat Kangarli, Kakhaber Koiava, Tofig Rashidov, Vladimir Lavrishev|title=The Greater Caucasus: a new tectonic map!|conference=EGU General Assembly|pages=7934|date=8 April 2018 |location=Vienna, Austria|url=https://meetingorganizer.copernicus.org/EGU2018/EGU2018-5040.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference|authors=Irakli Gamkrelidze, Kakhaber Koiava, Jon Mosar, Lika Kvaliashvili, Jérémiah Mauvilly|title=Main features of geological structure and a new tectonic map of Georgia|conference=EGU General Assembly|pages=5040|date=8 April 2018 |location=Vienna, Austria|url=https://meetingorganizer.copernicus.org/EGU2018/EGU2018-5040.pdf}}&lt;/ref&gt; გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე სამეცნიერო წერილი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აღმოსავლეთ საქართველოს სარმატული ნალექების ბიოსტრატიგრაფია ფორამინიფერების მიხედვით“&lt;ref&gt;[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b1031399~S1*geo/ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა]&lt;/ref&gt;.

== ორგანიზაციები ==
* მიკროპალეონტოლოგიის, მიკრობიოლოგიის და მეიობენტოლოგიის საერთაშორისო ასოციაცია, საქართველოს წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი (2004–2009)&lt;ref&gt;[https://imgur.com/iU3dkft/ ISEMMM]&lt;/ref&gt;.
* საქართველოს გეოლოგიური საზოგადოება, სწავლული მდივანი (2004–2008).

== ჯილდოები ==
* საქართველოს პრეზიდენტის სტიპენდიატი (2003)&lt;ref&gt;[https://imgur.com/SYUPwyb/ პრეზიდენტის სტიპენდიის სერთიფიკატი]&lt;/ref&gt;.
* [[ალექსანდრე თვალჭრელიძის სახელობის პრემია|ალექსანდრე თვალჭრელიძის სახელობის პრემია]] (2021)&lt;ref&gt;[http://science.org.ge/?p=10045/ 2021წ. ალექსანდრე თვალჭრელიძის სახელობის პრემიის ლაურეატი]&lt;/ref&gt;
* [[ლეო დავითაშვილის სახელობის პრემია]] (2024)&lt;ref&gt;[http://science.org.ge/?p=16566/ 2024წ. ლეო დავითაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი]&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Nplg ბიოგრაფია|00005296}}
*[http://www.researchgate.net/profile/Kakhaber_Koiava3 Researchgate-ზე]
*[https://scholar.google.com/citations?user=oBBWcvsAAAAJ&amp;hl=ru&amp;authuser=4 Google scholar-ზე]
*[http://koiavaka.wixsite.com/kakhaber-koiava კახაბერ ქოიავას პირადი საიტი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ქოიავა, კახაბერ}}

[[კატეგორია:ქართველი გეოლოგები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1976]]
[[კატეგორია:ქართველი ინჟინრები]]
[[კატეგორია:ქართველი პალეონტოლოგები]]</text>
      <sha1>jc4qb1i88lbbhv08gy2dapujzpl3qxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიტ ჰარინგტონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392704</id>
    <revision>
      <id>5378492</id>
      <parentid>5282119</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67542" sha1="j1qlys2o46uk0xqsxkodscqc6qwxsgy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       =კიტ ჰარინგტონი
| ფოტო       =Kit Harington SDCC 2013 (cropped).jpg
| ფოტოს სიგანე =250პქ
|წარწერა = ჰარინგტონი 2013 წელს, [[San Diego Comic-Con|Comic-Con-ის]] ფესტივალზე
| ალტ         =
| მშობლსახელი =Kit Harington
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =კრისტოფერ ქეითსბი ჰარინგტონი
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1986|12|26}}
| დაბადგილი   =[[აქტონი]], [[ლონდონი]], [[ინგლისი]]
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =[[ბრიტანელები|ბრიტანელი]]
| მოქალაქეობა  ={{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =[[მეტყველებისა და დრამის სამეფო ცენტრალური სკოლა]]&lt;br /&gt;[[ლონდონის უნივერსიტეტი]]
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მსახიობი, პროდიუსერი
| აქტიურობის წლები =2008 წლიდან დღემდე
| ცნობილია როგორც  =
| სიმაღლე =    
| წონა    =  
| რელიგია   =   
| მეუღლეები   = {{ქორწინება |[[როუზ ლესლი]] | 2018}}
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ჯილდოები = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}

'''კრისტოფერ ქეითსბი „კიტ“ ჰარინგტონი''' ({{lang-en|Christopher Catesby „Kit“ Harington}}; დ. [[26 დეკემბერი]] [[1986]], [[აქტონი]], [[ლონდონი]], [[ინგლისი]], [[გაერთიანებული სამეფო]]) — [[ინგლისელები|ინგლისელი]] მსახიობი და პროდიუსერი. ჰაირინგტონი დაიბადა [[აქტონი|აქტონში]], [[დიდი ლონდონი|დიდ ლონდონში]], ხოლო თავისი კარიერა თეატრში დაიწყო. მისი პირველი როლი იყო [[სამეფო ეროვნული თეატრი|ეროვნული თეატრის]] ადაპტაციაში ''„[[საბრძოლო ცხენი (პიესა)|საბრძოლო ცხენი]]“''. მისი სადებიუტო ფილმი 2012 წლის [[საილენტ ჰილი 2]] გახდა. მას შემდეგ, ჰარინგტონი რამდენიმე მხატვრული ფილმში გამოჩნდა, როგორიცაა ისტორიული ფილმი „[[პომპეი (ფილმი)|პომპეი]]“ (2014), კომპიუტერულ-ანიმაციური ფილმი „[[როგორ მოვარჯულოთ შენი დრაკონი 2]]“ (2014) და ბრიტანული დრამატული ფილმი „[[ახალგაზრდების ანდერძი]]“ (2014).

2011 წლიდან, ჰარინგტონი ასრულებს [[ჯონ სნოუ (პერსონაჟი)|ჯონ სნოუს]] როლს [[HBO]]-ის ცნობილ სატელევიზიო სერიალში „[[სატახტოთა თამაში (სერიალი)|სატახტოთა თამაში]]“, რომელმაც გაიყვანა იგი ''2016 Primetime Emmy Award''-ის ნომინაციაში. 2017 წელს, ჰარინგტონი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი მსახიობი სატელევიზიო სფეროში და მიიღო სატახტოთა თამაშის თითო ეპიზოდისთვის 2 მილიონი [[გირვანქა სტერლინგი|სტერლინგი]].

== ადრეული წლები და წინაპრები ==
[[ფაილი:Coat of Arms of Baron Harington.png|thumb|upright|კით ჰარინგტონის წინაპრების, [[ჰარინგტონების ბარონეტი|ჰარინგტონთა ბარონეტის]] გერბი]]
ჰარინგტონი დაიბადა [[1986|1986 წლის]] [[26 დეკემბერი|26 დეკემბერს]] [[აქტონი|აქტონში]], [[ლონდონი|ლონდონში]],&lt;ref name=tvg&gt;{{cite web | url = http://www.tvguide.com/celebrities/kit-harington/308494/ | title= Kit Harrington | work= [[TV Guide]] | accessdate=24 June 2015 | archivedate= 3 April 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160403133107/http://www.tvguide.com/celebrities/kit-harington/308494/ | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;standard&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.standard.co.uk/showbiz/starinterviews/meet-kit-harington-game-of-thrones-hunk-and-hollywoods-hottest-new-player-9307194.html |title=Meet Kit Harington: Game of Thrones hunk and Hollywood's hottest new player |date=1 May 2014 |author=Sophie Heawood |work=London Evening Standard }}&lt;/ref&gt; ყოფილი [[დრამატურგი]]ს, დებორა ჯეინისა (ქეითსბი) და მე-15 ბარონეტისა და ბიზნესმენის, სერ დევიდ ჰარინგტონის ოჯახში.&lt;ref name=&quot;observer&quot;&gt;{{cite news |url= https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2015/may/03/kit-harington-the-acting-never-feels-like-work-baftas-2015-television |title=Kit Harington: ‘The acting never feels like work’ |work=[[The Observer]] |author=Ed Cumming|date= 3 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://chicago.suntimes.com/uncategorized/7/71/187036/jon-snow-knows-the-right-moves-sometimes/ |title=Jon Snow knows the right moves – sometimes |date=20 March 2014 |author=Cindy Pearlman |work=[[Chicago Sun-Times]] |access-date=14 იანვარი 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150623075540/http://chicago.suntimes.com/uncategorized/7/71/187036/jon-snow-knows-the-right-moves-sometimes/ |archivedate=23 ივნისი 2015 }}&lt;/ref&gt; მისი სრული სახელია კრისტოფერ ქეითსბი ჰარინგტონი.&lt;ref name=&quot;movies.yahoo.com&quot;/&gt; დედამისმა მას სახელი [[კრისტოფერ მარლოუ]]ს საპატივცემოთ დაარქვა, სადაც თვით სახელი ჰარინგტონმა „კიტ“-ად შეკვეცა,&lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.smh.com.au/entertainment/movies/game-of-thrones-kit-harington-man-for-all-seasons-20140320-353mq.html |title=Game of Throne's Kit Harington: Man for all seasons|date=22 March 2014|author= Lenny Ann Low |work=The Sydney Morning Herald }}&lt;/ref&gt; როგორც მას ურჩევნია.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.interviewmagazine.com/film/kit-harington-13-2013/#_ |title=The HBO Heartthrob: Kit Harington |author=Emma Brown |work=Interview }}&lt;/ref&gt; ჰარინგტონის ბიძა სერ ნიკოლას ჯონ ჰარინგტონი იყო,&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.thepeerage.com/p43217.htm#i432162 |title=Person Page 43217: Christopher Harington |publisher=thepeerage.com |year=2014 |accessdate=14 July 2014}}&lt;/ref&gt; რომელიც მე-14 ბარონეტია&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geneall.net/U/per_page.php?id=418895 |title=Nicholas John Harington |publisher=Geneall.net |accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; და მისი პატრილინელი დიდი პაპა კი სერ რიჩარდ ჰარინგტონი იყო, რომელიც მე-12 ბარონეტია. ჰარინგტონები — უძველესი ოჯახია, რომლებმაც ერთხელ თავიანთი გვარი ჩაწერეს ჰავერინგტონებად, რომელიც მათი სამფლობელოდან მომდინარეობს, კუმბერლენდის საგრაფოდან. პირველად ეს გვარი გამოიყენა რობერტ დე ჰავერინგტონმა, უსოლფის ან უსვოლფის ვაჟი, რომლის მამულიც ფლემინგბში მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Featured article about Kit Harington on TheGenealogist|url=https://www.thegenealogist.co.uk/featuredarticles/2017/kit-harington-plays-his-ancestor-in-bbcs-new-epic-drama-gunpowder-671/|website=TheGenealogist|accessdate=27 October 2017}}&lt;/ref&gt; მამამისის მხრიდან ბებიამისის, ლავინდერ სესილია დენის მხრივ, ჰარინგტონის მერვე თაობის პაპა ინგლისის მეფე [[ჩარლზ II]] იყო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geneall.net/U/per_page.php?id=86530 |title=Lavender Cecilia Denny |publisher=Geneall.net |accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; ასევე, მამამისის მხრიდან, ჰარინგტონი შოტლანდიელი პოლიტიკოსის, ჰენრი დანდასის ნათესავია, რომელიც პირველი ვიკონტ მელვილი იყო.

კიტი ნათესაობით დაკავშირებულია იმ ადამიანებთან, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ [[დენთის შეთქმულება|დენთის შეთქმულების]] ორივე მხარეს. იგი ადასტურებს ოჯახურ კავშირს დედის მხრიდან შეთქმულების ლიდერთან, [[რობერტ ქეითსბი]]სთან, ხოლო მამამისის მხრივ დაკავშირებულია მკვლელობის მცდელობის სამიზნე [[ჯეიმზ I (ინგლისი)|ჯეიმზ I-თან]] ([[ჩარლზ II]]-ის დიდი პაპა) და ლორდ ჰარინგტონთან, რომელიც პარლამენტის შენობაში იმყოფებოდა, როდესაც ქეითსბი და მისი მომხრეები ცდილობდნენ შენობის აფეთქებას.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/41499838/kit-harington-reveals-family-connection-to-the-gunpowder-plot |title=Kit Harington reveals family connection to the 'Gunpowder Plot' |date= 20 October 2017 |work=BBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thegenealogist.co.uk/featuredarticles/2017/kit-harington-plays-his-ancestor-in-bbcs-new-epic-drama-gunpowder-671/ |title=Kit Harington plays his ancestor in BBC's New Epic Drama, Gunpowder |date=26 October 2017 |work=The Genealogist}}&lt;/ref&gt;

1992-1998 წლებში, ჰარინგტონი საუთფილდის დაწყებითი სკოლის მოსწავლე იყო. 11 წლის ასაკში, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ვუსტერშირში გადავიდა,&lt;ref name=&quot;porter&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nerdist.com/2014/02/nerdist-podcast-kit-harington/ |title=Nerdist Podcast Episode 482: Kit Harington |publisher=Nerdist |date=28 February 2014 |accessdate=13 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302155538/http://www.nerdist.com/2014/02/nerdist-podcast-kit-harington/ |archivedate=2 მარტი 2014 }}&lt;/ref&gt; სადაც კიტმა 2003 წლამდე სწავლა მარტლის ჩანტრის უმაღლეს სკოლაში გააგრძელა.&lt;ref name=&quot;worcester&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.worcesternews.co.uk/news/11130430.Game_of_Thrones_star_says_Worcester_will_always_be_home/ |title=Game of Thrones star says Worcester will always be home |author=James Connell |date= 7 April 2014 |work=Worcester News}}&lt;/ref&gt; მსახიობობით კიტი 14 წლის ასაკში დაინტერესდა, მას შემდეგ, რაც ნახა ფილმი „[[გოდოს მოლოდინში]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.details.com/culture-trends/movies-and-tv/201304/kit-harington-games-of-thrones |title=Q&amp;A: Kit Harington |work=Details |author=Nojan Aminosharei |date=1 April 2013 |accessdate=15 იანვარი 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927005049/http://www.details.com/culture-trends/movies-and-tv/201304/kit-harington-games-of-thrones?printable=true&amp;printable=true |archivedate=27 სექტემბერი 2015 }}&lt;/ref&gt; ასევე მონაწილეობა მიიღო სკოლის რამდენიმე სპექტაკლში.&lt;ref name=&quot;worcester&quot; /&gt;

იგი ესწრებოდა [[ვუსტერი]]ს მეექვსე ფორმის კოლეჯს, სადაც სწავლობდა დრამასა და თეატრს (2003-05). 17 წლის ასაკში, 2004 წელს იგი სპექტაკლზე [[ბენ უიშოუ]]ს მიერ [[ჰამლეტი (პერსონაჟი)|ჰამლეტის]] როლის განსახიერებით შთაგონებული, დრამის სკოლაში დასწრება გადაწყვიტა.&lt;ref name=&quot;porter&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.mrporter.com/journal/the-look/mr-kit-harington/317 |title=Mr Kit Harington |date= 6 May 2015 |work=Mr Porter |author= Alex Bilmes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.inquirer.net/133682/thrones-star-bulked-up-then-slimmed-down-for-film-role |title='Thrones' star bulked up, then slimmed down for film role|author= Ruben V. Nepales|work=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=7 February 2014 }}&lt;/ref&gt; ჰარინგტონი ლონდონში 18 წლისას დაბრუნდა და ერთი წლის შემდეგ [[მეტყველებისა და დრამის სამეფო ცენტრალური სკოლა|მეტყველებისა და დრამის ცენტრალურ სკოლაში]] სწავლა დაიწყო, რომელიც 2008 წელს დაამთავრა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationaltheatre.org.uk/discover-more/artists/kit-harington |title=Kit Harington |publisher=[[Royal National Theatre]] |date=August 2008 |accessdate=14 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129011947/http://www.nationaltheatre.org.uk/discover-more/artists/kit-harington |archivedate=29 ნოემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cntraveler.com/daily-traveler/2012/03/game-of-thrones-kit-harington-loves-iceland-fears-flying |title=Game of Thrones Star Kit Harington Loves Iceland, Fears Flying |date=30 March 2012 |work=The Daily Traveller |author=Tara Abell |accessdate=20 იანვარი 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231011855/http://www.cntraveler.com/daily-traveler/2012/03/game-of-thrones-kit-harington-loves-iceland-fears-flying |archivedate=31 დეკემბერი 2013 }}&lt;/ref&gt;

== კარიერა ==
=== 2008-2010: ადრეული წლები თეატრში ===
მსახიობობამდე ჰარინგტონს თავდაპირველად [[ჟურნალისტი|ჟურნალისტობა]] სურდა.&lt;ref name=&quot;tvguide.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tvguide.com/celebrities/kit-harington/bio/308494 |title=კიტ ჰარინგტონის ბიოგრაფია |work=TV Guide |accessdate=13 July 2014}}&lt;/ref&gt; თუმცა, ჯერ კიდევ დრამატულ სკოლაში სწავლის დროს, მან განასახიერა ალბერტის როლი [[სამეფო ეროვნული თეატრი|ეროვნული თეატრის]] სპექტაკლში ''„[[საბრძოლო ცხენი (პიესა)|საბრძოლო ცხენი]]“''.&lt;ref name=&quot;movies.yahoo.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://movies.yahoo.com/person/kit-harrington/biography.html |title=Kit Harington |publisher=[[Yahoo! Movies]] |accessdate=13 July 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140302003014/http://movies.yahoo.com/person/kit-harrington/biography.html | archivedate=2 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tvguide.com&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;imdb.com&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.imdb.com/name/nm3229685/bio |title=Kit Harington – Biography |publisher=Internet Movie Database |year=2014 |accessdate=14 July 2014}}&lt;/ref&gt; სპექტაკლმა [[ლოურენს ოლივიეს ჯილდო|ოლივიეს]] ორი ჯილდო მოიგო და ჰარინგტონმა დიდი აღიარება მოიპოვა. მოგვიანებით იგი მეორე სპექტაკლში, ''[[პოში (სპექტაკლი)|პოშში]]'' ითამაშა, შავი კომედია ასაკოვან კაცზე, რომელიც ოქსფორდის უნივერსიტეტში სწავლობს.&lt;ref name=&quot;movies.yahoo.com&quot; /&gt;

=== 2011-დღემდე: აღიარება სატახტოთა თამაშით და სხვა როლებით ===
[[ფაილი:Kit Harington Comic-Con 2011.jpg|thumb|left|200px|ჰარინგტონი 2011 წლის [[სან-დიეგო]]ს [[San Diego Comic-Con|Comic Con]] ფესტივალზე]]
''საბრძოლო ცხენის'' შემდეგ, ჰარინგტონის პირველი სატელევიზიო როლი გახდა [[ჯონ სნოუ (პერსონაჟი)|ჯონ სნოუს]] როლი სერიალში ''[[სატახტოთა თამაში (სერიალი)|სატახტოთა თამაში]]''. სერიალის დებიუტი 2011 წელს შედგა და დიდი კრიტიკული აღიარების შემდეგ, სამაუწყებლო არხმა სერიალის მეორე სეზონის გადაღებას შეუდგა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iftn.ie/news/?act1=record&amp;aid=73&amp;rid=4283819&amp;tpl=archnews&amp;only=1 |title=HBO Re-commissions 'Game of Thrones' |work=IFTN |date=19 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Low|first=Lenny Ann|date=22 March 2014|title=Game of Throne's Kit Harington: Man for all seasons|url=http://www.smh.com.au/entertainment/movies/game-of-thrones-kit-harington-man-for-all-seasons-20140320-353mq.html|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 April 2015}}&lt;/ref&gt; სცენები ჰარინგტონის მონაწილეობით, დიდწილად გადაღებულია [[ისლანდია]]სა და [[ჩრდილოეთი ირლანდია|ჩრდილოეთ ირლანდიაში]].&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.myfanbase.de/game-of-thrones/interviews/?pid=17081 |title=Exclusive interview with Kit Harington |work=myfanbase.de |year=2013 |accessdate=14 July 2014}}&lt;/ref&gt; სერიალის უკვე მეშვიდე სეზონია გადაღებული,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ew.com/article/2016/07/18/game-thrones-season-7|title=Game of Thrones: HBO announces summer return, 7 episodes|work=Entertainment Weekly|last=Hibberd|first=James|date=July 18, 2016|accessdate=May 13, 2017}}&lt;/ref&gt; რომლის პრემიერა 2017 წლის 16 ივლისს შედგა&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tvline.com/2017/03/09/game-of-thrones-season-7-premiere-date-hbo/ |title=Game of Thrones Season 7 Premiere Date (Finally) Set at HBO |publisher=TVLine |first=Kimberly |last=Roots |date=March 9, 2017 |accessdate=May 13, 2017}}&lt;/ref&gt; და 2019 წელს მერვე სეზონი გამოვა.&lt;ref&gt;{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803001301/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-36934888 |archivedate=August 3, 2016 |url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-36934888|title=Game of Thrones to end after season eight in 2018|publisher=[[BBC News]]|date=July 30, 2016|accessdate=May 13, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''სატახტოთა თამაში'' მიმდინარეობს [[ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა#ვესტეროსი|ვესტეროსისა]] და [[ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა#ესოსი|ესოსის]] გამოგონილ კონტინენტზე და ყვება წარჩინებულ ოჯახებს შორის მიმდინარე ძალაუფლებისთვის ბრძოლაზე, სადაც ისინი იბრძვიან შვიდი სამეფოს [[რკინის ტახტი (ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა)|რკინის ტახტის]] ფლობისთვის.&lt;ref&gt;{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160901123724/http://tv.ign.com/articles/116/1160215p1.html|archivedate=September 1, 2016|url=http://tv.ign.com/articles/116/1160215p1.html|title=Game of Thrones: &quot;Winter is Coming&quot; Review|publisher=[[IGN]]|first=Matt|last=Fowler|date=April 8, 2011|accessdate=May 16, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ჯონ სნოუ გვევლინება, როგორც [[ნედ სტარკი]]ს უკანონო შვილი (ბასტარდი), რომელიც ვინტერფელის ლორდია, რომელიც [[ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა#ვესტეროსი|ვესტეროსის]] ჩრდილოეთით მდებარე უძველესი ციხესიმაგრეა.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gilbert|first=Matthew|title=Fantasy comes true with HBO's ''Game of Thrones''|url=http://www.boston.com/ae/tv/articles/2011/04/15/hbos_game_of_thrones_is_fantastical/|accessdate=May 16, 2017|work=Boston Globe|date=April 15, 2011}}&lt;/ref&gt;

ჰარინგტონი ჯილდო მიიღო მისი როლისთვის. 2012 წელს, ჰარინგტონი ნომინირებული იყო [[სატურნის ჯილდო]]ზე, როგორც საუკეთესო დამხმარე მსახიობი სატელევიზიო როლში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://collider.com/saturn-award-nominations-2012/|title=Saturn Award Nominations Announced; HUGO and HARRY POTTER Lead with 10 Nominations Each|work=[[Collider (website)|Collider]]|date=29 February 2012|accessdate=5 March 2017|first=Matt|last=Goldberg}}&lt;/ref&gt; 2016 წელს, ჰარინგტონი ნომინირებული იყო დრამის ჟანრის „დამხმარე მსახიობის პრაიმტაიმ ემის ჯილდოზე“.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ew.com/article/2016/07/14/emmys-nominations-2016 |title=Emmy nominations 2016: See the full list |first=Lynette |last=Rice |work=Entertainment Weekly |date=July 14, 2016 |accessdate=June 7, 2017 |archive-date=იანვარი 6, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106232532/http://ew.com/article/2016/07/14/emmys-nominations-2016/ }}&lt;/ref&gt; 2017 წელს, ჰარინგტონი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი მსახიობი ტელევიზიაზე, როდესაც სერიალ ''სატახტოთა თამაშის'' ერთი ეპიზოდისთვის, ანაზღაურების სახით 2 მილიონი გირვანქა სტერლინგი მიიღო.&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425052433/http://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/795123/Game-of-Thrones-stars-to-be-paid-millions |archivedate=April 25, 2017|url=http://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/795123/Game-of-Thrones-stars-to-be-paid-millions|title=Game Of Thrones season 7: Stars set to earn £2 Million per episode|work=[[Daily Express]]|last=Parker|first=Mike|date=April 25, 2017|accessdate=April 25, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425052433/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/game-of-thrones-season-7-actors-salary-net-worth-pay-million-hbo-per-episode-a7700506.html |archivedate=April 25, 2017|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/game-of-thrones-season-7-actors-salary-net-worth-pay-million-hbo-per-episode-a7700506.html|title=Game of Thrones season 7: Actors 'set to earn £2million per episode', making them highest-paid ever|work=[[The Independent]]|last=Hooton|first=Christopher|date=April 25, 2017|accessdate=April 25, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ჰარინგტონის კინემატოგრაფიული დებიუტი 2012 წელს შედგა, ვინსენტის როლით ფილმში [[საილენტ ჰილი 2]]. [[საშინელებათა ფილმი]] ეფუძნებოდა [[Survival horror]]-ის ჟანრის ვიდეოთამაშს [[საილენტ ჰილი 3]]-ს, რომელიც [[საილენტ ჰილი (ფილმი)|საილენტ ჰილის]] სიქველის გაგრძელებაა.&lt;ref name=&quot;silenthill&quot;&gt;{{Cite news |first=Dave |last=McNary  |title= Clemens, Harington join 'Silent Hill' |date=7 March 2011 |magazine=Variety |url=http://www.variety.com/article/VR1118033463?refCatId=13|accessdate=8 March 2011 }}&lt;/ref&gt; 2013 წელს, მას მიენიჭა წლის მსახიობის წოდება „ახალგაზრდა ჰოლივუდის პრემიაზე“, სადაც კინოს, მუსიკისა და ტელევიზიის საუკეთესო ნიჭიერ ახალგაზრდებს აჯილდოვებენ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ontheredcarpet.com/Game-of-Thrones-Kit-Harington-Jon-Snow:-My-big-break-Video/9193945 |title='Game of Thrones' Kit Harington (Jon Snow): My big break |publisher=OnTheRedCarpet.com |date=2 August 2013 |accessdate=13 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140403100458/http://www.ontheredcarpet.com/Game-of-Thrones-Kit-Harington-Jon-Snow:-My-big-break-Video/9193945 |archivedate=3 აპრილი 2014 }}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Kit_Harington_(March_2013).jpg|thumb|200px|ჰარინგტონი ''[[სატახტოთა თამაში (სერიალი)|სატახტოთა თამაშის]]'' მესამე სეზონის პრემიერაზე, 2013 წელს.]]
ჰარინგტონის პირველი მთავარი როლი ფილმ [[პომპეი (ფილმი)|პომპეიში]], მილოს როლი გახდა. ფილმის გადაღებები 2013 წელს დაიწყო და [[ტორონტო]]ში, [[კანადა]]ში მიმდინარეობდა. ფილმის ზოგიერთი სცენები ასევე თვით ქალაქ [[პომპეი]]ც გადაიღეს.&lt;ref name=&quot;The Star&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/2013/02/19/paul_ws_anderson_to_shoot_pompeii_in_toronto.html | title = Paul W.S. Anderson to shoot Pompeii in Toronto|last=DeMara|first=Bruce|date=19 February 2013|accessdate=7 December 2013|work=Toronto Star}}&lt;/ref&gt; ფილმმა მოკრძალებული სალარო წარმატება მოიპოვა და კრიტიკოსებისგან შერეული შეხედულებები მიიღო. იმავე წელს, ჰარინგტონი ასევე გააჟღერა ერეტი ანიმაციურ ფილმში „[[როგორ მოვარჯულოთ შენი დრაკონი 2]]“,&lt;ref name=HTTYD2&gt;{{cite web |first=Harout |last=Harmanian |url=http://www.movieweb.com/news/how-to-train-your-dragon-2-gets-kit-harington |title='How to Train Your Dragon 2' Gets Kit Harington |publisher=MovieWeb |date=20 June 2012 |accessdate=13 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323052131/http://www.movieweb.com/news/how-to-train-your-dragon-2-gets-kit-harington |archivedate=23 მარტი 2014 }}&lt;/ref&gt; რომელიც კრიტიკოსების მოწონება და სალარო წარმატება მოიპოვა,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2014/08/15/box-office-how-to-train-your-dragon-2-crosses-500m-worldwide-following-china-debut/|title=Box Office: 'How To Train Your Dragon 2' Crosses $500M Following China Debut|work=Forbes|date=15 August 2014|accessdate=15 January 2015}}&lt;/ref&gt; აგრეთვე მოიგო [[ოქროს გლობუსი საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმისთვის|ოქროს გლობუსის ჯილდო საუკეთესო ანიმაციური მხატვრული ფილმის]] ჟანრში და მიიღო [[ოსკარი]]ს ჯილდო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/golden-globes-how-train-your-762789|title=Golden Globes: 'How to Train Your Dragon 2' Wins Best Animated Feature Film|work=The Hollywood Reporter|date=11 January 2015|accessdate=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2015/01/15/oscar-academy-awards-nominations-news/21783001/|title='Birdman,' 'Budapest' lead Oscar nominations|work=USA Today|date=15 January 2015|accessdate=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;

2014 წელს, ჰარინგტონი ასევე გამოჩნდა [[ჯეფ ბრიჯესი|ჯეფ ბრიჯესთან]] ერთად ფილმში „[[მეშვიდე ვაჟი (ფილმი)|მეშვიდე ვაჟი]]“, რომელიც ფენტეზი-სათავგადასავლო ჟანრისაა.&lt;ref name=&quot;seventhson&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.rottentomatoes.com/m/seventh_son/| title=Seventh Son | publisher=Rotten Tomatoes | accessdate=7 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.imdb.com/title/tt1121096/&lt;/ref&gt; ჰარინგტონმა ბილი ბრედლის როლი შეასრულა, რომელიც ჯეფ ბრიჯესის პირველი სტაჟიორია და რომელიც [[ჯულიანა მური]]ს მიერ განსახირებულმა პერსონაჟმა ფილმის დასაწყისში მოკლა. ბენ ბარნსი, [[ალისია ვიკანდერი]] და [[ემილი უოტსონი]] ასევე ასრულებენ ფილმში მთავარ როლს.&lt;ref name=&quot;testamentofyouth&quot;&gt;{{cite news|last=Kit|first=Borys|title='Game of Thrones' Star Kit Harington to Headline 'Testament of Youth'|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/game-thrones-star-kit-harington-677113|accessdate=16 March 2014|newspaper=The Hollywood Reporter|date=4 February 2014}}&lt;/ref&gt; ფილმის პირველი ჩვენება გაერთიანებულ სამეფოში, 2015 წლის 16 იანვარს შედგა, ხოლო მსოფლიო პრემიერა [[ლონდონი]]ს მერის მხარდაჭერით „Centrepiece Gala“-ზე, 2014 წლის ოქტომბერს, ლონდონის კინოფესტივალზე შედგა.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Indiewire: Watch: First Trailer For 'Testament Of Youth' | url = http://blogs.indiewire.com/theplaylist/watch-first-trailer-for-testament-of-youth-with-game-of-thrones-star-kit-harington-alicia-vikander-20140801 | author = Edward Davis | accessdate = 1 August 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150430133809/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/watch-first-trailer-for-testament-of-youth-with-game-of-thrones-star-kit-harington-alicia-vikander-20140801 | archivedate = 30 აპრილი 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = British Film Institute: Testament of Youth | url = https://whatson.bfi.org.uk/lff/Online/default.asp?BOparam::WScontent::loadArticle::permalink=testamentofyouth2014 | author = Clare Stewart | accessdate = 3 September 2014}}&lt;/ref&gt;

2014 წლის დეკემბერში, ჰარინგტონი მთავარი როლი შეასრულა [[ქსავიერ დოლანი]]ს ფილმში „[[ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება]]“, [[ჯესიკა ჩესტეინი|ჯესიკა ჩესტეინთან]], [[კეთი ბეიტსი|კეთი ბეიტსთან]], [[ტენდი ნიუტონი|ტენდი ნიუტონთან]] და [[სუზან სარანდონი|სუზან სარანდონთან]] ერთად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://deadline.com/2014/12/kit-harington-jessica-chastain-xavier-dolan-life-and-death-of-john-f-donovan-1201309515/ |title='Game of Thrones' Star Joins Jessica Chastain in Xavier Dolan Celebrity Satire |publisher=Deadline.com |date=4 December 2014 }}&lt;/ref&gt; 2015 წელს, ჰარინგტონი გადაიღეს [[HBO]]-ის კომედიური ჟანრის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „[[7 დღე ჯოჯოხეთში]]“, რომელიც ყვება ჩოგბურთის შვიდდღიანი მატჩის შესახებ.&lt;ref name=&quot;hbofilm&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2015/jul/11/7-days-in-hell-hbo-andy-samberg-kit-harrington |title=7 Days in Hell: HBO's tennis mockumentary is a grand slam |work=[[The Guardian]] |year=2015 |accessdate=13 July 2015 }}&lt;/ref&gt;

2015 წლის ივნისში დადასტურდა, რომ ჰარინგტონი ითამაშებს [[მარტინ კულჰოვერი]]ს ვესტერნის ჟანრის ფილმში „ბრიმსტონი“, [[რობერტ პატინსონი]]ს ნაცვლად.&lt;ref name=&quot;brimstone&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/kit-harington-joins-thriller-brimstone-804716|title='Game of Thrones' Star Kit Harington Joins Thriller 'Brimstone'|work=The Hollywood Reporter|date=24 June 2015|accessdate=5 March 2017|first=Georg|last=Szalai|first2=Scott|last2=Roxborough}}&lt;/ref&gt; 2016 წელს, ჰარინგტონი ვიდეოთამაშში ''„Call of Duty: Infinite Warfare“'' მთავარი ბოროტმოქმედის როლი შეასრულა.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bruner|first1=Raisa|title=See Kit Harington Transform into Call of Duty's Newest Villain|url=http://time.com/4380582/kit-harington-call-of-duty-infinite-warfare-villain/|work=[[Time (magazine)|Time]]|date=23 June 2016|access-date=27 იანვარი 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404022258/http://time.com/4380582/kit-harington-call-of-duty-infinite-warfare-villain/|archivedate=4 აპრილი 2017}}&lt;/ref&gt; 2016 წელს, ჰარინგტონი ''Infiniti Q60''-ის სპორტული კუპეს რეკლამაში, ხოლო 2017 წელს, სუნამოების მწარმოებელი კამპანიის, [[Dolce &amp; Gabbana|დოლჩე და გაბანას]] რეკლამაში გამოჩნდა.&lt;ref&gt;[https://www.highsnobiety.com/2017/09/03/emilia-clarke-kit-harington-got-dolce-gabbana-campaign/ Emilia Clarke and Kit Harington From ‘Game of Thrones’ Front New Dolce &amp; Gabbana Campaign]&lt;/ref&gt;

2017 წლის 19 თებერვალს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჰარინგტონი დაწერდა, ითამაშებდა და პროდიუსერობას გაუწევდა [[BBC]]-ის სამნაწილიან ისტორიულ დრამას, რომელიც დაფუძნებულია „[[დენთის შეთქმულება|დენთის შეთქმულების]]“ რეალურ ისტორიაზე. ჰარინგტონი თავისი წინაპრის [[რობერტ ქეითსბი]]ს როლს, მარკ გატისთან, [[ლივ ტაილერი|ლივ ტაილერთან]] და [[პიტერ მალანი|პიტერ მალანთან]] ერთად.&lt;ref name=&quot;Gunpowder&quot;&gt;{{cite web|url=http://deadline.com/2017/02/kit-harrington-gunpowder-series-liv-tyler-mark-gatiss-bbc-1201916306/|title='Gunpowder': Kit Harington, Mark Gatiss, Liv Tyler &amp; Peter Mullan Light Up BBC Drama|date=19 February 2017 |work=Deadline |author=Tartaglione, Nancy|accessdate=19 February 2017}}&lt;/ref&gt;

== პირადი ცხოვრება ==
2012 წელს, ჰარინგტონმა ურთიერთობა დაიწყო სერიალ სატახტოთა თამაშის ერთ-ერთ ვარსკვლავთან, [[როუზ ლესლი]]სთან. წყვილმა, თავიანთი ნიშნობის შესახებ 2017 წელს სექტემბერში, „[[The Times]]“-ის მეშვეობით გამოაცხადეს.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/game-of-thrones-stars-kit-harington-and-rose-leslie-to-marry-m9vlgw2dp|title=Game of Thrones stars Kit Harington and Rose Leslie to marry|last=Low|first=Valentine|date=2017-09-27|work=The Times|access-date=2017-09-30|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt; 2018 წლის 23 ივნისს კი, შოტლანდიაში დაქორწინდნენ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-north-east-orkney-shetland-44575014|title=Game of Thrones stars hold castle wedding|date=23 June 2018|publisher=|via=www.bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt;

2016 წლის 12 სექტემბერს, ჰარინგტონი გამოჩნდა [[გაერო]]ს ლტოლვილთა სააგენტო [[გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარი|UNHCR-ის]] ვიდეოში, რომელიც მიზნად ისახავდა [[ლტოლვილთა კრიზისი|გლობალურ ლტოლვილთა კრიზისთან]] დაკავშირებით ცნობიერების ამაღლებას, სადაც ასევე მონაწილეობდნენ [[კეიტ ბლანშეტი]], ჩივეტელ ეჯიოფორი, პიტერ კაპალდი, დუგლას ბუტი, [[ნილ გეიმანი]], [[კირა ნაიტლი]], ჯულიეტ სტივენსონი, [[ჯესი აიზენბერგი]] და [[სტენლი ტუჩი]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.unhcr.org/news/latest/2016/9/57d294ca4/cate-blanchett-video-highlights-refugees-flee.html|title=Cate Blanchett video highlights what refugees take when they flee|language=en-US|access-date=14 September 2016}}&lt;/ref&gt; ვიდეო, სახელწოდებით „რა წამოიღეს ისინი თან“, სადაც მსახიობები კითხულობენ ლექსებს, რომელიც ჯენიფერ ტოქსვიგის მიერ დაწერილია, გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ''#WithRefugees'' კამპანიის ნაწილია, რომელიც ასევე მოუწოდებს ეროვნულ მთავრობებს, რომ უზრუნველყონ ლტოლვილები თავშესაფრით, სამუშაო ადგილებით და განათლებით.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.unhcr.org/refugeeday/what-they-took-with-them/|title=What They Took With Them - #WithRefugees|date=7 September 2016|language=en-US|access-date=14 September 2016}}&lt;/ref&gt;

== ფილმოგრაფია ==
=== ფილმები ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
!scope=&quot;col&quot;| ფილმი
!scope=&quot;col&quot;| წელი
!scope=&quot;col&quot;| როლი
!scope=&quot;col&quot;| რეჟისორი
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | შენიშვნა
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|სქ.|სქოლიო}}
|-
!scope=row| ''[[საილენტ ჰილი 2]]''
| 2012
| ვინსენტ სმიტი
| მაიკლ ჯ. ბაზეტი
| 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;silenthill&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[პომპეი (ფილმი)|პომპეი]]''
| rowspan=4| 2014
| მილო
|პოლ ვ. ს. სნდერსონი
|
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;The Star&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[როგორ მოვარჯულოთ შენი დრაკონი 2]]''
| ერეტი
| დინ დებლოისი
| გახმოვანება
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=HTTYD2/&gt;
|-
!scope=row| ''[[ახალგაზრდების ანდერძი]]''
| როლანდ ლეიტონი
| ჯეიმზ კენტი
| 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;testamentofyouth&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[მეშვიდე ვაჟი (ფილმი)|მეშვიდე ვაჟი]]''
| ბილი ბრედლი
| სერგეი ბოდროვი
| 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;seventhson&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[მოჩვენებები: უდიდესი სიკეთე]]''
|2015
| უილ ჰოლოვეი
| ბარატ ნალური
| 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/afm-kit-harington-jennifer-ehle-653796 |title=AFM: Kit Harington, Jennifer Ehle Sign on for 'Spooks' |first=Stuart |last=Kemp |date=7 November 2013 |accessdate=17 September 2016 |work=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[ბრიმსტონი (ფილმი)|ბრიმსტონი]]''
| 2016
| სამუელი
| მარტინ კულჰოვენი
| 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;brimstone&quot;/&gt;
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;| ''[[ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება]]'' 
| 2018 (დაგეგმილია)
| ჯონ ფ. დონოვანი
| ქსავიერ დოლანი
| ''პოსტ-წარმოების ეტაპი''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://deadline.com/2014/12/kit-harington-jessica-chastain-xavier-dolan-life-and-death-of-john-f-donovan-1201309515/|title='Game of Thrones' Star Joins Jessica Chastain in Xavier Dolan Celebrity Satire|publisher=[[Deadline.com]]|first=Jen|last=Yamato|date=4 December 2014|accessdate=17 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;| ''[[როგორ მოვარჯულოთ შენი დრაკონი 3]]''
| 2019 (დაგეგმილია)
| ერეტი
| დინ დებლოისი
| გახმოვანება
|
|-
|}

=== სერიალები ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
!scope=&quot;col&quot;| სერიალი
!scope=&quot;col&quot;| წელი
!scope=&quot;col&quot;| როლი
!scope=&quot;col&quot;| არხი
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | შენიშვნა
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|სქ.|სქოლიო}}
|-
!scope=row| ''[[სატახტოთა თამაში (სერიალი)|სატახტოთა თამაში]]'' 
| 2011–დღემდე
| [[ჯონ სნოუ (პერსონაჟი)|ჯონ სნოუ]]
| rowspan=2| [[HBO]]
|მთავარი როლი&lt;!--do not add # of episodes as the show is still running--&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160901123724/http://www.hbo.com/game-of-thrones/cast-and-crew |archivedate= 1 September 2016 |url=http://www.hbo.com/game-of-thrones/cast-and-crew#/ |title=Game of Thrones: Cast |publisher=[[HBO]] |accessdate=17 September 2016 |url-status=live |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[7 დღე ჯოჯოხეთში]]''
| 2015
| ჩარლზ პული
| სატელევიზიო ფილმი
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;hbofilm&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[დენთის შეთქმულება (სერიალი)|დენთის შეთქმულება]]''
| 2017
| [[რობერტ ქეითსბი]]
| [[BBC One]]
| 3 სერია; ასევე მწარმოებელი და აღმასრულებელი პროდიუსერი
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2017/gunpowder-commission?ns_mchannel=social&amp;ns_campaign=bbc_press_office&amp;ns_source=twitter&amp;ns_linkname=corporate |title=BBC One orders Gunpowder from Kudos |publisher=[[BBC]] |accessdate=19 February 2017}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ვიდეო თამაშები ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot;|თამაში
!scope=&quot;col&quot;|წელი
!scope=&quot;col&quot;|როლი
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|{{abbr|სქ.|სქოლიო}}
|-
!scope=row|''[[სატახტოთა თამაში (2014 წლის ვიდეო თამაში)|სატახტოთა თამაში]]''
| 2015
| [[ჯონ სნოუ (პერსონაჟი)|ჯონ სნოუ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160901123724/http://www.gameinformer.com/games/game_of_thrones_ep_1_-_iron_from_ice/b/pc/archive/2014/11/20/exclusive-meet-the-exiled-son-of-game-of-thrones-house-forrester.aspx &amp;#91;Exclusive&amp;#93; Meet The Exiled Son of Game of Thrones' House Forrester]&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row|''[[Call of Duty: Infinite Warfare]]''
| 2016
| სალენ კონტჩი
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2016-06-10-jon-snow-actor-kit-harington-joins-call-of-duty-infinite-warfare-cast|title=Jon Snow actor Kit Harington will play Call of Duty: Infinite Warfare's villain|first=Jeffery|last=Matulef|work=Eurogamer|date=10 June 2016|accessdate=17 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|}

== თეატრი ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
!scope=&quot;col&quot;| სპექტაკლი
!scope=&quot;col&quot;| წელი
!scope=&quot;col&quot;| როლი
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | შენიშვნა
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|სქ.|სქოლიო}}
|-
!scope=row| ''[[საბრძოლო ცხენი (პიესა)|საბრძოლო ცხენი]]'' 
| 2008–2009
| ალბერტ ნარაკოტი
| [[სამეფო ეროვნული თეატრი]] და [[ახალი ლონდონის თეატრი]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2009 |url=http://www.thelondonpaper.com/going-out/whats-new/theatre-interview-with-kit-harington-star-of-war-horse-at-the-new-london-theatre |title=Theatre Interview with Kit Harington – The 22-Year-Old Stars in War Horse at the New London Theatre |work=The London Paper |accessdate=20 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100120064655/http://www.thelondonpaper.com/going-out/whats-new/theatre-interview-with-kit-harington-star-of-war-horse-at-the-new-london-theatre |archivedate=20 January 2010 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ltdb.co.uk/node/22449 |title=Kit Harington |work=London Theatre Database |accessdate=20 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101218131438/http://ltdb.co.uk/node/22449 |archivedate=18 December 2010 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[პოში (სპექტაკლი)|პოში]]''
| 2010
| ედ მონთგომერი
| [[სამეფო სასამართლო თეატრი]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;movies.yahoo.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kit-Stage&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.whatsonstage.com/folkestone-theatre/news/kit-harington-stage-return_38074.html |title=Game of Thrones's Kit Harington looking for another stage role? |work=What's on Stage |date=18 June 2015 |accessdate=14 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150622012436/http://www.whatsonstage.com/folkestone-theatre/news/kit-harington-stage-return_38074.html |archivedate=22 ივნისი 2015 }}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[ხმის მიცემა (სპექტაკლი)|ხმის მიცემა]]''
| 2015
| კოლინ ჰენდერსონი
| დონმარ ვარჰაუსი
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;Kit-Stage&quot;/&gt;
|-
!scope=row| ''[[ექიმი ფაუსტუსი (სპექტაკლი)|ექიმი ფაუსტუსი]]''
| 2016
| ფაუსტუსი
| [[იორკის ჰერცოგის თეატრი]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bestoftheatre.co.uk/doctor-faustus-tickets |title=Doctor Faustus |work=Best of Theatre |accessdate=29 February 2016}}&lt;/ref&gt;
|}

== ჯილდოები და ნომინაციები ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! წელი
! ჯილდო
! კატეგორია
! ნამუშევარი
! შედეგი
! {{abbr|სქ.|სქოლიო}}
|-
|rowspan = '5'|2011
|[[Scream (პრემია)|Scream]] 
|საუკეთესო ანსამბლი &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|rowspan = '6'| ''[[სატახტოთა თამაში (სერიალი)|სატახტოთა თამაში]]''
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;2011Spike&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-ensemble |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426144756/http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-ensemble |title=2011 SCREAM Awards: Best Ensemble |publisher=Spike |accessdate=30 June 2016 |archivedate=26 April 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო]]
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;2011SAG&quot;&gt;{{cite web|title=The 18th Annual Screen Actors Guild Awards |url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/18th-annual-screen-actors-guild-awards |work=[[Screen Actors Guild Award]] |publisher=[[Screen Actors Guild]] |date=29 January 2012 |accessdate=7 June 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68XjVAcAZ?url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/18th-annual-screen-actors-guild-awards |archivedate=19 June 2012 |url-status=live |df= }}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[IGN|IGN პრემია]]
|საუკეთესო სატელევიზიო გმირი
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;ign2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ign.com/wikis/best-of-2011/Best_Television_Hero |title=Best Television Hero 2011 |publisher=IGN |accessdate=30 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303063438/http://www.ign.com/wikis/best-of-2011/Best_Television_Hero |archivedate=3 March 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[IGN|IGN ხალხის არჩევანის პრემია]]
|საუკეთესო სატელევიზიო გმირი
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;ign2012&quot;/&gt;
|-
|[[სატურნის ჯილდო]]
|სატურნის ჯილდო ტელევიზიაზე საუკეთესო დამხმარე მსახიობისთვის
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;2012Saturn&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.saturnawards.org/nominations.html |title=Nominations for the 38th Annual Saturn Awards |publisher=Academy of Science Fiction, Fantasy &amp; Horror Films |date=29 February 2012 |accessdate=29 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927032039/http://www.saturnawards.org/nominations.html |archivedate=27 September 2007 |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
|[[ოქროს ნიმფის ჯილდო]]
|გამოჩენილი მსახიობი დრამის ჟანრის სერიალში
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tvfestival.com/presse/2012/liste_N_compet.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120917101632/http://www.tvfestival.com/presse/2012/liste_N_compet.pdf |title=Nominees/Competition 2012 |publisher=Golden Nymph Awards |page=8 |year=2012 |accessdate=30 June 2016 |archivedate=17 September 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan = '2'|2013
|[[ახალგაზრდა ჰოლივუდი|ახალგაზრდა ჰოლივუდთა ჯილდო]]
| colspan=&quot;2&quot;|წლის მსახიობი
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |last=Carbone |first=Gina |url=http://www.wetpaint.com/news/articles/2013-07-18-young-hollywood-awards-check-early |title=2013 Young Hollywood Awards: Check Out Early Winners |publisher=Wetpaint |date=1 August 2013 |accessdate=30 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130923070939/http://www.wetpaint.com/news/articles/2013-07-18-young-hollywood-awards-check-early |archivedate=23 September 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|rowspan = '10'| ''სატახტოთა თამაში'' 
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;2014SAG&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.deadline.com/2013/12/sag-awards-2013-nominations-full-list/ | title=SAG Awards Nominations: ‘12 Years A Slave’ And ‘Breaking Bad’ Lead Way |publisher=Deadline.com | date=11 December 2013| accessdate=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო 
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;2015SAG&quot;&gt;{{cite news | last=Hipes| first=Patrick | url=http://deadline.com/2014/12/sag-awards-nominations-2015-full-list-nominees-1201317757/|title=SAG Awards Nominations: 'Birdman' &amp; 'Boyhood' Lead Film Side, HBO &amp; 'Modern Family' Rule TV – Full List|publisher=Deadline.com | date=10 December 2014 | accessdate=26 January 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150126230813/http://deadline.com/2014/12/sag-awards-nominations-2015-full-list-nominees-1201317757/|archivedate=26 January 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan = '3'| 2015
|[[იმპერია (ჯილდო)|იმპერია]]
|იმპერიის გმირის ჯილდო &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.empireonline.com/awards2015/winners/hero.asp |title=Empire Hero Award |work=[[Empire (magazine)|Empire]] |year=2015 |accessdate=1 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714065122/http://www.empireonline.com/awards2015/winners/hero.asp |archivedate=14 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|-
|სატურნის ჯილდო
|სატურნის ჯილდო ტელევიზიაზე საუკეთესო დამხმარე მსახიობისთვის
|{{nom}}
|&lt;ref name=&quot;SaturnAwards2016nom&quot;&gt;{{cite web |url=https://variety.com/2016/film/news/saturn-awards-nominations-2016-star-wars-mad-max-1201713942/ |work=Variety |first=Jacob |last=Bryant |title=''Star Wars'', ''Mad Max'', ''Walking Dead'' Lead Saturn Awards Nominations |date=24 February 2016 |accessdate=24 February 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო 
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sagawards.org/|title=Home – Screen Actors Guild Awards}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan = '5'| 2016
|ოქროს დერბის ჯილდოები
|საუკეთესო დრამის მხარდამჭერი მსახიობი
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160911123724/http://www.goldderby.com/article/2016/gold-derby-tv-awards-2016-winners-people-v-oj-simpson-game-of-thrones-news-913752468/ |archivedate=11 September 2016 |url=http://www.goldderby.com/article/2016/gold-derby-tv-awards-2016-winners-people-v-oj-simpson-game-of-thrones-news-913752468/|title=Gold Derby TV Awards 2016: 'People v. O.J. Simpson' leads winners, 'Game of Thrones' &amp; 'Veep' also prevail|publisher=Gold Derby|first=Daniel|last=Montgomery|date=7 September 2016|accessdate=11 September 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|68-ე პრაიმტაიმის ემის ჯილდო
|გამოჩენილი დამხმარე მსახიობი დრამის სერიალში
|{{nom}}
|&lt;ref name=Emmy2016&gt;{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/emmy-nominations-full-list-2016-910817 |title=Emmys 2016: The Full List of Nominations |work=The Hollywood Reporter |year=2016 |accessdate=14 July 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|-
|მე-7 კრიტიკოსთა არჩევანის სატელევიზიო ჯილდოები
|საუკეთესო მხარდამჭერი მსახიობი დრამის სერიალში
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiewire.com/2016/11/critics-choice-tv-awards-hbo-leads-22-nominations-1201746217/ |title=
Critics' Choice TV Awards: HBO Leads With 22 Nominations |date=14 November 2016|accessdate=14 November 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო 
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ew.com/article/2016/12/14/2017-sag-awards-nominations|title=SAG Awards nominations 2017: See the full list|first=Joey|last=Nolfi|date=14 December 2016|accessdate=14 December 2016|work=Entertainment Weekly|archive-date=11 იანვარი 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170111005833/http://www.ew.com/article/2016/12/14/2017-sag-awards-nominations}}&lt;/ref&gt;
|-
|სატურნის ჯილდო
|სატურნის ჯილდო ტელევიზიაზე საუკეთესო დამხმარე მსახიობისთვის
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170302220316/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/rogue-one-walking-dead-lead-saturn-awards-nominations-982468 |archivedate=2 March 2017|url=http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/rogue-one-walking-dead-lead-saturn-awards-nominations-982468 |title='Rogue One,' 'Walking Dead' Lead Saturn Awards Nominations |work=[[The Hollywood Reporter]] |first=Aaron |last=Couch |date=2 March 2017 |accessdate=3 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan = '2'| 2017
|გიფონის კინოფესტივალი
| colspan=&quot;2&quot;|გიფონის გამოცდილების ჯილდო
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.giffonifilmfestival.it/en/area-news-2015/item/2356-kit-harington-king-of-gff-2017-game-of-thrones-star-receives-the-giffoni-experience-award.html|title=Kit Harington King of GFF 2017: Game of Thrones Star Receives The Giffoni Experience Award|date=19 July 2017|accessdate=21 July 2017|publisher=Giffoni Experience|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170822012051/http://www.giffonifilmfestival.it/en/area-news-2015/item/2356-kit-harington-king-of-gff-2017-game-of-thrones-star-receives-the-giffoni-experience-award.html|archivedate=22 აგვისტო 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/game-thrones-kit-harington-doesnt-think-jon-snow-will-become-king-1022508|title='Game of Thrones': Kit Harington Doesn't Think Jon Snow Will Become King|date=19 July 2017|accessdate=21 July 2017|publisher=The Hollywood Reporter|first=Ariston|last=Anderson}}&lt;/ref&gt;
|-
|კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო 
|დრამის ჟანრის სერიალში ანსამბლის გამოჩენილი შესრულება &lt;small&gt;(მთელ ჯგუფთან ერთად)&lt;/small&gt;
|rowspan = '1'| ''სატახტოთა თამაში''
|{{nom}}
|
|-
|}

==ლიტერატურა==
* {{cite web |url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201404/kit-harington-cover-story-april-2014 |title=Kit Harington on Game of Thrones, Nudity, and His Butt Double |first=კრის |last=ჰითა |author-link=Chris Heath |work=[[GQ]] |date=April 2014 |accessdate=14 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140813073730/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201404/kit-harington-cover-story-april-2014 |archivedate=13 აგვისტო 2014 }}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category|Kit Harington}}
* {{IMDb name|3229685}}
* {{AllMovie სახელი|701733}}
* {{YouTube|76s5zt1h-bs|Kit Harington speaks about War Horse, London's West End theatre}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ავტორიტეტული წყაროები}}

{{DEFAULTSORT:ჰარინგტონი, კიტ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1986]]
[[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>j1qlys2o46uk0xqsxkodscqc6qwxsgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გიორგი უშვერიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399834</id>
    <revision>
      <id>5377910</id>
      <parentid>4820443</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5608" sha1="r7mbkpoyypuxmb0yxcnz7pk8zw4f4p9" xml:space="preserve">'''გიორგი ანდრიას ძე უშვერიძე''' (დ. [[6 ოქტომბერი]], [[1922]] — გ. 2004) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი და კურორტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), [[პროფესორი]] (1972). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1984). [[სკკპ]] წევრი 1947 წლიდან. 

== ბიოგრაფია ==
გიორგი უშვდრიძემ დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]ს სამკურნალო ფაკულტეტი 1944 წელს. 1944–45 წლებში იყო კურორტ [[აბასთუმანი (დაბა)|აბასთუმნის]] ექიმი-ფთიზიატრი, 1945–52 წლებში [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]ს თერაპიის კათედრის ორდინატორი, ასისტენტი, 1952–68 წლებში საქართველოს კურორტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, 1968 წლიდან საქართველოს კურორტოლოგიის, ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციი  სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1952 წელს თემაზე: „ნახშირწყლების ცვლა ტუბერკულოზის დროს აბასთუმნის მთის ჰავის პირობებში“. 1972 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემაზე: „საშუალო სიმაღლის მთის ჰავის თერაპიული მოქმედების მექანიზმები“. გიორგი უშვერიძე ავტორია 120 სამეცნიერო ნაშრომისა შინაგანი დაავადებების კლიმატური ფაქტორებით მკურნალობის პრობლემებზე. გიორგი უშვერიძე შეისწავლიდა მთის კლიმატოფიზიოლოგიურ და კლიმატოთერაპიის აქტუალურ პრობლემებს, შეიმუშავა [[ამინდი]]სა და [[კლიმატი]]ს სამედიცინო კლასიფიკაციები, შეისწავლა [[კარსტი|კარსტული]] [[მღვიმე]]ების მიკროკლიმატის სამკურნალო თვისებები და სხვა. 

1979 წლიდან საქართველოს კურორტოლოგთა და ფიზიოთერაპევტთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. 1986 წელს დაჯილდოვდა [[საპატიო ნიშნის ორდენი]]თ, ხოლო 1998 წელს [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენით]]. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1993).

==ლიტერატურა==
{{ქსე|10|195}}
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში, თბ., გვ. 269, წ. 2000.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00006167}}

{{DEFAULTSORT:უშვერიძე, გიორგი}}

[[კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1922]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2004]]
[[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]]
[[კატეგორია:ქართველი კურორტოლოგები]]
[[კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>r7mbkpoyypuxmb0yxcnz7pk8zw4f4p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლარა ბარტონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>400078</id>
    <revision>
      <id>5378497</id>
      <parentid>4546650</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18722" sha1="doviuh6x4yxzwu4mxi48ntlj66x4d1f" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი         = კლარა ბარტონი
| სურათი         = Clara Barton 1904.jpg
| ფოტოს სიგანე = 250პქ
| წარწერა        = კლარა ბარტონი, ფოტოგრაფი James Purdy
| დაბ თარიღი    = {{დაბადების თარიღი|1821|12|25|df=y}}
| დაბ ადგილი       = ჩრდილოეთ ოქსფორდი, მასაჩუსეტსი, [[აშშ]]
| გარდ თარიღი      = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1912|4|12|1821|12|25|df=y}}
| გარდ ადგილი          = მერილენდი, [[აშშ]]
| განსასვენებელი ადგილი   =   ოქსფორდი, მასაჩუსეტსი
| მოღვაწეობა  = მედდა, ჰუმანიტარი, ამერიკის წითელი ჯვრის დამფუძნებელი და პირველი პრეზიდენტი
| ხელმოწერა   = Clara Barton Signature, 1907.svg
}}

'''კლარისა „კლარა“ ჰარლოუ ბარტონი''' ({{lang-en|Clarissa &quot;Clara&quot; Harlowe Barton}}; დ. [[25 დეკემბერი]], [[1821]] – გ. [[12 აპრილი]], [[1912]]) — მედდა, ამერიკული წითელი ჯვრის დამაარსებელი. [[ამერიკის სამოქალაქო ომი]]ს პერიოდში, ჰოსპიტალში ექთნად მუშაობდა. იმ დროისთვის საექთნო განათლება ფორმალიზებული არ იყო და ამიტომ კლარას არ უსწავლია საექთნო სკოლაში. იყო თვითნასწავლი მედდა.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Summers|first1=Cole|title=Clara Barton- Founder of the American Red Cross|url=http://www.truthaboutnursing.org/press/pioneers/clara_barton.html|website=Truth About Nursing|accessdate=5 May 2017}}&lt;/ref&gt; ბარტონი ცნობილია თავისი ჰუმანიტარული საქმიანობით, მაშინ, როცა სახლის გარეთ ძალიან ცოტა ქალი მუშაობდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Notable American Women 1607–1950: A Biographical Dictionary, Vol. 1.|url=https://archive.org/details/notableamericanw0001unse|last=Edward|first=James|last2=Wilson James|first2=Janet|last3=S. Boyer|first3=Paul|publisher=Belknap Pr.|year=1971|isbn=|location=Cambridge, MA|pages=[https://archive.org/details/notableamericanw0001unse/page/103 103]–107|quote=|via=}}&lt;/ref&gt;

== ამერიკული წითელი ჯვარი ==
ბარტონს აღიარება მოუტანა იმ ფაქტმა, რომ 1865–1868 წლებში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ატარებდა ლექციებს ომში მიღებული გამოცდილების შესახებ. ამ პერიოდში გაიცნო სიუზენ ანტონი და მასთან ერთად დაიწყო ქალთათვის ხმის მიცემის უფლებების მოპოვებისთვის ბრძოლა. აგრეთვე გაიცნო [[ფრედერიკ დუგლასი]] და გახდა სამოქალაქო უფლებებისთვის მებრძოლი აქტივისტი. ამ სალექციო ტურნეს შემდეგ, ძლიერ დაიღალა და ექიმის რჩევით, [[1868]] წელს ევროპისიკენ გაემართა. [[1869]] წელს, ჟენევაში ყოფნისას, ბარტონი გაეცნო [[წითელი ჯვარი|წითელი ჯვრის]] მოძრაობასა და დოქტორ აპიას, რომელმაც შემდგომში შესთავაზა წითელი ჯვრის ამერიკის შტოს წარმომადგენლობის გახსნას და ეხმარებოდა დაფინანსების საკითხების მოგვარებაში.

[[1870]] წელს, პრუსიის ომის დაწყებისას, ის ეხმარებოდა ბადენის ჰერცოგინიას სამხედრო საავადმყოფოს მოწყობაში. უნდა აღინიშნოს, რომ წითელი ჯვრის საზოგადოებას დიდი დახმარება გაუწია მთელი ომის განმავლობაში. ბრძოლის დასრულებისას, მოპოვებული ჰქონდა ბადენის საპატიო ოქროს ჯვარი და პრუსიული რკინის ჯვარი.

ამერიკის შეერტებულ შტატებში დაბრუნებისას, ბარტონმა დაიწყო მოძრაობა ქვეყანაში წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის პოპულარიზაციისათვის და მთავრობაში ცნობიერების ზრდისათვის.&lt;ref name=&quot;Epler&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LC5x31cCf_sC |title=The Life of Clara Barton |first=Percy Harold |last=Epler |publisher=Macmillan |year=1915 |accessdate=2010-09-28}}&lt;/ref&gt; [[1873]] წელს, შეხვდა პრეზიდენტ [[რეზერფორდ ჰეისი|რეზერფორდ ჰეისს]], რომელმაც გამოთქვა მოსაზრება, რომ ამერიკა სამოქალაქო ომის მსგავსი კატასტროფის წინაშე აღარ აღმოჩნდებოდა. ბარტონმა წარმატებული მოლაპარაკებები აწარმოა შემდგომში პრეზიდეტ [[ჩესტერ ართური|ჩესტერ ართურთან]], წარმოუდგინა არგუმენტი იმის შესახებ, რომ ამერიკული წითელი ჯვარი მხოლოდ ომის შედეგად დაზარალებულებს კი არ ემსახურებოდა, არამედ დაეხმარებოდა ბუნებრივი კატასტროფის ([[მიწისძვრა]], [[ქარიშხალი]], ტყის [[ხანძარი]] და სხვა) შედეგად დაზარალებულებსაც.

[[ფაილი:Clara Barton cross monument at Antietam battlefield.TIF|thumb|upright|კლარა ბარტონის მონუმენტის დეტალი. მისი მშობლიური სახლის აგურებისგან შექმნილი წითელი ჯვარი.]] 
ბარტონი გახდა წითელი ჯვრის საზოგადოების ამერიკის შტოს პრეზიდენტი და პირველი შეხვედრა, [[1881]] წლის [[21 მაისი|21 მაისს]], [[ვაშინგტონი|ვაშინგტონში]] მდებარე ბინაში გამართა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History - Founder Clara Barton |last=Marks |first=Mary Jo |publisher=American Red Cross |url=http://www.redcross.org/about-us/history/clara-barton |accessdate=2014-05-21}}&lt;/ref&gt;
 
[[ესპანეთ-ამერიკის ომი|ესპანეთ-ამერიკის ომის]] დროს, ლტოლვილებისა და სამოქალაქო ომის დროს დაპატიმრებულებისთვის გაწეულმა დახმარებამ, ბარტონი საზოგადოების თვალში კიდევ უფრო აამაღლა. ომის დასრულების შემდეგ, მადლიერმა ხალხმა სანტიაგოს მთავარ მოედანზე კლარა ბარტონის ქანდაკება დადგა, რომელიც დღესაც დგას.

კლარა ეხმარებოდა [[1884]] წელს, მდინარე [[ოჰაიო (მრავალმნიშვნელოვანი)|ოჰაიოს]] წყალდიდობის შედეგად დაზარალებულებს, [[1887]] წლის შიმშილობის დროს ამარაგებდა [[ტეხასი|ტეხასს]] საკვებით და სხვა პროდუქტებით, [[1888]] წლის [[ტორნადო|ტორნადოს]] შემდეგ, გაგზავნა მომუშავეები [[ილინოისი|ილინოისში]].&lt;ref name=&quot;McCullough 1968&quot;&gt;{{cite book |last=McCullough |first=David |authorlink=David McCullough |title=The Johnstown Flood |year=1968 |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=978-0-671-39530-8}}&lt;/ref&gt; [[1898]] წელს, 77 წლის ასაკში მუშაობდა [[კუბა]]ში ერთ-ერთ საავადმყოფოში.&lt;ref&gt;Christine Ardalan, &quot;Clara Barton's 1898 battles in Cuba: a reexamination of her nursing contributions.&quot; ''Florida Atlantic Comparative Studies Journal'' 12.1 (2010).&lt;/ref&gt; [[1900]] წელს, გალვესტონის [[ქარიშხალი|ქარიშხალი]]ს შედეგად დაზარალებულებს დაეხმარა და დააარსა ობოლთა თავშესაფარი. ეს იყო უკანასკნელი რამ, რაც ამერიკული წითელი ჯვრის პრეზიდენტობის პერიოდში გააკეთა. 

მალე დაიწყეს მისი კრიტიკა პირადი და სამსახურეობრივი რესურსების არევის გამო. [[1904]] წელს, 83 წლის ასაკში იძულებული გახადეს გადამდგარიყო ამერიკული წითელი ჯვრის პრეზიდენტის პოსტიდან, რადგან ზედმეტად ეგოცენტრული იყო საქველმოქმედო ორგანიზაციის მიზნებისათვის.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|title=Handbook of American Women's History, Vol. 696|last=Howard|first=Angela|last2=M. Kavenik|first2=Frances|publisher=Garland|year=1990|isbn=|location=NY|pages=61–62|quote=|via=}}&lt;/ref&gt; მისი ოფისიდან გაგდების შემდეგ, ყველა პოზიცია მამაკაცებმა დაიკავეს. მათ წითელი ჯვრის საზოგადოებას ბარტონის იდეალისტური მიდგომისაგან განსხვავებით, უფრო რეალისტური და ეფექტიანი მეთოდები მოახვიეს თავს.&lt;ref&gt;David Henry  Burton, ''Clara Barton: In the Service of Humanity'' (Greenwood, 1995)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Downing, Margaret Brent. &quot;The Centenary of Clara Barton and Recent Biographical Sketches of Her Life and Achievements.&quot; Records of the Columbia Historical Society, Washington, D.C. 26 (1924): 121-8. Print.&lt;/ref&gt; გადადგომის შემდეგ, კლარამ დააარსა „პირველადი დახმარების ეროვნული საზოგადოება“.

== ბოლო წლები == 
[[1907]] წელს, ბარტონმა გამოაქვეყნა თავისი ავტობიოგრაფია სახელით „ჩემი ბავშვობის ისტორია“.&lt;ref name=&quot;WDL&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.wdl.org/en/item/7315/ |title = The Story of My Childhood |website = [[World Digital Library]] |year = 1907 |accessdate = 2013-10-09 |archive-date = 2021-03-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210330064618/https://www.wdl.org/en/item/7315/ }}&lt;/ref&gt; [[1912]] წლის [[12 აპრილი|12 აპრილს]], კლარა საკუთარ სახლში, მერილენდში პნევმონიისგან გარდაიცვალა. 

== ლიტერატურა ==
* Ardalan, Christine. &quot;Clara Barton's 1898 battles in Cuba: a reexamination of her nursing contributions.&quot; ''Florida Atlantic Comparative Studies Journal'' 12.1 (2010). [http://home.fau.edu/peralta/web/FACS/CLARABARTON.pdf online]
* Burton, David Henry. ''Clara Barton: in the service of humanity'' (Greenwood, 1995); Major scholarly study [https://www.questia.com/library/3590578/clara-barton-in-the-service-of-humanity online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200409093514/https://www.questia.com/library/3590578/clara-barton-in-the-service-of-humanity |date=2020-04-09 }}
* Dulles Foster R. ''The American Red Cross: A History'' (1950)
* Henle, Ellen Langenheim. &quot;Clara Barton, Soldier or Pacifist?.&quot; ''Civil War History'' 24.2 (1978): 152–160. [http://muse.jhu.edu/journals/civil_war_history/v024/24.2.henle.html online]
* Hutchinson, John F. ''Champions of Charity: War and the Rise of the Red Cross''. Boulder: Westview Press, Inc., 1996. {{ISBN|0-8133-2526-9}} 
* Jones, Marian Moser. ''The American Red Cross from Clara Barton to the New Deal''. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2013. {{ISBN|978-1-4214-0738-8}} 
* Joyce, James Avery. ''Red Cross International and the Strategy of Peace''. New York: Oceana Publications, Inc., 1959. 
* Oates, Stephen B. ''A Woman of Valor: Clara Barton and the Civil War''. New York: Free Press, 1994. {{ISBN|0-02-923405-0}} 
* Pryor, Elizabeth Brown. ''Clara Barton: Professional Angel''. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1987. {{ISBN|0-8122-8060-1}} 
* Ross, Ishbel. ''Angel of the Battlefield: The Life of Clara Barton''. New York: Harper and Brothers Publishers, 1956. 
* Safranski, Debby Burnett. ''Angel of Andersonville, Prince of Tahiti: The Extraordinary Life of Dorence Atwater''. Alling-Porterfield Publishing House, 2008.  {{ISBN|0-9749767-1-7}} 
* {{cite journal|last1=Holder|first1=Victoria L|title=From hand maiden to right hand-the birth of nursing in America|journal=Association of Operations Room Nurses|date=Oct 2003|volume=78|issue=4|pages=618–32|url=http://search.proquest.com/docview/200782850}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.nps.gov/clba/ კლარა ბარტონის ეროვნული ისტორიული საიტი]
* [http://www.clarabartonbirthplace.org კლარა ბარტონის ადგილობრივი მუზეუმი]
* [https://web.archive.org/web/20150925045650/http://www.civilwarmed.org/clara-barton-museum/ Clara Barton Missing Soldiers Office]
* [http://www.bartoncenter.org The Barton Center For Diabetes Education, Inc.]
* [http://www.footnote.com/spotlight/3261/clara_barton_passport_application_to Clara Barton Passport Application – 1869] (Original document image)
* [http://hdl.loc.gov/loc.mss/eadmss.ms005010 Clara Barton, A Register of Her Papers in the Library of Congress]
* [http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss15_main.html Clara Barton Papers, Sophia Smith Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222221433/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss15_main.html |date=2014-02-22 }}
* Michals, Debra.  [https://www.nwhm.org/education-resources/biographies/clara-barton &quot;Clara Barton&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180124071252/https://www.nwhm.org/education-resources/biographies/clara-barton |date=2018-01-24 }}.  National Women's History Museum.  2015. 
* The [http://nrs.harvard.edu/urn-3:DIV.LIB:div00415 personal papers] of Clara Barton are in the Andover-Harvard Theological Library at Harvard Divinity School in Cambridge, Massachusetts.
* {{Gutenberg author | id=Barton,+Clara | name=Clara Barton}}
* {{Internet Archive author |sname=Clara Barton}}
* {{Find a Grave|63}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ავტორიტეტული წყაროები}}

{{DEFAULTSORT:ბარტონი, კლარა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1821]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1912]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი ქველმოქმედები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ჰუმანიტარები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მედდები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მწერლები]]</text>
      <sha1>doviuh6x4yxzwu4mxi48ntlj66x4d1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლიმაკოფობია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408639</id>
    <revision>
      <id>5378517</id>
      <parentid>4115878</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="13ic9v0j80c8ulehi2fc6v4ft3qakoi" xml:space="preserve">'''კლიმაკოფობია''' ({{lang-grc|κλῖμαξ}} — კიბე; {{lang-grc2|φόβος}} — შიში) — კიბეებზე ასვლის შიში. [[კლიმაკოფობია]] შეიძლება გამოიწვიოს ბევრმა სხვადასხვა ფაქტორმა, მაგრამ მათ შორის ყველაზე გავრცელებული ფაქტორია: ადრე მიღებული უარყოფითი გამოცდილება, როგორიცაა მაგალითად, კიბიდან ჩამოვარდნა.&lt;ref&gt;[https://www.verywellmind.com/climacophobia-2671852/ Learn About the Causes, Treatment, and Complications of Climacophobia]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.phobiasource.com/climacophobia-fear-of-stairs-climbing-or-of-falling-downstairs// |title=Climacophobia |accessdate=2018-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113143333/http://www.phobiasource.com/climacophobia-fear-of-stairs-climbing-or-of-falling-downstairs/ |archivedate=2018-01-13 }}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ფობიების სია]]
*[[აკროფობია]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ფობიები]]</text>
      <sha1>13ic9v0j80c8ulehi2fc6v4ft3qakoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>არმენ ჯიგარხანიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409314</id>
    <revision>
      <id>5378100</id>
      <parentid>4956482</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialscientist</username>
        <id>17272</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Автограф Армена Джигарханяна.jpg]] → [[File:Автограф Армена Джигарханяна.png]] same image, better rendering</comment>
      <origin>5378100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40268" sha1="ib7rnnjhby23moe8ynaeftp8nu71ryk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = არმენ ჯიგარხანიანი
| ფოტო       = Armen Jigarhanian1.jpeg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = Արմեն Բորիսի Ջիգարխանյան
| ენის კოდი    = hy
| დაბსახელი    = არმენ ჯიგარხანიანი
| დაბთარიღი   = [[3 ოქტომბერი]], [[1935]]
| დაბადგილი   = [[ერევანი]], [[სომხეთის სსრ]], [[სსრკ]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  =[[მოსკოვი]], [[რუსეთი]] 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2020|11|14|1935|10|3}}
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  = {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|რუსეთი}}
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = [[მსახიობი]], [[რეჟისორი]]
| აქტიურობის წლები = [[1955]]–[[2020]]
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1985]])
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = [http://www.dzigartheater.ru dzigartheater.ru]
| ხელმოწერა = Автограф Армена Джигарханяна.png
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''არმენ ჯიგარხანიანი''' ({{lang-hy|Արմեն Բորիսի Ջիգարխանյան}}; {{lang-ru|Арме́н Бори́сович Джигарханя́н}}; დ. [[3 ოქტომბერი]], [[1935]] — გ. [[14 ნოემბერი]], [[2020]]) — თეატრისა და კინოს საბჭოთა, სომეხი და რუსი მსახიობი. თეატრალური რეჟისორი და თეატრალური პედაგოგი, [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1985]])&lt;ref&gt;[http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/teatr_i_kino/dzhigarhanyan_armen_borisovich.html Армен Борисович Джигарханян]&lt;/ref&gt;. [[1996]] წლიდან [[არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრი]]ს ერთ-ერთი დამაარსებელი, პრეზიდენტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი&lt;ref&gt;[http://www.dzigartheater.ru/about/art-director/ Президент театра, Армен Джигарханян.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110114722/http://www.dzigartheater.ru/about/art-director/|date=2017-11-10}} [[არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრი|არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრის]] ოფიციალური საიტი // dzigartheater.ru&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Постановление 246-1996&quot;&gt;[http://docs.cntd.ru/document/3608198 Постановление Правительства Москвы от 12 марта 1996 года № 246 «О создании Московского драматического театра под руководством А. Б. Джигарханяна».] АО «Кодекс» // docs.cntd.ru&lt;/ref&gt;.

==ბიოგრაფია==
არმენ ჯიგარხანიანი [[1935]] წლის [[3 ოქტომბერი|3 ოქტომბერს]] [[ერევანი|ერევანში]] დაიბადა. იყო [[სომხები თბილისში|თბილისელი სომხების]] ერთ-ერთი ძველი გვარის წარმომადგენელი. 

როდესაც არმენი სულ რამდენიმე თვის იყო, მამამისი ოჯახიდან წავიდა. ხელმეორედ ისინი მხოლოდ ზრდასრულობის ასაკში შეხვდნენ ერთმანეთს. მას მამინაცვალი ზრდიდა, რომელთანაც არმენს თბილი დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდა. იზრდებოდა რუსულენოვან გარემოში, სწავლობდა რუსულ სკოლაში და ერთნაირი შემართებით ეცნობოდა სომხურ და რუსულ კულტურას. დედა, ელენა ვასილევნა, თეატრის დიდი მოყვარული იყო და არცერთ დრამატულ და საოპერო წარმოდგენას არ ტოვებდა.

სკოლის პერიოდში გატაცებული იყო თეატრითა და კინოთი. სკოლის დამთავრების შემდეგ (1952) მოსკოვში გაემგზავრა და [[რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი|რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტში (ГИТИС)]] სცადა ჩაბარება, თუმცა უშედეგოდ. ერევანში დაბრუნების შემდეგ კინოსტუდია „[[არმენფილმი|არმენფილმში]]“ დაიწყო მუშაობა ოპერატორის თანაშემწედ.

[[1954]] წელს ჩააბარა [[ერევნის სახელმწიფო თეატრისა და კინოს ინსტიტუტი|ერევნის სახელმწიფო თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში]] [[ერევნის დრამატული თეატრი|გ. სუნდუკიანის სახელობის ეროვნულ სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში]] რეჟისორ [[ვართან აჯემიანი]]ს კურსზე. თუმცა დიდი კონკურსის გამო არმენი [[არმენ გულაკიანი]]ს კურსზე გადავიდა (დაამთავრა 1958 წელს).

მსახიობის სასცენო დებიუტი 1955 წლის იანვარში [[ერევნის რუსული დრამატული თეატრი|ერევნის კონსტანტინე სტანისლავსკის სახელობის რუსულ დრამატულ თეატრში]] [[ვიქტორ გუსევი]]ს პიესის „ივან რიბაკოვის“ მიხედვით დადგმულ სპექტაკლში შედგა. თეატრის დასში მსახიობი მეორე კურსიდან მიიწვიეს და იქ მან ათ წელზე მეტი იმუშავა.

[[1967]] წელს [[ანატოლი ეფროსი|ანატოლი ეფროსმა]] მსახიობი [[მოსკოვის ლენინური კომკავშირის სახელობის სახელმწიფო თეატრი|ლენკომში]] მიიწვია.

[[1969]] წელს ჯიგახანიანმა [[ანდრეი გონჩაროვი|ანდრეი გონჩაროვთან]] [[მოსკოვის ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახელობის აკადემიური თეატრი]]ს სცენაზე დაიწყო მოღვაწეობა. შეასრულა ''სტენლი კოვალსკის'' როლი სპექტაკლში „&lt;nowiki/&gt;[[ტრამვაი, სახელად სურვილი]]&lt;nowiki/&gt;“ და ''დიდი პა''-ს როლი სპექტაკლში „კატა გახურებულ სახურავზე“.

[[1996]] წლის სექტემბერში ის თეატრიდან წავიდა, თუმცა კვლავ აგრძელებდა მოღვაწეობას სხვა თეატრების სპექტაკლებში.

მსახიობის კინოდებიუტი [[1960]] წელს შედგა, როდესაც მან ''აკოფის'' როლი შეასრულა ფილმში „[[ჩამოქცევა (ფილმი)|ჩამოქცევა]]“. არმენ ჯიგარხანიანს საყოველთაო აღიარება ფილმში „&lt;nowiki/&gt;[[გამარჯობა, ეს მე ვარ!]]&lt;nowiki/&gt;“ განსახიერებულმა ახალგაზრდა მეცნიერ-ფიზიკოსის ''არტემ მანველიანის'' როლმა მოუტანა. ამ ფილმის გამოსვლისთანავე მას ახალი ნამუშევრები მოჰყვა, რომლებიც კარგად წარმოაჩენდნენ მსახიობის ფართო სამსახიობო დიაპაზონს, ფსიქოლოგიურ უტყუარობასა და გარდასახვის ხელოვნებას – მჭედელი ''უსტა მუკუჩი'' „[[სამკუთხედი (ფილმი, 1967)|სამკუთხედში]]“, ''ლევონ პოღოსიანი'' დრამაში [[როცა სექტემბერი დგება]], ''შტაბს-კაპიტანი ოვეჩკინი'' უპოპულარულეს „[[მოუხელთებლების ახალი თავგადასავლები|მოუხელთებლების ახალ თავგადასავლებში]]“, ჩეკისტი ''[[არტურ არტუზოვი|არტუზოვი]]'' სატელევიზიო ფილმში „[[ოპერაცია „ტრესტი“]]“, მემარცხენე სოციალისტ-რევოლუციონერი ''[[პროშ პროშიანი|პროშიანი]]'' ისტორიულ სურათში ''[[ექვსი ივლისი (ფილმი)|ექვსი ივლისი]]'', ''მიხეილ სტიშნოი'' ''[[ჟურავუშკა]]ში''. უარყოფითი გმირებისგან ყველაზე დასამახსოვრებელი იყო ბანდის „შავი კატა“ ''კუზიანი მეთაური'' ''კარპი'' ფილმიდან „[[შეხვედრის ადგილის შეცვლა შეუძლებელია]]“.

[[1978]] წელს შეასრულა სომხეთის ეროვნული გმირის, [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] მხედართმთავარ [[მხითარ ბეკი|მხითარ სპარაპეტის]] როლი [[სერო ხანზადიანი]]ს ისტორიულ დრამაში „[[იმედის ვარსკვლავი (ფილმი)|იმედის ვარსკვლავი]]“.

[[1989]]-დან [[1997]] წლამდე სამსახიობო ხელოვნებას ასწავლიდა [[გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი|რუსეთის სერგეი გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტში (ВГИК)]].

გარდაიცვალა [[2020]] წლის 14 ნოემბერს, 85 წლის ასაკში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.interfax.ru/culture/737084 |title=Умер Армен Джигарханян|website=interfax.ru |publisher=interfax.ru |accessdate=2020-11-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2020-11-14 |url=https://www.dzigartheater.ru/news-press/news/ushel_iz_zhizni_armen_dzhigarkhanyan_/ |title=Ушел из жизни Армен Джигарханян |website=dzigartheater.ru |publisher=Театр Армена Джигарханяна |accessdate=2020-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201116075608/https://www.dzigartheater.ru/news-press/news/ushel_iz_zhizni_armen_dzhigarkhanyan_/ |archivedate=2020-11-16 }}&lt;/ref&gt; დაკრძალულია მოსკოვში, ვაგანკოვოს სასაფლაოზე.

==შემოქმედება==
===ფილმოგრაფია===
არმენ ჯიგარხანიანი საბჭოთა და რუსული კინოს ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი მსახიობი იყო. მან 300-ზე მეტ ფილმში ითამაშა, რომელთა შორის არის: [[თორმეტი თანამგზავრი]], [[სამკუთხედი (ფილმი, 1967)|სამკუთხედი]], [[არევიკი (ფილმი)|არევიკი]], [[შეხვედრის ადგილის შეცვლა შეუძლებელია]], [[თეირანი-43]], სადღაც ტირის მოლაღური, გიქორი, [[პასპორტი (ფილმი)|პასპორტი]], ბანდიტური პერერბურგი და სხვა.

==ჯილდოები და აღიარება==
* [[სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი]] (1966)
* [[რსფსრ-ის სახალხო არტისტი]] (1973)
* [[სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი]] (1977)&lt;ref&gt;[http://kinosozvezdie.ru/actors/dzhigarhanyan/dzhigarhanyan.html Джигарханян Армен Борисович — Киносозвездие — авторский проект Сергея Николаева&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
* [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] (1985)
* [[სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია]] (1975) — ფილმში „სამკუთხედი“ მონაწილეობისათვის
* [[სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია]] (1979) — ფილმში „თოვლი გლოვაში“
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] II ხარისხი (2010) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი უდიდესი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/31822 Указ Президента Российской Федерации от 3 октября 2010 года № 1203 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“» II степени Джигарханяна А. Б.]&lt;/ref&gt;
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] III ხარისხი (1995) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი პირადი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/8354 Указ Президента Российской Федерации от 3 октября 1995 года № 1002 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“» III степени Джигарханяна А. Б.]&lt;/ref&gt;
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] IV ხარისხი (2005) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/23126 Указ Президента Российской Федерации от 1 декабря 2005 года № 1380 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ IV степени Джигарханяна А. Б».]&lt;/ref&gt;
* [[რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის მადლობა]] (2002) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის''&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/901826997 Распоряжение Президента Российской Федерации от 16 сентября 2002 года № 427-рп «О поощрении работников Московского государственного театра „Ленком“»]&lt;/ref&gt;
* [[ღირსების ორდენი (სომხეთი)|ღირსების ორდენი]] ([[სომხეთი]], 2010)&lt;ref&gt;ИА PanARMENIAN // [http://www.panarmenian.net/rus/culture/news/56987/ Армен Джигарханян награждён армянским Орденом Почета] // 18 ноября 2010&lt;/ref&gt;
* [[მედალი „ასტანა 10 წლისაა“|საიუბილეო მედალი „ასტანა 10 წლისაა“]] ([[ყაზახეთი]], 2008)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tvkultura.ru/article/show/article_id/32276/ |title=Российские актеры получили медали «10 лет Астане» |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923161452/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/32276/ |archivedate=2020-09-23 }}&lt;/ref&gt;
* [[წარჩინების ნიშანი „ქალაქ მოსკოვის უმწიკვლო სამსახურისთვის“|წარჩინების ნიშანი „ქალაქ მოსკოვის უმწიკვლო სამსახურისთვის“ XXX წელი]] (2005) — ''ქალაქ მოსკოვისა და მისი მაცხოვრებელების სასიკეთოდ მრავალწლიანი ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის''&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/3661357 Указ Мэра Москвы от 28 сентября 2005 года № 61-УМ «О награждении знаками отличия и присвоении почетных званий города Москвы»]&lt;/ref&gt;
* საავტორო კინოს [[კინოფესტივალი|საერთაშორისო კინოფესტივალი]] [[ბელგრადი|ბელგრადში]] (1977, მაყურებლის სიმპატიის პრიზი, ფილმი „როცა სექტემბერი დგება“)
* [[საკავშირო კინოფესტივალი]] (1987, ჟიურის სპეციალური პრიზი, ფილმი „მარტოსული თხილის ბუჩქი“)
* მოსკოვის მერიის პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში (1994, სპექტაკლში „საუკუნის მსხვერპლი“ მონაწილეობისათვის)
* პრემია „[[ოქროს ვერძი]]“ (1995) — „სიცოცხლის სიყვარულისა და სიბრძნის შემოქმედებითი შენადნობისათვის“
* სტანისლავსკის საერთაშორისო პრემია (კ. სტანისლავსკის საერთაშორისო ფონდი, 2000, ''დომენიკოს'' როლი სპექტაკლში „მილიონერთა ქალაქი“ ნომინაციაში „მამაკაცის საუკეთესო როლი“&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stanislavskyfestival.ru/about1-c1yht |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170420214854/http://www.stanislavskyfestival.ru/about1-c1yht |archivedate=2017-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* თეატრალური პრემია „[[ოქროს ნიღაბი]]“ (2001, დრამატული თეატრისა და თოჯინების თეატრის ჟიურის სპეციალური პრიზი — [[ინა ჩურიკოვა]]სთან ერთად სპექტაკლში „მილიონერთა ქალაქი“ ე. დე ფილიპო, „[[ლენკომი]]“, მოსკოვი)
* პრემია „[[ოქროს არწივი (კინოპრემია)|ოქროს არწივი]]“ (2008, ნომინაციაში „მამაკაცის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლი“, ფილმი „გამქრალი იმპერია“)
* რუსეთის ებრაული სათვისტომოების ფედერაციის პრემია „წლის ადამიანი“ (2008)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.feor.ru/yearman/?year=2008&amp;id=55 |title=Премия &quot;Человек года&quot; |publisher=Федерация Еврейских Общин России |accessdate=2013-04-14 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FsKwi4Ai?url=http://www.feor.ru/yearman/?year=2008 |archivedate=2013-04-14}}&lt;/ref&gt;
* [[კინოფესტივალი]] „დიდება რუსეთის კინოს!“ [[სანქტ-პეტერბურგი|სანქტ-პეტერბურგში]] (2008, პრიზი „რუსეთის კინოს ცოცხალი ლეგენდა“)
* პრემია „კუმირის“ ნომინანტი 2009 წელს — საორგანიზაციო კომიტეტის სპეციალური პრიზი
* თეატრალური პრემია „[[ბროლის ტურანდოტი]]“ (2010, ნომინაციაში „თეატრში მრავალწლიანი და მამაცური სამსახურისთვის“)
* [[ცარსკოე-სელოს სამხატვრო პრემია]] (2011) — „თვითმყოფადი სამსახიობო ხელწერისათვის და თეატრსა და კინოში უნიკალური გზისათვის“&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tvkultura.ru/news.html?id=824090&amp;cid=178 |title=Царскосельскую художественную премию вручат в Санкт-Петербурге |date=18 октября 2011 |publisher=Телеканал «Культура»|accessdate=2011-10-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68e5oGk2X?url=http://www.tvkultura.ru/news.html?id=824090 |archivedate=2012-06-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.itar-tass.com/c9/250567.html |title=Царскосельская художественная премия вручена в Санкт-Петербурге |date= 2011-10-18 |publisher=ИТАР-ТАСС |accessdate=2011-10-18}}&lt;/ref&gt;
* თეატრალური პრემია „[[ოქროს ნიღაბი]]“ (2015, ნომინაციაში „თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი გამორჩეული წვლილისათვის“)
* ი. სმოკტუნოვსკის თეატრალური პრემია (''მაქსის'' როლისათვის სპექტაკლში „სახლში დაბრუნება“)
* ორდენის ნიშანი „ლალის დიდების ჯვარი“ (2008, არაკომეციული ფონდი „მამულის დიდება“&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://slavot.ru/news/66/ |title=НФ Слава Отечества :: Мероприятия&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100926215309/http://slavot.ru/news/66/ |archivedate=2010-09-26 }}&lt;/ref&gt;)
* ორდენი „MECENAT“ (საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდი „მამულის მეცენატები“&lt;ref&gt;[http://mbf.net.ua/medalman/44/{{Dead link|date=დეკემბერი 2020 |bot=InternetArchiveBot }} Армен Борисович Джигарханян: Кавалеры ордена Международный Благотворительный Фонд «Меценаты Отечества»&lt;/ref&gt;)
* რუსეთის უმაღლესი საზოგადოებრივი ჯილდო — წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენის ნიშანი &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.velikiynovgorod.ru/news/ |title=Новости Великого Новгорода — «Великий Новгород. Ру»&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180704052408/http://www.velikiynovgorod.ru/news/ |archivedate=2018-07-04 }}&lt;/ref&gt;
* სამახსოვრო ნიშანი „სამარის ჯვარი“ (2013, ბულგარეთის საზოგადოებრივი საბჭო)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bci-moscow.ru/ru/events/2013/03/09/769.html |title=На торжественной церемонии был вручен почетный знак «Самарский крест» |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917055244/http://www.bci-moscow.ru/ru/events/2013/03/09/769.html |archivedate=2016-09-17 }}&lt;/ref&gt;
* ხალხთა მეგობრობის პრემიის „რუსეთის თეთრი წეროები“ ლაურეატი (2015)&lt;ref&gt;[http://belzhurros.ru/sample-page/награды-v-литературно-музыкального-фе-2/]&lt;/ref&gt;
* [[ერევანი|ერევნის]] საპატიო მოქალაქე (2001)

== ლიტერატურა ==
*Джигарханян А. Б., Дубровский В. Я. Армен Джигарханян: Я одинокий клоун : Диалоги, монологи, реплики. — М.: АСТ-Пресс, 2002. — 336 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-7805-0949-2. — Рецензия
*Джигарханян А. В искусстве важно — кто! // Неистовый Андрей Гончаров [: Антология]. М.: АСТ-Пресс, 2003. С.135—140. — ISBN 5-462-00062-6
*Григорян Л. Р. Армен Джигарханян. — М.: Искусство, 1983. — 160, [32] с. — (Мастера советского театра и кино). — 25 000 экз.
*Вартанов А. С. Армен Джигарханян. — М.: Киноцентр, 1987. — 100 с. — 100 000 экз.
*Колосов С. Азарт: Армен Джигарханян // Мой любимый актёр: Писатели, режиссёры, публицисты об актёрах кино: сб. / Сост. Л. И. Касьянова. М.: Искусство, 1988. С.353—370.
*Дубровский В. Я. Армен Джигарханян // Ленком: сб. / Сост. Б.Поюровский. М.: Центрполиграф, 2000. С. 203—233. — ISBN 5-227-00880-9 («Звёзды московской сцены»)
*Цыркун Н. А. Армен Джигарханян: Очерк жизни и творчества. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2002. — 384 с. — 4 100 экз. — ISBN 5-04-009428-0.
*Цыркун Н. А. Армен Джигарханян. — М.: Панорама, 2000. — 176 с. — («Мир кино»). — 5 000 экз. — ISBN 5-85220-218-5.

== ინტერნეტ-რესურსები ==
{{commonscat-inline|Armen Djigarkhanian}}
* {{imdb|id=0246150|name=არმენ ჯიგარხანიანი}}
* [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/dzhigarhanyan Армен Джигарханян] в проекте «Люди» (peoples.ru)
* [http://www.rusactors.ru/d/djigarhahyan/index.shtml Армен Джигарханян] на сайте «Актеры советского и российского кино»
* [http://www.dzigartheater.ru Московский драматический театр под руководством Армена Джигарханяна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150314192730/http://dzigartheater.ru/ |date=2015-03-14 }}
* [http://avproduction.am/?ln=am&amp;page=person&amp;id=624/ Армен Джигарханян — Արմեն Ջիգարխանյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220815035757/http://avproduction.am/?ln=am&amp;page=person&amp;id=624/ |date=2022-08-15 }} «AV Production»
* [http://www.zwezda.ru/dzigarh.html «Люблю одиночество и тишину»] (интервью каналу «[[Звезда (телеканал)|Звезда]]», май 2002)
* [http://www.5-tv.ru/video/505540/ Армен Джигарханян в программе «Встречи на Моховой»], эфир от 5 сентября 2010 (видео)
* [http://www.ogoniok.ru/archive/2003/4792/13-45-47 Илья Вартанов «Тихий американец Джигарханян»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307060633/http://www.ogoniok.ru/archive/2003/4792/13-45-47/ |date=2008-03-07 }} // [[Огонёк]]
* [http://www.day.az/news/armenia/133915.html «Я не могу себе представить армянина, который бы не включил в своей машине азербайджанский мугам!»] — интервью для day.az, октябрь 2008
* [http://echo.msk.ru/guests/363/ Армен Джигарханян в программе «Без дураков»] на радио «[[Эхо Москвы]]», май 2008
* [http://www.kp.ru/daily/24103/329405/ «Что значит быть клоуном»] — интервью в [[Комсомольская правда|КП]], май 2008
* [http://www.novayagazeta.ru/data/2010/112/20.html Предъюбилейное интервью] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113040153/http://www.novayagazeta.ru/data/2010/112/20.html |date=2010-11-13 }} «Новой газете», 2010
* [http://www.mk.ru/social/interview/2011/02/17/566585-kogda-plachet-armen-dzhigarhanyan.html А.Джигарханян: «Самое страшное то, что мы не знаем, чего хотим»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219013400/http://www.mk.ru/social/interview/2011/02/17/566585-kogda-plachet-armen-dzhigarhanyan.html |date=2011-02-19 }} // «Московский Комсомолец», 2011
* [http://namestars.ru/?p=1152 АРМЕН ДЖИГАРХАНЯН. «Я слишком многого не знаю»] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130417062342/http://namestars.ru/?p=1152 |date=2013-04-17 }} // журнал «Отдохни!» — ИМЕНА, апрель 2011
* [http://60-e.ru/intervj/armenom-dzhigarkhanjanom/armen-dzhigarkhanjan/ А.Джигарханян: «Поблагодарите своих родителей, они Вам прислали хорошие гены»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120014647/http://60-e.ru/intervj/armenom-dzhigarkhanjanom/armen-dzhigarkhanjan/ |date=2012-11-20 }} в журнале «60-е!», 2012
* [http://www.notrecinema.com/images/films/Tegeran_43_Teheran_43_Claude_Jade.jpg Фото: Клод Жад (Франсуаз) и Армен Джигарханян (Макс)] в фильме [[Тегеран-43 (фильм)|Тегеран-43]] (1980)
* [http://volokhov.ru/site/wp-content/uploads/2010/01/archive11.jpg Армен Джигарханян и авангардный драматург Михаил Волохов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319214707/http://volokhov.ru/site/wp-content/uploads/2010/01/archive11.jpg |date=2012-03-19 }} // Mikhail Volokhov
* д/ф [http://www.1tv.ru/documentary/fi8744/fd201510031055 «Армен Джигарханян. Там где мне хорошо»] ([[Первый канал (Россия)|Первый канал]], 7 октября 2015)

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჯიგარხანიანი, არმენ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1935]]
[[კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2020]]
[[კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები]]
[[კატეგორია:რუსი რეჟისორები]]
[[კატეგორია:სომეხი მსახიობები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]]
[[კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:ვაგანკოვოს სასაფლაოზე დაკრძალულები]]
[[კატეგორია:ერევანში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>ib7rnnjhby23moe8ynaeftp8nu71ryk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378157</id>
      <parentid>5378100</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40232" sha1="opnxunfyxqofhdtzp6ggma0y78py59i" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = არმენ ჯიგარხანიანი
| ფოტო       = Armen Jigarhanian1.jpeg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = Արմեն Բորիսի Ջիգարխանյան
| ენის კოდი    = hy
| დაბსახელი    = არმენ ჯიგარხანიანი
| დაბთარიღი   = [[3 ოქტომბერი]], [[1935]]
| დაბადგილი   = [[ერევანი]], [[სომხეთის სსრ]], [[სსრკ]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  =[[მოსკოვი]], [[რუსეთი]] 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2020|11|14|1935|10|3}}
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  = {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|რუსეთი}}
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = [[მსახიობი]], [[რეჟისორი]]
| აქტიურობის წლები = [[1955]]–[[2020]]
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1985]])
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = [http://www.dzigartheater.ru dzigartheater.ru]
| ხელმოწერა = Автограф Армена Джигарханяна.png
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''არმენ ჯიგარხანიანი''' ({{lang-hy|Արմեն Բորիսի Ջիգարխանյան}}; {{lang-ru|Арме́н Бори́сович Джигарханя́н}}; დ. [[3 ოქტომბერი]], [[1935]] — გ. [[14 ნოემბერი]], [[2020]]) — თეატრისა და კინოს საბჭოთა, სომეხი და რუსი მსახიობი. თეატრალური რეჟისორი და თეატრალური პედაგოგი, [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1985]])&lt;ref&gt;[http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/teatr_i_kino/dzhigarhanyan_armen_borisovich.html Армен Борисович Джигарханян]&lt;/ref&gt;. [[1996]] წლიდან [[არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრი]]ს ერთ-ერთი დამაარსებელი, პრეზიდენტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი&lt;ref&gt;[http://www.dzigartheater.ru/about/art-director/ Президент театра, Армен Джигарханян.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110114722/http://www.dzigartheater.ru/about/art-director/|date=2017-11-10}} [[არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრი|არმენ ჯიგარხანიანის მოსკოვის დრამატული თეატრის]] ოფიციალური საიტი // dzigartheater.ru&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Постановление 246-1996&quot;&gt;[http://docs.cntd.ru/document/3608198 Постановление Правительства Москвы от 12 марта 1996 года № 246 «О создании Московского драматического театра под руководством А. Б. Джигарханяна».] АО «Кодекс» // docs.cntd.ru&lt;/ref&gt;.

==ბიოგრაფია==
არმენ ჯიგარხანიანი [[1935]] წლის [[3 ოქტომბერი|3 ოქტომბერს]] [[ერევანი|ერევანში]] დაიბადა. იყო [[სომხები თბილისში|თბილისელი სომხების]] ერთ-ერთი ძველი გვარის წარმომადგენელი. 

როდესაც არმენი სულ რამდენიმე თვის იყო, მამამისი ოჯახიდან წავიდა. ხელმეორედ ისინი მხოლოდ ზრდასრულობის ასაკში შეხვდნენ ერთმანეთს. მას მამინაცვალი ზრდიდა, რომელთანაც არმენს თბილი დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდა. იზრდებოდა რუსულენოვან გარემოში, სწავლობდა რუსულ სკოლაში და ერთნაირი შემართებით ეცნობოდა სომხურ და რუსულ კულტურას. დედა, ელენა ვასილევნა, თეატრის დიდი მოყვარული იყო და არცერთ დრამატულ და საოპერო წარმოდგენას არ ტოვებდა.

სკოლის პერიოდში გატაცებული იყო თეატრითა და კინოთი. სკოლის დამთავრების შემდეგ (1952) მოსკოვში გაემგზავრა და [[რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი|რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტში (ГИТИС)]] სცადა ჩაბარება, თუმცა უშედეგოდ. ერევანში დაბრუნების შემდეგ კინოსტუდია „[[არმენფილმი|არმენფილმში]]“ დაიწყო მუშაობა ოპერატორის თანაშემწედ.

[[1954]] წელს ჩააბარა [[ერევნის სახელმწიფო თეატრისა და კინოს ინსტიტუტი|ერევნის სახელმწიფო თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში]] [[ერევნის დრამატული თეატრი|გ. სუნდუკიანის სახელობის ეროვნულ სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში]] რეჟისორ [[ვართან აჯემიანი]]ს კურსზე. თუმცა დიდი კონკურსის გამო არმენი [[არმენ გულაკიანი]]ს კურსზე გადავიდა (დაამთავრა 1958 წელს).

მსახიობის სასცენო დებიუტი 1955 წლის იანვარში [[ერევნის რუსული დრამატული თეატრი|ერევნის კონსტანტინე სტანისლავსკის სახელობის რუსულ დრამატულ თეატრში]] [[ვიქტორ გუსევი]]ს პიესის „ივან რიბაკოვის“ მიხედვით დადგმულ სპექტაკლში შედგა. თეატრის დასში მსახიობი მეორე კურსიდან მიიწვიეს და იქ მან ათ წელზე მეტი იმუშავა.

[[1967]] წელს [[ანატოლი ეფროსი|ანატოლი ეფროსმა]] მსახიობი [[მოსკოვის ლენინური კომკავშირის სახელობის სახელმწიფო თეატრი|ლენკომში]] მიიწვია.

[[1969]] წელს ჯიგახანიანმა [[ანდრეი გონჩაროვი|ანდრეი გონჩაროვთან]] [[მოსკოვის ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახელობის აკადემიური თეატრი]]ს სცენაზე დაიწყო მოღვაწეობა. შეასრულა ''სტენლი კოვალსკის'' როლი სპექტაკლში „[[ტრამვაი, სახელად სურვილი]]“ და ''დიდი პა''-ს როლი სპექტაკლში „კატა გახურებულ სახურავზე“.

[[1996]] წლის სექტემბერში ის თეატრიდან წავიდა, თუმცა კვლავ აგრძელებდა მოღვაწეობას სხვა თეატრების სპექტაკლებში.

მსახიობის კინოდებიუტი [[1960]] წელს შედგა, როდესაც მან ''აკოფის'' როლი შეასრულა ფილმში „[[ჩამოქცევა (ფილმი)|ჩამოქცევა]]“. არმენ ჯიგარხანიანს საყოველთაო აღიარება ფილმში „[[გამარჯობა, ეს მე ვარ!]]“ განსახიერებულმა ახალგაზრდა მეცნიერ-ფიზიკოსის ''არტემ მანველიანის'' როლმა მოუტანა. ამ ფილმის გამოსვლისთანავე მას ახალი ნამუშევრები მოჰყვა, რომლებიც კარგად წარმოაჩენდნენ მსახიობის ფართო სამსახიობო დიაპაზონს, ფსიქოლოგიურ უტყუარობასა და გარდასახვის ხელოვნებას – მჭედელი ''უსტა მუკუჩი'' „[[სამკუთხედი (ფილმი, 1967)|სამკუთხედში]]“, ''ლევონ პოღოსიანი'' დრამაში [[როცა სექტემბერი დგება]], ''შტაბს-კაპიტანი ოვეჩკინი'' უპოპულარულეს „[[მოუხელთებლების ახალი თავგადასავლები|მოუხელთებლების ახალ თავგადასავლებში]]“, ჩეკისტი ''[[არტურ არტუზოვი|არტუზოვი]]'' სატელევიზიო ფილმში „[[ოპერაცია „ტრესტი“]]“, მემარცხენე სოციალისტ-რევოლუციონერი ''[[პროშ პროშიანი|პროშიანი]]'' ისტორიულ სურათში ''[[ექვსი ივლისი (ფილმი)|ექვსი ივლისი]]'', ''მიხეილ სტიშნოი'' ''[[ჟურავუშკა]]ში''. უარყოფითი გმირებისგან ყველაზე დასამახსოვრებელი იყო ბანდის „შავი კატა“ ''კუზიანი მეთაური'' ''კარპი'' ფილმიდან „[[შეხვედრის ადგილის შეცვლა შეუძლებელია]]“.

[[1978]] წელს შეასრულა სომხეთის ეროვნული გმირის, [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] მხედართმთავარ [[მხითარ ბეკი|მხითარ სპარაპეტის]] როლი [[სერო ხანზადიანი]]ს ისტორიულ დრამაში „[[იმედის ვარსკვლავი (ფილმი)|იმედის ვარსკვლავი]]“.

[[1989]]-დან [[1997]] წლამდე სამსახიობო ხელოვნებას ასწავლიდა [[გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი|რუსეთის სერგეი გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტში (ВГИК)]].

გარდაიცვალა [[2020]] წლის 14 ნოემბერს, 85 წლის ასაკში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.interfax.ru/culture/737084 |title=Умер Армен Джигарханян|website=interfax.ru |publisher=interfax.ru |accessdate=2020-11-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2020-11-14 |url=https://www.dzigartheater.ru/news-press/news/ushel_iz_zhizni_armen_dzhigarkhanyan_/ |title=Ушел из жизни Армен Джигарханян |website=dzigartheater.ru |publisher=Театр Армена Джигарханяна |accessdate=2020-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201116075608/https://www.dzigartheater.ru/news-press/news/ushel_iz_zhizni_armen_dzhigarkhanyan_/ |archivedate=2020-11-16 }}&lt;/ref&gt; დაკრძალულია მოსკოვში, ვაგანკოვოს სასაფლაოზე.

==შემოქმედება==
===ფილმოგრაფია===
არმენ ჯიგარხანიანი საბჭოთა და რუსული კინოს ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი მსახიობი იყო. მან 300-ზე მეტ ფილმში ითამაშა, რომელთა შორის არის: [[თორმეტი თანამგზავრი]], [[სამკუთხედი (ფილმი, 1967)|სამკუთხედი]], [[არევიკი (ფილმი)|არევიკი]], [[შეხვედრის ადგილის შეცვლა შეუძლებელია]], [[თეირანი-43]], სადღაც ტირის მოლაღური, გიქორი, [[პასპორტი (ფილმი)|პასპორტი]], ბანდიტური პერერბურგი და სხვა.

==ჯილდოები და აღიარება==
* [[სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი]] (1966)
* [[რსფსრ-ის სახალხო არტისტი]] (1973)
* [[სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი]] (1977)&lt;ref&gt;[http://kinosozvezdie.ru/actors/dzhigarhanyan/dzhigarhanyan.html Джигарханян Армен Борисович — Киносозвездие — авторский проект Сергея Николаева&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
* [[სსრკ-ის სახალხო არტისტი]] (1985)
* [[სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია]] (1975) — ფილმში „სამკუთხედი“ მონაწილეობისათვის
* [[სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია]] (1979) — ფილმში „თოვლი გლოვაში“
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] II ხარისხი (2010) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი უდიდესი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/31822 Указ Президента Российской Федерации от 3 октября 2010 года № 1203 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“» II степени Джигарханяна А. Б.]&lt;/ref&gt;
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] III ხარისხი (1995) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი პირადი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/8354 Указ Президента Российской Федерации от 3 октября 1995 года № 1002 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“» III степени Джигарханяна А. Б.]&lt;/ref&gt;
* [[ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“]] IV ხარისხი (2005) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის და მრავალწლიანი ნაყოფიერი შემოქმედებითი საქმიანობისთვის''&lt;ref&gt;[http://kremlin.ru/acts/bank/23126 Указ Президента Российской Федерации от 1 декабря 2005 года № 1380 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ IV степени Джигарханяна А. Б».]&lt;/ref&gt;
* [[რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის მადლობა]] (2002) — ''თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის''&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/901826997 Распоряжение Президента Российской Федерации от 16 сентября 2002 года № 427-рп «О поощрении работников Московского государственного театра „Ленком“»]&lt;/ref&gt;
* [[ღირსების ორდენი (სომხეთი)|ღირსების ორდენი]] ([[სომხეთი]], 2010)&lt;ref&gt;ИА PanARMENIAN // [http://www.panarmenian.net/rus/culture/news/56987/ Армен Джигарханян награждён армянским Орденом Почета] // 18 ноября 2010&lt;/ref&gt;
* [[მედალი „ასტანა 10 წლისაა“|საიუბილეო მედალი „ასტანა 10 წლისაა“]] ([[ყაზახეთი]], 2008)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tvkultura.ru/article/show/article_id/32276/ |title=Российские актеры получили медали «10 лет Астане» |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923161452/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/32276/ |archivedate=2020-09-23 }}&lt;/ref&gt;
* [[წარჩინების ნიშანი „ქალაქ მოსკოვის უმწიკვლო სამსახურისთვის“|წარჩინების ნიშანი „ქალაქ მოსკოვის უმწიკვლო სამსახურისთვის“ XXX წელი]] (2005) — ''ქალაქ მოსკოვისა და მისი მაცხოვრებელების სასიკეთოდ მრავალწლიანი ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის''&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/3661357 Указ Мэра Москвы от 28 сентября 2005 года № 61-УМ «О награждении знаками отличия и присвоении почетных званий города Москвы»]&lt;/ref&gt;
* საავტორო კინოს [[კინოფესტივალი|საერთაშორისო კინოფესტივალი]] [[ბელგრადი|ბელგრადში]] (1977, მაყურებლის სიმპატიის პრიზი, ფილმი „როცა სექტემბერი დგება“)
* [[საკავშირო კინოფესტივალი]] (1987, ჟიურის სპეციალური პრიზი, ფილმი „მარტოსული თხილის ბუჩქი“)
* მოსკოვის მერიის პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში (1994, სპექტაკლში „საუკუნის მსხვერპლი“ მონაწილეობისათვის)
* პრემია „[[ოქროს ვერძი]]“ (1995) — „სიცოცხლის სიყვარულისა და სიბრძნის შემოქმედებითი შენადნობისათვის“
* სტანისლავსკის საერთაშორისო პრემია (კ. სტანისლავსკის საერთაშორისო ფონდი, 2000, ''დომენიკოს'' როლი სპექტაკლში „მილიონერთა ქალაქი“ ნომინაციაში „მამაკაცის საუკეთესო როლი“&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stanislavskyfestival.ru/about1-c1yht |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170420214854/http://www.stanislavskyfestival.ru/about1-c1yht |archivedate=2017-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* თეატრალური პრემია „[[ოქროს ნიღაბი]]“ (2001, დრამატული თეატრისა და თოჯინების თეატრის ჟიურის სპეციალური პრიზი — [[ინა ჩურიკოვა]]სთან ერთად სპექტაკლში „მილიონერთა ქალაქი“ ე. დე ფილიპო, „[[ლენკომი]]“, მოსკოვი)
* პრემია „[[ოქროს არწივი (კინოპრემია)|ოქროს არწივი]]“ (2008, ნომინაციაში „მამაკაცის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლი“, ფილმი „გამქრალი იმპერია“)
* რუსეთის ებრაული სათვისტომოების ფედერაციის პრემია „წლის ადამიანი“ (2008)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.feor.ru/yearman/?year=2008&amp;id=55 |title=Премия &quot;Человек года&quot; |publisher=Федерация Еврейских Общин России |accessdate=2013-04-14 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FsKwi4Ai?url=http://www.feor.ru/yearman/?year=2008 |archivedate=2013-04-14}}&lt;/ref&gt;
* [[კინოფესტივალი]] „დიდება რუსეთის კინოს!“ [[სანქტ-პეტერბურგი|სანქტ-პეტერბურგში]] (2008, პრიზი „რუსეთის კინოს ცოცხალი ლეგენდა“)
* პრემია „კუმირის“ ნომინანტი 2009 წელს — საორგანიზაციო კომიტეტის სპეციალური პრიზი
* თეატრალური პრემია „[[ბროლის ტურანდოტი]]“ (2010, ნომინაციაში „თეატრში მრავალწლიანი და მამაცური სამსახურისთვის“)
* [[ცარსკოე-სელოს სამხატვრო პრემია]] (2011) — „თვითმყოფადი სამსახიობო ხელწერისათვის და თეატრსა და კინოში უნიკალური გზისათვის“&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tvkultura.ru/news.html?id=824090&amp;cid=178 |title=Царскосельскую художественную премию вручат в Санкт-Петербурге |date=18 октября 2011 |publisher=Телеканал «Культура»|accessdate=2011-10-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68e5oGk2X?url=http://www.tvkultura.ru/news.html?id=824090 |archivedate=2012-06-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.itar-tass.com/c9/250567.html |title=Царскосельская художественная премия вручена в Санкт-Петербурге |date= 2011-10-18 |publisher=ИТАР-ТАСС |accessdate=2011-10-18}}&lt;/ref&gt;
* თეატრალური პრემია „[[ოქროს ნიღაბი]]“ (2015, ნომინაციაში „თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი გამორჩეული წვლილისათვის“)
* ი. სმოკტუნოვსკის თეატრალური პრემია (''მაქსის'' როლისათვის სპექტაკლში „სახლში დაბრუნება“)
* ორდენის ნიშანი „ლალის დიდების ჯვარი“ (2008, არაკომეციული ფონდი „მამულის დიდება“&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://slavot.ru/news/66/ |title=НФ Слава Отечества :: Мероприятия&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100926215309/http://slavot.ru/news/66/ |archivedate=2010-09-26 }}&lt;/ref&gt;)
* ორდენი „MECENAT“ (საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდი „მამულის მეცენატები“&lt;ref&gt;[http://mbf.net.ua/medalman/44/{{Dead link|date=დეკემბერი 2020 |bot=InternetArchiveBot }} Армен Борисович Джигарханян: Кавалеры ордена Международный Благотворительный Фонд «Меценаты Отечества»&lt;/ref&gt;)
* რუსეთის უმაღლესი საზოგადოებრივი ჯილდო — წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენის ნიშანი &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.velikiynovgorod.ru/news/ |title=Новости Великого Новгорода — «Великий Новгород. Ру»&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180704052408/http://www.velikiynovgorod.ru/news/ |archivedate=2018-07-04 }}&lt;/ref&gt;
* სამახსოვრო ნიშანი „სამარის ჯვარი“ (2013, ბულგარეთის საზოგადოებრივი საბჭო)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bci-moscow.ru/ru/events/2013/03/09/769.html |title=На торжественной церемонии был вручен почетный знак «Самарский крест» |accessdate=2018-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917055244/http://www.bci-moscow.ru/ru/events/2013/03/09/769.html |archivedate=2016-09-17 }}&lt;/ref&gt;
* ხალხთა მეგობრობის პრემიის „რუსეთის თეთრი წეროები“ ლაურეატი (2015)&lt;ref&gt;[http://belzhurros.ru/sample-page/награды-v-литературно-музыкального-фе-2/]&lt;/ref&gt;
* [[ერევანი|ერევნის]] საპატიო მოქალაქე (2001)

== ლიტერატურა ==
*Джигарханян А. Б., Дубровский В. Я. Армен Джигарханян: Я одинокий клоун : Диалоги, монологи, реплики. — М.: АСТ-Пресс, 2002. — 336 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-7805-0949-2. — Рецензия
*Джигарханян А. В искусстве важно — кто! // Неистовый Андрей Гончаров [: Антология]. М.: АСТ-Пресс, 2003. С.135—140. — ISBN 5-462-00062-6
*Григорян Л. Р. Армен Джигарханян. — М.: Искусство, 1983. — 160, [32] с. — (Мастера советского театра и кино). — 25 000 экз.
*Вартанов А. С. Армен Джигарханян. — М.: Киноцентр, 1987. — 100 с. — 100 000 экз.
*Колосов С. Азарт: Армен Джигарханян // Мой любимый актёр: Писатели, режиссёры, публицисты об актёрах кино: сб. / Сост. Л. И. Касьянова. М.: Искусство, 1988. С.353—370.
*Дубровский В. Я. Армен Джигарханян // Ленком: сб. / Сост. Б.Поюровский. М.: Центрполиграф, 2000. С. 203—233. — ISBN 5-227-00880-9 («Звёзды московской сцены»)
*Цыркун Н. А. Армен Джигарханян: Очерк жизни и творчества. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2002. — 384 с. — 4 100 экз. — ISBN 5-04-009428-0.
*Цыркун Н. А. Армен Джигарханян. — М.: Панорама, 2000. — 176 с. — («Мир кино»). — 5 000 экз. — ISBN 5-85220-218-5.

== ინტერნეტ-რესურსები ==
{{commonscat-inline|Armen Djigarkhanian}}
* {{imdb|id=0246150|name=არმენ ჯიგარხანიანი}}
* [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/dzhigarhanyan Армен Джигарханян] в проекте «Люди» (peoples.ru)
* [http://www.rusactors.ru/d/djigarhahyan/index.shtml Армен Джигарханян] на сайте «Актеры советского и российского кино»
* [http://www.dzigartheater.ru Московский драматический театр под руководством Армена Джигарханяна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150314192730/http://dzigartheater.ru/ |date=2015-03-14 }}
* [http://avproduction.am/?ln=am&amp;page=person&amp;id=624/ Армен Джигарханян — Արմեն Ջիգարխանյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220815035757/http://avproduction.am/?ln=am&amp;page=person&amp;id=624/ |date=2022-08-15 }} «AV Production»
* [http://www.zwezda.ru/dzigarh.html «Люблю одиночество и тишину»] (интервью каналу «[[Звезда (телеканал)|Звезда]]», май 2002)
* [http://www.5-tv.ru/video/505540/ Армен Джигарханян в программе «Встречи на Моховой»], эфир от 5 сентября 2010 (видео)
* [http://www.ogoniok.ru/archive/2003/4792/13-45-47 Илья Вартанов «Тихий американец Джигарханян»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307060633/http://www.ogoniok.ru/archive/2003/4792/13-45-47/ |date=2008-03-07 }} // [[Огонёк]]
* [http://www.day.az/news/armenia/133915.html «Я не могу себе представить армянина, который бы не включил в своей машине азербайджанский мугам!»] — интервью для day.az, октябрь 2008
* [http://echo.msk.ru/guests/363/ Армен Джигарханян в программе «Без дураков»] на радио «[[Эхо Москвы]]», май 2008
* [http://www.kp.ru/daily/24103/329405/ «Что значит быть клоуном»] — интервью в [[Комсомольская правда|КП]], май 2008
* [http://www.novayagazeta.ru/data/2010/112/20.html Предъюбилейное интервью] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113040153/http://www.novayagazeta.ru/data/2010/112/20.html |date=2010-11-13 }} «Новой газете», 2010
* [http://www.mk.ru/social/interview/2011/02/17/566585-kogda-plachet-armen-dzhigarhanyan.html А.Джигарханян: «Самое страшное то, что мы не знаем, чего хотим»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219013400/http://www.mk.ru/social/interview/2011/02/17/566585-kogda-plachet-armen-dzhigarhanyan.html |date=2011-02-19 }} // «Московский Комсомолец», 2011
* [http://namestars.ru/?p=1152 АРМЕН ДЖИГАРХАНЯН. «Я слишком многого не знаю»] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130417062342/http://namestars.ru/?p=1152 |date=2013-04-17 }} // журнал «Отдохни!» — ИМЕНА, апрель 2011
* [http://60-e.ru/intervj/armenom-dzhigarkhanjanom/armen-dzhigarkhanjan/ А.Джигарханян: «Поблагодарите своих родителей, они Вам прислали хорошие гены»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120014647/http://60-e.ru/intervj/armenom-dzhigarkhanjanom/armen-dzhigarkhanjan/ |date=2012-11-20 }} в журнале «60-е!», 2012
* [http://www.notrecinema.com/images/films/Tegeran_43_Teheran_43_Claude_Jade.jpg Фото: Клод Жад (Франсуаз) и Армен Джигарханян (Макс)] в фильме [[Тегеран-43 (фильм)|Тегеран-43]] (1980)
* [http://volokhov.ru/site/wp-content/uploads/2010/01/archive11.jpg Армен Джигарханян и авангардный драматург Михаил Волохов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319214707/http://volokhov.ru/site/wp-content/uploads/2010/01/archive11.jpg |date=2012-03-19 }} // Mikhail Volokhov
* д/ф [http://www.1tv.ru/documentary/fi8744/fd201510031055 «Армен Джигарханян. Там где мне хорошо»] ([[Первый канал (Россия)|Первый канал]], 7 октября 2015)

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჯიგარხანიანი, არმენ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1935]]
[[კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2020]]
[[კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები]]
[[კატეგორია:რუსი რეჟისორები]]
[[კატეგორია:სომეხი მსახიობები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]]
[[კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:ვაგანკოვოს სასაფლაოზე დაკრძალულები]]
[[კატეგორია:ერევანში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>opnxunfyxqofhdtzp6ggma0y78py59i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჯემალ აბაიშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>418688</id>
    <revision>
      <id>5378205</id>
      <parentid>5374809</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26586-72</username>
        <id>182224</id>
      </contributor>
      <origin>5378205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6845" sha1="2tlyksl8cmjtiq7e21okowv7lhnam0s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი =  lightsteelblue
| სახელი = ჯემალ აბაიშვილი
| სურათი = Jemal Abaishvili (1938–1989) — Georgian handball player.jpg
| სურათისზომა = 
| წარწერა = 
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = ჯემალ აბაიშვილი
| მეტსახელი = 
| ეროვნება = [[ქართველი]]
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი |1938|12|21}}
| დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] 
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1989|4|13|1938|12|21}} 
| გარდაცვალების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] 
| სიმაღლე = 
| წონა = 
| ვებსაიტი = 
| ქვეყანა = {{დროშანიშანი|სსრკ}} [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]]&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| სპორტი = [[ხელბურთი]]
| სახეობა = 
| კლუბი = „ბურევესტნიკი“ თბილისი&lt;br /&gt;სკიფ კრასნოდარი
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = 
| მედლისთარგები = 
|შვილები=მაია აბაიშვილი და ჯემალ
აბაიშვილი|მეუღლე=ნელი ქოჩლაძე-აბაიშვილი}}
'''ჯემალ აბაიშვილი''' (დ. [[21 დეკემბერი]], [[1938]] — გ. [[13 აპრილი]], [[1989]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ხელბურთელი, თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი. 

==ბიოგრაფია==
გამოდიოდა [[თბილისის ბურევესტნიკის ხელბურთელთა გუნდი|თბილისის „ბურევესტნიკში“]] ([[1961]]–[[1970]]) კრასნოდარის სკიფ-სა ([[1971]]–[[1973]]) და საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ([[1962]]–[[1967]]). საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი ([[1962]], [[1964]]), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების სამგზის მეორე ([[1965]], [[1966]], [[1967]]) და ორგზის მესამე ([[1963]], [[1971]]) პრიზიორი. მონაწილეობდა ორ მსოფლიო ჩემპიონატში ([[1964]], [[1967]]). საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ითამაშა 51 მატჩი. 

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; „ბურევესტნიკი“ თბილისი
* {{Gold1}} საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1962, 1964 
* {{Silver2}} საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1965, 1966, 1967
* {{Bronze3}} საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1963

== პერიოდიკა ==  
{{Refbegin}}
* {{სტატია
 |ავტორი = ენუქიძე, ჯ. 
 |სათაური = ჩეხური ჩანაწერები. 7. სიცოხლეში ლეგენდად ქცეული
 |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/176962/1/Lelo_1964_N148.pdf
 |ენა = 
 |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]]
 |სახეობა = 
 |წელი = 29 ივლისი, 1964 
 |ტომი = 
 |ნომერი = 148 (2511)
 |გვერდები = 4
 |doi = 
 |issn =  
}}
{{refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00014367}}{{nplg სპორტსმენი|00005254}}
* [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&amp;sid=114 ჯემალ აბაიშვილი] — ქართული სპორტი
* [https://web.archive.org/web/20220112212741/http://www.sok.ge/ge/%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%AF%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A-2/ ჯემალ აბაიშვილი] — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* [https://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?query=ჯემალ+აბაიშვილი ჯემალ აბაიშვილი] — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“

{{DEFAULTSORT:აბაიშვილი, ჯემალ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1938]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1989]]
[[კატეგორია:ქართველი ხელბურთელები]]
[[კატეგორია:აბაიშვილები|ჯემალ]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]]</text>
      <sha1>2tlyksl8cmjtiq7e21okowv7lhnam0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378242</id>
      <parentid>5378205</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-26586-72|~2026-26586-72]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Kober|Kober]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>5374809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6649" sha1="bt0p6fke7ml15x9kcsqybblnmj1ufad" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი =  lightsteelblue
| სახელი = ჯემალ აბაიშვილი
| სურათი = Jemal Abaishvili (1938–1989) — Georgian handball player.jpg
| სურათისზომა = 
| წარწერა = 
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = ჯემალ აბაიშვილი
| მეტსახელი = 
| ეროვნება = [[ქართველი]]
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი |1938|12|21}}
| დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] 
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1989|4|13|1938|12|21}} 
| გარდაცვალების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] 
| სიმაღლე = 
| წონა = 
| ვებსაიტი = 
| ქვეყანა = {{დროშანიშანი|სსრკ}} [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]]&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| სპორტი = [[ხელბურთი]]
| სახეობა = 
| კლუბი = „ბურევესტნიკი“ თბილისი&lt;br /&gt;სკიფ კრასნოდარი
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = 
| მედლისთარგები = 
}}
'''ჯემალ აბაიშვილი''' (დ. [[21 დეკემბერი]], [[1938]] — გ. [[13 აპრილი]], [[1989]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ხელბურთელი, თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი. 

==ბიოგრაფია==
გამოდიოდა [[თბილისის ბურევესტნიკის ხელბურთელთა გუნდი|თბილისის „ბურევესტნიკში“]] ([[1961]]–[[1970]]) კრასნოდარის სკიფ-სა ([[1971]]–[[1973]]) და საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ([[1962]]–[[1967]]). საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი ([[1962]], [[1964]]), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების სამგზის მეორე ([[1965]], [[1966]], [[1967]]) და ორგზის მესამე ([[1963]], [[1971]]) პრიზიორი. მონაწილეობდა ორ მსოფლიო ჩემპიონატში ([[1964]], [[1967]]). საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ითამაშა 51 მატჩი. 

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; „ბურევესტნიკი“ თბილისი
* {{Gold1}} საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1962, 1964 
* {{Silver2}} საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1965, 1966, 1967
* {{Bronze3}} საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1963

== პერიოდიკა ==  
{{Refbegin}}
* {{სტატია
 |ავტორი = ენუქიძე, ჯ. 
 |სათაური = ჩეხური ჩანაწერები. 7. სიცოხლეში ლეგენდად ქცეული
 |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/176962/1/Lelo_1964_N148.pdf
 |ენა = 
 |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]]
 |სახეობა = 
 |წელი = 29 ივლისი, 1964 
 |ტომი = 
 |ნომერი = 148 (2511)
 |გვერდები = 4
 |doi = 
 |issn =  
}}
{{refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00014367}}{{nplg სპორტსმენი|00005254}}
* [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&amp;sid=114 ჯემალ აბაიშვილი] — ქართული სპორტი
* [https://web.archive.org/web/20220112212741/http://www.sok.ge/ge/%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%AF%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A-2/ ჯემალ აბაიშვილი] — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* [https://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?query=ჯემალ+აბაიშვილი ჯემალ აბაიშვილი] — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“

{{DEFAULTSORT:აბაიშვილი, ჯემალ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1938]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1989]]
[[კატეგორია:ქართველი ხელბურთელები]]
[[კატეგორია:აბაიშვილები|ჯემალ]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]]</text>
      <sha1>bt0p6fke7ml15x9kcsqybblnmj1ufad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიმ ჯონ ჰიუნი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>422751</id>
    <revision>
      <id>5378475</id>
      <parentid>4670994</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14101" sha1="1lr1c218hbimpgml5da6qqv3mzhq385" xml:space="preserve">{{კორეული სახელი|კიმ|ჯონ ჰიუნი}}
{{ინფოდაფა მუსიკოსი
|სახელი = კიმ ჯონ ჰიუნი
|სურათი = 20170708 SMTOWN LIVE - 종현 '데자부' 4K 직캠.jpg
|ლანდშაფტი = 250პქ
|სათაური = 
|სურათისზომა = 
|ფონი = solo_singer
|ნამდვილისახელი  = 김종현
|მეტსახელი = 
|დაიბადა = {{დაბადების თარიღი|1990|4|8}} 
|დაბადების ადგილი =
|გარდ = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2017|12|17|1990|4|8}}
|გარდ ადგილი =
|წარმოშობა = 
|ინსტრუმენტი = 
|ჟანრი = 
|საქმიანობა = [[მომღერალი და კომპოზიტორი]], რადიოწამყვანი, [[ავტორი]]
|აქტიურობის წლები    = 2008-2017
|ლეიბლი = 
|ასოციაციები = 
|საიტი = 
|წევრები = 
|ყოფილი წევრები  = 
|აღსანიშნავი ინსტრუმენტები = 
|ჯილდოები =
}}

'''კიმ ჯონ ჰიუნი''' (დ.[[8 აპრილი]], [[1990]], [[კვანჯინგუ]], [[სამხრეთი კორეა]] - გ.[[18 დეკემბერი]], [[2017]], [[სეული]], ცნობილი, როგორც '''ჯონ ჰიუნი''') — სამხრეთ კორეელი [[მომღერალი და კომპოზიტორი]], [[ჩანაწერის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], რადიოწამყვანი და [[ავტორი]]. ბოიბენდ [[Shinee (ჯგუფი)|SHINee]]-ს მთავარი წევრი და პროექტ ''SM the Ballad''-ის მონაწილე.

ჯონ ჰიუნის სოლო კარიერა [[2015]] წლის იანვარში დაიწყო, მინი ალბომის ''Base'' გამსვლის შემდეგ. მან ''Gaon Album Chart''-სა და ''Billboard World Album Chart''-ზე დიდ წარმატებას მიაღწია. იმავე წლის [[17 სექტემბერი|17 სექტემბერს]] გამოვიდა მუსიკალური ნაკრები ''Story Op.1''. [[2016]] წლის 24 მაისს გამოვიდა პირველი სტუდიური ალბომი ''She Is''. მეორე კანრები ''Story Op.2'' [[2017]] წლის აპრილში გამოვიდა. მისი ბოლო ალბომი კი [[2018]] წლის [[23 იანვარი|23 იანვარს]] გამოუშვეს, სახელად ''Poet | Artist''.

==კარიერა==
===2005-14: დებიუტი კარიერაში===
{{main|Shinee (ჯგუფი)}}

[[ფაილი:Jonghyun at the 2013 Melon Music Awards 07.jpg|მინი|ჯონჰიუნი ''Melon Music Awards''-ზე, 2013 წელი]]

[[2005]] წელს ჯონ ჰიუნი შემჩნეული იქნა [[S.M.Entertainment]]-ის აგენტების მიერ სასიმღერო ფესტივალზე, სადაც საკუთარ სკოლის ჯგუფთან ერთად გამოდიოდა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/shinees-jonghyun-dies-in-apparent-suicide-more-on-his-life|title=SHINee's Jonghyun dies in apparent suicide: A look back at K-pop singer's life|work=The Straits Times|data=December 18, 2017|accessdate=February 27, 2018|archive-date=თებერვალი 20, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180220091839/http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/shinees-jonghyun-dies-in-apparent-suicide-more-on-his-life}}&lt;/ref&gt;. [[2008]] წლის [[25 მაისი|25 მაისს]] მუსიკალუ შოუში ''Inkigayo'' შედგა მისი დებიუტი, როგორც [[SHINee]]-ს მთავარი ვოკალისტის. [[2009]] წლიდან მაინ დაიწყო მონაწილეობის მიღება სიმრერების წერაში. მისი პირველი [[სინგლი]] გახდა ''Juliette'', რომელიც -ს მეოთხე კორეულ სინგლს წარმოადგენდა მეორე მინიალბომიდან ''Romeo''. შთაგონების წყაროდ [[რომეო და ჯულიეტა]] იქცა, ჯონჰიუნის თქმით მას უნდოდა დაეწერა რომანტიკული ისტორია, რომელიც ყველას დააინტერესებდა და ასევე თითოეული ადამიანი შეძლებდა მასთან საკუთარი თავის დაკავშირებას.
 
[[2010]] წელს ჯონ ჰიუნი გახდა ერთ-ერთი იმ ოცი აიდოლიდან, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო სიმღერის ''Let’s Go'' ჩაწერაში, რომელიც [[დიდი ოცეულის სამიტი სეულში (2010)|დიდი ოცეულის სამიტისთვის]] შეიქმნა. მის გარდა ასევე მონაწილეობდნენ: [[ლი სონ მინი]] [[Super Junior (ჯგუფი)|Super Junior]]-დან, [[სო ჰიუნი (მომღერალი)|სო ჰიუნი]] [[Girls’ Generation]]-დან და ლუნა [[F(x) (ჯგუფი)|F(x)]]-დან. 29 ნოემბერს გამოვიდა პროექტ ''SM the Ballad''-ის მინიალბომი ''Miss You'', რომელში ასევე მონაწილეობდნენ: [[ჩო კიუ ჰიუნი]] [[Super Junior (ჯგუფი)|Super Junior]]-დან და [[Pentagon (ჯგუფი)|Pentagon]].

[[2011]] წლის ივნისში მან მონაწილეობა მიიღო შოუ ''უკვდავი სიმღერის'' მეორე სეზონში, რომელში აიდოლები ასრულებენ სხვა სიმღერების საკუთარ ვერსიას. მან მოიგო პირველი ტური, თუმცა მას მას შოუს დატოვება მოუწია გადატვირთული გრაფიკის გამო. შოუმ მაყურებლის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, რომლებიც მონაწილეთა გაგდების მეთოდს ზედმეტად მკაცრად მიიჩნევდნენ.

[[2013]] წლის ოქოტომბერში შედგა ჯონჰიუნის საკომპოზიტორო დებიური, ნამუშევრით ''A Gloomy Clock'' [[IU (მომღერალი)|ლი ჩინ ინის]] ალბომისთვის ''Modern Times''. სიმღერა, რომელიც ჯონ ჰიუნმა აიუს მისცა, როგორც მეგობარს, დაწერილი იყო მათ მიერ და საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც დუეტი. დეკემბერში სონ დამბმა გამოუშვა [[სინგლი]] ''Red Candle'', რომელიც ასევე ჯონ ჰიუნის მიერ იყო დაწერილი.

[[2014]] წლის 4 თებერვალს ოთხი წლის პაუზის შემდეგ ''SM the Ballad'' განახლებული შემადგენლობით კვლავ დაბრუნდა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140213001223|title=SM ballad artists serenade fans in joint recital|work=Korea Herald|data=February 13, 2014|accessdate=February 27, 2018}}&lt;/ref&gt;. პირველ მონაწილეთაგან მხოლოდ ჯონ ჰიუნი იყო დარჩენილი. ის მონაწილეობდა სიმღერაში ''Breathe'', რომელშიც თეიონიც მონაწილეობდა. ამავე წლის ივლისში ჯონ ჰიონი მაყურებლის წინაშე რადიოწამყვანის ამპლუაშ წარსდგა, გადაცემაში ''ლურჯი ღამე''. მან შეცვალა ჩუნ იო პა, რომელსაც გადაცემა სამი წლის განმავლობაში მიჰყავდა. 18 აგივსტოს გამოვიდა ტეიონის მინიალბომი, რომელში ჯონ ჰიუნი წარსდგა, როგორც ავტორი და კომპოზიტორი სიმღერისა ''Pretty Boy''&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=20140811000581_2|title=Taemin of SHINee to release first solo album|work=Korea Herald|data=August 11, 2014|accessdate=February 27, 2018}}&lt;/ref&gt;.

==სიკვდილი==
[[2017]] წლის დეკემბერში ჯონ ჰიუნმა რამდენიმე დღით სეულის სამხრეთ რაიონში იქირავა აპარტამენტი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=108&amp;aid=0002667784|title=경찰 &quot;샤이니 종현, 사망 이틀전 누나에 우울증 호소&quot;|work=Naver|data=December 18, 2017|accessdate=February 27, 2018}}&lt;/ref&gt;. ის დარეგსტრირდა 18 დეკემბრის 12:00-ზე, კორეის დროით. მოგვიანებით, 16:42-ზე სამაშველო სამსახურში ჯონ ჰიუნის დის, სოდამის ზარი შევიდა, სადაც მან განაცხადა, რომ ჯო ჰიუნი თვითმკვლელობას გეგმავდა. მან ''[[KakaoTalk]]''-ზე შეტყობინება მიიღო შემდეგი სიტყვებით - ''ბოლო გამომშვიდობება'' და ''მითხარი, რომ ყველაფერი კარგად გავაკეთე''. ბოლოჯერ ჯონ ჰიუნი აპარტამენტთან მდებარე მაღაზიაში ნახეს&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9ZZ26sZA1o|title=샤이니 종현 사망…서울아산병원 빈소 마련 / SBS|work=YouTube|data=December 18, 2017|accessdate=February 27, 2018}}&lt;/ref&gt;.

ჯონ ჰიუნი აღოჩენილ იქნა პოლიციისა და სასწრაფო დახმარების მიერ 18:10-ზე. ის მალევე გადაიყვანეს კონკუკის უნივერსიტეტის საავადმყოფოში - გულის გაჩერებით. მან სასწრაფო სამედიცინო დახმარება მიიღო, თუმცა ის გონს არ მოდიოდა. რის შედეგადაც მისი სიკვდილის დროდ 18:32 დადგინდა [[კლუბი 27|27 წლის ასაკში]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/18/shinee-kim-jong-hyun-lead-singer-of-south-korean-boy-band-dies|title=Lead singer of South Korean boyband SHINee dies|work=The Guardian|data=December 18, 2017|accessdate=February 27, 2018}}&lt;/ref&gt;. გამომძიებლები ირწმუნებიან, რომ სიკვდილის მიზეზი ნახშირბადის მონოქსიდით მოწამვლა გადა. პოლიციამ განაცხადა, რომ გვამის გაკვეთა არ მოხდებოდა, რადგანაც გარდაცვალების მიზეზი თვითმკვლელობა გახდა.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://www.imdb.com/name/nm5057680/ კიმ ჯონ ჰიუნი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1990]]
[[კატეგორია:სამხრეთკორეელი მომღერლები]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2017]]</text>
      <sha1>1lr1c218hbimpgml5da6qqv3mzhq385</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარეკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426333</id>
    <revision>
      <id>5378107</id>
      <parentid>4908187</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26409" sha1="59a34o8semxrnx7taybrs0lil3z50d5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = კარეკა
|სურათი = Antônio de Oliveira Filho Careca (born 5 October 1960) — Brazil NFT Striker (1982–1993).jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = 
|სრული სახელი = ანტონიო დე ოლივეირა ფილიო
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1960|10|5|}}
|დაბადების ადგილი = არარაკუარა, [[სან-პაულუს შტატი|სან-პაულუ]],&lt;br/&gt;[[ბრაზილია]]
|გარდაცვალების თარიღი = 
|გარდაცვალების ადგილი = 
|სიმაღლე = 183 [[სანტიმეტრი|სმ]]
|პოზიცია = [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]
|ახალგაზრდული წელი1 = 
|ახალგაზრდული კლუბი1 = 
|წელი1 = 1978–1982
|კლუბი1 = გუარანი
|მატჩი1 = 77
|გოლი1 = 46
|წელი2 = 1983–1987
|კლუბი2 = [[სან-პაულუ (საფეხბურთო კლუბი)|სან-პაულუ]]
|მატჩი2 = 67
|გოლი2 = 54
|წელი3 = 1987–1993
|კლუბი3 = [[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]
|მატჩი3 = 164
|გოლი3 = 73
|წელი4 = 1993–1996
|კლუბი4 = კაშივა რეისოლი
|მატჩი4 = 60  
|გოლი4 = 31    
|წელი5 = 1997
|კლუბი5 = [[სანტოსი (საფეხბურთო კლუბი)|სანტოსი]]
|მატჩი5 = 9
|გოლი5 = 2
|წელი6 = 1998
|კლუბი6 = კამპინასი
|მატჩი6 = 10  
|გოლი6 = 6    
|წელი7 = 1999
|კლუბი7 = სან-ჟოზე
|მატჩი7 = 2
|გოლი7 = 0    	
|სულ მატჩი = 389
|სულ გოლი = 212
|ეროვნული წელი1 = 1982–1993
|ეროვნული ნაკრები1 = [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]]
|ეროვნული მატჩი1 = 64
|ეროვნული გოლი1 = 30
|მედლის თარგები = 
}}

'''ანტონიო დე ოლივეირა ფილიო''' ({{lang-pt|Antônio de Oliveira Filho;}} დ. [[5 ოქტომბერი]], [[1960]], არარაკუარა, [[ბრაზილია]]) — [[ბრაზილიელები|ბრაზილიელი]] [[ფეხბურთელი]], [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]. [[ფეხბურთი]]ს გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც '''კარეკა'''. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986 წლის მექსიკის]] და [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის იტალიის]] [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატების]] მონაწილე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში. 1999 წელს [[Placar]]-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 62-ე ადგილზე დასახელდა.&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 Placar's 100 Craques do Século] // ''rsssf.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;In November 1999, Placar (Brazil) published a list of the best 100 players of all time, ranked from 1 to 100&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pianetaazzurro.it/antfilhodeoliveiracarec.htm Antonio de Oliveira Filho (Careca)] // ''pianetaazzurro.it''&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;Diego Armando Maradona aveva in grande considerazione Arrigo Sacchi, tanto che un giorno gli disse: “Mister, venga al Napoli, con me e Careca si parte sempre da 1 a 0&quot;. Careca non delude le aspettative andando a segno per ben cinque volte, compresa la partita Brasile – Francia dei quarti di finale finita 1 a 1 che vede l’eliminazione ai rigori della squadra Carioca. Careca mette a segno 9 colpi, con 29 presenze. Il primo anno del “dopo Diego “, con Ranieri allenatore, Careca e con lui tutto il Napoli, ritrova gli antichi splendori: gli Azzurri si classificano al quarto posto, con un Careca semplicemente strepitoso autore di 15 gol in 33 partite. Il 1992/93 vede il Napoli partire con il favore del pronostico nel ruolo di outsider al Milan di Capello, ma le cose non andranno come sperato. Bianchi rileva Ranieri dopo 9 giornate, Careca (7 gol) e compagni non riusciranno mai a trovare il ritmo giusto, classificandosi all’undicesimo posto. Emanuele Orofino. 22/7/2004&lt;/ref&gt;

===საკლუბო კარიერა===
კარეკამ საკლუბო კარიერა საფეხბურთო კლუბ „გუარანის“ შემადგენლობაში [[1976]] წელს დაიწყო. ორი წლის შემდეგ ამ გუნდის რიგებში ბრაზილიის ჩემპიონი გახდა.

[[1983]] წელს „სან-პაულუში“ გადავიდა, სადაც რამდენიმე წარმატებული სეზონი ჩაატარა, ხოლო [[1986]] წელს გუნდთან ერთად ბრაზილიის ჩემპიონობა მოიპოვა.

[[1987]] წელს კარეკამ ბრაზილიის დატოვება და ევროპულ კლუბში გადასვლა გადაწყვიტა. ეს კლუბი იტალიური „ნაპოლი“ გახდა, სადაც ანტონიო არგენტინელ [[დიეგო მარადონა|მარადონასა]] და თანამემამულე ალემაოს შეუერთდა.

სპორტული ჟურნალისტებისა და ფეხბურთის გულშემატკივრების შეფასებით „ნაპოლიში“ კარეკა ფეხბურთის ნამდვილ ვარსკვლავად იქცა. პირველ სეზონში „ნაპოლის“ შემადგენლობაში 13 ბურთი გაიტანა. მომდევნო წელი კიდევ უფრო წარმატებული გამოდგა, როდესაც გუნდთან ერთად უეფას თასი მოიპოვა, რომლის ორმატჩიან ფინალშიც ნეაპოლელებმა გერმანულ „შტუტგარტს“ აჯობეს (2–1, 3–3), ხოლო კარეკამ ორივე ფინალურ მატჩში თითო ბურთის გატანა მოახერხა.&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/ec/ec198889.html#uefa UEFA Cup 1988-89] // ''rsssf.com''&lt;/ref&gt;

1989–90 წლების სეზონში „ნაპოლის“ შემადგენლობაში იტალიის ჩემპიონატში გაიმარჯვა.

===სანაკრებო კარიერა===
1982–1993 [[წელი|წლებში]] [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 64 შეხვედრას ატარებს და 30 ბურთი გააქვს.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20200117215319/https://1.bp.blogspot.com/-01Vjuj0oKps/Wpy9pEGU6DI/AAAAAAAAPIM/3kObaamPXqYKQUwOpuFexOU0hNMWnfZZQCLcBGAs/s1600/brasil-chile-amistoso-7-mayo-1986.png კარეკა ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მაისურით]&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;კარეკასა (№ 9) და ჩილელი ფეხბურთელის ორთაბრძოლა — ეპიზოდი [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]] 1–1 [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილეს]] ამხანაგური მატჩიდან. 7 მაისი, 1986&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=3 | [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]]
|-
!წელი!!მატჩი!!გოლი
|-
|-
|1982||4||0
|-
|1983||11||5
|-
|1984||0||0
|-
|1985||7||3
|-
|1986||11||8
|-
|1987||9||2
|-
|1988||0||0
|-
|1989||7||6
|-
|1990||9||3
|-
|1991||1||0
|-
|1992||2||0
|-
|1993||7||2
|-
!ჯამში||68||30
|}

=== მსოფლიო ჩემპიონატზე ===
კარეკამ მსოფლიო ჩემპიონატების 9 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 7 ბურთი გაიტანა.&lt;ref&gt;[http://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1986/index.html მსოფლიო ჩემპიონატი 1986] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131210112952/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D68/awards/index.html |date=2013-12-10 }} // ''fifa.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/index.html მსოფლიო ჩემპიონატი 1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118233701/http://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/index.html |date=2016-11-18 }} // ''fifa.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thesoccerworldcups.com/players/careca.php Careca in the World Cups] // ''thesoccerworldcups.com''&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! {{Tooltip|&lt;sup&gt;ჩემპ.&lt;/sup&gt;|მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;მასპინძელი&lt;/sup&gt;|მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელი ქვეყანა}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;№&lt;/sup&gt;|საფეხბურთო მაისურის ნომერი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;პოზიცია&lt;/sup&gt;|სათამაშო პოზიცია მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;შ&lt;/sup&gt;|ჩატარებული შეხვედრების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;ბ&lt;/sup&gt;|გატანილი ბურთების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;მ&lt;/sup&gt;|მოგება}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;ფ&lt;/sup&gt;|ფრე}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;წ&lt;/sup&gt;|წაგება}} !! {{Tooltip|&lt;sup&gt;შედეგი&lt;/sup&gt;|ეროვნული გუნდის მიერ მიღწეული შედეგი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}}
|-
| [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986]] || {{MEX}} || {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|9]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || 5 || 5 || 4 || 1 || 0 || [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|&lt;center&gt;მეოთხედფინალი&lt;/center&gt;]] 
|-
| [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990]] || {{ITA}} || {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|9]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || 4 || 2 || 3 || 0 || 1 || [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|&lt;center&gt;მერვედფინალი&lt;/center&gt;]]
|}

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} გუარანი
* [[ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია A)|ბრაზილიის ჩემპიონატი (სერია A)]]: 1978
; {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} [[სან-პაულუ (საფეხბურთო კლუბი)|სან-პაულუ]]
* [[ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია A)|ბრაზილიის ჩემპიონატი (სერია A)]]: 1986
* [[პაულისტას ლიგა|პაულისტას ჩემპიონატი]]: 1985, 1987
; {{დროშანიშანი|იტალია}} [[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]
* [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასი]]: 1988–89 
* [[იტალიის სერია A]]: 1989–90
* [[იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი|იტალიის სუპერთასი]]: 1990

=== სანაკრებო ===
; {{დროშანიშანი|ბრაზილია}} [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]]
* [[კოპა ამერიკა]]: 1989

=== ინდივიდუალური ===
* ბრაზილიის ჩემპიონატის ოქროს ბურთი: 1986 &lt;ref&gt;[[Placar]]-ის Bola de Ouro&lt;/ref&gt;
* ბრაზილიის ჩემპიონატის ვერცხლის ბურთი: 1982, 1985 &lt;ref&gt;[[Placar]]-ის Bola de Prata&lt;/ref&gt;
* [[პაულისტას ლიგა|პაულისტას ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი]]: 1985
* [[ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია A)|ბრაზილიის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი]]: 1986
* [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ჯილდოები|მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის ბუცი]]: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986]]
* სამხრეთ ამერიკის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1986

== ლიტერატურა ==  
{{Refbegin}}
* {{Cite book|last=გოდუაძე|first=ლაშა|title=მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010)|publisher=გაზეთი „მსოფლიო სპორტი“|year=2010|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;pft=biblio&amp;qs=700%3A%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98}}
* {{Cite book|last=Squires|first=David|title=The Illustrated History of Football|publisher=Random House|year=2016|location=Sydney|url=http://books.google.ge/books?id=JFZtDQAAQBAJ&amp;dq=The+Illustrated+History+of+Football,+his+first+book,+David+Squires&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjw9J_FqbvcAhXsCpoKHetLBeYQ6AEIKzAB}} {{ISBN|1780895585}}
* {{Cite book|last=Holt|first=Nick|title=The Mammoth Book of the World Cup|publisher=Running Press Adult|year=2014|location=London|url=http://www.goodreads.com/book/show/18079896-the-mammoth-book-of-the-world-cup}} {{ISBN|0762452242}}
* {{cite book|last=Foer|first=Franklin|title=How Soccer Explains the World|publisher=[http://www.harpercollins.com/9780061864704/how-soccer-explains-the-world/ HarperCollins]|year=2005|location=New York|url=http://books.google.ge/books?id=SYcN9xxtGkkC&amp;dq=How+Soccer+Explains+the+World++Foer,+Franklin&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi53_K6r9TcAhVSyaQKHdXXCpIQ6wEIMTAC}} {{ISBN|0060731427}}
* {{cite book|last=Witzig|first=Richard|title=The Global Art of Soccer|publisher=[http://books.google.com/books?id=H2T0ZD5S86QC&amp;pg=PA418&amp;lpg=PA418&amp;dq=%22Soccer+Statistics+Foundation%22&amp;source=web&amp;ots=iDzCbuSw4-&amp;sig=sSqw_DE3z3u-xaq2Do0aFKuzNz8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result Cusiboy Publishing]|year=2006|location=New Orleans, LA|url=http://books.google.ge/books?id=H2T0ZD5S86QC&amp;pg=PA417&amp;lpg=PA417&amp;dq=world+soccer+magazines+Global+Art+of+Soccer&amp;source=bl&amp;ots=iGBzavYx6Z&amp;sig=oa_sniADDwTB_lvlcD2UyXCBsMQ&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi0ppysrdTcAhUS16QKHagWBnYQ6AEwC3oECAkQAQ#v=onepage&amp;q=world%20soccer%20magazines%20Global%20Art%20of%20Soccer&amp;f=false}} {{ISBN|0977668800}}
* {{cite book|last=Goldblatt|first=David|title=The Ball is Round: A Global History of Football|publisher=[http://books.google.ge/books?id=i1158WHUTvwC&amp;dq=The+Ball+Is+Round+by+David+Goldblatt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiTnP_FtNTcAhUP3qQKHfR9CO8Q6AEIKzAB Riverhead Books]|year=2007|location=London|url=http://books.google.ge/books?id=HAUMGbLH5zoC&amp;dq=The+Ball+Is+Round+by+David+Goldblatt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiTnP_FtNTcAhUP3qQKHfR9CO8Q6AEIJjAA}} {{ISBN|1594482969}}
* {{Cite book|last=Glanville|first=Brian|title=The Story of the World Cup|publisher=Faber|year=2018|location=London|url=https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|access-date=2021-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813034241/https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|archive-date=2020-08-13}} {{ISBN|9780571325566}}
{{Refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commonscat|Antonio de Oliveira Filho (Careca)}}
{{Refbegin}}
* [https://web.archive.org/web/20190407215202/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people%3D55528/index.html კარეკა] — [[ფიფა]]-ს ჩანაწერი

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''თემატური საიტები'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://www.11v11.com/players/careca-58193/ Association of Football Statisticians (AFS)] · [http://footballfacts.ru/players/2191561 Footballfacts.ru] · [http://footballhd.ru/articles/seriaa/206609-velikiy-partner-maradony-v-napoli-istoriya-kareki.html Footballhd.ru]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} · [http://www.national-football-teams.com/player/13645/Careca_1.html National Football Teams] · [http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/careca.html Planet World Cup] · [http://www.sambafoot.com/en/players/397_careca.html Sambafoot] · [http://int.soccerway.com/players/antonio-de-oliveira-filho/105535/ Soccerway] · [http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Kareka-Futbol-05101960 Sportbox.ru] · [http://www.sports.ru/tags/161002220/ Sports.ru] · [https://web.archive.org/web/20080609014646/http://torcida.com.ru/stars/careca/ torcida.com.ru] · [http://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/117626 Transfermarkt]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''National Football Teams'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://www.national-football-teams.com/country/28/1982/Brazil.html 1982] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1983/Brazil.html 1983] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1985/Brazil.html 1985] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1986/Brazil.html 1986] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1987/Brazil.html 1987] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1989/Brazil.html 1989] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1990/Brazil.html 1990] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1991/Brazil.html 1991] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1992/Brazil.html 1992] · [http://www.national-football-teams.com/country/28/1993/Brazil.html 1993]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''Planet World Cup'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1986/squad_bra86.html Brazil's World Cup squad 1986] · [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1990/squad_bra90.html Brazil's World Cup squad 1990]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''RSSSF'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://www.rsssfbrasil.com/historical.htm#brasileiro Brasil - Resultados Históricos] · [http://www.rsssfbrasil.com/historics.htm#pr Campeonatos Estaduais] · [http://www.rsssf.com/tables/86full.html#grd World Cup 1986] · [http://www.rsssf.com/tables/90full.html#grc World Cup 1990]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''Torcida'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://torcida.com.ru/history/1986/ ბრაზილიის ნაკრები 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე] · [http://torcida.com.ru/history/1990/ ბრაზილიის ნაკრები 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''ფოტო'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://www.alamy.com/stock-photo/antonio-careca.html Alamy] · [http://www.gettyimages.com/photos/ant%C3%B4nio-de-oliveira-filho-careca?family=editorial&amp;phrase=Ant%C3%B4nio%20de%20Oliveira%20Filho%20careca&amp;sort=mostpopular Getty Images] · [http://www.pinterest.com/arabalasanyan19/ant%C3%B4nio-de-oliveira-filho-careca/ Pinterest]
|}

{| style=&quot;color: black;&quot;
|-
| style=&quot;width: 250px; background-color:Lavender |&lt;center&gt;'''მედია'''&lt;/center&gt; || style=&quot;background: white;&quot;| [http://as.com/tag/antonio_de_oliveira_filho_careca As] · [http://elpais.com/tag/antonio_de_oliveira_filho_careca/a/ El País] · [http://books.google.ge/books?id=trTODwky4osC&amp;pg=PA12&amp;lpg=PA12&amp;dq=Antonio+de+Oliveira+Filho+Careca+Placar&amp;source=bl&amp;ots=dwY-oJzgh9&amp;sig=ACfU3U0WC68lL1uSXz90HoJzODpv3veAJw&amp;hl=ka&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiMlPm6iZLnAhVeUBUIHXvoByYQ6AEwEnoECAoQAQ#v=onepage&amp;q=Antonio%20de%20Oliveira%20Filho%20Careca%20Placar&amp;f=false Placar]
|}
{{Refend}}

==კომენტარები==
{{Reflist|group=კომ.}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

{{DEFAULTSORT:კარეკა}}
 
[[კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1960]]
[[კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სან-პაულუს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სანტოსის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:იაპონიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:კაშივა რეისოლის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1983 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1987 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>59a34o8semxrnx7taybrs0lil3z50d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაჩანიკის თემი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>429709</id>
    <revision>
      <id>5378267</id>
      <parentid>4769898</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4537" sha1="5g6b9zo3witigwn74gubl4qr36isqqs" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|სტატუსი = თემი
|ქართული სახელი = კაჩანიკის  თემი
|მშობლიური სახელი = Општина Качаник
|ქვეყანა = სერბეთი
|რეგიონის ტიპი = ავტონომიური მხარე
|რეგიონი = კოსოვოსა და მეტოხიის ავტონომიური მხარე
|ადმინისტრაციული ცენტრი = [[კაჩანიკი]]
|რაიონის ტიპი = ოლქი
|რაიონი = კოსოვოს ოლქი
|ფართობი = 294
|ოფიციალური ენა = [[სერბული ენა|სერბული]]
|მოსახლეობა = 33 409
|აღწერის წელი = 2011
|სიმჭიდროვე = 223
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ალბანელები]]
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[მუსლიმები]]
|დროის სარტყელი = +1
|DST = +2
}}
'''კაჩანიკის თემი''' ({{lang-sr|Општина Качаник}}) — თემი [[სერბეთი|სერბეთში]], [[კოსოვოსა და მეტოხიის ავტონომიური მხარე|კოსოვოსა და მეტოხიის ავტონომიური მხარის]] [[კოსოვოს ოლქი|კოსოვოს ოლქში]]. ფართობი შეადგენს 294 კმ²-ს.&lt;ref name=stat&gt;Издаје и штампа — Републички завод за статистику Србије (ISSN 1450-9075, январь 2009) — Раздел «Общие данные», страницы № 15-19&lt;/ref&gt; აქვს სადავო ადმინისტრაციული კუთვნილება.

თემის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[კაჩანიკი]]. შეიცავს 30 დასახლებულ პუნქტს.&lt;ref name=stat/&gt; დასახლებული პუნქტების საშუალო ფართობია 7,0 კმ².&lt;ref name=stat/&gt;

== დემოგრაფია ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!აღწ. წელი
!1948
!1953
!1961
!1971
!1981
!1991
!2011
|-
!მოსახლეობა&lt;ref name=&quot;einwohner&quot;&gt;{{Internetquelle|url=http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census-ks.htm|titel=Kosovo censuses|autor=Tim Bespyatov|werk=Population statistics of Eastern Europe|sprache=en|zugriff=2017-10-30}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505232018/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census-ks.htm |date=2015-05-05 }}&lt;/ref&gt;
|12 997
|14 406
|15 734
|19 284
|25 028
|30 981
|33 409
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ეთნოსი
![[ალბანელები]]
![[სერბები]]
![[თურქები]]
![[ბოსნიელები]]
![[ბოშები]]
![[აშკალები]]
!სხვა
!უცნობი
|-
!მოსახლეობა&lt;ref&gt;{{Internetquelle|url=http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm|titel=Ethnic composition of Kosovo 2011|autor=Tim Bespyatov|werk=Population statistics of Eastern Europe|sprache=en|zugriff=2017-10-30}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260218124455/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm |date=2026-02-18 }}&lt;/ref&gt;
|33 362
|1
|1
|20
|5
|1
|7
|11
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!რელიგია
!მუსლიმი
!მართლმადიდებელი
!კათოლიკე
!ათეისტი
!სხვა
!უცნობია
|-
!მოსახლეობა&lt;ref&gt;{{Internetquelle|url=http://pop-stat.mashke.org/kosovo-religion-loc2011.htm|titel=Religious composition of Kosovo 2011|autor=Tim Bespyatov|werk=Population statistics of Eastern Europe|sprache=en|zugriff=2017-10-30}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525115345/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-religion-loc2011.htm |date=2023-05-25 }}&lt;/ref&gt;
|33 391
|2
|2
| -
|2
|11
|}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:კოსოვოს ოლქის თემები]]</text>
      <sha1>5g6b9zo3witigwn74gubl4qr36isqqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კობა კურტანიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>430915</id>
    <revision>
      <id>5378563</id>
      <parentid>4531597</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4522" sha1="1znoo0ka7ii4wv46yhnoog3j43fsnu9" xml:space="preserve">'''კობა კურტანიძე''' (დ. [[13 ოქტომბერი]], [[1963]], სოფ. [[ქვემო რიეთი]], ახლანდ. [[გორის მუნიციპალიტეტი]] — გ. [[6 დეკემბერი]], [[2005]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ძიუდო]]ისტი. სსრკ ხალხთა IX და X სპარტაკიადების ჩემპიონი ([[1986]], [[1991]]), სსრკ შვიდგზის ჩემპიონი ([[1985]], [[1986]], [[1987]], [[1988]], [[1989]], [[1990]], [[1991]]). მსოფლიოს ჩემპიონი ([[1989]], 95 კგ; [[ბელგრადი]], [[იუგოსლავია]]), ევროპის ორგზის ჩემპიონი ([[1987]], 95 კგ; [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]; [[1989]], 95 კგ; [[ჰელსინკი]], [[ფინეთი]]), [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი]] (1990). [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=        http://lelo.ge/article/უმაგრესი-მსოფლიოს-ჩემპიონატი-ქართველი-ძიუდოისტებისათვის-21780
 |title=        1989 წელი: უმაგრესი მსოფლიოს ჩემპიონატი ქართველი ძიუდოისტებისათვის - ორი ოქრო, თითო ვერცხლი და ბრინჯაო!
 |last=        ბალახაძე
 |first=        ვასილ
 |date=        28 მარტი, 2020
 |work=        lelo.ge
 |access-date=        18 იანვარი, 2022
 }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== ძირითადი შედეგები ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!დისციპლინა
!წელი
!ტურნირი
!მასპინძელი
!წონითი&lt;br /&gt;კატეგორია
!ადგილი
|-
|ძიუდო
|1987
|ევროპის ჩემპიონატი
|[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]
| -95 კგ
|{{Gold1}}
|-
|ძიუდო
|1989
|ევროპის ჩემპიონატი
|[[ჰელსინკი]], [[ფინეთი]]
| -95 კგ
|{{Gold1}}
|-
|ძიუდო
|1989
|მსოფლიო ჩემპიონატი
|[[ბელგრადი]], [[იუგოსლავია]]
| -95 კგ
|{{Gold1}}
|-
|ძიუდო
|1990
|ევროპის ჩემპიონატი
|[[მაინის ფრანკფურტი]], [[გერმანია|გფრ]]
| -95 კგ
|{{Bronze3}}
|}

== ლიტერატურა ==
* ''ელგუჯა ბერიშვილი'', ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 235, თბ.: პალიტრა L, 2013.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{nplg ბიოგრაფია|00017597}}
{{Nplg სპორტსმენი|00005484}}
* [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&amp;sid=217 კობა კურტანიძე] — ქართული სპორტი

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კურტანიძე, კობა}}

[[კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1963]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2005]]
[[კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]</text>
      <sha1>1znoo0ka7ii4wv46yhnoog3j43fsnu9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კილიან მბაპე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440425</id>
    <revision>
      <id>5378435</id>
      <parentid>5177063</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21315" sha1="4p15wbvvksb9ah0gljo2uhe643fz1vz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = კილიან მბაპე
|სურათი = Picture with Mbappé (cropped).jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = მბაპე 2022 წელს
|სრული სახელი = კილიან მბაპე ლოტენი&lt;ref name=Legion&gt;{{cite journal|title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000037909703 |journal=Journal officiel de la République française |volume=2019 |issue=0001 |page=6 |id=PRER1835394D}}&lt;/ref&gt;
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1998|12|20}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of players: France |publisher=FIFA |accessdate=2021-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archivedate=2018-06-19 }}&lt;/ref&gt;
|დაბადების ადგილი = [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]
|სიმაღლე = 178 [[სმ]]&lt;ref name=PSG&gt;{{cite web |url=https://www.psg.fr/effectif/kylian-mbappe?season=2017 |title=Kylian Mbappé |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |accessdate=2019-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180502051230/https://www.psg.fr/effectif/kylian-mbappe?season=2017 |archivedate=2018-05-02 }}&lt;/ref&gt;
|პოზიცია = [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]
|მიმდინარე კლუბი = [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]
|ნომერი = 10 
|ახალგაზრდული წელი1 = 2004–2013
|ახალგაზრდული კლუბი1 = ბონდი
|ახალგაზრდული წელი2 = 2013–2015
|ახალგაზრდული კლუბი2 = [[მონაკო (საფეხბურთო კლუბი)|მონაკო]]
|წელი1 = 2015–2016
|კლუბი1 = [[მონაკო (საფეხბურთო კლუბი)|მონაკო B]]
|მატჩი1 = 12
|გოლი1 = 4
|წელი2 = 2015–2018
|კლუბი2 = [[მონაკო (საფეხბურთო კლუბი)|მონაკო]]
|მატჩი2 = 41
|გოლი2 =16
|წელი3 = 2017–2018
|კლუბი3 = {{იჯარა}} [[პარი სენ-ჟერმენი]]
|მატჩი3 = 27
|გოლი3 = 13
|წელი4 = 2018–2024
|კლუბი4 = [[პარი სენ-ჟერმენი]]
|მატჩი4 = 178
|გოლი4 = 162
|წელი5 = 2024–
|კლუბი5 = [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]
|მატჩი5 = 54
|გოლი5 = 52
|ეროვნული წელი1 = 2014
|ეროვნული ნაკრები1 = საფრანგეთი 17-წლ.
|ეროვნული მატჩი1 = 2
|ეროვნული გოლი1 = 0
|ეროვნული წელი2 = 2016
|ეროვნული ნაკრები2 = საფრანგეთი 19-წლ.
|ეროვნული მატჩი2 = 11
|ეროვნული გოლი2 = 7
|ეროვნული წელი3 = 2017–
|ეროვნული ნაკრები3 = [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთი]]
|ეროვნული მატჩი3 = 94
|ეროვნული გოლი3 = 55
|მედლის თარგები = 
|კლუბი-განახლება = 24 იანვარი, 2026
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 13 ნოემბერი, 2025
}}
'''კილიან მბაპე ლოტენი''' ({{lang-fr|Kylian Mbappé Lottin}}; დ. [[20 დეკემბერი]], [[1998]]) — [[ფრანგები|ფრანგი]] [[ფეხბურთელი]], [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|მადრიდის „რეალისა“]] და [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრების]] თავდამსხმელი. მიჩნეულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ფეხბურთელად. ცნობილია თავისი დრიბლინგითა და სისწრაფით. [[2018]] წელს, ანალიტიკურმა კომპანია CIES-მა, მბაპე ყველაზე ძვირადღირებულ ფეხბურთელად დაასახელა, რომლის სატრანსფერო ღირებულება 216.5 მილიონ ევროს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/mbappe-messi-kane-and-the-worlds-most-valuable-footballers/1keifrfcuvlgy1s9u335f1dnds|title=Most expensive transfers in football: Kylian Mbappe, Lionel Messi, Neymar, Harry Kane and the highest valued players in the game {{!}} Goal.com|website=www.goal.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irishexaminer.com/breakingnews/sport/soccer/kylian-mbappe-ranked-the-worlds-most-valuable-footballer-896130.html|title=Kylian Mbappe ranked the world's most valuable footballer|website=www.irishexaminer.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/francia/nota/_/id/4947927|title=Mbappé, el futbolista más caro del mundo|website=ESPNdeportes.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/lionel-messi-neymar-kylian-mbappe-13537719|title=The World football's most valuable strikers revealed|last=Smith|first=Alex|website=mirror}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
===საკლუბო კარიერა===
დაიბადა და გაიზარდა [[პარიზი|პარიზში]]. ახალგაზრდობაში თამაშობდა კლუბ „ბონდიში“, ხოლო მისი პროფესიული კარიერა დაიწყო ლიგა 1-ის კლუბ „[[მონაკო (საფეხბურთო კლუბი)|მონაკოში]]“ [[2015]] წელს, 16 წლის ასაკში. 2016–17 წლის სეზონში იგი დაეხმარა კლუბს [[ლიგა 1]]-ის მოგებაში, ხოლო თავად გახდა ლიგა 1-ის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი.

მბაპეს ტალანტმა „პარი სენ-ჟერმენის“ ყურადღება მიიპყრო. შედეგად, [[2018]] წელს, კლუბმა იგი შეისყიდა 180 მილიონ ევროდ.&lt;ref name=clausepermanent&gt;{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN}}&lt;/ref&gt; ამ ტრანსფერით მბაპე იქცა მეორე ყველაზე ძვირადღირებულ ფეხბურთელად მსოფლიოში. სადებიუტო სეზონში, მბაპემ კლუბთან ერთად მოიგო სამივე შიდა ტურნირი — [[ლიგა 1|საფრანგეთის ჩემპიონატი]], [[საფრანგეთის საფეხბურთო თასი|საფრანგეთის თასი]] და [[საფრანგეთის ლიგის თასი]]. 19 წლის ასაკში მიიღო [[ოქროს ბურთი]]ს ნომინაცია და გადაეცა რაიმონ კოპას პირველი ტროფეი. 2018–19 სეზონში იგი გახდა ლიგა 1-ის საუკეთესო ბომბარდირი და დასახელდა ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

===სანაკრებო კარიერა===

[[2017]] წელს, 18 წლის ასაკში შედგა მბაპეს დებიუტი [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ნაკრებში]]. მბაპე დაეხმარა საფრანგეთის ნაკრებს [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2018|2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] მოგებაში. იგი ყველაზე ახალგზრდა ფრანგი ფეხბურთელია, რომელმაც გოლი გაიტანა მსოფლიო ჩემპიონატზე და აგრეთვე მეორე თინეიჯერი ფეხბურთელია [[პელე]]ს შემდეგ, რომელმაც მსოფლიო თასის ფინალში გოლის გატანა შეძლო. ამ ჩემპიონატზე მბაპე გახდა საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი, აგრეთვე დასახელდა საფრანგეთის წლის ფეხბურთელად.&lt;ref name=teenagegoalfinal&gt;{{cite news |url=https://www.rt.com/sport/433251-mbappe-teenage-world-cup/ |title=Kylian Mbappe becomes first teenager to score in a World Cup Final since Pele |publisher=RT}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო სტატისტიკა==
{{updated|13 ნოემბერი, 2025}} 

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!ეროვნული ნაკრები!!წელი!!მატჩი!!გოლი
|-
|rowspan=&quot;9&quot;|[[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთი]]&lt;br /&gt;{{დროშანიშანი|საფრანგეთი}}
|2017||10||1
|-
|2018||18||9
|-
|2019||6||3
|-
|2020||5||3
|-
|2021||14||8
|-
|2022||13||12
|-
|2023||9||10
|-
|2024||11||2
|-
|2025||8||7
|-
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში||94||55
|}

==მიღწევები==
===საკლუბო===
{{დროშანიშანი|მონაკო}} '''მონაკო''':(1)
*[[საფრანგეთის ლიგა 1]] (1): 2016–17

{{დროშანიშანი|საფრანგეთი}} '''პარი სენ-ჟერმენი''':(17)
* [[საფრანგეთის ლიგა 1]] (6): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* [[საფრანგეთის საფეხბურთო თასი]] (4): 2017–18, 2019–20, 2020–21, 2023–24
*[[საფრანგეთის ლიგის თასი]] (2): 2017–18, 2019–20	
*[[საფრანგეთის საფეხბურთო სუპერთასი]] (5): 2017, 2018, 2019, 2020, 2022
*[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის]] ''ფინალისტი'': 2019–20

{{დროშანიშანი|ესპანეთი}} '''რეალ მადრიდი''':(2)

* [[უეფა-ს სუპერთასი]] (1): 2024
* ფიფა-ს ინტერკონტინენტული თასი (1): 2024

===სანაკრებო===
'''საფრანგეთი 19წლ.'''
*ევროპის 19 წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2016

{{დროშანიშანი|საფრანგეთი}} '''საფრანგეთი''':(1)
*[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი]]: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2018|2018]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965 |title=France 4–2 Croatia |first=Phil |last=McNulty |publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;''ფინალისტი'': [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2022|2022]]
*[[ერთა ლიგა (უეფა)|ერთა ლიგა]]: 2020-21

=== ინდივიდუალური ===

* [[საფრანგეთის ლიგა 1|ლიგა 1-ის]] წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2016–17, 2017–18, 2018–19
* ოქროს ბიჭი: 2017
* კოპას პრიზი: 2018
* [[საფრანგეთის ლიგა 1|ლიგა 1-ის]] წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* [[საფრანგეთის ლიგა 1|ლიგა 1-ის]] საუკეთესო ბომბარდირი: 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* წლის საუკეთესო ფრანგი ფეხბურთელი: 2018, 2019, 2022–23, 2023–24
* FIFA FIFPRO-ს მსოფლიო თერთემეტეული: 2018, 2019, 2022, 2023, 2024
* [[Onze d'Or]]: 2019
* უეფა-ს ერთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2021, 2025
* [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატის]] საუკეთესო ბომბარდირი: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2022|2022]]
* [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატის]] ვერცხლის ბურთი: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2022|2022]]
* [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] საუკეთესო ბომბარდირი: 2023-24
* გერდ მიულერის ჯილდო: 2024
* [[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი|ლა ლიგის]] თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: იანვარი 2025
* [[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი|ლა ლიგის]] საუკეთესო ბომბარდირი: 2024-25
* [[ევროპის ოქროს ბუცი]]: 2024-25
* [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდის]] სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2024-25

== ჯილდოები ==

* [[საპატიო ლეგიონის ორდენი]]: 2018

==ფაქტები==
[[გიბრალტარის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გიბრალტარის ეროვნულ ნაკრებთან]] ევრო 2024-ის შესარჩევ მატჩში (14–0) შესრულებული ჰეთ-თრიკის წყალობით კილიან მბაპემ კარიერაში მე-300 გოლი გაიტანა და მესის, რონალდუსა და [[ნეიმარი]]ს რეკორდი გააუმჯობესა — მან ეს 24 წლის ასაკში გააკეთა. [[ლიონელ მესი]]მ, [[კრიშტიანუ რონალდუ]]მ და ნეიმარმა კი ამ მაჩვენებელს 25 წლის ასაკში მიაღწიეს.&lt;ref&gt;[https://sportmail.ru/news/football-national/58671719/?frommail=1 Килиан Мбаппе побил рекорд результативности Месси, Роналду и Неймара]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

კილიან მბაპე გახდა [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|მადრიდის „რეალის“]] პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც ლა ლიგის სადებიუტო სეზონში 30-ზე მეტი გოლი გაიტანა.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Kylian Mbappé}}
* [https://web.archive.org/web/20200823000309/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe Profile] at the Paris Saint-Germain F.C. website
* {{FFF male player|2543482609&lt;!-- -kylian-mbappe --&gt;}}
* {{FIFA player|389867}}
* {{UEFA player|250076574}}
* {{Lequipe|58221}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

{{მადრიდის რეალის შემადგენლობა}}
{{საფრანგეთის შემადგენლობა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{საფრანგეთის შემადგენლობა 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{საფრანგეთის შემადგენლობა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{საფრანგეთის შემადგენლობა 2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირები}}

{{DEFAULTSORT:მბაპე, კილიან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1998]]
[[კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:უეფას ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში]]
[[კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>4p15wbvvksb9ah0gljo2uhe643fz1vz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ამირან გოგოხია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>444111</id>
    <revision>
      <id>5377912</id>
      <parentid>4623986</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5662" sha1="o2932zva85klxrglywa5llbn7ubtlv8" xml:space="preserve">{{მმ*|გოგოხია}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი        =  ამირან გოგოხია
| ფოტო       = 
| ფოტოს_სიგანე = 
| წარწერა =  
| მშობლსახელი = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   =  {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1921|2|18}}
| დაბადგილი   = [[ფახულანი]], [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა]]
| გარდთარიღი =  
| გარდადგილი =  
| სხვა_სახელები =  
| განათლება     = 
| ალმა-მატერი   = [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]
| საქმიანობა  = ექიმი
| აქტიურობის წლები =  
| რეზიდენცია   = 
| ეროვნება = [[ქართველები|ქართველი]]
| მოქალაქეობა  =  {{დროშა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა}}&lt;/br&gt;{{დროშა|სსრკ}}&lt;/br&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| ცნობილია როგორც  = 
| ცნობილი ნაშრომები =  
| მეუღლე =  
| შვილები =   
| ჯილდოები =  
| ხელმოწერა =  
| სახელი1 = სამეცნიერო ხარისხი
| მოდული1 =მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი
}}

'''ამირან გოგოხია''' (დ. [[18 თებერვალი]], [[1921]], [[ფახულანი]], [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი-ქირურგი, უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

==ბიოგრაფია==
დაიბადა [[1921]] წლის [[18 თებერვალი|18 თებერვალს]], სოფელ [[ფახულანი|ფახულანში]]. დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]]ს სამედიცინო ფაკულტეტი [[1942]] წელს.

[[1943]]–[[1945]] მუშაობდა სოფლების [[რუხი]]ს, ჯვარისა და ჭალის ([[წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი|წალენჯიხის რაიონი]]) საექიმო უბნების გამგედ. [[1948]] წელს — წალენჯიხის რაიონის წამყვანი ქირურგი; [[1949]] წელს მოსკოვის ლევიტის კლინიკის თანამშრომელი; [[1956]]–[[1974]] წლებში წულუკიძის კლინიკის ასისტენტი; [[1988]] წლიდან ფთიზიატრიისა  და პულმონოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უროლოგიური განყოფილების ფთიზიატრი. ამირან გოგოხია არის 80 სამეცნიერო ნაშრომის და ერთი მონოგრაფიისა. 

[[1956]] წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ჰიდრონეფროზისა და შარდსაწვეთის ცალმხარეზე გადაკვანძის შემდეგ ჰისტომორფოლოგიური ცვლილებები მეორე თირკმელზე და ზოგიერთ სხვა ორგანოზე“, [[1973]] წელს კი სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ხელოვნური შარდის ბუშტის შექმნის საკითხი ნაწლავის იზოლირებული მონაკვეთიდან“.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Nplg ექიმი|00001488}}

{{DEFAULTSORT:გოგოხია, ამირან}}

[[კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1921]]
[[კატეგორია:ქართველი ქირურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი უროლოგები]]
[[კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები]]
[[კატეგორია:გოგოხიები|ამირან ]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>o2932zva85klxrglywa5llbn7ubtlv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური</title>
    <ns>0</ns>
    <id>447145</id>
    <revision>
      <id>5378141</id>
      <parentid>4838098</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10002" sha1="hi7dpggg8j5jmtgvegmklcznyjzpgdc" xml:space="preserve">[[File:Thermal lake near Satan's bridge - panoramio.jpg|thumb|თერმული ტბა, [[სიუნიქის პროვინცია|სიუნიქის პროვინციაში]]]]
'''კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური''' ('''Karkar GTPP''') ({{Lang-hy|Կարկառի երկրաջերմաէլեկտրակայան}}) — მდებარეობს სომხეთის სამხრეთ გუბერნიაში, [[სიუნიქის პროვინცია|სიუნიქის პროვინციაში]].&lt;ref name=&quot;invest&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.invest-armenia.com/docs/AIF-Investment-Brochure.pdf|title=Investment Projects|website=Armenia Investment Forum|pages=19–20|accessdate=10 ოქტომბერი 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170227064025/http://www.invest-armenia.com/docs/AIF-Investment-Brochure.pdf|archivedate=27 თებერვალი 2017}}&lt;/ref&gt; საწყისი კვლევები ითვალისწინებდა, რომ 28-30 მგვტ სიმძლავრის [[გეოთერმული ელექტროსადგური]] უნდა აშენებულიყო, რომლის წლიური ელექტროენერგია 250 მილიონი კილოვატი საათში (კვტ.სთ) იქნებოდა (2016 წელს მოწოდებული მონაცემების მიხედვით).&lt;ref name=&quot;panarmenian&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.panarmenian.net/eng/news/217303/ |title=First-ever geothermal power station to be built in Armenia |date=19 July 2016 |website=PanArmenian.net|access-date=8 December 2016}}&lt;/ref&gt;

2008–2009 წლებში შესრულებული კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური, უნიკალური პროექტია სომხეთში, რადგან მას არ გააჩნია ანალოგი ამ რეგიონში და დადებითი თვისებები აქვს სხვა ენერგომომარაგების ელექტროსადგურებისგან განსხვავებით. ასევე მინიმალურია მსგავსი ელექტროსადგურის ბუნებაზე გავლენა.&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;&gt;{{cite web| url=http://geothermal-powerplant.blogspot.am/2010/08/jermaghbyur-geothermal-power-plant.html|title=Jermaghbyur Geothermal Power Plant|date=4 October 2009|website=Geothermal Power Plant/Geothermal Energy|access-date=8 December 2016}}&lt;/ref&gt;

საძიებო ბურღვისთვისა და საველე გამოკვლევების საფუძველზე, შეირჩა კარკარი, რომელიც როგორც ადგილობრივმა, ისე საერთაშორისო გეოთერმული ენერგიის სპეციალისტება დასახელეს  ყველაზე პერსპექტიულ ადგილად.&lt;ref name=&quot;invest&quot;/&gt;კვლევა განხორციელდა სამთავრობო გეგმის ფარგლებში, რომელიც მიზნად ისახავს სომხეთში ენერგიის წყაროების დივერსიფიკაციას და უცხოეთიდან იმპორტირებული ენერგიის წყაროებზე უფრო ნაკლები დამოკიდებულების მიღწევას.&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;/&gt; 

შესწავლის შედეგებმა აჩვენა, რომ გეოთერმული ელექტროსადგურის ფუნქციონირება შესაძლებელია, 6 ჭაბურღილით, რომლებიც განთავსებულები იქნებიან 2.5–3 კილომეტრის სიღრმეზე, ხოლო დასაბრუნებელი ნაკადის 2 ჭაბურღილი 3 კილომეტრის სიღრმეზე. ინვესტიცია შეფასდა 17.6 მილიარდად [[სომხური დრამი|სომხური დრამად]], ხოლო  ხარჯები დამონტაჟებულ სიმძლავრეზე, კილოვატი 1564 აშშ დოლარად. ელექტროენერგიის საშუალო წლიური წარმოება, გათვლილი იყო 199.4 მილიონ კვტ.სთ-ზე.&lt;ref name=&quot;renewable&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nature-ic.am/res/publications/brochures/Final_RE_Eng_Dec16.pdf |title=Use of Renewable Energy Sources in the World and Armenia/Through Innovations to Clear Technologies |year=2010 |location=Yerevan |pages=53–54 |access-date=8 December 2016 }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;დღეისათვის ეს რიცხვი გაიზარდა 250 მილიონ კვტ.სთ-მდე.&lt;ref name=&quot;panarmenian&quot;/&gt; კვლევამ აჩვენა სომხეთში გეოთერმული ენერგიის გამოყენების სტრატეგიული მნიშვნელობა და ეფექტურობა სითბოს მომარაგების უზრუნველსაყოფად და ელექტროენერგიის საწარმოებლად.&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;/&gt;

პერსპექტიულ ადგილებში არსებულ საველე გამოძიებებში, რომელშიც შედიოდა საველე სკაუტირების, მაგნეტოტელური (MT) ხმის ამოღება და „3D MT“ კვლევების ჩატარება, ამ დამოუკიდებელ კვლევებთან ერთად, ჩატარდა „სომხეთის გეოთერმული პროექტი“, რომელიც დაფინანსებულია „GEF“- ის მიერ და  დასრულდა 2012 წელს. &lt;ref name=&quot;wbdoc&quot;&gt;{{cite web|url=http://documents.worldbank.org/curated/en/741191468191058345/pdf/PAD1243-PAD-P152039-IDA-R2015-0100-1-Box391456B-PUBLIC-disclosed-6-9-15.pdf|title=International Bank for Reconstruction and Development Project Appraisal Document on a Proposed Strategic Climate Fund Grant in the Amount of US$8.55 Million to the Republic of Armenia for a Geothermal Exploratory Drilling Project |date=18 May 2015 |website=The World Bank |pages=14–15 |access-date=8 December 2016}}&lt;/ref&gt;

==მეორე ეტაპი==
„GEDP“- ის მეორე ეტაპი ითვალისწინებდა გეოთერმული ელექტროსადგურის მშენებლობას.&lt;ref name=&quot;worldbank&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/06/08/world-bank-supports-exploration-of-geothermal-resources-in-armenia|title=World Bank Supports Geothermal Resources in Armenia |date=8 June 2015 |website=The World Bank |access-date=8 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;energycentral&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.energycentral.com/news/deputy-minister-armenia-has-all-prerequisites-construction-geothermal-power-plant |title=Deputy minister/ Armenia has all prerequisites for construction of a geothermal power plant |date=27 October 2016 |website=Energy Central |access-date=8 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170227234015/http://www.energycentral.com/news/deputy-minister-armenia-has-all-prerequisites-construction-geothermal-power-plant |archivedate=27 თებერვალი 2017 }}&lt;/ref&gt;გეოთერმული ელექტროსადგურის საწყისი სამშენებლო ხარჯების სავარაუდო ღირებულება, 90 მილიონი აშშ დოლარიდან 110 მილიონ აშშ დოლარამდე მერყეობდა. მისი მშენებლობის შემთხვევაში, კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური დაიკავებს სავარაუდოდ 1,5 ჰექტარ ტერიტორიას, რომელიც მოიცავს მილსადენების, პარკინგის, საწყობებისა და სითხის შესანახ ადგილებს, ასევე მუშათა კვარტლებსა და ამ ყველაფრის დაკავშირებულ ობიექტებს. 

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.energy.gov.ge/projects/pdf/pages/Energodaijesti%2028072014%20806%20geo.pdf ენერგოდაიჯესტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227184911/http://energy.gov.ge/projects/pdf/pages/Energodaijesti%2028072014%20806%20geo.pdf |date=2017-02-27 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სომხეთი]]</text>
      <sha1>hi7dpggg8j5jmtgvegmklcznyjzpgdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეიტრიონა ბალფე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460893</id>
    <revision>
      <id>5378304</id>
      <parentid>4908391</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14222" sha1="ebn2c87thtosnee5b2v2bv48efae77g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი = კეიტრიონა ბალფე
|პორტრეტი = Outlander_premiere_episode_screening_at_92nd_Street_Y_in_New_York_OLNY_091_(14851934923)_crop.jpg
|წარწერა = კეიტრიონა ბალფე 2013 წელს
|ფოტოს სიგანე = 250პქ
|დაბთარიღი  = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1979|10|4}}
|საქმიანობა = მსახიობი
|მოქალაქეობა = {{დროშა|ირლანდია}}
}}

'''კეიტრიონა ბალფე''' (დ. [[4 ოქტომბერი]], [[1979]])&lt;ref&gt;{{cite web |title='Outlander': Sam Heughan teases Caitriona Balfe on her 39th birthday |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/TV/2018/10/04/Outlander-Sam-Heughan-teases-Caitríona-Balfe-on-her-39th-birthday/1691538670708/ |publisher=upi.com}}&lt;/ref&gt; — [[ირლანდია|ირლანდიელი]] [[მსახიობი]], პროდიუსერი და ყოფილი მოდელი. იგი ყველაზე ცნობილია კლეერ ფრეიზერის როლით ''Starz''-ის პლათფორმისთვის გადაღებულ დრამატულ სერიალში ''Outlander'', ამ როლით კეიტრიონამ მოიპოვა ორი ''People's Choice Awards''-ის ჯილდო და ორი ''Irish Film and Television Award''-ის პრემია და ასევე  მოიპოვა [[ოქროს გლობუსი|ოთხი ოქროს გლობუსის]] პრემია ნომინაციაში ''Best Actress in a Television Series – Drama''.

[[1999]] წელს [[დუბლინი|დუბლინის]] ტექნოლოგიის ინსტიტუტში დრამის სწავლისას, ბალფს შესთავაზეს მუშაობა, სამოდელო სააგენტოში [[პარიზი|პარიზში]].ბალფე გამოჩნდა სარეკლამო კამპანიებში ისეთი ბრენდებისთვის , როგორიცაა ''Dolce &amp; Gabbana, Roberto Callalli, Max Mara, Bottega Veneta'' და ''Oscar de la Renta,'' 10 წლის განმავლობაში, ბალფე იყო მოდელი იქამდე სანამ მსახიობობას გადაწყვეტდა. ბალფე გამოჩნდა მრავალ ფილმებში, მათ შორის ''Super 8, Now You See Me, Escape Plan, Money Monster'' და ''Ford v Ferrari'' და წამყვანი როლები შეასრულა ''The Beauty Inside, Crush and H +: The Digital'' სერიებში.

== სამოდელო კარიერა ==
ბალფემ მოდელირება მას შემდეგ დაიწყო, რაც აგენტმა შენიშნა მაშინ, როდესაც ადგილობრივ სავაჭრო ცენტრში ქველმოქმედებისთვის ფულს აგროვებდა&lt;ref name=&quot;politico&quot;&gt;{{cite web|url=http://politico.ie/archive/model-life|title=A model life|date=17 May 2006|accessdate=29 November 2017|work=[[Politico]]}}&lt;/ref&gt;.  [[18]] წლის ასაკში, [[დუბლინი|დუბლინში]], რამდენიმე თვის განმავლობაში მუშაობის შემდეგ, მან მიიპყრო ''Ford Models''- ის ყურადღება, კომპანიამ ბალფეს შეესთავაზა სამუშაო [[პარიზი|პარიზში]]. ბალფეს ჩვენებები მოიცავს პოზიორობას  ''Chanel''- ის, ''Moschino''- ის, ''Givenchy- ს, Dolce &amp; Gabbana- ს, Alberta Ferretti- ს და Louis Vuitton''- ის შოუებში.&lt;ref name=&quot;chanelaw02vogue&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vogue.co.uk/fashion/autumn-winter-2002/couture/chanel/full-length-photos/gallery/58738|title=Chanel AW 2002 Haute Couture|date=3 July 2002|accessdate=29 November 2017|work=Vogue|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321032433/http://www.vogue.co.uk/fashion/autumn-winter-2002/couture/chanel/full-length-photos/gallery/58738|archivedate=21 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;givenchyaw02vogue&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vogue.co.uk/fashion/autumn-winter-2002/couture/givenchy/full-length-photos/gallery/58972|title=Givenchy AW 2002 Haute Couture|accessdate=29 November 2017|work=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045022/http://www.vogue.co.uk/fashion/autumn-winter-2002/couture/givenchy/full-length-photos/gallery/58972|archivedate=4 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;moschino&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.elle.com/runway/spring-2004-rtw/g12336/moschino-cheap-chic-61136/?slide=1|title=Moschino Cheap &amp; Chic Spring 2004|date=13 June 2012|accessdate=29 November 2017|work=[[Elle (magazine)|ELLE]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dolce2008&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.vogue.com/fashion-shows/resort-2008/dolce-gabbana|title=Dolce &amp; Gabbana Resort 2008|accessdate=29 November 2017|publisher=Vogue}}&lt;/ref&gt;

ბალფე მონაწილეობდა  ''Dolce &amp; Gabban''-ს თოთხმეტ მოდის ჩვენებაში, ცხრა ''Chanel''-ის ჩვენებაში, შვიდ-შვიდ  ''Marc Jacobs, Narciso Rodriguez'' და  ''Moschino''-ის ჩვენებებში, ხუთ-ხუთ  ''Armani, Roberto Cavalli, Max Mara, Ann Demeulemeester'' და  ''Louis Vuitton''-ის ჩვენებებში, ოთხ-ოთხ  ''Givenchy, Oscar de la Renta, Missoni, Bottega Veneta, Burberry, Alberta Ferretti, Alexander McQueen'' და ''Emanuel Ungaro''-ის ჩვენებებში, სამ-სამ ''Rochas, Christian Lacroix, Cacharel, Sonia Rykiel'', და ''Kenzo''-ის ჩვენებებში. ბალფეს ჩვენებებიდან გამოსარჩევია ''Calvin Klein, Levi’s, Max Mara, Oscar de la Renta, Bally, Dolce &amp; Gabbana, Moschino, Costume National, Escada, Bottega Veneta, Hush Puppies, Mango, Neiman Marcus, BCBG Max Azria, Blumarine, Dries Van Noten, Wella, Roberto Cavalli, Victoria’s Secret,'' და ''H&amp;M-''სთვის.&lt;ref name=&quot;themodelscouts&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rte.ie/tv/themodelscouts/s2ep2.html|title=The Model Scouts Ep 2|accessdate=8 October 2014|publisher=RTÉ Television|date=9 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014014759/http://www.rte.ie/tv/themodelscouts/s2ep2.html|archivedate=14 October 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;howtobeasupermodel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.independent.ie/style/fashion/how-to-be-a-supermodel-26527969.html|title=How To Be A Supermodel|date=11 April 2009|accessdate=29 November 2017|work=[[Irish Independent]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ferretti&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.livingly.com/runway/Philosophy+di+Alberta+Ferretti/Milan+Fashion+Week+Fall+2003/01cLO5d2CCn|title=Philosophy di Alberta Ferretti Fall 2003|accessdate=29 November 2017|publisher=[[Livingly Media|Livingly]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201042848/http://www.livingly.com/runway/Philosophy+di+Alberta+Ferretti/Milan+Fashion+Week+Fall+2003/01cLO5d2CCn|archivedate=1 დეკემბერი 2017}}&lt;/ref&gt;

სარეკლამო კამპანიებში მონაწილეობდა ბრენდებისთვის როგორიცაა ''Anna Molinari, Balenciaga, Céline, Chloé, Christian Dior, DKNY, Emilio Pucci, Fendi, Gianfranco Ferré, Hugo Boss, Issey Miyake, Jil Sander, Lanvin, Loewe, Michael Kors, Miu Miu, Paco Rabanne, Perry Ellis, Salvatore Ferragamo, Stella McCartney, Valentino, Viktor &amp; Rolf,'' და ''Yohji Yamamoto.''&lt;ref name=&quot;themodelalliance&quot;&gt;{{cite web|url=http://modelalliance.org/2012/240000-euros-of-lost-wages-in-italy-and-a-year-to-pay-in-la/240000-euros-of-lost-wages-in-italy-and-a-year-to-pay-in-la|title=€240,000 Of Lost Wages In Italy And A Year To Pay In LA|accessdate=11 November 2014|publisher=[[Model Alliance]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111114457/http://modelalliance.org/2012/240000-euros-of-lost-wages-in-italy-and-a-year-to-pay-in-la/240000-euros-of-lost-wages-in-italy-and-a-year-to-pay-in-la|archivedate=11 November 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

მილანის 2002-2003 წლის მოდის სესიებზე ბალფემ გამოიმუშავა 300 000$ დოლარი.

== ცხოვრება ==
ბალფე დაიბადა [[დუბლინი|დუბლინში]], [[ირლანდია|ირლანდიაში]], და გაიზარდა [[მონაჰანი|მონაჰანის]]  მახლობლად, სოფელ ტიდავანეთში, შვიდ სულიან ოჯახში&lt;ref name=&quot;vogueuk2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.vogue.co.uk/news/2002/01/09/cait-who-got-the-cream|title=Dublin-born Caitriona Balfe could be the new face of Moschino|date=9 January 2002|work=Vogue UK|accessdate=29 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304032831/http://www.vogue.co.uk/news/2002/01/09/cait-who-got-the-cream|archivedate=4 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;. ბალფეს მამა გადამდგარი სერჟანტია&lt;ref name=&quot;irishindependent22&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/monaghan-native-caitriona-balfe-tells-why-she-made-the-right-move-29672806.html|title=Monaghan native Caitriona Balfe tells why she made the right move|publisher=Irish Independent|accessdate=10 November 2014}}&lt;/ref&gt;.

[[2014]] წლის მდგომარეობით, ბალფე ცხოვრობდა [[გლაზგო|გლაზგოში]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/lifestyles/travel/sns-201409160000--tms--celebtrvctnct-a20140916-20140916-story.html|title=Go Away With ... Caitriona Balfe|author=Jae-Ha Kim|date=16 September 2014|work=[[Chicago Tribune]]|accessdate=29 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170914220000/http://www.chicagotribune.com/lifestyles/travel/sns-201409160000--tms--celebtrvctnct-a20140916-20140916-story.html|archivedate=14 სექტემბერი 2017}}&lt;/ref&gt;,  როდესაც მან დაიწყო მსახიობობა პროფესიონალურ დონეზე ბალფე ცხოვრობდა [[ლოს-ანჯელესი|ლოს ანჯელესში]], მაშინ როდესაც მოდელად მუშაობდა  ცხოვრობდა [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]], [[პარიზი|პარიზში]], [[ლონდონი|ლონდონში]], [[მილანი|მილანში]], [[ჰამბურგი|ჰამბურგში]] და [[ტოკიო|ტოკიოში]]. [[ინგლისური ენა|ინგლისურის]] გარდა, ბალფე [[ირლანდიური ენა|ირლანდიურ]] და [[ფრანგული ენა|ფრანგულად]] ენებზე საუბრობს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tvline.com/2015/05/30/outlander-season-2-spoilers-france/|title=Outlander Boss on Jamie's [Spoiler], Season 2 in France and Why [Spoiler] Went Full-Frontal in the Finale|author=Kimberly Roots|date=30 May 2015|accessdate=29 November 2017|publisher=[[TVLine]]}}&lt;/ref&gt;

ბალფე არის არის საქველმოქმედო ორგანიზაცია ''World Child Cancer-'' ის მფარველი. [[2018]] წლის აპრილში ბალფემ გაირბინა საქველმოქმედო მარათონზე [[ლონდონი|ლონდონში]] ორგანიზაციისთვის ფულის შეგროვებისთვის.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.inquisitr.com/3488925/outlander-season-3-news-caitriona-balfes-proud-patronage-of-world-child-cancer-photos/|title=Outlander Season 3 News: Caitriona Balfe's Proud Patronage Of World Child Cancer|author=Bernadette Giacomazzo|date=7 September 2016|accessdate=29 November 2017|website=[[Inquisitr]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814195627/https://www.inquisitr.com/3488925/outlander-season-3-news-caitriona-balfes-proud-patronage-of-world-child-cancer-photos|archivedate=14 აგვისტო 2023}}&lt;/ref&gt;

ბალფე დაქორწინდა ''McGill''-ზე მუსიკალურ პროდიუსერზე [[2019]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://people.com/tv/outlander-caitriona-balfe-marries-tony-mcgill/|title=Outlander Star Caitriona Balfe Marries Music Producer Tony McGill in England, Sources Say|work=People|accessdate=15 August 2019}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{Commons-inline|Category: Caitriona Balfe}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბალფე,კეიტრიონა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1979]]
[[კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>ebn2c87thtosnee5b2v2bv48efae77g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოალიცია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470337</id>
    <revision>
      <id>5378554</id>
      <parentid>5359893</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39664" sha1="t4drdcylt56gn4idrags9pbm9rzhbl9" xml:space="preserve">ტერმინი „'''კოალიცია'''“ ჯგუფის აღმნიშვნელი სახელწოდებაა, როდესაც ორი ან მეტი ადამიანი, ფრაქცია, სახელმწიფო, პოლიტიკური პარტიები, სამხედროები და ა.შ. თანხმდებიან დროებით იმუშავონ, საერთო მიზნის მისაღწევად. სიტყვა კოალიცია გულისხმობს მიზნის მისაღწევად ერთად შეკრებას.&lt;ref&gt;Coalition International Encyclopedia of the Social Sciences. Ed. William A. Darity, Jr. Vol. 1, 2nd ed. Detroit: Macmillan Reference USA, 2008. p. 586-587.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Merriam Webster Dictionary}}&lt;/ref&gt; 

== ფორმირება ==
ეროვნული დემოკრატიული ინსტიტუტისა და ოსლოს მშვიდობისა და ადამიანის უფლებების ცენტრის მიერ გამოქვეყნებული ''პოლიტიკური პარტიების სახელმძღვანელოს'' თანახმად, კოალიციის შექმნის ხუთი ეტაპი არსებობს: &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coalitions: A Guide for Political Parties|url=https://www.ndi.org/coalitions-guide|date=27 October 2015}}&lt;/ref&gt; 

# '''პარტიის სტრატეგიის შემუშავება''': კოალიციის შექმნის პირველი ნაბიჯი გულისხმობს პარტიის სტრატეგიის შემუშავებას, რომელიც საფუძველს უმზადებს წარმატებული მოლაპარაკებების წარმოებისთვის. რაც უფრო მეტი ძალისხმევა აქვთ მხარეებს ამ ნაბიჯზე, მით უფრო სავარაუდოა, რომ ისინი იდენტიფიცირებენ სტრატეგიულ პარტნიორებს, მოლაპარაკებას კარგი შეთანხმების მიღწევასა და კოალიციის მშენებლობასთან დაკავშირებული რამდენიმე საერთო პრობლემის თავიდან ასაცილებლად.
# '''კოალიციის მოლაპარაკება''': სტრატეგიის საფუძველზე, რომელიც თითოეულმა მხარემ მოამზადა, მე-2 ნაბიჯში მხარეები იკრიბებიან მოლაპარაკებაზე და სავარაუდოდ შეთანხმდებიან კოალიციის პირობებზე. კოალიციის კონტექსტიდან და მიზნებიდან გამომდინარე, ეს მოლაპარაკებები შეიძლება იყოს მთლიანად ფარული ან ნაწილობრივ საჯარო. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ საკითხთან დაკავშირებით შეიძლება შეთანხმდნენ მარტივად, ზოგი შეიძლება უფრო სადავო იყოს და კომპრომისის მისაღწევად განსხვავებული მიდგომები დასჭირდეს.
# '''დასაწყისი''': მოლაპარაკების დაწყებისთანავე, პოლიტიკურ პარტიებს შორის შეთანხმება ოფიციალურად უნდა  გაფორმდეს. ეს მოითხოვს წერილობითი ხელშეკრულების გაფორმებას, კოალიციის წევრ პარტიათა შესაბამისი სტრუქტურებისგან გარიგების ოფიციალურ დამტკიცებას და ფართო საზოგადოებისთვის კოალიციის დეტალების გამოცხადებას.
# '''კოალიციაზე მუშაობა''': როგორც კოალიციის პარტნიორები დაიწყებენ მუშაობას თავიანთი შეთანხმების განსახორციელებლად, მათ უნდა მოაწყონ კარგი ურთიერთობა წევრ მხარეებს შორის ნდობისა და კომუნიკაციის გასაგრძელებლად. თითოეულ მხარეს ასევე უნდა დაეხმაროს წონასწორობა კოალიციის მიმართ ვალდებულებების შესრულებასა და მისი ინდივიდუალური იდენტურობის შენარჩუნებისთვის. 
# '''მიღებული გაკვეთილების დახატვა''': მიუხედავად იმისა, აპირებს თუ არა მარტო წინსვლას, ან სხვა კოალიციაში შესვლას, თითოეული მხარისთვის მნიშვნელოვანია გადახედოს და დაასაბუთოს გაკვეთილები თითოეული კოალიციის მშენებლობის გამოცდილებას. ამით შესაძლებელი გახდება კოალიციის მშენებლობის პოზიტიურ და ნეგატიურ გავლენის აღქმა,  პარტიის შესახებ უფრო ნათელი სურათის მოპოვება და მიღებული გაკვეთილების იდენტიფიცირება, რომელთა საშუალებითაც შესაძლებელია აცნობოთ კოალიციის შექმნის მომავალი მცდელობები.

კოალიციები ვლინდება სხვადასხვა ფორმით, ტიპებით და ხანგრძლივობით: &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The New Transnational Activism|url=https://archive.org/details/newtransnational00tarr|last=Tarrow|first=Sidney|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=9780521851305|location=40 West 20th Street, New York, NY 10011-4211 USA|pages=[https://archive.org/details/newtransnational00tarr/page/n187 168]}}&lt;/ref&gt; 

* კამპანიის კოალიციები მაღალი ინტენსივობით და გრძელვადიანი თანამშრომლობით 
* ფედერაციები, ხასიათდება შედარებით დაბალი ჩარევით, ინტენსივობით და მონაწილეობით, რაც მოიცავს ხანგრძლივ თანამშრომლობას, მაგრამ წევრების ძირითადი ვალდებულება რჩება საკუთარ პირებთან 
* ინსტრუმენტული კოალიციები, რომლებიც მოიცავს დაბალი ინტენსივობის მონაწილეობას კონფლიქტის შუამავლობის გარეშე 
* ღონისძიებაზე დაფუძნებული კოალიციები, რომლებსაც აქვთ მაღალი ჩართულობის დონე და მომავალი თანამშრომლობის პოტენციალი. 

[[ალიანსი|ალიანსებისგან]] განსხვავებით, კოალიციები არის ის, რასაც შეიძლება ვუწოდოთ „უთანასწორობის პარტნიორობა“, რადგან შედარებითი პოლიტიკური, ეკონომიკური და სამხედრო ძალა, ან განსაკუთრებით ის, თუ რამდენად მზადდება ერი ჩადენილი, გააკეთოს კარნახით ვინ უხელმძღვანელებს, ვინ არის შინაგანი წრე, და ვის ექნება გავლენა &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Oxford Handbook of War|last=Graham|first=Andrew|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=9780199562930|location=Great Clarendon Street, Oxford}}&lt;/ref&gt; ზოგადად, კოალიციები წარმოიშობა, როგორც დაუგეგმავი პასუხი სიტუაციებზე საშიშროების, გაურკვევლობის ან ზებუნებრივი მოვლენების დროს. ის ასევე წარმოადგენს არაერთ მუდმივ ინტეგრაციას, რომელიც მიმართულია შუალედური მიზნებისკენ. მონაწილეობის თვალსაზრისით, კოალიციები მათი ბუნებით უფრო მეტია „მოდი, როგორც ხარ, აცვიათ ის, რაც სურთ, დატოვეთ, როდესაც გსურთ წვეულება“.  

== ფუნქცია ==
კოალიციები განაწილებულია ორ გაფართოებულ კატეგორიაში: შიდა კოალიციები და გარე კოალიციები. 

შიდა კოალიციები შედგება იმ ადამიანებისგან, რომლებიც უკვე იმყოფებიან ორგანიზაციაში, როგორიც არის  სამუშაო ადგილი. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Public Relations|last=Gallicano, McComas|first=Tiffany, Katherine|publisher=SAGE Publications, Inc.|year=2013|isbn=|location=Thousand Oaks, CA|pages=126–129}}&lt;/ref&gt; მაგალითად, [[პროფესიული კავშირი|პროფკავშირული ორგანიზაცია]] წარმოადგენს კოალიციის სახეობას, რომელიც შეიქმნა თანამშრომლების ხელფასების, შეღავათებისა და სამუშაო პირობების დასადგენად. თანამშრომლებს შორის ამ ერთიანობის გარეშე, მუშები ექვემდებარებოდნენ უხეში სამუშაო გარემოს და დაბალი ანაზღაურებას პრაქტიკული რეგულაციებს. ხშირად, ორგანიზაციებს ურჩევნიათ თავიანთი შიდა კოალიციების წევრებთან საბჭოონ, სანამ სამუშაო ადგილას ცვლილებებს განახორციელებენ, რათა უზრუნველყონ მხარდაჭერა.  

ამის საპირისპიროდ, საგარეო კოალიციები შედგება სხვადასხვა ორგანიზაციის წევრებისაგან, რომლებიც თანამშრომლობენ თავიანთი ძალისხმევით საერთო მიზნის მისაღწევად.&lt;ref name=&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Public Relations|last=Gallicano, McComas|first=Tiffany, Katherine|publisher=SAGE Publications, Inc.|year=2013|isbn=|location=Thousand Oaks, CA|pages=126–129}}&lt;/ref&gt; მაგალითად, იარაღის ძალადობის თავიდან ასაცილებლად და იარაღის კონტროლის დამკვიდრების მიზნით, რამდენიმე ჯგუფმა, პროფკავშირმა და არაკომერციულმა ორგანიზაციებმა შექმნეს კოალიცია, რათა შეჩერდნენ იარაღის ძალადობა. გარე კოალიციები ნდობის მოპოვებას ეყრდნობა იმ ნაკლებად სავარაუდო პარტნიორების მოწვევისათვის, რომელთაც სურთ ერთი და იგივე მიზნის მიღწევა, მაგრამ ამ მიზნების მისაღწევისთვის განსხვავებული მიზეზები ამოძრავებთ.  

== ისტორია ==

=== მთავრობა და პოლიტიკა ===
კოალიციის მთავრობა წარმოადგენს მაჟორიტარული მმართველობის ალტერნატიულ მოდელს, ეს უკანასკნელი ხასიათდება გამარჯვებული იღებს ყველაფერს „პირველი წარსულით“ საარჩევნო სისტემებით, რაც ხელს უწყობს მკაფიო განსხვავებებს გამარჯვებულებსა და დამარცხებულებს შორის. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=International Encyclopedia of the Social Sciences|url=https://archive.org/details/internationalenc0007unse_l9c5|last=Darity|first=William|publisher=Macmillan Reference|year=2008|isbn=978-0028659657|location=USA}}&lt;/ref&gt; საკანონმდებლო ჯგუფების კოალიციებმა არა მხოლოდ ქმნიან მთავრობას საპარლამენტო სისტემებში, არამედ მათ შეუძლიათ ძალაუფლების დანაწევრებაც. პოლიტიკაში კოალიციების ყველაზე ჩვეულებრივი ანალიზი ეხება საპარლამენტო რეჟიმებში მრავალპარტიული კაბინეტების ფორმირებას. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=International Encyclopedia of Political Science|last=Colomer|first=Josep|publisher=Sage Publications|year=2011|isbn=9781412959636|location=Thousand Oaks, CA}}&lt;/ref&gt; მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ გერმანიაში ყველა ადმინისტრაცია წარმოადგენს მრავალპარტიულ კოალიციას, რაც წარმოადგენს საპარლამენტო მთავრობაში კოალიციური მთავრობის შექმნის მაგალითს. როდესაც პარლამენტში შეიძლება შეიქმნას სხვადასხვა მომგებიანი კოალიციები, მთავრობის პარტიის შემადგენლობა შეიძლება დამოკიდებული იყოს თითოეული მხარის შეთანხმებაზე და დომინანტი პარტიის ყოფნაზე, თუ არა.  

კემბრიჯის ლექსიკონი კოალიციას განსაზღვრავს, როგორც „სხვადასხვა პოლიტიკური პარტიებისა თუ ჯგუფების გაერთიანებას კონკრეტული მიზნისთვის, ჩვეულებრივ, შეზღუდული ვადით, ან მთავრობაში, რომელიც ჩამოყალიბებულია ამ გზით“. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/coalition|title=coalition Meaning in the Cambridge English Dictionary}}&lt;/ref&gt; 

=== საერთაშორისო ურთიერთობები ===
[[ფაილი:Diagrama_BASIC,_BRICS,_G5,_IBAS.svg|მინი|300x300პქ| დიაგრამის საფუძველზე შექმნილი რამდენიმე საერთაშორისო კოალიცია [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|Brazil}}  , [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|China}}  , [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|India}}  , [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|Mexico}}  , [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|Russia}}  და [[null|ბმული=|საზღვარი]] {{დროშა|South Africa}}  : BASIC, BRICS, G5 და IBAS / IBSA . ]]
ორი ან მეტი ცალკეული მხარის დროებითი თანამშრომლობა დასახული მიზნისა და საერთო მიზნის მიღებასთან დაკავშირებით, საერთაშორისო ურთიერთობებში შეიძლება მივიჩნიოთ კოალიციად. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/coalition|title=Coalition POLITICS AND INTERNATIONAL RELATIONS|last=Fogarty|first=Edward}}&lt;/ref&gt; კოალიციის კონკურსები წარმოდგენილია საერთაშორისო პოლიტიკურ დინამიკაში. &lt;ref name=&quot;foo-bar&quot;&gt;{{Cite journal|title=States in Mind: Evolution, Coalitional Psychology, and International Politics|pages=48–83|last=Lopez|first=Anthony C.}}&lt;/ref&gt; [[საერთაშორისო ურთიერთობები|საერთაშორისო ურთიერთობებში]] კოალიცია შეიძლება იყოს ერების ''დროებითი'' დაჯგუფება, რომლებიც გაერთიანებულია კონკრეტული მიზნებისათვის. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TuAABAAAQBAJ&amp;pg=PT122&amp;lpg=PT122&amp;dq=a+coalition+can+be+an+%27'ad+hoc%27'+grouping+of+nations+united+for+specific+purposes.|title=Essential Concepts Of Global Environmental Governance|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-82246-6|location=New York, NY, 10017|last=Morin|first=Jean-Frédéric}}&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ პირები და ჯგუფები ქმნიან კოალიციებს მრავალი და მრავალფეროვანი მიზეზის გამო, ყველაზე გავრცელებული მიზანი არის საერთო საფრთხის წინააღმდეგ ბრძოლა ან გარკვეული შესაძლებლობის გამოყენება, რის შედეგადაც კოალიციები ხშირად დროებითი ხასიათს ატარებს. საერთო საფრთხე ან შესაძლებლობის არსებობა არის ის, რაც კოალიციას ქმნის და მის არსებობას საშუალებას აძლევს, რადგან ყველა მონაწილე მხარე ხედავს სარგებელს თანამშრომლობის პროცესში. ამგვარი კოლაბორაციული პროცესები კოალიციის მსახიობებს საშუალებას აძლევს წინ მიიწიონ თავიანთი საერთო მიზნისკენ, ან მიაღწიონ ამოცანას, რომლის გარშემო შეიქმნა კოალიცია. &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Social Movement Spillover|url=https://campus.fsu.edu/bbcswebdav/institution/academic/social_sciences/sociology/Reading%20Lists/Stratification%20(Politics%20and%20Social%20Movements)%20Copies%20of%20Articles%20from%202009/Meyer-SocialProblems-1994.pdf|last=Meyer|first=David|pages=277–298}}&lt;/ref&gt; საერთაშორისო ურთიერთობებში კოალიციების ქცევა და დინამიკა იქმნება ერთობლივი ჯგუფებისა და ჯგუფების შიგნით არსებული განსხვავებებით. რაციონალობა, ჯგუფური დინამიკა და [[გენდერი|სქესი]] [[საერთაშორისო უსაფრთხოება|საერთაშორისო უსაფრთხოების]] ჩარჩოებში კოალიციური ქცევის ხელშემწყობი ფაქტორებია. &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Relationship between Organizational Culture Factors and Employees' Group Dynamics: Case Study of General Office of Education in Mazandaran Province|url=http://mgmt.iaufb.ac.ir/?_action=articleInfo&amp;article=10719|publisher=Journal of Industrial Strategic Management|pages=35–48|last=Kazemi|first=S.|archive-date=2017-04-27|access-date=2020-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427100431/http://mgmt.iaufb.ac.ir/?_action=articleInfo&amp;article=10719}}&lt;/ref&gt; 

=== ეკონომიკა ===
ეკონომიკურ აგენტებს შეუძლიათ შექმნან კოალიციები. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EU3WSYH2kdUC&amp;pg=PA81&amp;lpg=PA81&amp;dq=Economic+agents+can+form+coalitions.#v=onepage|title=The Endogenous Formation of economic coalitions}}&lt;/ref&gt; როდესაც კოალიცია იქმნება ეკონომიკური მიზნების გარშემო, მსჯელობა ფინანსურია. ეკონომიკაში, როდესაც ორი დაპირისპირებული სექტორი, როგორიცაა მყიდველი და გამყიდველი, ან ორი გამყიდველი, ერთად ხვდებიან, იგი შეიძლება კოალიციურად მივიჩნიოთ, დენოტიური მნიშვნელობით, რადგან ეს ორი ჯგუფი დროებით ერთად ხვდება მიზნის მისაღწევად. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.businessdictionary.com/definition/coalition.html|title=What is a coalition? definition and meaning|accessdate=2020-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170429000134/http://www.businessdictionary.com/definition/coalition.html|archivedate=2017-04-29}}&lt;/ref&gt; ერთი მაგალითი იქნება 1997 წლის გარიგება [[Microsoft|Microsoft-სა]] და [[Apple Inc.|Apple-ს შორის]]. გარიგება შედგებოდა, რომ მაიკროსოფტმა გადაარჩინა მაშინდელი მოქმედი Apple-ის ინვესტიცია 150 მილიონი აშშ დოლარი. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wired.com/2009/08/dayintech_0806/|title=August 6, 1997: Apple Rescued — by Microsoft}}&lt;/ref&gt; პროფკავშირებად შეიძლება ჩაითვალოს მუშათა კოალიციები (ჩვეულებრივ, იგივე სამრეწველო სექტორის). როდესაც განხილული აგენტები არიან ქვეყნები, საერთაშორისო ხელშეკრულების შექმნა (მაგალითად, სავაჭრო ხელშეკრულებები ან საერთაშორისო გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებები) ასევე შეიძლება ჩაითვალოს, როგორც კოალიცია. ეკონომიკაში კოალიციის ფორმირებას და მის სტაბილურობას ძირითადად [[თამაშთა თეორია|თამაშის თეორიის]] საშუალებით იყენებენ. 

=== სამოქალაქო საზოგადოება ===
[[სამოქალაქო საზოგადოება|სამოქალაქო საზოგადოებაში]] „კოალიცია“ უკავშირებს ჯგუფურ ძალისხმევას ან იმ ხალხს, რომლებსაც მტკიცედ სწამთ თავიანთი საქმეს. ტერმინი ასევე აღწერს ალიანსებს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებს შორის, როგორიცაა [[პროფესიული კავშირი|შრომის პროფკავშირები]], საზოგადოებრივი ორგანიზაციები და რელიგიური ინსტიტუტები. მაგალითად, საფრანგეთში, სხვადასხვა სექტორისა და პროფკავშირების წარმომადგენლები მუშაობენ ერთმანეთის დასახმარებლად. პროფკავშირების ეს კოალიცია ხშირად ძალზე ეფექტიანა, რადგან ეს იწვევს ქვეყნის მასობრივ დისკომფორტს. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://0-eds.b.ebscohost.com.ignacio.usfca.edu/eds/detail/detail?vid=2&amp;sid=0bab5a4f-60d7-4a9e-9ed9-d3852566e2cd%40sessionmgr120&amp;hid=111&amp;bdata=JnNpdGU9ZWRzLWxpdmUmc2NvcGU9c2l0ZQ%3d%3d#AN=edsgcl.454076221&amp;db=edsgij|title=CNN Wire. June 2, 2016}}{{Dead link|date=თებერვალი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ისეთი კოალიციების ფორმირება, როგორიცაა საზოგადოება-შრომითი კოალიცია, მრავალრიცხოვან კონტექსტში წარმოადგენს სოციალურ ცვლილებების მნიშვნელოვან სტრატეგიას. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nhi.org/online/issues/101/simmons.html|title=Community Labor Coalitions|access-date=2020-05-30|archive-date=2015-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706010032/http://www.nhi.org/online/issues/101/simmons.html}}&lt;/ref&gt; სოციალურ ჯგუფებში, კოალიცია ხშირად იქმნება კერძო მოქალაქეებისგან, რომლებიც ერთიანდებიან საერთო მიზნის ან მიზნის მიღმა. ამ კერძო მოქალაქეთა მრავალი ჯგუფი ქმნის უშიშროების ორგანიზაციებს, მაგალითად, ქრისტიანული კოალიცია, რომელიც არის ყველაზე მასშტაბური პოლიტიკური ჯგუფი ჯგუფში ამერიკაში. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cc.org/|title=About Us|access-date=2020-05-30|archive-date=2008-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304131053/http://www.cc.org/}}&lt;/ref&gt; სამოქალაქო საზოგადოებაში აქტიური ჯგუფები ასევე განიხილებიან, როგორც კოალიცია მათი მიზნისთვის. ამ აქტივისტებს უერთდებათ თავიანთი რწმენა იმის შესახებ, რისი მიღწევის იმედიც აქვთ. 

=== სამხედრო ===
მრავალრიცხოვანი სახელმწიფოებისა და მთავრობების მიერ ერთობლივი ძალაუფლების ქვეშ შეიძლება შეიქმნას სამხედრო კოალიციები. თავისუფლად ფლობენ წევრობას - ქვეყანას არა მხოლოდ ტრადიციული მოკავშირე უნდა ჰყავდეს კოალიციაში შესასვლელად, არამედ ქვეყნებს შეუძლიათ აგრეთვე შეუერთდნენ, შეცვალონ თავიანთი კონტრიბუტები და სიგნალები, გაიყვანონ და შეიცვალონ ახალი წევრებით, რადგან სიტუაცია იცვლება ან იცვლება ეროვნული დღის წესრიგი.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Oxford Handbook of War|last=Graham|first=Andrew}}&lt;/ref&gt; წევრი სახელმწიფოებისთვის ხელმისაწვდომი მოქმედებების გაფართოება კოალიციების მნიშვნელოვანი ატრიბუტია. მრავალი თვალსაზრისით, კოალიციის ბრძოლა ემსახურება მშვიდობის დამყარებას, ვიდრე თავად ომის მოგებას. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Military Science|last=Hardy|first=Travis}}&lt;/ref&gt; ასეთი კოალიციის მაგალითი მოხდა [[პარიზის სამშვიდობო კონფერენცია|ვერსალის სამშვიდობო კონფერენციის]] დროს, 1919 წელს, როდესაც მოკავშირეთა ძალები ცდილობდნენ სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევას. 

სამხედრო კოალიციის მაგალითებია, ყურის ომის კოალიცია, როდესაც ჯორჯ ბუშმა დაამხო სადამ ჰუსეინის აგრესია შუა აღმოსავლეთში, 1991 წლის ყურის ომის [[სპარსეთის ყურის ომი (1990-1991)|ოპერაციის უდაბნოს შტორმის მონაწილეობით]] და ხელმძღვანელობით დაასრულა სამხედრო კოალიცია &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopaedia Judaica|last=Atkin|first=Maurice|publisher=Macmillan Reference|year=2007|isbn=978-0-02-865928-2|location=Detroit, Michigan, USA.}}&lt;/ref&gt;. ბუშის ძალისხმევა „ნების კოალიციაში“, ფრაზა, რომელიც გამოიყენებოდა 2003 წლის ერაყში ომისთვის ჩატარებული კამპანიის განმავლობაში, რომელსაც შეერთებული შტატები და მისი მოკავშირეები ხელმძღვანელობდნენ. თანამედროვე მაგალითია [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]] კოალიცია, რომელიც ჩაერია [[ლიბიის სამოქალაქო ომი|2011 წლის ლიბიის სამოქალაქო ომში]] [[მუამარ კადაფი|მუამარ კადაფის წინააღმდეგ]]. იმისთვის, რომ კოალიციები პრინციპულად იყოს ეფექტიანი, რომ აღარაფერი ვთქვათ, მონაწილე სახელმწიფოები მიდრეკილნი არიან მოითხოვონ ერთი ზეგავლენის საფრთხე - შესაძლოა, თავისუფლება, ცხოვრების გზა ან გადამწყვეტი ეროვნული ინტერესი - ან არსებობდეს ერთი დესპოტური ფიგურა ან რეჟიმი. არსებობა განიხილება არა მხოლოდ ერების ზოგადობის საძაგელი, არამედ რეგიონის ან მსოფლიო წესრიგის დამანგრეველი. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|title=The Oxford Handbook of War|last=Graham|first=Andrew|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=9780199562930|location=Great Clarendon Street, Oxford}}&lt;/ref&gt; 

=== მათემატიკა ===
მათემატიკაში ტერმინი კოალიცია უკავშირდება განტოლებას, რომელიც იყენებს კოალიციის მოდელს მოსახლეობის ექსპონენციალური ზრდისთვის. ეს ანალიტიკური განტოლება პირველად გამოქვეყნდა მათემატიკოს პიერ ფრანსუა ვერჰულსტის მიერ 1838 წელს, რათა მოხდეს მოცემულ დროში მსოფლიოს მოსახლეობის რაოდენობის მიხვედრა, დიფერენციალური და ინტეგრალური ტექნიკის გამოყენებით. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.maa.org/press/periodicals/loci/joma/world-population-growth-the-coalition-model|title=World Population Growth - The Coalition Model|last=Smith, Moore|first=David, Lawrence|accessdate=2020-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170428104535/http://www.maa.org/press/periodicals/loci/joma/world-population-growth-the-coalition-model|archivedate=2017-04-28}}&lt;/ref&gt; 

==ლიტერატურა==
* საარჩევნო ალიანსი 
* [[კოალიციური მთავრობა|პოლიტიკური ალიანსი]] 
* თანამშრომლობითი ხელმძღვანელობა 
* [[მრავალპარტიული სისტემა]] 
* პოპულარული ფრონტი 
* სინდიკატი 
* გაერთიანებული ფრონტი 
* კოალიციური მთავრობების მქონე ქვეყნების სია 
* რობერტ აქსელროდის ''თანამშრომლობის ევოლუცია'' 

==სქოლიო==
{{სქოლიოს სია}}
[[კატეგორია:დიპლომატია]]
[[კატეგორია:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>t4drdcylt56gn4idrags9pbm9rzhbl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბიძინა გიორგობიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470644</id>
    <revision>
      <id>5378048</id>
      <parentid>5377753</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <origin>5378048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="jqq6t0kc2jmnr65v1f0r0lz1dfcnvmm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი
| სახელი= ბიძინა გიორგობიანი
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი= 
| სურათის ზომა=
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| დაბადების თარიღი= {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1963|12|8}}  
| დაბადების ადგილი= [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| გარდაცვალების თარიღი= 
| გარდაცვალების ადგილი= 
| მოქალაქეობა= {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}→&lt;br /&gt;{{დროშა|გერმანია}}
| განათლება= [[საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი]]
| სამეცნიერო ხარისხი=
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია= 
| პარტია= 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა= 
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
}}
'''ბიძინა გიორგობიანი''' (დ. [[8 დეკემბერი]], [[1963]],  [[თბილისი]])  — [[ქართველები|ქართველი]] ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

[[1992]] წელს დაამთავრა [[საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი]]ს სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1990-1991 წლებში იყო [[საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრები|საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი]]: საარჩევნო ბლოკი „[[მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო]]“, [[ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი]]. ხელი აქვს მოწერილი [[საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე]] (1991 წლის 9 აპრილი). სხვადასხვა პერიოდში იყო [[საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტრო|საქართველოს გარემოს დაცვი]]ს მინისტრი, სატყეო დეპარტამენტის დირექტორი და [[თბილისის მერია|თბილისის მერიის]] ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის უფროსი. გიორგობიანმა, საქართველო 2005 წელს დატოვა. 2007 წელს, მას დაუსწრებლად შეეფარდა 6 წლიანი პატიმრობა სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ბრალდებით. თავად ბიძინა გიორგობიანი თავს პოლიტიკურ დევნილად მიიჩნევდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://netgazeti.ge/news/23162/ |title=ბიძინა გიორგობიანი სატყეო სააგენტოს უფროსის პოსტზე დაბრუნდა |accessdate=2026-05-01 |author= |date=27.06.2013  |work= |publisher=Netgazeti |archiveurl= |archivedate= }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00014818}}
*[http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/wina-mowvevis-parlamentebi/saqartvelos-respublikis-pirveli-mowvevis-uzenaesi-sabcho-1990-1991-ww/bizina-giorgobiani-44868.page ბიძინა გიორგობიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები}}

{{DEFAULTSORT:გიორგობიანი, ბიძინა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1963]]
[[კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები]]</text>
      <sha1>jqq6t0kc2jmnr65v1f0r0lz1dfcnvmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნოშრევან მამულაძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>471545</id>
    <revision>
      <id>5378230</id>
      <parentid>3919577</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26673-68</username>
        <id>182230</id>
      </contributor>
      <comment>http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00016151/</comment>
      <origin>5378230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5661" sha1="rdhl50lj1mwepjyqm1zl9dnkgdyjnhg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი
| სახელი= ნოშრევან მამულაძე
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი= 
| სურათის ზომა=
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| დაბადების თარიღი=  {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1948|9|5}}  
| დაბადების ადგილი= 
| გარდაცვალების თარიღი= 
| გარდაცვალების ადგილი= 
| მოქალაქეობა=  {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| განათლება= [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]]
| სამეცნიერო ხარისხი=
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია= 
| პარტია= 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა= 
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
}}
'''ნოშრევან მამულაძე''' (დ. [[5 სექტემბერი]], [[1948]] -გ. 20 აპრილი, 2026)  — [[ქართველები|ქართველი]] პოლიტიკოსი. 

დაამთავრა [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]].  1971-1984 წლებში იყო  სახელმწიფო ბანკის [[ხულოს მუნიციპალიტეტი|ხულოს]] განყოფილების ინსპექტორი, ამავე რაიონის [[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობის]] სამმართველოს უფროსი ეკონომისტი, [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის]] [[საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო|სოფლის მეურნეობის სამინისტრო]]ს უფროსი ეკონომისტ-ფინანსისტი, ამავე სამინისტროს [[კოლმეურნეობა |კოლმეურნეობების]] საქმეთა მართვის განყოფილების უფროსი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის ხულოს რაიკომის განყოფილების გამგე, [[1984]] წლიდან ხულოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, აგროსამრეწველო გაერთიანების თავმჯდომარე. 

1990-1991 წლებში იყო [[საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები|საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო]]ს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი [[საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე]] (1991 წლის 9 აპრილი).
==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/wina-mowvevis-parlamentebi/saqartvelos-respublikis-pirveli-mowvevis-uzenaesi-sabcho-1990-1991-ww/nosrevan-mamulaze-44941.page ნოშრევან მამულაძე   — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი]

{{საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები}}

{{DEFAULTSORT:მამულაძე, ნოშრევან}}

[[კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული  1948]]
[[კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]</text>
      <sha1>rdhl50lj1mwepjyqm1zl9dnkgdyjnhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378241</id>
      <parentid>5378230</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <origin>5378241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5389" sha1="c5vt2e7bn5y4ujrb54qv5kosmfrbfv5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი
| სახელი= ნოშრევან მამულაძე
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი= 
| სურათის ზომა=
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| მოქალაქეობა=  {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| განათლება= [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]]
| სამეცნიერო ხარისხი=
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია= 
| პარტია= 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა= 
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
}}
'''ნოშრევან მამულაძე''' (დ. [[5 სექტემბერი]], [[1948]] — გ. [[20 აპრილი]], [[2026]]) — [[ქართველები|ქართველი]] პოლიტიკოსი. 

დაამთავრა [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]].  1971-1984 წლებში იყო  სახელმწიფო ბანკის [[ხულოს მუნიციპალიტეტი|ხულოს]] განყოფილების ინსპექტორი, ამავე რაიონის [[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობის]] სამმართველოს უფროსი ეკონომისტი, [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის]] [[საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო|სოფლის მეურნეობის სამინისტრო]]ს უფროსი ეკონომისტ-ფინანსისტი, ამავე სამინისტროს [[კოლმეურნეობა |კოლმეურნეობების]] საქმეთა მართვის განყოფილების უფროსი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის ხულოს რაიკომის განყოფილების გამგე, [[1984]] წლიდან ხულოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, აგროსამრეწველო გაერთიანების თავმჯდომარე. 

1990-1991 წლებში იყო [[საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები|საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო]]ს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი [[საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე]] (1991 წლის 9 აპრილი).

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.parliament.ge/ge/parlamentarebi/wina-mowvevis-parlamentebi/saqartvelos-respublikis-pirveli-mowvevis-uzenaesi-sabcho-1990-1991-ww/nosrevan-mamulaze-44941.page ნოშრევან მამულაძე   — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები}}

{{DEFAULTSORT:მამულაძე, ნოშრევან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>c5vt2e7bn5y4ujrb54qv5kosmfrbfv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378243</id>
      <parentid>5378241</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>/* რესურსები ინტერნეტში */</comment>
      <origin>5378243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="27s31eau61wfpajwoq8qf6b2jk5xs7c" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი
| სახელი= ნოშრევან მამულაძე
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი= 
| სურათის ზომა=
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| მოქალაქეობა=  {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| განათლება= [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]]
| სამეცნიერო ხარისხი=
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია= 
| პარტია= 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა= 
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
}}
'''ნოშრევან მამულაძე''' (დ. [[5 სექტემბერი]], [[1948]] — გ. [[20 აპრილი]], [[2026]]) — [[ქართველები|ქართველი]] პოლიტიკოსი. 

დაამთავრა [[საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი]].  1971-1984 წლებში იყო  სახელმწიფო ბანკის [[ხულოს მუნიციპალიტეტი|ხულოს]] განყოფილების ინსპექტორი, ამავე რაიონის [[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობის]] სამმართველოს უფროსი ეკონომისტი, [[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის]] [[საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო|სოფლის მეურნეობის სამინისტრო]]ს უფროსი ეკონომისტ-ფინანსისტი, ამავე სამინისტროს [[კოლმეურნეობა |კოლმეურნეობების]] საქმეთა მართვის განყოფილების უფროსი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის ხულოს რაიკომის განყოფილების გამგე, [[1984]] წლიდან ხულოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, აგროსამრეწველო გაერთიანების თავმჯდომარე. 

1990-1991 წლებში იყო [[საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები|საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო]]ს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი [[საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე]] (1991 წლის 9 აპრილი).

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Nplg ბიოგრაფია|00016151}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები}}

{{DEFAULTSORT:მამულაძე, ნოშრევან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]</text>
      <sha1>27s31eau61wfpajwoq8qf6b2jk5xs7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეხისწყალი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>472524</id>
    <revision>
      <id>5378262</id>
      <parentid>4513933</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5788" sha1="aymahi491q2a8uzc3i4ycmnbvbd6rk5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = კატეხისწყალი
|სხვა სახელი = კატეხჩაი
|ეტიმოლოგია = 
|ორიგინალური სახელი = {{lang-az|Katexçay}}
|ქვეყნები = {{დროშა|საქართველო}}&lt;br&gt;{{დროშა|აზერბაიჯანი}}
|ტერიტორიული ერთეულები = 
|ქალაქები = 
|ფოტო = Katex river e-citizen.JPG
|ფოტოს ზომა = 300პქ
|სათაური = 
|ალტ = 
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები = 
|სათავე = [[აღმოსავლეთი კავკასიონი]]
|სათავის მდებარეობა = 
|სათავის სიმაღლე = 2840
|სათავის კოორდინატები = 
|s_lat_dir = N|s_lat_deg = 41|s_lat_min = 44|s_lat_sec = 56
|s_lon_dir = E|s_lon_deg = 46|s_lon_min = 40|s_lon_sec = 07
|შესართავი = [[ალაზანი]]
|შესართავის მდებარეობა = 
|შესართავის სიმაღლე = 187
|შესართავის კოორდინატები = 
|m_lat_dir = N|m_lat_deg = 41|m_lat_min = 34|m_lat_sec = 36
|m_lon_dir = E|m_lon_deg = 46|m_lon_min = 18|m_lon_sec = 08
|სიგრძე = 54
|აუზის ფართობი = 620
|მდინარის სისტემა = ალაზანი → მტკვარი → კასპიის ზღვა
|მდინარის ტიპი = 
|ყინულოვანი მოვლენები = 
|მდინარის დახრილობა = 
|წყალსაცავი = 
|ჰესი = 
|წყლის დანიშნულება = 
|წყლის მინიმალური ხარჯი = 
|წყლის საშუალო ხარჯი = 9,9
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი = 
|დამატებითი სახელი = 
|დამატებითი ინფორმაცია = 
|რუკა = 
|რუკის ზომა = 
|რუკა ალტ = 
|რუკის წარწერა = 
|პოზრუკა = აზერბაიჯანი
|პოზრუკა2 = საქართველო კახეთის მხარე
|Commons = 
}}
'''კატეხისწყალი''', '''კატეხჩაი'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ivane.ge/wp-content/uploads/pdf/almanakhi.pdf |title=ჯავახიანი 1. თბილისი, 2017 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2023-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230420160409/http://ivane.ge/wp-content/uploads/pdf/almanakhi.pdf }}&lt;/ref&gt; ({{lang-az|Katexçay}}) — [[მდინარე]] [[საქართველო]]სა და [[აზერბაიჯანი]]ს საზღვარზე. [[ალაზანი|ალაზნის]] მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს [[აღმოსავლეთი კავკასიონი|აღმოსავლეთ კავკასიონზე]], მთა გუთნის სამხრეთ კალთებზე, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 2840 მ სიმაღლეზე. შესართავის სიმაღლე 187 მ-ზეა. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ვერქეთელი და მუროვჩაი. სიგრძე 54 კმ, აუზის ფართობი 620 კმ², საშუალო წლიური ხარჯი 9,9 მ³/წმ.&lt;ref name=&quot;anl&quot;&gt;{{Cite web |url=http://anl.az/el/Kitab/2013/Azf-271133.pdf |title=Azərbaycanın hidroqrafiyası |access-date=2020-06-20 |archive-date=2020-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201028222643/http://anl.az/el/Kitab/2013/Azf-271133.pdf }}&lt;/ref&gt; ჩამონადენის 22 % მოდის [[წვიმა]]ზე, 25 % [[თოვლი|თოვლზე]], ხოლო 53 % [[მიწისქვეშა წყალი|მიწისქვეშა წყლებზე]]. ზემო დინებაში მიედინება [[ზაქათალის ნაკრძალი]]ს ტერიტორიაზე, სადაც აჩენს [[ჩანჩქერი|ჩანჩქერს]]. ქვემო დინებაში ვაკის მდინარეა. [[ღვარცოფი|ღვარცოფულია]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dzeglebi.ge/mxareebi_qalaqebi/saingilo/saingilo.html |title=საინგილოს ზოგადი აღწერა |accessdate=2020-06-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412234516/http://www.dzeglebi.ge/mxareebi_qalaqebi/saingilo/saingilo.html |archivedate=2016-04-12 }}&lt;/ref&gt; მდინარის ხეობაშია [[კატეხის ეკლესია]], აქვეა სოფელი [[კატეხი]].&lt;ref&gt;Топографическая карта масштаба 1:100 000 K-38-94&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:აზერბაიჯანის მდინარეები]]
[[კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები]]
[[კატეგორია:ალაზნის შენაკადები]]</text>
      <sha1>aymahi491q2a8uzc3i4ycmnbvbd6rk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ირაკლი ბათიაშვილი (პოლიტიკოსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>475043</id>
    <revision>
      <id>5378244</id>
      <parentid>5363916</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბაჩანა შენგელია</username>
        <id>145428</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5378244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16206" sha1="esraua6l5ve8vbo71yq19pdoaaiyr0s" xml:space="preserve">{{მმ*|ირაკლი ბათიაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ციტირება აკლია}}
{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი= ირაკლი ბათიაშვილი
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი=Irakli Batiashvili.jpg
| სურათის ზომა=250პქ
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| დაბადების თარიღი= {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1961|7|8}} 
| დაბადების ადგილი= [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| გარდაცვალების თარიღი= 
| გარდაცვალების ადგილი= 
| მოქალაქეობა= {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| განათლება= [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი]]&lt;br&gt;[[ჰარვარდის უნივერსიტეტი]] (უსაფრთხოების კურსები)
| სამეცნიერო ხარისხი=[[ფილოსოფიის დოქტორი]]
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია=[[საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებელი]] 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა=[[მეცნიერი]]&lt;br&gt;[[პედაგოგი]]&lt;br&gt;[[პოლიტიკოსი]] 
| პარტია=
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
|ფოტო=[[File:Irakli Batiashvili.jpg|thumb|Irakli Batiashvili]]|პროფესია=[[ფილოსოფოსი]], [[მწერალი]], პუბლიცისტი|რიგი=[[ფაილი:Flag of Georgia (1990-2004).svg|left|25px]][[ფაილი:Coat of arms of Georgia (1918–1921; 1990–2004).svg|right|25px]][[საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური|საქართველოს საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის უფროსი]]|თანამდებობა დაიკავა=[[2 მაისი]], [[1992]]|თანამდებობა დატოვა=[[12 ოქტომბერი]], [[1993]]|პრეზიდენტი=[[ედუარდ შევარდნაძე]]|წინამორბედი=თამაზ ნინუა (როგორც უშიშროების მინისტრი)|მემკვიდრე=[[იგორ გიორგაძე]] (როგორც უშიშროების მინისტრი)}}
'''ირაკლი ბათიაშვილი''' (დ. [[8 ივლისი]], [[1961]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

==ბიოგრაფია==
ირაკლი ბათიაშვილი დაიბადა 1961 წლის 8 ივლისს თბილისში&lt;ref&gt;{{პარლამენტარის ბიოგრაფია|4825}}&lt;/ref&gt;. დაამთავრა თბილისის #1 საშუალო სკოლა. 1978-1983 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე. 1987 წლიდან ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი და 1989 წლის 9 აპრილის საპროტესტო აქციების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომელიც საბჭოთა ჯარისკაცებმა სასტიკად ჩაქოლეს. მოგვიანებით ის რუსთაველის გამზირზე ცხედრებს შორის იპოვეს. ირაკლი ბათიაშვილი იყო საბჭოთა საოკუპაციო ჯარში გაწვევის ბოიკოტის ორგანიზატორი. 

ირაკლი ბათიაშვილი 1992 წლის 2 მაისიდან 1993 წლის 11 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის უფროსი: მისი ხელმძღვანელობით დაიშალა „[[სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი|სუკი]]“ და საფუძველი ჩაეყარა დამოუკიდებელი საქართველოს ეროვნულ სპეციალურ სამსახურს. მისი ხელმძღვანელობით და ამერიკის შეერთებული შტატების ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დახმარებით ჩამოყალიბდა საუკეთესო სპეცდანიშნულების რაზმი „ომეგა”. მან საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის თავჯდომარის თანამდებობა პირადი და საჯარო განცხადებით დატოვა, ვინაიდან წინააღმდეგი იყო დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში საქართველოს გაწევრიანების. 1994-1995 წლებში იყო კონფლიქტების ანალიზისა და პროგნოზირების კვლევითი ცენტრის უფროსი, 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ვაკის მაჟორიტარი). 

1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“, 2002-2003 წლებში — პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე. 2002 წელს დაამთავრა საერთაშორისო და უსაფრთხოების სპეციალური ინსტიტუტის უმაღლესი განათლების ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი. 2003 წელს გაიარა შავი ზღვის უსაფრთხოების პროგრამა ჰარვარდის უნივერსიტეტში. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი.

2004 წელს მიენიჭა ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 2006 წლის ივლისში კოდორის ხეობასთან დაკავშირებული კრიზისის დროს ირაკლი ბათიაშვილი აპროტესტებდა ხეობაში ჯარის შეყვანას და საქართველოს ხელისუფლებამ იგი დააპატიმრა. 2007 წლის 23 მაისს ირაკლი ბათიაშვილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გასამართლებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,315 მუხლის მე-2 ნაწილით და განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა. ქართული საზოგადოება და საერთაშორისო ორგანიზაციები მას [[პოლიტიკური პატიმარი|პოლიტიკურ პატიმრად]] სცნობდნენ. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაადგინა, რომ ირაკლი ბათიაშვილის მიმართ დაირღვა [[სამართლიანი სასამართლოს უფლება]] და თავისუფლების და უსაფრთხოების უფლება და დააკისრა სახელმწიფოს ფულადი კომპენსაციის გადახდა დაზარალებულისათვის. 2007 წელს, ციხეში ყოფნის პერიოდში, არჩეულ იქნა „ქართული აკადემიის“ საპატიო წევრად. 2008 წლის 11 იანვარს საქართველოს პრეზიდენტის #14 განკარგულების თანახმად, ირაკლი ბათიაშვილი გათავისუფლებულ იქნა. 2009 წლიდან კითხულობს ლექციებს სხვადასხვა უნივერსიტეტში. 2010 წლიდან სახალხო კრების აღმასრულებელი საბჭოს წევრი იყო. 

2019-2024 წლებში ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. 2024-25 წლებში ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, ფილოსოფიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტი, ესთეტიკის და კულტურის ფილოსოფიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2025 წლის 23 ივლისიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

==ნაშრომები==

*„მანკიერი წრე“ (1994) 
*„ფილოსოფიური ეპისტოლე #7-ე საპყრობილედან“ (2007)
*„დანაღმული ველი“ (2009)
*„სამყაროთა შეჯახება და საქართველოს ბედი“ (2011)
*„ენიგმა“ (2013)
*„პერსონალური სიცოცხლე და ედმუნდ ჰუსერლის მოძღვრება დროის შინაგანი ცნობიერების შესახებ“ (2014), 
*„მარტინ ჰაიდეგერი: სხვა გზა“ (2016), 
*„შელინგის გამოცხადების ფილოსოფია“ (2019), 
*„ბატონ-ყმობის დიალექტიკის ექსისტენციალური ასპექტები ჰეგელის „გონის ფენომენოლოგიაში““ (2021)
*„დასავლური პოლიტიკური ფილოსოფია“ (2022) 
*„დამოუკიდებლობის დიდი დეკლარაცია და თომას ჰობსის „ლევიათანი“ (2022) 
*ზეკაცის სინთეზური ფენომენის შესაძლებლობა დასავლურ აზროვნებაში (გამომც. ,,Carpe diem“, თბილისი, 2023) და სხვა

==ლიტერატურა==
*{{წიგნი|ავტორი=თუშურაშვილი ო., ჯახუა ი.|სათაური=„XX საუკუნის საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების მინისტრები„|ბმული=https://archive.mia.gov.ge/Ministrebi%20%20book.pdf |ISBN=978-9941-0-5532-4|ადგილი=თბილისი|წელი=2013|გვერდები=125}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001265}}
{{პარლამენტარის ბიოგრაფია|4825}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრები}} 
{{საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრები}}

{{DEFAULTSORT:ბათიაშვილი, ირაკლი (პოლიტიკოსი)}}
[[კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1961]]
[[კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>esraua6l5ve8vbo71yq19pdoaaiyr0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378245</id>
      <parentid>5378244</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბაჩანა შენგელია</username>
        <id>145428</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5378245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16208" sha1="6lo0i83jskf4484unhdhi2wyg2c23s4" xml:space="preserve">{{მმ*|ირაკლი ბათიაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ციტირება აკლია}}
{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი= ირაკლი ბათიაშვილი
| მშობლიურ ენაზე=
| სურათი=Irakli Batiashvili.jpg
| სურათის ზომა=250პქ
| წარწერა=
| დაბადების სახელი=
| ფსევდონიმი= 
| დაბადების თარიღი= {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1961|7|8}} 
| დაბადების ადგილი= [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| გარდაცვალების თარიღი= 
| გარდაცვალების ადგილი= 
| მოქალაქეობა= {{დროშა|სსრკ}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| განათლება= [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი]]&lt;br&gt;[[ჰარვარდის უნივერსიტეტი]] (უსაფრთხოების კურსები)
| სამეცნიერო ხარისხი=[[ფილოსოფიის დოქტორი]]
| ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
| რელიგია=[[საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებელი]] 
| ძირითადი იდეები= 
| საქმიანობა=[[მეცნიერი]]&lt;br&gt;[[პედაგოგი]]&lt;br&gt;[[პოლიტიკოსი]] 
| პარტია=
| მამა=
| დედა=
| მეუღლე=
| შვილები=
| ჯილდოები= 
| ხელმოწერა=
| საიტი= 
|ფოტო=[[File:Irakli Batiashvili.jpg|thumb|Irakli Batiashvili]]|პროფესია=[[ფილოსოფოსი]], [[მწერალი]], პუბლიცისტი|რიგი=[[ფაილი:Flag of Georgia (1990-2004).svg|left|25px]][[ფაილი:Coat of arms of Georgia (1918–1921; 1990–2004).svg|right|25px]][[საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური|საქართველოს საინფორმაციო–სადაზვერვო სამსახურის უფროსი]]|თანამდებობა დაიკავა=[[2 მაისი]], [[1992]]|თანამდებობა დატოვა=[[12 ოქტომბერი]], [[1993]]|პრეზიდენტი=[[ედუარდ შევარდნაძე]]|წინამორბედი=თამაზ ნინუა (როგორც უშიშროების მინისტრი)|მემკვიდრე=[[იგორ გიორგაძე]] (როგორც უშიშროების მინისტრი)}}
'''ირაკლი ბათიაშვილი''' (დ. [[8 ივლისი]], [[1961]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

==ბიოგრაფია==
ირაკლი ბათიაშვილი დაიბადა 1961 წლის 8 ივლისს თბილისში&lt;ref&gt;{{პარლამენტარის ბიოგრაფია|4825}}&lt;/ref&gt;. დაამთავრა თბილისის #1 საშუალო სკოლა. 1978-1983 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე. 1987 წლიდან ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი და 1989 წლის 9 აპრილის საპროტესტო აქციების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომელიც საბჭოთა ჯარისკაცებმა სასტიკად ჩაქოლეს. მოგვიანებით ის რუსთაველის გამზირზე ცხედრებს შორის იპოვეს. ირაკლი ბათიაშვილი იყო საბჭოთა საოკუპაციო ჯარში გაწვევის ბოიკოტის ორგანიზატორი. 

ირაკლი ბათიაშვილი 1992 წლის 2 მაისიდან 1993 წლის 11 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის უფროსი: მისი ხელმძღვანელობით დაიშალა „[[სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი|სუკი]]“ და საფუძველი ჩაეყარა დამოუკიდებელი საქართველოს ეროვნულ სპეციალურ სამსახურს. მისი ხელმძღვანელობით და ამერიკის შეერთებული შტატების ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დახმარებით ჩამოყალიბდა საუკეთესო სპეცდანიშნულების რაზმი „ომეგა”. მან საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის თავჯდომარის თანამდებობა პირადი და საჯარო განცხადებით დატოვა, ვინაიდან წინააღმდეგი იყო დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში საქართველოს გაწევრიანების. 1994-1995 წლებში იყო კონფლიქტების ანალიზისა და პროგნოზირების კვლევითი ცენტრის უფროსი, 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ვაკის მაჟორიტარი). 

1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“, 2002-2003 წლებში — პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე. 2002 წელს დაამთავრა საერთაშორისო და უსაფრთხოების სპეციალური ინსტიტუტის უმაღლესი განათლების ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი. 2003 წელს გაიარა შავი ზღვის უსაფრთხოების პროგრამა ჰარვარდის უნივერსიტეტში. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი.

2004 წელს მიენიჭა ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 2006 წლის ივლისში კოდორის ხეობასთან დაკავშირებული კრიზისის დროს ირაკლი ბათიაშვილი აპროტესტებდა ხეობაში ჯარის შეყვანას და საქართველოს ხელისუფლებამ იგი დააპატიმრა. 2007 წლის 23 მაისს ირაკლი ბათიაშვილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გასამართლებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,315 მუხლის მე-2 ნაწილით და განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა. ქართული საზოგადოება და საერთაშორისო ორგანიზაციები მას [[პოლიტიკური პატიმარი|პოლიტიკურ პატიმრად]] სცნობდნენ. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაადგინა, რომ ირაკლი ბათიაშვილის მიმართ დაირღვა [[სამართლიანი სასამართლოს უფლება]] და თავისუფლების და უსაფრთხოების უფლება და დააკისრა სახელმწიფოს ფულადი კომპენსაციის გადახდა დაზარალებულისათვის. 2007 წელს, ციხეში ყოფნის პერიოდში, არჩეულ იქნა „ქართული აკადემიის“ საპატიო წევრად. 2008 წლის 11 იანვარს საქართველოს პრეზიდენტის #14 განკარგულების თანახმად, ირაკლი ბათიაშვილი გათავისუფლებულ იქნა. 2009 წლიდან კითხულობს ლექციებს სხვადასხვა უნივერსიტეტში. 2010 წლიდან სახალხო კრების აღმასრულებელი საბჭოს წევრი იყო. 

2019-2024 წლებში ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. 2024-25 წლებში ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, ფილოსოფიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტი, ესთეტიკის და კულტურის ფილოსოფიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2025 წლის 23 ივლისიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

==ნაშრომები==

*„მანკიერი წრე“ (1994) 
*„ფილოსოფიური ეპისტოლე #7-ე საპყრობილედან“ (2007)
*„დანაღმული ველი“ (2009)
*„სამყაროთა შეჯახება და საქართველოს ბედი“ (2011)
*„ენიგმა“ (2013)
*„პერსონალური სიცოცხლე და ედმუნდ ჰუსერლის მოძღვრება დროის შინაგანი ცნობიერების შესახებ“ (2014), 
*„მარტინ ჰაიდეგერი: სხვა გზა“ (2016), 
*„შელინგის გამოცხადების ფილოსოფია“ (2019), 
*„ბატონ-ყმობის დიალექტიკის ექსისტენციალური ასპექტები ჰეგელის „გონის ფენომენოლოგიაში““ (2021)
*„დასავლური პოლიტიკური ფილოსოფია“ (2022) 
*„დამოუკიდებლობის დიდი დეკლარაცია და თომას ჰობსის „ლევიათანი“ (2022) 
*ზეკაცის სინთეზური ფენომენის შესაძლებლობა დასავლურ აზროვნებაში (გამომც. ,,Carpe diem“, თბილისი, 2023) და სხვა

==ლიტერატურა==
*{{წიგნი|ავტორი=თუშურაშვილი ო., ჯახუა ი.|სათაური=„XX საუკუნის საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების მინისტრები„|ბმული=https://archive.mia.gov.ge/Ministrebi%20%20book.pdf |ISBN=978-9941-0-5532-4|ადგილი=თბილისი|წელი=2013|გვერდები=125}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00001265}}
{{პარლამენტარის ბიოგრაფია|4825}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრები}} 
{{საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრები}}

{{DEFAULTSORT:ბათიაშვილი, ირაკლი (პოლიტიკოსი)}}
[[კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1961]]
[[კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>6lo0i83jskf4484unhdhi2wyg2c23s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პროხორე (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>475691</id>
    <revision>
      <id>5378348</id>
      <parentid>5347920</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3349" sha1="5jezsj0fkmpnlbbhp8eeestz73crvi3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' —  I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი, [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], შვიდი წმინდა დიაკვნიდან ერთ-ერთი. ხსენიების დღეა [[10 აგვისტო]] (ძველი სტილით 28 ივლისი). 


Память апостола Прохора в православной церкви совершается 17 января (4 января по старому стилю) в день Собора Апостолов от семидесяти и 10 августа (28 июля по старому стилю) вместе с другими диаконами-апостолами — Парменом, Никанором и Тимоном, в Католической церкви — 9 апреля.

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა პროხორე თავდაპირველად მოციქულ პეტრეს თანმხლები და თანაშემწე იყო და მის მიერვე იკურთხა ქალაქ ნიკომიდიის ეპისკოპოსად. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ ნეტარი მამა წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს ახლდა თან სამოციქულო მოგზაურობებში, მასთან ერთად იყო გადასახლებული კუნძულ პატმოსზეც. აქ პროხორემ ჩაწერა გამოცხადება სამყაროს აღსასრულის შესახებ (აპოკალიფსი), რომლის ხილვის ღირსად თავისი უსაყვარლესი მოწაფე გახადა ღმერთმა. ნიკომიდიაში დაბრუნების შემდეგ წმიდა მამა დაუცხრომლად იღვწოდა გონებადაბინდულ წარმართთა ქრისტეს ნათლით განსანათლებლად და იქვე ჰპოვა მოწამეობრივი აღსასრული.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>5jezsj0fkmpnlbbhp8eeestz73crvi3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378349</id>
      <parentid>5378348</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3013" sha1="bxk16ztkqeeaonbfqiw8z84ljau7uat" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა პროხორე თავდაპირველად მოციქულ პეტრეს თანმხლები და თანაშემწე იყო და მის მიერვე იკურთხა ქალაქ ნიკომიდიის ეპისკოპოსად. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ ნეტარი მამა წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს ახლდა თან სამოციქულო მოგზაურობებში, მასთან ერთად იყო გადასახლებული კუნძულ პატმოსზეც. აქ პროხორემ ჩაწერა გამოცხადება სამყაროს აღსასრულის შესახებ (აპოკალიფსი), რომლის ხილვის ღირსად თავისი უსაყვარლესი მოწაფე გახადა ღმერთმა. ნიკომიდიაში დაბრუნების შემდეგ წმიდა მამა დაუცხრომლად იღვწოდა გონებადაბინდულ წარმართთა ქრისტეს ნათლით განსანათლებლად და იქვე ჰპოვა მოწამეობრივი აღსასრული.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>bxk16ztkqeeaonbfqiw8z84ljau7uat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378355</id>
      <parentid>5378349</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6859" sha1="nu2lhi024v7cgjizjtjnfjnc5xiwrob" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], ძმისწული [[სტეფანე პირველმოწამე|სტეფანე პირველმოწამისა]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში. 

{{ციტატა|ამათ დღეთა შინა განმრავლებასა მას მოწაფეთასა იყო დრტჳნვაჲ ბერძენთაჲ ებრაელთა მიმართ, რამეთუ უგულებელს-იქმნებოდა მსახურებაჲ იგი დღითი-დღედი ქურივთა მათთაჲ. მაშინ მოუწოდეს ათორმეტთა მათ სიმრავლესა მას მოწაფეთასა და ჰრქუეს: არა სათნო არს ჩუენდა დატევებაჲ სიტყჳსა ღმრთისაჲ და მსახურებაჲ ტაბლებსა. აწ გამოირჩიენით, ძმანო, კაცნი თქუნგანნი, რომელნი წამებულ იყვნენ შჳდნი, სავსენი სულითა წმიდითა და სიბრძნითა, რომელნი დავადგინნეთ საჴმარსა ამას ზედა, ხოლო ჩუენ ლოცვასა და მსახურებასა ამის სიტყვისასა განვეკრძალნეთ. და სათნო უჩნდა სიტყუაჲ ესე წინაშე ყოვლისა მის სიმრავლისა. და გამოირჩიეს სტეფანე, კაცი სავსე სარწმუნოებითა და სულითა წმიდითა, და ფილიპე და პროხორონ და ნიკანორა და ტიმონა და პარმენა და ნიკოლაოს, მწირი ანტიოქელი.|საქმე 6, 1-6}}

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს X საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: A 558, 111-175; Jer. 13, 120-153.


წმიდა პროხორე თავდაპირველად მოციქულ პეტრეს თანმხლები და თანაშემწე იყო და მის მიერვე იკურთხა ქალაქ ნიკომიდიის ეპისკოპოსად. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ ნეტარი მამა წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს ახლდა თან სამოციქულო მოგზაურობებში, მასთან ერთად იყო გადასახლებული კუნძულ პატმოსზეც. აქ პროხორემ ჩაწერა გამოცხადება სამყაროს აღსასრულის შესახებ (აპოკალიფსი), რომლის ხილვის ღირსად თავისი უსაყვარლესი მოწაფე გახადა ღმერთმა. ნიკომიდიაში დაბრუნების შემდეგ წმიდა მამა დაუცხრომლად იღვწოდა გონებადაბინდულ წარმართთა ქრისტეს ნათლით განსანათლებლად და იქვე ჰპოვა მოწამეობრივი აღსასრული.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>nu2lhi024v7cgjizjtjnfjnc5xiwrob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378359</id>
      <parentid>5378355</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხოვრება და მოღვაწეობა */</comment>
      <origin>5378359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5495" sha1="5r7n2k1qxte9kz8pqa193hcouy65moo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], ძმისწული [[სტეფანე პირველმოწამე|სტეფანე პირველმოწამისა]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში. 

{{ციტატა|და სათნო უჩნდა სიტყუაჲ ესე წინაშე ყოვლისა მის სიმრავლისა. და გამოირჩიეს სტეფანე, კაცი სავსე სარწმუნოებითა და სულითა წმიდითა, და ფილიპე და პროხორონ და ნიკანორა და ტიმონა და პარმენა და ნიკოლაოს, მწირი ანტიოქელი.|საქმე 6,5}}

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს X საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: A 558, 111-175; Jer. 13, 120-153.


წმიდა პროხორე თავდაპირველად მოციქულ პეტრეს თანმხლები და თანაშემწე იყო და მის მიერვე იკურთხა ქალაქ ნიკომიდიის ეპისკოპოსად. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ ნეტარი მამა წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს ახლდა თან სამოციქულო მოგზაურობებში, მასთან ერთად იყო გადასახლებული კუნძულ პატმოსზეც. აქ პროხორემ ჩაწერა გამოცხადება სამყაროს აღსასრულის შესახებ (აპოკალიფსი), რომლის ხილვის ღირსად თავისი უსაყვარლესი მოწაფე გახადა ღმერთმა. ნიკომიდიაში დაბრუნების შემდეგ წმიდა მამა დაუცხრომლად იღვწოდა გონებადაბინდულ წარმართთა ქრისტეს ნათლით განსანათლებლად და იქვე ჰპოვა მოწამეობრივი აღსასრული.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>5r7n2k1qxte9kz8pqa193hcouy65moo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378371</id>
      <parentid>5378359</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხოვრება და მოღვაწეობა */</comment>
      <origin>5378371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5678" sha1="dzjhfz6l6tuoggzs317e4rcbrdne3yn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], ძმისწული [[სტეფანე პირველმოწამე|სტეფანე პირველმოწამისა]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში. 

{{ციტატა|და სათნო უჩნდა სიტყუაჲ ესე წინაშე ყოვლისა მის სიმრავლისა. და გამოირჩიეს სტეფანე, კაცი სავსე სარწმუნოებითა და სულითა წმიდითა, და ფილიპე და პროხორონ და ნიკანორა და ტიმონა და პარმენა და ნიკოლაოს, მწირი ანტიოქელი.|საქმე 6,5}}

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს X საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: A 558, 111-175; Jer. 13, 120-153. გამოცემულია 1074 წ. ხელნაწერით (A 558) „ათონის კრებულში“ (გვ. 111-175). ამ თხზულების თანახმად, პროხორე განუშორებლად იმყოფებოდა თავის მოძღვართან. იგი თვითმხილველი და მონაწილე ყოფილა მისი მრავალრიცხოვანი სასწაულებისა. კერძოდ, „ცხოვრებაში“ აღწერილია იოანეს მიერ სახარების გამოთქმის გარემოებანი. პატმოსის ჭალაკის ერთ მაღალ მთაზე იოანეს ხანგრძლივი ლოცვის შემდეგ მიუღია საღვთო მადლი სახარების გამოთქმისა, სახარების ჩაწერა კი პროხორესათვის უბრძანებია. ორი დღე და ექვსი ჟამი იდგა იოანე მახარებელი ხელგანპყრობილი და კარნახობდა სახარებას, პროხორე კი იწერდა. ნიკომიდიაში დაბრუნებული პროხორე წარმართებს ქრისტიანობას უქადაგებდა. მოწამეობრივად აღესრულა ანტიოქიაში.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>dzjhfz6l6tuoggzs317e4rcbrdne3yn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378374</id>
      <parentid>5378371</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6490" sha1="8czrhxnjv0qq9sowy3tlygvl5azdnqr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], ძმისწული [[სტეფანე პირველმოწამე|სტეფანე პირველმოწამისა]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში. 

{{ციტატა|და სათნო უჩნდა სიტყუაჲ ესე წინაშე ყოვლისა მის სიმრავლისა. და გამოირჩიეს სტეფანე, კაცი სავსე სარწმუნოებითა და სულითა წმიდითა, და ფილიპე და პროხორონ და ნიკანორა და ტიმონა და პარმენა და ნიკოლაოს, მწირი ანტიოქელი.|საქმე 6,5}}

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს X საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: A 558, 111-175; Jer. 13, 120-153. გამოცემულია 1074 წ. ხელნაწერით (A 558) „ათონის კრებულში“ (გვ. 111-175). ამ თხზულების თანახმად, პროხორე განუშორებლად იმყოფებოდა თავის მოძღვართან. იგი თვითმხილველი და მონაწილე ყოფილა მისი მრავალრიცხოვანი სასწაულებისა. კერძოდ, „ცხოვრებაში“ აღწერილია იოანეს მიერ სახარების გამოთქმის გარემოებანი. პატმოსის ჭალაკის ერთ მაღალ მთაზე იოანეს ხანგრძლივი ლოცვის შემდეგ მიუღია საღვთო მადლი სახარების გამოთქმისა, სახარების ჩაწერა კი პროხორესათვის უბრძანებია. ორი დღე და ექვსი ჟამი იდგა იოანე მახარებელი ხელგანპყრობილი და კარნახობდა სახარებას, პროხორე კი იწერდა. ნიკომიდიაში დაბრუნებული პროხორე წარმართებს ქრისტიანობას უქადაგებდა. მოწამეობრივად აღესრულა ანტიოქიაში.

==ლიტერატურა==
*{{წიგნი
 |გვარი          = გაბიძაშვილი
 |სახელი         = ე.
 |ნაწილი         = 
 |სათაური     = „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“
 |ორიგინალი      = 
 |ბმული        = 
 |გამოცემა       = 
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი         = თბილისი
 |გამომცემლობა  = 
 |წელი           = 2007
 |ტომი          = 
 |გვერდები      = 751
 |გვერდნი      = 
 |isbn          = 978-99940-69-47-7
}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>8czrhxnjv0qq9sowy3tlygvl5azdnqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378392</id>
      <parentid>5378374</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6494" sha1="bnt3132847u7peul7kgevbppxwcs82f" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''პროხორე''' — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]], ძმისწული [[სტეფანე პირველმოწამე|სტეფანე პირველმოწამისა]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|10|აგვისტო||28|ივლისი}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[9 აპრილი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
როგორც „[[საქმე მოციქულთა]]“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში. 

{{ციტატა|და სათნო უჩნდა სიტყუაჲ ესე წინაშე ყოვლისა მის სიმრავლისა. და გამოირჩიეს სტეფანე, კაცი სავსე სარწმუნოებითა და სულითა წმიდითა, და ფილიპე და პროხორონ და ნიკანორა და ტიმონა და პარმენა და ნიკოლაოს, მწირი ანტიოქელი.|საქმე 6,5}}

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს X საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: A 558, 111-175; Jer. 13, 120-153. გამოცემულია 1074 წ. ხელნაწერით (A 558) „ათონის კრებულში“ (გვ. 111-175). ამ თხზულების თანახმად, პროხორე განუშორებლად იმყოფებოდა თავის მოძღვართან. იგი თვითმხილველი და მონაწილე ყოფილა მისი მრავალრიცხოვანი სასწაულებისა. კერძოდ, „ცხოვრებაში“ აღწერილია იოანეს მიერ სახარების გამოთქმის გარემოებანი. პატმოსის ჭალაკის ერთ მაღალ მთაზე იოანეს ხანგრძლივი ლოცვის შემდეგ მიუღია საღვთო მადლი სახარების გამოთქმისა, სახარების ჩაწერა კი პროხორესათვის უბრძანებია. ორი დღე და ექვსი ჟამი იდგა იოანე მახარებელი ხელგანპყრობილი და კარნახობდა სახარებას, პროხორე კი იწერდა. ნიკომიდიაში დაბრუნებული პროხორე წარმართებს ქრისტიანობას უქადაგებდა. მოწამეობრივად აღესრულა ანტიოქიაში.

==ლიტერატურა==
*{{წიგნი
 |გვარი          = გაბიძაშვილი
 |სახელი         = ე.
 |ნაწილი         = 
 |სათაური     = „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“
 |ორიგინალი      = 
 |ბმული        = 
 |გამოცემა       = 
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი         = თბილისი
 |გამომცემლობა  = 
 |წელი           = 2007
 |ტომი          = 
 |გვერდები      = 751
 |გვერდნი      = 
 |isbn          = 978-99940-69-47-7
}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.orthodoxy.ge/tveni/ivlisi/28-prokhore.htm სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}
[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>bnt3132847u7peul7kgevbppxwcs82f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარელები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479300</id>
    <revision>
      <id>5378108</id>
      <parentid>4934324</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10900" sha1="fi8h7v6ar6x1b71i1lxj99zz34e010v" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ეთნიკური ჯგუფი
|ჯგუფი      = კარელები
|მოსახლეობა = 
|სურათი      = [[ფაილი:Karelians.jpg|290პქ]]
|რეგიონი1    = {{დროშა|რუსეთი}}
|მოს1       = 60 815 (2010)
|სქო1       = &lt;ref name=&quot;perepis2010&quot;&gt;{{cite web|author=|date=|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm|title=Всероссийская перепись населения 2010 года|publisher=|accessdate=2011-12-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/65CtM3r6X?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm|archivedate=2012-02-04}}&lt;/ref&gt;
|რეგიონი2    = {{დროშა|ფინეთი}}
|მოს2       = 25 000
|სქო2       = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asema.1gb.ru/11/031.htm |title=ფინეთის კარელიის საიტი. ინფორმაცია ფინეთის კარელებზე |accessdate=2020-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706093735/http://asema.1gb.ru/11/031.htm |archivedate=2015-07-06 }}&lt;/ref&gt;
|რეგიონი3    = {{დროშა|უკრაინა}}
|მოს3       = 1522 (2001)
|სქო3       = &lt;ref&gt;[http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/nationality_population/ Всеукраїнський перепис населення 2001. Русская версия. Результаты. Национальность и родной язык.]&lt;/ref&gt;
|რეგიონი4    = {{დროშა|ყაზახეთი}}
|მოს4       = 518 (2009)
|სქო4       = &lt;ref name=&quot;Каз2009&quot;&gt;[http://www.stat.kz/p_perepis/Pages/default.aspx Агентство Республики Казахстан по статистике. Перепись 2009.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501091537/http://www.stat.kz/p_perepis/Pages/default.aspx |date=2012-05-01 }} ([http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/Нац%20состав.rar Национальный состав населения] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511000000/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9D%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.rar |date=2011-05-11 }}.rar)&lt;/ref&gt;
|რეგიონი5    = {{დროშა|ესტონეთი}}
|მოს5       = 430 (2000)
|სქო5       = &lt;ref&gt;[http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages.asp Статкомитет Эстонии Национальный состав населения Перепись 2000 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223074523/http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages.asp |date=2012-02-23 }} ([http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC225&amp;ti=POPULATION+BY+ETHNIC+NATIONALITY%2C+MOTHER+TONGUE+AND+CITIZENSHIP&amp;path=../I_Databas/Population_census/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&amp;lang=1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717201806/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC225&amp;ti=POPULATION+BY+ETHNIC+NATIONALITY%2C+MOTHER+TONGUE+AND+CITIZENSHIP&amp;path=..%2FI_Databas%2FPopulation_census%2F08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages%2F&amp;lang=1 |date=2011-07-17 }})&lt;/ref&gt;
|რეგიონი6    = {{nobr|{{დროშა|ბელარუსი}}}}
|მოს6       = 302 (2009)
|სქო6       = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic2009.htm |title=Национальный состав населения Белоруссии, её областей и районов. Перепись 2009 |access-date=2020-09-25 |archive-date=2016-01-14 |archiveurl=https://archive.today/20160114090822/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic2009.htm }}&lt;/ref&gt;
|რეგიონი7    = {{დროშა|ლატვია}}
|მოს7       = 186 (შეფასება, 2020)&lt;ref name=&quot;pmlp1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD_2020.pdf |title=Распределение населения ЛР по национальному составу и государственной принадлежности на 01.01.2020 |accessdate=25.09.2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200302224709/https://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD_2020.pdf |archivedate=02.03.2020 }}&lt;/ref&gt;
|სქო7       = 
|რეგიონი8    = 
|მოს8       = 
|სქო8       = 
|რეგიონი9    =
|მოს9       = 
|სქო9       = 
|რეგიონი10   = 
|მოს10      =
|სქო10      = 
|ენები  = [[კარელური ენა|კარელური]], [[რუსული ენა|რუსული]], [[ფინური ენა|ფინური]]
|რელიგიები  = [[მართლმადიდებლობა]], [[სტაროვერები]], [[ლუთერანობა]]
}}
'''კარელები''' (საკუთარი სახელწოდება ''კარიალა'', {{Lang-krl|karjalazet, karjalaizet, karjalažet}}) — ძირითადად [[კარელიის რესპუბლიკა]]ში, აგრეთვე [[კალინინგრადის ოლქი|კალინინგრადის]], [[ნოვგოროდის ოლქი|ნოვგოროდის]],  [[ლენინგრადის ოლქი|ლენინგრადის]], [[იაროსლავლის ოლქი|იაროსლავის]] და [[რუსეთი]]ს ზოგიერთ სხვა ოლქში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა რუსეთში 60 815 ([[2010]], აღწერა), მ. შ. კარელიაში 45 570 კაცი. ცხოვრობენ აგრეთვე [[ფინეთი|ფინეთში]]. ლაპარაკობენ [[კარელური ენა|კარელურ ენაზე]]. მნიშვნელოვანი ნაწილი კარელურის გარდა ლაპარაკობს [[რუსული ენა|რუსულ ენაზე]], ზოგიერთი [[ფინური ენა|ფინურზეც]]. მორწმუნე კარელები [[მართლმადიდებლები]] არიან.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ქსე|5|401||არა}}&lt;/ref&gt;

კარელების [[ეთნოგენეზი]]ს საწყისი ეტაპი ჯერ კიდევ არ არის საბოლოოდ დადგენილი. [[IX საუკუნე]]ში მათი წინაპრები ([[კორელა (ტომი)|კორელა]]) ცხოვრობდნენ [[ლადოგის ტბა|ლადოგის ტბის]] ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. [[XI საუკუნე|XI]]–[[XII საუკუნე]]ებში მათ აითვისეს თანამედროვე კარელიის ტერიტორიის დასავლეთი ნაწილი, შემდეგ კი დაიწყეს ჩრდილოეთით — [[თეთრი ზღვა|თეთრი ზღვისაკენ]] და აღმოსავლეთით — ლადოგისა და [[ონეგის ტბა|ონეგის ტბებს]] შუა მდებარე რაიონებში გადასვლა და შეერივნენ იქ მოსახლე [[ვეფსები]]ს ნაწილს. კარელების კულტურულ ფორმირებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს მათმა მეზობელმა [[რუსები|რუსებმა]]. რუსულ წყაროებში პირველად იხსენიებიან [[1143]] წელს. ხალხის კონსოლიდაცია XII–XV საუკუნეებში რუსული სახელმწიფოს ფარგლებში მიმდინარეობდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ძირითადი საქმიანობა ძველთაგანვე იყო [[მიწათმოქმედება]], [[მესაქონლეობა]], ტყის რეწვა, [[თევზჭერა]], [[ნადირობა]]. ხელოსნობიდან განსაკუთრებით განვითარებული იყო [[მჭედლობა]]. [[ოქტომბრის რევოლუცია|რუსეთის რევოლუციის]] შემდეგ მიიღეს ეროვნული ავტონომია — [[1920]] ივნისში შეიქმნა კარელების შრომითი კომუნა, რომელიც [[1923]] წელს [[კარელიის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|კარელიის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად]] გარდაიქმნა.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; [[საბჭოთა კავშირი]]ს დაშლის შემდეგ შენარჩუნდა ავტონომია და [[1992]] წლის კანონით დამტკიცდა სახელწოდება „[[კარელიის რესპუბლიკა]]“.&lt;ref&gt;{{დრე წიგნი | ავტორი = Жуков А. Ю., Кораблёв Н. А. | სათაური = КАРЕЛИЯ | ტომი = 13 | გვ = 128 | ვერსია = დიახ | id = 2046390}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რუსეთის ხალხები]]
[[კატეგორია:კარელია]]
[[კატეგორია:ევროპის აბორიგენი ხალხები]]
[[კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები]]</text>
      <sha1>fi8h7v6ar6x1b71i1lxj99zz34e010v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოზონაკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479398</id>
    <revision>
      <id>5378570</id>
      <parentid>3998731</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11492" sha1="9pud2ujcxfovm8n31ohs7ifdzuozp9k" xml:space="preserve">[[ფაილი:Cozonac4.JPG|მინი|კოზონაკი]]
'''კოზონაკი''' (რუმ. [[:en:Help:IPA/Romanian|[Kozoˈnak]]]) ან '''კოზუნაკი''' (ბულგ. козунак [[:en:Help:IPA/Bulgarian|[kozoˈnak]]]) — ტკბილი საფუარიანი პური, რომელიც ტრადიციულად მზადდება [[რუმინეთი|რუმინეთში]], [[ბულგარეთი|ბულგარეთსა]] და [[სერბეთი|სერბეთში]]&lt;ref&gt;http://revistaflacara.ro/istoria-cozonacului/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225020626/http://revistaflacara.ro/istoria-cozonacului/ |date=2021-02-25 }} (რუმინული)&lt;/ref&gt;. შეიცავს დიდი რაოდენობით [[კვერცხი (საკვები პროდუქტი)|კვერცხს]], [[რძე|რძესა]] და [[კარაქი|კარაქს]] და ძირითადად მზადდება სააღდგომოდ ბულგარეთში, თუმცა, სხვა დღესასწაულებზეც და აღნიშვნებზეც ამზადებენ ხოლმე (მაგ. [[ქრისტეს შობა|შობა]], [[აღდგომა]], [[ახალი წელი]], [[სულთმოფენობა|სულთმოფენობის]] დღესასწაული) [[რუმინეთი|რუმინეთში]] და [[მოლდოვა]]ში. სახელი [[ბერძნული ენა|ბერძნულიდან]] მომდინარეობს: ϰοσωνάϰι ''(kosōnáki'') ან ϰοσώνα (''kosṓna)''. &lt;ref&gt;[https://dexonline.ro/definitie/cozonac სიტყვის ეტიმოლოგია] (რუმინული)&lt;/ref&gt;

კოზონაკი წარმოადგენდა რუმინეთის ეროვნულ დესერტს [[ევროპის კავშირი|ევროკავშირის]] (კერძოდ ავსტრიის) ინიციატივაში ''Café Europe'', 2006 წლის [[ევროპის დღე|ევროპის დღეს]]. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140207073611/http://www.cafeeurope.at/coffee-sweets/ ყავა და ტკბილეული] (ინგლისური)&lt;/ref&gt;

== წარმოშობა ==
არ არის გამორიცხული, რომ პირველი კოზონაკი მზადდებოდა [[ძველი ეგვიპტე|ძველ ეგვიპტეში]], მას [[თაფლი|თაფლით]] ატკბილებდნენ და შიგთავსად თესლებს იყენებდნენ. სწორედ ეგვიპტელებისგან გადმოიღეს ინტერესი და ცოდნა [[ბერძნები|ბერძნებმა]] სამზარეულოს, საფუარისა და საფუარიანი ცომისადმი.

რა თქმა უნდა, წარსულში ბერძნებიც აქტიურად მიირთმევდნენ კოზონაკს. ისინი მას თაფლით, [[ჩამიჩი|ქიშმიშით]] და [[კაკალი|ნიგოზით]] ამზადებდნენ. ბერძნულ cozonac-ს ეწოდება ''plakoús (πλακούς)''. საფუარი და საფუარიანი პურები კი პირველად გაავრცელეს რომაელებმა, კოზონაკის ჩათვლით, რომელთაც ისინი ჩირს უმატებდნენ. თავდაპირველად პურის მხოლოდ ორი სახეობა არსებობდა, რომელთაც ''libum'' და ''placenta'' ერქვათ. Libum იყო პატარა ნამცხვარი, რომელსაც ღმერთებისთვის შესაწირავად იყენებდნენ.

მოგვიანებით გამოჩნდა ნამცხვრის ვერსიები, რომლებიც არა მარტო ღმერთების, არამედ ადამიანების მიერაც მიირთმეოდა. ''პლაცენტას'', უფრო დახვეწილ კოზონაკს, რომელიც მზადდება ყველის, ქიშმიშის და [[არაქისი]]სგან, მიირთმევდნენ [[ღვინო|ტკბილ ღვინოსთან]] ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ რომაელებმა ბერძნებისა და ეგვიპტელებისგან მზად გადმოიღეს საფუარი, სწორედ რომაელებმა აღმოაჩინეს ყველა შესაძლო შესაძლებლობა საფუარის ცომში დამატებისა და ამგვარად გახდნენ საკონდიტრო ნაწარმის ნამდვილი ოსტატები. შუა საუკუნეებში ევროპელი მცხობელები ხშირად ამზადებდნენ კოზონაკს ჩირით, რადგან ისინი ადვილად არ ფუჭდებოდნენ.

დიდ ბრიტანეთში, კოზონაკის პირველი რეცეპტი ჩნდება 1718 წელს, მზარეულის წიგნში და ამბობს, რომ ის უნდა გამოცხვეს გრძელ და ვიწრო ფორმებში. აღნიშნული რეცეპტით კოზონაკის მომზადების წესი დღესაც ძალაშია და მას დღემდე იყენებენ.

== ინგრედიენტები და მომზადება ==
[[ფაილი:Cozonac-cu-nuca-103.jpg|მინი|კოზონაკი კაკლის შიგთავსით]]
კოზონაკი არის ტკბილი პური, რომელშიც შერეულია [[რძე]], [[საფუარი სოკოები|საფუარი]], [[კვერცხი (საკვები პროდუქტი)|კვერცხი]], [[შაქარი]], [[კარაქი]] და სხვა ინგრედიენტები. მას ხშირად გარკვეული დროით ტოვებენ ასაფუებლად, შემდეგ კი აცხობენ. ბულგარეთში კოზონაკს ამზადებენ ცომის მასაში ლიმნის წვენის დამატებით, ისევე როგორც რუმინეთში.

რუმინეთში პურის ფორმა მნიშვნელოვნად განსხვავდება რეგიონებს შორის. ცომი არსებითად მსგავსია მთელ ქვეყანაში; ჩვეულებრივი ტკბილი პური, რომელიც მზადდება ფქვილის, კვერცხის, რძის, კარაქის, შაქრისა და მარილისგან. რეგიონიდან გამომდინარე, მას შეიძლება დაემატოს: ქიშმიში, ლოკუმი, გახეხილი ფორთოხლის ან ლიმონის კანი, კაკალი ან თხილი და ვანილის ან რომის არომატი. კოზონაკს შეიძლება მოაყარონ ყაყაჩოს თესლიც. ზოგიერთი სახეობა შიგთავსსაც შეიცავს, ჩვეულებრივ დაფქვილი კაკლის და დაფქვილი ყაყაჩოს თესლის ნარევს, კაკაოს ფხვნილით&lt;ref&gt;[https://adygio.com/cozonac-cu-cacao-dungat-reteta-video/ კოზონაცი კაკაოთი] (რუმინული)&lt;/ref&gt;. ცომს ჯერ აბრტყელებენ და შიგთავსს უსვამენ, შემდეგ კი ისე ახვევენ, რომ შიგთავსი ბორბალს წააგავდეს.  

== მსგავსი პურები ==
კოზონაკი არის ტკბილი, კვერცხით მდიდარი პური, რომლის ფესვებიც დასავლეთ და ცენტრალური აზიის სამზარეულოებიდან მოდის.&lt;ref&gt;''Толковìй словарь живаго великорусскаго язîка'', Dal' V.I., IAS, 1869&lt;/ref&gt; სხვა კულტურებში მსგავსი პურის მაგალითებია: ''badnji kruh'' [[ხორვატული სამზარეულო|ხორვატიულ სამზარეულოში]], ''folar de páscoa'' [[პორტუგალიური სამზარეულო|პორტუგალიურ სამზარეულოში]], ''brioche'' [[ფრანგული სამზარეულო|ფრანგულ სამზარეულოში]], ''kulich'' [[რუსული სამზარეულო|რუსულ სამზარეულოში]], ''panettone'' [[იტალიური სამზარეულო|იტალიურ სამზარეულოში]] ''hot cross bun'' [[ბრიტანული სამზარეულო|ინგლისურ სამზარეულოში,]] challah [[ებრაული სამზარეულო|ებრაულ სამზარეულოში]] ან stollen [[გერმანული სამზარეულო|გერმანულ სამზარეულოში]]. 

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბულგარული სამზარეულო]]
[[კატეგორია:რუმინული სამზარეულო]]
[[კატეგორია:მოლდოვური სამზარეულო]]</text>
      <sha1>9pud2ujcxfovm8n31ohs7ifdzuozp9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კასრ ალ ვატანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485771</id>
    <revision>
      <id>5378240</id>
      <parentid>4808416</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13313" sha1="ofk45vhddpa7zkfx9n1ynqf8s5t2of7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა შენობა|შენობის სახელი=კასრ ალ-ვატანი|სურათი=|შენობის მშობლიური სახელი=قَصْر ٱلْوَطَن|გახსნა=[[2019]]}}

'''კასრ ალ ვატანი''' ([[არაბული ენა|არაბ]]. '''قَصْر ٱلْوَطَن‎''' - [[ქართული ენა|ქართ]].'''“ერის სასახლე“''')&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://gulfnews.com/uae/abu-dhabi-palace-of-the-nation-opens-to-public-monday-1.1 &quot;Abu Dhabi: Palace of the Nation opens to public Monday&quot;.]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} ''WAM''. [[:en:Gulf_News|Gulf News.]] 2019-03-10. Retrieved 2019-12-09.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Abdul Kader, Binsal (2019-03-11). [https://gulfnews.com/uae/inside-qasr-al-watan-palace-in-abu-dhabi-opens-doors-to-pub &quot;Inside Qasr Al Watan: Palace in Abu Dhabi opens doors to public&quot;.]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} [[:en:Gulf_News|Gulf News]]. Retrieved 2019-04-21.&lt;/ref&gt;  '''—'''  პრეზიდენტის სასახლე &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://books.google.ge/books?id=MAYBCwAAQBAJ&amp;pg=PT358&amp;dq=uae+preside &quot;Abu Dhabi&quot;. ''Insight Guides Oman &amp; the UAE (Travel Guide eBook)'']. [[:en:Insight_Guides|''Insight Guides''.]] APA Publications (UK) Limited. 2015-12-01.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Gueraiche, William (2016-08-10). [https://books.google.ge/books?id=704zDwAAQBAJ&amp;pg=PT152&amp;dq=uae+presidentia &quot;5: Persian Janus&quot;. ''The UAE: A Political and Economic Geography'']. London, New York: I.B. Tauris.&lt;/ref&gt;  [[აბუ-დაბი|აბუ დაბიში]], [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|არაბთა გაერთიანებული საამიროებში.]]

== ისტორია ==
 
 
ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის აღსანიშნავად შეიხებმა [[ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი|ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანიმა]] ([[არაბული ენა|არაბ.]] خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان; დ. [[25 იანვარი]] [[1948]]) — [[არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი]] და [[აბუ-დაბის საამირო|აბუ-დაბის საამიროს]] მმართველი) და [[მოჰამედ ბინ ზაიიდ ალ ნაჰიანმა]] ([[აბუ-დაბის საამირო|აბუ დაბის]] მეფისნაცვალი და [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|არაბთა გაერთიანებული საამიროების]] შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მეთაურის მოადგილე) გადაწყვიტეს სასახლის გახსნა საზოგადოებისთვის 2019 წელს. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; გახსნამდე სასახლე გამოიყენებოდა მხოლოდ ოფიციალური მიზნებისთვის, კერძოდ, სახელმწიფოთა საგარეო ლიდერების განსათავსებლად, &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;და ქვეყნის უმაღლესი საბჭოს და მინისტრთა ფედერალური კაბინეტის შეხვედრებისთვის. მას შემდეგაც, რაც საზოგადოებისთვის გაიხსნა, სასახლეს ისევ იყენებენ ამ დანიშნულებით.&lt;ref&gt;Edwards, Noni (2019-04-03). [https://gulfnews.com/uae/visiting-qasr-al-watan-heres-the-best-things-to-see-1.155 &quot;Visiting Qasr Al Watan? Here's the best things to see&quot;.]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} Gulf News. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt;სასახლე საზოგადოებისთვის გახსნეს [[2019|2019 წლის]] [[11 მარტი|11 მარტს]] &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Nandkeolyar, Karishma H. (2019-03-11). [https://gulfnews.com/uae/qasr-al-watan-opens-to-the-public-first-person-account-of-a-vi &quot;Qasr Al Watan opens to the public: First-person account of a visit&quot;]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}. Gulf News. Retrieved 2019-04-21.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Sebugwaawo, Ismail (2019-03-11). [https://www.khaleejtimes.com/nation/abu-dhabi/your-ultimate-guide-to-uaes-latest-la &quot;Your ultimate guide to UAE's latest landmark Qasr Al Watan&quot;]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}. [[:en:Khaleej_Times|Khaleej Times.]] Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.qasralwatan.ae/ &quot;Qasr Al Watan&quot;.] Qasr Al Watan. Retrieved 2019-04-21.&lt;/ref&gt;ცერემონიას მასპინძლობდნენ შეიხები [[მუჰამედ ბინ ზაიიდი]] და [[მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი]] ([[არაბული ენა|არაბ.]] محمد بن راشد آل مكتوم; დ. [[22 ივლისი]], [[1949]]) — [[არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი]] და [[არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი|ვიცე-პრეზიდენტი]] ასევე [[დუბაის საამირო|დუბაის საამიროს]] მმართველი&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.khaleejtimes.com/nation/photos-uae-leaders-inaugurate-qasr-al-watan-in-abu-dhabi &quot;Photos: UAE leaders inaugurate Qasr Al Watan in Abu Dhabi&quot;.] ''WAM''. Khaleej Times. 2019-03-11. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt;აგვისტოში, [[მოგზაურობისა და ტურიზმი|მოგზაურობისა და ტურიზმის ვებსაიტმა]] ''Hotel and Rest''  &lt;ref&gt;Al Majayda, Dr. Jamal (2019-08-27). [https://hotelandrest.com/en/tourism-news/article-54123/ &quot;Qasr Al Watan is among the 20 greatest landmarks of modern culture and art in the world&quot;.]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} Hotel and Rest. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt;სასახლე დაასახელა ხელოვნებისა და კულტურის მსოფლიოს 20 საუკეთესო  ღირსშესანიშნაობას შორის &lt;ref&gt;[https://design-middleeast.com/abu-dhabis-qasr-al-watan-is-among-the-20 &quot;Abu Dhabi's Qasr Al Watan is among the 20 greatest landmarks of modern culture and art&quot;]. Design Middle East. 2019-08-27. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Shephard, Harriet (2019-08-28). [https://www.timeoutabudhabi.com/attractions/414065-qasr-al-watan-named-as-one- &quot;Qasr Al Watan named as one of the best landmarks in the world&quot;]. Time Out Abu Dhabi. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt;[[2020]] წელს კასრ ალ ვატანის საპრეზიდენტო სასახლე წარდგენილი იყო ''World Travel Awards''– ზე, როგორც მთავარი კულტურული ტურისტული ღირსშესანიშნაობა ახლო აღმოსავლეთში. &lt;ref&gt;alfaham, WAM/Tariq (2020-06-24). [https://www.businessliveme.com/uae/qasr-al-watan-nominated-for-world-travel-awards-as-mid &quot;Qasr Al Watan nominated for World Travel Awards as Middle East's Leading Cultural Tourist Attraction 2020 | Businessliveme.com]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} - Business News Middle East | BLME&quot;. ''Businessliveme.com''. Retrieved 2020-06-25.&lt;/ref&gt;

== ინტერიერი და ექსტერიერი ==
თეთრი სასახლე &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; უმეტესად თეთრი [[გრანიტი|გრანიტით]] და [[კირქვა|კირქვის]] ფასადით მდიდრულადაა გაფორმებული. იგი მოიცავს 37 მ (121 ფუტიან) გუმბათს, ჭაღს 350 000 ცალი ბროლით და რამდენიმე განყოფილებით. &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; გუმბათი მდებარეობს &quot;დიდი დარბაზის&quot; სახელით ცნობილ ცენტრალურ დარბაზში, რომელიც აღმოსავლეთით და დასავლეთით ორი ფრთით არის  შემოფარგლული. &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== აღმოსავლეთის ფრთა ===
აღმოსავლეთ ფრთაში მდებარეობს „ცოდნის სახლი“, სადაც განთავსებულია არაერთი არტეფაქტი და სხვა მნიშვნელოვანი ნივთები. &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; შენახულ ნივთებს შორის არის სხვა ქვეყნების ოფიციალური პირების მიერ ნაჩუქარი საჩუქრები  &lt;ref&gt;&quot; [https://www.bayut.com/mybayut/qasr-al-watan-palace-abu-dhabi/ The Qasr al watan Palace in abu Dhabi. Review.&quot;]My  Bayut. 2019. Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt;და 2 რელიგიური ტექსტი [[ყურანი]] ([[ბირმინგემი|ბირმინგემის]] ხელნაწერის ასლის ჩათვლით) და [[ბიბლია]] (დავითის ფსალმუნების ჩათვლით). &lt;ref&gt;Sangupta, Chiranti (2019-05-29) [https://gulfnews.com/uae/6-reasons-to-visit-qasr-al-watan-this-eid-1.15591237 &quot;6 Reasons to visit Qasr Al-Watan this Eid.]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} [[:en:Gulf_News|Gulf News.]] Retrieved 2019-08-30.&lt;/ref&gt; ასევე არსებობს [[ბიბლიოთეკა]], რომელშიც 50 000-ზე მეტი წიგნში აღწერილი ქვეყნის კულტურული, სოციალური და პოლიტიკური ისტორია.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== დასავლეთის ფრთა ===
დასავლეთის ფრთაში არის დარბაზები, რომლებიც გამოიყენება ოფიციალური მიზნებისთვის. არსებობს ოთახი, რომელიც ცნობილია, როგოეც &quot;თანამშრომლობის სულისკვეთებისათვის&quot;. აქ  ჩატარდება [[არაბთა გაერთიანებული საამიროების კულტურა|არაბთა გაერთიანებული საემიროების]] მინისტრთა კაბინეტისა და ფედერალური უმაღლესი საბჭოს შეხვედრები, გარდა საერთაშორისო ორგანიზაციების სამიტებისა, როგორიცაა ''ისლამური კონფერენციის ორგანიზაცია'', [[არაბულ სახელმწიფოთა ლიგა]] და ''სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭო'' სხვა ქვეყნებში,  ოფიციალური ღონისძიებების ბანკეტები იმართება. &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== გარე ბმულები ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=GdmuPOx9g7s Inside the Abu Dhabi Presidential Palace] ([[:en:Gulf_News|Gulf News]] on [[:en:YouTube|YouTube]])

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:საპრეზიდენტო რეზიდენციები]]
[[კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები]]</text>
      <sha1>ofk45vhddpa7zkfx9n1ynqf8s5t2of7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roblox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>490008</id>
    <revision>
      <id>5378142</id>
      <parentid>4855467</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26575-34</username>
        <id>182222</id>
      </contributor>
      <comment>/* უსაფრთხოება და კრიტიკა */</comment>
      <origin>5378142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15648" sha1="2aid31cwxz9qul20ogwvq4d0rzyhv8b" xml:space="preserve">{{ვიკი}}
{{წყარო}}
{{მიკერძოებული}}
{{ინფოდაფა ვიდეო თამაში
| სახელი   = Roblox
| სურათი  = Roblox (2025) (App Icon).svg
| სურათის ზომა  = 
| წარწერა  = 
| დეველოპერები  = დევიდ ბაშუკი
| გამომცემელი  = Roblox Corporation
| დისტრიბუტორი  = 
| სერია  = 
| ძრავა =Luau-ს 
| პლატფორმები  = Windows, macOS, iOS, Android, Xbox One, PlayStation 4-5, Meta Quest,
| თარიღი =2006 წლის 27 მაის 
| ჟანრი  =მრავალმომხმარებლიანი ონლაინ პლატფორმა, სანდბოქსი 
| რეჟიმები  = 
| რეჟისორი  = 
| პროდიუსერი  = 
| დიზაინერები  = 
| პროგრამისტი  = 
| მხატვარი  = 
| სცენარისტი  = 
| კომპოზიტორი  = 
| ლიცენზია  = 
| ვერსია   = 
| შეფასება  = 
| მედია   = 
| მოთხოვნილებები  = 
| საიტი  =https://www.roblox.com/ 
|ალტ=რობლოქსი}}
'''რობლოქსი''' ({{lang-en|Roblox}}) — ონლაინ პლატფორმა და თამაშის შემქმნელი სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევს მომხმარებლებს შექმნან თავიანთი თამაშები, გაუზიარონ სხვებს და ითამაშონ სხვა მომხმარებლების მიერ შექმნილი თამაშები. პლატფორმა შეიქმნა 2004 წელს და ოფიციალურად გამოვიდა 2006 წელს კომპანია „Roblox Corporation“-ის მიერ.

Roblox მოიცავს '''გლობალურ საზოგადოებას''', სადაც მილიონობით მოთამაშე ქმნის და თამაშობს სხვადასხვა ჟანრის თამაშებს. პლატფორმის პოპულარობა განსაკუთრებით გაიზარდა '''2010-იანი წლების ბოლოსა და 2020-იანი წლების დასაწყისში''', განსაკუთრებით '''პანდემიის პერიოდში''', როდესაც ადამიანებმა დაიწყეს უფრო მეტი დროის გატარება ონლაინ.

== ისტორია ==
Roblox-ის იდეა პირველად გაჩნდა '''დევიდ ბაშუკისა ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]]David Baszucki) და ერიკ კასელის ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]]Erik Cassel)''' მიერ. მათ თავდაპირველად შექმნეს ფიზიკის სიმულაციის პროგრამა '''&quot;Interactive Physics&quot;''', რომელიც გამოიყენებოდა '''საგანმანათლებლო მიზნებისთვის'''. ამ პროექტის წარმატების შემდეგ, მათ დაიწყეს მუშაობა '''ვირტუალური სამყაროს პლატფორმაზე''', რომელიც მომხმარებლებს მისცემდა თამაშების შექმნისა და თამაშის შესაძლებლობას.

თავდაპირველად, პლატფორმას ერქვა '''DynaBlocks''', თუმცა 2005 წელს მას გადაერქვა '''Roblox''' (სიტყვების &quot;Robot&quot; და &quot;Blocks&quot; კომბინაციით). 2006 წელს Roblox ოფიციალურად გაიშვა, მაგრამ თავდაპირველად მისი მომხმარებლების რაოდენობა მცირე იყო.

2010-იანი წლების დასაწყისში Roblox-მა დაიწყო სწრაფი განვითარება, დაემატა ახალი ფუნქციები, მათ შორის:

* '''მობილური მხარდაჭერა (2012 წ.)'''
* '''Developers Exchange (DevEx) პროგრამა (2013 წ.)''', რომელიც დეველოპერებს საშუალებას აძლევს მიიღონ ნამდვილი ფული თავიანთი თამაშების საშუალებით.
* '''ვირტუალური ეკონომიკის განვითარება Robux-ის გამოყენებით'''
* '''VR მხარდაჭერა (2016 წ.)'''
* '''პლატფორმის გლობალური გაფართოება (2020-2023 წლები)'''

დღეს Roblox არის ერთ-ერთი '''ყველაზე პოპულარული ონლაინ პლატფორმა''', რომელიც '''200 მილიონზე მეტ აქტიურ მომხმარებელს''' მოიცავს თვეში.

== გეიმპლეი და ფუნქციები ==
Roblox განსხვავდება სხვა ონლაინ თამაშებისგან იმით, რომ ის '''არა მხოლოდ თამაშია, არამედ პლატფორმა''', სადაც მოთამაშეები თავად ქმნიან თამაშებს.

'''🔹 თამაშების შექმნა'''

Roblox-ის თამაშების შესაქმნელად გამოიყენება '''Roblox Studio''', რომელიც მუშაობს '''Lua-ს პროგრამირების ენაზე'''. ნებისმიერი მომხმარებელი, რომელსაც აქვს საჭირო უნარები, შეუძლია შექმნას და გააზიაროს საკუთარი თამაში.

'''🔹 თამაშების კატეგორიები'''

Roblox მოიცავს თამაშების სხვადასხვა ჟანრებს, მათ შორის:

* '''სათავგადასავლო თამაშები''' (პლატფორმერები, გადარჩენის თამაშები)
* '''ბრძოლის თამაშები''' (PvP არენები, შუთერები)
* '''სიმულატორები''' (ცხოველების მოვლა, ტრანსპორტის მართვა)
* '''Tycoon თამაშები''' (ბიზნესის მართვა)
* '''სოციალური თამაშები''' (როლური თამაშები, სამყაროს სიმულაციები)

'''🔹 ავატარებისა და პერსონალიზაციის სისტემა'''

მომხმარებლებს შეუძლიათ '''პერსონალიზაცია''' თავიანთი ავატარებისთვის, რაც მოიცავს ტანსაცმელს, აქსესუარებს, სახის გამომეტყველებებს და ა.შ. ეს ნივთები შეიძლება შეძენილი იქნას '''Robux-ის ვალუტით'''.

'''🔹 ვირტუალური ვალუტა - Robux'''

Roblox-ში არსებობს საკუთარი ვირტუალური ვალუტა '''Robux''', რომელიც გამოიყენება:

* ავატარების ნივთების შესაძენად
* თამაშებში ექსკლუზიური ფუნქციების განბლოკვისთვის
* VIP სტატუსის ან სპეციალური წევრობის მისაღებად

Robux-ის შეძენა შესაძლებელია ნაღდი ფულით ან მიღება სხვადასხვა მეთოდებით, როგორიცაა '''თამაშების შექმნა, გაყიდვები და DevEx პროგრამა'''.

== ეკონომიკა და შემოსავალი ==
Roblox-მა შექმნა '''ეკოსისტემა''', სადაც მოთამაშეებს და დეველოპერებს შეუძლიათ მიიღონ '''ნამდვილი შემოსავალი''' თავიანთი თამაშებიდან.

'''🔹 Roblox Developer Exchange (DevEx)'''

Roblox-ის დეველოპერებს აქვთ შესაძლებლობა '''გარდაქმნან Robux-ი რეალურ ფულად'''. ამ პროგრამაში ჩართვა შესაძლებელია იმ პირობით, რომ მოთამაშემ მიაღწიოს მინიმალურ საჭირო Robux-ს და შეასრულოს კომპანიის წესები.

'''🔹 ბიზნეს მოდელი'''

Roblox Corporation-ს აქვს რამდენიმე ძირითადი შემოსავლის წყარო:

* '''Robux-ის გაყიდვა'''
* '''პრემიუმ წევრობა (Roblox Premium)'''
* '''რეკლამები და პარტნიორული პროგრამები'''

2021 წელს Roblox გავიდა '''საფონდო ბირჟაზე (NYSE) და შეაფასეს მილიარდობით დოლარად'''.

== უსაფრთხოება და კრიტიკა ==
s q  w WSWSWWSWWSDQRoblox-ის პოპულარობასთან ერთად, გაჩნდა '''უსაფრთხოების პრობლემებიც''', განსაკუთრებით ბავშვებისთვის, რადგან პლატფორმა ძირითადად ახალგაზრდებზეა ორიენტირებული.

'''🔹 მშობლების კონტროლი'''

Roblox საშუალებას აძლევს მშობლებს '''შეზღუდონ''' ბავშვების წვდომა კონკრეტულ ფუნქციებზე და ჩართონ '''ფილტრაციის სისტემა''', რომელიც ბლოკავს არასასურველ კონტენტს.

'''🔹 ჩატის ფილტრი და უსაფრთხოება'''

პლატფორმა იყენებს '''მკაცრ ჩატის ფილტრს''', რომელიც ავტომატურად ბლოკავს შეუფერებელ სიტყვებს და კონტენტს.

'''🔹 თაღლითობები და ფიშინგი'''

მომხმარებლებს ხშირად აფრთხილებენ, რომ '''არ გამოიყენონ Robux-ის &quot;უფასო&quot; გენერატორები ან მესამე მხარის საიტები''', რადგან ეს შეიძლება იყოს თაღლითობა.

Roblox Corporation მუდმივად აუმჯობესებს უსაფრთხოების სისტემებს და ახორციელებს ახალი ზომების დანერგვას.

== გავლენა და კულტურა ==
Roblox გახდა '''ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პლატფორმა ციფრული სამყაროსა და მეტავერსის განვითარებაში'''. მისი გავლენა ჩანს სხვადასხვა სფეროებში:

* '''გეიმინგ ინდუსტრიაში''' – Roblox-მ შექმნა '''&quot;user-generated content&quot; (UGC)''' ბაზარი, სადაც მოთამაშეები თავად ქმნიან თამაშებს.
* '''განათლებაში''' – ბევრი სკოლა და სასწავლო ცენტრი იყენებს Roblox Studio-ს, რათა ასწავლოს '''პროგრამირება და თამაშების დიზაინი'''.
* '''სოციალური პლატფორმა''' – Roblox გახდა ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური '''სოციალური ქსელი ახალგაზრდებისთვის''', სადაც ისინი ხვდებიან მეგობრებს და ურთიერთობენ ვირტუალურ სამყაროში.

== მომავალი და განვითარება ==
Roblox Corporation-ის გეგმებში შედის:

✅ '''მეტავერსის (Metaverse) განვითარება''' – უფრო ღრმა ინტეგრაცია ვირტუალურ რეალობასთან (VR) და გაფართოებულ რეალობასთან (AR).

✅ '''ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენება''' – მოთამაშეების უკეთესი გამოცდილებისთვის.

✅ '''გლობალური გაფართოება''' – ახალი რეგიონების და ენების მხარდაჭერა.

Roblox აგრძელებს ზრდას და, სავარაუდოდ, მომავალში კიდევ უფრო დიდი როლი ექნება ციფრულ სამყაროში.

[[კატეგორია:2006 წლის ვიდეო თამაშები]]</text>
      <sha1>2aid31cwxz9qul20ogwvq4d0rzyhv8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378153</id>
      <parentid>5378142</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებლის [[სპეციალური:წვლილი/~2026-26575-34|~2026-26575-34]] ცვლილებების გაუქმება (№5378142)</comment>
      <origin>5378153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15629" sha1="73nb7jiqz49p4wkvmv1dn6cwm288p97" xml:space="preserve">{{ვიკი}}
{{წყარო}}
{{მიკერძოებული}}
{{ინფოდაფა ვიდეო თამაში
| სახელი   = Roblox
| სურათი  = Roblox (2025) (App Icon).svg
| სურათის ზომა  = 
| წარწერა  = 
| დეველოპერები  = დევიდ ბაშუკი
| გამომცემელი  = Roblox Corporation
| დისტრიბუტორი  = 
| სერია  = 
| ძრავა =Luau-ს 
| პლატფორმები  = Windows, macOS, iOS, Android, Xbox One, PlayStation 4-5, Meta Quest,
| თარიღი =2006 წლის 27 მაის 
| ჟანრი  =მრავალმომხმარებლიანი ონლაინ პლატფორმა, სანდბოქსი 
| რეჟიმები  = 
| რეჟისორი  = 
| პროდიუსერი  = 
| დიზაინერები  = 
| პროგრამისტი  = 
| მხატვარი  = 
| სცენარისტი  = 
| კომპოზიტორი  = 
| ლიცენზია  = 
| ვერსია   = 
| შეფასება  = 
| მედია   = 
| მოთხოვნილებები  = 
| საიტი  =https://www.roblox.com/ 
|ალტ=რობლოქსი}}
'''რობლოქსი''' ({{lang-en|Roblox}}) — ონლაინ პლატფორმა და თამაშის შემქმნელი სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევს მომხმარებლებს შექმნან თავიანთი თამაშები, გაუზიარონ სხვებს და ითამაშონ სხვა მომხმარებლების მიერ შექმნილი თამაშები. პლატფორმა შეიქმნა 2004 წელს და ოფიციალურად გამოვიდა 2006 წელს კომპანია „Roblox Corporation“-ის მიერ.

Roblox მოიცავს '''გლობალურ საზოგადოებას''', სადაც მილიონობით მოთამაშე ქმნის და თამაშობს სხვადასხვა ჟანრის თამაშებს. პლატფორმის პოპულარობა განსაკუთრებით გაიზარდა '''2010-იანი წლების ბოლოსა და 2020-იანი წლების დასაწყისში''', განსაკუთრებით '''პანდემიის პერიოდში''', როდესაც ადამიანებმა დაიწყეს უფრო მეტი დროის გატარება ონლაინ.

== ისტორია ==
Roblox-ის იდეა პირველად გაჩნდა '''დევიდ ბაშუკისა ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]]David Baszucki) და ერიკ კასელის ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]]Erik Cassel)''' მიერ. მათ თავდაპირველად შექმნეს ფიზიკის სიმულაციის პროგრამა '''&quot;Interactive Physics&quot;''', რომელიც გამოიყენებოდა '''საგანმანათლებლო მიზნებისთვის'''. ამ პროექტის წარმატების შემდეგ, მათ დაიწყეს მუშაობა '''ვირტუალური სამყაროს პლატფორმაზე''', რომელიც მომხმარებლებს მისცემდა თამაშების შექმნისა და თამაშის შესაძლებლობას.

თავდაპირველად, პლატფორმას ერქვა '''DynaBlocks''', თუმცა 2005 წელს მას გადაერქვა '''Roblox''' (სიტყვების &quot;Robot&quot; და &quot;Blocks&quot; კომბინაციით). 2006 წელს Roblox ოფიციალურად გაიშვა, მაგრამ თავდაპირველად მისი მომხმარებლების რაოდენობა მცირე იყო.

2010-იანი წლების დასაწყისში Roblox-მა დაიწყო სწრაფი განვითარება, დაემატა ახალი ფუნქციები, მათ შორის:

* '''მობილური მხარდაჭერა (2012 წ.)'''
* '''Developers Exchange (DevEx) პროგრამა (2013 წ.)''', რომელიც დეველოპერებს საშუალებას აძლევს მიიღონ ნამდვილი ფული თავიანთი თამაშების საშუალებით.
* '''ვირტუალური ეკონომიკის განვითარება Robux-ის გამოყენებით'''
* '''VR მხარდაჭერა (2016 წ.)'''
* '''პლატფორმის გლობალური გაფართოება (2020-2023 წლები)'''

დღეს Roblox არის ერთ-ერთი '''ყველაზე პოპულარული ონლაინ პლატფორმა''', რომელიც '''200 მილიონზე მეტ აქტიურ მომხმარებელს''' მოიცავს თვეში.

== გეიმპლეი და ფუნქციები ==
Roblox განსხვავდება სხვა ონლაინ თამაშებისგან იმით, რომ ის '''არა მხოლოდ თამაშია, არამედ პლატფორმა''', სადაც მოთამაშეები თავად ქმნიან თამაშებს.

'''🔹 თამაშების შექმნა'''

Roblox-ის თამაშების შესაქმნელად გამოიყენება '''Roblox Studio''', რომელიც მუშაობს '''Lua-ს პროგრამირების ენაზე'''. ნებისმიერი მომხმარებელი, რომელსაც აქვს საჭირო უნარები, შეუძლია შექმნას და გააზიაროს საკუთარი თამაში.

'''🔹 თამაშების კატეგორიები'''

Roblox მოიცავს თამაშების სხვადასხვა ჟანრებს, მათ შორის:

* '''სათავგადასავლო თამაშები''' (პლატფორმერები, გადარჩენის თამაშები)
* '''ბრძოლის თამაშები''' (PvP არენები, შუთერები)
* '''სიმულატორები''' (ცხოველების მოვლა, ტრანსპორტის მართვა)
* '''Tycoon თამაშები''' (ბიზნესის მართვა)
* '''სოციალური თამაშები''' (როლური თამაშები, სამყაროს სიმულაციები)

'''🔹 ავატარებისა და პერსონალიზაციის სისტემა'''

მომხმარებლებს შეუძლიათ '''პერსონალიზაცია''' თავიანთი ავატარებისთვის, რაც მოიცავს ტანსაცმელს, აქსესუარებს, სახის გამომეტყველებებს და ა.შ. ეს ნივთები შეიძლება შეძენილი იქნას '''Robux-ის ვალუტით'''.

'''🔹 ვირტუალური ვალუტა - Robux'''

Roblox-ში არსებობს საკუთარი ვირტუალური ვალუტა '''Robux''', რომელიც გამოიყენება:

* ავატარების ნივთების შესაძენად
* თამაშებში ექსკლუზიური ფუნქციების განბლოკვისთვის
* VIP სტატუსის ან სპეციალური წევრობის მისაღებად

Robux-ის შეძენა შესაძლებელია ნაღდი ფულით ან მიღება სხვადასხვა მეთოდებით, როგორიცაა '''თამაშების შექმნა, გაყიდვები და DevEx პროგრამა'''.

== ეკონომიკა და შემოსავალი ==
Roblox-მა შექმნა '''ეკოსისტემა''', სადაც მოთამაშეებს და დეველოპერებს შეუძლიათ მიიღონ '''ნამდვილი შემოსავალი''' თავიანთი თამაშებიდან.

'''🔹 Roblox Developer Exchange (DevEx)'''

Roblox-ის დეველოპერებს აქვთ შესაძლებლობა '''გარდაქმნან Robux-ი რეალურ ფულად'''. ამ პროგრამაში ჩართვა შესაძლებელია იმ პირობით, რომ მოთამაშემ მიაღწიოს მინიმალურ საჭირო Robux-ს და შეასრულოს კომპანიის წესები.

'''🔹 ბიზნეს მოდელი'''

Roblox Corporation-ს აქვს რამდენიმე ძირითადი შემოსავლის წყარო:

* '''Robux-ის გაყიდვა'''
* '''პრემიუმ წევრობა (Roblox Premium)'''
* '''რეკლამები და პარტნიორული პროგრამები'''

2021 წელს Roblox გავიდა '''საფონდო ბირჟაზე (NYSE) და შეაფასეს მილიარდობით დოლარად'''.

== უსაფრთხოება და კრიტიკა ==
Roblox-ის პოპულარობასთან ერთად, გაჩნდა '''უსაფრთხოების პრობლემებიც''', განსაკუთრებით ბავშვებისთვის, რადგან პლატფორმა ძირითადად ახალგაზრდებზეა ორიენტირებული.

'''🔹 მშობლების კონტროლი'''

Roblox საშუალებას აძლევს მშობლებს '''შეზღუდონ''' ბავშვების წვდომა კონკრეტულ ფუნქციებზე და ჩართონ '''ფილტრაციის სისტემა''', რომელიც ბლოკავს არასასურველ კონტენტს.

'''🔹 ჩატის ფილტრი და უსაფრთხოება'''

პლატფორმა იყენებს '''მკაცრ ჩატის ფილტრს''', რომელიც ავტომატურად ბლოკავს შეუფერებელ სიტყვებს და კონტენტს.

'''🔹 თაღლითობები და ფიშინგი'''

მომხმარებლებს ხშირად აფრთხილებენ, რომ '''არ გამოიყენონ Robux-ის &quot;უფასო&quot; გენერატორები ან მესამე მხარის საიტები''', რადგან ეს შეიძლება იყოს თაღლითობა.

Roblox Corporation მუდმივად აუმჯობესებს უსაფრთხოების სისტემებს და ახორციელებს ახალი ზომების დანერგვას.

== გავლენა და კულტურა ==
Roblox გახდა '''ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პლატფორმა ციფრული სამყაროსა და მეტავერსის განვითარებაში'''. მისი გავლენა ჩანს სხვადასხვა სფეროებში:

* '''გეიმინგ ინდუსტრიაში''' – Roblox-მ შექმნა '''&quot;user-generated content&quot; (UGC)''' ბაზარი, სადაც მოთამაშეები თავად ქმნიან თამაშებს.
* '''განათლებაში''' – ბევრი სკოლა და სასწავლო ცენტრი იყენებს Roblox Studio-ს, რათა ასწავლოს '''პროგრამირება და თამაშების დიზაინი'''.
* '''სოციალური პლატფორმა''' – Roblox გახდა ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური '''სოციალური ქსელი ახალგაზრდებისთვის''', სადაც ისინი ხვდებიან მეგობრებს და ურთიერთობენ ვირტუალურ სამყაროში.

== მომავალი და განვითარება ==
Roblox Corporation-ის გეგმებში შედის:

✅ '''მეტავერსის (Metaverse) განვითარება''' – უფრო ღრმა ინტეგრაცია ვირტუალურ რეალობასთან (VR) და გაფართოებულ რეალობასთან (AR).

✅ '''ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენება''' – მოთამაშეების უკეთესი გამოცდილებისთვის.

✅ '''გლობალური გაფართოება''' – ახალი რეგიონების და ენების მხარდაჭერა.

Roblox აგრძელებს ზრდას და, სავარაუდოდ, მომავალში კიდევ უფრო დიდი როლი ექნება ციფრულ სამყაროში.

[[კატეგორია:2006 წლის ვიდეო თამაშები]]</text>
      <sha1>73nb7jiqz49p4wkvmv1dn6cwm288p97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეიტლინ ოლსონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>492339</id>
    <revision>
      <id>5378302</id>
      <parentid>4908388</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14509" sha1="kx7cao843v9k0zchyof6gx7qsyygs8f" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი = კეიტლინ ოლსონი
|სურათი = Kaitlin Olson by Gage Skidmore 3.jpg
|ფოტოს_სიგანე = 225პქ
|დაბ თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|mf=yes|1975|08|18}}
|დაბ ადგილი = [[პორტლენდი]], [[ორეგონი]], [[აშშ]]
|ალმა-მატერი = ორეგონის უნივერსიტეტი
|პროფესია = მსახიობი, კომიკოსი, პროდიუსერი
|აქტიურობის წლები = 2000-დღემდე
|მეუღლე = რობ მაკელჰენი&lt;br/&gt;(ქ. 2008)
|შვილები = 2
|მამა = დონალდ ოლსონი
|დედა = მელინდა ლეორა
}}
'''კეიტლინ უილოუ ოლსონი''' ({{Lang-en|Kaitlin Willow Olson}}&lt;ref&gt;[http://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&amp;rank=1&amp;new=1&amp;so=3&amp;MSAV=0&amp;msT=1&amp;gss=ms_f-2_s&amp;gsfn=kaitlin+willow&amp;gsln=olson&amp;mswpn__ftp=Oregon&amp;msbdy=1975&amp;uidh=000 &quot;Kaitlin Willow McElhenney&quot;]&lt;/ref&gt;; დ. [[18 აგვისტო]], [[1975]], [[პორტლენდი]], [[ორეგონი]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] მსახიობი, კომიკოსი და პროდიუსერი. ცნობილი გახდა ტელესერიალში „მიკი“ შესრულებული მაკენზი „მიკი“ მოლნგის როლით&lt;ref&gt;Swift, Andy (May 10, 2018). [http://tvline.com/2018/05/10/the-mick-cancelled-season-3-fox/ &quot;The Mick Cancelled at Fox&quot;/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911134012/https://tvline.com/2018/05/10/the-mick-cancelled-season-3-fox/ |date=2020-09-11 }}. TVLine. Retrieved May 10, 2018.&lt;/ref&gt;. მისთვის ასევე წარმატებული აღმოჩნდა სერიალში „გაცურებული“ შესრულებული კრიკეტ მელფის როლი, რომლისთვისაც იგი [[ემის ჯილდო|ემის ჯილდოზე]] იყო ნომინირებული&lt;ref&gt;[https://www.emmys.com/sites/default/files/Downloads/72nd-nominations-list-v1.pdf?q=1 &quot;2020 Primetime Emmy® Awards – Nomination Press Release&quot;] (PDF). Academy of Television Arts &amp; Sciences. Retrieved July 29, 2020.&lt;/ref&gt;. 

== ადრეული ცხოვრება ==
კეიტლინ ოლსონი დაიბადა 1975 წლის 18 აგვისტოს [[პორტლენდი|პორტლენდში]], ორეგონში&lt;ref&gt;Valentino, Silas (November 15, 2013). [https://web.archive.org/web/20141105124512/http://dailyemerald.com/2013/11/15/qa-with-kaitlin-olson-and-rob-mcelhenny-from-its-always-sunny-in-philadelphia/ &quot;Q&amp;A with Kaitlin Olson and Rob McElhenny from 'It's Always Sunny in Philadelphia'&quot;]. ''The Daily Emerald''. Archived from the original on November 5, 2014. Retrieved November 3, 2014.&lt;/ref&gt;, ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მისი მშობლები არიან გამომცემელი დონალდ ოლსონი და მისი ცოლი, ექთანი მელინდა ლეორა&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Fullmer, Chelsea (December 12, 2013).[https://cas.uoregon.edu/2013/12/its-always-sunny-star-returns-to-her-alma-mater/ &quot;&quot;It's Always Sunny&quot; Star Returns to Her Alma Mater&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001200450/https://cas.uoregon.edu/2013/12/its-always-sunny-star-returns-to-her-alma-mater/ |date=2020-10-01 }}. CAS. University of Oregon. Retrieved April 4, 2018.&lt;/ref&gt;. მისი დაბადებიდან მალევე მათი ოჯახი სპოკეინში, [[ვაშინგტონის შტატი|ვაშინგტონში]] გადასახლდა, [[სიეტლი|სიეტლიდან]] 21 კმ-ით დასავლეთით მდებარე ვაშონის კუნძულზე, სადაც იგი რვა წლამდე ცხოვრობდა&lt;ref&gt;[http://www.hobotrashcan.com/2008/09/18/one-on-one-with-kaitlin-olson/ &quot;One on One with Kaitlin Olson&quot;]. ''Hobotrashcan.com'' (Interview). Interviewed by Joel Murphy. September 18, 2008. Retrieved November 5, 2010.&lt;/ref&gt;. ამის შემდეგ მათი ოჯახი პორტლენდთან ახლოს, ტუალატინში გადასახლდა, რის გამოც კეიტლინი ფერმაში იზრდებოდა&lt;ref&gt;[http://www.oregonlive.com/living/index.ssf/2010/09/post_13.html &quot;Q&amp;A: Kaitlin Olson, Tualatin native, stars in 'It's Always Sunny in Philadelphia'&quot;]. ''The Oregonian''. Portland, Oregon. September 15, 2010. Retrieved November 5, 2014.&lt;/ref&gt;. როდესაც კეიტლინი თორმეტი წლის იყო, ველოსიპედზე ჯდომისას იგი მანქანას დაეჯახა და სერიოზულ ავარიაში მოყვა, რა დროსაც მან თავის ქალა დაიზიანა, რომლის რეკონსტრუქციისთვისაც მას ოპერაციის გაკეთება დასჭირდა&lt;ref&gt;[https://articlemix.com/kaitlin-olson-plastic-surgery/ &quot;Kaitlin Olson's Plastic Surgery - The Truth!&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301231654/https://articlemix.com/kaitlin-olson-plastic-surgery/ |date=2021-03-01 }}. Retrieved 2020-05-11.&lt;/ref&gt;. 1993 წელს მან ტიგარდის საშუალო სკოლა დაამთავრა&lt;ref&gt;Baker, Jeff (April 28, 2014). [https://www.oregonlive.com/movies/2014/04/18_actors_you_maybe_didnt_know.html &quot;18 actors you (maybe) didn't know were from Portland&quot;]. The Oregonian. Portland, Oregon. Retrieved April 12, 2017.&lt;/ref&gt;. 

მან სწავლა ორეგონის უნივერსიტეტში განაგრძო, რომელიც 1997 წელს დაამთავრა თეატრალური ხელოვნების ბაკალავრის დიპლომით&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ იგი [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] გადავიდა და სამსახიობო კარიერა დაიწყო. 

== კარიერა ==
USO-ს ხელშეწყობით კეიტლინმა იმოგზაურა ბოსნიაში, კოსოვოსა და ნორვეგიაში. მისი სამსახიობო კარიერა 2000 წელს იწყება ფილმში „სამოთხის თვალები“ შესრულებული ეპიზოდური როლით. ამავე წელს მან კიდევ ორ ფილმსა და ერთ სერიალში ითამაშა. 

სულ მალე იგი მიწვეული მსახიობის სახით გვხვდება ისეთ სერიალებში, როგორებიცაა: „დააოკე შენი ენთუზიაზმი“, „დრიუ კერის შოუ“, „ჯეიმი კენედის ექსპერიმენტი“, „პრაქტიკის გარეშე“, „მახინჯი კოიოტი“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081221103533/http://www.newsobserver.com/105/story/709819.html &quot;Seen on the screen&quot;]. ''News &amp; Observer''. 20 September 2007. Archived from the original on December 21, 2008. Retrieved October 17, 2007.&lt;/ref&gt; და ა.შ. აღსანიშნავია ისიც, რომ იგი ანიმაცირ ტელესერიალში „&lt;nowiki/&gt;[[გრიფინები]]&lt;nowiki/&gt;“ ახმოვანებს ბრენდა კეგმაირს. ასევე ის ახმოვანებს ანიმაციურ კუინს სერიალში „&lt;nowiki/&gt;[[სიმფსონები]]&lt;nowiki/&gt;“.

2005 წელს იგი სერიალში „ფილადელფიაში ყოველთვის მზეა“ დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, დენდრა რეინოლდსის, იგივე „ტკბილი დის“ როლზე&lt;ref&gt;Cunningham, Amrie (September 13, 2007). [http://thetvaddict.com/2007/09/13/thetvaddictcom-interview-kaitlin-olson/ &quot;Interview: Kaitlin Olson&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730085034/http://www.thetvaddict.com/2007/09/13/thetvaddictcom-interview-kaitlin-olson/ |date=2012-07-30 }}. thetvaddict.com. Retrieved January 17, 2008.&lt;/ref&gt;. ამ სერიალში იგი დღემდე თამაშობს, სწორედ აქ გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე და ეს სერიალი მისთვის განსაკუთრებით დიდი წარმატების მომტანი აღმოჩნდა. 

ამის პარალელურად იგი მონაწილეობდა ისეთ სერიალებში, როგორებიცაა: „&lt;nowiki/&gt;[[ახალი გოგონა]]&lt;nowiki/&gt;“ (2014-2015), „ბობის ბურგერები“ (2015-2019), „გამაღიზიანებელი ჯენი“ (2018) და ა.შ. 2017-2018 წლებში კომედიურ მინისერიალში „მიკი“ ასრულებდა მთავარ როლს.

2020 წელს მან სერიალში „გაცურებული“ შეასრულა კრიკეტ მელფის როლი, რამაც მას ასევე დიდი აღიარება მოუტანა. ამავე წელს იგი თამაშობდა სერიალში „ვის უნდა იყოს მილიონერი?“.
[[ფაილი:Rob McElhenney and Kaitlin Olson (12063880473).jpg|მარცხნივ|მინი|262x262პქ|კეიტლინი ქმართან ერთად 2010 წელს]]

== პირადი ცხოვრება ==
კეიტლინ ოლსონი 2008 წლის 27 სექტემბერს კალიფორნიაში დაქორწინდა სერიალის „ფილადელფიაში ყოველთვის მზეა“ თანავარსკვლავ რობ მაკელჰენზე&lt;ref&gt;[http://www.itsalways.com/always-sunny-couples/ &quot;OK! Exclusive: Kaitlin Olson &amp; Rob McElhenney Wed&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117131806/https://www.itsalways.com/always-sunny-couples/ |date=2021-01-17 }}. ''OK!''. October 1, 2008. Retrieved October 12, 2008.&lt;/ref&gt;. ცნობილია, რომ მათ შეხვედრა საიდუმლოდ დაიწყეს სერიალის მეორე სეზონის გადაღებებისას&lt;ref&gt;[http://www.metro.us/entertainment/still-sunny-kaitlin-olson-talks-it-s-always-sunny-in-philadelphia/tmWmip---81OAs0jRFz04/ &quot;Still 'Sunny' after all these years: Kaitlin Olson talks 'It's Always Sunny in Philadelphia'&quot;]. ''Metro''. September 16, 2013. Retrieved September 16, 2013.&lt;/ref&gt;. 

2010 წლის 1 სექტემბერს მათ მათი პირველი ვაჟი შეეძინათ, სახელად ალექს ლი. კეიტლინმა ის კალიფორნიის სახლში ბუნებრივად გააჩინა, როგორც ეს დაგეგმილი იყო. მათი მეორე ვაჟი 2012 წლის 5 აპრილს გაჩნდა, რომელსაც ლეო გრეი დაარქვეს&lt;ref&gt;Johnson, Zach (April 10, 2012). [http://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/meet-kaitlin-olson-and-rob-mcelhenneys-son-leo-grey-2012104 &quot;Meet Kaitlin Olson and Rob McElhenney's Son Leo Grey!&quot;]. ''US Magazine''. Retrieved August 1, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wihlborg, Ulrica (September 2, 2010). [https://web.archive.org/web/20120927075839/http://celebritybabies.people.com/2010/09/02/kaitlin-olson-rob-mcelhenney-welcome-son-axel-lee/ &quot;Kaitlin Olson, Rob McElhenney Welcome Son Axel Lee&quot;]. People. Archived from the original on September 29, 2012. Retrieved September 2, 2010.&lt;/ref&gt;.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო|2}}
[[კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ორეგონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კომიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>kx7cao843v9k0zchyof6gx7qsyygs8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შუა ქალაქში და 10 წლის შემდეგ (ტელესერიალების პერსონაჟები)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>497465</id>
    <revision>
      <id>5378346</id>
      <parentid>4809713</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლუკა ღოღობერიძე</username>
        <id>76335</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5378346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14343" sha1="fifua15jbe5y2plsw2ptu305rrcu089" xml:space="preserve">სიაში წარმოდგენილია პერსონაჟები ტელესერიალიებიდან „[[შუა ქალაქში]]“,  „[[10 წლის შემდეგ (ტელესერიალი)|10 წლის შემდეგ]]“ და ფილმიდან „ერთხელ შუა ქალაქში“.
== ძირითადი მსახიობები ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; |მსახიობი
! rowspan=&quot;3&quot; |გმირი
! colspan=&quot;9&quot; |[[შუა ქალაქში]]
! rowspan=&quot;3&quot; |ერთხელ შუა ქალაქში
! colspan=&quot;7&quot; |[[შუა ქალაქში]]
! colspan=&quot;6&quot; |[[10 წლის შემდეგ (ტელესერიალი)|10 წლის შემდეგ]]
|-
! colspan=&quot;9&quot; |სეზონი
! colspan=&quot;13&quot; |სეზონი
|-
! style=&quot;width:5%;&quot; |1
! style=&quot;width:5%;&quot; |2
! style=&quot;width:5%;&quot; |3
! style=&quot;width:5%;&quot; |4
! style=&quot;width:5%;&quot; |5
! style=&quot;width:5%;&quot; |6
! style=&quot;width:5%;&quot; |7
! style=&quot;width:5%;&quot; |8
! style=&quot;width:5%;&quot; |9
! style=&quot;width:5%;&quot; |10
! style=&quot;width:5%;&quot; |11
! style=&quot;width:5%;&quot; |12
! style=&quot;width:5%;&quot; |13
! style=&quot;width:5%;&quot; |14
! style=&quot;width:5%;&quot; |15
! style=&quot;width:5%;&quot; |16
! style=&quot;width:5%;&quot; |1
! style=&quot;width:5%;&quot; |2
! style=&quot;width:5%;&quot; |3
! style=&quot;width:5%;&quot; |4
! style=&quot;width:5%;&quot; |5
! style=&quot;width:5%;&quot; |6
|-
|[[გოგა ბარბაქაძე]]
|დათო ალექსიძე
| colspan=&quot;11&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[ოთარ ტატიშვილი]]
|ირაკლი ჩხეიძე
| colspan=&quot;11&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cGuest}}
| colspan=&quot;5&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[ჯაბა კილაძე]]
|სანდრო მახარაძე
| colspan=&quot;10&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;7&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[მარიამ ჯოლოგუა]]
|ანანო
| colspan=&quot;10&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;7&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[მაია დობორჯგინიძე]]
|მარიკა ჩხეიძე
| colspan=&quot;11&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[ქეთა ლორთქიფანიძე]]
|ეკა შენგელია
| colspan=&quot;4&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;19&quot; {{n/a|}}
|-
|[[თამუნა ნიკოლაძე]]
|ქეთევან ღლონტი
| colspan=&quot;11&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
|[[თათული ედიშერაშვილი]]
|თამარ ღლონტი
| colspan=&quot;11&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
|-
| [[სალომე ჭულუხაძე]]
| სალომე მინაშვილი
| colspan=&quot;9&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;13&quot; {{n/a|}}
|-
|[[ბაჩო ქაჯაია]]
|ლაშა ტორონჯაძე
| colspan=&quot;4&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;19&quot; {{cMain}}
|-
|ლელა მებურიშილი
|თიკა
| colspan=&quot;1&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;4&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;18&quot; {{n/a|}}
|-
|კახა ჯოხაძე
|ვახო კვარაცხელია
| colspan=&quot;4&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;4&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;3&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}} {{შენიშვნა|ტიტრებში არის მხოლოდ იმ სერიებში, რომლებშიც მონაწილეობს.}}
| colspan=&quot;5&quot; {{n/a|}}
|-
|ნოდარ გურგენაშვილი
|პაატა ფერაძე
| colspan=&quot;8&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ანა ქურთუბაძე
|თეკლა
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ერეკლე გეწაძე
|გუგა
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
|-
|ვერიკო კალანდარიშვილი
|ნუცა
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
|-
|ზურა იშხნელი
|შეგირდი
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
|-
|გოგა ვეშაპიძე
|ფიზიკოსი
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;4&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;8&quot; {{n/a|}}
|-
|[[სოსო გოგიჩაიშვილი]]
|ბაბუა
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
|-
|რატი გოგატაშვილი
|ნიკა
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ქეთი კანტიძე
|ნუნუ
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;6&quot; {{cMain}} 
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ნუგზარ ჩიქოვანი
|ფრიდონი
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;5&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;7&quot; {{n/a|}}
|-
|ნინო მითაიშვილი
|ელენე
| colspan=&quot;11&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cNone|''შემცვლელი მსახიობი''}}
| colspan=&quot;5&quot; {{cMain}} 
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ირაკლი ფრანგიშვილი
|რატი
| colspan=&quot;12&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;10&quot; {{n/a|}}
|-
|[[ნუკი კოშკელიშვილი]]
|სოფი
| colspan=&quot;14&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;3&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|ქეთი გეგეშიძე
|მარინა
| colspan=&quot;15&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|[[დიმიტრი ტატიშვილი]]
|გია
| colspan=&quot;15&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
| კოკო როინიშვილი
| ბექუნა
| colspan=&quot;16&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cMain}}
| colspan=&quot;6&quot; {{n/a|}}
|-
|გიორგი აფხაზავა
|გოგი
| colspan=&quot;17&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;5&quot; {{cMain}}
|-
|მაია ხორნაული
|ნონა ხომერიკი
| colspan=&quot;17&quot; {{n/a|}}
| colspan=&quot;1&quot; {{cRecurring|დამხმარე პერსონაჟი}}
| colspan=&quot;5&quot; {{cMain}}
|}
{{reflist|group=georgian}}

==== შუა ქალაქში ====
{{Div col|2}}
* დათო ალექსიძე — მარიკას ბიძაშვილი, მხატვარი.
*ირაკლი ჩხეიძე —  ექიმი და ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე .  [[10 წლის შემდეგ (ტელესერიალი)|„10 წლის შემდეგ“]]- ში საკუთარი &quot;ირაკლი ჩხეიძის სახელობის&quot; კლინიკა აქვს გახსნილი.
*სანდრო მახარაძე — მსახიობი და სალომეს ქმარი, სწავლობდა ლონდონში.
* ანანო — მარიკას სკოლის ამხანაგი და დათოს ძველი შეყვარებული, ფლორისა და ფაუნის პირველი დამცველი.
* მარიკა ჩხეიძე —  ირაკლის ცოლი და დათოს მამიდაშვილი. დიასახლისი, ცოტა ხნით მუშაობდა პარლამენტში.
* ეკა — ბორტგამცილებელი, გმირების კლასელი და მეგობარი, ჰყავდა მრავალი ქმარი.
*ქეთევან ღლონტი — ლაშას ცოლი და თამარის და.
* თამარ ღლონტი — ვახოს ცოლი და ქეთევანის და.
* სალომე მინაშვილი — ბარის მიმტანი და სანდროს ცოლი.
* ლაშა ტორონჯაძე — ქეთევანის ქმარი, სტომატოლოგი.
* თიკა — მარიკას მეგობარი და გმირების ახალი მეზობელი, მუშაობს ბანკში, შემდგომ ბარში.
* ვახო კვარაცხელია — მეგობრების ახალი მეზობელი და თამარის ქმარი.
* პაატა ფერაძე — ლაშა მეგობარი და მეზობელი, მიმტანი ბარში . 
*თეკლა  — ელენეს მეგობარი.
*გუგა — ლაშას, ელენეს და პაატას მეზობელი. 
* ნუცა — ლაშას, ელენეს და პაატას მეზობელი.
*შეგირდი —ფიზიკოსის მეგობარი და დამხმარე. 
*ფიზიკოსი  — ლაშას, ელენეს და პაატას მეზობელი. 
*ბაბუა — პაატას ბაბუა. 
* ნიკა  —ელენეს შვილი, ლაშას დისშვილი.
* ელენე — ლაშას და, ნიკას დედა.
* ნუნუ — ლაშას, ელენეს და პაატას მეზობელი.
* ფრიდონი — ლაშას, ელენეს და პაატას მეზობელი. 
* რატი — პაატას ნათესავი.
* სოფი — ელენეს მეგობარი.
* მარინა — ახალი მეზობელი და გიას ცოლი.  
* გია — ახალი მეზობელი და მარინას ქმარი.
* ბექუნა —მარინას და გიას შვილი.
{{Div col end}}

==== 10 წლის შემდეგ ====
{{Div col|1}}
* გიორგი აფხაზავა — დიდი გოგის შვილიშვილი, პედიატრი ირაკლის კლინიკაში.
* ნონა ხომერიკი — ირაკლის მოადგილე.
{{Div col end}}

==== ეპიზოდურ როლებში ====
{{Div col|2}}
პირველი ეტაპის ეპიზოდურ როლებში მონაწილეობენ:
* გია მუჯირი — საშა, ჩხეიძეების მეზობელი.
* სანდრო მარგალიტაშვილი — ჯიბო, დათოს მეგობარი.
* რეზო ბაღაშვილი — მამა #1.
* მერაბ დევიძე — მამა #2.
* ნინო ხომასურიძე — მიმტანი #1.
* ეკა ლობჟანიძე — მიმტანი #2.
* თამარ სხირტლაძე — ბებია.
* ქეთევან გეგეშიძე — ირაკლის დედა.
* ნინო კობერიძე — ცისანა, მარიკას დედა, ირაკლის სიდედრი.
* გოგა ჩხეიძე — მთხრობელი.
* მაია ტატიშვილი — ნათელა.
* ტატო ჭოხონელიძე.
* თიკო სოხაძე — ნინი, დათოს მეგობარი.
* თემურ კილაძე — სოლომონი.
* მარიამ კაკაბაძე — ჟურნალისტი.
* დათო მაჭავარიანი — გოჩა.
* სოფია მაიერი — გვანცა ღლონტი.
* ვასილ ქართველიშვილი — ფოტოგრაფი.
* ნინო გუდავაძე — გიდი.
* გიგი გოგოლაძე — დიმიტრი.
* ნიკა გარსენიშვილი — მოთამაშე.
* ჯუკა წიკლაური — ჯადოქარი.
* ბაქარ გელაშვილი — ჯაფარიძე.
* კახა კეპულაძე — ექიმი.
* ეკა კიკვაძე — ექთანი ნათია.
* ვანო ჭელიძე.
* ირაკლი შენგელია.
* კახა მიქიაშვილი — რეზო.
* თორნიკე ფრანგიშვილი.
* ცისია მეტრეველი — ირინკა.
* ეჯა ჯამაგიძე —ვიკა.
* ნანუკა ბაკურაძე.
* ანი ბეშიტაიშვილი.
* ანი თოფურიძე.
* ანი ჭუმბურიძე.
{{Div col end}}

[[კატეგორია:ქართული ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლების ქართული ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2010-იანი წლების ქართული ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2014 წლის ქართული ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:იმედი (ტელეკომპანია)]]</text>
      <sha1>fifua15jbe5y2plsw2ptu305rrcu089</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კელი როულენდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>503819</id>
    <revision>
      <id>5378305</id>
      <parentid>4908404</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16088" sha1="opm6gejkaphrmy3pjo49tlpmjcdolh9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკოსი
| ფონი = solo_singer
| სახელი = კელი როულენდი
| ფოტო = Kelly Rowland 2012.jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ
| წარწერა = 
| დაბსახელი = 
| დაიბადა = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1981|02|11}}
| დაბადების ადგილი = [[ატლანტა]], [[ჯორჯია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| სხვა სახელები= 
| განათლება = 
| აქტიურობის წლები = [[1997]] – დღემდე
| მეუღლე= 
| შვილები = 2
| პარტნიორები = 
| საქმიანობა= მომღერალი
| მამა =
| ნამდვილისახელი = 
| რეზიდენცია=
| საიტი = kellyrowland.com
| გამორჩეული როლები = 
| ტონის ჯილდოები
| ჟანრი = *	R&amp;B
* pop
* hip hop
* soul
* dance-pop
| ლეიბლი = * Roc Nation
* KTR
* Ingrooves
* Universal
* Island
* Republic
* Universal Motown
* Music World
* Columbia}}

ელენდრია ტრენე როულენდი ({{lang-en|Kelendria Trene Rowland}}; დ. [[11 თებერვალი]], [[1981]] წელი, [[ატლანტა]], [[ჯორჯია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]) - ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი, მსახიობი და სატელევიზიო პიროვნება. 

== ადრეული ცხოვრება ==
კელენდრია ტრენე როულენდი დაიბადა [[1981]] წლის [[11 თებერვალი|11 თებერვალს]], [[ატლანტა|ატლანტაში]], [[ჯორჯია]]. ის არის დორის როულანდ გარნისონის ([[6 დეკემბერი]], [[1947]] - გ. [[2 დეკემბერი]], [[2014]]&lt;ref&gt;[https://www.cbsnews.com/news/kelly-rowland-mourns-death-of-her-mother-at-66/ &quot;Kelly Rowland mourns death of her mother at 66&quot;]. ''CBS. 2 December - 2014''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/kelly-rowland-mom-doris-rowland-garrison-dies-66-2014312/ &quot;Kelly Rowland's Mom Doris Rowland Garrison Dies at Age 66&quot;]. ''Us Weekly''. December 3, 2014. Retrieved April 2, 2019.&lt;/ref&gt;) და კრისტოფერ ლოვეტის ქალიშვილი. კელის ჰყავს უფროსი ძმა, სახელად ორლანდო. როდესაც როულენდი ექვსი წლის იყო, დედამ მიატოვა მამა, რომელიც იყო მოძალადე [[ალკოჰოლიზმი|ალკოჰოლიკი]] და განიცდიდა PTSD- ს [[ვიეტნამის ომი|ვიეტნამის ომში]] მსახურობის გამო, და როულენდი მასთან ერთად წავიდა. როდესაც როულენდი შვიდი-რვა წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად [[ჰიუსტონი|ჰიუსტონში]] გადავიდა. 

== კარიერა ==
[[ფაილი:David_Guetta_and_Kelly_Rowland_Live_-_Orange_Rockcorps_London_2009_reworked.jpg|მარცხნივ|მინი|დევიდ გეტა და კელი როულენდი 2009 წელს]]
[[ფაილი:Kelly_Rowland.jpg|მინი|267x267პქ|როულენდი 2003 წელს]]
დაახლოებით 90 – იანი წლების დასაწყისში როულენდი შეუერთდა [[ბიონსე|ბიონსე ნოულსს]], [[თამარ დევისი|თამარ დევისს]] და [[ლატვია რობერსონი|ლატვია რობერსონს]] გოგონათა ჯგუფში [[Girl's Tyme]]. Girl's Tyme მონაწილეობდა ეროვნულ სატელევიზიო ნიჭიერ შოუში Star Search, მაგრამ წააგო კონკურენცია Skeleton Crew– სთან&lt;ref&gt;[https://people.com/celebrity/skeleton-crew-meet-the-band-that-beat-beyonce-on-star-search/ &quot;Skeleton Crew: Meet the Band Who Beat a Young Beyoncé on Star Search&quot;]. ''People''. Retrieved October 22, 2018.&lt;/ref&gt;. ბიონსეს მამამ მათე ნოულსმა შეამცირა სქესტეტის შემადგენლობა კვარტეტად და დაამატა [[ლეტოია ლუკეტი]] და დაიწყო ჯგუფის მართვა. [[1995]] წელს მათ ხელი მოაწერეს [[Elektra Records]]– ს და დაიწყეს ალბომზე მუშაობა. ამის შემდეგ დ'ვეინ ვიგინსმა დაიწყო მუშაობა ჯგუფთან და მოაწერა ხელი მათ ლეიბლზე. ჯგუფმა რამდენიმე სახელის შეცვლა განიცადა, მათ შორის თოჯინები, რაღაც ახალი, კლიშე და ბედი, სანამ საბოლოო გადაწყვეტილებას მიიღებდა. სახელწოდებით [[Destiny's Child]], ჯგუფი აიყვანა [[Columbia Records]]- მა.  ისინი განაგრძობდნენ მოქმედებას, როგორც გახსნილი აქტი იმ დროის სხვა დამკვიდრებული [[რიტმ-ენდ-ბლუზი|R&amp;B]] ჯგუფებისთვის, როგორიცაა SWV, Dru Hill და Immature. მან პოპულარობა მოიპოვა [[1990-იანები|1990]]-იანი წლების ბოლოს, როგორც Destiny's Child- ის წევრი, მსოფლიოს ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი გოგონათა ჯგუფი. ჯგუფის ორწლიანი პაუზის დროს, როულენდმა გამოუშვა პირველი სოლო სტუდიური ალბომი, ''Simply Deep'' (2002), რომელიც შედგა ''დიდ ბრიტანეთში ალბომების ჩარტის'' პირველ ადგილზე და გაიყიდა 3,7 მილიონზე მეტი ასლი მსოფლიოში. მასში შედიოდა ნომერ პირველი სინგლი &quot;დილემა&quot; ნელისთან ერთად, ასევე [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთის]] ჰიპ-ხუთეული ჰიტი &quot;Stole&quot; და &quot;Can't Nobody&quot;. როულანდმა ასევე ითამაშა სხვადასხვა ფილმებში ფრედი ჯეისონის წინააღმდეგ (2003) და ადგილების შემავსებელი (2005). 2006 წელს Destiny's Child- ის დაშლის შემდეგ, როულენდმა გამოუშვა მეორე სტუდიური ალბომი, ქალბატონი კელი (2007), რომელიც აწარმოებს საერთაშორისო ათეულში ჰიტებს &quot;''Like This&quot; და &quot;Work&quot;''. [[2009]] წელს მან მოაწყო მოდების ჩვენების პირველი სეზონი და მონაწილეობა მიიღო [[დავიდ გეტა|დევიდ გუეტას]] ფილმში &quot;When Love Takes Over&quot;, რომელიც რამდენიმე ქვეყნის ჩარტების სათავეში იყო. მისმა წარმატებამ გავლენა მოახდინა როულენდზე საცეკვაო მუსიკის შესწავლაზე მესამე სტუდიურ ალბომში, Here I Am (2011), რომელმაც შექმნა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებული სამეფოს]] სინგლების ათეულში &quot;Commander&quot; და &quot;Down for Whatever&quot;. მისი მეოთხე სტუდიური ალბომი, Talk a Good Game (2013), გახდა მისი მესამე ათეულის ალბომი აშშ [[ბილბორდ 200|Billboard 200]] ჩარტში.  როულენდი იყო სატელევიზიო ჟიური [[The X Factor]] UK (2011), ისევე როგორც The X Factor USA (2013) მესამე სეზონის.  მან განაგრძო სატელევიზიო კარიერა Chasing Destiny- ის (2016) მასპინძლობით და The Voice Australia- ს ჟიური (2017-2020)&lt;ref&gt; [http://www.heraldsun.com.au/entertainment/television/the-fourth-and-final-coach-on-the-voice-australia-2017-has-been-revealed/news-story/ &quot;The fourth and final coach on The Voice Australia 2017 has been revealed&quot;. News Corp Australia]. News Corp Australia. Retrieved March 21, 2017.&lt;/ref&gt;. მთელი თავისი მოღვაწეობის განმავლობაში როულენდმა 40 მილიონზე მეტი ჩანაწერი გაყიდა, როგორც სოლო შემსრულებელი და კიდევ 60 მილიონი ჩანაწერი [[Destiny's Child]]– თან. მისმა ნამუშევრებმა მას რამდენიმე ჯილდო და ნომინაცია მოუტანა, მათ შორის ოთხი [[გრემის ჯილდო|გრემის]] ჯილდო, ერთი [[ბილბორდის მუსიკალური დაჯილდოება|Billboard Music Award]] და ორი [[Soul Train Music Awards]]. როულენდმა ასევე მიიღო ვარსკვლავი [[ჰოლივუდის დიდების ხეივანი|ჰოლივუდის დიდების ხეივანში]], როგორც Destiny's Child- ის ნაწილი, და როგორც სოლო შემსრულებელი, მას მიენიჭა კომპოზიტორთა, ავტორთა და გამომცემელთა ამერიკული საზოგადოება და [[Essence]] მუსიკისთვის შეტანილი წვლილისთვის. [[2014]] წელს ფუიზმა როულანდი შეიყვანა მათ &quot;100 ყველაზე ჯილდოს მფლობელი არტისტის &quot; სიაში 20-ე ადგილზე.&lt;ref&gt;[http://www.fuse.tv/2014/03/100-most-award-winning-artists#20 &quot;20. Kelly Rowland – Motivation&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230902120026/https://www.fuse.tv/2014/03/100-most-award-winning-artists#20 |date=2023-09-02 }}. Fuse. Retrieved May 2, 2014.&lt;/ref&gt; 

== პირადი ცხოვრება ==
[[ფაილი:Kelly_Rowland_Encourages_Fam_Cooking.jpg|მინი|როულენდი 2018 წელს]]
[[2013]] წლის 16 დეკემბერს, როულენდმა გამოაცხადა თავისი ნიშნობა თავის მენეჯერთან, [[ტიმ უოტსერპუნი|ტიმ უოტსერპუნთან,]] The Queen Latifah Show- ზე გამოსვლის დროს. ისინი დაქორწინდნენ [[კოსტა-რიკა|კოსტა-რიკაში]], [[2014]] წლის 9 მაისს, სტუმრებთან ერთად, მათ შორის იყვნენ [[ბიონსე]] და [[სოლანჟ ჟმაიელი|სოლანჟი]]. [[2014]] წლის 10 ივნისს როულენდმა ინსტაგრამის საშუალებით გამოაცხადა, რომ ის და უეიდერსპუნი პირველ შვილს ელოდებოდნენ. [[2014]] წლის 4 ნოემბერს როულენდს შეეძინა მათი ვაჟი, ტიტან ჯუელ უიტერსპუნი. 2020 წლის 20 ივნისს როულანდმა გამოავლინა, რომ იგი შერიგებული იყო თავის დაშორებულ მამასთან, კრისტოფერ ლოვეტთან.  2020 წლის 7 ოქტომბერს როულენდმა გამოაცხადა, რომ იგი და უეიდერსპუნი ელოდებოდნენ მეორე შვილს ნოემბერში. [[2021]] წლის 21 იანვარს როულანდს შეეძინა მათი ვაჟი, ნოა ჯონ უიტერსპუნი.

== ლიტერატურა ==

* [https://www.amazon.com/Whoa-Baby-Overwhelmed-Freaked-Happened/dp/1478919647 Whoa, Baby!: A Guide for New Moms Who Feel Overwhelmed and Freaked Out (and Wonder What the #*$&amp; Just Happened)]. Audio CD – Unabridged, April 11, 2017. ISBN-10 : 1478919647

== რესურსები ინტერნეტში ==

* [https://kellyrowland.com/ ოფიციალური საიტი]
* {{facebook|kellyrowland}}
*{{instagram|kellyrowland}}
* {{twitter|kellyrowland}}
*{{imdb name|0746714}}
* {{AllMusic|0000073682}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კელი, როულენდი}}
[[კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1981]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები]]
[[კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:პოპ-მუსიკა]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>opm6gejkaphrmy3pjo49tlpmjcdolh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატრინ იაკობსდოუტირი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>503845</id>
    <revision>
      <id>5378265</id>
      <parentid>5276840</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15108" sha1="bdc4ylwczptyzenv03ccyty349dwrb5" xml:space="preserve">{{ისლანდიური სახელი|კატრინ}}
{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = კატრინ იაკობსდოუტირი
| სურათი = Katrin Jakobsdottir, undervisnings- forsknings- og kulturminister i Island, samt samarbejdsminister i Nordisk Ministerrad.jpg
| 
| წარწერა სურათის ქვეშ = 
| ხელმოწერა = 
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1976|02|01}}
| დაბადების ადგილი = [[რეიკიავიკი]], [[ისლანდია]]
| გარდაცვალების თარიღი = 
| გარდაცვალების ადგილი = 
| მოქალაქეობა = [[ისლანდია]] 
| ეროვნება = 
| რეზიდენცია = 
| საარჩევნო ოლქი = 
| მამა = 
| დედა = 
| მეუღლე = გუნარ სიგვალდასონი
| პარტნიორი =
| შვილები = სამი ვაჟი
| განათლება = ისლანდიის უნივერსიტეტი
| პროფესია = 
| საქმიანობა = 
| რელიგია = 
| ჯილდოები = 
| პარტია = [[მწვანეთა მემარცხენე მოძრაობა]]
| საიტი = 
| რიგი = [[ისლანდიის პრემიერ-მინისტრი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[30 ნოემბერი]], [[2017]]
| თანამდებობა დატოვა = [[9 აპრილი]], [[2024]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  = 
| მონარქი = 
| პრეზიდენტი = 
| პრემიერ-მინისტრი = 
| წინამორბედი = [[ბიარნი ბენედიქტსონი]]
| მემკვიდრე = [[ბიარნი ბენედიქტსონი]]
}}

'''კატრინ იაკობსდოუტირი''' ({{lang-is|Katrín Jakobsdóttir}}; დ. [[1 თებერვალი]], [[1976]]) — [[ისლანდიელი]] პოლიტიკური მოღვაწე, „მწვანეთა მემარცხენე მოძრაობის“ თავმჯდომარე 2013 წლიდან, პრემიერ-მინისტრი 2017-2024 წლებში.

==ბიოგრაფია==
კატრინი დაიბადა [[ისლანდია|ისლანდიაში]] ცნობილი ინტელიგენტების ოჯახში, რომელსაც არაერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი ჰყავდა: დიდი ბებია მწერალი იყო, ბიძა - პოეტი, მთარგმნელი და მხატვარი, დედა კი ფსიქოლოგად მუშაობდა. ამასთან, მისი ტყუპი ძმები სვერირ და არმან იაკობსონები ისლანდიის უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ მეცნიერებებს ასწავლიან.&lt;ref&gt;[https://www.howold.co/person/katrin-jakobsdottir/biography Katrin Jakobsdottir, biography]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} howold.co&lt;/ref&gt; 

ისლანდიის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (ისლანდიური და ფრანგული ენები) კატრინ იაკობსდოუტირმა 1999 წელს დაამთავრა ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო მაგისტრის დისერტაცია დაიცვა [[ისლანდიური ლიტერატურა|ისლანდიური ლიტერატურის]] სფეროში. თავდაპირველად იგი პედაგოგიური და ჟურნალისტური საქმიანობით იყო დაკავებული: ხუთი წლის მანძილზე მუშაობდა ნახევარ განაკვეთზე ისლანდიის ტელევიზიისა და რადიომაუწყებელობის სამსახურში, 2006 წლამდე თანამშრომლობდა მედიის სხვადასხვა საშუალებებთან, აგრეთვე, ასწავლიდა საკუთარ ალმა-მატერში. 

სტუდენტური წლებიდან კატრინ იაკობსდოუტირი აქტიურობდა გარემოს დაცვით საქმიანობაში. როდესაც 1999 წელს ჩამოყალიბდა &quot;მწვანეთა მემარცხენე მოძრაობა&quot;, ის ამ პარტიაში გაწევრიანდა, სადაც ოთხი წლის შემდეგ ლიდერის მოადგილე გახდა, 2013 წელს კი თავმჯდომარედ იქნა არჩეული.&lt;ref&gt;[https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2017/11/30/meet_iceland_s_new_prime_minister/ Meet Iceland's new prime-minister] icelandmonitor.mbl.is 30 November 2017&lt;/ref&gt;

იაკობსდოუტირი [[ალთინგი|ალთინგის]] დეპუტატი 2007 წელს ჩრდილოეთ [[რეიკიავიკი|რეიკიავიკის]] საარჩევნო ოლქიდან გახდა, 2009-2013 წლებში კი ის კაბინეტის წევრად მუშაობდა. 2009 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ პარტია მმართველ კოალიციაში შევიდა, სადაც კატრინ იაკობსდოუტირი განათლების, მეცნიერების, კულტურის და ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების საქმეთა მინისტრი გახდა. 

მას ერთობ მრავალმხრივი საპარლამენტო მოღვაწეობა ჰქონდა:  
* განათლების კომიტეტი, 2007–2009;
* ეკონომიკის და გადასახადების კომიტეტი, 2007–2009;
* გარემოს დაცვის და კომუნიკაციების კომიტეტი, 2013–2014;
* ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების საბჭოში ისლანდიის დელეგაციის წევრი, 2013–2014;
* საგარეო საქმეთა კომიტეტი, 2014–2015;
*  &quot;ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულების&quot; და &quot;ევროპის ეკონომიკური ზონის&quot; საპარლამენტო კომიტეტებში ისლანდიური დელეგაციის წევრი, 2014–2016;
* [[ევროკავშირი]]-ისლანდიის საპარლამენტო კომიტეტი, თავმჯდომარის მოადგილე 2014–2016;
* სავაჭრო და ეკონომიკურ საქმეთა კომიტეტი, 2015–2017.
* ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში ისლანდიის დელეგაციის წევრი 2017. &lt;ref&gt;[https://www.althingi.is/altext/cv/en/?nfaerslunr=109 Katrin Jakobsdottir] althingi.is&lt;/ref&gt; 

მოქმედ პრემიერ-მინისტრს 2016 წელს სკანდალით მოუხდა თანამდებობის დატოვება. რიგგარეშე არჩევნებზე მემარცხენეებმა მეორე ადგილზე გასვლით ისტორიული შედეგი მოიპოვეს. მომდევნო წელს, როდესაც კოალიციის დაშლის შემდეგ ახალი არჩევნები გაიმართა, პარტიამ შედეგი გააუმჯობესა და კოალიციის ჩამოყალიბების უფლება მიიღო თავისი მეტოქეების - პროგრესული პარტიის და დამოუკიდებლობის პარტიის მონაწილეობით. მთავრობას სათავეში კატრინ იაკობსდოუტირი ჩაუდგა.  

საგარეო პოლიტიკაში მწვანეები მიიჩნევენ, რომ ქვეყანა [[ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ჩრდილო-ატლანტიკური ალიანსის]] წევრი არ უნდა იყოს, თუმცა შიდაპოლიტიკური სტაბილურობის შენარჩუნების ინტერესებიდან გამომდინარე, [[რეფერენდუმი|რეფერენდუმის]] საკითხს არ სვამენ დღის წესრიგში.
&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-europe-48189096  Iceland's Green PM Jakobsdóttir on Nato membership] bbc.com&lt;/ref&gt; პარტია, აგრეთვე, ეწინააღმდეგება ისლანდიის შესვლას [[ევროკავშირი|ევროპის კავშირში]].  

მთავრობამ ახალი სტიმული მისცა [[გარემოს დაცვა|გარემოს დაცვის]] პოლიტიკას. პარტიული მოხელის დანიშვნის ნაცვლად, მინისტრთა კაბინეტში პრემიერმა ქვეყანაში მწვანეთა ყველაზე მსხვილი არასამთავრობო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი დანიშნა.&lt;ref&gt;[https://inhabitat.com/iceland-elects-41-year-old-environmentalist-as-prime-minister/ Iceland elects 41 year-old environmentalist as prime-minister] inhabitat.com&lt;/ref&gt; 

ანტიკორუფციული კანონმდებლობის გამკაცრების შედეგად, კორუფციაში მხილებული პოლიტიკური თანამდებობის პირები პარტიიდან გარიცხვას და პასუხისგებაში მიცემას ექვემდებარებიან.

2018 წელს ისლანდია მსოფლიოში პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც საკანონმდებლო დონეზე განსაზღვრა ქალებსა და მამაკაცებს შორის თანაბარი შრომითი ანაზღაურების უზრუნველყოფა. ასევე გადაიდგა ნაბიჯები მსუბუქი ნარკოტიკების ლეგალიზაციისკენ.
 
2019 წლის აგვისტოში მთავრობის თავმჯდომარემ გამოაცხადა, რომ ვერ შესძლებდა [[აშშ|აშშ-ს]] ვიცე-პრეზიდენტ [[მაიკ პენსი|მაიკ პენსის]] ვიზიტის დროს მასთან შეხვედრას სექტემბერის დასაწყისში, რადგან ამ დროს [[შვედეთი|შვედეთში]] პროფკავშირების ყოველწლიურ კონფერენციაზე დასწრებას აპირებდა. ამ გადაწყვეტილებით პრემიერმა მკაფიოდ გამოხატა თავისი პოლიტიკის პრიორიტეტული მიმართულებები.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/politics/2019/08/21/icelands-prime-minister-will-skip-pences-visit-she-says-its-not-snub/ Iceland's prime-minister will skip Pence's visit. She says it's not a snub] washingtonpost.com, 21 August 2019&lt;/ref&gt;

2020 წელს იგი არჩეული იქნა მსოფლიოს ქალი ლიდერების საბჭოს თავმჯდომარედ.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1976]] [[კატეგორია:ისლანდიელი ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ისლანდიელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:ისლანდიის პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:ევროპის ქალი პრემიერ-მინისტრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>bdc4ylwczptyzenv03ccyty349dwrb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლაუდია აბრეუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>504102</id>
    <revision>
      <id>5378504</id>
      <parentid>4963451</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38684" sha1="gxgrj8jch8b460wzkn3epcskbh64h6s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = კლაუდია აბრეუ
|ფოტო       = CláudiaAbreu.jpg
|ფოტოს სიგანე = 250პქ
|წარწერა = კლაუდია აბრეუ 2019 წელს
|ალტ         =
|მშობლსახელი = Cláudia Abreu
|ენის კოდი    = pt
|დაბსახელი    = 
|დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|10|12|1970}}
|დაბადგილი   = [[რიო-დე-ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]
|მოინათლა    =
|გაუჩინარების თარიღი  = 
|გაუჩინარების ადგილი  = 
|გაუჩინარების სტატუსი = 
|გარდთარიღი = 
|გარდადგილი = 
|გარდაცვალების მიზეზი  =
|სხეულის პოვნის ადგილი = 
|დაკრძალვის ადგილი     =
|დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
|ძეგლები      =
|რეზიდენცია   =
|სხვა სახელები =
|ეროვნება     = [[ბრაზილიელები|ბრაზილიელი]]
|მოქალაქეობა  = {{დროშა|ბრაზილია}}
|ეთნიკური წარმომავლობა =
|განათლება     =
|ალმა-მატერი   = [[რიო-დე-ჟანეიროს პაპის კათოლიკური უნივერსიტეტი]]
|მოღვაწეობა    =
|საქმიანობა     = [[მსახიობი]]&lt;br /&gt;[[პროდიუსერი]]&lt;br /&gt;[[სცენარისტი]]
|აქტიურობის წლები = 1986-დღემდე
|დამსაქმებელი   =
|ორგანიზაცია    = 
|ცნობილი ნაშრომები = [[მუცლის გაქირავება]]&lt;br /&gt;[[მეამბოხე წლები]]&lt;br /&gt;[[ცნობილი სახეები]]&lt;br /&gt;[[ურიცხვი შარმი]]
|სიმაღლე =  164 სმ
|წონა    =  
|წოდება  =
|წლები   =
|წინამორბედი = 
|მემკვიდრე   =
|პარტია     = 
|მოძრაობა   = 
|ოპონენტები = 
|რელიგია   =  
|მეუღლეები   = {{ქორწინება|ჟოზე ენრიკე ფონსეკა|1997}}
|პარტნიორები = 
|შვილები = 
|მამა    =
|დედა   =
|ნათესავები = 
|ჯილდოები = 
|საიტი     = 
}}
'''კლაუდია აბრეუ ფონსეკა''' ({{lang-pt|Cláudia Abreu Fonseca}}, დ. [[12 ოქტომბერი]], [[1970]], [[რიო-დე-ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]) — [[ბრაზილიელები|ბრაზილიელი]] [[მსახიობი]], [[პროდიუსერი]] და [[სცენარისტი]]. 

==კარიერა==
მისი სამსახიობო დებიუტი [[1986]] წელს [[Rede Globo]]-ს სერიალში [[ტელე თემა]] შედგა. შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო ტელესერიალში [[ჰიპერტენზია (სერიალი)|ჰიპერტენზია]], სადაც ითამაშა ლუზიას როლი, რომელიც მე-100 ეპიზოდში იღუპება. მალევე ის სერიალ [[სხვა (სერიალი)|სხვა]]-ს სამსახიობო ჯგუფს შეუერთდა. კლაუდია აბრეუმ პოპულარობა ტელენოველებში, მინისერიალებში, სერიალებში და TV Globo-ს სპეციალურ გადაცემებში მონაწილეობით მოიპოვა. [[1988]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო მუსიკალურ სატელევიზიო გადაცემაში [[ოქროს გლობუსი (სატელევიზიო გადაცემა)|ოქროს გლობუსი]], სადაც მსახიობი [[იზაბელა გარსია]] ჩაანაცვლა. მისი სატელევიზიო კარიერა სერიალებში და გადაცემებში მონაწილეობის გამო, ასევე თეატრსა და კინოში მოღვაწეობის და დედობის გამო გარკვეული წყვეტებით ხასიათდებოდა.

[[1989]] წელს მან ითამაშა დიდი წარმატების მქონე ფილმში [[როგორი მეფე ვარ მე?]], სადაც პრინცესა ჟულიეტი განასახიერა, რომელიც ლამბადას ცეკვავდა და XVIII საუკუნის შუა პერიოდში მინი-კაბითაც კი გამოჩნდა, რითაც მაყურებელს თავისი კომედიური მხარე დაანახა. [[1990]] წელს კლაუდიამ თავისი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული პერსონაჟის, მოცეკვავე კლარას ცხოვრებით იცხოვრა ტელესერიალიდან [[მუცლის გაქირავება]]. [[1992]] წელს ის მინისერიალ [[მეამბოხე წლები]]ს გადამღებ ჯგუფს შეუერთდა, როგორც ახალგაზრდა მებრძოლი ელოიზა. ფილმში ის გათამამებულ და მდიდარ გოგონას განასახიერებს, რომელიც შეიარაღებულ დაპირისპირებაში ერთვება და [[ბრაზილიის სამხედრო გადატრიელება (1964)|1964 წლის სამხედრო გადატრიალებისთვის იბრძვის]]. მინისერიალში განსახიერებულმა პერსონაჟმა კლაუდია აბრეუს [[სან-პაულუს ხელოვნების კრიტიკოსთა ასოციაცია|სან-პაულუს ხელოვნების კრიტიკოსთა ასოციაციის]] ჯილდო მოუტანა საუკეთესო მსახიობი ქალის როლისთვის&lt;ref name= MG&gt;{{Cite web |url=https://memoriaglobo.globo.com/perfil/claudia-abreu/perfil-completo/|accessdate=31 ივლისი, 2012|title=Cláudia Abreu|publisher= Memória Globo}}&lt;/ref&gt;. [[1994]] წელს ის გამოჩნდა ტელესერიალში [[ჩემი სამშობლო (სერიალი)|ჩემი სამშობლო]], ხოლო მოგვიანებით ტელენოველებში რვაწლიანი მონაწილეობის შემდეგ, მან შემოქმედებითი შვებულება აიღო. [[1995]] წლიდან დაწყებული სერიალებში [[ცხოვრება როგორიც არის...]], [[პირადი ცხოვრების კომედია]] და მინისერიალებში [[კანუდუსის ბრძოლა (მინისერიალი)|კანუდუსის ბრძოლა]] და [[ლაბირინთი (მინისერიალი)|ლაბირინთი]] კლაუდია მხოლოდ ეპიზოდურ როლებში გამოჩნდა. ამ პაუზის განმავლობაში მან თავი მთლიანად კინოს მიუძღვნა. [[1997]] წელი მის კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი იყო. [[1996]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფილმში [[ტიეტა]]. [[სონია ბრაგა]]სთან და [[მარილია პერა]]სთან ერთად მან ლეონორას როლი ითამაშა. მომდევნო წელს კინოთეატრებში მისი კიდევ რამდენიმე ნამუშევარი გამოჩნდა: [[ეს რა არის ამხანაგო?]], სადაც ის პარტიზან რენეს განასახიერებს, ამერიკელ [[ალან არკინი|ალან არკინთან]] და [[ედ მორტი|ედ მორტთან]] ერთად სიბელის როლში, რომელმაც მას [[მაიამის კინოფესტივალი|მაიამის კინოფესტივალზე]] კრისტალის ლინზის ჯილდო მოუტანა. ამავე პერიოდში, კინოს პარალელურად ის სცენაზეც დაბრუნდა და ითამაშა პიესებში [[მეთორმეტე ღამე (პიესა)|მეთორმეტე ღამე]] და [[სამი და]].

[[1999]] წელს ის ტელევიზიაში დაბრუნდა და ითამაშა თეთრკანიანი მონის ოლივია ქსავიერის როლი სერიალში [[სურვილის ძალაუფლება]]. [[2001]] წელს კლაუდია ბარონესა მარია ლუიზას როლით გამოჩნდა ფილმში [[ბეიკერ სტრიტის სამბა]]. ეს მისთვის ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი წელი იყო, რადგან ამ დროს მას რეჟისორ ჟოზე ენრიკე ფონსეკასთან პირველი შვილი მარია მაუდი შეეძინა. ამის გამო მან პროფესიული საქმიანობა შეამცირა და მორიგ შემოქმედებით შვებულებაში გავიდა. ამ პერიოდში მნიშვნელოვანი იყო გადაღებები ფილმში [[წლის ადამიანი (2003 წლის ფილმი)|წლის ადამიანი]]. ამ ფილმს წყვილისთვის სიმბოლური მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან ის სწორედ მისმა ქმარმა გადაიღო და სცენარისთვის [[რუბემ ფონსეკა]]ს ჯილდოც დაიმსახურა, რომელიც კლაუდიას მამამთილია. [[2002]] წელს მონაწილეობდა მინისერიალში [[ჯოჯოხეთის ხუთი ნაწილი]] ბრაზილიის იმპერატორის [[პედრუ I (ბრაზილია)|პედრუ I]]-ის მეუღლის [[ამალია ლოიხტენბერგელი]]ს როლში. მან ასევე ითამაშა ბრაზილიურ საგზაო ფილმში [[მსოფლიოს შუაში (2003 წლის ფილმი)|მსოფლიოს შუაში]]. ფილმი მოგვითხრობს [[ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (ბრაზილია)|ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში]] მცხოვრები ოჯახის შესახებ, რომელიც უკეთესი ცხოვრების საპოვნელად, ველოსიპედებით [[რიო-დე-ჟანეირო]]ში მიდის.

[[ფაილი:Claubreu.jpg|მარჯვნივ|200პქ|მინი|კლაუდია 2005 წელს]]
შემდეგ წელს ის კვლავ დაბრუნდა ტელევიზიაში სერიალით [[ცნობილი სახეები (სერიალი)|ცნობილი სახეები]], სადაც ახალგაზრდა ქალბატონის მარია კლარა დინიზის ([[მალუ მადერი]]) დაუძინებელი მტრის, ვერაგი ლაურა პრუდენტე და კოსტას როლი ითამაშა. მიუხედავად იმისა, რომ ლაურა მსახიობის კარიერაში პირველი ბოროტმოქმედი იყო, მან საზოგადოებაში დიდი წარმატება მოიპოვა, რისთვისაც კლაუდიამ ქალის საუკეთესო როლისთვის [[კონტიგოს პრემია]] დაიმსახურა. კლაუდიას მძაფრად გამოხატული იუმორის გამო, პერსონაჟი პოპულარული და ყველასთვის საყვარელი გახდა. იმავე წელს, [[ტაბლანდოს თეატრი|ტაბლანდოში]] საკუთარი წამოწყებების პატივისცემის ნიშნად, მისი პროდიუსერობით დაიდგა [[მარია კლარა მაჩადო]]ს კლასიკური პიესა ''[[პატარა მოჩვენების პლუფტი]]''. [[2006]] წელს კლაუდიამ შეთავაზება მიიღო ფილმში [[უიღბლოები (2008 წლის ფილმი)|უიღბლოები]] გლორიას როლზე ფრანგი მსახიობი [[კლარა ბელარი]] ჩაენაცვლებინა. ფილმის გადაღებები [[რიო-დე-ჟანეირო]]სა და [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]] მიმდინარეობდა და მასში [[როდრიგო სანტორო]], [[ანჟელუ პაეს ლემე]] და სხვები მონაწილეობდნენ. ფილმში გადმოცემულია ხუთი მუსიკოსისგან შემდგარი ჯგუფის ისტორია 60-70-იან წლებში, მათი ბრძოლა წარმატებისთვის და პირადი დრამები. ფილმი კინოეკრანებზე [[2008]] წელს გამოვიდა და კლაუდიას ქალის საუკეთესო როლისთვის [[QUEM-ის პრემია]] გადაეცა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://revistaquem.globo.com/Revista/Quem/0,,EMI19608-9531,00.html|accessdate=31 ივლისი, 2012|title=Claudia Abreu comemora prêmio e término da faculdade|work=Quem|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303224125/http://revistaquem.globo.com/Revista/Quem/0,,EMI19608-9531,00.html|archivedate=2016-03-03}}&lt;/ref&gt;. ტელევიზიაში ის [[Rede Globo]]-ს მორიგი შედევრით [[ბელისიმა]]თი დაბრუნდა, სადაც მთავარი გმირის, ყოფილი ქუჩის გოგოს ვიქტორიას როლი მოირგო. ვიქტორია ცოლად მილიონერ პედრო ასუმფსაოს მიჰყვება და მასთან ერთად საბერძნეთში აპირებს ცხოვრებას. მთავარ გმირს სერიოზული წინააღმდეგობა ბიჭის ბებიისგან, ბია ფალკაოსგან ხვდება.

[[1992]] წელს მინისერიალში [[მეამბოხე წლები]] [[ჟილბერტო ბრაგა]]სთან დაწყებული თანამშრომლობის შემდეგ, [[2007]] წელს ის პირველად გამოჩნდა ავტორთან ერთად დოკუმენტურ ფილმში ''ტაბლადო და მარია კლარა მაჩადო'', რომელიც დრამატურგსა და მის მიერ შექმნილ თეატრზე მოგვითხრობს. მისი შემდეგი ნამუშევარი იყო [[სამი და]], სადაც მან დორას როლი ითამაშა. [[2012]] წელი მის კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პერიოდი იყო. მან ტელესერიალში [[ურიცხვი შარმი]] ტექნობრეგის მომღერლის, კომიკური ბოროტმოქმედის შაიენის როლი ითამაშა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://veja.abril.com.br/noticia/celebridades/claudia-abreu-vai-ser-uma-barbie-tecnobrega-em-novela-das-seis|accessdate=5 ივნისი, 2012|title=De olho na classe C, Globo transforma Claudia Abreu em Barbie tecnobrega|author=VEJA|authorlink=VEJA|publisher=Veja Online|arquivourl=https://web.archive.org/web/20120429051425/http://veja.abril.com.br/noticia/celebridades/claudia-abreu-vai-ser-uma-barbie-tecnobrega-em-novela-das-seis|arquivodata=2012-04-29|urlmorta=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120429051425/http://veja.abril.com.br/noticia/celebridades/claudia-abreu-vai-ser-uma-barbie-tecnobrega-em-novela-das-seis|archivedate=2012-04-29}}&lt;/ref&gt;. მსახიობმა სიმღერის გაკვეთილებზე დაიწყო სიარული რათა დუბლირება აეცილებინა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://entretenimento.br.msn.com/famosos/claudia-abreu-tem-aulas-de-canto-para-dispensar-dublagem|accessdate=5 ივნისი, 2012|title=Claudia Abreu faz aulas de canto|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120511011544/http://entretenimento.br.msn.com/famosos/claudia-abreu-tem-aulas-de-canto-para-dispensar-dublagem|archivedate=2012-05-11}}&lt;/ref&gt; და ასევე საკუთარი თავის ორგანიზება მოეხდინა შვილების მისახედად, რადგან ფილმის გამო მან დეკრეტული შვებულება შეწყვიტა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tecontei.com.br/tv/noticia/126076/claudia-abreu-revela-que-ainda-nao-se-sente-segura-ao-cantar.html|accessdate=5 ივნისი, 2012|title=Cláudia Abreu revela que ainda não se sente segura ao cantar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614082943/http://www.tecontei.com.br/tv/noticia/126076/claudia-abreu-revela-que-ainda-nao-se-sente-segura-ao-cantar.html|archivedate=2012-06-14}}&lt;/ref&gt;. [[2013]] წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში [[ნიღბიანი დანტისტი]], სადაც ცნობილი ტელემსახიობის ლეონას როლი ითამაშა&lt;ref name=&quot;dentista&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gshow.globo.com/programas/video-show/Bau-TV/noticia/2014/06/famosa-veja-5-celebridades-na-pele-de-claudia-abreu.html|title=Famosa! Veja 5 celebridades na pele de Cláudia Abreu|data=11 ივნისი, 2014|publisher=notícias em Baú TV - Vídeo Show|accessdate=24 ივნისი, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jb.com.br/heloisa-tolipan/noticias/2013/05/24/chayene-e-penha-o-retorno-claudia-abreu-participa-de-o-dentista-mascarado/|accessdate=27 მაისი, 2013|title=Chayene e Penha - O Retorno! Cláudia Abreu em ''O dentista mascarado''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180624093220/http://www.jb.com.br/heloisa-tolipan/noticias/2013/05/24/chayene-e-penha-o-retorno-claudia-abreu-participa-de-o-dentista-mascarado/|archivedate=2018-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kogut.oglobo.globo.com/noticias-da-tv/coluna/noticia/2013/04/claudia-abreu-sera-atriz-famosa-em-o-dentista-mascarado.html|title=Cláudia Abreu será atriz famosa em 'O Dentista Mascarado'|author=Patrícia Kogut|data=26 აპრილი, 2013|publisher=O Globo|accessdate=27 მარტი, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://f5.folha.uol.com.br/colunistas/zapping/2013/05/1284084-claudia-abreu-fara-uma-participacao-em-o-dentista-mascarado.shtml|title=Cláudia Abreu fará uma participação em &quot;O Dentista Mascarado&quot;|author=F5 - Colunistas - Zapping|data=24 de maio de 2013|publisher=Folha de S.Paulo|accessdate=27 მარტი, 2014}}&lt;/ref&gt;. [[2014]] წელს მან რეჟისორების [[ფილიპე მიგესი]]ს და [[იზაბელ დე ოლივეირა]]ს ერთობლივ ნამუშევარში [[ბრაზილიის თაობა]] ამერიკელი მსახიობის პამელას როლი ითამაშა. მთავარი გმირი ჯეკის ([[ლუის კარლოს მიელე]]) შვილი და მეგანის ([[იზაბელ დრუმონდი]]) დედაა, დაქორწინებულია ჟონასზე ([[მურილუ ბენისიუ]]). ფილმში ასევე მონაწილეობს [[ტიტინა მედეიროსი]]&lt;ref name=&quot;gshow.globo.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gshow.globo.com/novelas/geracao-brasil/personagem/pamela-parker-marra.html|title=Pamela Parker-Marra - Personagens - Geração Brasil|último=Gshow|data=5 de maio de 2014|publisher=Personagens &gt; Geração Brasil|accessdate=30 მაისი, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gshow.globo.com/novelas/geracao-brasil/extras/noticia/2014/04/no-papel-de-atriz-milionaria-claudia-abreu-encara-protagonista.html|title=No papel de atriz milionária, Cláudia Abreu encara protagonista|último=Gshow|data=8 de abril de 2014|publisher=Extras - Geração Brasil|accessdate=5 აპრილი, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gshow.globo.com/novelas/geracao-brasil/vem-por-ai/noticia/2014/05/dupla-de-sucesso-claudia-abreu-e-titina-repetem-parceria-em-cena-divertida.html|title=Dupla de sucesso! Cláudia Abreu e Titina repetem parceria em cena divertida|último=Gshow|data=23 მაისი, 2014|publisher=Extras - Geração Brasil|accessdate=5 ივლისი, 2014}}&lt;/ref&gt;. [[2016]] წელს სერიალში [[სიყვარულის კანონი]] მთავარი გმირი ელო ითამაშა, რომელიც რომანტიკულ ურთიერთობაში იყო პედროსთან ([[რეინალდო ჯანეკინი]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gshow.globo.com/Bastidores/noticia/2016/08/claudia-abreu-revela-o-visual-de-sua-personagem-na-proxima-novela-das-9.html|title=Cláudia Abreu revela o visual de sua personagem na próxima novela das 9|accessdate=13 აგვისტო, 2016|lingua=pt-BR}}&lt;/ref&gt;. [[2017]] წელს საბავშვო სერიალში [[ვალენტინები]] მისი, როგორც სცენარისტის დებიუტი შედგა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oglobo.globo.com/cultura/revista-da-tv/de-volta-as-novelas-claudia-abreu-investe-ainda-em-serie-infantil-195859293|title=De volta às novelas, Cláudia Abreu investe ainda em série infantil|publisher=O Globo|accessdate=1 მარტი, 2017}}{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;. 2017 წელს მსახიობმა ასევე ითამაშა სერიალში [[აკრძალული ქალაქი (სერიალი)|აკრძალული ქალაქი]].

კინოში [[2017]] წელს ფილმით [[ბილიკი (2017 წლის ფილმი)|ბილიკი]] დაბრუნდა. [[2018]] წელს მონაწილეობა მიიღო [[ლუის ალფრედო გარსია-როშა]]ს წიგნის მიხედვით, ალან ფიტერმანის მიერ შექმნილ ფილმში [[ბერენისის ძებნა]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://omelete.com.br/filmes/criticas/berenice-procura-1/|title=Berenice Procura - Crítica|publisher=omelete|accessdate=24 ივნისი, 2018}}&lt;/ref&gt;.

==პირადი ცხოვრება==
[[2009]] წელს დაამთავრა [[რიო-დე-ჟანეიროს პაპის კათოლიკური უნივერსიტეტი]] [[ფილოსოფია|ფილოსოფიის]] სპეციალობით. კლაუდია აბრეუ დაქორწინებულია რეჟისორ [[ჟოზე ენრიკე ფონსეკა]]ზე და ჰყავს ოთხი შვილი მარია, ფელიპა, ჟოზე ჟოაკიმი და პედრო ენრიკე.

==ფილმოგრაფია==
===ტელევიზია===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! წელი
! სახელწოდება 
! პერსონაჟი
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1986 
| ''[[ტელე თემა]]''
| 
|-
| ''[[ჰიპერტენზია (სერიალი)|ჰიპერტენზია]]''
| ლუზია
|-
|1987
| ''[[სხვა (სერიალი)|სხვა]]''
| მარია ჟოზე დე მატოსი (''ზეზინია'')
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1988
| ''[[ოქროს გლობუსი (სატელევიზიო გადაცემა)|ოქროს გლობუსი]]''
| წამყვანი
|-
| ''[[Fera Radical]]''
| ანა პაულა ფლორესი
|-
|1989
| ''[[როგორი მეფე ვარ მე?]]''
| პრინცესა ჟულიეტ დე ავილანი
|-
|1990
| ''[[მუცლის გაქირავება]]''
| კლარა რიბეირო
|-
|1992
| ''[[მეამბოხე წლები]]''
| ელოიზა ანდრადე ბრიტო &lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://diversao.terra.com.br/gente/noticias/0,,OI4724913-EI13419,00-Atriz+Claudia+Abreu+chega+aos+anos+veja+sua+trajetoria.html|title=Atriz Claudia Abreu chega aos 40 anos; veja sua trajetória|obra= Terra|data=12 ოქტომბერი, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= MG/&gt;
|-
|1993
| ''[[Caso Especial]]''
| 
|-
|1994
| ''[[ჩემი სამშობლო (სერიალი)|ჩემი სამშობლო]]''
| ალის პროენსა პელეგრინი ლაპორტი
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1995
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[პირადი ცხოვრების კომედია]]''
| ედნა
|-
| დიანა
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1996
| კლარისი
|-
| ''[[ცხოვრება როგორიც არის...]]''
| სხვადასხვა პერსონაჟები
|-
|1997
| ''[[კანუდუსის ბრძოლა (მინისერიალი)|კანუდუსის ბრძოლა]]''
| ლუიზა
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1998
| ''[[Mulher (telessérie)|Mulher]]''
| მხედველობა დაქვეითებული
|-
| ''[[ლაბირინთი (მინისერიალი)|ლაბირინთი]]''
| ლილიანი
|-
|1999
| ''[[Força de um Desejo]]''
| [[ოლივია შავიერი]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2001
| ''[[Os Normais]]''
| ანა
|-
| ''[[Brava Gente (2000)|Brava Gente]]''
| 
|-
|2002
| ''[[ჯოჯოხეთის ხუთი ნაწილი]]''
| [[ამალია ლოიხტენბერგელი]]
|-
|2003
| ''[[ცნობილი სახეები (სერიალი)|ცნობილი სახეები]]''
| ლაურა პრუდენტე და კოსტა
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2004
| ''[[Sitcom.br]]''
|სხვადასხვა პერსონაჟები
|-
| ''[[Casseta &amp; Planeta, Urgente!]]''
| თვითონ
|-
|2005
| ''[[ბელისიმა]]''
| ვიტორია როჩა ასუმფსაო / ვიტორია გიუნეი მოურა
|-
|2007
| ''[[Dicas de um Sedutor]]''
| ადრიანა
|-
|2008
| ''[[სამი და]]''
| დორა ჟეკიტიბა აკილა
|-
|2012
| ''[[ურიცხვი შარმი]]''
| ჟოსილეია იმბუზეირო მიგონი (''შაიენი'')&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://odia.ig.com.br/portal/diversaoetv/cheias-de-charme-ju%C3%ADza-condena-chayene-a-faxinar-borralho-e-cantora-explode-de-raiva-1.441251 |title='Cheias de Charme': Juíza condena Chayene a faxinar Borralho e cantora explode de raiva |author=O Dia |obra= |accessdate=2021-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095101/http://odia.ig.com.br/portal/diversaoetv/cheias-de-charme-ju%C3%ADza-condena-chayene-a-faxinar-borralho-e-cantora-explode-de-raiva-1.441251 |archivedate=2017-09-09 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
| ''[[ნიღბიანი დანტისტი]]''
| ლეონა 
|-
|2014
| ''[[ბრაზილიის თაობა]]''
| პამელა პარკერ-მარა 
|-
|2016
| ''[[სიყვარულის კანონი]]''
| ელოიზა მარტინსი (''ელო'') 
|-
| 2017–18
|''[[ვალენტინები]]''
| ალის ვალენტიმი
|-
|2017
| ''[[აკრძალული ქალაქი (სერიალი)|აკრძალული ქალაქი]]''
| ლიდია
|-
| rowspan=2| 2019
| ''[[Viva (canal de televisão)|As Vilãs que Amamos]]''
| თვითონ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=As Vilãs que Amamos|url=https://globosatplay.globo.com/assistir/viva/as-vilas-que-amamos/t/skHpbBNjdv|publisher=Globosat|accessdate=14 აგვისტო, 2020}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Verão 90]]''
|ჟოსილეია იმბუზეირო მიგონი (''შაიენი'')&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://natelinha.uol.com.br/novelas/2019/04/02/chayene-de-cheias-de-charme-e-a-nova-aposta-de-verao-90-126868.php|title=Chayene de &quot;Cheias de Charme&quot; é a nova aposta de &quot;Verão 90&quot;|data=2 აპრილი, 2019|accessdate=2 აპრილი, 2019|publisher=Na Telinha|author=Naian Lucas}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|''[[Desalma]]''
| იგნეს სკავრონსკი ბურკო&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gshow.globo.com/series/desalma/noticia/desalma-data-de-estreia-trailer-sinopse-tudo-o-que-sabemos-sobre-a-serie-original-globoplay.ghtml|title= 'Desalma'|data=24 იანვარი, 2020|accessdate= 6 სექტემბერი, 2020|publisher= ''GShow''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tvefamosos.uol.com.br/colunas/fefito/2020/07/29/apos-adiamentos-globoplay-programa-estreia-de-desalma-para-outubro.htm|title= Após adiamentos, GloboPlay programa estreia de 'Desalma' para outubro|data= 29 ივლისი, 2020|accessdate= 6 სექტემბერი, 2020|publisher= UOL}}&lt;/ref&gt;
|}

===კინო===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! წელი
! სახელწოდება
! პერსონაჟი
|-
|1996 
| ''[[Tieta do Agreste (filme)|Tieta do Agreste]]'' 
| ლეონორა კანტარელი&lt;ref name=&quot;cinemateca.tieta.do.agreste&quot;&gt;Cinemateca Brasileira, ''Tieta do Agreste'' [http://cinemateca.gov.br/bases/?FILMOGRAFIA-003260 {{Webarchive|url=https://archive.today/20130423000437/http://cinemateca.gov.br/bases/?FILMOGRAFIA-003260 |date=2013-04-23 }} &lt;nowiki&gt;[em linha]&lt;/nowiki&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1997 
| ''[[O Que É Isso, Companheiro? (filme)|O Que É Isso, Companheiro?]]'' 
| რენე
|-
| ''[[Guerra de Canudos (filme)|Guerra de Canudos]]'' 
| ლუიზა
|-
| ''[[Ed Mort (filme)|Ed Mort]]'' 
| სიბელი
|-
|2001 
| ''[[O Xangô de Baker Street (filme)|O Xangô de Baker Street]]'' 
| ბარონესა მარია ლუიზა
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2003 
| ''[[O Homem do Ano]]'' 
| კლედირი
|-
| ''[[O Caminho das Nuvens]]'' 
| როუზი
|-
| 2007
|  ''O Tablado de Maria Clara Machado''
| თვითონ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tribunadonorte.com.br/noticia/o-tablado-de-maria-clara-machado-e-o-documentario-de-hoje/128898|title=&quot;O tablado de Maria Clara Machado&quot; é o documentário de hoje|publisher=Tribuna do Norte|accessdate=28 აგვისტო, 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|  2008 
| ''[[Os Desafinados]]'' 
| გლორია
|-
|2011
|  ''[[Todo Mundo Tem Problemas Sexuais]]'' 
|თვითონ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cinema.uol.com.br/noticias/reuters/2011/05/12/todo-mundo-tem-problemas-sexuais-traz-historias-comicas-do-teatro-com-pedro-cardoso-e-claudia-abreu.htm|title=&quot;Todo Mundo Tem Problemas Sexuais&quot; traz histórias cômicas do teatro com Pedro Cardoso e Claudia Abreu|author=|publisher=Uol|accessdate=28 იანვარი, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131024433/https://cinema.uol.com.br/noticias/reuters/2011/05/12/todo-mundo-tem-problemas-sexuais-traz-historias-comicas-do-teatro-com-pedro-cardoso-e-claudia-abreu.htm|archivedate=2018-01-31}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2014
|  ''[[Rio, Eu Te Amo]]''
|ფელისია&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gq.globo.com/Cultura/noticia/2014/09/rio-eu-te-amo-traz-reencontros-de-atores-e-diretores.html|title='Rio, Eu Te Amo' traz reencontros de atores e diretores - GQ |author=|publisher=GQ|accessdate=28 იანვარი, 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|  ''[[O Rastro]]''
|ოლივია კოუტინიუ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assistebrasil.com.br/2017/03/o-rastro-promete-aquecer-genero-de-horror-no-cinema-nacional/|title='O Rastro' promete aquecer gênero de horror no cinema nacional|author=|publisher=Assiste Brasil|accessdate=28 იანვარი, 2018}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|  ''[[Berenice Procura]]''
|ბერენისი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.festivaldorio.com.br/br/noticias/atriz-claudia-abreu-discursa-na-estreia-de-berenice-procura|title=Atriz Cláudia Abreu discursa na estreia de Berenice Procura |author=|publisher=Festival do Rio|accessdate=28 იანვარი, 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020
|  ''Silêncio da Chuva''
| ბია&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.planoextra.com/2018/12/silencio-da-chuva-novo-filme-de-daniel.html?m=1|title=Silêncio da Chuva - Novo filme de Daniel Filho tem Lázaro Ramos e Cláudia Abreu no elenco|publisher=Plano extra|accessdate=28 აგვისტო, 2020}}&lt;/ref&gt;
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{IMDb name|0009334}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:აბრეუ, კლაუდია}}
[[კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1970]]
[[კატეგორია:ბრაზილიელი მსახიობები]]
[[კატეგორია:ბრაზილიელი პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:ბრაზილიელი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>gxgrj8jch8b460wzkn3epcskbh64h6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დავით ჩეჩელაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515705</id>
    <revision>
      <id>5377905</id>
      <parentid>4413992</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]]; დაემატა [[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="gpuj0sclsc75pol7u7g48vh4ehvre6g" xml:space="preserve">'''დავით ჩეჩელაშვილი''' (დ. [[5 აპრილი]], [[1891]], [[ქუთაისი]] — გ. [[5 ოქტომბერი]], [[1973]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი-ფტიზიატრი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი (1942).

==ბიოგრაფია==
1918 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1926 წლიდან მისი თაოსნობით ქუთაისში შეიქმნა პირველი ტუბდისპანსერი, რომლის მთავარი ექიმი თვითონვე იყო. დასავლეთ საქართველოში დანერგა ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებულთა, მათ შორის ორსული ქალების ხელოვნური პნევმოთორაქსიით მკურნალობა. [[დიდი სამამულო ომი]]ს დროს მუშაობდა ქუთაისის მეზღვაურთა ევაკოჰოსპიტლის უფროსად. 1963 წელს დააარსა ქუთაისის ფთიზიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება და მისი უცვლელი თავმჯდომარე იყო გარდაცვალებამდე.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|104}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00009888}}

{{DEFAULTSORT:ჩეჩელაშვილი, დავით}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1891]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1973]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ჩეჩელაშვილები|დ]]</text>
      <sha1>gpuj0sclsc75pol7u7g48vh4ehvre6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377906</id>
      <parentid>5377905</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="6agoqxtpj8b3jala4wyybop195xvvlu" xml:space="preserve">'''დავით ჩეჩელაშვილი''' (დ. [[5 აპრილი]], [[1891]], [[ქუთაისი]] — გ. [[5 ოქტომბერი]], [[1973]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ექიმი-ფთიზიატრი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი (1942).

==ბიოგრაფია==
1918 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1926 წლიდან მისი თაოსნობით ქუთაისში შეიქმნა პირველი ტუბდისპანსერი, რომლის მთავარი ექიმი თვითონვე იყო. დასავლეთ საქართველოში დანერგა ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებულთა, მათ შორის ორსული ქალების ხელოვნური პნევმოთორაქსიით მკურნალობა. [[დიდი სამამულო ომი]]ს დროს მუშაობდა ქუთაისის მეზღვაურთა ევაკოჰოსპიტლის უფროსად. 1963 წელს დააარსა ქუთაისის ფთიზიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება და მისი უცვლელი თავმჯდომარე იყო გარდაცვალებამდე.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|104}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00009888}}

{{DEFAULTSORT:ჩეჩელაშვილი, დავით}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1891]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1973]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ჩეჩელაშვილები|დ]]</text>
      <sha1>6agoqxtpj8b3jala4wyybop195xvvlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კევორკ ჩავუში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>518720</id>
    <revision>
      <id>5378279</id>
      <parentid>4705797</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16255" sha1="tacjcany8z1tk4ssjwdnve8e4kpg3f9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა სამხედრო მოღვაწე
|სრული სახელი     = კევორკ ღაზარიანი
|ორიგინალური სახელი = Գէորգ Ղազարեան
|ცხოვრების პერიოდი   = [[1870]] - [[1907]]
|დაბადების თარიღი = [[1870]]
|დაბადების ადგილი = [[მქტინკი]], [[ბითლისის პროვინცია]], [[ოსმალეთის იმპერია]]
|გარდაცვალების თარიღი = [[28 მაისი]], [[1907]]
|გარდაცვალების ადგილი    = სულუხთან ახლოს, [[ბითლისის პროვინცია]], [[ოსმალეთის იმპერია]]
|პორტრეტი        = [[File:Gevorg.jpg|240პქ]]
|ხელმოწერა       = 
|მეტსახელი      = 
|ეროვნება     = [[სომხები]]
|კუთვნილება = 
|სამხედრო სამსახურის წლები    = [[1890]]—[[1907]]
|წოდება        = 
|ჯარის სახეობა     = 
|მეთაურობდა       = 
|ნაწილი         = 
|ბრძოლები/ომები       = [[სომხეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა]] &lt;br&gt; [[სასუნის წინააღმდეგობა]] &lt;br&gt; [[წმიდა მოციქულთა მონასტრის ბრძოლა]] ([[1901]]) &lt;br&gt; [[სასუნის აჯანყება]] &lt;br&gt; [[ბრძოლა სულუხთან]]
|ჯილდოები        = 
|კავშირი         = 
|სამსახურიდან გადადგომა     = 
}}

'''კევორკ ღაზარიანი''' ({{lang-hy|Գէորգ Ղազարեան}}; დ. [[1870]] წელი, [[მქტინკი]], [[ბითლისის პროვინცია]], [[ოსმალეთის იმპერია]] - გ. [[28 მაისი]], [[1907]] წელი, სულუხთან ახლოს, [[ბითლისის პროვინცია]], [[ოსმალეთის იმპერია]]), საყოველთაოდ ცნობილი როგორც კევორკ ჩავუში ({{lang-hy|Գէորգ Չաւուշ}}) — [[სომხები|სომეხი]] [[სომხური ფიდაი|ფედაების ლიდერი]] [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიაში]] და [[დაშნაკცუთიუნი|სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის]] წევრი. 

== ადრეული ცხოვრება ==
კევორკ ჩავუში დაიბადა ფსანქის რაიონის სოფელ მქტინკში.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archives.webaram.com/livres/liseuses/Kevork_Tchavouch/index.html|first=Avo|last=Tumayan|title=Kevork Chavoush|location=Beirut|publisher=Sevan Printing House|date=1972|access-date=2014-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316043843/http://webaram.com//sites/webaram.com/files/ARAM-PDF/ARM_26/index.html#/21/zoomed|archive-date=2016-03-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია, მაგრამ ითვლება, რომ იგი დაიბადა [[1870]] წელს.&lt;ref name=&quot;Poghosyan1&quot;&gt;{{cite journal|last1=Poghosyan|first1=S. K.|date=1989|title=Գևորգ Չաուշ|trans-title=Gevorg Chaush (part 1)|url=http://lraber.asj-oa.am/3803/1/1989-6(31).pdf|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri|Lraber]]|volume=|issue=6|pages=31–38|language=hy|doi=|access-date=8 February 2021}}{{Dead link|date=იანვარი 2022 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; მან განათლება მიიღო არაქელოტის მონასტრის სკოლაში, სადაც გაიცნო არაბო (არაქელ ავედისიანი), ფედაების ერთ-ერთი პირველი ლიდერი.&lt;ref name=&quot;Dasnabedian&quot;&gt;{{cite book|last=Dasnabedian|first=Hratch|date=1990|title=History of the Armenian Revolutionary Federation Dashnaktsutiun 1890/1924|url=|location=Milan|publisher=Oemme Edizioni|page=195|isbn=}}&lt;/ref&gt; მან სკოლა დატოვა და შეუერთდა არაბოს მებრძოლების ჯგუფს. მას შემდეგ რაც არაბო დააპატიმრეს, ჩავუშმა მიაკვლია არაბოს მოღალატეს და მოკლა იგი.&lt;ref name=&quot;survival&quot;&gt;{{cite book|last=Walker|first=Christopher|publisher=Routledge|date=1990|url=http://www.armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm|title=Armenia: The Survival of a Nation|access-date=2007-11-02|archive-url=https://archive.today/20120713022548/http://armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm|archive-date=2012-07-13|url-status=dead|accessdate=2021-10-14|archiveurl=https://archive.today/20120713022548/http://armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm|archivedate=2012-07-13}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120713022548/http://armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm |date=2012-07-13 }} {{Cite web |url=http://armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2021-10-14 |archiveurl=https://archive.today/20120713022548/http://armenia-survival.50megs.com/Survival_Biographies.htm |archivedate=2012-07-13 }}&lt;/ref&gt; [[1885]]-[[1888]] წლებში ის გაემგზავრა [[ალეპო|ალეპოში]] და იქ იპოვა საცხოვრებელი. ის მუშაობდა იმისთვის, რომ საკმარისი თანხა შეეგროვებინა თოფის საყიდლად. ის დაბრუნდა [[ტარონი|ტარონში]] [[1890]] წელს და შეუერთდა მისი მეგობრის ჰამპარცუმ ,,მურად&quot; ბოიაჯიანის სომეხი მებრძოლების ჯგუფს.&lt;ref name=&quot;Hayots p.70-71&quot;&gt;{{cite book|last=Kurdoghlian|first=Mihran|title=Hayots Badmoutioun (Armenian History)|publisher=Hradaragutiun Azkayin Oosoomnagan Khorhoortee, Athens Greece|pages=70–71|year=1996|language=hy}}&lt;/ref&gt;

== რევოლუციური საქმიანობა ==
[[1894]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო [[სასუნის წინააღმდეგობა|სასუნის წინააღმდეგობაში]] სულთან [[აბდულჰამიდ II|აბდულ ჰამიდის]] მიერ სომეხთა დევნის წინააღმდეგ. ბრძოლის დროს ჩავუში დაიჭირეს და 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. მან მოახერხა ციხიდან გაქცევა 2 წლის შემდეგ და გაიქცა [[სასუნი|სასუნის]] მთებში, სადაც მეგობრებთან ერთად შეუერთდა [[დაშნაკცუთიუნი|სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის]] პოლიტიკურ პარტიას.

[[1901]] წელს კევორკი [[ანდრანიკ ოზანიანი|ანდრანიკ ოზანიანთან]] ერთად იბრძოდა წმიდა მოციქულთა მონასტრის ბრძოლაში. კევორკი მონაწილეობდა სასუნის მეორე წინააღმდეგობაში [[1904]] წელს.&lt;ref name=&quot;roupen&quot;&gt;{{cite book|url=http://ermeni.org/ermenice/gevorgchavush_bovandak_uni.htm|last=Zardarian|first=Ruben|title=Kevork Chavush|location=Yerevan|publisher=Yerevan State University Press|date=1992|access-date=2007-11-02|language=hy|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017043619/http://ermeni.org/ermenice/gevorgchavush_bovandak_uni.htm|archive-date=2007-10-17|url-status=dead|accessdate=2021-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071017043619/http://ermeni.org/ermenice/gevorgchavush_bovandak_uni.htm|archivedate=2007-10-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017043619/http://ermeni.org/ermenice/gevorgchavush_bovandak_uni.htm |date=2007-10-17 }}&lt;/ref&gt; ამის შემდეგ, იგი გაემგზავრა [[ვასპურაკანი|ვასპურაკანის]] რეგიონში ([[ვანის პროვინცია|ვანი]]) [[ანდრანიკ ოზანიანი|ანდრანიკთან]] და [[ჰამპარწუმ ბოიაჯიანი|ჰამპარწუმ ბოიაჯიანთან]] ერთად, მაგრამ მალევე დაბრუნდა სასუნში. ის იქ ხელმძღვანელობდა სომხურ ძალებს [[1904]] წლიდან [[1907]] წლამდე.

[[1905]] წლის შემოდგომაზე კევორკი დაქორწინდა ეგსოზე, სოფლის მეთაურის ქალიშვილზე. მათ ერთმანეთი 7 წლის განმავლობაში უყვარდათ, მაგრამ რევოლუციური საქმიანობის გამო ვერ შეძლეს დაქორწინება.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Chalabian|first=Antranig|url=https://books.google.com/books?vid=UOM:39015016935747|title=General Andranik and the Armenian Revolutionary Movement|year=1988|isbn=9780962274114|location=Southfield, MI|pages=155, 158–159}}&lt;/ref&gt;კ ევორკს და ეგსოს ერთი ვაჟი ჰყავდათ, სახელად ვარტგეზი. 

ცნობილია, რომ კევორკს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა რეგიონის ზოგიერთ [[ქურთები|ქურთ]] ლიდერთან. ის ცდილობდა დაერწმუნებინა ისინი, რომ არ დამორჩილებოდნენ სულთან [[აბდულჰამიდ II|აბდულ ჰამიდის]] ბრძანებებს, რომელმაც ბევრი ქურთი გადაიბირა. ეს მცდელობა უშედეგო გამოდგა. [[დაშნაკცუთიუნი|სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის]] მეოთხე მსოფლიო კონგრესზე, რომელიც გაიმართა [[1907]] წლის აპრილში, კევორკი აირჩიეს სასუნ-ვასპურაკანის პასუხისმგებელი ორგანოს წევრად, რომელიც ხელმძღვანელობდა პარტიის ყველა სამხედრო და რევოლუციურ საქმიანობას [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] სომხურ პროვინციებში.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Kaligian|first=Dikran Mesrob|url=https://www.worldcat.org/oclc/185032255|title=Armenian organization and ideology under Ottoman rule : 1908-1914|date=2009|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-0775-3|location=New Brunswick, N.J.|pages=5|oclc=185032255|quote=The former [Daron-Vasbouragan Responsible Body] was charged with the responsibility of directing all military and revolutionary activities in the Armenian provinces of the Ottoman Empire.}}&lt;/ref&gt;

== სიკვდილი ==
კევორკი და მისი მებრძოლები შევიდნენ სოფელ სულუხში [[1907]] წლის [[25 მაისი|25 მაისს]].&lt;ref name=&quot;Poghosyan2&quot;&gt;{{cite journal|last1=Poghosyan|first1=S. K.|date=1989|title=Գևորգ Չաուշ|trans-title=Gevorg Chaush (part 2)|url=http://lraber.asj-oa.am/3829/1/1989-7(24).pdf|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri|Lraber]]|volume=|issue=7|pages=24–36|language=hy|doi=|access-date=8 February 2021|accessdate=14 ოქტომბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201128164712/http://lraber.asj-oa.am/3829/1/1989-7%2824%29.pdf|archivedate=28 ნოემბერი 2020|archive-date=28 ნოემბერი 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128164712/http://lraber.asj-oa.am/3829/1/1989-7%2824%29.pdf}}&lt;/ref&gt; [[27 მაისი|27 მაისს]] მათ თავს დაესხნენ თურქები.&lt;ref&gt;Chalabian, Andranik. ''General Andranik and the Armenian Revolutionary movement''. Beirut: 1986. pp. 131-32.&lt;!-- ISBN needed --&gt;&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ 84 ფედაისგან შემდგარმა ჯგუფმა მოკლა 120-ზე მეტი თურქი ჯარისკაცი და მათი მეთაური [[კეოსე ბინბაში]], კევორკი დაიჭრა. მისმა ამხანაგებმა იგი დატოვეს ხიდის ქვეშ, მდინარე არაწანის ნაპირზე და სოფლის მცხოვრებლებს უთხრეს, რომ დაეცვათ იგი. მეორე დილით, [[1907]] წლის [[28 მაისი|28 მაისს]], კევორკი იპოვა ქურთმა მთავარსარდალმა. ის გარდაიცვალა სასიკვდილო ჭრილობებით. მისი ცხედარი მოგვიანებით იპოვეს თურქმა ჯარისკაცებმა, რომლებმაც კევორკის გვამი გადაიტანეს [[მუში|მუშში]], სადაც სომეხი მოსახლეობა მას სამი დღის განმავლობაში გლოვობდა და დაკრძალეს სომხურ სასაფლაოზე, ქალაქ კოგის მახლობლად.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://military.wikia.org/wiki/Kevork_Chavush კევორკ ჩავუში] ვებ - გვერდზე military.wikia.org

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კევორკ, ჩავუში}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1870]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1907]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი]]
[[კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები]]</text>
      <sha1>tacjcany8z1tk4ssjwdnve8e4kpg3f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეშმი (კუნძული)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521089</id>
    <revision>
      <id>5378332</id>
      <parentid>4953021</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16450" sha1="m8u2jhi24h4u3ev7x6rtqn3di04mshw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კუნძული|სახელი=კეშმი|lon_dir=E|აღწერის წელი=2016|მოსახლეობა=148,993|ქვეყანა={{დროშა|ირანი}}|სიგანე_კმ=40|სიგრძე_კმ=135|მდებარეობა=[[ჰორმუზის სრუტე]]|ფართობი_კმ2=1,491|lon_sec=06|მშობ. სახელი=قشم|lon_min=37|lon_deg=55|lat_dir=N|lat_sec=43|lat_min=41|lat_deg=26|სურათის წარწერა=კეშმი კოსმოსიდან. აგვისტო, 2000|სურათის სახელი=QeshmIsland NASA.jpg|სიმჭიდროვე_კმ2=67.07|ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური=[[ოსტანი]]|ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა=ხორმოზგანი|ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1=შაჰრესტანი|ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 1=კეშმი}}

'''კეშმი''' ([[სპარსული ენა|სპარს]]. قشم) — ყველაზე დიდი კუნძული [[ჰორმუზის სრუტე|ჰორმუზის სრუტესა]] და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] აღმოსავლეთ ნაწილში. კუნძული მხოლოდ 60 კილომეტრითაა დაშორებული [[ომანი|ომანის]] პორტ ხასაბიდან და დაახლოებით 180 კმ-ით [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|არაბეთის გაერთიანებული საამიროების]] რაშიდის პორტიდან.  ფართობი 1,491 კვადრატული კილომეტრია, თითქმის ორჯერ  აღემატება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინის]] ზომას. ქალაქი კეშმი, რომელიც მდებარეობს კუნძულის ყველაზე აღმოსავლეთ წერტილში, მდებარეობს [[ბანდარ-აბასი|ბანდარ აბასიდან]] 22 კილომეტრში, ხოლო კუნძულის უახლოესი წერტილი ხმელეთიდან მხოლოდ ორი კილომეტრის მანძილზეა.&lt;ref&gt;[http://payvand.com/news/07/sep/1158.html &quot;Austrians to Construct Persian Gulf Bridge to Connect Qeshm Island to the Main Island&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120114413/http://payvand.com/news/07/sep/1158.html |date=2022-01-20 }}. ''payvand.com''. Retrieved 2016-10-05.&lt;/ref&gt;

კუნძულისთვის დამახასიათებელია ნოტიო ტროპიკული კლიმატი. საშუალო ტემპერატურაა დაახლოებით 27 °C. ყველაზე თბილი თვეებია ივნისიდან აგვისტომდე, ყველაზე ცივი ოქტომბრიდან იანვრამდე. საშუალო ნალექია 183.2 მმ. კეშმი ხმელეთისაგან გამოყოფილია [[კლარენსი|კლარენსის]] ვიწრო სრუტით (მინიმალური სიგანე —1800 მ).  ახლოს მდებარე კუნძულებია ჰენგამი, ლარეკი და ჰორმუზი.

კუნძულის ტერიტორია  [[კეშმის შაჰრესტანი|კეშმის შაჰრესტანს]] ეკუთვნის, რომელიც [[ირანის ისლამური რესპუბლიკა|ირანის ისლამური რესპუბლიკის]] [[ჰორმოზგანის ოსტანი|ჰორმოზგანის ოსტანის]] ნაწილია. 

კუნძულზე მდებარეობს  59 ქალაქი და სოფელი. მოსახლეობა 2012 წლის შეფასებით  119,035 ადამიანია. ადგილობრივი მოსახლეობა დაკავებულია თევზაობით, იალქნიანი ნავების—დაუს  მშენებლობით, ჩაბმულია ვაჭრობის და მომსახურების სფეროში. კიდევ 30,000 ადამიანი  ადმინისტრაციული ან წარმოების მუშაკი ან სტუდენტია.

ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი დასახლებული ქალაქია კეშმი, რომელიც მდებარეობს კუნძულის უკიდურეს აღმოსავლეთით (მოსახლეობა 17 ათასი ადამიანი). კუნძული გამოცხადებულია  თავისუფალ სავაჭრო ზონად.&lt;ref&gt;[https://www.encyclopedia.com/reference/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/qeshm &quot;Qeshm – Dictionary definition of Qeshm | Encyclopedia.com: FREE online dictionary&quot;]. ''www.encyclopedia.com''. Retrieved 2016-10-05.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ifpnews.com/qeshm-island-and-its-tourist-attractions &quot;Qeshm Island and its tourist attractions&quot;.] ''IFPNews.com''. Retrieved 2016-10-05.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/en/news/2016/06/14/1104478/iranian-archaeologists-unco &quot;Iranian Archaeologists Uncover Paleolithic Stone Tools on Qeshm Island – Tasnim News Agency&quot;]. ''Tasnim News Agency''. Retrieved 2018-07-09.&lt;/ref&gt;

== ისტორიული ფაქტები ==
[[ფაილი:Qeshm - panoramio (2).jpg|მარცხნივ|მინი|კეშმი]]
კუნძულზე პირველი დასახლებები გამოჩნდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე, კერძოდ, ისინი მოხსენებული იყო [[კლაუდიო პტოლემეოსი|კლაუდიო პტოლემეოსის]] მიერ.

ჯონ კასელის [[ბიბლია|ბიბლიის]] მიხედვით. კეშმი  ედემის ბაღის სავარაუდო ადგილია.&lt;ref&gt;LTD, Kaspid. [https://web.archive.org/web/20170902141800/http://www.arian-tour.com/pictures/gallery/Qesh &quot;Qeshm Island&quot;]. ''www.arian-tour.com''. Archived from the original on 2017-09-02. Retrieved 2016-08-26.&lt;/ref&gt;

დიდი ხნის განმავლობაში კუნძული [[პორტუგალია|პორტუგალიის]] კონტროლის ქვეშ იყო.

1622 წელს  კეშმში სასიკვდილოდ დაიჭრა მკვლევარი [[უილიამ ბაფინი]] [[პორტუგალია|პორტუგალიელებთან]] შეტაკებისას, რომლებმაც დაიკავეს &quot;Forte de Queixom&quot;-ის სახელით ცნობილი  &lt;nowiki/&gt;[[ბრიტანელები|ბრიტანელების]] ციხე-სიმაგრეს.

1988 წელს, სამოქალაქო თვითმფრინავმა ჩამოაგდო ამერიკული რაკეტა კუნძულის სამხრეთით რამდენიმე კილომეტრში.

2019-2020 წლებში კუნძულზე 85 ათასი ეგზემპლარი ავიცენია დაირგო 85 ჰექტარ ფართობზე.

== ეკონომიკა ==
[[ფაილი:HengamDolphins.jpg|მინი|დელფინები]]
[[ფაილი:Qeshm Island 45985 01.jpg|მარცხნივ|მინი]]
თევზაობა  კუნძულის ადგილობრივი მოსახლეობის წამყვანი საქმიანობა გახლავთ. კუნძულს აქვს დიდი და კერძო პორტები, რომლებიც უზრუნველყოფენ  საქონლის მიწოდებას  [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] გავლით. [[მარილი]] მოიპოვება სამხრეთ -აღმოსავლეთ სანაპიროზე. კეშმი ცნობილია თავისი მრავალფეროვანი [[ეკოტურიზმი|ეკოტურიზმით]].

ღირსშესანიშნაობაში შედის მანგროვის (მანგროვული) ტყეები. ეკოლოგების აზრით, მსოფლიოს [[ფრინველები|ფრინველთა]] დაახლოებით 1.5% და [[ირანი|ირანის]] ადგილობრივი ფრინველების 25% ყოველწლიურად მიგრირებენ პირველი ეროვნული გეოპარკის ტყეებში. უძველესი [[პორტუგალია|პორტუგალიური]] სიმაგრე, ისტორიული [[მეჩეთი|მეჩეთები]], მანგროვული ტყეები, მარილის გამოქვაბულები, ჩაჰ -კუჰის ხეობები და ვარსკვლავების ველი [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ლაჟვარდოვან წყლებში მდებარე კუნძულის  ტურისტულ  ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენენ. 

სოფელ შიბდერაზში მდებარეობს დაცული ტერიტორია, სადაც ბინადრობს ბისას სახეობის [[ზღვის კუები|ზღვის კუ]], [[ნაზის კუნძულები]], მრავალრიცხოვანი პორტები და ნავმისადგომები მცირე ჩამონათვალია კუნძულის მრავალი ღირსშესანიშნაობებიდან. ნაზის კუნძულების [[ხამანწკასებრნი|ხამანწკები]], [[მარჯანი|მარჯნები]], ფერადი [[თევზები]] და ზღვის ჩიტები უამრავ ტურისტს იზიდავს. კუნძულებამდე ფეხით მისვლა  შესაძლებელია ზღვის მოქცევის დროს.

== ტრანსპორტი ==
[[ფაილი:Qeshm Island, Persian Gulf.JPG|მინი|კეშმის კუნძულის სანაპირო ]]
[[ფაილი:Qeshm International Airport 2.jpg|მარცხნივ|მინი|კეშმის საერთაშორისო აერპორტი]]
[[ფაილი:Qeshm Portuguese Castle.jpg|მინი|პორტუგალიური სიმაგრე]]
სატრანსპორტო სამგზავრო კავშირები გარე სამყაროსთან შესაძლებელია კეშმის საერთაშორისო აეროპორტის საშუალებით (ფრენები ხორციელდება [[თეირანი|თეირანისა]] და [[არაბთა გაერთიანებული საამიროების შეიარაღებული ძალები|არაბთა გაერთიანებული საამიროების]] მიმართულებით), ზაკერიის პორტში (ფრენები [[ბანდარ-აბასი|ბანდარ აბასში]]) და რიგი საზღვაო ნავსადგურებით. ამჟამად შენდება [[კონტინენტი|კონტინენტთან]] დამაკავშირებელი ხიდი. ელექტროგადამცემი ხაზი აკავშირებს კუნძულის ელექტრო ქსელს [[მატერიკი|მატერიკთან.]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/Iran-Air-flight-655 &quot;Iran Air flight 655 | Background, Events, Investigation, &amp; Facts&quot;.] ''Encyclopedia Britannica''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://companyregister.ir/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AB%D8%A8%D8%AA/306-%D9%85%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF.html &quot;مزایای ثبت شرکت در مناطق آزاد&quot;.] ''companyregister.ir''.([[სპარსული დამწერლობა|სპარს]].)&lt;/ref&gt;

== ღირსშესანიშნაობები ==

* ჰარას მანგროვული ტყეები 
* ვარსკვლავების ველი 
* გეოლოგიური მასივი ნამაყდანი (მარილის მღვიმე, რომელიც ცნობილია როგორც ყველაზე გრძელი მსოფლიოში)
* ჩახ-კუხის ხეობა 
* ჰარბოზის გამოქვაბულები
* პორტუგალიური ციხესიმაგრეები კუნძულ ჰორმუზზე და კეშმზე
* [[დელფინები]] [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურეში]] 
* ზღვის ბისას სახეობის კუები
* ნაზის კუნძულები, სადაც მოქცევის დროს შესაძლებელია ფეხით გადასვლა.

== რესურსები ინტერნეტში ==

* [http://www.qeshm.ir/ Qeshm Free Zone Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120710155452/http://www.qeshm.ir/ |date=2012-07-10 }} ([[სპარსული ენა|სპარს]].)

== სქოლიო ==


[[კატეგორია:კუნძულები]]
[[კატეგორია:კუნძულები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:კუნძულები სპარსეთის ყურეში]]
[[კატეგორია:ირანის კუნძულები]]
[[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>m8u2jhi24h4u3ev7x6rtqn3di04mshw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიროვი (ონის მუნიციპალიტეტი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525343</id>
    <revision>
      <id>5378490</id>
      <parentid>4325892</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4677" sha1="iqhhhfxzthrziush1004e8wpnde5hdb" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = კიროვი
 |მშობლიური სახელი = 
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 
 |წარწერა = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 32 |lat_sec =  53
  |lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 41 |lon_sec =  25
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 300
 |რაიონის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის ტიპი = მხარე
 |რეგიონი = რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = ონის მუნიციპალიტეტი
 |თემი = 
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = ლესორა 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე =  
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 72
  |აღწერის წელი = 2015
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა =  
  |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა =  
  |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი =  
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''კიროვი''' (ყოფ. ''ლესორა''&lt;ref&gt;{{ქსე|5|533||არა}}&lt;/ref&gt;) — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე|რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის]] [[ონის მუნიციპალიტეტი|ონის მუნიციპალიტეტში]]. [[1991]] წლის 27 აპრილის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილებით გამოეყო ჯავის რაიონს და გადაეცა ონის რაიონს.&lt;ref&gt;[http://www.nplg.gov.ge/greenstone3/library/collection/preziden/document/HASH018ed4712bd0dc286f6ef9f3;jsessionid=17AF10C82A58D998CD83D08AE5727667 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება ჯავის რაიონიდან სინაგურის, კიროვისა და ჩასავლის სასოფლო საბჭოების გამოყოფის შესახებ]&lt;/ref&gt;

[[2015]] წელს ე. წ. სამხრეთ ოსეთში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერების მიხედვით სოფელი გაყოფილია ორ ნაწილად: კიროვი და ლესორა. კიროვში ცხოვრობს 72 ადამიანი, ხოლო ლესორაში — 47.&lt;ref&gt;[http://pop-stat.mashke.org/rso-census.htm ე. წ. სამხრეთ ოსეთის 2015 წლის მოსახლეობის აღწერის მასალები]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}   

{{ონის მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>iqhhhfxzthrziush1004e8wpnde5hdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ზურაბ ჩაჩუა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527429</id>
    <revision>
      <id>5377896</id>
      <parentid>4366563</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5310" sha1="oviixgxf9dcaq6nw923x95hnr8y6q3l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''ზურაბ ჩაჩუა''' (დ. [[26 ივლისი]], [[1927]], [[თბილისი]] — გ. [[18 დეკემბერი]], [[2005]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ექიმი]] და [[მეცნიერი]].

[[1951]] წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] [[სანიტარია|სანიტარული]] [[ჰიგიენა|ჰიგიენის]] ფაკულტეტი.

1951–[[1955]] წლებში იყო ყოფილი [[სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა|სამხრეთ ოსეთის]] საოლქო საავადმყოფოს განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. 1955–[[1957]] წლებში თბილისის ექიმთა და [[ხელოვნება|ხელოვნების]] ინსტიტუტის თერაპიის მე–2 კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1957–[[1959]] წლებში საქართველოს სსრ სოცუზრუნველყოფის [[სამინისტრო|სამინისტროს]] [[რესპუბლიკა|რესპუბლიკური]] საექიმო–შრომის ექსპერტიზის კომისიის წევრი. 1959–[[1962]] წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მე–2 კათედრის [[ასპირატი|ასპირანტი]]. [[1970]]–[[1979]] წლებში თბილისის ექიმთა და ხელოვნების ინსტიტუტის კლინიკური საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების გამგე. [[1982]]–[[1986]] წელს ამავე ინსტიტუტის თერაპია–[[პულმონოლოგია|პულმონოლოგიის]] კათედრის დოცენტი. 1986 წლიდან თბილისის ექიმთა დიპლომისშემდგომი სამედიცინო აკადემიის სამედიცინო–სოციალური ექსპერტიზის კურსის ხელმძღვანელია. არის 28-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, გამოქვეყნებული აქვს [[მონოგრაფია|მონოგრაფიები]]. ეწევა სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას საქართველოს სოც. უზრუნველყოფის სამინისტროს შრომისუნარიანობის აღდგენისა და ექსპერტიზის რესპუბლიკურ კლინიკაში. თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი, [[ჭადრაკი|მოჭადრაკე]]. [[2014]] წლიდან თბილისში არსებობს ზურაბ ჩაჩუას სახელობის ქუჩა.

საკანდიდატო [[დისერტაცია|დისერტაციის]] თემა — „ერითროპეტინები და პერიფერიული სისხლი [[კუჭი|კუჭსა]] და 12-გოჯა [[ნაწლავები|ნაწლავის]] წყლულოვანი დაავადებისა და ქრონიკული [[გასტრიტი|გასტრიტების]] დროს“, დაიცვა [[1970]] წელს.

==ლიტერატურა==
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 321

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00006386}}

{{DEFAULTSORT:ჩაჩუა, ზურაბ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1927]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2005]]</text>
      <sha1>oviixgxf9dcaq6nw923x95hnr8y6q3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5377897</id>
      <parentid>5377896</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ქართველი თერაპევტები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5401" sha1="k9rai2ir13crzdjrhwx6r6cd0tt79us" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''ზურაბ ჩაჩუა''' (დ. [[26 ივლისი]], [[1927]], [[თბილისი]] — გ. [[18 დეკემბერი]], [[2005]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ექიმი]] და [[მეცნიერი]].

[[1951]] წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] [[სანიტარია|სანიტარული]] [[ჰიგიენა|ჰიგიენის]] ფაკულტეტი.

1951–[[1955]] წლებში იყო ყოფილი [[სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა|სამხრეთ ოსეთის]] საოლქო საავადმყოფოს განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. 1955–[[1957]] წლებში თბილისის ექიმთა და [[ხელოვნება|ხელოვნების]] ინსტიტუტის თერაპიის მე–2 კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1957–[[1959]] წლებში საქართველოს სსრ სოცუზრუნველყოფის [[სამინისტრო|სამინისტროს]] [[რესპუბლიკა|რესპუბლიკური]] საექიმო–შრომის ექსპერტიზის კომისიის წევრი. 1959–[[1962]] წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მე–2 კათედრის [[ასპირატი|ასპირანტი]]. [[1970]]–[[1979]] წლებში თბილისის ექიმთა და ხელოვნების ინსტიტუტის კლინიკური საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების გამგე. [[1982]]–[[1986]] წელს ამავე ინსტიტუტის თერაპია–[[პულმონოლოგია|პულმონოლოგიის]] კათედრის დოცენტი. 1986 წლიდან თბილისის ექიმთა დიპლომისშემდგომი სამედიცინო აკადემიის სამედიცინო–სოციალური ექსპერტიზის კურსის ხელმძღვანელია. არის 28-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, გამოქვეყნებული აქვს [[მონოგრაფია|მონოგრაფიები]]. ეწევა სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას საქართველოს სოც. უზრუნველყოფის სამინისტროს შრომისუნარიანობის აღდგენისა და ექსპერტიზის რესპუბლიკურ კლინიკაში. თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი, [[ჭადრაკი|მოჭადრაკე]]. [[2014]] წლიდან თბილისში არსებობს ზურაბ ჩაჩუას სახელობის ქუჩა.

საკანდიდატო [[დისერტაცია|დისერტაციის]] თემა — „ერითროპეტინები და პერიფერიული სისხლი [[კუჭი|კუჭსა]] და 12-გოჯა [[ნაწლავები|ნაწლავის]] წყლულოვანი დაავადებისა და ქრონიკული [[გასტრიტი|გასტრიტების]] დროს“, დაიცვა [[1970]] წელს.

==ლიტერატურა==
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 321

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00006386}}

{{DEFAULTSORT:ჩაჩუა, ზურაბ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1927]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2005]]
[[კატეგორია:ქართველი თერაპევტები]]</text>
      <sha1>k9rai2ir13crzdjrhwx6r6cd0tt79us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოთარ ღამბაშიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>529243</id>
    <revision>
      <id>5377911</id>
      <parentid>4821627</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4693" sha1="jaj623px0estxw08dok9ad5hw35gqqn" xml:space="preserve">'''ოთარ ღამბაშიძე''' (დ. [[5 ივნისი]], [[1924]], [[თბილისი]]) — [[ქართველი]] [[ექიმი]].

==ბიოგრაფია==
[[1956]] წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტი.

[[1947]]-[[1949]] წლებში იყო [[კურორტი|კურორტ]] ტებერდის ([[ქლუხორის რაიონი]]) ტუბსანატორიუმის მთავარი ექიმი, საქართველოს [[ტუბერკულოზი|ტუბერკულოზის]] [[მეცნიერება|სამეცნიერო]]-კვლევითი ინსტიტუტის ფილტვის განყოფილების ორდინატორი, განყოფილების გამგე, №2, №1 და №6 ტუბსანატორიუმების ორდინატორი, [[ასპირატი|ასპირანტი]], [[ეპიდემიოლოგია|ეპიდემიოლოგიისა]] და საორგანიზაციო განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, [[1959]]-[[1968]] წლებში სწავლული მდივანი. 1968 წლიდან თბილისის ექიმთა და [[ხელოვნება|ხელოვნების]] ინსტიტუტის ტუბერკულოზის [[კათედრა|კათედრის]] ასისტენტი, დოცენტი. ავტორია 56 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება [[სუნთქვა|სასუნთქი]] სისტემის ტუბერკულოზის კლინიკას, დიაგნოსტიკას, თანმხლებ დაავადებებს, დიფერენციალურ დიაგნოსტიკას, მკურნალობას და ტუბერკულოზთან ბრძოლის ორგანიზებულ საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს [[მონოგრაფია]]: „ტუბერკულოზური ექსუდატიური პლევრიტების მკურნალობა“ ([[1963]]). სამეცნიერო-პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევდა კლინიკურ ორდინატორებს. ფთიზიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. თბილისის სამედიცინო [[აკადემია|აკადემიის]] ფთიზიატრიის კათედრის დოცენტი.

საკანდიდატო [[დისერტაცია|დისერტაციის]] თემა — „ტუბერკულოზური ექსუდაციური პლევრიტების [[ჰორმონი|ჰორმონალური]] და ანტიბაქტერიული თერაპია“, დაიცვა 1963 წელს.

==ჯილდოები==
* 1955 — მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“

==ლიტერატურა==
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 293

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00006257}} 

{{DEFAULTSORT:ღამბაშიძე, ოთარ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1924]]
[[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]]</text>
      <sha1>jaj623px0estxw08dok9ad5hw35gqqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>531695</id>
    <revision>
      <id>5378491</id>
      <parentid>5352469</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>635</id>
      </contributor>
      <comment>- &quot;Batumi_navigation_university_logo_geo.svg&quot;. ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Krd|Krd]]-ს მიერ. მიზეზი: No ticket permission since 1 April 2026.</comment>
      <origin>5378491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26305" sha1="qi8ssgxele1rvojaopisv6awj921xfu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა უნივერსიტეტი
|სახელი = ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი
|პროფილი: საზღვაო განათლება, ტრანსპორტი, მეზღვაურთა სერტიფიცირება, მომზადება-გადამზადება
|მშობლიური სახელი = ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი
|ლათინური სახელი = Batumi Navigation University
|სურათი = Bnu_facade.jpg
|დევიზი = უზრუნველყავი შენი მომავალი, ისწავლე ჩვენთან
|დაფუძნდა = 1999 წელს 
|ტიპი = კერძო საზღვაო უნივერსიტეტი
|ფონდები = 
|თანამშრომელი =
|დამფუძნებელი = პარმენ ხვედელიძე
|რექტორი = პარმენ ხვედელიძე &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://bnu.edu.ge/ge/universiteti/adamianuri-resursebi/administratsiuli-personali/parmen-khvedelidze |title=პარმენ ხვედელიძე-რექტორი}}&lt;/ref&gt;
|პრორექტორი = 
|კანცლერი = ლალი ხვედელიძე
|პრეზიდენტი = 
|პროვოსტი = 
|დეკანები =
|პროფესორი = 
|სტუდენტი =
|ჩარიცხვა = 
|ბაკალავრი = 
|მაგისტრი = 
|სადოქტორო = 
|პროფესიონალი = 
|კურსდამთავრებული = 
|ქალაქი = [[ბათუმი]]
|შტატი = 
|პროვინცია = 
|ქვეყანა = {{დროშა|საქართველო}}
|კამპუსი = 
|ფერები = 
|მისამართი = 6010, თამარ მეფის გამზირი 38, ბათუმი, საქართველო
|ტელეფონი =  (+995) 514 40 88 40
|თილისმა = 
|მეტსახელი = ბნუ
|კავშირები = 
|ფილიალები = 
|საიტი = [https://bnu.edu.ge www.bnu.edu.ge]
|ლოგო =
|ლოგო ზომა = 250px
|coor = 
|mapframe-wikidata =
}}

''' ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი (ბნუ)''' - წარმოადგენს ავტორიზებულ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://eqe.ge/ka/deqars/121/show |title=განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი }}&lt;/ref&gt; უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას (ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა, პროფესიული განათლება), რომელიც მდებარეობს ქალაქ ბათუმში, [[საქართველო]]. იგი დაარსდა 1999 წელს და დღეისათვის ერთადერთი კერძო საზღვაო უნივერსიტეტია საქართველოში.

უნივერსიტეტის საქმიანობის ძირითადი მიზანია საზღვაო და ლოგისტიკის დარგებში მაღალკვალიფიციური, საერთაშორისო დონეზე კონკურენტუნარიანი სპეციალისტების მომზადება. ბნუ-ს მისია ეფუძნება ხარისხიანი განათლების მიწოდებას საზღვაო ტრანსპორტის, ლოგისტიკის, ტექნოლოგიების, ადმინისტრირებისა და მართვის მიმართულებით, რაც ხელს უწყობს დარგის მდგრად განვითარებასა და ქვეყნის საზღვაო პოტენციალის გაძლიერებას.

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:Bnu images (1).jpg
ფაილი:Batumi Navigation University, Georgia.jpg
ფაილი:Batumi Navigation University campus.jpg
ფაილი:Batumi Navigation University in Georgia.jpg
ფაილი:Batumi Navigation University trainings.jpg
&lt;/gallery&gt;

== ისტორია ==
ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის ისტორია 1999 წლიდან იწყება, როდესაც შორეული ნაოსნობის კაპიტანმა, პარმენ ხვედელიძემ, ქალაქ ბათუმში დააფუძნა პირველი კერძო საზღვაო სასწავლებელი - „ბათუმის საზღვაო კოლეჯი - მეზღვაურთა სკოლა“. სასწავლებლის შექმნის პირველადი მიზანი იყო ქართველი მეზღვაურებისათვის ხარისხიანი საზღვაო განათლების მიცემა და მათი მომზადება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

'''ინსტიტუციური ზრდა და საერთაშორისო აღიარება (2002–2008)'''

2002 წელს კოლეჯის ბაზაზე ჩამოყალიბდა საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი „მერკური“. ცენტრის ფუნქციას წარმოადგენდა მოქმედი მეზღვაურების მომზადება-გადამზადება და სერტიფიცირება საერთაშორისო კონვენციების (STCW) მოთხოვნების შესაბამისად.
2007 წელს, საგანმანათლებლო რეფორმებისა და გაფართოების ფარგლებში, დაწესებულებას ეწოდა „ბათუმის ნავიგაციის ინსტიტუტი - საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი“, ხოლო 2008 წელს მან მიიღო სტატუსი - „ბათუმის ნავიგაციის სასწავლო უნივერსიტეტი“. ამ პერიოდიდან სასწავლებელმა დაიწყო უმაღლესი აკადემიური პროგრამების (საბაკალავრო და სამაგისტრო) განხორციელება.

'''დღეს'''

საქართველოს კანონმდებლობაში შესული ცვლილებების შესაბამისად, 2025 წლის ივნისში უნივერსიტეტს ეწოდა ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი (ბნუ).
უნივერსიტეტი 22 წელზე მეტია ფლობს ISO ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის სერტიფიკატს. მისი განვითარების განმავლობაში, ბნუ-მ ჩამოაყალიბა მჭიდრო კავშირები საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციებთან, გემთმფლობელ კომპანიებთან და კვლევით ინსტიტუტებთან. დაარსებიდან დღემდე უნივერსიტეტს სათავეში უდგანან მისი დამფუძნებლები - პარმენ და ლალი ხვედელიძეები.
დღეისათვის ბნუ წარმოადგენს ერთ-ერთ წამყვან ავტორიზებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას რეგიონში.

[[ფაილი:Batumi Navigation University Students.jpg|მინი|ალტ=Batumi Navigation University|Batumi Navigation University]]

== საგანმანათლებლო პროგრამები ==
ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი ახორციელებს აკრედიტებულ საბაკალავრო, სამაგისტრო და პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამებს, რომლებიც შეესაბამება „მეზღვაურთა მომზადების, დიპლომირებისა და ვახტაზე დგომის შესახებ“ (STCW) საერთაშორისო კონვენციასა და საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის (IMO) მოდელურ კურსებს.

'''ბაკალავრიატი'''

'''საზღვაო ნავიგაცია:''' პროგრამის მიზანია მოამზადოს გემის ნავიგატორები (გემთწამყვანები), რომელთაც ექნებათ გემის მართვის, ექსპლუატაციისა და უსაფრთხო ნავიგაციისთვის აუცილებელი თეორიული და პრაქტიკული კომპეტენცია. კურსდამთავრებულს ენიჭება საზღვაოსნო მეცნიერების ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი. პროგრამა ხორციელდება როგორც ქართულ, ისე ინგლისურ ენებზე.

'''გემის მექანიკა:''' პროგრამა ორიენტირებულია გემის სამანქანე განყოფილების მართვისა და ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტების მომზადებაზე. სტუდენტები შეისწავლიან გემის ენერგეტიკული დანადგარების, დამხმარე მექანიზმებისა და სისტემების უსაფრთხო ექსპლუატაციას. კურსდამთავრებულს ენიჭება საზღვაო ინჟინერიაში ინჟინერიის ბაკალავრი აკადემიური ხარისხი.

'''ლოგისტიკა:''' პროგრამა ამზადებს კადრებს სატრანსპორტო და საზღვაო ლოგისტიკის სფეროსთვის. სწავლება მოიცავს მიწოდების ჯაჭვის მართვას, საერთაშორისო გადაზიდვების ორგანიზებასა და სატრანსპორტო ოპერაციების ადმინისტრირებას. კურსდამთავრებულს ენიჭება მენეჯმენტის ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი. 

'''მაგისტრატურა'''

'''სატრანსპორტო ლოგისტიკა:''' ორიენტირებულია საზღვაო-სატრანსპორტო სექტორში მაღალი რანგის მენეჯერული კადრების მომზადებაზე. ორწლიანი სასწავლო კურსი აერთიანებს სიღრმისეულ თეორიულ მომზადებასა და სამეცნიერო-კვლევით კომპონენტს, რაც სტუდენტებს საშუალებას აძლევს, დაეუფლონ საერთაშორისო გადაზიდვების სტრატეგიულ დაგეგმვას, მიწოდების ჯაჭვის მართვასა და საზღვაო ეკონომიკის აქტუალურ საკითხებს. კურსდამთავრებულებს ენიჭებათ ლოგისტიკის მაგისტრის აკადემიური ხარისხი.

'''პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამები'''&lt;ref&gt;https://bnu.edu.ge/ge/stsavla/profesiuli-saganmanatleblo-programebi&lt;/ref&gt;

ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტი ახორციელებს შრომის ბაზარზე ორიენტირებულ პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამებს, რომლებიც მიზნად ისახავს მოკლე დროში მაღალკვალიფიციური პრაქტიკოსი სპეციალისტების მომზადებას:
* საგემბანე განყოფილების ექსპლუატაცია - გემბანის რიგითი მეზღვაური
* გემის სამანქანე განყოფილების ექსპლუატაცია - სამანქანე განყოფილების რიგითი მეზღვაური
* ელექტროობა
* ადმინისტრაციული სერვისები
* ინფორმაციის ტექნოლოგიის მხარდაჭერა

== სასწავლო პროცესი და ინფრასტრუქტურა ==

საზღვაო და ლოგისტიკის სპეციალობების სტუდენტების მომზადება მოიცავს როგორც თეორიულ კურსს, ისე პრაქტიკულ სწავლებას თანამედროვე სიმულატორებზე. უნივერსიტეტის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა სრულად შეესაბამება საერთაშორისო საზღვაო სტანდარტებს (IMO, STCW) და რეგიონში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალტექნოლოგიურია. ინფრასტრუქტურის ხერხემალს წარმოადგენს მსოფლიოში აღიარებული TRANSAS (Wartsila)-ის უახლესი თაობის სიმულატორები, მათ შორის სანავიგაციო ხიდურის, სამანქანე განყოფილების, GMDSS კავშირგაბმულობის სისტემები. უნივერსიტეტს აქვს სპეციალური ლაბორატორიები, სახელოსნოები, საწვრთნელი აუზი. აქ სტუდენტები თეორიულ ცოდნას საქმეში ცდიან და პრაქტიკულ უნარებს ისეთ გარემოში ეუფლებიან, რომელიც მაქსიმალურად ჰგავს რეალურ სამუშაო პირობებს.
სასწავლო პროგრამით გათვალისწინებულია საწარმოო/საზღვაო პრაქტიკა, რომელიც ხორციელდება პარტნიორი გემთმფლობელი და საკრუინგო კომპანიების ბაზაზე.

[[ფაილი:Batumi Navigation University Campus.jpg|მინი|ალტ=Batumi Navigation University|Batumi Navigation University]]

==  ბნუ-ს საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი ==

„საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი“ ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის სტრუქტურული ერთეულია. 
საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი ახორციელებს საზღვაო სპეციალისტებისა და ბნუ-ს საზღვაო უმაღლესი და პროფესიული საფეხურების სტუდენტების მომზადებას, გადამზადებასა და სერტიფიცირებას „მეზღვაურთა  მომზადების, დიპლომირებისა და ვახტის გაწევის შესახებ“ 1978 წლის საერთაშორისო კონვენციის (STCW 78 დამატებებით), „მეზღვაურთა განათლებისა და სერტიფიცირების შესახებ” საქართველოს კანონის და სხვა საერთაშორისო და ეროვნული კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად. 
საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრში საზღვაო სპეციალისტების სწავლების პროცესს უზრუნველყოფს მაღალკვალიფიციური  ინსტრუქტორთა პერსონალი, რომელიც დაკომპლექტებულია შორეული ნაოსნობის კაპიტნებით, გემის უფროსი მექანიკოსებით, ელექტრო მექანიკოსებით.
საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრი სერტიფიცირებულია ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტის ISO9001:2015&lt;ref&gt;https://bnu.edu.ge/files/ISO/2026/Iso%20certificate%20GE.pdf&lt;/ref&gt; მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. ცენტრს გააჩნია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს აღიარება&lt;ref&gt;https://bnu.edu.ge/files/ISO/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A6%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9D%20%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A1%20%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%20GEO.jpg&lt;/ref&gt;, 2017 წელს მოიპოვა ჰონდურასის საზღვაო ადმინისტრაციის აღიარება.

== სასწავლო-საწვრთვნელი გემი „ელიტა“ ==

ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის მფლობელობაშია სასწავლო-საწვრთნელი გემი „ელიტა“.

გემის ტექნიკური მახასიათებლები:
* ტვირთზიდვა - 100 ტ.
* წყალწყვა - 200 ტ.
* სიგრძე - 24 მ.
* სიგანე - 7 მ.
* 30 კვ.მ. სასწავლო ფართი
* ცურავს საქართველოს დროშის ქვეშ.

ბნუ-ს პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების  პროფესიული სტუდენტები სასწავლო გეგმებით გათვალისწინებულ პრაქტიკებს სასწავლო-საწვრთნელ გემ „ელიტაზე“ გადიან. „ელიტა“აღჭურვილია თანამედროვე სანავიგაციო ხელსაწყოებითა და მექანიზმებით. პრაქტიკულ კურსებს გემზე ხელმძღვანელობენ გემის კაპიტანი და უფროსი მექანიკოსი.

== კვლევების ცენტრი ==

ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის კვლევების ცენტრი კოორდინაციას უწევს სასწავლებლის სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას. მისი ძირითადი ფუნქციებია ბნუ-ს პერსონალისა და სტუდენტების სამეცნიერო პროექტების მხარდაჭერა, დარგობრივი კონფერენციების ორგანიზება და საერთაშორისო კვლევით პარტნიორობებში ჩართვა. ბნუ-ს აკადემიური პერსონალი აქტიურად არის ჩართული მონოგრაფიების, სამეცნიერო სტატიებისა და სახელმძღვანელოების მომზადებაში.

== აღიარებები ==
* ხარისხის მართვის სისტემის შესაბამისობის სერტიფიკატი ISO 9001:2015
* ევროკომისიის გადაწყვეტილება ევროკავშირის დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე ქართველი მეზღვაურების დასაქმების შესახებ 
* ჰონდურასის საზღვაო ადმინისტრაციის მიერ ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის  საერთაშორისო საზღვაო მომზადების ცენტრის აღიარება   
* საქართველოს ეკონომოკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს აღიარება

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://edu.aris.ge/news/dimitri-saskinma-batumis-navigaciis-saswavlo-universiteti-daatvaliera.html მინისტრმა ბათუმის ნავიგაციის სასწავლო უნივერსიტეტი დაათვალიერა].
* [https://bnu.edu.ge ბათუმის ნავიგაციის უნივერსიტეტის ვებ-გვერდი].

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბათუმის უნივერსიტეტები]]
[[კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები]]</text>
      <sha1>qi8ssgxele1rvojaopisv6awj921xfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:MiQo08K</title>
    <ns>3</ns>
    <id>534669</id>
    <revision>
      <id>5378085</id>
      <parentid>4655911</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MiQo08K</username>
        <id>141588</id>
      </contributor>
      <comment>/* სექციები */</comment>
      <origin>5378085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1741" sha1="rl3tjgkr7r3vq3f2cpeu41yf96aw0tz" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}— [[მომხმარებელი:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400;&quot;&gt;'''''Wiki -'''''&lt;/span&gt;]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400&quot;&gt;'''''ჯაბა'''''&lt;/span&gt;]] 05:32, 23 ივნისი 2022 (UTC)

==თურქეთის ვიკიორდენი==
[[ფაილი:Turkey Barnstar.png|thumb|250პქ|გამარჯობა, მიქაელ! განიჭებ თურქეთის ვიკიორდენს, ქართულ ვიკიპედიაში თურქეთის შესახებ შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის! ვიკიორდენი ვიკისაზოგადოების მხირდან თქვენი შრომის აღიარებისა და დაფასების გამოვლენის საშუალება და ერთ-ერთი ყველაზე საპატიო, საამაყო ჯილდოა! — [[მომხმარებელი:MIKHEIL|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;Mikheil&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[მომხმარებელი განხილვა:MIKHEIL|&lt;span style=&quot;color:#00FF00&quot;&gt;მიწერა&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;  09:03, 18 მაისი 2024 (UTC)]]

:უღრმესი მადლობა! [[მომხმარებელი:MiQo08K|MiQo08K]] ([[მომხმარებლის განხილვა:MiQo08K|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/MiQo08K|წვლილი]]) 09:08, 18 მაისი 2024 (UTC)</text>
      <sha1>rl3tjgkr7r3vq3f2cpeu41yf96aw0tz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378121</id>
      <parentid>5378085</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებლის [[სპეციალური:წვლილი/MiQo08K|MiQo08K]] ცვლილებების გაუქმება (№5378085)</comment>
      <origin>5378121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3003" sha1="80pm1z3k7u1u3j6whd6tatmph9lkjie" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}— [[მომხმარებელი:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400;&quot;&gt;'''''Wiki -'''''&lt;/span&gt;]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400&quot;&gt;'''''ჯაბა'''''&lt;/span&gt;]] 05:32, 23 ივნისი 2022 (UTC)

== სექციები ==

გამარჯობა, თქვენ მიერ შექმნილ სტატიებში ძალიან ბევრგან გამოსაყოფია სექციები. ამჟამინდელ ვარიანტებში ყველაფერი ერთმანეთშია არეული და ხშირ შემთხვევაში კითხვისას აზრის გამოტანაც რთულია. შესავალი ნაწილი ცალკე უნდა იყოს, ხოლო დანარჩენი შინაარსის მიხედვით ერთ ან რამდენიმე სექციაში უნდა მოთავსდეს. აუცილებლად გაითვალისწინეთ აღნიშნული! [[მომხმარებელი:David1010|&lt;span style=&quot;background:#008000;color:#F0F8FF;padding:0 4px&quot;&gt;'''''David'''''&lt;/span&gt;]][[მომხმარებლის განხილვა:David1010|&lt;span style=&quot;background:#F0F8FF;padding:0 4px;color:#008000;&quot;&gt;'''''As'''''&lt;/span&gt;]] 09:12, 31 ივლისი 2022 (UTC)

==თურქეთის ვიკიორდენი==
[[ფაილი:Turkey Barnstar.png|thumb|250პქ|გამარჯობა, მიქაელ! განიჭებ თურქეთის ვიკიორდენს, ქართულ ვიკიპედიაში თურქეთის შესახებ შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის! ვიკიორდენი ვიკისაზოგადოების მხირდან თქვენი შრომის აღიარებისა და დაფასების გამოვლენის საშუალება და ერთ-ერთი ყველაზე საპატიო, საამაყო ჯილდოა! — [[მომხმარებელი:MIKHEIL|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;Mikheil&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[მომხმარებელი განხილვა:MIKHEIL|&lt;span style=&quot;color:#00FF00&quot;&gt;მიწერა&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;  09:03, 18 მაისი 2024 (UTC)]]

:უღრმესი მადლობა! [[მომხმარებელი:MiQo08K|MiQo08K]] ([[მომხმარებლის განხილვა:MiQo08K|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/MiQo08K|წვლილი]]) 09:08, 18 მაისი 2024 (UTC)</text>
      <sha1>80pm1z3k7u1u3j6whd6tatmph9lkjie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოქროსფერი ხრაშუნა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536645</id>
    <revision>
      <id>5378553</id>
      <parentid>4648764</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5378553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9189" sha1="9m8zhstmg7fjrr3375rlnmbp3cfvr4w" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სამეფო            = სოკოები
| სურათის ფაილი   = Russula Aurea cropped.jpg
| განყოფილება   = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი  = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი  = [[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ოჯახი = [[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი = [[ხრაშუნა სოკოები]]
| ლათ   = ''Russula aurea'' [[Pers.]], 1796
| wikispecies       = Russula aurea
| commons           = Category:Russula aurea
| mycobank          = 156423
}}
'''ოქროსფერი ხრაშუნა'''&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაძე|262}}&lt;/ref&gt; ({{lang-lat|''Russula aurea''}}) — სოკოს სახეობა [[ხრაშუნა სოკოები]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]ს, [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ს, [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]სა და [[ჩრდილოეთი აზია|ჩრდილოეთ აზიას]].

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა,&lt;ref&gt;Yagiz D, Afyon A, Konuk M, Helfer S (2006). &quot;Contributions to the Macrofungi of Bolu and Düzce Provinces, Turkey&quot; (PDF). Mycotaxon. 95: 331–34. Archived from the original (PDF) on 2011-05-21. Retrieved 2008-08-10.&lt;/ref&gt; თუმცა შედარებით იშვიათად გვხვდება. იზრდება ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] [[1796]] წელს.&lt;ref&gt;Persoon, Observationes mycologicae, Seu descriptiones tam novorum, quam notabilium fungorum (1796) vol. I:101 .&lt;/ref&gt;

'''სამეცნიერო სინონიმები''':
* {{bt|Agaricus auratus|[[With.]], 1801, [[nom. illeg.]]}}
* {{bt|Agaricus aureocitrinus|[[Krombh.]], 1845}}
* {{bt|Agaricus aureus|([[Pers.]]) Pers., 1801}}
* {{bt|Agaricus citrinus|Krombh., 1845, nom. illeg.}}
* {{bt|Russula aurata|[[Fr.]], 1838}}
* {{bt|Russula esculenta|Pers., 1796}}
* {{bt|Russula variecolor|[[J.Blum]], 1954}}

== აღწერა ==
[[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი — 4-9 [[სმ]], თავიდან ნახევარსფეროსებრია, შემდეგში გაბრტყელებული და ოდნავ ჩაჭყლეტილი, სიბერეში  გლუვი და სუსტად დახაზული კიდეებით, ნარინჯისფერი, ღია-ოქროსფერი ან წითელი, ცენტრში თითქმის მუდამ ყვითლად არის შეფერილი.

[[ჰიმენოფორი]] — ხშირი ან საკმაოდ მეჩხერი, ზოგჯერ განტოტვილი, თითქმის თავისუფალი, ღია ჟანგმიწისფერი. ხშირად ყვითელი კიდეებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — მთლიანი, ცილინდრული, ნორჩობაში საკმაოდ მკვრივია. ხაოიანი ან წვრილქერცლიანი ზედაპირით, როგორც წესი თეთრი, იშვიათად ლიმნისფერ-ყვითელი ელფერით, ასაკთან ერთად მურა ფერს იღებს.

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — მკვრივი, სიბერეში  დარბილებული, თეთრი, კანქვეშ ხშირად ღია-ყვითელია, განსაკუთრებული სუნის გარეშე და  მოტკბო გემოთი.

[[სპორების ფხვნილი]] — თეთრი. [[სპორა|სპორები]] 7,5-10×6-8,5 [[მკმ]], თითქმის მრგვალი.

== მსგავსი სახეობები ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
ფაილი:2008-07-30 Russula decipiens 68830.jpg|''[[Russula decipiens]]''
ფაილი:2008-08-26 Russula decolorans Fr 90606.jpg|''[[Russula decolorans]]''
ფაილი:Yellow Russula (230424559).jpg|''[[Russula claroflava]]''
ფაილი:2010-09-06 Russula integra (L.) Fr 105649.jpg|''[[Russula integra]]''
ფაილი:Russula.mustelina3.-.lindsey.jpg|''[[Russula mustelina]]''
ფაილი:Taeubling Apfel- (1).JPG|''[[Russula paludosa]]''
ფაილი:2011-05-14 Russula lepida 146790 146793 combined.jpg|''[[Russula rosea]]'' 
ფაილი:2007-07-28 Russula vesca Fr 30066.jpg|''[[Russula vesca]]''
ფაილი:Russula xerampelina 1609.JPG|''[[Russula xerampelina]]''
ფაილი:Russula.badia.-.lindsey.jpg|''[[Russula badia]]''
ფაილი:Russula emetica 117475.jpg|''[[Russula emetica]]''
ფაილი:Russula intermedia.jpg|''[[Russula intermedia]]'''
ფაილი:2012-05-12 Russula luteotacta 218377.jpg|''[[Russula luteotacta]]''
ფაილი:2012-05-12 Russula persicina Krombh 218418.jpg|''[[Russula persicina]]'' 
ფაილი:Russula pseudointegra - holubinka ruměná.JPG|''[[Russula pseudointegra]]''
ფაილი:2007-08-25 Russula rhodopus Zvára 71535.jpg|''[[Russula rhodopus]]'' 
Gołąbek czerwony.jpg|''[[Russula rubra]]''
ფაილი:2003-12-05 Russula sanguinea (Bull.) Fr 112.jpg|''[[Russula sanguinea]]''
&lt;/gallery&gt;

== ეკოლოგია და გავრცელება ==
იზრდება ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში. მიკორიზას ქმნის [[წიფელი|წიფელთან]], იშვიათად [[ნაძვი|ნაძვთან]], [[მუხა]]სთან, [[თხილი|თხილთან]],&lt;ref&gt;Roger Phillips (2006). Mushrooms. Pan MacMillan. p. 19. ISBN 0-330-44237-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nilson S, Persson O (1977). Fungi of Northern Europe 2: Gill-Fungi. Penguin. p. 118. ISBN 0-14-063006-6.&lt;/ref&gt; [[ცაცხვი|ცაცხვთან]] და სხვ. უპირატესობას ანიჭებს კირიან ნიადაგს. იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად.

გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]ს, [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ს ([[აშშ]]), [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]სა ([[მაროკო]]) და [[ჩრდილოეთი აზია|ჩრდილოეთ აზიას]] ([[იაპონია]], [[ჩრდილოეთ კორეა|ჩრდილოეთ]] და [[სამხრეთ კორეა]]).

'''სეზონი''' — ივლისიდან ოქტომბრამდე.&lt;ref&gt;Bruno Cetto: „Der große Pilzführer”, vol. 1, Editura BLV Verlagsgesellschaft, München, Berna, Viena 1976, p. 372-373, ISBN 3-405-11774-7&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Rose Marie și Sabine Maria Dähncke: „700 Pilze in Farbfotos”, Editura AT Verlag, Aarau - Stuttgart 1979 și 1980, p. 506, ISBN 3-85502-0450&lt;/ref&gt;

==გალერეა==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
ფაილი:Gold-Täubling Russula aurea.JPG
ფაილი:Goldtäubling Russula aurea.jpg
ფაილი:Rusaur0big.jpg
ფაილი:Russula aurea (Haute-Loire, France) 02.jpg
ფაილი:RussulaAurea ValleGenal 20181109 130526.jpg
ფაილი:Rusaur2big.jpg
ფაილი:Russula aurea (Haute-Loire, France) 01.jpg
ფაილი:Atlas des champignons comestibles et vénéneux (Planche 27) (6358019045).jpg|ილუსტრაცია
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Russula aurea}}
*{{IndexFungorum|156423}}
*{{Mycobank|156423}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]
[[კატეგორია:ხრაშუნასოკოსებრნი]]</text>
      <sha1>9m8zhstmg7fjrr3375rlnmbp3cfvr4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კვიპროსის საგარეო ურთიერთობები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541067</id>
    <revision>
      <id>5378344</id>
      <parentid>4849482</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26171" sha1="f0zwceu7rhx79tn125htlidjc1o1s4s" xml:space="preserve">[[File:Diplomatic relations of Cyprus.svg|thumb|300px|ქვეყნები, რომლებთანაც კვიპროსს დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს დამყარებული]]
'''კვიპროსი''' [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]], [[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობის]], [[მსოფლიო ბანკი]]ს, [[საერთაშორისო სავალუტო ფონდი]]სა და [[ევროპის საბჭო]]ს წევრია. ამასთან კვიპროსმა ხელი მოაწერა [[ვაჭრობისა და ტარიფების შესახებ გენერალური შეთანხმება|ვაჭრობისა და ტარიფების შესახებ გენერალურ შეთანხმებას]]. კვიპროსი [[2004]] წლიდან [[ევროპის კავშირი]]ს წევრია, ხოლო [[2012]] წელს [[ევროპის კავშირის საბჭოს თავმჯდომარე სახელმწიფო]] იყო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cy2012.eu/en/page/home|title=Cyprus Presidency of the Council of the European Union 2012 - Cyprus Presidency of the Council of the EU (European Union)|access-date=19 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230118032331/http://www.cy2012.eu/en/page/home|archivedate=18 იანვარი 2023}}&lt;/ref&gt;

==მიმოხილვა==
[[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F013050-0001, München, Staatsbesuch Präsident von Zypern.jpg|thumb|left|220px|კვიპროსის ყოფილი პრეზიდენტი [[მაკარიოს III]] გერმანიის კანცლერთან ერთად [[მიუნხენი|მიუნხენში]] სახელმწიფო ვიზიტის დროს, [[1962]] წელი]]
კვიპროსის რესპუბლიკას 179 სახელმწიფოსთან აქვს დამყარებული დიპლომატიური ურთიერთობები (მათ შორის [[წმინდა საყდარი|წმინდა საყდართან]] და [[პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაცია|პალესტინის ეროვნულ ადმინისტრაცია]]სთან. კვიპროსი გაერთიანებული ერების, ხმელთაშუაზღვიური კავშირისა და ევროპის კავშირის სრული წევრია. კვიპროსს დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვს: [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანთან]], [[კოსოვო]]სთან, [[ბენინი|ბენინთან]], [[კონგოს რესპუბლიკა]]სთან, [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]სთან, [[ეკვატორული გვინეა|ეკვატორულ გვინეასთან]], [[ჯიბუტი|ჯიბუტთან]], [[სამხრეთი სუდანი|სამხრეთ სუდანთან]], [[ბჰუტანი|ბჰუტანთან]], [[კირიბატი|კირიბატთან]], [[პალაუ]]სთან, [[ტუვალუ]]სთან, [[ჰაიტი|ჰაიტთან]], [[სენტ-კიტსი და ნევისი|სენტ-კიტსი და ნევისთან]], [[კუკის კუნძულები|კუკის კუნძულებთამ]], [[ნიუე]]სთან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/policy02_en/policy02_en?OpenDocument|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303192705/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/policy02_en/policy02_en?OpenDocument|url-status=dead|title=Cyprus diplomatic relations|archivedate=Mar 3, 2016|accessdate=Jul 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/protocol04_en/protocol04_en?OpenDocument|title=MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS - Cyprus Diplomatic Missions Abroad|access-date=2 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425230019/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/protocol04_en/protocol04_en?OpenDocument|archive-date=25 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120513015857/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/protocol04_en/protocol04_en?OpenDocument|archivedate=13 მაისი 2012}}&lt;/ref&gt;

კვიპროსის რესპუბლიკა არ არის აღიარებული [[თურქეთი]]ს მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2020-08-18|title=Cyprus says willing to engage on defining maritime zones|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-greece-turkey-cyprus-idUSKCN25E24Y|access-date=2021-12-29}}&lt;/ref&gt;

==ორმხრივი ურთიერთობები==
===აზია===
====ჩინეთი====
{{მთავარი სტატია|კვიპროს-ჩინეთის ურთიერთობები}}
კვიპროსსა და ჩინეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1971]] წლის 14 დეკემბერს დამყარდა. [[ჩინეთი]]ს საელჩო [[ნიქოზია]]ში მდებარეობს, ხოლო კვიპროსის საელჩო [[პეკინი|პეკინშია]] განთავსებული. 

====საქართველო====
{{მთავარი სტატია|კვიპროს-საქართველოს ურთიერთობები}}
სქართველოსა და კვიპროსს შორის ურთიერთობები [[1992]] წლის 9 ივლისს დამყარდა. კვიპროსი საქართველოში [[ათენი|ათენში]] მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი, ხოლო საქართველოს საელჩო [[ნიქოზია]]ში მდებარეობს. 

====ირანი====
კვიპროსის საელჩო [[თეირანი|თეირანში]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/embassies/embassy_Tehran.nsf/DMLindex_en/DMLindex_en?OpenDocument|title=EMBASSY OF THE REPUBLIC OF CYPRUS IN TEHRAN - Welcome to our Website|access-date=2 May 2016}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ხოლო ირანის საელჩო ნიქოზიაში მდებარეობს.

====ინდონეზია====
ინდონეზიასა და კვიპროსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1987]] წლის 4 დეკემბერს დამყარდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.olc.gov.cy/olc/olc.nsf/all/E9FE893C2708E0E1C22575D70024CE6E/$file/INDONESIA.pdf?openelement|title=Ministry Foreign Affairs of Cyprus|access-date=2015-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923180015/http://www.olc.gov.cy/olc/olc.nsf/all/E9FE893C2708E0E1C22575D70024CE6E/$file/INDONESIA.pdf?openelement|archive-date=2015-09-23|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923180015/http://www.olc.gov.cy/olc/olc.nsf/all/E9FE893C2708E0E1C22575D70024CE6E/$file/INDONESIA.pdf?openelement|archivedate=2015-09-23}}&lt;/ref&gt; კვიპროსი ინდონეზიაში [[კანბერა]]ში განლაგებული უმაღლესი კომისრის ოფისითაა წარმოდგენილი,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/policy02_en/policy02_en?OpenDocument|title=MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS - Bilateral Relations|access-date=2 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192705/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/policy02_en/policy02_en?OpenDocument|archive-date=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303192705/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/policy02_en/policy02_en?OpenDocument|archivedate=3 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt; ხოლო ინდონეზია კვიპროსში [[რომი|რომში]] მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი.&lt;ref name=&quot;Ministry Foreign Affairs of Cyprus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/D7A26A33A9B65E62C22571B500249940?OpenDocument|title=MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS - Foreign Diplomatic Missions in Cyprus - THAILAND|access-date=2 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603213852/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/D7A26A33A9B65E62C22571B500249940?OpenDocument|archive-date=3 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603213852/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/D7A26A33A9B65E62C22571B500249940?OpenDocument|archivedate=3 ივნისი 2016}}&lt;/ref&gt;

====ისრაელი====
[[File:Reuven Rivlin at a meeting with Nikos Christodoulides, March 2018 (5827).jpg|thumb|240px|ისრაელის პრეზიდენტისა და კვიპროსის საგარეო საქმეთა მინისტრის შეხვედრა [[2018]] წელს]]
{{მთავარი სტატია|ისრაელ-კვიპროსის ურთიერთობები}}
ისრაელის საელჩო [[ნიქოზია]]ში მდებარეობს, ხოლო კვიპროსის საელჩო [[თელ-ავივი|თელ-ავივშია]] განლაგებული. ორივე სახელმწიფო [[ხმელთაშუა ზღვის კავშირი]]ს, [[ევრო-ატლანტიკური პარტნიორობის საბჭო]]ს, [[ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია|ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის]], [[საერთაშორისო სავალუტო ფონდი]]ს, [[მსოფლიო ბანკი]]სა და [[მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია|მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის]] წევრია. 

1980-1990-იან წლებში კვიპროსი უკმაყოფილო იყო ისრაელის პოლიტიკის მიმართ, რომელიც თურქეთთან ახლო თავდაცვითი ურთიერთობებით ხასიათდებობა. [[ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი|ახლო-აღმოსავლეთის კონფლიქტში]] კვიპროსი ღიად უჭერდა მხარს პალესტინელებს და ოფიციალურად აღიარა პალესტინა ''დე-ფაქტო'' სახელმწიფოდ. კვიპროსის პირველი ლედი, [[ანდროულა ვასილიუ]] ისრაელში პერსონა ნონ-გრატად გამოცხადდა, როდესაც დელეგაციამ, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა, [[იასირ არაფატი|იასირ არაფატთან]] შეხვედრა სცადა (ეს უკანასკნელი შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა). 

ქვეყნებს შორის ურთიერთობა [[1993]] წლიდან გაუმჯობესდა. ისრაელსა და კვიპროსს შორის მრავალ ორმხრივ შეთანხმებას მოეწერა ხელი და ოფიციალური ვიზიტებიც შედგა, მათ შორის ისრაელის პრეზიდენტის ოფიციალური სახელმწიფო ვიზიტი კვიპროსში და კვიპროსის პრეზიდენტის საპასუხო ვიზიტი ისრაელში.

====იაპონია====
კვიპროსსა და იაპონიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1962]] წლის 11 მაისს დაიწყპ. [[1970]] წელს კვიპროსის პრეზიდენტი [[მაკარიოს III]] [[იაპონია]]ს სახელმწიფო ვიზიტით ეწვია. 1984 წელს იაპონიას პრეზიდენტი [[სპიროს კიპრიანუ]], ხოლო 1989 და 1990 წლებში პრეზიდენტი [[გეორგიუს ვასილოუ]] ეწვივნენ. 

კვიპროსსა და იაპონიას შორის სავაჭრო ბალანსი აშკარად იაპონიის მხარესაა გადახრილი. იაპონიას კვიპროსში ავტომობილები და ელექტრონული პროდუქტები შეაქვს, ხოლო კვიპროსიდან ტანსაცმლისა და საკვები პროდუქტების იმპორტს აწარმოებს. 

კვიპროსი იაპონიაში წარმოდგენილია არარეზიდენტი ელჩით, რომლის ოფისი [[პეკინი|პეკინშია]] განთავსებული, ხოლო საპატიო საკონსულო [[ტოკიო]]ში მდებარეობს. იაპონია კვიპროსში ასევე არარეზიდენტი ელჩითაა წარმოდგენილი, რომლის ოფისიც [[ათენი|ათენში]]ა განლაგებული, ხოლო საპატიო საკონსულო [[ლიმასოლი|ლიმასოლში]] მდებარეობს.

====იორდანია====
[[File:EU Foreign Ministers Gymnich Meeting in Cyprus. 7.-8. September 2012 (7954502290).jpg|thumb|left|[[ევროპის კავშირი]]ს საგარეო საქმეთა მინისტრები [[ლიმასოლი|ლიმასოლში]] [[2012]] წელს. ამ წელს კვიპროსი ევროპის კავშირის თავმჯდომარე სახელმწიფო იყო]].
კვიპროსსა და იორდანიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1962]] წლის 11 იანვარს დამყარდა. კვიპროსის საელჩო [[ამანი|ამანში]] მდებარეობს, ხოლო იორდანიის საელჩო [[ნიქოზია]]შია განლაგებული. ორივე სახელმწიფო [[ხმელთაშუა ზღვის კავშირი]]ს წევრია.

====ყაზახეთი====
კვიპროსსა და ყაზახეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1992]] წლის 2 აპრილს დამყარდა. კვიპროსის საპატიო საკონსულო [[ასტანა]]ში მდებარეობს და ყაზახეთში [[მოსკოვი|მოსკოვში]] მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი. ყაზახეთის საპატიო საკონსულოები [[ნიქოზია]]სა და [[ლიმასოლი|ლიმასოლში]] მდებარეობს. 

====ყირგიზეთი====
ყირგიზეთსა და კვიპროსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობებო [[1992]] წლის 20 თებერვალს დამყარდა. ორივე სახელმწიფო ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრია.

====ქუვეითი====
ქუვეითსა და კვიპროსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2005 წლის 3 მაისს დამყარდა. კვიპროსის საელჩო [[ელ-ქუვეითი|ელ-ქუვეითში]] მდებარეობს, ხოლო ქუვეითის საელჩო ნიქოზიაშია განლაგებული. 

====ლიბანი====
[[File:Birger Jarlsgatan 37.JPG|thumb|კვიპროსის საელჩო [[სტოკჰოლმი|სტოკჰოლმში]]]]
ლიბანსა და კვიპროსს შორის ურთიერთობები [[1960]] წლის 20 სექტემბერს დამყარდა. კვიპროსის საელჩო [[ბეირუთი|ბეირუთში]] მდებარეობს, ხოლო ლიბანის სახელჩო - ნიქოზიაში. ორივე სახელმიწიფო [[ხმელთაშუა ზღვის კავშირი]]ს წევრია.

====მალდივის კუნძულები====
მალდივის კუნძულებსა და კვიპროსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1997]] წლის 1-ელ ნოემბერს დამყარდა.  კვიპროსი მალდივის კუნძულებზე [[ნიუ-დელი|ნიუ-დელიში]] განთავსებული უმაღლესი კომისრის ოფისითაა წარმოდგენილი. ორივე სახელმწიფო [[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობის]] წევრია.
====მონღოლეთი====
მონღოლეთსა და კვიპროსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1973]] წლის 19 დეკემბერს დაარსდა. კვიპროსი მონღოლეთში [[პეკინი|პეკინში]] მდებარე საელჩოთი, ხოლო მონღოლეთი კვიპროსში [[სოფია]]ში მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი.

====ომანი====
ომანის საელჩო [[ნიქოზია]]ში მდებარეობს, ხოლო კვიპროსი ომანში [[კაირო]]ში მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი, ხოლო საპატიო საკონსულო [[მასკატი|მუასკატში]] მდებარეობს. 

====პალესტინის სახელმწიფო====
კვიპროსს წარმომადგენელი ოფისი აქვს  [[რამალა]]ში, ხოლო პალესტინის საელჩო [[ნიქოზია]]ში მდებარეობს. ორივე სახელმწიფო [[ხმელთაშუა ზღვის კავშირი]]ს წევრია. 

====კატარი====
[[File:Povarskaya 9 by I.S.Kuznetsov1910d.jpg|thumb|left|კვიპროსის საელჩო [[მოსკოვი|მოსკოვში]]]]
კატარსა და კვიპროსს შორის ურთიერთობები [[2001]] წლის 21 თებერვალს დამყარდა. კვიპროსის საელჩო [[დოჰა]]ში მდებარეობს, ხოლო კატარს საელჩო [[ნიქოზია]]ში და საკონსულო [[ლიმასოლი|ლიმასოლში]] აქვს.

====საუდის არაბეთი====
საუდის არაბეთსა და კვიპროსს შორის ურთიერთობები [[1961]] წლის 27 ოქტომბერს დამყარდა. კვიპროსი საუდის არაბეთში [[ჯიდა]]ში მდებარე საპატიო საკონსულოთია წარმოდგენილი, ხოლო საუდის არაბეთს [[ნიქოზია]]ში აქვს საელჩო. 

====სამხრეთი კორეა====
კვიპროსსა და სამხრეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1995]] წლის 28 დეკემბერს დამყარდა. კვიპროსი სამხრეთ კორეაში აკრედიტებულია კანბერაში მდებარე არარეზიდენტი ელჩის ოფისით, ხოლო სამხრეთ კორეას არარეზიდენტი ელჩი ათენში ჰყავს, საპატიო საკონსულო კი - ნიქოზიაში. 

====შრი-ლანკა====
კვიპროსსა და შრი-ლანკას შორის ურთიერთობები [[1981]] წლის მარტში დაიწყო. კვიპროსი შრი-ლანკაში [[ნიუ-დელი|ნიუ-დელიში]] მდებარე უმაღლესი კომისრის ოფისითაა წარმოდგენილი, ხოლო საპატიო საკონსულო [[კოლომბო]]ში აქვს. შრი-ლანკა კვიპროსში [[რომი|რომში]] მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი, ხოლო საპატიო საკონსულო [[ლარნაკა]]ში აქვს. ორივე სახელმწიფოს სხვადასხვა სფეროში ორმხრივი შეთანხმებები აქვს დადებული. შრი-ლანკაც და კვიპროსიც [[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობის]] წევრები არიან. 

====ტაილანდი====
კვიპროსსა და ტაილანდს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები [[1980]] წლის 5 მაისს დამყარდა. კვიპროსი ტაილანდში [[ნიუ-დელი]]ში მდებარე უმაღლესი კომისრის ოფისითაა წარმოდგენილი, ხოლო ტაილანდი კვიპროსში [[რომი|რომში]] მდებარე საელჩოთი.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აზია თემატურად|საგარეო ურთიერთობები|აზიის საგარეო ურთიერთობები}}
{{ევროპა თემატურად|საგარეო ურთიერთობები|ევროპის საგარეო ურთიერთობები}}

[[კატეგორია:კვიპროსის საგარეო ურთიერთობები]]</text>
      <sha1>f0zwceu7rhx79tn125htlidjc1o1s4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატარინა კარაჯორჯევიჩი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>551039</id>
    <revision>
      <id>5378261</id>
      <parentid>4908287</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11526" sha1="4l0flp8sn89niexvbqm3csq43ql52iq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მმართველი
|სახელი = კატარინა კარაჯორჯევიჩი
|თანამდებობა  = იუგოსლავიის პრინცესა
|სურათი  = HRH The Crown Princess of Serbia.jpg
|ზომა = 150
|წარწერა  = პრინცესა კატარინა, 18 ივნისი, 2010
|ქორწინება   = ჯეკ უოლტერ ენდრიუსი (25 ნოემბერი, 1962 - 7 დეკემბერი, 1984)&lt;br&gt;[[ალექსანდრე, იუგოსლავიის პრინცი]] (20 სექტემბერი, 1985- 
|მამა  = რობერტ ბატისი
|დედა  = ანნა დოსტი
|დაბადების თარიღი = {{Birth date and age|1943|11|13|df=y}}
|ორიგინალური სახელი  = კატარინა ბატისი
|დაბადების ადგილი = [[ათენი]], [[საბერძნეთის სამეფო]]
}}

'''კატარინა, იუგოსლავიის  პრინცესა''' ( ნამდვილი გვარი - '''ბატისი''', {{Lang-el|Μπατής}}, დ. [[13 ნოემბერი]], [[1943]], [[ათენი]] ) — იუგოსლავიის პრინცის ცოლი.

== ბიოგრაფია ==
ის არის რობერტ ბატისის (1916–2011) და ანა დოსტის (1922–2010) ორი ქალიშვილიდან ერთ–ერთი. მისი და არის ბეტი რუმელიოტისი (ნამდვილი გვარი - ბატისი). კატარინამ განათლება მიიღო [[ათენი|ათენსა]] და [[ლოზანა|ლოზანაში]], შვეიცარიაში. სწავლობდა ბიზნესს დენვერისა და დალასის უნივერსიტეტებში . იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა ბიზნესის მიმართულებით შეერთებულ შტატებში.

1962 წლის 25 ნოემბერს კატარინა დაქორწინდა ჯეკ უოლტერ ენდრიუსზე (1933–2013), &lt;ref&gt;[https://www.geni.com/people/Jack-Andrews/6000000040791528665 Geni]&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tributes.com/obituary/show/Jack-W.-Andrews-96388514 |title=Tributes |access-date=2023-04-29 |archive-date=2022-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526015748/http://www.tributes.com/obituary/show/Jack-W.-Andrews-96388514 }}&lt;/ref&gt; ვალტერ ენდრიუსისა და ელიზაბეტ პიფერის ვაჟზე. &lt;ref&gt;[http://www.brinsfieldfuneral.com/m/?p=memorial&amp;id=1599486 Brinsfield]&lt;/ref&gt; მათ შეეძინათ ორი შვილი. &lt;ref&gt;[https://www.ancestry.com/genealogy/records/alison-andrew_134119741 Ancestry]&lt;/ref&gt; და განქორწინდნენ 1984 წელს. კეტრინი ბევრს მოგზაურობდა. ცხოვრობდა ავსტრალიაში, აფრიკასა და შეერთებულ შტატებში.

მისი ვაჟი დავიდი და შვილიშვილი ალექსანდრე საბერძნეთის ყოფილი პრეზიდენტის, [[პროკოპის პავლოპულოსი|პროკოპის პავლოპულოსის]] ნათლულები არიან. &lt;ref&gt;[http://www.royalfamily.org/their-royal-highnesses-meet-with-greek-president-prokopis-pavlopoulos/ Royal Family]&lt;/ref&gt;

მან გაიცნო თავისი მეორე ქმარი ვაშინგტონში 1984 წელს და დაქორწინდნენ ლონდონში, სამოქალაქო წესით 1985 წლის 20 სექტემბერს და მეორე დღეს რელიგიურად - წმინდა სავას სერბულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში, ნოტინგ ჰილში . მათი მეჯვარე იყო  [[კონსტანტინოს II]], ხოლო მოწმე იყო იუგოსლავიის პრინცი ტომისლავი, პრინც ალექსანდრეს ბიძა. &lt;ref&gt;[http://www.royalfamily.org/royal-family/hrh-crown-prince-alexander-ii/ Royal Family of Serbia]&lt;/ref&gt;

მან თავისი დროის დიდი ნაწილი დაუთმო საქველმოქმედო საქმიანობას ყოფილ იუგოსლავიაში კონფლიქტის შემდეგ. იგი მუშაობს ჰუმანიტარულ დახმარებაში და არის სხვადასხვა ჰუმანიტარული ორგანიზაციის მფარველი. 2001 წელს მან დააარსა HRH Crown Princess Katherine Foundation [[ბელგრადი|ბელგრადში]], მისი საქველმოქმედო საქმიანობის გაფართოების მიზნით. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=About us|url=https://www.lifelineaid.org/about_us/|access-date=4 July 2022}}&lt;/ref&gt;

1991 წელს  მეუღლესთან და ვაჟებთან ერთად ბელგრადში გაემგზავრა. მათ ენთუზიაზმით მიესალმა ასიათასობით მხარდამჭერი, რომელთაგან ბევრი მხარს უჭერდა [[კარაგეორგიევიჩების დინასტია|კარაგეორგევიჩების]] ოჯახის [[კონსტიტუციური მონარქია|საკონსტიტუციო საპარლამენტო მონარქიის]] მეთაურობას. 

2001 წლის 17 ივლისს, სერბეთში დემოკრატიული რევოლუციის შემდეგ, გვირგვინოსანმა  პრინცმა და პრინცესამ დაიდეს ბინა ბელგრადის სამეფო სასახლეში .

კატარინა საუბრობს ბერძნულ, ინგლისურ, ფრანგულ, ესპანურ და  სერბულ ენებზე. უყვარს მუსიკა, კითხვა, სამზარეულო, თეატრი და თხილამურებით სრიალი.

2019 წელს კატარინამ ლონდონში აღნიშნა თავისი ჰუმანიტარული ორგანიზაციის დაარსებიდან 25 წელი. ღონისძიება გაიმართა კლარიჯის სასტუმროში მაიფეირში, მისი მეუღლის დაბადების ადგილას. ღონისძიების ორგანიზატორი იყო გამგეობის წევრი ლაზარ ვუკოვიჩი. კატარინას წარჩინებულ სტუმრებს 25 წლიანი მფარველობისთვის ჯილდო გადაეცათ. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-03-04|title=EXCLUSIVE: Crown Prince Alexander of Serbia talks charity work in interview with Royal Central|url=https://royalcentral.co.uk/europe/serbia/exclusive-crown-prince-alexander-of-serbia-talks-charity-work-in-interview-with-royal-central-116949/|access-date=2021-04-15|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Royal Couple and Lifeline United Kingdom hosted 25th anniversary gala dinner at Claridge’s|url=https://royalfamily.org/the-royal-couple-and-lifeline-united-kingdom-hosted-25th-anniversary-gala-dinner-at-claridges/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== გერბი ==
[[ფაილი:Coat_of_arms_of_crown_princess_of_Serbia.svg|მარჯვნივ|მინი| კატარინას, სერბეთის გვირგვინოსანი პრინცესის, გერბი.]]
სერბეთის პრინცის მეუღლის უნივერსალური გერბი არის წითელ ფონზე თეთრი ორთავიანი არწივი ფრენისას. ორივე თავი დაგვირგვინებულია  სერბეთის ჰერალდიკური გვირგვინით. არწივის წვერი, ენა და ტერფები ოქროსფერია. არწივს აქვს წითელი ფარი, კიდემდე ჯვრით. თეთრი არწივის  ქვედა მხარეს არის ორი ოქროსფერი  შროშანა. ფარი დაგვირგვინებულია მეფე პეტრე I-ის გვირგვინით, ცენტრში ლურჯი შროშანით.

== რესურსები ინტერნეტში ==

* [https://archive.today/20111015235533/http://www.royal.rs/family/katherine_bio.htm HRH გვირგვინის პრინცესას ოფიციალური ბიოგრაფია]
* [http://www.oplenac.rs/wpeng/#sthash.aDfKTmit.dpbs სამეფო მავზოლეუმი Oplenac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219165338/http://www.oplenac.rs/wpeng/#sthash.aDfKTmit.dpbs |date=2019-12-19 }} Archived 2017-11-24  
* [http://www.lifelineaid.org/ Lifeline ჰუმანიტარული ორგანიზაცია]
* [http://www.lifelinechicago.org/ Lifeline ჰუმანიტარული ორგანიზაცია ჩიკაგოში]
* [http://www.royalfamily.org/%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D1%85%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%B0-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%92%D0%BE%D1%80%D1%92%D0%B5%D0%B2/ სამეფო ოჯახი]

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;


[[კატეგორია:დაბადებული 1943]]
[[კატეგორია:იუგოსლავიის სამეფო]]
[[კატეგორია:იუგოსლავიის პრინცესები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>4l0flp8sn89niexvbqm3csq43ql52iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაციარინა ბარისევიჩი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>551300</id>
    <revision>
      <id>5378268</id>
      <parentid>4923501</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16132" sha1="ffvy77obavxx17hnlfvts42sv0bfkv3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი         = კაციარინა ბარისევიჩი
| სურათი         = Katerina-borisevich.jpg
| ფოტოს სიგანე = 
| წარწერა        = ბარისევიჩი, 2021
| მოქალაქეობა    = ბელარუსი
| დაბ თარიღი    = {{Birth date and age|1984|08|02|df=y}}
| დაბადგილი       = 
| გარდ თარიღი      = 
| გარდ ადგილი          = 
| განსასვენებელი ადგილი   =   
| საქმიანობა  = ჟურნალისტი
| ხელმოწერა   = 
}}
'''კაციარინა ბარისევიჩი'''  (დ. [[2  აგვისტო]], [[1984]]) — ბელარუსელი ჟურნალისტი. ის არის დამოუკიდებელი საინფორმაციო საიტის ტუტ-ის შტაბის კორესპონდენტი.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katsiaryna Barysevich|url=https://cpj.org/data/people/katsiaryna-barysevich/|url-status=live|access-date=March 4, 2021}}&lt;/ref&gt; მუშაობდა ბელარუსის ევროპულ რადიოში და სხვა მედიაში. მან გააშუქა რამან ბანდარენკას გარდაცვალების შესახებ 2020 წელს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.b-g.by/news/zhurnalistu-tut-by-katerine-borisevich-kotoraya-pisala-statyu-o-romane-bondarenko-predyavleno-obvinenie/|title=Журналисту TUT.BY Катерине Борисевич, которая писала статью о Романе Бондаренко, предъявлено обвинение|access-date=2020-12-11}}&lt;/ref&gt; იგი დააკავეს 2020 წლის 19 ნოემბერს [[მინსკი|მინსკში]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Журналиста TUT.BY Катерину Борисевич перевели в СИЗО на Володарского. Письма ей почти не доходят|url=https://news.tut.by/society/709395.html|url-status=live|access-date=2020-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130111737/https://news.tut.by/society/709395.html|archivedate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
კაციარინა დაიბადა 1984 წლის 2 აგვისტოს. განათლება მიიღო პასტოვიჩის სკოლაში. პარალელურად სწავლობდა მუსიკალურ სკოლაში ბაიანების კლასში, რომელიც მოგვიანებით დაამთავრა.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kp.ru/daily/author/1578/|title=Катерина БОРИСЕВИЧ|author=Катерина Борсевич|publisher=Комсомольская правда|date=|accessdate=2020-12-11}}&lt;/ref&gt; 2007 წელს დაასრულა ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, სატელევიზიო და რადიო ჟურნალისტიკის სპეციალობით, ბელარუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.&lt;ref name=&quot;:0T&quot;&gt;{{Cite web|language=ru|url=https://news.tut.by/author/2595.html|title=Катерина Борисевич|website=[[TUT.BY]]|access-date=2020-12-11|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212100646/https://news.tut.by/author/2595.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201212100646/https://news.tut.by/author/2595.html|archivedate=2020-12-12}}&lt;/ref&gt; თავდაპირველად, ბარისევიჩი გეგმავდა მინსკის სახელმწიფო ლინგვისტურ უნივერსიტეტში ჩაბარებას, მაგრამ დედამ ნახა რეკლამა საერთაშორისო ლინგვისტური ბანაკის შესახებ [[პოლონეთი|პოლონეთში]] [[UNESCO]]-ს ფარგლებში. შედეგად, კაციარინა შეარჩიეს სკოლის ცხრა მოსწავლეს შორის და როდესაც ის სახლში დაბრუნდა, ერთი თვის შემდეგ, მიიწვიეს ჟურნალისტთან საოლქო რადიოში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://baj.by/ru/analytics/katerina-borisevich-o-rabote-s-mvd-esli-komu-ne-ugodil-prosto-delayut-vid-chto-tebya-net|title=Катерина Борисевич о работе с МВД: Если кому-то не угодил, просто делают вид, что тебя нет|author=Борис Горецкий|publisher=Белорусская ассоциация журналистов|date=2019-08-02|accessdate=2020-12-11|archive-date=2021-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419130023/https://baj.by/ru/analytics/katerina-borisevich-o-rabote-s-mvd-esli-komu-ne-ugodil-prosto-delayut-vid-chto-tebya-net|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419130023/https://baj.by/ru/analytics/katerina-borisevich-o-rabote-s-mvd-esli-komu-ne-ugodil-prosto-delayut-vid-chto-tebya-net|archivedate=2021-04-19}}&lt;/ref&gt;

ინტერვიუს შემდეგ რედაქტორმა თქვა: „თქვენი ხმა კარგად  ჟღერს, ლაპარაკობთ სწრაფად, გარკვევით, კომპეტენტურად. რადიოში ვცადოთ“. ამ სიტყვების შემდეგ, როდესაც კაციარინა მე-11 კლასში იყო, რადიოში სამუშაოდ წავიდა. კაციარინამ, დედის რჩევით, მონაწილეობა მიიღო კონკურსში „ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის აპლიკანტი“, სადაც მან მიიღო უმაღლესი ქულები სამივე რაუნდში. შედეგად ჩაირიცხა ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის პირველ კურსზე.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

მეორე კურსზე შეეძინა შვილი. დეკრეტული შვებულების შემდეგ, იგი მუშაობდა სხვადასხვა რადიოსადგურსა, ვებპორტალსა და ტელევიზიაში.&lt;ref name= &quot;:1&quot; /&gt;

== დაკავება ==
2020 წლის 24 ნოემბერს უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ [[Amnesty International|Amnesty International-მა]] ის [[სინდისის პატიმარი|სინდისის პატიმარად]] დაასახელა ბანდარენკას საქმის გამო.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; იმავე დღეს ათმა ორგანიზაციამ (ვიასნას ადამიანის უფლებათა ცენტრი, ბელარუსის ჟურნალისტთა ასოციაცია, ბელარუსის ჰელსინკის კომიტეტი და სხვები) ერთობლივი განცხადება გააკეთეს და იგი პოლიტპატიმრად შეაფასეს.  ბელარუსის ჟურნალისტთა ასოციაციის თავმჯდომარის მოადგილემ ბორის ჰარეცკიმ განაცხადა, რომ ხელისუფლება არ ებრძვის პრობლემას, მხოლოდ მედიას ებრძვიან: „მათ ჰგონიათ, რომ თუ პრესა ბანდარენკაზე არ დაწერს, ხალხი ამას ვერ გაიგებს. რა თქმა უნდა, მათ ყველაფერი ეცოდინებათ, მაგრამ მედია კვლავ თავდასხმის ქვეშა არის“.

2020 წლის 10 დეკემბერს იგი დასახელდა წლის ჟურნალისტად (2020).

2020 წლის 16 დეკემბერს პოლიტპატიმარზე მფარველობა აიღო [[ბუნდესტაგი|ბუნდესტაგის]] დეპუტატმა ჯემ ოზდემირმა.&lt;ref name=&quot;Libereco&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-12-16|title=100 Paten für politische Gefangene in Belarus: Cem Özdemir wird Pate der Journalistin Katsiaryna Barysevich|url=https://www.lphr.org/100-paten-fuer-politische-gefangene-in-belarus-cem-oezdemir-wird-pate-der-journalistin-katsiaryna-barysevich/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202160428/https://www.lphr.org/100-paten-fuer-politische-gefangene-in-belarus-cem-oezdemir-wird-pate-der-journalistin-katsiaryna-barysevich/|archivedate=2021-02-02|accessdate=2021-02-02|publisher=Libereco – Partnership for Human Rights|language=de|quote=Es ist von unschätzbarem Wert, dass mutige Journalist*innen wie Katsiaryna Barysevich die Wahrheit ans Licht bringen. ... Katsiaryna Barysevich ist eine von vielen beeindruckenden Frauen, die den Wandel in Belarus vorangetrieben haben.}}&lt;/ref&gt;

2021 წლის 2 მარტს ბარისევიჩს მიესაჯა ნახევარი წლით თავისუფლების აღკვეთა და ჯარიმა  2020-2021 წლებში [[ბელარუსის პრეზიდენტი|ბელარუსის პრეზიდენტის]] [[ალექსანდრე ლუკაშენკო|ალექსანდრე ლუკაშენკოს]] წინააღმდეგ საპროტესტო აქციების დროს რამან ბანდარენკას გარდაცვალების შესახებ პირადი მონაცემების მოხსენებისთვის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|date=March 2, 2021|title=Belarus journalist sentenced for report on protester's death|work=[[AP News]]|url=https://apnews.com/article/katsiaryna-barysevich-sentenced-belarus-protester-death-1309daeee6882331bbc68181dd2ab868|url-status=live|access-date=March 4, 2021}}&lt;/ref&gt;

ბარისევიჩის პატიმრობა და განაჩენი დაგმეს ევროპის ჟურნალისტთა ფედერაციამ, ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა და პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტმა.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=November 20, 2020|title=EFJ demands the immediate release of Belarusian reporter Katsiaryna Barysevich|url=https://europeanjournalists.org/blog/2020/11/20/efj-demands-the-immediate-release-of-belarusian-reporter-katsiaryna-barysevich/|url-status=live|access-date=March 4, 2021|archive-date=ნოემბერი 20, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201120154021/https://europeanjournalists.org/blog/2020/11/20/efj-demands-the-immediate-release-of-belarusian-reporter-katsiaryna-barysevich/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=March 2, 2021|title=CPJ condemns sentencing of Belarus journalist Katsiaryna Barysevich to 6 months in jail|url=https://cpj.org/2021/03/cpj-condemns-sentencing-of-belarus-journalist-katsiaryna-barysevich-to-6-months-in-jail/|url-status=live|access-date=March 4, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=March 3, 2021|title=IPI denounces conviction of Belarus journalist Katsiaryna Barysevich|url=https://ipi.media/ipi-denounces-conviction-of-belarus-journalist-katsiaryna-barysevich/|url-status=live|access-date=March 4, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303111213/https://ipi.media/ipi-denounces-conviction-of-belarus-journalist-katsiaryna-barysevich/|archivedate=მარტი 3, 2021}}&lt;/ref&gt;

[[დარია ჩულცოვა|დარია ჩულცოვასთან]] და [[კაციარინა ანდრეევა|კაციარინა ანდრეევასთან]] ერთად, 2021 წლის 9 აპრილს მიენიჭა ბელაპანის დამფუძნებლის ალეშ ლიპაის სახელობის პრემია „ჟურნალისტიკის ღირსება“.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-09|title=Катерина Борисевич, Катерина Андреева и Дарья Чульцова удостоены премии &quot;Гонар журналістыкі&quot;|url=https://www.b-g.by/news/katerina-borisevich-katerina-andreeva-i-darya-chulcova-udostoenyi-premii-gonar-zhurnal-styik/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210409123102/https://www.b-g.by/news/katerina-borisevich-katerina-andreeva-i-darya-chulcova-udostoenyi-premii-gonar-zhurnal-styik/|archivedate=2021-04-09|accessdate=2021-04-10|publisher=[[Brestskaya Gazeta]]|language=ru}}&lt;/ref&gt;

2021 წლის 14 ივლისს მან მიიღო CPJ პრესის თავისუფლების საერთაშორისო ჯილდო.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-07-14|title=Журналістка Кацярына Барысевіч узнагароджаная прэміяй &quot;За свабоду прэсы 2021&quot;|url=https://euroradio.fm/zhurnalistka-kacyaryna-barysevich-uznagarodzhanaya-premiyay-za-svabodu-presy-2021|url-status=live|archiveurl=https://archive.today/20210714111912/https://euroradio.fm/zhurnalistka-kacyaryna-barysevich-uznagarodzhanaya-premiyay-za-svabodu-presy-2021|archivedate=2021-07-14|accessdate=2021-07-14|publisher=[[European Radio for Belarus]]|language=be}}&lt;/ref&gt; 2021 წლის 12 აგვისტოს მან მიიღო თავისუფალი მედიის ჯილდო.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-08-12|title=Все награды Free Media Awards присуждены белорусским журналистам|url=https://ru.euronews.com/2021/08/12/free-media-awards-belarus-journalists|url-status=live|archiveurl=https://archive.today/20210812204758/https://ru.euronews.com/2021/08/12/free-media-awards-belarus-journalists|archivedate=2021-08-12|accessdate=2021-08-12|publisher=[[euronews]]|language=ru}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბარისევიჩი, კაციარინა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1984]]
[[კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო]]
[[კატეგორია:ბელარუსი ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:ქალი ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:პატიმრობაში მყოფი ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>ffvy77obavxx17hnlfvts42sv0bfkv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ილია ჯინჯოლავა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>553712</id>
    <revision>
      <id>5377904</id>
      <parentid>4907842</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14956" sha1="oon1cyqttv36c8xp09ay9o7r432xz43" xml:space="preserve">{{ვიკი}}{{უკატეგორიო}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი            = ილია ჯინჯოლავა
|დაბსახელი =
|მოღვაწეობა = 
|დაბ თარიღი  = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1990|5|6}}
|დაბ ადგილი = [[ზუგდიდი]], [[საქართველო]]
|მოქალაქეობა      = {{დროშა|საქართველო}}
|ალმა-მატერი = [[თბილისის სასულიერო სემინარია]]
| საქმიანობა = [[თეოლოგი]], სასულიერო პირი
|წოდება = თეოლოგიის დოქტორი, მსოფლიო საპატრიარქო საყდრის არქიმანდრიტი
| ეროვნება        = [[ქართველები|ქართველი]]
|ჯილდოები           = 
}}

'''არქიმანდრიტი ილია ჯინჯოლავა''' (ერისკაცობაში - ირაკლი მურთაზის ძე ჯინჯოლავა; დ. [[6|6 მაისი]], [[1990]], [[ხარაგაული|ზუგდიდში]], [[ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი|საქართველო]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებელი]] სასულიერო პირი, [[თეოლოგია|თეოლოგი]], თეოლოგიის დოქტორი.
[[Category:Articles with hCards]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
== ბიოგრაფია ==
2007-2011 წლებში თბილისის სასულიერო სემინარიაში სწავლის შემდეგ თეოლოგიის სწავლა განაგრძო გერმანიაში (ეიხშტეტი და მიუნხენი) და საბერძნეთში (თესალონიკი). მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ჟენევის უნივერსიტეტში (ბოსეს ეკუმენური ინსტიტუტი, შვეიცარია). 2017 წელს ბერად აღიკვეცა მიუნხენში, 2018 წლიდან 2020 წლალმდე კი - საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დიაკვნად მსახურობდა. 2017-2020 წლებში იყო მიუნიხენის უნივერსიტეტის მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველების ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლი.

2020 წელს მან რამდენიმე კვირა გაატარა შეერთებულ შტატებში კვლევითი სტატუსით, ეწვია ორ მთავარ თოლოგიურ დაწესებულებას (წმინდა ვლადიმირის მართლმადიდებელი სემინარია და წმინდა ჯვრის ბერძნული მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველების სკოლა). 2020 წლის 12 ივლისს იგი ყოვლადუწმიდესმა  მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომეოსმა მღვდლად აკურთხა და თურქეთში მცხოვრები ქართველი მართლმადიდებელი თემის სულიერ მოძღვრად დაადგინა. ამ პერიოდიდან იგი არის კონსტანტინოპოლის ქართლი სამრევლოს წინამძღვარი.

2022 წელს დაასრულა სადოქტორო დისერტაცია ბიბლიურ თეოლოგიაში, კერძოდ ახალი აღთქმის მიმართულებით, მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმილიანის უნივერსიტეტის მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველების ინსტიტუტში. 2021 წელს მსოფლიო პატრიარქმა მამა ილია მსოფლიო საპატრიარქო საყდრის არქიმანდრიტის ხარისხით დააჯილდოვა. 


=== Წიგნი ===

* ''Die Charismen in der paulinischen Ekklesiologie (1 Kor 12–14)'', Edition Logos, 2023 ({{ISBN|978-3-96321-155-3}} )

=== სტატიები ===

* ''Irakli Jinjolava,'' მღვდელმოწამე გრიგოლ ფერაძე – მოქალაქეობა და ერთობა [Saint Hieromartyr Grigol Peradze the Citizenship and the Unity], in: Saint Grigol Peradze 120, 1st INternational Conference of Saint Grigol Peradze, Georgian and Christian Civilization (Publish House 'Universali', Tbilisi 2020), 11-15.
* ''Irakli Jinjolava,'' „Synodical Principle as the Key to Church Unity“, in: Stolen Churches or Bridges to Orthodoxy? Historical and Theological Impulses for the Dialogue Between Orthodox and Eastern Catholic Churches, edited by Vladimir Latinovic and Anastacia Wooden, Palgrave Macmillan, 2020, 301-315.
* ''Irakli Jinjolava,'' „წმინდა წერილის კითხვა და ქადაგება“ [The Reading and the Preaching of the Holy Gospel], სამღვდელო ერი: საკითხები სამრევლოს ლიტურგიული ცხოვრებისათვი [The Priestly Nation: The Issues in the Liturgical Life of a Parish], რედ. მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ბ. ებრალიძე ed. L.B. Ebralidze, EECh 1, Tbilisi 2020, 106-121.
* ''Irakli Jinjolava,'' „ზოგიერთი ფილოსოფიური და თეოლოგიური საკითხისთვის არეოპაგიტულ ნააზრევში“, ჟურნ. ფილოსოფიურ-თეოლოგიური მიმომხილველი (ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი), #9, თბ. 2019, გვ. 51–55. ([&quot;Certain Philosophical and Theological Issues Within the Areopagitian Thinking&quot;], in: Philosophical-Theological Review, no. 9 (Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Faculty of Humanities, Educational-Scientific Institute of Philosophy, 2019), 51–55. 
* ''Irakli Jinjolava,'' „A Portrait of Grigol Peradze Against the Background of the Ecumenical Vocation in the Orthodox Church“, in: Pro Georgia (Journal of Kartvelological Studies, University of Warsaw,), 2019, t. 29, 287–291.
* ''Irakli Jinjolava,'' &quot;The Ecumenical Vocation of the Orthodox Church According to the Georgian Theologian and Saint Priest-Martyr [[Grigol Peradze]]&quot;, in: Ostkirchliche Studien (Ostkirchliches Institut an der Universität Würzburg), Bd. 65, Heft 2 (2016), 239–270.

=== ესეები ===

* ''Irakli Jinjolava,'' პანდემია და სოლიდარობის იდეა - რას ფიქრობენ სასულიერო პირები (The pandemic and the idea of solidarity - what the clergy think), [https://emc.org.ge/ka/products/pandemia-da-solidarobis-idea-ras-fikroben-sasuliero-pirebi Emc.org.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' პანდემია და ეკლესია (Pandemic and Church), [https://emc.org.ge/ka/products/eklesia-da-pandemia-irakli-jinjolava Emc.org.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' Understanding True Citizenship: Lessons from a Georgian Saint, [https://publicorthodoxy.org/2019/07/19/understanding-true-citizenship/ Public Orthodoxy]
* ''Irakli Jinjolava,'' საქართველოს ეკლესიას აქვს შანსი გახდეს ერთობის შემამტკიცებელი (The Church of Georgia has a chance to become the unifier of the unity), [https://netgazeti.ge/opinion/399206/ Netgazeti.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' რა მოხდა უკრაინის გამაერთიანებელ კრებაზე? (What happened at the Unification Council of the Orthodox Churches of Ukraine?), [http://www.tabula.ge/ge/story/141621-ra-moxda-ukrainis-gamaertianebel-krebaze Tabula.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' კრეტის კრებიდან უკრაინის ავტოკეფალიამდე: რა იქნება ხვალ? (From the Council of Crete to the Autocephaly of Ukraine: What will be tomorrow?), [https://netgazeti.ge/opinion/346554/ Netgazeti.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' უკრაინის ავტოკეფალიის მაკურნებელი ხასიათი (The Curing Character of the Ukrainian Autocephaly), [http://www.tabula.ge/ge/story/138582-ukrainis-avtokefaliis-makurnebeli-xasiati Tabula.ge]
* ''Irakli Jinjolava,'' დაუჭერს მხარს საქართველოს ეკლესია უკრაინის ავტოკეფალიას? (Will Church of Georgia Support Ukrainian Autocephaly?), [http://www.tabula.ge/ge/story/139065-dauchers-mxars-saqartvelos-eklesia-ukrainis-avtokefalias Tabula.ge]


=== თარგმანები ===

* Konstitutionelle Vereinbarung zwischen dem Staat Georgien und der Apostolischen Autokephalen Orthodoxen Kirche von Georgien (from Georgian into German translated by Archimandrite Ilia (Irakli) Jinjolava, Constantinopl), in: Orthodoxes Forum 36 (2022/1-2), pp. 90-95.
* Verwaltungsbestimmung (Statut) der Autokephalen Orthodoxen Kirche Georgiens (from Georgian into German translated by Irakli Jinjolava), in: Orthodoxes Forum 33 (1-2/2019)
* კირილ გობორუნი, „რატომ არ არის ეს სქიზმა?“ / ''Archimandrite Cyrill Govorun,'' Why this is not a schism?
* მთავარეპისკოპოსი იობ გეჩა, „კრებისკენ“ / ''Archbishop Job Getcha,'' “Towards the Council” 
* გიორგი ე. დემაკოპულოსი, „მართლმადიდებელი ფუნდამენტალიზმი“ / ''George E. Demacopoulos,'' „Orthodox Fundamentalism“ 
* პაულ ლადუსირი, „ეკუმენიზმმებრძოლეობის შესახებ: ანტიეკუმენიზმი მართლმადიდებლურთეოლოგიაში. ვინ არის ერეტიკოსი?“  / ''Paul Ladouceur,'' “On Ecumenoclasm: Anti-Ecumenism in Orthodox Theology. Who Is a Heretic?”


=== ინტერვიუები და გამოსვლები ===

* Rev. Hierodeacon Irakli Jinjolava on The Synodical Principle as the Key to Church Unity at the Inaugural Conference of the International Orthodox Theological Association ([https://iota-web.org/ IOTA]), with the theme Pan-Orthodox Unity and Conciliarity, held January 9 to 12, 2019, in Iasi, Romania. ([https://www.youtube.com/watch?v=Xf9ct1fFHLA Video] and [https://player.fm/series/international-orthodox-theological-association-iota-pan-orthodox-unity-and-conciliarity-conference/ep-62-the-synodical-principle-as-the-key-to-church-unity Audio])
* სატელევიზიო გადაცემა ტვ-ქართულ არხზე: &quot;სტუმრობა მამა გურამთან&quot; სტუმარი: ირაკლი ჯინჯოლავა, თემა: დიალოგი ღვთისმეტყველების დოქტორანტთან ( [https://www.youtube.com/watch?v=E-R3r2y6FUI&amp;vl=ka ვიდეო] )
* რადიო ინტერვიუ RadioBeo-ზე: &quot;Über Georgien bzw. über der Kirche Georgiens&quot; ( [https://soundcloud.com/iraklijinjolava/radiointerview-27032016 აუდიო] )
* რადიო ინტერვიუ - BeO-Kirchenfenster: Orthodoxe Weihnacht ( [http://www.radiobeo.ch/DABiS/sounds/NEWSRECORDER1-8847192.mp3 აუდიო]{{Dead link|date=ივლისი 2023 |bot=InternetArchiveBot }} )
* საპატრიარქოს ტელევიზია: &quot;კვირიაკე - ქართველები საქართველოსთვის: ირაკლი ჯინჯოლავა&quot; ( [https://www.youtube.com/watch?v=Rwvx_gK2dik ვიდეო] )

== ცნობები ==
{{სქოლიოს სია}}

== წყაროები ==

* [https://lmu-munich.academia.edu/IrakliJinjolava მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის სახელობის უნივერსიტეტი და ირაკლი ჯინჯოლავა]
* [https://netgazeti.ge/opinion/346554/ ინტერვიუ ირაკლი ჯინჯოლავასთან]
* [https://ipress.ge/new/irakli-jinjolava-chveni-e/ ირაკლი ჯინჯოლავა - ipress.ge]{{Dead link|date=ნოემბერი 2023 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://axaliganatleba.ge/upload/newspaper/1493815372.pdf „ახალი განათლება“ - გასტრი: ირაკლი ჯინჯოლავა]
* [https://www.youtube.com/watch?v=E-R3r2y6FUI „Gast by Fr Guram“ – გამოცემა: დისკუსია თეოლოგ ირაკლი ჯინჯოლავასთან (06.02.2016)]
* [https://www.edition-hagia-sophia.de/i/archimandrit-ilia-jinjolava არქიმანდრიტი ილია ჯინჯოლავა (05.07.2023)]</text>
      <sha1>oon1cyqttv36c8xp09ay9o7r432xz43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ზაზა ჩაფიჩაძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555252</id>
    <revision>
      <id>5377898</id>
      <parentid>4610041</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ქართველი ექიმები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5377898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="7o3rn9vdnd3qnz5uefgko1z5dqjkjak" xml:space="preserve">'''ზაზა ჩაფიჩაძე''' (დ. [[10 სექტემბერი]], [[1962]]) — [[ქართველი]] [[ექიმი]], [[მეცნიერი]], მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, [[ფარმაკოლოგია|ფარმაკოლოგ]]-კარდიოლოგი.

==ბიოგრაფია==
დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი]], [[1988]] წლიდან — იყო კარდიოლოგიის ინსტიტუტის [[ფარმაკოლოგია|ფარმაკოლოგიის]] განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. [[1992]] წლიდან — ჯანდაცვის სამინისტროს წამლის ფარმაცევტული საქმიანობის დეპარტამენტის ფარმაკოლოგიური კომიტეტის უფროსი სპეციალისტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „1–4 დიჰიდროპირიდინის ჯგუფის კალციუმის ანტაგონისტების შედარებითი შეფასება ჰიპერტონიული დაავადების დროს“, დაიცვა [[1997]] წელს.

==ბიბლიოგრაფია==
* სამკურნალო პრეპარატების საერთაშორისო სახელწოდებების ცნობარი, თბილისი, მეცნიერება, 1996, გვ. 334 ISBN 5520015538

==ლიტერატურა==
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000, გვ. 320

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{nplg ბიოგრაფია|00001839}}

{{DEFAULTSORT:ჩაფიჩაძე, ზაზა}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1962]]
[[კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები]]
[[კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები]]</text>
      <sha1>7o3rn9vdnd3qnz5uefgko1z5dqjkjak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოლამი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>559061</id>
    <revision>
      <id>5378576</id>
      <parentid>4838231</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25880" sha1="o3v4jl6inzjdk5e3qh6v2su6paeeitr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კოლამი''' ({{lang-en|Kollam}}, ასევე ცნობილი როგორც '''კვილონი''';&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.mid-day.com/articles/east-is-west-and-up-is-really-down/22425156 | publisher=mid-day.com | title=East Is West And Up Is Really Down | date=14 January 2020 | access-date=14 January 2020 }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ისტორიული სახელია '''დესინგანადუ'''&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web | url=https://kollam.nic.in/en/history/ | title=History &amp;#124; District Kollam, Government of Kerala &amp;#124; India }}&lt;/ref&gt;) ― ანტიკური საზღვაო პორტი და ქალაქი [[მალაბარის სანაპირო]]ზე, [[ინდოეთი|ინდოეთში]], [[ლაკადივის ზღვა|ლაკადივის ზღვის]] სანაპიროზე.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Kollam | publisher=Britannica | title=Kollam - Encyclopaedia Britannica | access-date=7 February 2020}}&lt;/ref&gt; შტატის დედაქალაქ [[თირუვუნანტაპურამი]]დან 71 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/travel/heritage-walk-explores-kollam-tangasseri-regions/article24892273.ece |title=Kollam on the itinerary |work=The Hindu|date=14 September 2018 |access-date=14 September 2018}}&lt;/ref&gt; ქალაქი გაშენებულია აშტამუდის ტბისა და მდინარე კალადის სანაპიროებზე.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kerala-tourism.net/kerala-cities.html|title=Kerala Cities,Cities of Kerala,Kerala India Cities,City Guide of Kerala,Kerala City Guide|website=www.kerala-tourism.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kerala-tour-package.net/Kerala_Cities.htm |title=Kerala Cities |access-date=19 August 2014 |archive-date=24 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141124153004/http://www.kerala-tour-package.net/Kerala_Cities.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141124153004/http://www.kerala-tour-package.net/Kerala_Cities.htm |archivedate=24 ნოემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/a/K/|title=Alphabetical listing of Places in Kerala that start with K|website=www.fallingrain.com}}&lt;/ref&gt; კოლამი სიდიდით მეოთხე ქალაქია [[კერალა]]ში და ცნობილია [[აკაჟუ]]სა და ქოქოსის ბოჭკოს წარმოებით.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749|title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam|website=www.downtoearth.org.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161|title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India|website=Kerala Tourism}}&lt;/ref&gt; კერალის შტატის ერთი-ერთი მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილი.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/visit-kollam/1040|title=Top 5 places to visit in Kollam &amp;#124; Explore Kollam &amp;#124; Kerala Tour Plan (HDR in 4k)|website=Kerala Tourism}}&lt;/ref&gt; კოლამი ინდოეთის ერთ-ერთი ისტორიული ქალაქია.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ | title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India | accessdate=2023-12-09 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ | archivedate=2023-06-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.tourmyindia.com/blog/must-visit-ancient-cities-india/ | title=Explore India's History &amp; Heritage at These Famous 15 Ancient Cities | date=22 October 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.adotrip.com/blog/ancient-cities-of-india 16 Ancient Citeis of India that Should Be on Your Bucket List]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; გეოგრაფიულად, აშტამუდის ტბის კლდოვანი სანაპიროს ირგვლივ შეიმჩნევა კვილონის ფორმაცია, რომელიც კერალის აუზში [[მიოცენი|მიო]]-[[პლეისტოცენი|პლიოცენის]] დროიდან არსებულ დანალექებს წარმოადგენს.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2010EGUGA..12.6751P/abstract |bibcode=2010EGUGA..12.6751P |title=The Quilon Limestone (Kerala Basin/India) - an archive for Miocene Indo-Pacific seagrass beds |last1=Piller |first1=Werner E. |last2=Reuter |first2=Markus |last3=Harzhauser |first3=Mathias |last4=Kroh |first4=Andreas |last5=Rögl |first5=Fred |last6=Coric |first6=Stjepan |journal=Egu General Assembly Conference Abstracts |year=2010 |page=6751 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nhm-wien.ac.at/jart/prj3/nhm-resp/data/uploads/mitarbeiter_dokumente/harzhauser/Reuter_Quilon.pdf The Quilon Limestone, Kerala Basin, India: an archive for Miocene Indo-Pacific seagrass beds]&lt;/ref&gt;

ანტიკური ხანიდან მოყოლებული კოლამი კომერციითაა ცნობილი. ათასწლეულების მანძილზე კოლამის პორტში ვაჭრობაში [[არაბები]], [[ფინიკიელები]], [[ჩინელები]], [[ეთიოპიელები]], [[სირიელები]], [[ებრაელები]], [[ქალდეელები]] და [[რომაელები]] იყვნენ ჩართული.&lt;ref&gt;{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}&lt;/ref&gt; კოლამი მოხსენიებულია იმ ხუთ ინდურ პორტს შორის, რომლებშიც XIV საუკუნეში [[იბნ ბატუტა]]მ იმოგზაურა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;www.mathrubhumi.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|archivedate=9 October 2014}}&lt;/ref&gt; დესინგანადუს რაჯება და ჩინელ მმართველებს ელჩები ჰყავდათ გაგზავნილი და კოლამშიც ჩინელთა დასახლება ყვაოდა. IX საუკუნეში, [[გუანჯოუ|კანტონისკენ]] მოგზაურობისას, სპარსელმა ვაჭარმა, სულეიმან ალ-ტაჯირმა, დაასკვნა, რომ კოლამი ინდოეთის ერთადერთი პორტი იყო, სადაც დიდი ჩინური [[ჯონკა|ჯონკები]] შედიოდა. კოლამი და ინდოეთის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარე სხვა ქალაქები [[მარკო პოლო]]მაც მოინახულა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam}}&lt;/ref&gt; კოლამში მდებარეობს [[თომა მოციქული]]ს მიერ დაარსებული შვიდი ტაძრიდან (ელარაპალიკალი) ერთ-ერთი და ათი უძველესი მეჩეთიდან ერთ-ერთი, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, [[მალიქ დინარი|მალიქ დინარმა]] დააარსა. კვილონის (კოლამის) რომის კათოლიკური დიოცეზი პირველი კათოლიკური დიოცეზია ინდოეთში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Diocese of Quilon |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&amp;Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&amp;Mid=89 |archivedate=2023-09-07 }}&lt;/ref&gt;

==ეტიმოლოგია==
კოლამის ინგლისური ფორმაა კვილონი.&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154&lt;/ref&gt; კოლონიურ ხანაში სწორედ ამ სახელწოდებას იყენებდნენ პორტუგალიელები, ნიდერლანდელები და ბრიტანელები.

წარსულში კოლამს დესინგანადუდაც მოიხსენიებდნენ, რადგანაც ამავე სახელწოდების მქონე ანტიკური სამეფოს ნაწილი იყო. დესინგანადუ უცხო ქვეყნებთან სავაჭრო ურთიერთობებით გამოირჩეოდა და კოლამი მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი იყო.&lt;ref&gt;https://kollam.nic.in/en/history/&lt;/ref&gt;

ზოგიერთ ტექსტში კოლამი მოხსენიებულია როგორც კურაკენი-კოლამი.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=THARISAPPALLI AND ITS INITIAL ROLE IN MOBILIZING THE TRADE OF QUILON |url=https://www.jstor.org/stable/44147195}}&lt;/ref&gt; ადრეული მოგზაურები მას ელანკონადაც მოიხსენიებდნენ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kollam |url=https://universalium.en-academic.com/275053/Kollam |website=Academic Dictionaries and Encyclopedias |language=en}}&lt;/ref&gt; არაბები მას კაულამ-მალის უწოდებდნენ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arab Accounts of Malabar History: The Early Episodes |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/45.pdf}}&lt;/ref&gt; [[მარკო პოლო]]ს ჩანაწერებში ქალაქი კულამად&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kerala District Gazetteers: Quilon |url=https://www.indianculture.gov.in/gazettes/kerala-district-gazetteers-quilon |website=indianculture.gov.in}}&lt;/ref&gt; და კოილუმადაა&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Marco Polo |title=The Travels of Marco Polo |pages=Book 3, Chapter 22}}&lt;/ref&gt; მოხსენიებული. [[1166]] წელს, ებრაელი მოგზაური ბენიამინ ტუდელელი ქალაქს ჩულამად მოიხსენიებს.&lt;ref&gt;https://www.sacred-texts.com/jud/mhl/mhl20.htm#fn_82&lt;/ref&gt;

==კლიმატი==
[[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით]], კოლამი ტროპიკული მუსონური კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული და მცირე სეზონური ვარიაციებით ხასიათდება. დეკემბრიდან მარტამდე მშრალი სეზონია, რომლის დროსაც თვიური ნალექიანობის მაჩვენებელი 60 მმ-ზე ნაკლებია. აპრილიდან ნოემბრამდე წვიმების სეზონია და დეკემრიდან მარტამდე ნალექიანობის მაჩვენეელს გაცილებით აღემატება. ნალექიანობა განსაკუთრებით მაღალია ივნისსა და ივლისში, სამხრეთ-დასავლეთ [[მუსონები]]ს დროს.
{{Weather box
|location= კოლამი
|metric first= yes
|single line= yes
|width = auto
|temperature colour = pastel
|Jan high C= 31
|Feb high C= 31
|Mar high C= 32
|Apr high C= 32
|May high C= 31
|Jun high C= 29
|Jul high C= 29
|Aug high C= 29
|Sep high C= 29
|Oct high C= 30
|Nov high C= 29
|Dec high C= 30
|Jan low C= 23
|Feb low C= 23
|Mar low C= 25
|Apr low C= 26
|May low C= 25
|Jun low C= 24
|Jul low C= 24
|Aug low C= 24
|Sep low C= 24
|Oct low C= 24
|Nov low C= 24
|Dec low C= 23
|Jan rain mm= 18
|Feb rain mm= 26
|Mar rain mm= 53
|Apr rain mm= 147
|May rain mm= 268
|Jun rain mm= 518
|Jul rain mm= 381
|Aug rain mm= 248
|Sep rain mm= 209
|Oct rain mm= 300
|Nov rain mm= 208
|Dec rain mm= 51
|rain colour = green
|Jan rain days= 1
|Feb rain days= 2
|Mar rain days= 4
|Apr rain days= 8
|May rain days= 11
|Jun rain days= 21
|Jul rain days= 19
|Aug rain days= 16
|Sep rain days= 12
|Oct rain days= 12
|Nov rain days= 8
|Dec rain days= 3
|unit rain days= 0.1 mm
|source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel]
|date= May 2012
}}

==დემოგრაფია==
===მოსახლეობა===
[[2011]] წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქ კოლამის მოსახლეობა 349 033 ადამიანს შეადგენს.&lt;ref name=census&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}&lt;/ref&gt;  [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] 5 400 ადამიანია 1 კმ²-ზე. სქესუალური თანაფარდობაა: 1 112 ქალი 1 000 კაცზე. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქალაქი კოლამი მეოთხე ადგილზეა შტატის მასშტაბით, ხოლო კოლამის რაიონი ― მეშვიდე ადგილზეა. [[2010]] წლის მონაცემებით, კოლამის მოსახლეობის 93.77%-მა იცის წერა-კითხვა,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; რაც საშუალო ეროვნულ მაჩვენებელს (74.04%) აღემატება. წერა-კითხვის ცოდნის დონე მამაკაცებს შორის 95.83%-ს უდრის, ხოლო ქალებს შორის ― 91.95%-ს. მოსახლეობის 11% 6 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფს მიეკუთვნება. [[2015]] წლის მაისში კერალის მთავრობამ კოლამის საქალაქო კორპორაციის გაფართოება გადაწყვიტა და ტრიკადავოორიც შეუერთა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |archivedate=12 ივნისი 2015 }}&lt;/ref&gt;

ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა [[მალაიალამური ენა|მალაიალამურზე]] საუბრობს და ოფიციალური ენის სტატუსი აქვს. ქალაქის ზოგიერთ ნაწილში [[ტამილური ენა|ტამილურ ენაზე]] საუბრობს. კოლამში მცირე რაოდენობით ანგლო-ინდოელები, კონკანელი ბრაჰმანები, ტელუგუები და ბენგალელი მიგრანტები ცხოვრობენ. ადმინისტრირების გამარტივებისთვის, კოლამის მუნიციპალური კორპორაცია ექვს ზონად იყოფა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=268&amp;Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=268&amp;Itemid=70 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=268&amp;Itemid=70 |archivedate=20 დეკემბერი 2014 }}&lt;/ref&gt;

===რელიგია===
{{bar box
|title=რელიგია კოლამში (2011)&lt;ref name=&quot;census2001&quot;&gt;{{cite web
 | title = Kollam City Census 2011 data
 | publisher = Census2011
 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html
 | access-date =27 January 2016}}
&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=რელიგია
|right1=%
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[ინდუიზმი]]|darkorange|56}}
{{bar percent|[[ისლამი]]|green|22}}
{{bar percent|[[ქრისტიანობა]]|blue|21}}
{{bar percent|სხვები|black|1}}
|caption=რელიგიების განაწილება&lt;br /&gt;
†&lt;small&gt;ასევე, [[სიქიზმი]] (&lt;0.01%), [[ბუდიზმი]] (&lt;0.01%).&lt;/small&gt;
}}
კოლამსა და მის შემოგარენში მრავალი ანტიკური ტაძარი, ეკლესია და მეჩეთია. მოსახლეობის უმრავლესობა (56.35%) [[ინდუიზმი]]ს მიმდევარია. [[მალაიალამური კალენდარი]], რომელიც მზის ინდუისტური კალენდარია და კერალაში გამოიყენებოდა, [[825]] წელს კოლამში წარმოიშვა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kollam Era|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|publisher=Vidyarthi Mithram Press &amp; Book Depot|year=1986|page=408}}&lt;/ref&gt;

მუსლიმები ქალაქის მოსახლეობის 22.05%-ს შეადგენენ. [[2011]] წლის აღწერის მიხედვით, კოლამში მუსლიმი მოსახლეობის რაოდენობა 80 935 ადამიანს უტოლდება.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}&lt;/ref&gt; [[ქრისტიანობა|ქრისტიანები]] მთელი მოსახლეობის 21.17%-ს შეადგენენ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}&lt;/ref&gt; კვილონის (კოლამის) რომის კათოლიკური დიოცეზი პირველი კათოლიკური დიოცეზია ინდოეთში. დიოცეზი [[1328]] წლის 9 აგვისტოს პაპ [[იოანე XXII]]-ის დროს შეიქმნა. დიოცეზი ხელახლა შეიქმნა [[1886]] წლის 1-ელ სექტემბერს. დიოცეზის ფართობი 1 950 კმ²-ია და 4 879 553 ადამიანს მოიცავს.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კოლამის რაიონი]]

==ბიბლიოგრაფია==
*{{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 | year=1994 | publisher=Taylor &amp; Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}}
*{{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}}
*{{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}}
*Elamkulam Kunjan Pillai, Keralathinde Eruladanja Edukal, p.&amp;nbsp;64,112,117
*Travancore Archaeological Series (T.A.S.) Vol. 6 p.&amp;nbsp;15
*Diaries and writings of Mathai Kathanar, the 24th generation priest of Thulaserry Manapurathu, based on the ancestral documents and Thaliyolagrandha handed down through generations
*Z.M. Paret, Malankara Nazranikal, vol. 1
*L. K. Ananthakrishna Iyer, State Manual, p50,52
*Bernard Thoma Kathanar, Marthoma Christyanikal, lines 23,24
*{{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}}
*Narayan, M.G.S, Chera-Pandya conflict in the 8th–9th centuries which led to the birth of Venad: Pandyan History seminar, Madurai University, 1971
*The Viswavijnanakosam (Malayalam) Vol. 3, p.&amp;nbsp;523,534
*Narayan M.G.S., Cultural Symbiosis p33
*The handwritten diaries of Pulikottil Mar Dionyius (former supreme head of the Malankara Orthodox Syrian Church and Chitramezhuthu KM Varghese)

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
*[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&amp;params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL GeoHack - Kollam]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:კოლამი]]
[[კატეგორია:ინდოეთის მეტროპოლიური ტერიტორიები]]
[[კატეგორია:კოლამის ისტორია]]
[[კატეგორია:პორტუგალიის ყოფილი კოლონიები]]
[[კატეგორია:კოლამის რაიონის ქალაქები]]
[[კატეგორია:კერალის ტურიზმმი]]
[[კატეგორია:ინდოეთის ყოფილი დედაქალაქები]]
[[კატეგორია:ინდოეთის საპორტო ქალაქები]]</text>
      <sha1>o3v4jl6inzjdk5e3qh6v2su6paeeitr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატო ჯავახიშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>559398</id>
    <revision>
      <id>5378263</id>
      <parentid>4635498</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6533" sha1="353qcq9qlnmmom0rtxunoq306qbbbu8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''კატო (ეკატერინე) ჯავახიშვილი''' (დ. [[3 მაისი]], [[1979]]) — ქართველი პოეტი, პროზაიკოსი, დრამატურგი.

==ბიოგრაფია==
კატო ჯავახიშვილი დაიბადა [[თბილისი|თბილისში]], [[საქართველო]]ში 1979 წლის 3 მაისს. დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი]]ს სტომატოლოგიური ფაკულტეტი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული და ხელოვნებათმცოდნეობის ფაკულტეტები.

მუშაობდა ექიმ-სტომატოლოგად, ბანკის თანამშრომლად, საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის თანამშრომლად, რედაქტორად, ჟურნალისტად.

2008 წელს გამოვიდა მისი ლექსების პირველი კრებული „შენიდან ჩემამადე“ (რედაქტორი [[მიხო მოსულიშვილი]]).

კატო ჯავახიშვილის მოთხრობა ''ცხვარის'' მიხედვით რეჟისორ [[ზურაბ კანდელაკი]]ს მიერ დადგმული რადიოპიესა ფესტივალის - „ევროპის პრიზი“ - ფინალისტი გახდა. მისი ლექსები შეტანილია სხვადასხვა ანთოლოგიასა და ალმანახში.

==წიგნები==
* ''სად არის ანდრეიკა?!'' (ლიტერატურულ-დრამატურგიული ექსპერიმენტი, პიესა ორ მოქმედებად), თბ., ნოდარ დუმბაძის გამომცემლობა და ლიტერატურული სააგენტო, 2020
* ''დედაჩემმა მითხრა, რომ''&lt;ref&gt;[https://intelekti.ge/book_ge.php?id=768 დედაჩემმა მითხრა, რომ (ლექსები)]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; (ლექსები), თბ., ინტელექტი, 2019 - ISBN 9789941310652
* ''2 ფინჯანი'' (დიალოგები), რედაქტორი [[ნინო სადღობელაშვილი]], თბ., ინტელექტი, 2015. - ISBN 9789941458682
* ''იავნანა კაცებისთვის'' (ლექსები), თბ., ინტელექტი, 2015 - ISBN 9789941458507
* ''ნაცვალი სახელი'' (პოემა ავტორისთვის და პერსონაჟთათვის), თბ., საუნჯე ( ვაჟა წოწკოლაური), 2012 - ISBN 9789941442308
* ''ჭუპრი''&lt;ref&gt;[https://saba.com.ge/books/details/321 ჭუპრი (ლექსები)]&lt;/ref&gt; (ლექსები), რედაქტორი [[ლია სტურუა]], თბ., საუნჯე, 2011 - ISBN 9789941924255
* ''მარცხნივ'' (ლექსები), რედაქტორი [[როსტომ ჩხეიძე]], თბ., საუნჯე, 2010 - ISBN 9789941914508
* ''შენიდან ჩემამდე'' (ლექსები), თბ. საარი, 2008 - ISBN 9789994060603

==ლიტერატურა==
* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა.- თბ.,2021.- გვ.407-408

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{nplg ბიოგრაფია|00019541}}
* [http://book.gov.ge/en/author/javakhishvili-kato/127/ JAVAKHISHVILI KATO] 
* [https://poetry.ge/poets/kato-javakhishvili კატო ჯავახიშვილი - პოეტი]
* [https://1tv.ge/elit_author/kato-javakhishvili/ კატო ჯავახიშვილი - ლექსები] 
* [https://reitingi.ambebi.ge/interviu/2642-kato-javakhishvili-maqvs-areuli-chantha-da-gachechili-thma.html მაქვს არეული ჩანთა და გაჩეჩილი თმა...]
* [https://liberali.ge/blogs/view/34296/batono-adamiano ბატონო ადამიანო] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217102122/https://liberali.ge/blogs/view/34296/batono-adamiano |date=2023-12-17 }}
* [http://gf.ghn.ge/author.php?name=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%20%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%9D ჯავახიშვილი კატო (ავტორის წაკითხული ლექსები)]
* [https://borbalo.blogspot.com/2022/07/blog-post.html სკუკუმ, ანუ ანდრეიკა, როგორც დაკარგული სამშობლო]
* [https://viaf.org/viaf/2806160667693403560005/#Javaxis%CC%8Cvili,_Kato,_1979- Javaxišvili, Kato]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ავტორიტეტული წყაროები}}
{{DEFAULTSORT:ჯავახიშვილი, კატო}}
[[კატეგორია:ქართველი პოეტები]]
[[კატეგორია:ქართველი მწერლები]]
[[კატეგორია:ქართველი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ქართველი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:მწერალი ქალები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1979]]</text>
      <sha1>353qcq9qlnmmom0rtxunoq306qbbbu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიშა კოული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>562315</id>
    <revision>
      <id>5378494</id>
      <parentid>4908550</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21819" sha1="9lclqxjo717gl58cp3ude6iaaxa7dn3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკოსი
|სახელი  = კიშა კოული
|ორიგინალური სახელი=
|სურათი = Keyshia Cole 2017.png
|სათაური = 
|ფონი = solo_singer
|ნამდვილისახელი  = კიშა მაიშა კოული
|მეტსახელი =
|დაიბადა = {{Birth date and age|1981|10|15}}
|გარდ = 
|წარმოშობა = [[ოკლენდი]], [[კალიფორნია]], [[აშშ]]
|ინსტრუმენტი  = 
|ჟანრი = [[რიტმ-ენდ-ბლუზი]], [[ჰიპ-ჰოპი]], [[სოული]]
|საქმიანობა      = მომღერალი, სიმღერების ავტორი, წამყვანი, მსახიობი
|აქტიურობის წლები   = [[1999]] - დღემდე
|ლეიბლი           = 	
{{flatlist|
* [[Epic Records]]
* [[Sony Music|Sony]]
* [[BMG Rights Management|BMG]]
* [[Imani Entertainment|Imani]]
* [[Interscope Geffen A&amp;M Records|Interscope Geffen A&amp;M]]
}}
|ასოციაციები = 
|საიტი = 
{{URL|keyshiacole.com}}
|წევრები = 
|ყოფილი წევრები   = 
|ხელმოწერა = 
}}

'''კიშა მაიშა კოული''' ({{lang-en|Keyshia Myeshia Cole}}; დ. [[15 ოქტომბერი]], [[1981]], [[ოკლენდი]], [[კალიფორნია]], [[აშშ]]) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, წამყვანი და მსახიობი. დაიბადა და გაიზარდა [[ოკლენდი|ოკლენდში]], [[კალიფორნია]].

კოულმა კარიერა MC Hammer-თან ერთად დაიწყო. [[2005]] წელს გამოუშვა სადებიუტო [[მუსიკალური ალბომი|ალბომი]] &quot;The Way It Is&quot;, რამაც მუსიკოსს პოპულარობა მოუტანა. ამის შემდეგ გამოუშვა რეალითი შოუ თავისი კარიერის შესახებ, რამაც ერთობ გაზარდა მისი პოპულარობა. მუსიკოსის შემდგომი ალბომები, როგორიცაა „Just Like You&quot; და „A Different Me&quot; ასევე წარმატებული გამოდგა და მოიპოვა ჯილდოები. მუსიკალური კარიერის გარდა, [[2019]] წლიდან [[2020]] წლამდე ის იყო Fox Soul-ის სატელევიზიო თოქ-შოუს, „One on One Keyshia Cole“ წამყვანი.

== ადრეული ცხოვრება ==
კიშა დაიბადა [[ოკლენდი|ოკლენდში]], [[კალიფორნია]] [[1981]] წლის [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბერს]]. ის [[აფრო-ამერიკელები|აფრო-ამერიკული]] და [[მექსიკა|მექსიკური]] წარმოშობისაა. მუსიკოსის დედა იყო დამოკიდებული [[ალკოჰოლიზმი|ალკოჰოლზე]] და [[კოკაინი|კოკაინზე]].&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ho|first1=Rodney|date=November 29, 2010|title=Frankie Lons on VH1's 'Celebrity Rehab With Dr. Drew'|work=[[The Atlanta Journal-Constitution]]|url=https://www.ajc.com/blog/radiotvtalk/frankie-lons-vh1-celebrity-rehab-with-drew/vH6RusJXtzAkAQM9V8HOdK/|access-date=November 28, 2013}}&lt;/ref&gt; ის ორი წლის ასაკში ოჯახის მეგობრებმა ლეონ და ივონ კოულებმა იშვილეს. მუსიკოსის გვარი ჯონსონი იყო, თუმცა ახალმა მშობლებმა თავიანთ გვარზე გადაიყვანეს. მას ჰყავს ოთხი და-ძმა. 12 წლის ასაკში კოულმა გაიცნო MC Hammer. ასევე მოგვიანებით შეხვდა [[ტუპაკ შაკური|ტუპაკ შაკურს]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jim Farber|date=April 7, 2006|title=Keyshia Cole Doesn't Play Nice|newspaper=New York Daily News|url=http://www.nydailynews.com/archives/nydn-features/cole-mines-mettle-keyshia-cole-doesn-play-nice-article-1.648491|access-date=December 12, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ohio.com/the330entertainment/r-b-singer-keyshia-cole-tries-to-show-different-side-1.105048|title=R&amp;B singer Keyshia Cole tries to show different side|publisher=Contra Costa Times|date=December 31, 2008|access-date=December 12, 2011|url-status=bot: unknown|archive-url=https://archive.today/20120908065039/http://www.ohio.com/the330entertainment/r-b-singer-keyshia-cole-tries-to-show-different-side-1.105048|archive-date=September 8, 2012|archiveurl=https://archive.today/20120908065039/http://www.ohio.com/the330entertainment/r-b-singer-keyshia-cole-tries-to-show-different-side-1.105048|archivedate=სექტემბერი 8, 2012}}&lt;/ref&gt;

16 წლის ასაკში გახდა აღმოსავლეთ ოკლენდის ახალგაზრდული განვითარების ცენტრის (EOYDC) წევრი. კოული სწავლობდა ფრემონტის საშუალო სკოლაში. შემდეგ გადავიდა ტრეისის საშუალო სკოლაში. 18 წლის ასაკში [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] გადავიდა საცხოვრებლად. [[2002]] წელს ხელი მოაწერა კონტრაქტს ლეიბლთან [[A&amp;M Records]].&lt;ref name=&quot;life&quot;&gt;{{cite news|author=Liam Gowing|date=April 20, 2006|title=A bitter life, sweet success|newspaper=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/|access-date=September 26, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=George|first1=Nelson|last2=Carr|first2=Daphne|title=Best Music Writing 2008|date=October 20, 2008|isbn=978-0-306-81734-2|page=43|publisher=Hachette Books|edition=1st|url=https://books.google.com/books?id=vtBj4psmJlcC&amp;pg=PA43|access-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

== კარიერა ==
კოული კარიერის დასაწყისში იყო [[MC Hammer]]-ის ბექ ვოკალისტი. შემდეგ ხელი მოაწერა კონტრაქტს [[A&amp;M Records]]-თან და გამოუშვა სადებიუტო [[სტუდიური ალბომი]], The Way It Is (2005).&lt;ref name=&quot;TWIIAllmusic&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/the-way-it-is-mw0000352485|title=''The Way It Is'' – Keyshia Cole &gt; Overview|work=AllMusic|access-date=September 26, 2012|author=Kellman, Andy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.billboard.com/articles/news/62433/coldplay-logs-a-third-week-a-no-1|title=Coldplay Logs A Third Week A No. 1|last=Whitmir|first=Margo|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=May 27, 2009|date=June 29, 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622205816/http://www.billboard.com/articles/news/62433/coldplay-logs-a-third-week-a-no-1|archive-date=June 22, 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ალბომმა მიიღო პლატინის სერტიფიკატი [[ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია|ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციისგან]] (RIAA).&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;se=KEYSHIA+COLE|title=Searchable Database|publisher=[[Recording Industry Association of America]] (RIAA)|at=Search: Keyshia Cole|access-date=March 19, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303042646/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;se=KEYSHIA+COLE|archive-date=March 3, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=R. Kelly Leads Soul Train Award Nominees|url=https://www.billboard.com/music/music-news/r-kelly-leads-soul-train-award-nominees-59821/|access-date=December 14, 2008|magazine=Billboard|date=February 2, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424190938/https://www.billboard.com/music/music-news/r-kelly-leads-soul-train-award-nominees-59821/|archive-date=April 24, 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=Mariah, Kanye, Alicia Lead NAACP Image Noms|url=https://www.billboard.com/music/music-news/mariah-kanye-alicia-lead-naacp-image-noms-60063/|access-date=November 29, 2008|magazine=Billboard|date=January 11, 2006}}&lt;/ref&gt; ალბომის სინგლი „Love&quot; მოხვდა [[ბილბორდის ცხელი ასეული|ბილბორდის ცხელ ასეულში]].&lt;ref name=&quot;BBcharts&quot;&gt;{{Cite magazine|title=Keyshia Cole - Chart History|url={{BillboardURLbyName|artist=keyshia cole|chart=all}}|access-date=July 12, 2012|magazine=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121193933/https://www.billboard.com/artist/keyshia-cole/chart-history/|archive-date=November 21, 2021}}&lt;/ref&gt; ალბომმა მიიღო ორი ნომინაცია [[2006]] წლის Soul Train Music Awards-ზე. ამის შემდეგ კოულმა გადაიღო რეალითი სატელევიზიო სერიალი, სახელწოდებით Keyshia Cole: The Way It Is. შოუ გადიოდა სამი სეზონის განმავლობაში და გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ყურებადი გადაცემა.&lt;ref name=&quot;Singersroom 07-06-2006&quot;&gt;{{cite news|date=July 9, 2006|title=BET To Televise Reality Series Keyshia Cole: The Way It Is|work=Singersroom|url=https://singersroom.com/content/2006-07-09/bet-to-televise-reality-series-keyshia-cole-the-way-it-is/|access-date=November 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808064655/https://singersroom.com/content/2006-07-09/bet-to-televise-reality-series-keyshia-cole-the-way-it-is/|archive-date=August 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
[[File:Keyshia_Cole.jpg|ბმული=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Keyshia_Cole.jpg|მარცხნივ|მინი|კოული [[2007]] წელს]]
კოულის მეორე ალბომი, Just Like You გამოვიდა [[2007]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amazon.com/Just-Like-You-Keyshia-Cole/dp/B000VDDCHO|title=''Just Like You'': Music: Keyshia Cole|access-date=March 16, 2010|work=Amazon|archive-date=December 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205090549/https://www.amazon.com/Just-Like-You-Keyshia-Cole/dp/B000VDDCHO|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Reviews for Just Like You by Keyshia Cole|url=https://www.metacritic.com/music/just-like-you/keyshia-cole|access-date=July 24, 2012|work=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013075227/https://www.metacritic.com/music/just-like-you/keyshia-cole|archive-date=October 13, 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ალბომის სამივე სინგლი „Let It Go&quot;, „I Remember&quot; და „Heaven Sent&quot; პირველ ადგილზე გავიდნენ [[ბილბორდის ცხელი ასეული|ბილბორდის ცხელ ასეულში]]. ალბომმა მიიღო [[გრემის ჯილდო|გრემის]] 4 ნომინაცია.&lt;ref&gt;{{cite web|title=All GRAMMY Awards and Nominations for Keyshia Cole|url=https://www.grammy.com/artists/keyshia-cole/16529|work=[[Grammy.com]]|access-date=November 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529085544/https://www.grammy.com/artists/keyshia-cole/16529|archive-date=May 29, 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Press, Associated|author-link=Associated Press|date=May 15, 2008|title=T-Pain nabs five BET Award noms|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=https://variety.com/2008/film/awards/t-pain-nabs-five-bet-award-noms-1117985734/|access-date=August 6, 2011}}&lt;/ref&gt; ნამუშევარი მეორე ადგილზე გავიდა [[ბილბორდ 200]]-ში და მიიღო პლატინის სერტიფიკატი. მუსიკოსის მესამე ალბომს, A Different Me (2008), კრიტიკოსთა მოწონება ხვდა წილად და [[ბილბორდ 200]]-ში მეორე ადგილზე გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amazon.com/A-Different-Me-Keyshia-Cole/dp/B001MYHG0K|title=''A Different Me'': Music: Keyshia Cole|access-date=March 16, 2010|work=Amazon|archive-date=December 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141201184617/https://www.amazon.com/A-Different-Me-Keyshia-Cole/dp/B001MYHG0K|url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოულის მეოთხე ალბომი, Calling All Hearts გამოვიდა [[2010]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite press release|date=December 7, 2010|title=Calling All Hearts New CD from R&amp;B Sensation Keyshia Cole Set for December 21st Release|agency=[[PR Newswire]]|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/calling-all-hearts-new-cd-from-rb-sensation-keyshia-cole-set-for-december-21st-release-111493629.html|access-date=December 28, 2010|archive-date=December 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223121733/https://www.prnewswire.com/news-releases/calling-all-hearts-new-cd-from-rb-sensation-keyshia-cole-set-for-december-21st-release-111493629.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; მეხუთე ალბომი, Woman to Woman გამოვიდა [[2012]] წელს და დაიკავა მეათე ადგილი [[ბილბორდ 200]]-ში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/B_quiet84/status/253916969831628800|title=Twitter / B_quiet84: @KeyshiaCole #Woman2WomanNov19th|publisher=Twitter.com|access-date=November 21, 2012}}&lt;/ref&gt; იმავე წელს ითამაშა რეალით სერიალში Keyshia &amp; Daniel: Family First. ამ დროს მუსიკოსმა შეიცვალა ლეიბლი, რის გამოც მისი შემდეგი ალბომები Point of No Return (2014) გამოვიდა ლეიბლ [[Interscope Records|Interscope]]-ის ეგიდით, ხოლო 11:11 Reset (2017) ლეიბლ [[Epic Records|Epic]]-ის ეგიდით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.29950/title.keyshia-cole-point-of-no-return-release-date-cover-art|title=Keyshia Cole &quot;Point Of No Return&quot; Release Date, Cover Art, Tracklist &amp; Stream|work=HipHopDX|date=October 7, 2014|access-date=October 13, 2014}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://theshaderoom.com/keyshia-cole-signs-new-record-deal-with-epic-records/ Keyshia Cole Signs New Record Deal with Epic Records!]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://thatgrapejuice.net/2016/12/keyshia-cole-signs-epic-records/ Keyshia Cole Signs With Epic Records]&lt;/ref&gt;

კრიტიკოსები კოულს „ჰიპ-ჰოპ სოულის პრინცესას“ უწოდებენ. მუსიკოსს მიღებული აქვს [[ASCAP]] ჯილდო და [[ბილბორდის მუსიკალური დაჯილდოება|ბილბორდის მუსიკალური ჯილდო]]. [[2019]] წლიდან [[2020]] წლამდე იყო Fox Soul-ის სატელევიზიო თოქ-შოუს, „One on One Keyshia Cole“ წამყვანი.

== პირადი ცხოვრება ==
[[2009]] წლის მაისში კოულმა დაიწყო [[NBA]]-ის ყოფილ მოთამაშე [[დენიელ გიბსონი|დენიელ გიბსონთან]] ურთიერთობა. წყვილი დაინიშნა [[2010]] წლის [[1 იანვარი|1 იანვარს]]. მათ შეეძინათ პირველი შვილი მარტში. [[2011]] წლის სექტემბერში წყვილს თაფლობითვე ჰქონდა [[ჰავაი|ჰავაიზე]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.s2smagazine.com/stories/2011/09/keyshia-cole-weds-again-hawaii|title=Keyshia Cole weds again in Hawaii|work=S2SMagazine.com|access-date=October 13, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121001413/http://s2smagazine.com/stories/2011/09/keyshia-cole-weds-again-hawaii|archive-date=January 21, 2013}}&lt;/ref&gt; თაფლობისთვე გადაიღეს მუსიკოსის რეალით შოუში Keyshia and Daniel: Family First.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.equities.com/news/news-headline-story?dt=2012-08-07&amp;val=353358&amp;d=1&amp;cat=headline|archive-url=https://archive.today/20130122150558/http://www.equities.com/news/news-headline-story?dt=2012-08-07&amp;val=353358&amp;d=1&amp;cat=headline|url-status=dead|archive-date=January 22, 2013|title=BET Networks Presents Fall 2012 Preview|publisher=Equities.com|date=August 7, 2012|access-date=August 18, 2012}}&lt;/ref&gt; [[2014]] წლის [[21 მარტი|21 მარტს]], კოულმა ინტერვიუში დროს განაცხადა, რომ ის და გიბსონი დაშორდნენ, თუმცა ოფიციალურად არ შეუტანიათ განაცხადი განქორწინებაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/03/21/keyshia-cole-breaks-silence-daniel-gibson-divorce-rumors_n_5009518.html|title=Keyshia Cole Breaks Her Silence On Daniel Gibson, Divorce Rumors (VIDEO)|date=March 21, 2014|work=The Huffington Post|access-date=October 13, 2014}}&lt;/ref&gt; [[2016]] წლის მაისში მუსიკოსი შეხვდა თავის ბიოლოგიურ მამას. [[2020]] წლის [[3 სექტემბერი|3 სექტემბერს]] კოულმა ინსტაგრამზე განაცხადა, რომ ის და გიბსონი ოფიციალურად განქორწინდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.essence.com/celebrity/keyshia-cole-booby-gibson-divorce|title=Keyshia Cole on Ex-Husband Trying to Keep Marriage Alive: 'You Can't Keep Using God'|date=October 26, 2020}}&lt;/ref&gt; კოულის დედა გარდაიცვალა [[2021]] წლის [[18 ივლისი|18 ივლისს]] [[ნარკოტიკი|ნარკოტიკის]] ზედოზირებით.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Henderson|first=Cydney|title=Keyshia Cole opens up about her mother Frankie Lons' death: 'I love you so much!'|language=en-US|work=[[USA TODAY]]|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2021/07/22/keyshia-cole-mother-frankie-lons-death/8018479002/|access-date=January 1, 2022}}&lt;/ref&gt;

== დისკოგრაფია ==

* The Way It Is (2005)
* Just Like You (2007)
* A Different Me (2008)
* Calling All Hearts (2010)
* Woman to Woman (2012)
* Point of No Return (2014)
* 11:11 Reset (2017)

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{Discogs artist}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კოული, კიშა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1981]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი მომღერლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზ მომღერლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზის მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>9lclqxjo717gl58cp3ude6iaaxa7dn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაროლინ კრიადო პერესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563286</id>
    <revision>
      <id>5378220</id>
      <parentid>5360529</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25300" sha1="1gg38wr7x1c60ilxja3p9ufch71a45m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''კაროლინ ემა კრიადო პერესი'''  (დ. [[1984]] ) — ბრიტანელი [[ფემინიზმი|ფემინისტი]] ავტორი, [[ჟურნალისტი]] და აქტივისტი . მისი პირველი ეროვნული კამპანია, პროექტი ქალთა ოთახი, მიზნად ისახავდა ქალი [[ექსპერტი|ექსპერტების]] წარმომადგენლობის გაზრდას მედიაში . იგი ეწინააღმდეგებოდა ბრიტანეთის ბანკნოტებიდან ერთადერთი ქალის სურათის ამოღებას (გარდა [[ელისაბედ II|დედოფლისა]] ), რასაც მოჰყვა [[ინგლისის ბანკი|ინგლისის ბანკის]] სწრაფი განცხადება, რომ [[ჯეინ ოსტინი|ჯეინ ოსტინის]] სურათი 2017 წლისთვის 10 ფუნტის კუპიურაზე გამოჩნდებოდა. &lt;ref name=&quot;BBC240713&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-23424289|title=Jane Austen to be face of the Bank of England £10 note|work=[[BBC News]]|date=24 July 2013|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;ამ კამპანიამ გამოიწვია კრიადო პერესისა და სხვა ქალების მიმართ მუდმივი შევიწროება სოციალურ ქსელ [[Twitter|Twitter-]]ზე; შედეგად, Twitter-მა გამოაცხადა საჩივრების პროცედურების გაუმჯობესების გეგმა. მისი ბოლო კამპანია იყო - ქალის სკულპტურა პარლამენტის მოედანზე; მილისენტ ფოსეტის ქანდაკება გაიხსნა 2018 წლის აპრილში, გაერთიანებულ სამეფოში ქალთა საარჩევნო უფლების გამარჯვების ასი წლის აღნიშვნის ფარგლებში. მისი 2019 წლის წიგნი ''უხილავი ქალები: მონაცემთა მიკერძოების გამოვლენა მამაკაცებისთვის შექმნილ სამყაროში'' ''Sunday Times-ის'' ბესტსელერი იყო. ''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Invisible Women|url=https://guardianbookshop.com/invisible-women-9781784741723.html|access-date=26 February 2020|language=en|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625234647/https://guardianbookshop.com/invisible-women-9781784741723.html|archivedate=25 ივნისი 2020}}&lt;/ref&gt;''

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა ბრაზილიაში 1984 წელს. ის არის კარლოს კრიადო პერესის ქალიშვილი, წარმოშობით არგენტინელი ბიზნესმენი და Safeway სუპერმარკეტების ქსელის ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი დიდ ბრიტანეთში. დედა, ელისონი, ინგლისელი რეგისტრირებული მედდა, რომელიც მუშაობდა, როგორც [[ექიმები საზღვრებს გარეშე|ექიმი საზღვრების გარეშე]]  უამრავ ჰუმანიტარული დახმარების მისიაში. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.msf.org/bloggers/alison-criado-perez|title=Alison Criado-Perez|first=Alison|last=Criado-Perez|access-date=28 April 2020|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305032221/https://blogs.msf.org/bloggers/alison-criado-perez|archivedate=5 მარტი 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot;&gt;{{cite news|last=Hattenstone|first=Simon|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2013/aug/04/caroline-criado-perez-twitter-rape-threats|title=Caroline Criado Perez: 'Twitter has enabled people to behave in a way they wouldn't face to face'|newspaper=[[The Guardian]]|date=4 August 2013|access-date=20 April 2015}}&lt;/ref&gt;  ოჯახი მისი ბავშვობის პერიოდში ცხოვრობდა რამდენიმე ქვეყანაში, &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Dennys|first=Harriet|date=30 July 2013|title=City Diary: Campaigns are family currency for banknote protester Caroline Criado Perez|work=[[The Daily Telegraph]]|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/citydiary/10209687/City-Diary-Campaigns-are-family-currency-for-banknote-protester-Caroline-Criado-Perez.html|url-access=subscription|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; მათ შორის ესპანეთში, პორტუგალიასა და ტაივანში, ასევე დიდ ბრიტანეთში. &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot; /&gt; როდესაც კრიადო პერესი 11 წლის იყო, მამამისი გადავიდა საცხოვრებლად ნიდერლანდებში . მან დაიწყო სკოლა ინტერნატში სწავლა (Oundle School), საჯარო სკოლა ნორთჰემპტონშირში, ინგლისი. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ing|first=Lucy|url=http://www.oundlechronicle.co.uk/?p=912|title=Speaking Up For Women|access-date=24 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905093433/https://www.oundlechronicle.co.uk/?p=912|archivedate=5 სექტემბერი 2021}}&lt;/ref&gt; მას არ მოსწონდა იქ ყოფნა და სკოლის რეალობა აღწერა, როგორც ბულინგის კულტურა. &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot; /&gt;

კრიადო პერესმა ერთი წელი გაატარა ლონდონის უნივერსიტეტში, შემდეგ მიატოვა ისტორიის კურსი. &lt;ref name=&quot;Thompson&quot;&gt;{{Cite news|last=Thompson|first=Jennifer|date=10 November 2017|title=Who expects death threats for asking for a woman on a banknote?|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/1d250ebe-bf1b-11e7-b8a3-38a6e068f464?segmentid=acee4131-99c2-09d3-a635-873e61754ec6|url-access=subscription|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; თინეიჯერობის პერიოდში ოპერისადმი გატაცება  განუვითარდა, სურდა გამხდარიყო ოპერის მომღერალი &lt;ref name=&quot;LLSP&quot;&gt;{{Cite news|date=March 2012|title=The London Library Student Prize Winner and Runners Up 2012|page=22|work=The London Library Magazine|url=http://www.londonlibrarystudentprize.com/wp-content/uploads/2012/03/StudentPrizeIssue16.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105954/http://www.londonlibrarystudentprize.com/wp-content/uploads/2012/03/StudentPrizeIssue16.pdf|archive-date=29 October 2012}}&lt;/ref&gt; და სხვადასხვა სამუშაოების დახმარებით აფინანსებდა თავის სიმღერის გაკვეთილებს. &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot;/&gt;

კრიადო პერესი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა ციფრულ მარკეტინგიში, &lt;ref name=&quot;EyePharma&quot;&gt;{{Cite web|url=http://social.eyeforpharma.com/users/caroline-criado-perez|title=Caroline Criado Perez|accessdate=2024-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212233948/http://social.eyeforpharma.com/users/caroline-criado-perez|archivedate=2020-02-12}}&lt;/ref&gt; შემდეგ სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურას. მან მოიპოვა ადგილი ინგლისური ენისა და ლიტერატურის შესასწავლად ოქსფორდის კებლე კოლეჯში, როგორც ზრდასრულმა სტუდენტიმა. &lt;ref name=&quot;LLSP&quot;/&gt; დაამთავრა [[ოქსფორდის უნივერსიტეტი]] 2012 წელს &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot;/&gt; ენისა და სქესის შესწავლამ და დებორა კამერონის წიგნმა, რომელიც განიხილავს სქესის ურთიერთობას ნაცვალსახელებთან, განაპირობა ის, რომ კრიადო პერესი აქტიური ფემინისტი გახდა. &lt;ref name=&quot;Thompson&quot;/&gt;

იგი 2012 წელს ლონდონის ბიბლიოთეკის სტუდენტური წერის კონკურსში მეორე ადგილზე გავიდა, მიიღო £1000 და სხვა პრიზები. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.londonlibrarystudentprize.com/winner-announced/|title=Winner announced|date=30 March 2012|access-date=5 August 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ იგი მუშაობდა 2012 წელს ფარმაცევტული ინდუსტრიის საინფორმაციო და ქსელური პორტალზე რედაქტორად &lt;ref name=&quot;EyePharma&quot;/&gt; და 2013 წელს [[ლონდონის ეკონომიკის სკოლა|ლონდონის ეკონომიკის სკოლის]] მაგისტრატურაში გენდერული კვლევების დამთავრების პროცესში იყო. &lt;ref name=&quot;Hattenstone&quot;/&gt;

2013 წლის ივნისში ჟურნალისტ კეტი ნიუმენის პროფილში ''The Telegraph-'' ში, კრიადო პერესი წერდა: „კულტურა, რომელშიც ჩვენ ვცხოვრობთ, შედგება პატარა სექსისტური ქმედებებისგან, რომელთა იგნორირება შეგიძლიათ, მაგრამ როდესაც მათზე ერთობლივად ფიქრობთ, იწყებთ ყალიბის დანახვას.“ &lt;ref name=&quot;Telegraph-2013-Newman&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/women/womens-life/10101757/Meet-the-woman-fighting-the-Bank-to-keep-females-on-fivers.html|author=Cathy Newman|title=Meet the woman fighting the Bank to keep females on fivers|date=6 June 2013|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;

== კამპანიები ==

=== ქალის წარმომადგენლობა მედიაში ===
2012 წლის ნოემბერში, კეტრინ სმიტთან ერთად, მან დააარსა ვებგვერდი Women's Room, რომლის მიზანია შეაგროვოს წინადადებები ქალი პროფესიონალებისთვის და მიაწოდოს ჟურნალისტებს მედიაში ქალების პროპორციის გაზრდის შესახებ. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Driscoll|first=Brogan|date=15 March 2013|title=Caroline Criado Perez, The Women's Room Co-Founder, On Female Experts, Feminism And Media|work=[[The Huffington Post]]|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2013/03/15/co-founder-of-the-womens-room-caroline-criado-perez_n_2882480.html|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Szalai&quot;&gt;{{Cite news|last=Szalai|first=Georg|date=5 November 2012|title=U.K. Web Site to Help BBC Get More Female Experts on Air|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/uk-web-site-female-experts-bbc-386333|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; ამ განვითარების უშუალო მიზეზი იყო 2012 წლის ოქტომბრის გადაცემა თინეიჯერების ორსულობისა და ძუძუს კიბოს პრევენციის შესახებ, რომელშიც არცერთი ქალი ექსპერტი არ იყო გამოკითხული - ასევე , ინტერვიუერები მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იყვნენ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thewomensroom.org.uk/aboutus|title=About Us|work=The Women's Room|access-date=28 April 2020|url-status=dead|archive-date=12 თებერვალი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212233951/https://www.thewomensroom.org.uk/aboutus}}&lt;/ref&gt; შედეგად, წამყვანმა ჯონ ჰამფრისს უნდა დაესვა შეკითხვა  : „ქალი რომ ყოფილიყავი, ჩაიტარებდი თუ არა სკრინინგს უყოყმანოდ?“ &lt;ref name=&quot;CCP051112&quot;&gt;{{Cite news|last=Criado Perez|first=Caroline|date=5 November 2012|title=Female experts for BBC interviews wanted. Your suggestions please|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/05/female-experts-bbc-interviews|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;  გამოკითხულთაგან ერთ-ერთი თინეიჯერული ორსულობის შესახებ საკითხზე იყო  ველინგტონის კოლეჯის დირექტორი - ენტონი სელდონი. კრიადო პერესი წერდა, რომ სელდონი შეიძლება იყოს ავტორიტეტი ბრიტანეთის თანამედროვე პოლიტიკურ ისტორიაში, მაგრამ არა უშუალოდ განსახილველ თემაზე. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Criado Perez|first=Caroline|date=5 November 2012|title=Finding female experts – doing the BBC's job for them|work=[[New Statesman]]|url=http://www.newstatesman.com/lifestyle/2012/11/finding-female-experts-doing-bbcs-job-them|url-access=registration|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; მან კომენტარი გააკეთა 2012 წლის ნოემბრის დასაწყისში: „ეს ხმები აყალიბებენ დებატებს და, შესაბამისად, ისინი დიდ გავლენას ახდენენ ჩვენს ამჟამად პოპულისტურ საჯარო პოლიტიკაზე. საჯარო პოლიტიკა იმდენად რეაგირებს მედიაზე, მოდით გავხადოთ მედია საზოგადოების ჭეშმარიტად წარმომადგენლობითი“. &lt;ref name=&quot;CCP051112&quot; /&gt;

2013 წლის აპრილში ვიკიპედიის დაპირისპირება  ეხებოდა ამერიკელი ქალი რომანისტებისთვის ქვეკატეგორიის შექმნას, ის ამბობდა: „ეს ამტკიცებს აზრს, რომ კაცები არიან ნაგულისხმევი და არავითარ შემთხვევაში არ სჭირდებათ მარკირება, მაშინ როცა ქალები ჯერ კიდევ განიხილება, როგორც გამონაკლისი“. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Rawlinson|first=Kevin|date=26 April 2013|title=Wikipedia in sexism row after labelling Harper Lee and others 'women novelists' while men are 'American novelists'|work=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/wikipedia-in-sexism-row-after-labelling-harper-lee-and-others-women-novelists-while-men-are-american-novelists-8590632.html|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ქალები ბანკნოტებზე ===
სხვა კამპანიაში მან გააკრიტიკა [[ინგლისის ბანკი|ინგლისის ბანკის]] გადაწყვეტილება, ელიზაბეტ ფრაი შეეცვალა [[უინსტონ ჩერჩილი|უინსტონ ჩერჩილით]] 5 ფუნტი სტერლინგის კუპიურაზე უკანა მხარეს; &lt;ref name=&quot;CCP040713&quot;&gt;{{Cite news|last=Criado Perez|first=Caroline|date=4 July 2013|title=Women on bank notes: is the Bank of England finally listening?|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/the-womens-blog-with-jane-martinson/2013/jul/04/women-bank-notes-bank-england|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; [[ელისაბედ II|დედოფალი]] გამოსახულია ბანკნოტების წინა მხარეს, უკანა მხარეს კი მხოლოდ ისტორიულად გამოჩენილი ადამიანები. კრიადო პერესმა აღნიშნა, რომ 2010 წლის თანასწორობის აქტი ავალდებულებს საჯარო დაწესებულებებს „შეემცირებინათ დისკრიმინაცია“, ხოლო კუპიურაზე გამოსახულების შეცვლის ფაქტი საპირისპიროს წარმოაჩენდა. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hinge|first=Daniel|date=11 June 2013|title=Bank of England faces legal challenge over all-male banknote roster|work=Central Banking|url=http://www.centralbanking.com/central-banking/news/2274214/bank-of-england-faces-legal-challenge-over-allmale-banknote-roster|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CCP040713&quot;/&gt;

კამპანიამ, რომელმაც მოიპოვა 35000 მომჩივნის მხარდაჭერა და ფინანსური მხარდაჭერა პოტენციური სამართლებრივი გამოწვევისთვის &lt;ref name=&quot;Bennhold&quot;&gt;{{Cite news|last=Bennhold|first=Katrin|date=4 August 2013|title=Bid to Honor Austen Is Not Universally Acknowledged|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2013/08/05/world/europe/bid-to-honor-austen-is-not-universally-acknowledged.html?pagewanted=all&amp;_r=0|url-access=registration|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CCP040713&quot;/&gt; აიძულა მარკ კარნი, ინგლისის ბანკის ახლად დანიშნულ გუბერნატორი, გამოეცხადებინა, რომ [[ჯეინ ოსტინი|ჯეინ ოსტინის]] სურათი გამოჩნდებოდა ახალი 10 ფუნტის კუპიურაზე, რომელიც ჩერჩილის კუპიურს ჩაანაცვლებს.

== ღირსებები ==
ბანკნოტებზე ქალების გამოსახვის შესახებ წარმატებული აქტივიზმისთვის, კრიადო პერესმა მიიღო წლის ადამიანის უფლებათა კამპანიის ჯილდო ზეწოლის ჯგუფ თავისუფლებისგან 2013 წლის ნოემბერში &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Bowcott|first=Owen|date=25 November 2013|title=Guardian wins Liberty award for articles about GCHQ and NSA spying|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/media/2013/nov/25/guardian-wins-liberty-award-nsa|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; 2013 წელს იგი ასევე დასახელდა BBC-ის 100 ქალთა შორის. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=22 November 2013|title=100 Women: Who took part?|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-24579511|access-date=15 April 2018}}&lt;/ref&gt; კრიადო პერესი დაინიშნა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის (OBE) ოფიცრად 2015 წელს თანასწორობისა და მრავალფეროვნებისთვის, განსაკუთრებით მედიაში გაწეული წვლილისთვის.  2019 წელს კრიადო პერესმა მიიღო  წლის ბიზნეს წიგნის ჯილდო ''უხილავი ქალებისთვის: მონაცემთა მიკერძოების გამოვლენა მამაკაცებისთვის შექმნილ სამყაროში'' .
  
==ლიტერატურა==
* {{cite book|last1=Criado Perez|first1=Caroline|title=Do It Like a Woman ... and Change the World|url=https://archive.org/details/doitlikewomancha0000cria|date=2015|publisher=Portobello|location=London|isbn=978-1-846-27581-4|oclc=910165461}} &lt;ref&gt;{{cite news|last=Elmhirst|first=Sophie|url=https://www.theguardian.com/books/2015/may/09/do-it-like-a-woman-and-change-the-world-caroline-criado-perez-review|title=Do It Like a Woman … and Change the World by Caroline Criado Perez – review|newspaper=The Guardian|date=9 May 2015|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Pells|first=Rachael|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/do-it-like-a-woman-by-caroline-criadoperez-book-review-fuel-to-feminist-fire-but-little-more-10215663.html|title=Do It Like a Woman by Caroline Criado Perez, book review: Fuel to feminist fire, but little more|newspaper=The Independent|date=30 April 2015|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{cite book|last1=Criado Perez|first1=Caroline|title=Invisible Women: Exposing Data Bias in a World Designed for Men|url=https://archive.org/details/invisiblewomenda0000cria|date=2019|publisher=Abrams|location=New York|isbn=978-1-683-35314-0|oclc=1111651744}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2019/feb/23/truth-world-built-for-men-car-crashes|title=The deadly truth about a world built for men – from stab vests to car crashes|first=Caroline|last=Criado Perez|date=23 February 2019|via=www.theguardian.com|access-date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://thewomensroom.org.uk The Women's Room], a database of women-identifying experts available to talk to the media
* [https://www.independent.co.uk/author/caroline-criado-perez Criado Perez] 
* [https://www.newstatesman.com/writers/318770 Criado Perez] 
* [https://www.theguardian.com/profile/caroline-criado-perez Criado Perez] 

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია|30em}}
{{DEFAULTSORT:პერესი, კაროლინ კრიადო}}
[[კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცრები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი ფემინისტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1984]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>1gg38wr7x1c60ilxja3p9ufch71a45m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლარა კამპოამორი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>564995</id>
    <revision>
      <id>5378498</id>
      <parentid>4642487</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9188" sha1="orvxbwh19m90q66sj12m4gtmvjvw5ft" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = 
| ფოტო       =  Clara Campoamor-2.jpg
| ფოტოს სიგანე = 
|წარწერა = კამპოამორი 1930 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    = კლარა კამპოამორ როდრიგესი
| დაბთარიღი   = [[12 თებერვალი]], [[1888]]
| დაბადგილი   = [[მადრიდი]], [[ესპანეთი]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = [[30 აპრილი]], [[1972]]
| გარდადგილი = [[ლოზანა]], ესპანეთი
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = ესპანელი
| მოქალაქეობა  = 
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   = მადრიდის უნივერსიტეტი
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = პოლიტიკოსი, ადვოკატი, მწერალი
| აქტიურობის წლები = 1929-1972
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  = 
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   = 
| პარტნიორები = 
| შვილები =
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
}}
'''კლარა კამპოამორ როდრიგესი''' ({{lang-es|Clara Campoamor Rodríguez}}; დ. [[12 თებერვალი]], [[1888]] ― გ. [[30 აპრილი]], [[1972]]) ― ესპანელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და მწერალი. ესპანეთში ქალთა საარჩევნო უფლებებისთვის ერთ-ერთი მოწინავე მებრძოლი. მიიჩნევა ესპანური ფემინისტური მოძრაობის დედად

[[1931]] წელს კამპოამორი დამფუძნებელ კრებაში აირჩიეს, თუმცა ქალებს ხმის მიცემის უფლება ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ. მოგვიანებით მან საპარლამენტო ადგილი დაკარგა და მცირე ხნით მთავრობის მინისტრად მსახურობდა, ხოლო [[ესპანეთის სამოქალაქო ომი]]ს დაწყების შემდეგ ქვეყანა დატოვა. კამპოამორი [[შვეიცარია]]ში დაიღუპა. მოგვიანებით ის პოლოეს სასაფლაოზე დაკრძალეს, [[სან-სებასტიანი|სან-სებასტიანში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]].&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9cwmAQAAMAAJ&amp;q=Polloe+cemetery+donostia|title=The Feminist Encyclopedia of Spanish Literature: A-M|last1=Pérez|first1=Janet|last2=Ihrie|first2=Maureen|date=2002|publisher=Greenwood Press|isbn=9780313324444|language=en}}&lt;/ref&gt;

==ბიოგრაფია==
კლარა კამპოამორ როდრიგესი [[1888]] წლის 12 თებერვალს [[მადრიდი|მადრიდში]], მუშათა კლასის ოჯახში დაიბადა. 13 წლის ასაკში მკერავად დაიწყო მუშაობა, თუმცა პარალელურად სწავლას აგრძელებდა და საბოლოოდ იურიდიულ სკოლაში ჩაბარება შეძლო.&lt;ref name=&quot;rappaport&quot;&gt;{{Cite book | last = Rappaport | first = Helen | author-link = Helen Rappaport | title = Encyclopedia of Women Social Reformers | publisher = ABC-CLIO | year = 2001 | pages = 129–130 | url = https://books.google.com/books?id=rpuSzowmIkgC&amp;q=%22clara+campoamor%22 | isbn = 1-57607-101-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;perez&quot;&gt;{{Cite book |author1=Perez, Janet |author2=Ihrie, Marie | title = The Feminist Encyclopedia of Spanish Literature | publisher = Greenwood Publishing Group | year = 2002 | pages = 94–98 | url = https://books.google.com/books?id=_gXr-uWsZKkC&amp;q=%22clara+campoamor%22 | isbn = 0-313-32444-1}}&lt;/ref&gt; მუშაობდა რამდენიმე საჯარო თანამდებობაზე: თავდაპირველად სან-სებასტიანის საფოსტო განყოფილებაში, მოგვიანებით ბეჭდვის მასწავლებლად [[მადრიდი|მადრიდში]].&lt;ref name=&quot;perez&quot;/&gt; მასწავლებლობასთან ერთად, კამპოამორს მადრიდში მეორე სამსახურიც ჰქონდა და გაზეთ ''La Tribuna-ის'' ჟურნალისტად მუშაობდა, სადაც იმ დროის გავლენიან ფემინისტ მოღვაწეებს დაუახლოვდა, როგორებიც იყვნენ: კარმენ დე ბურგოსი და ევა ნელკენი. კამპოამორი სხვადასხვა ფემინისტურ ასოციაციას შეუერთდა, მათთან თანამშრომლობდა&lt;ref&gt;{{cite web |last1=de Medici |first1=Abel |title=clara campoamor: una vida de lucha por los derechos de la mujer |url=https://historia.nationalgeographic.com.es/a/clara-campoamor-vida-lucha-por-derechos-mujer_15092 |website=National Geographic |date=12 February 2020 |access-date=7 აპრილი 2024 |archive-date=13 მარტი 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313181705/https://historia.nationalgeographic.com.es/a/clara-campoamor-vida-lucha-por-derechos-mujer_15092 }}&lt;/ref&gt; და პოლიტიკურ საკითხებთან დაკავშირებით წერდა.&lt;ref name=&quot;perez&quot;/&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კამპოამორი, კლარა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1888]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1972]]
[[კატეგორია:ესპანელი ფემინისტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ესპანელი ქალი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ესპანელი სუფრაჟისტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>orvxbwh19m90q66sj12m4gtmvjvw5ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტყისპირა ქამა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570877</id>
    <revision>
      <id>5377945</id>
      <parentid>4841644</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* აღწერა */</comment>
      <origin>5377945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13540" sha1="fgx3yvrp7od6u9koyki4v7dpz6gl540" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =ტყისპირა ქამა
| სურათის ფაილი =Agaricus_silvicola_father_and_son.jpg
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი =[[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ფირფიტოვანნი]]
| ოჯახი = [[ქამასებრნი]]
| გვარი = [[ქამასოკო]]
| სახეობა ='''ტყისპირა ქამა'''
| ლათ = {{btname|Agaricus silvicola|([[Vittad.]]) [[Peck]], 1872}} 
| ვიკისახეობები =
| commons = 
}}
'''ტყისპირა ქამა''' ({{lang-la|''Agaricus sylvicola''}}) — სოკოს სახეობა [[ქამასოკო]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]ს, [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]სა და [[აზია]]ს.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. ნორჩობაში გამოუცდელ მესოკოვეს შეიძლება ადვილად აერიოს მისივე გვარის რამდენიმე მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოში, მათ შორის [[შხამასოკო|შხამა]]ში. ტყისპირა ქამა იზრდება წიწვოვან და ნათელ ფოთლოვან ტყეებში ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა [[კარლო ვიტადინი]]მ 1832 წელს როგორც ''Agaricus campestris'' var. ''silvicola''. მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური]] სახელწოდება მიანიჭა ამერიკელმა მიკოლოგმა [[ჩარლზ ჰორტონ პეკი|ჩარლზ ჰორტონ პეკმა]] 1872 წელს.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Agaricus silvicola&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.mycobank.org/BioloMICS.aspx?Table=Mycobank&amp;Rec=768&amp;Fields=All|title=''Agaricus silvicola'' (Vittad.) Peck|publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association|accessdate=November 11, 2012}}&lt;/ref&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 5-10 სმ, მკრთალი-მოყვითალო თეთრი ფერის, კვერცხისებრი ფორმის, მოგვანებით გაშლილი და ბრტყლად ამოზნექილი. ტექსტურა სქელხორცოვანი, გლუვი, აბრეშუმისებრი ზედაპირითაა დაფარული. კიდეები თავიდან შეკეცილია, შემდეგ-გაშლილი, ზოგჯერ ტალღოვანი, [[საერთო საბურველი]]ს ნარჩენებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 6-8 სმ, სისქე — 1-1.5 სმ, თეთრი, შეხებისას ყვითლდება. ცილინდრული ფორმის, ძირისკენ გამსხვილებული, ზოგჯერ ოდნავ მოღუნულია, თავდაპირველად — შიგნით ბოჭკოვანია, ხოლო შემდეგ — ფუყე. სოკოს ტექსტურა აბრეშუმისებრ-ბოჭკოვანია. ქუდთან ახლოს გააჩნია განიერი და საკმაოდ მოზრდილი მოთეთრო, ჩამოკიდებული [[საერთო საბურველი|საყელო]]. მისი ზედაპირი გლუვია, ხოლო ქვედა მხარე — კიდეზე მოყვითალო ნაფიფქითაა ვოლვის გარეშე.

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — ქუდში ონდავ თხელი, თეთრი, გაჭრისას ნელ-ნელა იძენს ჟანგმიწისფერ-ყვითელ ფერს. ახასიათებს [[ნუში|ნუშის]]&lt;ref name=&quot;Лессо Т&quot;&gt;Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: «Астрель», «АСТ», 2003. — С. 156. — ISBN 5-17-020333-0.&lt;/ref&gt; ან [[ანისული]]ს სუნი.&lt;ref name=Phillips06&gt;{{cite book| first = Roger | last = Phillips| date = 2006 | title = Mushrooms | publisher=Pan MacMillan|isbn=0-330-44237-6}}&lt;/ref&gt;

[[ჰიმენოფორი]] — ფირფიტებიანი, ხშირი, ფეხთან თავისუფალი, მონაცრისფერო-მოვარდისფერო, მურა-წაბლისფერი ან თითქმის შავი.

[[სპორების მტვერი]] — შოკოლადისფერ-ყავისფერი ან მუქი მურა. [[სპორა|სპორები]] — 5-6x3-4 [[მკმ]], კვერცხისებრი ფორმის, გლუვი,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=228|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ერთი ან ორი ფლუერსეცენტული წვეთით.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Agaricus silvacola (24102224060).jpg|
ფაილი:Agaricus silvicola section.jpg|
ფაილი:Agaricus silvicola0.jpg|
ფაილი:Agaricus sylvicola G4 (1).JPG|
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
მეტად გავრცელებული სოკოა. გვხვდება წიწვოვან და ნათელ ფოთლოვან ტყეებში, განსაკუთრებით ხშირად [[ნაძვი|ნაძვსა]] და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, წაქცეულ ხეებს შორის, მდიდარ ნიადაგებზე. ჩნდება ერთეულებად ამ ჯგუფებად, ზოგჯერ მრავალრიცხოვნად. 

სოკო მრავლად გვხვდება [[ჩრდილოეთ ნახევარსფერო]]ს ზომიერ სარტყლებში ([[ევროპა]] და [[ჩრდილოეთი ამერიკა]]&lt;ref name=Arora1986&gt;{{Cite book |last=Arora |first=David |author-link=David Arora |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/334/mode/2up |date=1986 |publisher=Ten Speed Press|isbn=978-0-89815-170-1 |location=Berkeley, CA |orig-date=1979 |edition=2nd |pages=334–335}}&lt;/ref&gt;). გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს [[სამხრეთ ამერიკა]]ს, [[აზია]]ს, [[აფრიკა]]სა და [[ავსტრალია]]ს.

'''სეზონი''' — [[ზაფხული]]დან გვიან [[შემოდგომა]]მდე.

==კვებითი ღირებულება==
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. ახასიათებს სასიამოვნო გემო. იგი განსაკუთრებით პოპულარულია [[ევროპა]]ში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mtsn.tn.it/bresadola/gallery.asp?code=137&amp;lang=eng |title=Agaricus sylvicola (Vittad.) Peck |accessdate=January 18, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606010226/http://www.mtsn.tn.it/bresadola/gallery.asp?code=137&amp;lang=eng |archivedate=June 6, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Agaricus_silvicola.htm|title=Agaricus silvicola (Vittad.) Peck (1887)|accessdate=January 18, 2008}}&lt;/ref&gt; ახალგაზრდა სოკოები იჭმევა უმადაც,&lt;ref&gt;Уду Ж. Грибы. Энциклопедия = Le grand livre des Champignons / пер. с фр. — М.: Астрель, АСТ, 2003. — С. 12. — ISBN 5-271-05827-1.&lt;/ref&gt; ხოლო რაც შეეხება მოზრდილ ეგზემპლარებს, მოხმარებამდე რეკომენდირებულია მათი მოხარშვა. გამოიყენება როგორც ცხიმში შემწვარი, აგრეთვე მოხარშული სახით. ხმარობენ ხორციან სოუზებშიც.&lt;ref&gt;Luce Höllthaler: „Pilzdelikatessen”, Editura Wilhelm Heyne Verlag, München 1982, p. 112-113, ISBN 3-453-40334-7&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა, სოკო ადვილად იწოვს კადმიუმსა და სხვა მძიმე ლითონებს,&lt;ref name=&quot;Лессо Т&quot;/&gt; ამიტომ მისი დიდი რაოდენობით მოხმარება რეკომენდებული არაა.

==მსგავსი სახეობები==
გამოუცდელ მესკოვეს ტყისპირა ქამა შეიძლება ადვილად აერიოს მისივე გვარის რამდენიმე მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოში, მათ შორის [[შხამასოკო|შხამა]]ში.&lt;ref name=&quot;mykoweb&quot;&gt;{{cite web |title=California Fungi: Agaricus silvicola |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Agaricus_silvicola.html |website=MykoWeb |accessdate=January 18, 2008}}&lt;/ref&gt; ტყისპირა ქამასაგან განსხვავებით, შხამას არ ახასიათებს ნუშის სუნი. შხამას ფირფიტები ყოველთვის თეთრია და ფეხის ძირში აქვს ვოლვა. ტყისპირა ქამა შეიძლება აგვერიოს [[შხამიანი ქამა|შხამიან ქამაშიც]] რომელსაც, ტყისპირა ქამასგან განსხვავებით, ახასიათებს [[ფენოლი|ფენოლის]] მძაფრი სუნი და ფეხის ძირში გადატეხისას სწრაფად ყვითლდება.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
Agaricus bresadolanus 393849.jpg|''[[Agaricus bresadolanus]]''
ფაილი:2010-11-13 Agaricus xanthodermus Genev 120348 crop.jpg|''[[Agaricus xanthodermus]]''
ფაილი:Amanita phalloides a1 (5).JPG|''[[Amanita phalloides]]''
ფაილი:Amanita verna.jpg|''[[Amanita verna]]''
ფაილი:2006-08 Amanita virosa crop.jpg|''[[Amanita virosa]]''
ფაილი:Risspilz004.jpg|''[[Inocybe erubescens]]''
ფაილი:Agaricus abruptibulbus 03.jpg|''[[Agaricus abruptibulbus]]''
Agaricus albolutescens Zeller 707213.jpg|''[[Agaricus albolutescens]]'' 
ფაილი:Champignon Schaf (4).JPG|''[[Agaricus arvensis]]''
ფაილი:Agaricus bitorquis 01.JPG|''[[Agaricus bitorquis]]''
ფაილი:A. campestris.JPG|''[[Agaricus campestris]]''
ფაილი:Agaricus-urinascens-Dordogne 01.JPG|''[[Agaricus macrosporus]]''
ფაილი:Amanita eliae 1.png|''[[Amanita eliae]]''
ფაილი:Ritterling Mai (4).jpg|''[[Calocybe gambosa]]''
ფაილი:Volvariella gloiocephala2.jpg|''[[Volvariella speciosa]]''
&lt;/gallery&gt;

==ლიტერატურა==
*{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაძე|48}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Agaricus sylvicola}}
*{{Mycobank|283990}}
*{{IndexFungorum|283990}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ქამასოკო]]
[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>fgx3yvrp7od6u9koyki4v7dpz6gl540</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მარინა ნონიკაშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571267</id>
    <revision>
      <id>5377913</id>
      <parentid>4819034</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5377913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3341" sha1="irpneoo0v4q9o0luvprb195wbcaojpm" xml:space="preserve">'''მარინა ნონიკაშვილი''' (დ. [[25 იანვარი]], [[1955]], [[თბილისი]]) — ქართველი [[ექიმი]], [[მეცნიერება|მეცნიერი]]. 

== ბიოგრაფია ==
მარინა ნონიკაშვილი დაიბადა [[1955]] წლის [[25 იანვარი|25 იანვარს]] ქალაქ [[თბილისი|თბილისში]]. [[1980]] წელს მან დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის]] სამკურნალო ფაკულტეტი. [[1980]]–[[1982]] წლებში ის იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი, [[1986]] წლიდან ამავე კათედრის ასისტენტი. მან შექმნა 22 სამეცნიერო ნაშრომი, ის იყო ფთიზიატრი–პულმონოლოგი, კლინიკური იმუნოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. [[1993]] წელს დაიცვა  საკანდიდატო [[დისერტაცია|დისერტაციის]] თემა - &quot;ინდივიდუალიზირებული იმუნოთერაპია [[ნატრიუმი|ნატრიუმის]] ნუკლეინატით [[ფილტვები|ფილტვების]] დესტრუქციული [[ტუბერკულოზი|ტუპერკულოზის]] კომპლექსურ მკურნალობაში&quot;

==ლიტერატურა==
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. - თბ.,.- 2000.-გვ.226

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00005893/ მარინა ნონიკაშვილი]

{{DEFAULTSORT:ნონიკაშვილი, მარინა}}

[[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1955]]
[[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ქალები]]
[[კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები]]</text>
      <sha1>irpneoo0v4q9o0luvprb195wbcaojpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კირიათ-მოცკინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>573796</id>
    <revision>
      <id>5378481</id>
      <parentid>4828346</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16554" sha1="tw3ygigz0z9v4i4gl0thp5dw3bv6u0p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ქალაქი|სტატუსი=[[ქალაქი]]|მშობლიური სახელი=קִרְיַת מוֹצְקִין|ქართული სახელი=კირიათ-მოცკინი|სურათი=PikiWiki Israel 13473 Mozart Junction in Kiryat Motzkin.jpg|გერბი=Kiryat Motzkin COA.png|ქვეყანა=ისრაელი|დაარსების თარიღი=1934 წ.|მმართველის ტიპი=მერი|მმართველი=ციკი ცვი ავისარი|ფართობი=3.778 დუნამი 1.459 კვ. მილი ან 3.778|მოსახლეობა=2022 წ.
*ჯამურად – 48 001|სიმჭიდროვე=13.000 (33.000 კვ. მილი)
55 600 (2024 წლის სექტემბერი, არაოფიციალურად)|საიტი=www.motzkin.co.il|რაიონი=ხაიფა|რაიონის რუკა=Israel outline haifa.png|სახელი=კირიათ მოცკინი|ეროვნული შემადგენლობა=*ებრაელები და სხვები 99,9%
*არაბები 0.1%|ფოტო=Israel outline haifa.png|სურათის აღწერა=მოცარტის კვანძი კირიათ მოცკინში}}

'''კირიათ-მოცკინი''' ([[ებრაული ენა|ებრ]].  קִרְיַת מוֹצְקִין) — ქალაქი [[ისრაელი|ისრაელის]] [[ხაიფის რაიონი|ხაიფას რაიონში]], [[ხაიფა|ხაიფას]] ქალაქის ცენტრიდან 8 კილომეტრით (5 მილით) ჩრდილოეთით. ისრაელის სტატისტიკის ცენტრალური ბიუროს თანახმად, 2022 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 48 001 ადამიანს. თუმცა, 2024 წლის სექტემბრისთვის, არაოფიციალურად აღირიცხა 55 600 ადამიანი, რაც გამოხატავდა ძალზედ მნიშვნელოვან ზრდას ჯერ კიდევ გამოუქვეყნებელ სტატისტიკურ მონაცემებთან შედარებით. ქალაქს ეწოდა ლეო მოცკინის (1867–1933 წწ.) სახელი, რომელიც 1897 წელს პირველი სიონისტური კონგრესის ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო. ქალაქის მერი არის ციკი ცვი ავიზარი.

== ისტორია ==
[[ფაილი:מפרץ_חיפה_-_שיכון_ארעי_לעולים_בין_קרית_חיים_וקרית_מוצקין.-JNF045199.jpeg|მინი| ემიგრანტების ბანაკი კირიათ მოცკინსა და კირიათ ჰაიმს შორის 1946 წ]]
[[ფაილი:PikiWiki_Israel_13473_Mozart_Junction_in_Kiryat_Motzkin.jpg|მინი| მოცარტის კვანძი კირიათ მოცკინში.]]
[[ფაილი:PikiWiki_Israel_13476_Kiryat_Motzkin_pianist_Square.jpg|მინი| პიანისტების მოედანი კირიათ მოცკინში.]]
კირიათ მოცკინი დაარსდა 1934 წელს და 1935 წლისთვის ქალაქში გაიხსნა პირველი სკოლა.&lt;ref&gt;[https://www.motzkin.co.il/City/History/Pages/description.aspx הינכם מוזמנים להיכנס בשערי אתר האינטרנט של מוזיאון בית גרושקביץ - לתולדות קריית מוצקין] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240123213722/http://www.motzkin.co.il/City/History/Pages/description.aspx |date=2024-01-23 }}.&lt;sup&gt;[&lt;small&gt;''მკვდარი ბმული''&lt;/small&gt;]&lt;/sup&gt; Kiryat Motzkin Municipality.&lt;/ref&gt; 1939 წელს, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 2 000 ადამიანს და ითვლიდა 345 შენობა-ნაგებობას.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=⁨המשקיף⁩ {{!}} עמוד 3 {{!}} 30 מאי 1939 {{!}} אוסף העיתונות הספרייה הלאומית|url=https://www.nli.org.il/he/newspapers/hmf/1939/05/30/01/page/3|publisher=www.nli.org.il}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; 1937 წელს ბრიტანეთის სამანდატო პალესტიამ უზრუნველყო კირიათ მოცკინის მატარებლის სადგური აშენება. [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] დროს, კირიათ მოცკინი გერმანულ/იტალიური დაბომბვის შედეგად დაზარალდა.&lt;ref&gt;[https://www.motzkin.co.il/English/Pages/default.aspx Kiryat Motzkin city]&lt;sup&gt;[''მკვდარი ბმული'']&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt; ქალაქმა შეკრიბა ადგილობრივი საბჭო 1940 წელს. 1947–48 წლებში სამანდატო პალესტინის ტერიტორიაზე მომხდარი სამოქალაქო ომის დროს, მნიშვნელოვანი ბრძოლა მოხდა კირიათ მოცკინის სიახლოვეს, როდესაც ჰაგანამ არაბული სამხედრო კოლონა გაანადგურა და პროცესში ჩართული არაბული ძალების მეთაური მოკლა. ამან განაპირობა ებრაელთა გამარჯვება ხაიფას ბრძოლაში.

== დემოგრაფია ==
კირიათ მოცკინმა საკუთარი ისტორიის განმავლობაში მნიშვნელოვანი იმიგრაციული ტალღა გამოსცადა, რამაც ქალაქის მოსახლეობის მრავალფეროვნება განაპირობა. ქალაქის მაცხოვრებლების დაახლოებით 40% წარმოადგენს ყოფილი საბჭოთა კავშირის იმიგრაციას ან იმიგრანტების მემკვიდრეებს, რაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქალაქის კულტურულ იერსახეზე. ისრაელის შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანახმად, 2024 წელს ქალაქის ეთნიკური შემადგენლობა უმეტესადწილად წარმოდგენილი იყო ებრაული და სხვა არა-არაბული მოსახლეობისგან. ქალაქში ცხოვრობდა 25 000 მამაკაცი და 28 000 ქალი, მოსახლეობის 25.5% – 19 წლის და უმცროსი, 15.2% – 20-დან 29 წლამდე, 19.0% – 30-დან 44 წლამდე, 20.1% – 45-დან 59 წლამდე, 4.5% – 60-დან 64 წლამდე და 15.9% – 65 წლის და უფროსი ასაკის პირები.ქალაქმა გამოსცადა დადებითი მიგრაცია, რადგან უფრო მეტი ხალხი შემოდიოდა ქალაქში, ვიდრე გარეთ გადიოდა. ეს მოვლენა მიეწერება ქალაქის უსაფრთხო, მშვიდი და საცხოვრებლად კომფორტული ადგილის მქონე რეპუტაციას. მიჩნეულია, რომ კირიათ მოცკინის მაცხოვრებლების სოციო-ეკონომიკური სტატუსი უფრო მაღალია ხაიფას ცენტრის ტერიტორიაზე. 1-დან 10-მდე მასშტაბით (10 ყველაზე მაღალია), ქალაქის მოსახლეობა მე-7 ადგილზეა, რაც მიუთითებს შედარებით შეძლებულ საზოგადოებაზე.&lt;ref&gt;{{Cite web|format=PDF|title=Socio-Economic Ranking of Local Authorities|url=https://www.cbs.gov.il/www/publications/local_authorities2003/pdf/t02.pdf|publisher=Israel Central Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt; 

== ეკონომიკა და დასაქმება ==
თავდაპირველად, კირიათ მოცკინი ქალაქი, რომლის მაცხოვრებლების უმეტესობა ქალაქგარეთ მუშაობდა. თუმცა, ქალაქის მოსახლეობას მნიშვნელოვანი წვლილი შექსვს უფრო ფართო რეგიონულ ეკონომიკაში. კირიათ მოცკინის მაცხოვრებლების რეალური წილი არის აკადემიკოსთა ჯგუფი, რომლებიც მუშაობენ მაღალტექნოლოგიურ კომპანიებში, ნავთობის ინდუსტრიაში, უნივერსიტეტში და განვითარებულ თავდაცვით მრეწველობაში, უპირატესად ხაიფას სიახლოვეს ან მეზობელი ქალაქების ინდუსტრიულ ზონებში.

== ურბანული განვითარება ==
კირიათ მოცკინის სარეზევო მიწები გადატვირთულია ახალი მშენებლობების გამო. შედეგად, ქალაქის ურბანული მომავალი განახლებად ურბანულ პროექტებში დევს. ეს პროექტები მიზნად ისახავს არსებული რაიონების მოდერნიზებისა და კომპაქტურობის ზრდას, ქალაქის კომფორტული ქვეურბანული ხასიათის შენარჩუნების ფონზე.

== განათლება ==
კირიათ მოცკინში არსებობს 18 სკოლა და 11 000 სტუდენტი, რომელთა შორისაა 8 დაწყებითი სკოლა (4 000 მოსაწავლე) და 6 საშუალო სკოლა (4 500 მოსწავლე). 2023 წელს, მე-12 კლასის მოსწავლეების 91.1% -ს გამოსაშვები გამოცდების სერთიფიკატის მოპოვების შესაძლებლობა ჰქონდათ.

== ტრანსპორტი ==
კირიათ მოცკინს ემსახურება კირიათ მოცკინის რკინიგზის სადგური,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Israel Railways - Kiryat Motzkin|url=http://rail.co.il/EN/Stations/Pages/800.aspx|access-date=2016-01-09}}&lt;/ref&gt; რომელიც მდებარეობს სანაპიროზე, კერძოდ, [[ნაჰარია|ნაჰარიასკენ]] მიმავალ მთავარ სარკინიგზო ხაზზე, რომელიც სამხრეთით მიემართება [[ბეერ-შევა|ბეერ-შევასა]] და მოდიინში. კრაიოტის ცენტრალური ავტოსადგური მდებარეობს მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ კიდეზე და ავტობუსის სწრაფ სატრანზიტო სისტემასა და ადგილობრივი ავტობუსის მარშრუტებს ემსახურება.

== დაძმობილებული ქალაქები ==
კირიათ მოცკინი დაძმობილებულია:&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kiryat Motzkin city|url=http://www.motzkin.co.il/English/Pages/default.aspx|publisher=Kiryat Motzkin|language=he|access-date=2020-02-24}}&lt;/ref&gt;

* {{flagicon|GER}} &lt;small&gt;[[ბად-კროიცნახის რაიონი]], [[გერმანია]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|GER}} &lt;small&gt;ბად-სეგებერგი, [[გერმანია]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|GER}} &lt;small&gt;[[ჰასბერგეს რაიონი]], [[გერმანია]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|CHN}} &lt;small&gt;[[ქაიფენგი]], [[ჩინეთი]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|CZE}} &lt;small&gt;მარიანსკე ლაზნე, [[ჩეხეთი|ჩეხეთის რესპუბლიკა]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|HUN}} &lt;small&gt;[[ნირედჰაზა]], [[უნგრეთი]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|USA}} &lt;small&gt;[[ორლანდო]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|POL}} &lt;small&gt;რაძინ პოდლასკის ოლქი, [[პოლონეთი]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|POL}} &lt;small&gt;ვლოდავას ოლქი, [[პოლონეთი]]&lt;/small&gt;
* {{flagicon|GER}} &lt;small&gt;[[მაგდებურგი]], [[გერმანია]]&lt;/small&gt;

== გამორჩეული პიროვნებები ==

* იუვალ ავიდორი (დაიბადა 1986 წელს), ფეხბურთელი
* მარკ მალარი (დაიბადა 2000 წელს), პარაოლიმპიური ჩემპიონი და მსოფლიო ჩემპიონი პარალიმპიური მოცურავე
* ოფირ მიზრაჰი (დაიბადა 1993 წელს), ფეხბურთელი
* შუკი შვარცი (დაიბადა 1954 წელს), კალათბურთელი
* ბარ სოლოვეიჩიკი (დაიბადა 2000 წელს), ოლიმპიური მოცურავე

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;

== ინტერნეტ-რესურსები ==

* [http://www.motzkin.co.il/ ოფიციალური ვებსაიტი] Archived at the Wayback Machine
* [https://www.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;q=israel&amp;ie=UTF8&amp;om=1&amp;z=15&amp;ll=32.847577,35.081019&amp;spn=0.024841,0.057206&amp;t=k სატელიტური სურათი Google Maps-იდან]
[[კატეგორია:ისრაელის ქალაქები]]</text>
      <sha1>tw3ygigz0z9v4i4gl0thp5dw3bv6u0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბექა დვალი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574353</id>
    <revision>
      <id>5378314</id>
      <parentid>5323486</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26472-80</username>
        <id>182233</id>
      </contributor>
      <comment>საქართველოს მთავრობის წარდგინებით საქართველოს პრეზიდენტმა განკარგულებით ბექა დვალი დანიშნა ისრაელში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობაზე, 2026 წლის 1 ივლისიდან.</comment>
      <origin>5378314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15396" sha1="j8tff5x01iz09255e2e0n0pau6bwmlo" xml:space="preserve">{{ვიკი}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ბექა დვალი
| ფოტო       = 
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1977|7|31}}
| დაბადგილი   =
| რეზიდენცია   = [[კანბერა]]
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = [[ქართველები|ქართველი]]
| მოქალაქეობა  =
| ალმა-მატერი   =
| საქმიანობა     = დიპლომატი   
| წონა    =  
| წოდება  = 
| წლები   = 
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| რელიგია   = 
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
}}
'''ბექა დვალი''' (დ. [[31 ივლისი]], [[1977]]) — [[ქართველები|ქართველი]] დიპლომატი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი.

==ბიოგრაფია==
===განათლება===
[[1999]] წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]], სამართალმცოდნის სპეციალობით, მიიღო იურისტის კვალიფიკაცია. [[2002]] წელს დაამთავრა მაასტრიხტის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სამაგისტრო პროგრამა, მიიღო შედარებითი და ევროპული სამართლის მაგისტრის ხარისხი. [[1999]]-[[2012]] წლებში გავლილი აქვს სხვადასხვა სასწავლო კურსები საქართველოში და საზღვარგარეთ სამართალმცოდნეობის, სამართალშემოწმედების, საერთაშორისო სამართლის, საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის, საერთაშორისო ურთიერთობების და კონფლიქტების გადაწყვეტის სფეროებში.

===კარიერა===
[[1999]] წელს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის სტაჟიორი. [[2000]] წელს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის გაეროს სამმართველოს მესამე მდივანი. [[2000]]-[[2002]] წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის გაეროს სამმართველოს მეორე მდივანი. [[2002]]-[[2004]] წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის გაეროს სამმართველოს უფროსი. [[2004]]-[[2008]] წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მექსიკასა და კანადაში საქართველოს საელჩოს უფროსი მრჩეველი. [[2008]] წელს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკურ, კულტურულ და ჰუმანიტარულ ურთიერთობათა დეპარტამენტის მრჩეველი. [[2009]] წელს  საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროინტეგრაციის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. [[2009]]-[[2012]] წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში და ირლანდიაში. [[2012]]-[[2022]] წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში &lt;ref&gt; [https://diplomaticinformer.com/the-southern-africa-georgia-chamber-of-commerce-sagcc-bids-farewell-to-his-excellency-ambassador-beka-dvali-of-georgia-to-south-africa/ The Southern Africa Georgia Chamber of Commerce (SAGCC) Bids Farewell to  His Excellency Ambassador Beka Dvali of Georgia to South Africa] &lt;/ref&gt;, ასევე, საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[მოზამბიკი|მოზამბიკის რესპუბლიკაში]] (2013-2022), მავრიკის რესპუბლიკაში (2014-2022), [[ბოტსვანა|ბოტსვანის რესპუბლიკაში]] (2014-2022), მადაგასკარის რესპუბლიკაში (2014-2022), [[ზამბია|ზამბიის რესპუბლიკაში]] (2015-2022), [[ზიმბაბვე|ზიმბაბვეს რესპუბლიკაში]] (2016-2022) &lt;ref&gt; [https://allafrica.com/stories/201810230129.html Zimbabwe: Georgia Pledges to Develop Ties] &lt;/ref&gt;, [[ნამიბია|ნამიბიის რესპუბლიკაში]] (2016-2022), [[ანგოლა|ანგოლის რესპუბლიკაში]] (2016-2022), ლესოთოს სამეფოში (2017-2022), ესვატინის სამეფოში (2017-2022), [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] (2018-2022), მალავის რესპუბლიკაში (2020-2022).

[[2022]] წლის ნოემბრიდან ავსტრალიის თანამეგობრობაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. &lt;ref&gt; [https://cbw.ge/world/georgia-has-new-ambassador-in-australia Georgia Has New Ambassador in Australia] &lt;/ref&gt; [[2023]] წლის 8 თებერვალს გადასცა რწმუნებათა სიგელი ავსტრალიის თანამეგობრობის გენერალ-გუბერნატორს, გენერალ დეივიდ ჰარლის. [[2023]] წლის 18 აპრილიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდიაში]], გადასცა რწმუნებათა სიგელი ახალი ზელანდიის მთავრობის ადმინისტრატორს ბარონესა ჰელენ ვინკელმანს. [[2023]] წლის 30 მაისიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[ფიჯი]]ს რესპუბლიკაში &lt;ref&gt; [https://www.foreignaffairs.gov.fj/fiji-and-georgia-explore-new-areas-of-cooperation/ FIJI AND GEORGIA EXPLORE NEW AREAS OF COOPERATION] &lt;/ref&gt;, რწმუნებათა სიგელი გადასცა ფიჯის რესპუბლიკის პრეზიდენტს, მრატუ ვილიამ მაივალილი კატონივერეს. 2023 წლის 28 სექტემბრიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[ტუვალუ]]ში, რწმუნებათა სიგელი გადასცა ტუვალუს გენერალ-გუბერნატორს ტოფინგა ვაევალუ ფალანის. [[2024]] წლის 15 აპრილიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[ტონგა|ტონგას სამეფოში]]. 2024 წლის 14 მაისიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი [[ვანუატუ]]ს რესპუბლიკაში, 24 მაისს რწმუნებათა სიგელი გადასცა ვანუატუს პრეზიდენტს, ნიკენიკე ვურობარავუს. &lt;ref&gt; [https://www.vibemedia.net.au/georgian-ambassador-presents-credentials-to-vanuatu-and-tonga/ Georgian Ambassador presents credentials to Vanuatu and Tonga] &lt;/ref&gt; 2025 წლის 9 აპრილიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სოლომონის კუნძულებზე და 16 აპრილიდან სამოას დამოუკიდებელ სახელმწიფოში (რეზიდენციით ქ. კანბერა).

საქართველოს პრეზიდენტის 2026 წლის 23 აპრილის 23/04/03 განკარგულების შესაბამისად, 2026 წლის 1 ივლისიდან ბექა დვალი დაინიშნა ისრაელის სახელმწიფოში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობაზე.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-27 |title=ისრაელში საქართველოს ელჩის პოსტზე ბექა დვალის კანდიდატურა წარადგინეს |url=https://www.gbc.ge/news/politics/israelshi-saqartvelos-elchis-postze-beqa-dvalis-kandidatura-tsaradgines |access-date=2026-05-02 |website=www.gbc.ge}}&lt;/ref&gt;

===აკადემიური საქმიანობა და პუბლიკაციები===
* 2021 — “ბოლოდროინდელი ტენდენციები საერთაშორისო სამართალში: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ”, „სამხრეთ აფრიკული წელიწდეული საერთაშორისო სამართალში” 45-ე გამოცემა/”Recent Developments in International law: judgment by the European Court of Human Rights in Georgia v. Russia”, South African Yearbook of International Law (SAYIL), Vol 45, https://unisapressjournals.co.za/index.php/SAYIL/article/view/9695
* 2000-2004 — სტატიები/კვლევები კონსტიტუციური სამართლის, გარემოდაცვითი/ეკოლოგიური სამართლის და მედია სამართლის სფეროებში
* 2001 — “ავსტრალიის სამართლებრივი სისტემა” და “ახალი ზელანდიის სამართლებრივი სისტემა”, კრებულში “საზღვარგარეთის ქვეყნების სამართლებრივი სისტემები”, გამოცემული თბილისში
* 2000-2001 — მიწვეული ლექტორი შედარებით კონსტიტუციურ სამართალში და საერთაშორისო ჰუმანიტარულ სამართალში, საქართველოს დამოუკიდებელი დიპლომატიური აკადემია
* 2000 — მონოგრაფია “სასამართლო ხელისუფლება საზღვარგარეთის ქვეყნებში”, შედარებითი კვლევა გამოცემული თბილისში, გაეროს განვითარების პროგრამის ხელშეწყობით

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://mfa.gov.ge/diplomats/234079-beqadvali ბიოგრაფია საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საიტზე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103114219/https://www.mfa.gov.ge/diplomats/234079-beqadvali |date=2024-11-03 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:დვალი, ბექა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1977]]
[[კატეგორია:ქართველი დიპლომატები]]</text>
      <sha1>j8tff5x01iz09255e2e0n0pau6bwmlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარასო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>578557</id>
    <revision>
      <id>5378098</id>
      <parentid>4747102</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="5ayfhaxxqsck419r7tybptwcr8qr4br" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი
|ქართული სახელი        = კარასო
|ქვეყანა = ესპანეთი
|რეგიონის ტიპი             =  ავტონომიური გაერთიანება
|რეგიონი                  = კასტილია და ლეონი
|რეგიონი2                 =
|რეგიონი ცხრილში        = 
|რაიონის ტიპი             =    პროვინცია
|რაიონი                   =   ბურგოსის პროვინცია  
|თემის ტიპი             = კომარკა
|თემი                  =სიერა-დე-ლა-დემანდის კომარკა 
|რაიონი2                 =  
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|add1n= 
|add1=
}}
'''კარასო''' ({{lang-es|Carazo}}) — მუნიციპალიტეტი [[ესპანეთი|ესპანეთში]], შედის [[კასტილია და ლეონი]]ს ავტონომიური გაერთიანების [[ბურგოსის პროვინცია|ბურგოსის პროვინციის]] [[სიერა-დე-ლა-დემანდის კომარკა|სიერა-დე-ლა-დემანდის კომარკის]] შემადგენლობაში.  ფართობი —  26 კმ². მოსახლეობა —  30 კაცი ([[2020]] წ.).

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ბურგოსის მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.carazo.es/ კარასოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425203348/http://www.carazo.es/ |date=2021-04-25 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურგოსის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>5ayfhaxxqsck419r7tybptwcr8qr4br</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარსედო-დე-ბურება</title>
    <ns>0</ns>
    <id>578558</id>
    <revision>
      <id>5378225</id>
      <parentid>4747103</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2434" sha1="l0y5tj3gzhdqfl28kqmxyuvkf48621w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი
|ქართული სახელი        = კარსედო-დე-ბურება
|ქვეყანა = ესპანეთი
|რეგიონის ტიპი             =  ავტონომიური გაერთიანება
|რეგიონი                  = კასტილია და ლეონი
|რეგიონი2                 =
|რეგიონი ცხრილში        = 
|რაიონის ტიპი             =    პროვინცია
|რაიონი                   =   ბურგოსის პროვინცია  
|თემის ტიპი             = კომარკა
|თემი                  =ლა-ბურების კომარკა 
|რაიონი2                 =  
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|add1n= 
|add1=
}}
'''კარსედო-დე-ბურება''' ({{lang-es|Carcedo de Bureba}}) — მუნიციპალიტეტი [[ესპანეთი|ესპანეთში]], შედის [[კასტილია და ლეონი]]ს ავტონომიური გაერთიანების [[ბურგოსის პროვინცია|ბურგოსის პროვინციის]] [[ლა-ბურების კომარკა|ლა-ბურების კომარკის]] შემადგენლობაში.  ფართობი —  43 კმ². მოსახლეობა —  40 კაცი ([[2020]] წ.).

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ბურგოსის მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.carcedodebureba.es/ კარსედო-დე-ბურების მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210426080345/http://www.carcedodebureba.es/ |date=2021-04-26 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურგოსის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>l0y5tj3gzhdqfl28kqmxyuvkf48621w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეტე ბოსე-გრიფიტსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581092</id>
    <revision>
      <id>5378324</id>
      <parentid>4769950</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15818" sha1="0d9irattswnlcppoki8sjbbdeopmk4b" xml:space="preserve">
 

{{ინფოდაფა მწერალი|სახელი=კეტე ბოსე-გრიფიტსი}}

'''კეტე ბოსე-გრიფიტსი'''  (დ. [[16 ივლისი]], ([[1910]], [[ვიტენბერგი]] – გ. [[4 აპრილი]], [[1998]] სუონსი) —გამოჩენილი [[ეგვიპტოლოგია|ეგვიპტოლოგი]]. დაიბადა [[გერმანია|გერმანიაში]], შემდეგ, როგორც პოლიტიკური დევნილი,  გადავიდა ბრიტანეთში. იქ ცოლად გაჰყვა უელსელ ჯ. გრიფიტსს. წერდა [[ვალიური ენა|ვალიურ]] ([[უელსური ენა|უელსურ]]) ენაზე. როგორც [[უელსური ენა|უელსელმა]] მწერალმა  უნიკალური წვლილი შეიტანა უელსურ ლიტერატურაში. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.100welshwomen.wales/100-women/kate_bosse-griffiths/|title=100 Welsh Women|access-date=2022-12-16|archive-date=2022-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221216104611/https://www.100welshwomen.wales/100-women/kate_bosse-griffiths/}}&lt;/ref&gt;

== ადრეული წლები ==
კეტე ბოსე დაიბადა [[ვიტენბერგი|ვიტენბერგში]], [[გერმანია]]ში [[1910]] წელს. იგი ოთხი შვილიდან მეორე იყო.  მამა, პოლ ბოსი ([[1881]]-[[1947]]) — გამოჩენილი გინეკოლოგი და ვიტენბერგის ქალაქის საავადმყოფოს ხელმძღვანელი.  დედა, კეტე ბოსი (ძვ. ლევინი, [[1886]]–[[1944]]) წარმოშობით [[ებრაელები|ებრაელი]] იყო, მაგრამ გოგონა [[ლუთერანობა|ლუთერანულ]] ტრადიციებზე გაიზარდა. მშობლიურ ქალაქში საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა მიუნხენის უნივერსიტეტში, სადაც [[1935]] წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიასა და ეგვიპტოლოგიაში. მისი დისერტაცია ეხებოდა ადამიანის ფიგურას გვიან ეგვიპტურ სკულპტურაში. &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/forced-flee-nazis-dr-kate-12577775|title=Forced to flee the Nazis, 'Dr Kate' built an incredible career and family life in Wales|author=WalesOnline|date=2017-03-01|access-date=2021-08-31}}&lt;/ref&gt;  მალევე მან დაიწყო მუშაობა [[ბერლინი|ბერლინის]] სახელმწიფო მუზეუმების ეგვიპტოლოგიისა და არქეოლოგიის განყოფილებაში, მაგრამ, როდესაც გაირკვა დედის ეროვნება, მამაც და კეტეც გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობებიდან. &lt;ref name=&quot;Independent obit2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-kate-bossegriffiths-1155460.html|title=Obituary: Kate Bosse-Griffiths|author=Meic Stephens|date=1998-04-10|access-date=2009-12-27}}&lt;/ref&gt;

ბოსე  [[ნაცისტები|ნაცისტების]] რეპრესიებს გაექცა და [[1936]] წელს გაემგზავრა [[ბრიტანეთის იმპერია|ბრიტანეთში]]. &lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.100welshwomen.wales/100-women/kate_bosse-griffiths/|title=100 Welsh Women|access-date=2022-12-16|archive-date=2022-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221216104611/https://www.100welshwomen.wales/100-women/kate_bosse-griffiths/}}&lt;/ref&gt;  იგი მუშაობდა ზოოლოგისა და კლასიკოსი მეცნიერის დარსი უენტვორტ ტომპსონის ასისტენტად. &lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/forced-flee-nazis-dr-kate-12577775|title=Forced to flee the Nazis, 'Dr Kate' built an incredible career and family life in Wales|author=WalesOnline|date=2017-03-01|access-date=2021-08-31}}&lt;/ref&gt; მომავალი ეგვიპტოლოგი დაკავდა კვლევითი საქმიანობით  [[ლონდონი|ლონდონის]] საუნივერსიტეტო კოლეჯის პიტრის მუზეუმში და შემდეგ [[ოქსფორდი|ოქსფორდის]] [[აშმოლის მუზეუმი|ეშმოლეანის მუზეუმში]].  [[1938]] წელს, როდესაც   [[ოქსფორდი]]ს სომერვილის კოლეჯის  უფროსი მეცნიერი იყო, გაიცნო კოლეგა-ეგვიპტოლოგი და სტუდენტი-მკვლევარი ჯ. გვინ გრიფიტსი. უელსელი კლასიკოსი გრიფიტსი გაიზარდა რონდაში და დაამთავრა კარდიფის საუნივერსიტეტო კოლეჯი (ახლანდელი კარდიფის უნივერსიტეტი).  კეტლინ ფრიმანის გავლენით დაინტერესდა ძველი ეგვიპტით.  

ბოსე და გრიფიტსი დაბრუნდნენ რონდაში და დასახლდნენ სოფელ პენტრეში., რომელიც ცხოვრობდა წმინდა სტეფანეს გამზირზე 14-ში. გრიფიტსმა დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად პორტის საგრაფოს სკოლაში.  ისინი დაქორწინდნენ [[1939]] წელს და ბოსი გახდა კეტე ბოსე-გრიფიტსი. ბოსეს და გრიფიტს შეეძინათ ორი ვაჟი, რობატ გრიფიტსი (დაიბადა [[1943]] წელს) და  ჰეინი გრიფიტსი (დაიბადა [[1946]] წელს).

მეორე მსოფლიო ომის დროს ბოსე-გრიფიტსმა და მისმა მეუღლემ თავიანთ სახლში პენტრეში დააარსეს  [[ავანგარდიზმი|ავანგარდული]] ლიტერატურული და ინტელექტუალური ჯგუფი [[რონდა (უელსი)|Cadwgan Circle]], რომლის წევრები იყვნენ პენარ დევისი და რიდვენ უილიამსი. ამ ლიტერატურული შეხვედრების დროს  ბოსე-გრიფიტსი გაიტაცა ვალიურმა (უელსური) ენამ. იმავე წლებში გერმანიაში, ბოსე-გრიფიტსის დედა დაიღუპა ქალების საკონცენტრაციო ბანაკ რავენსბრუკში. მისი ძმები გიუნტერი და ფრიცი  დააპატიმრეს და შემდეგ ზოშნის საკონცენტრაციო ბანაკში გადაიყვანეს. ომის დასასრულს გაიცა ბრძანება მათი განადგურების შესახებ, მაგრამ  არ შესრულებულა.  კეტეს და, დოროთი ექვსი კვირით დააპატიმრეს, მაგრამ გაათავისუფლეს. 

== აკადემიური და ლიტერატურული კარიერა ==
[[1960]]-იანი წლების ბოლოს კეტე და მისი მეუღლე [[ეგვიპტე]]ში იმყოფებოდნენ. შედეგად, კეტემ დაწერა წიგნი Tywysennau o'r Aifft.

[[1971]] წელს, როდესაც მისი მეუღლე გახდა სუონსის უნივერსიტეტის ლექტორი, ბოსი მასთან ერთად გადავიდა აპლენდსში, შემდეგ კი  — სკეტიში, სუონსში. იგი გახდა სუონსის მუზეუმის არქეოლოგიური განყოფილების მცველი და ამ თანამდებობაზე მუშაობდა  25 წლის განმავლობაში,  თითქმის გარდაცვალებამდე კურირებდა კოლექციებს.  &lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/forced-flee-nazis-dr-kate-12577775|title=Forced to flee the Nazis, 'Dr Kate' built an incredible career and family life in Wales|author=WalesOnline|date=2017-03-01|access-date=2021-08-31}}&lt;/ref&gt;   მონაწილეობა მიიღო სერ ჰენრი ვეკამის ეგვიპტური კოლექციის გადატანაში საცავიდან  სუონსის კლასიკურ დეპარტამენტში, სადაც ბოსე-გრიფიტსმა მომდევნო ოცი წელი გაატარა კოლექციის 5000 ობიექტის კვლევაში. ველკამის კოლექცია ამჟამად ინახება სუონსის უნივერსიტეტის ეგვიპტის ცენტრში.

Bosse-Griffiths იყო გამოქვეყნებული ავტორი, რომელიც უელსურად წერდა გერმანული პაციფისტური მოძრაობების შესახებ ''Mudiadau Heddwch yn yr Almaen-ში'' ([[1942|1942)]]. მისი აკადემიური ნაშრომი მოიცავდა ''Amarna Studies და სხვა შეგროვებულ ნაშრომებს'' ([[1955]]). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/griffiths_kate.html|title=Kate Bosse-Griffiths|access-date=2008-08-20|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430080255/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/griffiths_kate.html|archivedate=2008-04-30}} Minnesota State University; Kate Bosse-Griffiths&lt;/ref&gt; მან ასევე გამოაქვეყნა მრავალი სტატია არქეოლოგიურ საკითხებზე.

იგი გარდაიცვალა სუონსში [[1998]] წლის [[4 აპრილი|4 აპრილს]]. დაკრძალულია მორისტონის სასაფლაოზე. 

ბოსე-გრიფიტსი წერდა უელსურ ენაზე გერმანული [[პაციფიზმი|პაციფისტური]] მოძრაობების შესახებ ''Mudiadau Heddwch yn yr Almaen'' (1942). მის აკადემიურ ნაშრომებს მიეკუთვნება ''Amarna Studies and Other Collected Papers'' ([[1955]]). &lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/griffiths_kate.html|title=Kate Bosse-Griffiths|access-date=2008-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430080255/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/griffiths_kate.html|archivedate=2008-04-30}}&lt;/ref&gt;  მან ასევე გამოაქვეყნა მრავალი სტატია არქეოლოგიურ საკითხებზე.

ბოსე-გრიფიტსი რომანებსა და მოთხრობებში ყურადღებას ამახვილებს უელსელი ქალების ცხოვრებასა და ისეთ ტაბუდადებულ საკითხებზე, როგორიცაა აბორტი, მრუშობა და ქალთა ურთიერთობა რელიგიასთან. &lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/forced-flee-nazis-dr-kate-12577775|title=Forced to flee the Nazis, 'Dr Kate' built an incredible career and family life in Wales|author=WalesOnline|date=2017-03-01|access-date=2021-08-31}}&lt;/ref&gt; 

ბოსე-გრიფიტის ვაჟმა ჰეინიმ დაწერა ''A Haven from Hitler'', რომელშიც მოთხრობილია მისი ოჯახის ისტორია და [[ნაცისტური გერმანია|ნაცისტური გერმანიიდან]] გაქცევის ამბავი. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=WalesOnline|date=2017-03-01|title=Forced to flee the Nazis, 'Dr Kate' built an incredible career and family life in Wales|url=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/forced-flee-nazis-dr-kate-12577775|access-date=2021-08-31|language=en}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია|30em}}
{{DEFAULTSORT:ბოსე-გრიფიტსი, კეტე}}
[[კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1998]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:გერმანელი ეგვიპტოლოგები]]</text>
      <sha1>0d9irattswnlcppoki8sjbbdeopmk4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაპუსტინ იარი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585595</id>
    <revision>
      <id>5378090</id>
      <parentid>4838092</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="qwmn71k3row7buspuvsuwmgum9mmspi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კოსმოდრომი}}
'''კაპუსტინ იარი''' ({{lang-ru|Капустин Яр}}), ოფიციალური სახელწოდება '''რუსეთის ფედერაციის მე-4 სახელმწიფო ცენტრალური სატესტო პოლიგონი''' ({{lang-ru|4-й государственный центральный полигон Российской Федерации}}), კოდური დასახელება ''სამხედრო ნაწილი 15644'' — [[სამხედრო პოლიგონი|სარაკეტო პოლიგონი]], მდებარე [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ასტრახანის ოლქი]]ს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. 

საცდელი პოლიგონი შეიქმნა 1946 წლის 13 მაისს, როგორც სსრკ-ს შეიარაღებული ძალების სამინისტროს სახელმწიფო ცენტრალური საცდელი პოლიგონი სარაკეტო იარაღის, პირველი საბჭოთა ბალისტიკური და საზენიტო რაკეტების შესამოწმებლად.

საცდელ მოედანს სახელი ახლომდებარე ძველი სოფლის, კაპუსტინ იარის მიხედვით დაერქვა, რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთით ზნამენსკის ქალაქს ესაზღვრება. ზამენსკის ქალაქთან ახლოს მდებარეობს კაპუსტინ იარის სამხედრო აეროდრომი.

==ლიტერატურა==
*В. В. Кавелькина, М. А. Голов, И. В. Шумакова, А. А. Глушков, А. Б. Гордиенко, В. И. Шовкунов. 60 лет. Полигон Капустин Яр. — 2006. — 139 с.
*Черток Б. Е. Глава 4. Становление на родной земле. Три новые технологии – три государственных комитета // Ракеты и люди. — М.: Машиностроение, 1999. — Т. 1. Ракеты и люди.
*Paul Lashmar. Spyflights of the Cold War. — Sutton Publishing, 1998. — P. 76—83. — 255 p. — ISBN 0750919701. — ISBN 978-0750919708.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://structure.mil.ru/structure/forces/strategic_rocket/structure/kapustinyar.htm Полигон Капустин Яр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250327212153/https://structure.mil.ru/structure/forces/strategic_rocket/structure/kapustinyar.htm |date=2025-03-27 }} на сайте Минобороны России
* [http://kap-yar.ru/ kap-yar.ru — сайт полигона Капустин Яр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115012632/http://kap-yar.ru/ |date=2025-01-15 }}
* [https://web.archive.org/web/20110614021340/http://znamensk.info/znamensk/istoriya-poligona-kapustin-yar-kap-yar.html История полигона Капустин Яр] на Znamensk.info
* [https://web.archive.org/web/20060524034654/http://www.astrolab.ru/cgi-bin/manager2.cgi?id=26&amp;num=456 Капустин Яр — история полигона] /вебархив/
* [http://orbita-znamensk.ru/taxonomy/term/74 Жизнь полигона вчера и сегодня]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} на сайте газеты «Орбита Знаменск»
* [https://web.archive.org/web/20070929100232/http://www.rustrana.ru/article.php?nid=9223 Полигон Капустин Яр] /вебархив/
* [[НЛО]]: [http://znamensk.narod.ru/nlo2.html операция «Сокрытие»]
* [http://fotki.yandex.ru/users/videofotostudia/view/304898/?page=7 Схема полигона Капустин Яр]
* [https://vz.ru/news/2019/8/6/991010.html Эксперты объяснили, почему Капустин Яр избавили от космических пусков] // [[Взгляд (интернет-газета)|Взгляд]], 6 августа 2019

{{კოსმოდრომები}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}
[[კატეგორია:კოსმოდრომები]]</text>
      <sha1>qwmn71k3row7buspuvsuwmgum9mmspi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაპადოკიელი მამები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588639</id>
    <revision>
      <id>5378086</id>
      <parentid>4816382</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12931" sha1="rcj2izbozxbreulc4zbeh8wvapm6j7u" xml:space="preserve">[[ფაილი:Gregor-Chora (cropped).jpg|მინი|[[გრიგოლ ღვთისმეტყველი]] ([[ხორას მონასტერი]], [[სტამბოლი]])]]
[[ფაილი:Gregory of Nyssa.jpg|მინი|[[გრიგოლ ნოსელი]]ს ხატი ([[XIV საუკუნე]], [[ხორას მონასტერი]], [[სტამბოლი]])]]
[[ფაილი:Basil of Caesarea.jpg|მინი|[[ბასილი დიდი]] ([[კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი|კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძრის]] ფრესკა, [[XI საუკუნე]].)]]

'''კაბადოკიელი მამები''', ასევე ცნობილი როგორც '''სამი კაბადოკიელი''' — ბიზანტიელი ქრისტიანი იერარქების, თეოლოგებისა და ბერების სამეული, რომლებმაც ხელი შეუწყვეს როგორც ადრეული ქრისტიანობის, ისე ბერული ტრადიციის ჩამოყალიბებას. [[ბასილი დიდი]] ([[330]]–[[379]] წწ.) იყო კეისარიის ეპისკოპოსი; ბასილის უმცროსი ძმა [[გრიგოლ ნოსელი]] (დაახლ. 335 – დაახლ. 395) იყო ნისის ეპისკოპოსი; ხოლო მათი ახლო მეგობარი [[გრიგოლ ღვთისმეტყველი]] ([[329]]–[[390]] წწ.) გახდა [[კონსტანტინოპოლის პატრიარქები|კონსტანტინოპოლის პატრიარქი]].&lt;ref name=WDL1&gt;{{cite web|title=Commentary on Song of Songs; Letter on the Soul; Letter on Ascesis and the Monastic Life|url=http://www.wdl.org/en/item/4168|publisher=[[World Digital Library]]|access-date=6 March 2013|archive-date=26 ნოემბერი 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111126090813/http://www.wdl.org/en/item/4168}}&lt;/ref&gt; [[კაპადოკია|კაპადოკიის]] რეგიონი, დღევანდელ [[თურქეთი|თურქეთში]], ქრისტიანული მოღვაწეობის ადრეული ადგილი იყო.

კაბადოკიელებმა ხელი შეუწყვეს ადრეული ქრისტიანული თეოლოგიის განვითარებას, მაგალითად, სამების დოქტრინას&lt;ref name=McGrath&gt;{{citation |last= McGrath |first= Alister |title= Historical Theology |year= 1998 |publisher= Blackwell Publishers |location= Oxford |isbn= 0-63120843-7 |author-link= Alister McGrath |url-access= registration |url= https://archive.org/details/historicaltheolo0000mcgr }}&lt;/ref&gt; და დიდ პატივს მიაგებენ როგორც დასავლურ, ისე აღმოსავლურ ეკლესიებში.

==ბიოგრაფია==
ბასილისა და გრიგოლ ნოსელის უფროსმა დამ [[ღირსი მაკრინე|მაკრინემ]], ოჯახის მამული ბერულ თემად გადააქცია. ბასილი დიდი იყო მაკრინეს ძმებში უფროსი, მომდევნო ძმა კი იყო ცნობილი ქრისტიანი იურისტი [[ნავკრატიოსი]].&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/macrina.html |author=Gregory of Nyssa|author-link=Gregory of Nyssa|title=Life of Macrina|translator= [[W.K. Lowther Clarke]]|location=London|publisher= [[SPCK]]|date= 1916}}&lt;/ref&gt; კიდევ ერთი ძმა, [[პეტრე სებასტიელი]], ასევე ეპისკოპოსი გახდა. მათი დედის მამა მოწამე იყო, ხოლო მათი მშობლები, [[ბასილი უფროსი]] და [[წმინდა ემილია|ემელია კეისარიელი]], ასევე წმინდანებად არიან აღიარებულნი.

==თეოლოგიური წვლილი==
===სამება===
მამებს სურდათ ეჩვენებინათ, რომ ქრისტიანებს შეეძლოთ თავისი ადგილის დაჭერა განათლებულ ბერძნულენოვან ინტელექტუალებთან საუბრებში და რომ ქრისტიანული რწმენა, მიუხედავად იმისა, რომ ეწინააღმდეგებოდა [[პლატონი]]სა და [[არისტოტელე]]ს და სხვა ბერძენი ფილოსოფოსების მრავალ იდეას, იყო თითქმის სამეცნიერო და განსაკუთრებული მოძრაობა, რომლის ცენტრში იდგა ადამიანის სულის განკურნება და მისი ღმერთთან შეერთება, რაც საუკეთესოდ ბერობით იყო წარმოდგენილი. მათ ძირითადი წვლილი შეიტანეს [[სამება|სამების]] განმარტებაში, რომელიც დასრულდა [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[კონსტანტინოპოლის პირველი საეკლესიო კრება|პირველ კრებაზე]] [[381]] წელს და ნიკეის სარწმუნოების საბოლოო ვერსიაში.

მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სამების მოძღვრებაში და [[არიანელობა|არიანიზმისა]] და [[აპოლინარიანიზმი|აპოლინარიანიზმის]] წინააღმდეგ პასუხებში.&lt;ref name=McGrath /&gt;

[[ნიკეის პირველი საეკლესიო კრება|ნიკეის პირველი კრების]] შემდეგ არიანიზმი მარტივად არ გამქრალა. ნიკეის კრებამ განაცხადა, რომ ძე იგივე არსებისა იყო როგორც მამა. ნახევრად-არიანელები ასწავლიდნენ, რომ ძე მსგავსი არსებისაა მამასთან, რაც ეწინააღმდეგებოდა ღია არიანელებს, რომლებიც ასწავლიდნენ, რომ ძე არ იყო მამას მსგავსი, არამედ შექმნილი იყო და, შესაბამისად, ღმერთი არ იყო.  

===ქალები და მარიოლოგია===
კაპადოკიელებს ქალების მიმართ უფრო მაღალი დამოკიდებულება ჰქონდათ, ვიდრე მათ ბევრ თანამედროვეს.&lt;ref&gt;{{citation|last= Beagon |first= Philip|title= The Cappadocian Fathers, Women, and Ecclesiastical Politics |journal= Vigiliae Christianae |date= May 1995 |volume=49 |issue= 2|pages= 165–166 |publisher= Brill|jstor= 1584393 |doi= 10.1163/157007295X00167}}&lt;/ref&gt; ზოგიერთი მეცნიერი გვთავაზობს, რომ მაკრინე ჯგუფში თანასწორი იყო და, შესაბამისად, უნდა იქნეს აღიარებული როგორც „მეოთხე კაპადოკიელი.“&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Pelikan|first1=Jaroslov|author-link=Jaroslav Pelikan|title=Christianity and Classical Culture: The Metamorphosis of Natural Theology in the Christian Encounter with Hellenism|url=https://archive.org/details/christianityclas00peli_0|date=1993|publisher=Yale University Press|location=New Haven and London|isbn=0300062559|page=[https://archive.org/details/christianityclas00peli_0/page/n26 9]}}&lt;/ref&gt; მათ წვლილი შეიტანეს მარიამობრივი თეოლოგიის განვითარებაში; სამივე კაცმა დაადასტურა მარადიული ქალწულების მოძღვრება, რომელიც იმ დროს ზოგიერთი წრის კრიტიკის საგანი იყო. [[გრიგოლ ნოსელი|გრიგოლ ნოსელმა]] ასწავლა, რომ მარიამმა ქალწულების აღთქმა დადო და, შესაბამისად, ალბათ პირველი თეოლოგი იყო, რომელმაც ბოლო წიგნაკში მარიამი ტიპოლოგიურად დააკავშირა ცეცხლწაკიდებულ ბუჩქთან. კაპადოკიელებმა თეოტოკოსის ტიტული დაადასტურეს 50 წელზე მეტი ხნით ადრე, ვიდრე იგი ნესტორიანული დავის ცენტრი გახდებოდა. [[გრიგოლ ღვთისმეტყველი|გრიგოლ ღვთისმეტყველმა]] განაცხადა, რომ „თუ ვინმე არ სჯერა წმინდა მარიამი თეოტოკოსად, ის ღვთაებისგან მოშორებულია.“ ორივე გრიგოლი ადრეული მოწმე იყო მარიამისა, სადაც ღმერთმა შეაერთა „ორი ბუნება ერთში.“&lt;ref&gt;{{Cite book |last=O'Carroll |first=Michael |url=http://worldcat.org/oclc/47771920 |title=Theotokos : a theological encyclopedia of the Blessed Virgin Mary |publisher=Wipf and Stock Publishers |year=2000 |isbn=1-57910-454-1 |pages=71,160–162 |oclc=47771920}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Thaumaturgus |first=Saint Gregory |url=https://books.google.com/books?id=6ef7MmFLe4kC |title=Life and Works (The Fathers of the Church, Volume 98) |date=2010-04-15 |publisher=CUA Press |isbn=978-0-8132-1198-5 |pages=41–87 |language=en}}&lt;/ref&gt;

მიუხედავად იმისა, რომ კაპადოკიელებს ბევრი საერთო თვისება ჰქონდათ, თითოეულს განსაკუთრებული უნარები ახასიათებდა. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ბასილი იყო „მოქმედების კაცი“, გრიგოლ ღვთისმეტყველი „ორატორი„ და გრიგოლ ნოსელი „მოაზროვნე“.&lt;ref&gt;{{citation|last=Quasten |first= Johannes |title= Patrology |year= 1962 |publisher= Spectrum Publishers |location= Utrecht-Antwerp |isbn= 0-87061086-4 |volume=3 |author-link= Johannes Quasten|pages=204, 236, 254}}, as quoted in Børtnes, p. 10&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:კაპადოკიელი ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]</text>
      <sha1>rcj2izbozxbreulc4zbeh8wvapm6j7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეიტლინ სანტა ხუანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>592755</id>
    <revision>
      <id>5378303</id>
      <parentid>4908389</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6160" sha1="kahndc41nj021g1250d580kg2yf0dmc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''კეიტლინ სანტა ხუანა''' ({{lang-en|Kaitlyn Santa Juana}}; დ. [[19 აპრილი]], [[1997]]) — [[კანადელები]] [[მსახიობი]] და [[მომღერალი]]. იგი ცნობილია კოტონ ალენის როლებით სამეცნიერო ფანტასტიკის საშინელებათა ფილმში „The Friendship Game“ ([[2022]]), ლიდია სანჩესის როლებით CW-ის სერიალ [[ფლეში (2014 წლის ტელესერიალი)|„ფლეშის“]] მერვე სეზონში ([[2022]]) და სტეფანი რეიესის როლებით საშინელებათა ფილმში „Final Destination Bloodlines“ ([[2025]]).&lt;ref name=&quot;people-trailer2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://people.com/final-destination-bloodlines-teaser-trailer-8784941|title=&quot;Final Destination Bloodlines&quot; Trailer Teases a Death by Nose Ring as the Horror Hit Returns|website=People|date=February 3, 2025}}&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
სანტა ხუანა დაიბადა ლენგლიში, ბრიტანეთის კოლუმბიის შტატში, კანადაში. ის ფილიპინური და ჩეხური/სლოვაკური წარმოშობისაა.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaitlyn Santa Juana Biography: Age, Career, Net worth, Wiki|url=https://www.wikibiostar.com/profile/kaitlyn-santa-juana/|website=WikiBioStar|access-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Trumata|first=Mae|date=May 27, 2025|title=Kaitlyn Santa Juana Is Fearless In Her Journey To Final Destination Bloodlines|url=https://nylonmanila.com/pop-culture/kaitlyn-santa-juana-fearless-interview/|access-date=May 28, 2025|website=[[Nylon (magazine)|Nylon Manila]]|archive-date=ივნისი 4, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604134801/https://nylonmanila.com/pop-culture/kaitlyn-santa-juana-fearless-interview/}}&lt;/ref&gt;

== კარიერა ==
სანტა ხუანამ სამსახიობო კარიერა [[2016]] წელს დაიწყო. [[2022]] წელს მან კოტონ ალენის როლი განასახიერა სამეცნიერო ფანტასტიკის საშინელებათა ფილმში „The Friendship Game“.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaitlyn Santa Juana - Filmography|url=https://www.cinema.com/people/135/270/kaitlyn-santa-juana/filmography.phtml|website=Cinema.com|access-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; იმავე წელს, ის ლიდია სანჩესის როლში გამოჩნდა სერიალ [[ფლეში (2014 წლის ტელესერიალი)|„ფლეშის“]] მერვე სეზონის ორ ეპიზოდში.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaitlyn Santa Juana - IMDb|url=https://www.imdb.com/name/nm8766941/|website=IMDb|access-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt;

ეკრანიზაციასთან ერთად, სანტა ხუანას მუსიკალური თეატრის სფეროშიც აქვს გამოცდილება. ის [[2019]] წელს შეუერთდა კანადურ დადგმას „Dear Evan Hansen“, სადაც ზოი მერფისა და ალანა ბეკის როლები შეასრულა. მოგვიანებით ის შეუერთდა ბროდვეის დასს და განაგრძო ამ როლებში მუშაობა.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaitlyn Santa Juana (Performer)|url=https://playbill.com/person/kaitlyn-santa-juana|website=Playbill|access-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt;

[[2024]] წლის მარტში გამოცხადდა, რომ სანტა ხუანა სტეფანის როლს შეასრულებდა ფილმში „Final Destination Bloodlines“, რომელიც ფრენჩაიზის მეექვსე ნაწილია. ფილმის რეჟისორები არიან ზაკ ლიპოვსკი და ადამ ბ. სტეინი და ის ეკრანებზე [[2025]] წლის მაისში გამოვიდა.&lt;ref name=&quot;cinemaexpress-cast2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/english/news/2024/Mar/29/final-destination-bloodlines-finds-cast|title=Final Destination: Bloodlines finds central cast|website=Cinema Express|date=March 29, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ew-release2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ew.com/how-to-watch-the-final-destination-movies-in-order-8785306|title=&quot;Final Destination&quot; is back! How to watch all 5 movies in order ahead of &quot;Bloodlines&quot; (including that surprise prequel)|website=Entertainment Weekly|date=February 3, 2025}}&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Imdb სახელი|8766941}}
*{{instagram|kaitlynsantajuana}}
*{{TikTok|@kaitlynsantajuana}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია}}

{{DEFAULTSORT:სანტა ხუანა, კეიტლინ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1997]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები]]
[[კატეგორია:კანადელი ქალი კინომსახიობები]]
[[კატეგორია:კანადელი ქალი ტელემსახიობები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>kahndc41nj021g1250d580kg2yf0dmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლასის მართვა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>600665</id>
    <revision>
      <id>5378500</id>
      <parentid>4940265</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66998" sha1="59hv0nmsw1z4zwicl1nudtrkaht5da3" xml:space="preserve">{{მოკლე აღწერა|საგანმანათლებლო საქმიანობის ასპექტი}}
[[ფაილი:Syrian refugee children in a Lebanese school classroom (15101234827).jpg|alt=ბავშვები კლასში მერხებთან. ერთი ბავშვი ხელს წევს.|thumb|300x300px|პროცედურების ჩამოყალიბება, მაგალითად ხელის აწევა სიტყვის სათხოვნელად, არის საკლასო მართვის ერთ-ერთი ტექნიკა.]]

'''კლასის მართვა''' — პროცესი, რომელსაც [[მასწავლებელი|მასწავლებლები]] იყენებენ იმის უზრუნველსაყოფად, რომ საკლასო [[გაკვეთილი|გაკვეთილები]] შეუფერხებლად წარიმართოს ისე, რომ [[მოსწავლე]]თა [[დისციპლინა|დარღვევებმა]] არ შეაფერხოს სასწავლო პროცესის მსვლელობა. იგი მოიცავს როგორც არასასურველი ქცევის პრევენციას, ასევე მასზე ეფექტიან რეაგირებას უკვე მოხდენის შემდეგ. მსგავსი დარღვევები შეიძლება მოიცავდეს როგორც ჩვეულებრივ თანაკლასელთა კონფლიქტს,&lt;ref&gt;Burger, C. (2022). „School bullying is not a conflict: The interplay between conflict management styles, bullying victimization and psychological school adjustment“. ''International Journal of Environmental Research and Public Health''. 19 (18): 11809. doi:10.3390/ijerph191811809. ISSN 1661-7827. PMC 9517642. PMID 36142079. ციტირების თარიღი: 2025-09-19.&lt;/ref&gt; ასევე უფრო სერიოზულ სოციალურ დარღვევებს, როგორიცაა ბულინგი მოსწავლეებს შორის,&lt;ref&gt;Burger, C.; Strohmeier, D.; Kollerová, L. (2022). „Teachers can make a difference in bullying: Effects of teacher interventions on students' adoption of bully, victim, bully-victim or defender roles across time“. ''Journal of Youth and Adolescence''. 51 (12): 2312–2327. doi:10.1007/s10964-022-01674-6. ISSN 0047-2891. PMC 9596519. PMID 36053439. S2CID 252009527. ციტირების თარიღი: 2025-09-19.&lt;/ref&gt; რაც ხელს უშლის დაზარალებულ მოსწავლეებს კონცენტრირდნენ სასკოლო დავალებებზე და მნიშვნელოვნად ამცირებს მათ აკადემიურ მოსწრებას.

ეს ასპექტი ბევრი [[პედაგოგიკა|მასწავლებლისთვის]] რთულია. აღნიშნულ სფეროში არსებული პრობლემების გამო ზოგიერთი საერთოდ ტოვებს მასწავლებლობას. [[1981]] წელს აშშ-ის [[ეროვნული საგანმანათლებლო ასოციაცია]] იუწყებოდა, რომ მასწავლებელთა 36%-მა განაცხადა — ხელახლა რომ მიეცათ არჩევანის შესაძლებლობა, ალბათ აღარ აირჩევდნენ ამ პროფესიას. ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად მათ [[მოსწავლე]]თა უარყოფითი დამოკიდებულებები და დისციპლინის პრობლემები დაასახელეს.&lt;ref&gt;Wolfgang, Charles H.; Glickman, Carl D. (1986). ''Solving Discipline Problems''. Allyn and Bacon. ISBN 978-0205086306. ციტირების თარიღი: 2025-09-19.&lt;/ref&gt;

კლასის სწორი მართვა კრიტიკულია საგაკვეთილო სივრცეში, რადგან იგი უზრუნველყოფს სასწავლო პროგრამების სწორი განხორციელებას, საუკეთესო პედაგოგიური პრაქტიკის ჩამოყალიბებასა და მის რეალიზაციას. საკლასო მართვა შეიძლება განიმარტოს, როგორც მასწავლებლების ქმედებები და ინსტრუქციები, რომლებიც ქმნის წარმატებულ სასწავლო გარემოს და დადებითად მოქმედებს მოსწავლეთა აკადემიური მიზნების შესრულებაზე.&lt;ref&gt;Soheili, Fariba; Alizadeh, Hamid; Murphy, Jason M.; Bajestani, Hossein Salimi; Ferguson, Eva Dreikurs (2015). „Teachers as Leaders: The Impact of Adler-Dreikurs Classroom Management Techniques on Students' Perceptions of the Classroom Environment and on Academic Achievement“. ''The Journal of Individual Psychology''. 71 (4): 440–461. doi:10.1353/jip.2015.0037.&lt;/ref&gt; სწორედ ამიტომ სასარგებლო იქნებოდა, რომ პედაგოგთა მომზადების პროგრამები მეტ ყურადღებას აქცევდნენ საკლასო მართვის სწავლასა და განვითარებას.

ხშირ შემთხვევაში პედაგოგები საკლასო მართვის სწავლას ნაკლებად აქცევენ ყურადღებას, რადგან უმაღლესი განათლების პროგრამებში აქცენტი კეთდება უფრო სწავლებისათვის ხელსაყრელი ატმოსფეროს შექმნაზე, ვიდრე კონკრეტულად დისციპლინის მართვის უნარებზე.&lt;ref&gt;Eisenman, Gordon; Edwards, Susan; Cushman, Carey Anne (2015). „Bringing Reality to Classroom Management in Teacher Education“. ''Professional Educator''. 39 (1). ციტირების თარიღი: 2025-09-19. [https://eric.ed.gov/?id=EJ1062280 ხელმისაწვდომია ონლაინ].&lt;/ref&gt; მიუხედავად ამისა, სწორედ ეს ინსტრუმენტები აძლევს მასწავლებლებს საშუალებას, მომავალი თაობა სათანადოდ გაზარდოს და უზრუნველყონ ქვეყნის მომავალიც. მოსკოვიცისა და ჰეიმანის ([[1976]]) თანახმად, მასწავლებელს თუ ერთხელ დაეკარგა საკლასო კონტროლი, მისი დაბრუნება გაცილებით რთულდება.&lt;ref&gt;Moskowitz, G.; Hayman Jr., J.L. (1976). „Success strategies of inner-city teachers: A year-long study“. ''Journal of Educational Research''. 69 (8): 283–289. doi:10.1080/00220671.1976.10884902.&lt;/ref&gt;

ასევე, ბერლინერის ([[1988]]) კვლევამ აჩვენა, რომ დრო, რომელსაც მასწავლებელი არასასურველი ქცევის გამოსწორებაზე ხარჯავს ცუდი საკლასო მართვის გამო, ამცირებს აკადემიურ ჩართულობას.&lt;ref&gt;Berliner, D.C. (1988). „Effective classroom management and instruction: A knowledge base for consultation“. In: Graden, J.L.; Zins, J.E.; Curtis, M.J. (eds.). ''Alternative educational delivery systems: Enhancing instructional options for all students''. Washington, DC: National Association of School Psychologists. გვ. 309–325.&lt;/ref&gt; იგივე პრობლემა აჩვენეს ბროფისა და გუდის ([[1986]]) შედეგებმაც, რომლებიც სწავლებისას მასწავლებლის ქცევას აკავშირებდნენ მოსწავლეთა მიღწევებთან.&lt;ref&gt;Brophy, J.E.; Good, T.L. (1986). „Teacher behavior and student achievement“. In: Wittrock, M.C. (ed.). ''Handbook of research on teaching''. 3rd ed. New York: Macmillan. გვ. 328–375.&lt;/ref&gt; [[მოსწავლე|მოსწავლის]] პერსპექტივიდან, ეფექტიანი საკლასო მართვა მოიცავს როგორც ქცევითი და აკადემიური მოლოდინების მკაფიო კომუნიკაციას, ასევე თანამშრომლობით სასწავლო გარემოს.&lt;ref&gt;Allen, J.D. (1986). „Classroom management: students' perspectives, goals, and strategies“. ''American Educational Research Journal''. 23: 437–459.&lt;/ref&gt;

== მეთოდები ==
=== ფიზიკური დასჯა ===
{{see also|სკოლაში ფიზიკური დასჯა}}
ბოლოდროინდლამდე [[ფიზიკური დასჯა]] ფართოდ გამოიყენებოდა მოსწავლეთა არამართებული ქცევის კონტროლის საშუალებად, თუმცა ახლა ის უმეტეს სკოლებში აკრძალულია. გარკვეულ კონტექსტებში მას კვლავაც უჭერენ მხარს ზოგიერთი რელიგიური ლიდერები, მაგალითად [[ჯეიმს დობსონი]], თუმცა მისი შეხედულებები „მნიშვნელოვნად განსხვავდება თანამედროვე ძირითადი ექსპერტების რეკომენდაციებისგან“ და ემყარება არა ემპირიულ კვლევებს, არამედ მის რწმენაზე დაფუძნებულ შეხედულებებს.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bartkowski|first1=John P.|last2=Ellison|first2=Christopher G.|title=Divergent Models of Childrearing in Popular Manuals: Conservative Protestants vs. the Mainstream Experts|url=https://archive.org/details/sim_sociology-of-religion_spring-1995_56_1/page/20|journal=Sociology of Religion|volume=56|issue=1|pages=21–34|doi=10.2307/3712036|jstor=3712036|year=1995}}&lt;/ref&gt;

კვლევების მიხედვით, ფიზიკური დასჯის ისეთი მეთოდები, როგორიცაა ბავშვის წამორტყმა (spanking) ან აზიაში გავრცელებული სასკოლო პრაქტიკები — მაგალითად, ფეხზე მდგომ მდგომარეობაში დატოვება — ბავშვებს უფრო აგრესიულს არ ხდის. შედეგებზე მეტად გავლენას ახდენს თანმიმდევრულობა, ვიდრე თავად მეთოდი.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The Truth About Physically Punishing Children |url = http://www.eslinsider.com/blog/truth-about-physically-punishing-children-and-students|website
 = ESLinsider |access-date = 2015-11-21}}&lt;/ref&gt;

ამჟამად ფიზიკური დასჯა აკრძალულია [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ის]] უმეტეს სკოლაში და ასევე უმრავლეს [[განვითარებული ქვეყნები|განვითარებულ ქვეყანაში]]. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ეფექტიანობა არასოდეს დადასტურებულა, სასჯელი ხშირად ძალიან არათანაბრად ნაწილდებოდა. ყველაზე მეტად დასჯილი ჯგუფი იყვნენ აფროამერიკელი მამაკაცები. [[2006]] წელს ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ფიზიკური დასჯის მსხვერპლი მოსწავლეების 17.1 პროცენტი აფროამერიკელები იყვნენ, ხოლო საერთო დასჯილთა 78.3 პროცენტი — მამაკაცები.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.edweek.org/ew/articles/2013/10/23/09spanking_ep.h33.html|title=CorporalPunishment Persists in U.S.Schools|journal=EducationWeek|date=2013-10-23}}&lt;/ref&gt;

=== კარგი ურთიერთობები მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის ===
სკოლაში მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის კარგი ურთიერთობების ჩამოყალიბება მოითხოვს დომინანტობის, თანამშრომლობის, პროფესიონალიზმისა და მაღალი საჭიროებების მქონე მოსწავლეებზე ყურადღების ბალანსს. დომინანტობა განისაზღვრება როგორც მასწავლებლის უნარი, გასცეს მკაფიო მიმართულება და სახელმძღვანელო მოსწავლეთა ქცევისა და აკადემიური პროცესის მიმართ. როდესაც მასწავლებელი ქმნის მკაფიო მოლოდინებსა და შედეგებს მოსწავლის ქცევის შესახებ, ეს აყალიბებს ეფექტურ ურთიერთობებს. აღნიშნული მოლოდინები შეიძლება მოიცავდეს საკლასო ეტიკეტსა და ქცევას, ჯგუფურ მუშაობას, მერხების განლაგებას, ინვენტარისა და მასალების გამოყენებას, აგრეთვე დისციპლინის დარღვევებზე რეაგირებას. ეს წესები ყოველთვის თანმიმდევრულად უნდა აღსრულდეს ყველა მოსწავლის მიმართ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How to Develop Positive Classroom Management|url=https://www.edutopia.org/classroom-management-relationships-strategies-tips|access-date=2020-10-30|website=Edutopia|language=en}}
&lt;/ref&gt;

თანმიმდევრულობის დარღვევა მოსწავლეთა მიერ აღიქმება როგორც უსამართლობა და იწვევს მასწავლებლის მიმართ ნაკლებ პატივისცემას. მტკიცე და თავდაჯერებული ქცევა ასევე უზრუნველყოფს იმას, რომ მასწავლებლის აზრები და გზავნილები ეფექტიანად გადაეცეს მოსწავლეებს. თავდაჯერებული ქცევა შეიძლება გამოიხატოს სწორ სხეულის პოზაში, სიტუაციას შესაფერისი ტონითა და ხმის ტემბრით, აგრეთვე არასათანადო ქცევის იგნორირების ნაცვლად რეაგირებით.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Marzano|first1=Robert J.|title=The Key to Classroom Management|url=https://archive.org/details/sim_educational-leadership_2003-09_61_1/page/6|journal=Educational Leadership|date=September 2003|volume=61|issue=1|pages=6–13}}&lt;/ref&gt;

კიდევ ერთი ეფექტური სტრატეგია მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის პოზიტიური ურთიერთობების გასამყარებლად არის ინკლუზიური ნაცვალსახელების გამოყენება. მაგალითად, თუ კლასი არაკონცენტრირებულად იქცევა, {{ციტატა|„თქვენ უნდა დაბრუნდეთ საქმესთან“}} ნაცვლად მასწავლებელმა შეიძლება თქვას {{ციტატა|„ჩვენ ბევრი საქმე გვაქვს დღეს, მოდით დავუბრუნდეთ მას“.}}

კიდევ ერთი ცნობილი მეთოდია [[უილიამ პერკი]]ს ''„სამი პლუსი და ერთი სურვილი“.'' „პლუსები“ არის კომპლიმენტები, რომლებსაც მასწავლებელი მოსწავლეს ეუბნება რაიმე მოთხოვნის წინ. ეს კომპლიმენტები მოსწავლეს აყენებს ისეთ განწყობაზე, რომ მასწავლებელთან თანამშრომლობისთვის მეტად გახსნილი იყოს. მაგალითად: {{ციტატა|„დიდი მადლობა დღევანდელ გაკვეთილში მონაწილეობისათვის. ძალიან მიყვარს შენი კომენტარების მოსმენა. ვფიქრობ, შენ მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო ხედვას შემოიტანე დისკუსიაში. მადლობელი ვიქნები, თუ კომენტარის გაკეთებამდე ხელს აწევ, რათა სხვა მოსწავლეებიც შენს მაგალითს მიჰყვნენ.“}}

=== პრევენციული ტექნიკები ===
კლასის მართვის [[პრევენციული მეცნიერება|პრევენციული]] მიდგომები გულისხმობს პოზიტიური სასწავლო გარემოს შექმნას, სადაც მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის ურთიერთპატივისცემაა. პრევენციულ მიდგომას იყენებენ მასწავლებლები, რომლებიც მოსწავლეებს სითბოს, მიღებასა და მხარდაჭერას უსაფუძვლოდ, ანუ ქცევისგან დამოუკიდებლად სთავაზობენ. იქმნება სამართლიანი წესები და შედეგები, ხოლო მოსწავლეები ხშირად და თანმიმდევრულად იღებენ უკუკავშირს საკუთარი ქცევის შესახებ.&lt;ref&gt;Bear, G.G. (2008). Best practices in classroom discipline. In Thomas, A. &amp; Grimes, J. (რედ.), Best Practices in School Psychology V (გვ. 1403–1420). ბეთესდა, მერილენდი: National Association of School Psychologists&lt;/ref&gt;

ამგვარი სასწავლო გარემოს ჩამოსაყალიბებლად ერთ-ერთი გზა არის „კლასის წესდების“ შემუშავება და გამოყენება. კონტრაქტი იქმნება როგორც მოსწავლეთა, ასევე მასწავლებლის მონაწილეობით. დოკუმენტში ისინი ერთად წყვეტენ, როგორ უნდა მოექცნენ ერთმანეთს კლასში და რა გზით უნდა გამოსწორდეს სიტუაცია, თუ ვინმე კონტრაქტს დაარღვევს. შედეგების დაწესების ნაცვლად, ჯგუფი გადაწყვეტს პრობლემის გადაჭრის გზას – ეს შეიძლება იყოს კლასის დისკუსია, თანატოლთა მედაცია, კონსულტაცია ან ინდივიდუალური საუბარი.

პრევენციულ ტექნიკებს ასევე მიეკუთვნება ქებისა და ჯილდოების სტრატეგიული გამოყენება. ამ შემთხვევაში ჯილდო არ არის ქცევის კონტროლის საშუალება, არამედ უკუკავშირის მიცემა მოსწავლის ქცევაზე. იმისათვის, რომ ჯილდო ინფორმაციულად იქნას გამოყენებული, მასწავლებელმა უნდა განუმარტოს მოსწავლეს, რა ღირებულებას ატარებს მისი ქცევა და კონკრეტულად რომელი უნარები გამოავლინა მან. სასურველია, მოსწავლეები თავადაც მონაწილეობდნენ ჯილდოების შერჩევასა და იმ ქცევების განსაზღვრაში, რომლებიც ამ ჯილდოს მოიტანს.&lt;ref&gt;Bear, G.G., Cavalier, A., &amp; Manning, M. (2005). Developing self-discipline and preventing and correcting misbehavior. ბოსტონი: Allyn &amp; Bacon.&lt;/ref&gt; მსგავსი ქება და პოზიტიური განმტკიცება ეფექტიანად ეხმარება მოსწავლეებს მოლოდინების გააზრებაში და აძლიერებს მათ თვითშეფასებას.

ხშირად შეუმჩნეველი პრევენციული ტექნიკა არის ზედმეტი დაგეგმვა. მოსწავლეები, როგორც წესი, ცდილობენ შეავსონ უხერხული პაუზები გაკვეთილში. თუ მასწავლებელი ზედმეტად არის მომზადებული და საკმარისი მასალა აქვს, მაშინ კლასში დროის გაფლანგვისა და მოსწავლეთა არასწორი ქცევის ალბათობა მცირდება. გადასვლის დრო განსაკუთრებით სარისკოა დისციპლინის დარღვევისთვის, ამიტომ გადასვლა 30 წამზე ნაკლები უნდა იყოს. მასწავლებელი და მოსწავლეებიც უნდა იყვნენ ორგანიზებულები მთელი სასწავლო დღის განმავლობაში. სასწავლო წლის დასაწყისშივე აუცილებელია ორგანიზაციული რუტინის დანერგვა და ყოველდღიური განმტკიცება, სანამ ის ინსტინქტურ ქცევად იქცევა.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=5 Quick Classroom-Management Tips for Novice Teachers|url=https://www.edutopia.org/blog/classroom-management-tips-novice-teachers-rebecca-alber|access-date=2020-10-30|website=Edutopia|language=en}}&lt;/ref&gt;

'''&lt;big&gt;ლურჯი ბარათი vs ნარინჯისფერი ბარათის თეორია&lt;/big&gt;'''

ლურჯისა და ნარინჯისფერი ბარათების თეორია შემოიტანა უილიამ პერკიმ. მისი თეორიის მიხედვით, მოსწავლეებს სჭირდებათ დამხმარე და მხარდამჭერი გზავნილები, რათა თავი მნიშვნელოვნად, მოაზროვნეებად და პასუხისმგებლიან პიროვნებებად იგრძნონ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Purkey|first1=William W.|last2=Stanley|first2=Paula H.|date=1990-05-06|title=A Blue and Orange Card Metaphor for Counselors|url=http://dx.doi.org/10.1002/j.15566676.1990.tb01418.x|journal=JournalofCounseling&amp;Development|volume=68|issue=5|pages=587|doi=10.1002/j.1556-6676.1990.tb01418.x|issn=0748-9633|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

„ბევრი გზავნილი დამამშვიდებელი, გამამხნევებელი და მხარდაჭერის მქონეა. ეს გზავნილებია „ლურჯი ბარათები“ – ისინი ხელს უწყობენ პოზიტიურ თვითშეფასებას. სხვა გზავნილები კი კრიტიკულია, დამამცირებელი და იმედგაცრუების გამომწვევი. ეს არის „ნარინჯისფერი ბარათები“ – საერთაშორისო ფერი სიგნალისა და გაჭირვებისთვის“. მიზანია, მოსწავლეთა „საფაილო ყუთი“ მეტად შეივსოს „ლურჯი ბარათებით“, ვიდრე „ნარინჯისფრებით“, რათა მათ სწავლისადმი დადებითი დამოკიდებულება განუვითარდეთ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Purkey|first=William|title=Positive Discipline: A Pocketful of Ideas|url=https://archive.org/details/positivediscipli0000purk|publisher=National Middle School Association|year=1986|isbn=1560900318}}&lt;/ref&gt;

=== მაღალი და დაბალი ბარათები ===  
ჩარევის ტექნიკა, რომელიც შექმნა [[ვილიამ პერკი]]მ, გამოიყენება მასწავლებლის მიერ იმისათვის, რომ მოსწავლეებს მიეცეთ შესაბამისი დონის მართვა.  

1.დაბალი ბარათები წარმოადგენს შედარებით მსუბუქ ჩარევას, რომელიც მიმართულია სიტუაციის კონტროლისკენ ზედმეტი მკაცრი ზომების გარეშე. მისი მაგალითებია:  
* წარბების ოდნავ აწევა;  
* მოსწავლისკენ თავაზიანი მზერის გაშტერება;  
* მოსწავლისკენ გადაადგილება საუბრის გაგრძელებისას;  
* მოსწავლის სახელით მოხსენიება და კითხვა, უსმენს თუ არა.  

2.მაღალი ბარათები წარმოადგენს უფრო მკაცრ ჩარევას, რომელიც გამოიყენება მაშინ, როცა სიტუაცია უფრო სერიოზულ რეაგირებას მოითხოვს. მისი მაგალითებია:  
* მოსწავლის [[დირექტორი|დირექტორის]] კაბინეტში გაგზავნა;  
* გაკვეთილის დასრულების შემდეგ დარჩენის მოთხოვნა;  
* მშობლისთვის დარეკვა.&lt;ref&gt;[[ვილიამ პერკი|Purkey, William W.]], და [[დევიდ სტრაჰანი|David B. Strahan]]. ''Inviting Positive Classroom Discipline''. Hawker Brownlow Education, 2004.&lt;/ref&gt;

== სისტემური მიდგომები ==  

=== თავდაჯერებული დისციპლინა ===  
თავდაჯერებული დისციპლინა წარმოადგენს მიდგომას, რომელიც შექმნილია იმისათვის, რომ მასწავლებლებს დაეხმაროს ისეთი სასწავლო გარემოს ჩამოყალიბებაში, სადაც ხელმძღვანელი არის თავად მასწავლებელი. თავდაჯერებული მასწავლებლები მკაფიოდ და თავდაჯერებულად რეაგირებენ იმ სიტუაციებზე, რომლებიც მოსწავლის ქცევის მართვას მოითხოვს. ამავე დროს, ისინი არ იყენებენ უხეშ, ირონიულ ან მტრულ ტონს მოსწავლის დასაჯდომად.&lt;ref name=behavioradvisor&gt;{{Cite web|url=http://www.behavioradvisor.com/AssertiveDiscipline.html|title=Assertive Discipline {{!}} Child Discipline in the Classroom|website=www.behavioradvisor.com|access-date=2017-12-11}}&lt;/ref&gt;  

თავდაჯერებული დისციპლინა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კლასის მართვის მეთოდია. ის მოითხოვს მოსწავლის მიერ წესების შესრულებას და მასწავლებლის მხრიდან სიმტკიცეს. აღნიშნული მიდგომა მკაფიო ზღვარს ავლებს აგრესიულ და თავდაჯერებულ დისციპლინას შორის.&lt;ref name=behavioradvisor/&gt; მის საფუძველს ქმნის მკაფიო წესები და სტანდარტები, რომლებიც მხარდაჭერილია როგორც პოზიტიური წახალისებით, ისე უარყოფითი შედეგებით. ამ მიდგომის მიმდევარი მასწავლებლები თავდაჯერებულად იქცევიან, არ ტოლერირებენ გაკვეთილის დარღვევას, რჩებიან თანმიმდევრულები და სამართლიანები.&lt;ref&gt;&quot;Lee Canter's assertive discipline; positive behavior management for today's classroom, 4th ed.&quot; ''Reference &amp; Research Book News'', თებერვალი [[2010]].&amp;nbsp;''Academic OneFile''. Accessed 11 Dec. [[2017]].&lt;/ref&gt;  

=== კონსტრუქტივისტური დისციპლინა ===  
კონსტრუქტივისტური, მოსწავლეზე ორიენტირებული მიდგომა კლასის მართვაში ეფუძნება დავალებების მინიჭებას მოსწავლის ქცევითი დარღვევების საპასუხოდ. ასეთი დავალებები უნდა იყოს: „(1) მარტივი მოსწავლისთვის, (2) განვითარების თვალსაზრისით მდიდარი, (3) პროგრესული, რათა საჭიროების შემთხვევაში მასწავლებელმა ეტაპობრივად გაამკაცროს, (4) მოსწავლის ინტერესებზე დაფუძნებული, (5) ისეთი, რომ მასწავლებელი რჩებოდეს ხელმძღვანელი, და (6) ხელს უწყობდეს შემოქმედებითობასა და თამაშს კლასში.“&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Helman|first1=Daniel|title=Constructivist Discipline for a Student-Centered Classroom|url=https://www.academia.edu/35104244|journal=Academic Exchange Quarterly|date=იანვარი [[2017]] |access-date=17 November [[2017]]}}&lt;/ref&gt;  

მოსწავლის ჩართულობა ეფუძნება დისციპლინური დავალებების შესრულებას, რომელთა შესრულებაც მათ სურთ. თუ მოსწავლე თავიდან უარს ამბობს, მასწავლებელი სწრაფად ანიჭებს მეტი მოცულობის იგივე დავალებას. როგორც კი მოსწავლე დაემორჩილება, მასწავლებლის ავტორიტეტი („[[ინ ლოკო პარენტის]]“) მშვიდობიანად, შემოქმედებითად და მოსწავლის საჭიროებების გათვალისწინებით აღდგება. ამ მიდგომის დადებით შედეგებად სახელდება მოსწავლის ნდობის გაძლიერება და გრძელვადიანი ემოციური სარგებელი, რომელიც მოდის პრობლემების შემოქმედებითად გადაჭრის მაგალითიდან, ძალადობისა და იძულების გარეშე.  

=== კულტურულად მგრძნობიარე კლასის მართვა ===  
კულტურულად მგრძნობიარე კლასის მართვა (CRCM) არის მიდგომა, რომელიც მიზნად ისახავს ყველა მოსწავლის (და არა მხოლოდ ეთნიკური/რასობრივი უმცირესობების) ჩართვას ისეთ გარემოში, სადაც გათვალისწინებულია მათი კულტურული ფონი. ეს არა მხოლოდ სტრატეგიების ან პრაქტიკის ერთობლიობაა, არამედ პედაგოგიური მიდგომა, რომელიც განსაზღვრავს მასწავლებლის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს კლასის მართვასთან დაკავშირებით.  

CRCM ბუნებრივი გაგრძელებაა კულტურულად მგრძნობიარე სწავლებისა, რომელიც მოსწავლეთა წარსულ გამოცდილებას, სოციალურ რეალობას, წინარე ცოდნასა და სასწავლო სტილს იყენებს ყოველდღიურ გაკვეთილებში. ამ მიდგომის მიმდევარი მასწავლებლები აცნობიერებენ საკუთარ მიკერძოებებსა და ღირებულებებს და ფიქრობენ იმაზე, როგორ მოქმედებს ეს მათ მოლოდინებზე, მოსწავლეებთან ურთიერთობებსა და სწავლის აღქმაზე.  

არსებობს ფართო კვლევები ტრადიციული კლასის მართვის შესახებ და უამრავი რესურსი მოსწავლეთა ქცევით საკითხებთან გასამკლავებლად. ამის საპირისპიროდ, CRCM-ზე კვლევები საკმაოდ მწირია, მიუხედავად იმისა, რომ მასწავლებლებს, რომელთაც აკლიათ კულტურული კომპეტენცია, ხშირად ექმნებათ სირთულეები ამ სფეროში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Culturally Responsive Classroom Management Strategies|url=http://steinhardt.nyu.edu/scmsAdmin/uploads/005/121/Culturally%20Responsive%20Classroom%20Mgmt%20Strat2.pdf|website=www.steinhardt.nyu.edu/metrocenter|publisher=Metropolitan Center for Urban Education|access-date=10 March [[2015]]|archive-date=6 April [[2015]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406064356/http://steinhardt.nyu.edu/scmsAdmin/uploads/005/121/Culturally%20Responsive%20Classroom%20Mgmt%20Strat2.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  

=== ''დისციპლინა სტრესის, სასჯელებისა და ჯილდოების გარეშე'' ===  
„დისციპლინა სტრესის, სასჯელებისა და ჯილდოების გარეშე“ (DWS) წარმოადგენს K-12 განათლების დონეზე გამოყენებულ დისციპლინისა და სწავლის მოდელს, რომელიც [[მარვინ მარშალი]]მ შეიმუშავა და აღწერა თავის [[2001]] წლის წიგნში ''Discipline without Stress, Punishments or Rewards''.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Marshall|first=Marvin|title=Discipline without Stress, Punishments or Rewards|year=2001|publisher=Piper Press|location=Los Alamitos|isbn=978-0-9700606-1-7|url=https://archive.org/details/disciplinewithou0000mars}}&lt;/ref&gt;  

მიდგომის მიზანია ახალგაზრდებში შინაგანი მოტივაციის მნიშვნელობის გაცნობიერება. მისი არსი მდგომარეობს იმაში, რომ მოსწავლეს ჩამოუყალიბოს პასუხისმგებლობისა და თვითდისციპლინის სურვილი და ძალისხმევა სწავლისკენ.  

DWS-ის მთავარი მახასიათებლებია: ის სრულიად არაიძულებითია (მაგრამ არა ზედმეტად ლიბერალური) და ეწინააღმდეგება [[ბიჰევიორიზმი|სკინერის ბიჰევიორიზმის]] მოდელს, რომელიც გარეგან წახალისებაზეა დამყარებული. [[მარვინ მარშალი|მარშალის]] წიგნის მიხედვით, პრაქტიკაში გამოსაყენებელი სამი ძირითადი პრინციპია:  
*[[პოზიტივიზმი]] — მასწავლებელმა ნეგატიური ფორმულირებები პოზიტიურად უნდა გარდაქმნას. მაგალითად, „არ ირბინო“ გადაიქცევა „ჩვენ ვსეირნობთ დერეფანში“, ხოლო „შეწყვიტე ლაპარაკი“ — „ეს არის დუმილის დრო“;  
*[[არჩევანი]] — მოსწავლეებს უნდა შეექმნათ არჩევანის შესაძლებლობა და ისწავლონ [[იმპულსის კონტროლი]] ისე, რომ საკუთარი ქცევის „მსხვერპლი“ არ გახდნენ;  
*[[რეფლექსია]] — რადგან ადამიანი მხოლოდ დროებით შეიძლება აკონტროლო და ვერავინ შეცვლის სხვის პიროვნებას, ყველაზე ეფექტიანი გზაა მოსწავლისათვის რეფლექსიური კითხვების დასმა, რაც მას საკუთარი ქცევის შეცვლისკენ უბიძგებს. 

=== მოქნილი სასწავლო მიზნების განსაზღვრა ===  
მასწავლებლებს შეუძლიათ შესაბამისი სიმტკიცის დემონსტრირება მკაფიო სასწავლო მიზნების ჩამოყალიბებით. ამავდროულად, შესაძლებელია მოსწავლეთა ჩართულობის გაზრდა ისეთი მიზნების შეთავაზებით, რომლებიც საჭიროებისამებრ შეიცვლება კლასის მოთხოვნებიდან გამომდინარე.  

მოსწავლეთა ჩართვა სასწავლო მიზნებისა და შედეგების ფორმირებაში თემის დასაწყისშივე ქმნის თანამშრომლობისა და ურთიერთგაგების ატმოსფეროს მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის. ერთ-ერთი გზა მოსწავლეთა ჩართულობისთვის არის მათი შეკითხვა, რა თემები იქნება მათთვის ყველაზე საინტერესო, მითითებული რუბრიკის ფარგლებში.  

ასეთი მიდგომა გზავნილს უგზავნის მოსწავლეებს, რომ მასწავლებელს ნამდვილად აინტერესებს მათი ინტერესები, რაც თავის მხრივ ზრდის სასწავლო შედეგებს და ქმნის ურთიერთპატივისცემას. სასწავლო მიზნების მკაფიოდ გამოქვეყნება იქ, სადაც მოსწავლეებს მათი ნახვა და მიმართვა შეუძლიათ, მნიშვნელოვანია. სასწავლო მიზნები უნდა იყოს ნათელი და არ უნდა იქცეს საიდუმლოდ. მოსწავლეები, რომლებსაც არ ესმით, რას მოითხოვს მასწავლებელი, ნაკლებად შეძლებენ მასალის ათვისებას. როცა მასწავლებელიც მკაფიოდ იცის მიზანი, გაკვეთილი უფრო მარტივად მიმდინარეობს და ყველა მოსწავლე საერთო მიზნისკენ ერთიანდება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ascd.org/publications/educational-leadership/sept03/vol61/num01/The-Key-to-Classroom-Management.aspx|title=Educational Leadership:Building Classroom Relationships:The Key to Classroom Management|last=ASCD|website=www.ascd.org|access-date=2017-12-07|archive-date=2017-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208003919/http://www.ascd.org/publications/educational-leadership/sept03/vol61/num01/The-Key-to-Classroom-Management.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  

=== კარგი ქცევის თამაში ===  
„კარგი ქცევის თამაში“ (GBG) წარმოადგენს „კლასის დონეზე ქცევის მართვის მიდგომას“&lt;ref&gt;Responding to rule violations or rule following: A comparison of two versions of the Good Behavior Game with kindergarten students. Journal of School Psychology, 48, 337–355.&lt;/ref&gt;, რომელიც პირველად [[1969]] წელს ბარისმა, სანდერსმა და ვულფმა დანერგეს.  

თამაშის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ კლასი მთლიანობაში იღებს ჯილდოს ან კარგავს მას, იმის მიხედვით, თუ ყველა წევრი ასრულებს განსაზღვრულ ქცევით წესს (ან არ სცდება არასასურველი ქცევის დასაშვებ ზღვარს). „კარგი ქცევის თამაში“ შეიძლება გამოიყენებოდეს როგორც სასურველი ქცევების (მაგ., კითხვების დასმა) გასაზრდელად, ასევე არასასურველი ქცევების (მაგ., ადგილიდან ადგომის) შესამცირებლად.  

GBG გამოიყენება როგორც საბავშვო ბაღებში, ისე მოზარდებთან, თუმცა ყველაზე მეტად გავრცელებულია ტიპურად განვითარებულ მოსწავლეებში (ანუ მათთან, ვისაც არ აქვს განვითარების სირთულეები). თამაში, როგორც წესი, მოსწავლეებისა და მასწავლებლებისთვისაც მისაღები და პოპულარულია.&lt;ref&gt;Tingstrom, D.H., Sterling-Turner, H.E., Wilczynski, S.M. (2006). The Good Behavior Game: 1969–2002. Behavior Modification, 30, 2, 225–253.&lt;/ref&gt;  

=== პოზიტიური კლასები ===  
[[რობერტ დიჯულიო]]მ შექმნა მიდგომა, რომელსაც „[[პოზიტიური კლასები]]“ უწოდა. დიჯულიოს აზრით, პოზიტიური კლასის მართვა ეფუძნება ოთხ ფაქტორს:  
* მასწავლებლის დამოკიდებულებას - მოსწავლეების მიმართ (სულიერი განზომილება);  
* სასწავლო გარემოს ორგანიზებას (ფიზიკური განზომილება);  
* საგაკვეთილო მასალის სწავლებას (ინსტრუქციული განზომილება);  
* მოსწავლის ქცევის მართვას (მართვითი განზომილება).  

პოზიტიურ კლასებში მოსწავლეთა ჩართულობა და თანამშრომლობა წახალისებულია უსაფრთხო გარემოში. ასეთი გარემოს ჩამოყალიბებას ხელს უწყობს მკაფიო მოლოდინების დაწესება, მოსწავლეთა სახელების გამოყენება, არჩევანის მიცემა და მოსწავლეებისადმი ნდობა.  

მასწავლებლებს ყოველდღიურად აქვთ შესაძლებლობა, დაეხმარონ მოსწავლეებს თავდაჯერებულობის ამაღლებასა და საკუთარი ღირსების გააზრებაში, მიუხედავად ნეგატიური ფაქტორებისა, რომლებიც მათ ოჯახურ გარემოში შეიძლება არსებობდეს. ეს მიიღწევა ისეთი ქმედებებით, როგორებიცაა: ქების მეშვეობით თვითშეფასების ამაღლება, უცხოობის, დეპრესიისა და აგრესიის განცდების დაძლევაში დახმარება და საკუთარი შინაგანი ღირებულების გაცნობიერება. აღნიშნული მიდგომა შეიძლება დადებითად აისახოს მოსწავლეთა ქცევაზე გრძელვადიან პერსპექტივაში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nea.org/tools/15923.htm|title=Feeling Good About Themselves|access-date=2017-12-08|archive-date=2017-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100156/http://www.nea.org/tools/15923.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Lucero|first1=Rodrick|title=Building a Positive Classroom Culture and Climate|url=http://teaching.colostate.edu/tips/tip.cfm?tipid=136|website=Teaching @ CSU|publisher=Colorado State University|access-date=3 April 2016}}&lt;/ref&gt;  

=== შექება კლასში ===  
ქცევაზე ორიენტირებული შექების (BSP) გამოყენება კლასში შეიძლება მრავალი დადებითი შედეგის მომტანი გახდეს მოსწავლეებისთვის და კლასის მართვისთვის. BSP გულისხმობს იმას, რომ მასწავლებელი აქებს მხოლოდ კონკრეტული ქცევის გამო, რომელსაც მოსწავლე ამჟღავნებს.  

მაგალითად, თუ მოსწავლეს ჩვეულებრივ უჭირს ერთ ადგილზე გაჩერება და ეს არღვევს წესრიგს, მასწავლებელმა, როდესაც ის რომელიმე ადგილას გაჩერდება, შეიძლება უთხრას, ამ დროს, რომ ის ამ ქცევისთვის ამაყობს მისით. ეს მოსწავლეს დაანახებს, რომ პოზიტიური ქცევა დაფასებულია და გაზრდის ალბათობას, რომ ის ქცევა კვლავ განმეორდეს.&lt;ref&gt;Owens, J. S., Holdaway, A. S., Smith, J., Evans, S. W., Himawan, L. K., Coles, E. K., Girio-Herrera, E., Mixon, C. S., Egan, T. E., &amp; Dawson, A. E. (2018). Rates of Common Classroom Behavior Management Strategies and Their Associations with Challenging Student Behavior in Elementary School. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 26(3), 156–169.&lt;/ref&gt;  

== როგორც პროცესი ==  
''Handbook of Classroom Management: Research, Practice, and Contemporary Issues'' ([[2006]])-ში,&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Evertson |editor-first1=Carolyn M. |editor-last2=Weinstein |editor-first2=Carol S.|title=Handbook of classroom management: research, practice, and contemporary issues|year=2006|publisher=Lawrence Erlbaum Associates|location=Mahwah, N.J|isbn=978-0-8058-4753-6}}&lt;/ref&gt; [[კეროლინ ევერტსონი]] და [[კეროლ ვაინშტაინი]] კლასის მართვას ახასიათებენ როგორც მოქმედებათა ერთობლიობას, რომლებიც მიზნად ისახავს ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც ხელს უწყობს და ამარტივებს როგორც აკადემიურ, ასევე სოციალურ-ემოციურ სწავლებას.  

ამ მიზნის მისაღწევად, მასწავლებელმა უნდა:  
# ჩამოაყალიბოს მზრუნველი და მხარდამჭერი ურთიერთობები მოსწავლეებთან და მათ შორის;  
# ორგანიზება გაუწიოს და განახორციელოს სწავლება ისე, რომ მაქსიმალურად უზრუნველყოფილი იყოს მოსწავლეთა წვდომა ცოდნაზე;  
# გამოიყენოს ჯგუფის მართვის ისეთი მეთოდები, რომლებიც წაახალისებს მოსწავლეთა ჩართულობას სასწავლო ამოცანებში;  
# ხელი შეუწყოს მოსწავლეთა სოციალური უნარებისა და თვითრეგულაციის განვითარებას;  
# გამოიყენოს შესაბამისი ჩარევის გზები, რათა დაეხმაროს ქცევით სირთულეების მქონე მოსწავლეებს.  

== როგორც დროის მართვა ==  
სასწავლო პროცესის შესავალ ტექსტში [[დონ კაუჩაკი|კაუჩაკი]] და [[პოლ ეგენი|ეგენი]] ([[2008]])&lt;ref&gt;Kauchak, D., and Eggen, P. (2008). Introduction to teaching: Becoming a professional (3rd ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.&lt;/ref&gt; განმარტავენ კლასის მართვას როგორც დროის მართვის პროცესს. მათი აზრით, კლასის მართვის მიზანი მხოლოდ წესრიგის დაცვა კი არა, არამედ მოსწავლეთა სწავლის ოპტიმიზაციაც არის. ისინი სასწავლო დროს ყოფენ ოთხ გადაკვეთილ კატეგორიად: გამოყოფილი დრო, ინსტრუქციული დრო, ჩართულობის დრო და აკადემიური სწავლის დრო.  

=== აკადემიური სწავლის დრო ===  
აკადემიური სწავლის დრო დგება მაშინ, როდესაც მოსწავლეები აქტიურად მონაწილეობენ და წარმატებას აღწევენ სასწავლო აქტივობებში.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Brodhagen |first=Erin M. |title=Academic Learning Time |date=2012 |work=Encyclopedia of the Sciences of Learning |pages=33–36 |editor-last=Seel |editor-first=Norbert M. |url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1428-6_546 |access-date=2024-02-01 |place=Boston, MA |publisher=Springer US |language=en |doi=10.1007/978-1-4419-1428-6_546 |isbn=978-1-4419-1428-6 |last2=Gettinger |first2=Maribeth|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ეფექტიანი კლასის მართვა მაქსიმალურად ზრდის აკადემიური სწავლის დროს.  

=== გამოყოფილი დრო ===  
გამოყოფილი დრო არის დროის ის სრული რაოდენობა, რომელიც განკუთვნილია [[სწავლება|სწავლებისთვის]], [[სწავლა|სწავლისთვის]], რუტინული საკლასო პროცედურებისთვის, ჟურნალის შემოწმებისთვის და განცხადებების გასახმიანებლად.  

გამოყოფილი დრო ასევე ის დროა, რომელიც მითითებულია თითოეული მოსწავლის განრიგში. მაგალითად: „[[ალგებრა (შესავალი)|შესავალი ალგებრა]]: 9:50–10:30“ ან „[[ლამაზი ხელოვნება|ლამაზი ხელოვნება]]: 1:15–2:00“.  

=== ჩართულობის დრო ===  
ჩართულობის დროს სხვაგვარად „დავალებაზე გატარებულ დროსაც“ უწოდებენ. ამ პერიოდში მოსწავლეები აქტიურად მონაწილეობენ სასწავლო აქტივობებში — სვამენ და პასუხობენ კითხვებს, ავსებენ სამუშაო ფურცლებსა და სავარჯიშოებს, ამზადებენ მცირე წარმოდგენებსა და პრეზენტაციებს. ეს სასკოლო დღის მნიშვნელოვანი ნაწილია, რადგან აქტიური ჩართულობისას მოსწავლეები რეალურად სწავლობენ.  

=== ინსტრუქციული დრო ===  
ინსტრუქციული დრო არის ის დრო, რომელიც რუტინული საკლასო პროცედურების დასრულების შემდეგ რჩება. სხვა სიტყვებით, ინსტრუქციული დრო არის პერიოდი, როდესაც სწავლება და სწავლა რეალურად მიმდინარეობს.  

მაგალითად, მასწავლებელს შეიძლება ორი ან სამი წუთი დასჭირდეს ჟურნალის შესამოწმებლად, სანამ ინსტრუქცია დაიწყება. ამგვარი რუტინული დავალებები საგრძნობლად ამცირებს სასწავლო დროს. სწორედ ამიტომ, მასწავლებლებმა უნდა შეძლონ ეფექტიანი კლასის მართვა, რათა გაკვეთილი შედეგიანი იყოს.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Teachers: Classroom Management Plan|url = http://teachersindex.com/classroommanagement.html|website = teachersindex.com|access-date = 2015-11-02}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==  
* [[ქცევის მართვა]]  
* [[ბიჰევიორალური ინჟინერია]]  
* [[ბავშვის განვითარება]]  
* [[დელანის ბარათი]]  
* [[საგანმანათლებლო ფსიქოლოგია]]  
* [[მასწავლებელთა ოთახი]]  

==რესურსები ინტერენტეში==  
* [[b:Contemporary Educational Psychology/Chapter 7: Classroom Management and the Learning Environment|თანამედროვე საგანმანათლებლო ფსიქოლოგია/თავი 7: კლასის მართვა და სასწავლო გარემო]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სკოლა]]
[[კატეგორია:განათლება]]
[[კატეგორია:სკოლისა და საკლასო ქცევა|მართვა]]</text>
      <sha1>59hv0nmsw1z4zwicl1nudtrkaht5da3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კენან ილდიზი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>607208</id>
    <revision>
      <id>5378306</id>
      <parentid>5372749</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T00:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38272" sha1="s0lpn3g50ys190q3mwjx7kammko8txt" xml:space="preserve">{{ვიკი}}{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = კენან ილდიზი
|სურათი               = Kenan Yıldız in the international match (March 2025) (cropped).jpg
|სურათის ზომა         = 
|წარწერა             = ილდიზი თურქეთის ნაკრებში, 2025
|სრული სახელი            = კენან ილდიზი
|დაბადების თარიღი          = 4 მაისი, 2005
|დაბადების ადგილი         = [[რეგენსბურგი]], [[გერმანია]]
|სიმაღლე             = 1.85 მ
|პოზიცია            = თავდამსხმელი, შემტევი ნახევარმცველი, ვინგერი
|მიმდინარე კლუბი         = [[იუვენტუსი]]
|ნომერი          = 10
|ახალგაზრდული წელი1         = 2010–2011
|ახალგაზრდული კლუბი1         = Sallern Regensburg
|ახალგაზრდული წელი2         = 2011–2012
|ახალგაზრდული კლუბი2         = [[იან რეგენსბურგი]]
|ახალგაზრდული წელი3         = 2012–2022
|ახალგაზრდული კლუბი3         = [[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნ მიუნხენი]] (აკადემია)
|ახალგაზრდული წელი4         = 2022–2023
|ახალგაზრდული კლუბი4         = [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|იუვენტუსი]]ს აკადემია
|წელი1              = 2022–2023
|კლუბი1              = [[Juventus Next Gen]]
|მატჩი1               = 14
|გოლი1              = 2
|წელი2              = 2023–
|კლუბი2              = [[იუვენტუსი]]
|მატჩი2               = 71
|გოლი2              = 11
|ეროვნული წელი1      = 2021–2022
|ეროვნული ნაკრები1       = თურქეთი U17
|ეროვნული მატჩი1       = 10
|ეროვნული გოლი1      = 3
|ეროვნული წელი2      = 2022–2023
|ეროვნული ნაკრები2       = თურქეთი U21
|ეროვნული მატჩი2       = 6
|ეროვნული გოლი2      = 1
|ეროვნული წელი3      = 2023–
|ეროვნული ნაკრები3       = [[თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|თურქეთი]]
|ეროვნული მატჩი3       = 25
|ეროვნული გოლი3      = 5
|კლუბი-განახლება         = 29 ოქტომბერი, 2025
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 14 ოქტომბერი, 2025
}}

'''კენან ილდიზი''' ({{IPA|tr|kenan jɯɫdɯz}}; დაბ. [[2005]] წლის 4 მაისი) — პროფესიონალი [[ფეხბურთელი]], რომელიც თამაშობს [[თავდამსხმელი|თავდამსხმელის]] პოზიციაზე კლუბ [[იუვენტუსი|„იუვენტუსში“]]. გერმანიაში დაბადებული, წარმოადგენს [[თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|თურქეთის ეროვნულ ნაკრებს]]. მას თანამედროვე ფეხბურთის ერთ-ერთ ყველაზე პერსპექტიულ ახალგაზრდა მოთამაშედ მიიჩნევენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Swan |first1=Rob |last2=Ritchie |first2=Calum |date=30 ივნისი [[2022]] |title=The 25 best young players in world football right now - ranked in order |url=https://www.givemesport.com/best-young-players-in-world-football-soccer-ranked/ |access-date=12 ოქტომბერი [[2025]] |website=GiveMeSport |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 მარტი [[2025]] |title=NXGN 2025: The 50 best teenage wonderkids in football {{!}} Goal.com UK |url=https://www.goal.com/en-gb/lists/nxgn-2025-best-teenage-wonderkids-football/bltc276755d27cb5f8c |access-date=12 ოქტომბერი [[2025]] |website=Goal.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

ილდიზმა ფეხბურთის თამაში მშობლიურ ქალაქ [[რეგენსბურგი|რეგენსბურგში]] დაიწყო, რის შემდეგაც [[2012]] წელს შეუერთდა „[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნ მიუნხენი]]ს“ ახალგაზრდულ აკადემიას, სადაც საბოლოოდ U19-თა გუნდამდე მიაღწია. [[2022]] წლის ივლისში, ბავარიულ კლუბთან კონტრაქტის დასრულების შემდეგ, ის [[იუვენტუსი|„იუვენტუსმა“]] დაიმატა და ახალგაზრდა მოთამაშეებისთვის განკუთვნილ U19-თა გუნდში ჩარიცხა.

მალე ილდიზი დაწინაურდა „იუვენტუს შემდეგი თაობის“ გუნდში, ხოლო შემდგომში — კლუბის პირველ გუნდში, სადაც დებიუტი [[2023]] წლის ნოემბერში ჰქონდა. ახალგაზრდა ტალანტის სტატუსით წარმოჩენის შედეგად, მას 2024–25 წლების სეზონის წინ გუნდის 10 ნომრიანი მაისური მიენიჭა.

== კლუბური კარიერა ==
=== ახალგაზრდული წლები ===
ილდიზი დაიბადა [[რეგენსბურგი|რეგენსბურგში]], გერმანიაში, თურქი მამის, ენგინ ილდიზის, და გერმანელი დედის, ბეატე ჰაკლის ოჯახში.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sparkman |first=Raymond |date=2 იანვარი [[2025]] |title=Kenan Yildiz Parents, The Story Behind the Rising Star |url=https://www.themixedzone.co.uk/kenan-yildiz-parents-the-story-behind-the-rising-star/ |access-date=17 სექტემბერი [[2025]] |website=The Mixed Zone |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 ნოემბერი [[2023]] |title=Türkei-Held Kenan Yildiz: Warum er sich gegen Deutschland entschied |url=https://www.bild.de/sport/fussball/nationalmannschaft/tuerkei-held-kenan-yildiz-warum-er-sich-gegen-bayern-und-deutschland-entschied-86150536.bild.html |access-date=5 მარტი [[2025]] |website=bild.de |language=de}}&lt;/ref&gt;

მან ფეხბურთის თამაში დაიწყო ახალგაზრდულ აკადემიებში სალერნ რეგენსბურგისა და [[იან რეგენსბურგი|„იან რეგენსბურგში“]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 მარტი [[2022]] |title=Barcelona lockt Regensburger Yildiz |url=https://www.mittelbayerische.de/sport/regional/regensburg-nachrichten/barcelona-lockt-regensburger-yildiz-21524-art2104710.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403094137/https://www.mittelbayerische.de/sport/regional/regensburg-nachrichten/barcelona-lockt-regensburger-yildiz-21524-art2104710.html |archive-date=3 აპრილი [[2022]] |access-date=7 ივლისი [[2022]] |work=Mittelbayerische Zeitung |language=de-DE}}&lt;/ref&gt;

[[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში, ის შეუერთდა „[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნ მიუნხენის]]“ ახალგაზრდულ აკადემიას,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sueddeutsche.de/sport/nachwuchs-fussball-das-geschaeft-mit-den-fussballtalenten-1.3389222|title=Bundesliga: Die große Jagd nach Jugendfußballern|first=Thomas|last=Hummel|website=Süddeutsche.de|date=22 თებერვალი [[2017]] }}&lt;/ref&gt; სადაც ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით დაწინაურდა, ხშირად ასრულებდა [[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კაპიტნის]] როლს და საბოლოოდ U19-თა გუნდის ერთ-ერთ ძირითადი მოთამაშე გახდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sporx.com/barcelona-ve-juventus-un-istedigi-turk-SXHBQ979664SXQ|title=Bayern'den ayrılacak milli futbolcu Kenan Yıldız'a Barcelona ve Juventus talip|date=5 ივლისი [[2022]]|website=Sporx}}&lt;/ref&gt;

2021–22 წლების სეზონში, U19-თა შემადგენლობაში თავის ბოლო წელს, ილდიზმა 20 მატჩში 6 გოლი და 8 საგოლე გადაცემა შეასრულა.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Durant |first=Michel |date=1 ივნისი [[2022]] |title=Barcelona 'seriously considering' Bosman move for Bayern Munich midfielder |url=https://barcauniversal.com/barcelona-seriously-considering-bosman-move-for-bayern-munich-midfielder/ |access-date=7 ივლისი [[2022]] |website=Barca Universal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ილდიზს „[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნ მიუნხენთან]]“ კონტრაქტი [[2022]] წლის ივლისში ამოეწურა, რის შემდეგაც კლუბმა ოფიციალურად განაცხადა, რომ მასთან კონტრაქტის გახანგრძლივება ვერ მოხერხდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 ივლისი [[2022]] |title=FC Bayern – Knallhart-Poker! Entscheidung bei Wunderkind (17) gefallen |url=https://www.bild.de/bild-plus/sport/fussball/fussball/fc-bayern-muenchen-forderungen-zu-hoch-salihamidzic-laesst-wunderkind-ziehen-80607314.bild.html |website=bild.de}}&lt;/ref&gt; ამ დროს, როდესაც ფეხბურთელი თავისუფალი აგენტი გახდა, მის გაფორმებაზე ერთმანეთს ებრძოდნენ „[[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონ]]ა“ და [[იუვენტუსი|„იუვენტუსი“]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 ივლისი [[2022]] |title=&quot;Barcellona e Juve si sfidano per Kenan Yildiz&quot; |url=https://corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/juventus/2022/07/05-94424900/_barcellona_e_juve_si_sfidano_per_kenan_yildiz_ |website=corrieredellosport.it}}&lt;/ref&gt;

[[12 ივლისი]] [[2022]] წელს „[[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|იუვენტუსმა]]“ ოფიციალურად დაადასტურა ილდიზის შეძენა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 ივლისი [[2022]] |title=Juve Primavera, doppio colpo Ufficiale: presi Yildiz e Srdoc. La nota del club |url=https://www.juventusnews24.com/juve-primavera-yildiz-srdoc-ufficiale-comunicato-club-dettagli-cifre/ |access-date=12 ივლისი [[2022]] |website=Juventus News 24 |language=it}}&lt;/ref&gt;

იმავე წლის სექტემბერში, ის შეიყვანეს ინგლისური ყოველდღიური გაზეთის, ''[[The Guardian]]''-ის მიერ გამოქვეყნებულ მსოფლიოს [[2005]] წელს დაბადებული 60 საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელს შორის.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Christenson |first1=Marcus |last2=Bloor |first2=Steven |last3=Blight |first3=Garry |title=Next Generation 2022: 60 of the best young talents in world football |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2022/sep/28/next-generation-2022-60-of-the-best-young-talents-in-world-football |access-date=28 სექტემბერი [[2022]] |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

U19-თა გუნდის რიგებში თამაშის შემდეგ, [[2022]] წლის [[16 დეკემბერი]]ს, ილდიზი პირველად იქნა გამოძახებული „იუვენტუსის შემდეგი თაობის“—„იუვენტუსის“ სარეზერვო გუნდის—შემადგენლობაში, მომდევნო დღეს [[ვირტუს ვერონა]]ს წინააღმდეგ გასამართი მატჩისთვის.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 დეკემბერი [[2022]] |title=Convocati Juventus Next Gen per la Virtus Verona: tre rientri, prima chiamata per Yildiz |url=https://www.juventusnews24.com/convocati-juventus-next-gen-virtus-verona-yildiz/ |access-date=16 დეკემბერი [[2022]] |website=Juventus News 24 |language=it}}&lt;/ref&gt;

ამ შეხვედრაში, სადაც დებიუტი ჰქონდა პროფესიონალურ დონეზე, ილდიზი მოედანზე მეოთხე წუთზე შევიდა მწვრთნელ [[მასსიმო ბრამბილა|მასსიმო ბრამბილას]] მიერ შეცვლაზე გაგზავნილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 დეკემბერი [[2022]] |title=Esordio Yildiz, primi minuti da professionista con la Juventus Next Gen |url=https://www.juventusnews24.com/esordio-yildiz-juventus-next-gen-virtus-verona-calcio-professionistico/ |access-date=17 დეკემბერი [[2022]] |website=Juventus News 24 |language=it}}&lt;/ref&gt; გუნდი ამ მატჩში 0–3 დამარცხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Baridon |first=Marco |date=17 დეკემბერი [[2022]] |title=Juventus Next Gen Virtus Verona 0-3: crollo casalingo per i bianconeri |url=https://www.juventusnews24.com/juventus-next-gen-virtus-verona-live-sintesi-moviola-tabellino-risultato-cronaca-serie-c-2022-23-highlights/ |access-date=17 დეკემბერი [[2022]] |website=Juventus News 24 |language=it}}&lt;/ref&gt;

[[23 სექტემბერი]] [[2023]] წელს, ილდიზმა გაიფორმა პირველი პროფესიონალური გოლი: მან ზუსტი შორეული დარტყმით გახსნა გასვლითი მატჩის ანგარიში [[ანკონა (ფეხბურთის კლუბი)|„ანკონას“]] წინააღმდეგ, რომელიც „იუვენტუსის შემდეგი თაობის“ გუნდმა 2–1 მოიგო.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 სექტემბერი [[2023]] |title=Yildiz, golazo all'Ancona con la Juve Next Gen e linguaccia alla Del Piero |url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/next-gen/2023/09/23-113693463/yildiz_golazo_all_ancona_con_la_juve_next_gen_e_linguaccia_alla_del_piero |access-date=17 სექტემბერი [[2025]] |website=www.tuttosport.com |language=it}}&lt;/ref&gt;

=== 2023–დღემდე: პირველ გუნდში წარმატებული გამოჩენა===
კენანი ილდიზის დებიუტი შედგა [[სერია A]]-ში იტალიური კლუბი [[იუვენტუსი]]-ის შემადგენლობაში 20 აგვისტოს, 2023 წელს, გამარჯვებულ მატჩში 3–0 წინააღმდეგ [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|უდინეზე]]ს წინააღმდეგ, მეორე ტაიმში შესვლით.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-20 |title=Juventus, chi è Kenan Yildiz: il classe 2005 che ha esordito in Serie A |url=https://www.lacasadic.com/news-serie-c/kenan-yildiz-juventus-chi-e-storia/ |access-date=2023-08-21 |website=La Casa di C |language=it |archive-date=2024-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240121101959/https://www.lacasadic.com/news-serie-c/kenan-yildiz-juventus-chi-e-storia/ }}&lt;/ref&gt;
ათი დღის შემდეგ, 30 აგვისტოს, 2023 წელს, მან გაახანგრძლივა კონტრაქტი კლუბთან 2027 წლამდე.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 August 2023 |title=Yildiz, futuro Juve. Firma fino al 2027: &quot;Troppo bello per essere vero&quot; |url=https://tuttosport.com/news/calcio/calciomercato/juventus/2023/08/30-112394868/yildiz_futuro_juve_firma_fino_al_2027_troppo_bello_per_essere_vero
_ |access-date=30 August 2023 |website=Tuttosport |language=it}}&lt;/ref&gt;

პირველი მატჩი ძირითადი შემადგენლობით ილდიზმა 23 დეკემბერს, 2023 წელს ჩაატარა, როცა გაიტანა გახსნის გოლი გამარჯვებულ შეხვედრაში 2–1 [[ფროზინონე (საფეხბურთო კლუბი)|ფროზინონე]]ს წინააღმდეგ. ამის შემდეგ ის შევიდა ისტორიაში, როგორც ყველაზე ახალგაზრდა უცხოელი გოლის გამტანი სერია A-ში, 18 წლისა და 233 დღის ასაკში &lt;ref&gt;https://www.juventus.com/en/news/articles/kenan-yildiz-s-record-breaking-first-goal-for-juve&lt;/ref&gt;

16 აგვისტოს, 2024 წელს, ილდიზმა კიდევ ერთხელ გაახანგრძლივა კონტრაქტი კლუბთან 2029 წლამდე და მოიპოვა 10 ნომრიანი მაისური, რომელიც წარმოადგენს კლუბის საკვანძო ფეხბურთელის სტატუსს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.juventus.com/en/news/articles/kenan-yildiz-renews-and-takes-the-no-10
 |title=Kenan Yildiz renews and takes the No.10! |publisher=Juventus FC |date=16 August 2024 }}&lt;/ref&gt;

17 სექტემბერს, 2024 წელს, ილდიზმა გაიტანა გახსნის გოლი [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] საშინაო მატჩში [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|პსვ ეინდჰოვენის]] წინააღმდეგ შესრულებული დარტყმით.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Champions League: Kenan Yildiz scores spectacular opener for Juventus against PSV |url=https://www.bbc.com/sport/football/videos/cqjr078j105o
 |access-date=2025-09-17 |website=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ეს გოლი იყო პირველი გოლი ლიგის ფაზაში და ამ გოლით ილდიზი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა გოლის გამტანი რითაც გაუსწრო [[ალესანდრო დელ პიერო]]ს.&lt;ref&gt;{{cite news |last= |date=17 September 2024 |title=Kenan Yildiz claims Champions League milestone as Juventus ease past PSV |url=https://www.theguardian.com/football/2024/sep/17/champions-league-juventus-psv-eindhoven-bayern-munich-real-madrid-roundup
 |access-date=17 September 2024 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

27 ოქტომბერს, ილდიზი მოედანზე შევიდა 60-ე წუთზე, როცა იუვენტუსი იგებდა 4–2 [[ინტერი მილანი (საფეხბურთო კლუბი)|მილანის ინტერის]] [[დერბი დ'იტალია]] მატჩში და გაიტანა ორი გოლი, მატჩი დასრულდა 4–4-ით, ხოლო ილდიზმა მიიღო მატჩის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bargione |first=Andrea |date=27 October 2024 |title=Inter Juve LIVE: sintesi, tabellino, risultato cronaca live |url=https://www.juventusnews24.com/inter-juve-live-sintesi-moviola-tabellino-risultato-cronaca-serie-a-2024-25-diretta-highlights/
 |access-date=27 October 2024 |language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bandini |first=Nicky |date=2024-10-28 |title=Juventus' Kenan Yildiz seizes stage in a glorious eight-goal Derby d'Italia |url=https://www.theguardian.com/football/2024/oct/28/kenan-yildiz-internazionale-juventus-serie-a-nicky-bandini
 |access-date=2025-09-17 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

11 იანვარს, 2025 წელს, მან გახსნა ანგარიში [[დერბი დელა მოლე]] [[ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)|ტორინო]]ს წინააღმდეგ მატჩში (დასრულდა 1–1), რამდენიმე მეტოქის მოტყუების შემდეგ დაარტყა მარცხენა ფეხით საჯარიმოს გარედან.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-06-19 |title=Il goal di Yildiz al Torino è il più bello dello scorso campionato: battuti McTominay e Barella {{!}} Goal.com Italia |url=https://www.goal.com/it/liste/il-goal-di-yildiz-al-torino-e-il-piu-bello-dello-scorso-campionato-battuti-mctominay-e-barella/blt512b19c33264fe3f
 |access-date=2025-09-20 |website=www.goal.com
 |language=it}}&lt;/ref&gt; ეს გოლი გამოირჩა სეზონის ბოლოს, როგორც 2024–25 წლის სეზონის საუკეთესო გოლი.

ილდიზმა სეზონი 2024–25 წლებში დაასრულა შვიდი გოლით.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Juventus.com |title=Serie A, le curiosita' e i rankings bianconeri a fine campionato - Juventus |url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/serie-a-le-curiosita-e-i-rankings-bianconeri-a-fine-campionato
 |access-date=2025-09-14 |website=Juventus.com |language=it}}&lt;/ref&gt;
იგი მონაწილეობდა [[ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი|ფიფას 2025 წლის საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატში]] იუვენტუსის მაისურით. 18 ივნისს გაიტანა დებიუტში მატჩში 5–0 გამარჯვებით [[Al Ain FC|ალ აინ]]-ის წინააღმდეგ, ხოლო ოთხი დღის შემდეგ გაიტანა ორი გოლი 4–1 გამარჯვებულ შეხვედრაში ვიად კასაბლანკას წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Al Ain vs Juventus: FIFA Club World Cup stats &amp; head-to-head |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c6292ldd47et
 |access-date=2025-09-14 |website=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Club World Cup: Juventus beat Wydad 4-1 |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd0v5899ne4t
 |access-date=2025-09-14 |website=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

ილდიზმა 2025-26 წლის სეზონი დაიწყო სერია A-ს თვის საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდოს მოგებით აგვისტოში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kenan Yildiz 'EA Sports FC Player of the Month' di agosto |url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/kenan-yildiz-ea-sports-fc-player-of-the-month-di-agosto
 |access-date=2025-09-14 |website=Lega Serie A |language=it}}&lt;/ref&gt;

16 სექტემბერს, 2025 წელს, მან გაიტანა გოლი [[ალესანდრო დელ პიერო|დელ პიერო]]ს  სტილში;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-17 |title=Breve storia dei gol 'alla Del Piero' |url=https://www.ilpost.it/2025/09/17/gol-alla-del-piero-storia-yildiz/
 |access-date=2025-09-17 |website=Il Post |language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bettoni |first=Lorenzo |date=2025-09-17 |title=30 years on, Yildiz recreates Del Piero's iconic goal vs. Borussia Dortmund |url=https://football-italia.net/yildiz-del-piero-recreates-del-piero-goal-30/
 |access-date=2025-09-17 |website=Football Italia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ეს გოლი ჰგავდა დელ პიეროს საოცარ დარტყმას [[ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდის ბორუსიის]] წინააღმდეგ მისი წარმატებული 1995–96 [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|UEFA ჩემპიონთა ლიგა]] სეზონიდან;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sport |first=Sky |date=2025-09-17 |title=Yildiz, gol alla Del Piero 30 anni dopo di lui e... lo riguarda con Alex. Hai visto il VIDEO? |url=https://sport.sky.it/calcio/champions-league/video/2025/09/16/yildiz-del-piero-gol-juventus-borussia-dortmund-sky-sport-1036536
 |access-date=2025-09-17 |website=sport.sky.it |language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yildiz o... Del Piero? Segna lo stesso gol al Borussia 30 anni e 3 giorni dopo Ale |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/16-09-2025/juve-borussia-dortmund-gol-di-yildiz-come-del-piero.shtml
 |access-date=2025-09-17 |website=La Gazzetta dello Sport |language=it-IT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-17 |title=Del Piero elogia Yildiz riguardando il gol 'fotocopia' al suo: i due video a confronto |url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2025/09/17/del-piero-yildiz-gol-fotocopia-champions-juventus-borussia-dortmund-video-confronto/8129384/
 |access-date=2025-09-17 |website=Il Fatto Quotidiano |language=it-IT}}&lt;/ref&gt; მატჩში იუვენტუსმა შეძლო დამარცხებული თამაში 4–4-ზე მოეყვანა.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crosetti |first=Maurizio |date=2025-09-16 |title=Yildiz e il gol alla Del Piero che lui non aveva mai visto |url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2025/09/17/news/yildiz_gol_del_piero_intervista-424851384/
 |access-date=2025-09-17 |website=La Repubblica |language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Juventus 4-4 Borussia Dortmund: Lloyd Kelly goal rescues draw for Old Lady |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/ckgyzn3vx4mt
 |access-date=2025-09-17 |website=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-09-16 |title=Champions League roundup: Juventus stun Dortmund with late double in 4-4 epic |url=https://www.theguardian.com/football/2025/sep/16/champions-league-roundup-juventus-dortmund-4-4-qarabag-union-saint-gilloise-benfica-psv
 |access-date=2025-09-17 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

ამ გოლით ილდიზი გახდა მეოთხე 10 ნომერი იუვენტუსის ფეხბურთელი ([[რობერტო ბაჯო]], [[ალესანდრო დელ პიერო|დელ პიერო]] და [[კარლოს ტევესი]]–ს შემდეგ), რომელმაც გაიტანა გოლი ბორუსია დორტმუნდთან უეფას საკლუბო ტურნირებში. ილდიზმა, რომელმაც თქვა, რომ არასდროს არ ჰქონდა ნანახი დელ პიეროს გოლი 1995 წელს, ინტერვიუში [[Sky Sport Italia]]–სთან აღნიშნა, რომ მისი დარტყმა იყო &quot;ინსტიქტური&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-16 |title=Yildiz alla Del Piero: goal al Borussia Dortmund come Pinturicchio nel 1995 |url=https://www.goal.com/it/liste/yildiz-alla-del-piero-goal-al-borussia-dortmund-come-pinturicchio-nel-1995/blta5be3d6adf852425
 |access-date=2025-09-17 |website=Goal.com Italia |language=it}}&lt;/ref&gt;

20 სექტემბერს, როდესაც [[მანუელ ლოკატელი]] შეცვალეს პირველ ნახევარში, ილდიზმა მიიღო კაპიტნის სამკლაური  მეორე ტაიმში სტუმრად შეხვედრაში, რომელიც დასრულდა 1–1 წინააღმდეგ [[ელას ვერონა (საფეხბურთო კლუბი)|ელას ვერონა]]სთან.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-20 |title=Yildiz capitano in Verona Juve: la FOTO fa scatenare tutti |url=https://www.juventusnews24.com/yildiz-verona-juve-fascia-capitano-foto/
 |access-date=2025-09-20 |language=it-IT}}&lt;/ref&gt; ის ასევე გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი ისტორიაში, რომელმაც იუვენტუსს უკაპიტნა 20 წლის ასაკში.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-21 |title=Yildiz, 10 e capitano della Juve a vent'anni: a Verona un'immagine che fa la storia |url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2025/09/21-143293080/yildiz_10_e_capitano_della_juve_a_vent_anni_a_verona_un_immagine_che_fa_la_storia
 |access-date=2025-09-21 |website=www.tuttosport.com
 |language=it}}&lt;/ref&gt;

== საერთაშორისო კარიერა ==
კენანი ილდიზი ახალგაზრდულ დონეზე თამაშობდა თურქეთის ახალგაზრდულ ნაკრებებში და წარმოადგენდა თურქეთის 17-წლამდელთა ნაკრებს.&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 August 2022 |title=Juventus Kenan Yıldız'ı transfer etti |url=https://www.fanatik.com.tr/bayern-munih/juventus-kenan-yildizi-transfer-etti-2255310
 |access-date=7 July 2022 |website=Fanatik |language=tr}}&lt;/ref&gt;
[[2022]] წლის 27 სექტემბერს, ილდიზმა დებიუტი ჩაატარა თურქეთის 21-წლამდელთა ნაკრებში, სადაც საქართველოს 21-წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ 28 წუთი ითამაშა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=La Juve si gode Kenan Yildiz: prima l'esordio in U21 turca, poi l'incoronazione di The Guardian |url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/la-juve-si-gode-kenan-yildiz-prima-l-esordio-in-u21-turca-poi-l-incoronazione-di-i-the-guardian-i-1736560
 |access-date=29 October 2022 |website=www.tuttomercatoweb.com
 |language=it}}&lt;/ref&gt;

[[2023]] წლის ოქტომბერში, ილდიზი პირველად გამოიძახეს [[თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|თურქეთი]]ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში, უეფას 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩებისთვის [[ხორვატიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ხორვატიისა]] და [[ლატვიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ლატვიის]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Millî Takım'ın Hırvatistan ve Letonya Maçları Aday Kadrosu Açıklandı |url=https://www.tff.org/default.aspx?pageID=202&amp;ftxtID=42331
 |date=10 October 2023 |access-date=10 October 2023 |website=www.tff.org
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Millî Takım Aday Kadrosunda Değişiklik |url=https://www.tff.org/default.aspx?pageID=202&amp;ftxtID=42348
 |date=13 October 2023 |access-date=19 November 2023 |website=www.tff.org
}}&lt;/ref&gt;
12 ოქტომბერს, მან სრული საერთაშორისო დებიუტი ჩაატარა 86-ე წუთზე შეცვლაზე შემოსვლით, [[ხორვატიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ხორვატიის]] წინააღმდეგ 1–0 მოგებულ შეხვედრაში.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yildiz makes Turkey debut - Juventus |url=https://www.juventus.com/en/news/articles/yildiz-makes-turkey-debut
 |access-date=2025-07-07 |website=Juventus.com}}&lt;/ref&gt;

ილდიზმა პირველი გოლი ეროვნულ ნაკრებში გაიტანა [[2023]] წლის 18 ნოემბერს, ამხანაგურ მატჩში [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გერმანიის]] წინააღმდეგ, [[ბერლინი|ბერლინში]], სადაც [[თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|თურქეთმა]] 3–2 მოიგო.&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 November 2023 |title=HABERLER: Kenan Yıldız, İtalya manşetlerinde yer aldı! |url=https://www.milliyet.com.tr/skorer/italyanlar-kenan-yildizi-efsane-isme-benzetti-mucevher-7036726
 |access-date=19 November 2023 |website=Milliyet |language=tr}}&lt;/ref&gt;

[[2024]] წლის 7 ივნისს, ილდიზი შეიყვანეს თურქეთის [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|ევრო 2024]]-ის 26-კაციან განაცხადში.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Millî Takımımızın EURO 2024 Kadrosu Açıklandı |url=https://www.tff.org/default.aspx?pageID=202&amp;ftxtID=44561
 |date=7 June 2024 |access-date=7 June 2024 |website=www.tff.org
}}&lt;/ref&gt;
== თამაშის სტილი ==
კენანი ილდიზი თანამედროვე [[ნახევარმცველი]]ა, რომელიც გამოირჩევა ზუსტი პასებით და ძლიერი დარტყმებით საჯარიმოს გარედან. მას ახასიათებს მაღალი ტექნიკა.&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 August 2022 |title=Chi è Kenan Yildiz, l'ultimo talento accostato alla Juve |url=https://www.ilbianconero.com/a/chi-e-kenan-yildiz-l-ultimo-talento-accostato-alla-juve-18087 |website=Juventus News - Ultime Notizie Juve - il BiancoNero}}&lt;/ref&gt; მისი ყველაზე ბუნებრივი ამპლუაა შემოქმედი ნახევარმცველი (ორგანიზატორი), სადაც გამოირჩევა ძლიერი ფიზიკური მონაცემებითა და თამაშის ხედვით. გარდა ნახევარმცველისა, ილდიზს შეუძლია ითამაშოს ფლანგის მოთამაშის პოზიციაზეც.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf|title=FIFA Club World Cup 2025™
|date=14 June 2025|website=FIFA.com}}&lt;/ref&gt;


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>s0lpn3g50ys190q3mwjx7kammko8txt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიჯონ-დონგი (პროპაგანდისტული სოფელი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>608694</id>
    <revision>
      <id>5378495</id>
      <parentid>4958643</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21510" sha1="9dfp79frole7quc1caxfzsbzypi6qtp" xml:space="preserve">'''კიჯონ-დონგი''' — ({{lang-ko|기정동}}, ასევე ''Kijŏng-dong'', ''Kijŏngdong'', ''Kijŏng tong'' ან ''Kaepoong'') არის სოფელი პოტიომკინის პიონგჰვა-რში, პანმუნ-გუიოკის ადმინისტრაციულ ერთეულში, კეისონის სპეციალურ ქალაქში, [[ჩრდილოეთ კორეა]]. სოფელი მდებარეობს [[კორეის დემილიტარიზებული ზონა|კორეის დემილიტარიზებული ზონის]] ჩრდილოეთ ნაწილში, ზონის იმ მხარეს, რომელიც ჩრდილოეთ კორეას ეკუთვნის.&lt;ref name=&quot;tran&quot;&gt;{{cite news | last = Tran | first = Mark | title = Travelling into Korea's demilitarised zone: Run DMZ | work = [[The Guardian]] | location = London | date = 2008-06-06 | url = https://www.theguardian.com/travel/2008/jun/06/southkorea.northkorea | accessdate = 2009-07-05 | quote = Kijong-dong was built specially in the north area of DMZ. Designed to show the superiority of the communist model, it has no residents except soldiers.}}&lt;/ref&gt; ჩრდილოეთ კორეაში ის ოფიციალურად ცნობილია, როგორც „სამშვიდობო სოფელი“ ({{lang-ko|평화촌}}),&lt;ref name=&quot;tour&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.apkindirelim.com/|title=APK İndirelim|date=2006-11-12|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206173653/https://www.apkindirelim.com/|archive-date=2022-02-06}}&lt;/ref&gt; ხოლო კორეის რესპუბლიკაში და დასავლურ მედიაში ფართოდ მოიხსენიებენ, როგორც „პროპაგანდის სოფელს“ ({{lang-ko|선전마을}}).&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/facility/dmz.htm Korean Demilitarized Zone] ''Globalsecurity.org''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tourdmz.com/02dmz/p3-2.php|script-title=ko:북한의 기정동 선전마을|work=TourDMZ.com|accessdate=2006-10-09|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mansfield&quot;&gt;{{cite news | last = Mansfield | first = Paul | title = 'This is Freedom Village,' said Sgt Manfull | work = [[The Independent]]  | location = London | date = 1997-06-22 | url = https://www.independent.co.uk/travel/this-is-freedom-village-said-sgt-manfull-1257275.html | accessdate = 2009-07-05 }}&lt;/ref&gt;

კიჯონგდონი იმ ორი სოფლიდან ერთ-ერთია, რომელთაც ნებადართული ჰქონდათ დარჩენილიყვნენ 4 კმ სიგანის [[კორეის დემილიტარიზებული ზონა|დემილიტარიზებულ ზონაში]], რომელიც [[კორეის ომი|კორეის ომის]] დასრულების შემდეგ, [[1953]] წლის ზავის საფუძველზე შეიქმნა; მეორე სოფელია სამხრეთკორეული დესონგდონი, რომელიც კიჯონგდონიდან დაახლოებით 2.22 კმ მანძილზე მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;kozaryn&quot;&gt;{{cite news | last = Kozaryn | first = Linda D. | title = Cohen: Economic Failure Plagues North Korea | agency = [[American Forces Press Service]] | work = [[DefenseLink]] | publisher = [[U.S. Department of Defense]] | date = 1997-04-14 | url = http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=40972 | accessdate = 2009-07-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20091130123929/http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=40972 | archivedate = 2009-11-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;flack&quot;&gt;{{cite news | last = Flack | first = T.D. | title = DMZ sixth-graders become graduates | work = [[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]] | edition = Pacific | location = Tokyo | date = 2008-02-19 | url = http://www.stripes.com/article.asp?section=104&amp;article=52586 | accessdate = 2009-07-05 | archive-date = 2009-06-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090611232350/http://www.stripes.com/article.asp?section=104&amp;article=52586 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ადმინისტრაციულად, კიჯონგდონის მდებარეობის პიონგჰვა-რი თავდაპირველად პანმუნ-გუნის შემადგენლობაში შედიოდა. [[2002]] წლის ნოემბერში შეიქმნა „კეისონის ინდუსტრიული რეგიონი“, რის შემდეგაც პანმუნ-გუნი გაუქმდა და მისი ტერიტორია კეისონს, ჩანგპუნ-გუნს და კაეპუნგ-გუნს შორის გადანაწილდა; პიონგჰვა-რი კეისონს დაუქვემდებარდა.&lt;ref name=&quot;cybernk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cybernk.net/infoText/InfoHumanCultureDetail.aspx?tid=CC060200029972|date=2007-12-08|publisher=평화문제연구소|location=სეული|language=ko|script-title=ko:기정동(機井洞)[트느피마을, 틀늪]|work=북한지역정보넷 (North Korean Human geography)|accessdate=2010-04-11}}&lt;/ref&gt; [[2020]] წლის აპრილიდან პიონგჰვა-რი კვლავ პანმუნ-გუიოკის შემადგენლობაში მოიხსენიება.

==ისტორია==
[[File:Gijeong-ri Flag.jpg|thumb|პანმუნჯომის [[ალმისტვერი]], 160 მ სიმაღლის, 270 კგ წონის [[ჩრდილოეთ კორეის დროშა|ჩრდილოეთკორეული დროშით]], კიჯონგდონის თავზე, პანმუნჯომის ახლოს.]]
[[File:Buildings in Kijong-dong.jpg|thumb|კიჯონგდონის შენობების ხედი]]

ჩრდილოეთ კორეის ოფიციალური განმარტებით, სოფელში ფუნქციონირებს 200-ოჯახიანი [[კოლმეურნეობა]], რომელსაც ემსახურება ბავშვთა მზრუნველობის ცენტრი, საბავშვო ბაღი, დაწყებითი და საშუალო სკოლები და საავადმყოფო.&lt;ref&gt;{{cite book|title=A Sightseeing Guide to Korea| author=Pang hwon Ju; Hwang Bong Hyok|publisher=Foreign Languages Publishing House, Pyongyang, DPRK|year=1991}}&lt;/ref&gt; სხვადასხვა დამკვირვებლისა და მკვლევარის ცნობით, რეალურად ეს არის დაუსახლებელი, სპეციალურად [[1950-იანი წლები|1950-იან წლებში]] აგებული ნამოსახლარი, რომელიც პროპაგანდისტული კამპანიის ნაწილია და მიზნად ისახავდა [[ჩრდილოეთ კორეისკენ გადარბენის მსურველი სამხრეთკორეელები|სამხრეთ კორეელი დეზერტირების]] გადაბირებას.&lt;ref name=&quot;tran&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.salon.com/1999/02/03/feature_115/ |title=Korea's No-Man's-Land|website=[[Salon (website)|Salon]]|date=1999-02-03|accessdate=2024-11-20}}&lt;/ref&gt; სოფლის ნაწილი გამოყენებულია [[ჩრდილოეთ კორეის სახალხო არმია|ჩრდილოეთ კორეის სახალხო არმიის]] ჯარისკაცთა განთავსებისთვის; ამ მონაკვეთზე განლაგებულია საარტილერიო პოზიციების, გამაგრებებისა და მიწისქვეშა თავშეყრის ბუნკერების ქსელი DMZ-ის გასწვრივ.&lt;ref name=&quot;potts&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stat.ualberta.ca/people/schmu/panmunjom.htm |title=Borderline Absurdity: A Fun-Filled Tour of the Korean DMZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430015102/http://www.stat.ualberta.ca/people/schmu/panmunjom.htm|archive-date=2011-04-30|url-status=dead |publisher=[[Washington Post]] |date=1998-01-11|accessdate=2009-01-30}}&lt;/ref&gt;

კიჯონგდონი შედგება ფერადად შეღებილი, ჩამოსხმული ბეტონის მრავალსართულიანი შენობებისა და ბინებისგან. მათი განლაგება ისეა დაგეგმილი, რომ სამხრეთ კორეის მხრიდან, საზღვრის გადაღმა, პირველ რიგში შეიმჩნეოდეს ცისფერი სახურავები, ღია ფერის კედლები და სოფლის თავზე აღმართული მასიური [[ჩრდილოეთ კორეის დროშა|ჩრდილოეთკორეული დროშა]]. ეს დეტალები [[1950-იანი წლები|1950-იანი წლების]] ნებისმიერი კორეული, განსაკუთრებით სოფლის დასახლებებისთვის, უჩვეულო „ფუფუნებას“ წარმოადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Korean Border’s Unintended Wilderness|date=2025-10-27|website=Failed Architecture|url=https://failedarchitecture.com/the-korean-borders-unintended-wilderness/|accessdate=2025-11-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's DMZ: Dangerous Divide|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|date=2003-07}}&lt;/ref&gt; მოგვიანებით, სამხედრო დამკვირვებლებმა და ტურისტებმა, ტელესკოპური ზუმის საშუალებით, დაასკვნეს, რომ შენობები ძირითადად ცარიელი ბეტონის გარსებია — უმეტესობას არ აქვს სტანდარტული შუშაბანდები ან შიდა ოთახები; ელექტრო განათება ავტომატურ ტაიმერებზეა მიერთებული და განსაზღვრულ დროს ერთიანად ინთება და ქრება, ხოლო ქუჩებსა და ეზოებში მოძრაობას ძირითადად მოვალეობად დანიშნული მცირერიცხოვანი პერსონალი უზრუნველყოფს, რათა „ცხოვრებისეული დინამიკის“ შთაბეჭდილება შეიქმნას.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Silpasornprasit|first=Susan |title=Day trip to the DMZ: A look inside the Korean Demilitarized Zone |publisher=IMCOM-Korea Region Public Affairs Office, US Army |url=http://imcom.korea.army.mil/imakoroweb/sites/local/news/020808_IMCOMK_DMZ.asp |accessdate=2009-01-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090330022530/http://imcom.korea.army.mil/imakoroweb/sites/local/news/020808_IMCOMK_DMZ.asp|archivedate=2009-03-30}}&lt;/ref&gt;

==ალმისტვერი==
[[1950-იანი წლები|1980-იან წლებში]] სამხრეთ კორეის ხელისუფლებამ დესონგდონში ააგო 100 მ სიმაღლის [[ალმისტვერი]], რომელზეც [[სამხრეთ კორეის დროშა]] იყო აღმართული; დროშის წონა დაახლოებით {{convert|130|kg|lb|0|adj=on}} იყო.&lt;ref name=&quot;potts&quot; /&gt; ({{Coord|37|56|30.24|N|126|40|48.07|E|scale:1000|display=inline}}).

ჩრდილოეთ კორეამ ამას უფრო მაღალი კონსტრუქციით უპასუხა: კიჯონგდონში აშენდა პანმუნჯომის ალმისტვერი — 160 მ სიმაღლის, 270 კგ წონის ჩრდილოეთკორეული დროშით, დაახლოებით 1.2 კმ დაშორებით დემარკაციის ხაზიდან სამხრეთ კორეის მხარეს ({{Coord|37|56|42.99|N|126|39|18.78|E|scale:1000|display=inline}}). ამ სიმაღლეების „შეჯიბრს“ მედია ხშირად „ალმისტვერების ომს“ უწოდებს.&lt;ref name=&quot;potts&quot; /&gt; ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში პანმუნჯომის ალმისტვერი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი იყო. [[2010]] წელს, [[ბაქო]]ში, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანში]] მდებარე ეროვნული დროშის მოედნის 162 მ ალმისტვერის აგების შემდეგ, კიჯონგდონის ალმისტვერი მეორე ადგილზე ჩამოვიდა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/east/02/19/koreas.dmz/ |title=Korea's DMZ: 'Scariest place on Earth' |accessdate=2007-10-23 |date=2002-02-20 |archive-date=2020-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422062836/http://edition.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/east/02/19/koreas.dmz/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; თანამედროვე მონაცემებით, პანმუნჯომის ალმისტვერი [[ალმისტვერების სიმაღლის სია|მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ ალმისტვრად]] რჩება და მსოფლიოში ყველაზე მაღალია მათ შორის, რომლებიც დამხმარე სადენებსა ან საყრდენ კონსტრუქციებს ეყრდნობა.

==პროპაგანდისტული დინამიკები==
კიჯონგდონის რამდენიმე შენობაზე დამონტაჟებულია მძლავრი დინამიკები, რომლებიც სამხრეთის მიმართულებით მიმართულ ჩრდილოეთკორეულ პროპაგანდისტულ აუდიოგადაცემებს ავრცელებენ.&lt;ref name=&quot;potts&quot; /&gt; თავდაპირველად, ჩამოსხმული ტექსტები დეტალურად აქებდნენ ჩრდილოეთის მიღწევებს და სამხრეთ კორეელ ჯარისკაცებსა და გლეხებს მოუწოდებდნენ, უბრალოდ გადაევლოთ საზღვარი და მათ „ძმების მსგავსად“ მიიღებდნენ.&lt;ref name=&quot;dailypropaganda&quot;&gt;{{cite web |url=http://dailypropaganda.com/2011/05/06/kijong-dong-north-korea/ |title=Kijŏng-dong, North Korea |publisher=Dailypropaganda.com |date=2011-05-06 |accessdate=2012-02-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301193929/http://dailypropaganda.com/2011/05/06/kijong-dong-north-korea/ |archivedate=2012-03-01 }}&lt;/ref&gt; სამხრეთ კორეის სწრაფი ეკონომიკური ზრდისა [[1960-იანი წლები|1960-იან]] და [[1970-იანი წლები|1970-იან წლებში]], ასეთი მიმართვები ნაკლებად ეფექტიანი გახდა, რის შედეგადაც გადაცემების შინაარსი შეიცვალა: გაჩნდა [[ანტიდასავლური განწყობა|ანტიდასავლური]] გამოსვლები, [[აგიტპროპი|აგიტპროპის]] ოპერები და პატრიოტული [[მარშის მუსიკა|მარშები]], რომლებიც დღეში 20 საათამდე გრძელდებოდა.&lt;ref name=&quot;dailypropaganda&quot; /&gt;

[[2004]] წლის ივნისში ჩრდილოეთმა და სამხრეთმა კორეამ ორმხრივი შეთანხმებით ერთმანეთის მიმართული ხმოვანი პროპაგანდის გაჩერებას დათანხმდნენ;&lt;ref name=&quot;bbc-20040615&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3807409.stm |title=Koreas switch off loudspeakers |publisher=BBC |date=2004-06-15 |accessdate=2013-05-07}}&lt;/ref&gt; ამ ეტაპზე დინამიკები მხოლოდ სიმბოლურად რჩებოდა ადგილზე. [[2016]] წლის იანვარში ჩატარებული ჩრდილოეთ კორეის ბირთვული გამოცდის შემდეგ, რეგიონში დაძაბულობის გაძლიერებამ ორივე მხარეს უბიძგა, რომ ხმოვანი კამპანია გაეგრძელებინა.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Korean loudspeakers: What are the North and South shouting about? |work=[[BBC News]] |date=2016-01-12 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-35278451 |accessdate=2023-10-06}}&lt;/ref&gt; [[2018]] წლის [[23 აპრილი|23 აპრილს]] ჩრდილოეთმა და სამხრეთმა კორეამ ოფიციალურად გამოაცხადეს საზღვარზე პროპაგანდისტული ხმოვანი გაშუქებების შეწყვეტა, როგორც [[უპირობო ზავის]]ა და დიალოგის გაღრმავების ერთ-ერთი ჟესტი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Seo |first=Yoonjung; Berlinger, Joshua |date=2018-04-23 |title=South Korea stops blasting propaganda as summit looms |url=https://www.cnn.com/2018/04/23/asia/north-korea-south-korea-upcoming-summit-intl/index.html |access-date=2023-10-06 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[კორეის დემილიტარიზებული ზონა]]
* [[დეესონგდონი]]
* [[პოტიომკინის სოფელი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://www.globalsecurity.org/military/facility/dmz.htm Korean Demilitarized Zone] ''Globalsecurity.org''
* [https://www.theguardian.com/travel/2008/jun/06/southkorea.northkorea Travelling into Korea's demilitarised zone: Run DMZ], ''The Guardian''
* [https://failedarchitecture.com/the-korean-borders-unintended-wilderness/ The Korean Border’s Unintended Wilderness'', Failed Architecture]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:სოფლები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის ისტორია]]
[[კატეგორია:პროპაგანდა ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>9dfp79frole7quc1caxfzsbzypi6qtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამილა ბერეგსაზიოვა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>609370</id>
    <revision>
      <id>5377919</id>
      <parentid>5280034</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5377919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8450" sha1="5hhxf20dzvgmihboj6tvuvhxqemghy5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = კამილა ბერეგსაზიოვა
|სურათი = Kamila Beregszásziová - Slovenská ženská futbalová reprezentantka 2001.jpg
|სურათის ზომა =  
|წარწერა =  
|სრული სახელი = კამილა ბერეგსაზიოვა
|დაბადების თარიღი = {{birth date and age|1980|05|03|df=y}}
|დაბადების ადგილი = [[კოშიცე]], [[სლოვაკეთი]]
|სიმაღლე = 170 [[სმ]]
|პოზიცია = თავდამსხმელი
|მიმდინარე კლუბი = დაასრულა მისი კარიერა
|ნომერი = 8
|ახალგაზრდული წელი1 =
|ახალგაზრდული კლუბი1 =
|წელი1 = 1995–2001
|კლუბი1 = [[ოლიმპია კოშიცე]]
|მატჩი1 = 120
|გოლი1 = 131
|ეროვნული წელი1 = 1996-1997
|ეროვნული წელი2 = 1996-2001
|ეროვნული ნაკრები1 = [[სლოვაკეთი - U18]]
|ეროვნული ნაკრები2 = [[სლოვაკეთი - WA]]
|ეროვნული მატჩი1 = 5
|ეროვნული მატჩი2 = 32
|ეროვნული გოლი1 = 2
|ეროვნული გოლი2 = 18
|მედლის თარგები =
|კლუბი-განახლება = 01 იანვარი, 2002
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 9 იანვარი, 2002
}}
'''კამილა ბერეგსაზიოვა''' — სლოვაკეთის ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც გამოდიოდა ქალთა კლუბში „''Olympia Košice''“ და სლოვაკეთის ქალთა ეროვნულ ნაკრებში თავდამსხმელის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://futbalsfz.sk/reprezentacia/hrac/5d654f9286dc8b72382766db/kamila-beregszasziova
|title=კამილა ბერეგსაზიოვა — ოფიციალურ პროფილი
|publisher=Slovak Football Federation (SFZ)
|language=sk
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

2001 წელს ბერეგსაზიოვამ დაიკავა 20-ე ადგილი ჯილდოზე ''FIFA Women’s World Player of the Year'', რომელიც იმ წელს ისტორიაში პირველად გამართულ შეკვეთას წარმოადგენდა. შერჩევა ხდებოდა 72 ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის ხმების საფუძველზე.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://a1801.g.akamai.net/f/1801/2004/3d/www.fifa.com/events/playergala/2001/results/wp2001pw.pdf
|title=FIFA Women’s World Player 2001 — ოფიციალური შედეგები (PDF)
|publisher=FIFA
|language=en
|access-date=2025-01-22
|archive-date=2004-09-14
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040914205842/http://a1801.g.akamai.net/f/1801/2004/3d/www.fifa.com/events/playergala/2001/results/wp2001pw.pdf
}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
''FIFA Women’s World Player of the Year'' პირველად 2001 წელს ჩატარდა და ითვლება თანამედროვე ''The Best FIFA Football Awards''-ის წინამორბედად.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.fifamuseum.com/en/stories/stories/the-best-fifa-football-awards-a-brief-history/
|title=The Best FIFA Awards — ისტორიული მიმოხილვა
|publisher=FIFA Museum
|language=en
|access-date=2025-01-22
|archive-date=2023-09-15
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915021242/https://www.fifamuseum.com/en/stories/stories/the-best-fifa-football-awards-a-brief-history/
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.fifa.com/en/articles/a-brief-history-of-the-best
|title=The Best FIFA Awards — მოკლე ისტორია
|publisher=FIFA
|language=en
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.socceramerica.com/8672/hamm-takes-fifa-player-of-the-year-award.html
|title=Mia Hamm — პირველი გამარჯვებული
|publisher=SoccerAmerica
|language=en
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

== საკლუბო კარიერა ==
ბერეგსაზიოვამ „Olympia Košice“-ის მაისურით ჩაატარა 120 ლიგის მატჩი და გაიტანა 131 გოლი, რაც სლოვაკეთის ქალთა უმაღლეს ლიგაში ერთ-ერთ საუკეთესო შედეგად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://korzar.sme.sk/c/4700606/svoj-sty-ligovy-gol-brala-kamila-beregszasziova-uplne-samozrejme.html
|title=საკლუბო სტატისტიკა — Olympia Košice
|publisher=Korzár
|language=sk
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

ფეხბურთთან ერთად ის სწავლობდა ''კოშიცეს ტექნიკურ უნივერსიტეტში (TUKE)''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://korzar.sme.sk/c/4700606/svoj-sty-ligovy-gol-brala-kamila-beregszasziova-uplne-samozrejme.html
|title=კამილა ბერეგსაზიოვა — განათლება TUKE-ში
|publisher=Korzár
|language=sk
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

== ეროვნული ნაკრები ==
ბერეგსაზიოვამ სლოვაკეთის ეროვნულ ნაკრებში дебიუტი შეასრულა 1996 წლის 14 აგვისტოს ფინეთთან ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.uefa.com/womenseuropeanqualifiers/match/51982--finland-vs-slovakia/
|title=ფინეთი — სლოვაკეთი
|publisher=UEFA
|language=en
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

მან ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 32 მატჩი და გაიტანა 18 გოლი.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://futbalsfz.sk/reprezentacia/zeny-a/vysledky/
|title=სლოვაკეთის ქალთა ნაკრების ოფიციალური შედეგები
|publisher=SFZ
|language=sk
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

განსხვავებით აღინიშნა 2003 წელს ბოსნიასა და ჰერცეგოვინას წინააღმდეგ 7:0 მოგებაში, სადაც ბერეგსაზიოვამ 4 გოლი გაიტანა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://archive.org/details/katastrofa-u-zavidovici
|title=ბოსნია და ჰერცეგოვინა — სლოვაკეთი
|publisher=Archive.org
|language=bs
|access-date=2025-01-22
}}&lt;/ref&gt;

== ჯილდოები ==
* ''FIFA Women’s World Player of the Year'' (2001) — 20-ე ადგილი.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://a1801.g.akamai.net/f/1801/2004/3d/www.fifa.com/events/playergala/2001/results/wp2001pw.pdf
|title=FIFA Women’s World Player 2001 — ოფიციალური შედეგები (PDF)
|publisher=FIFA
|language=en
|access-date=2025-01-22
|archive-date=2004-09-14
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040914205842/http://a1801.g.akamai.net/f/1801/2004/3d/www.fifa.com/events/playergala/2001/results/wp2001pw.pdf
}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბერეგსაზიოვა, კამილა}}
[[კატეგორია:სლოვაკი სპორტსმენები]]
[[კატეგორია:ქალი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1980]]</text>
      <sha1>5hhxf20dzvgmihboj6tvuvhxqemghy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კეტრინ კლერიდესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610372</id>
    <revision>
      <id>5378330</id>
      <parentid>5281537</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25490" sha1="to9iotnkg4fpqxwdzjeamje25zdpd1k" xml:space="preserve">'''კეტრინ კლერიდესი''' ({{lang-gr|Καίτη Κληρίδου}}; დ. [[10 მაისი]], [[1949]] — გ. [[5 ოქტომბერი]], [[2025]]) — კვიპროსელი აქტივისტი, რომელიც მხარს უჭერდა [[კვიპროსი]]ს მშვიდობიან გაერთიანებას.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Rumelili |first1=Bahar |title=Conflict Resolution and Ontological Security: Peace Anxieties |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-74912-1 |location=London and New York |page=79 |access-date=}}&lt;/ref&gt; იგი იყო გლაფკოს კლირიდის ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭოს საპატიო პრეზიდენტი და კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილი დეპუტატი (პარლამენტარი). ის გახდა პირველი ქალი, რომელიც აირჩიეს დემოკრატიული გაერთიანების პარტიის ვიცე-პრეზიდენტად ([[2003]]–[[2007]]) და ასევე პარტიის ქალთა ორგანიზაციის პირველი მდივანი. ის იყო კვიპროსის კონფლიქტების გადაწყვეტის ტრენერთა ჯგუფის წევრი, რომელსაც მიაწერენ კვიპროსში სამშვიდობო მოძრაობის დაწყების ხელშეწყობას. მას იცნობდნენ კვიპროსში ქალთა და გოგონათა უფლებების დაცვის საკითხებზე ათწლეულების განმავლობაში გაწეული მუშაობით,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Cockburn |first=Cynthia |title=The Line: Women, partition and the gender order in Cyprus |publisher=Zed Books |year=2004 |isbn=1-84277-420-4 |location=Cyprus |pages=103}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fuhr |first=Lisa |title=We are Cypriots - Wir sind Ziprer |publisher=Icon Verlag |year=2019 |isbn=978-3-928804-95-0}}&lt;/ref&gt; ასევე გაყოფილი კუნძულისთვის მნიშვნელოვანი შიდა-თემთაშორისი და შერიგების საქმიანობით. იგი იყო ლიცენზირებული ადვოკატი და სამოქალაქო მშვიდობის მშენებელი. [[2016]] წელს, მას მიენიჭა „JAMS Weinstein Senior Fellow“-ის სტატუსი, როგორც კონფლიქტების ალტერნატიული გადაწყვეტის (ADR) სფეროში შეტანილი წვლილის აღიარება. მანამდე იგი მონაწილეობდა ფულბრაიტის კომისიის მიერ ორგანიზებულ კონფლიქტების გადაწყვეტის ვორქშოფებში, რომლებიც გათვლილი იყო ბერძენ და თურქ კვიპროსელებზე, რომლებიც მუშაობდნენ კუნძულის შერიგებასა და გაერთიანებაზე.&lt;ref name=&quot;Clerides 2022 190&quot;&gt;{{Cite book |last=Clerides |first=Kate |title=Building Bridges in a Polarized World and Divided Cyprus |publisher=Heterotopia |year=2022 |isbn=9789925772759 |pages=190}}&lt;/ref&gt; ის დაქორწინებული იყო კოსტას შამასზე, ბუღალტერსა და სამშვიდობო აქტივისტზე.&lt;ref name=&quot;Clerides 2022 190&quot;/&gt;

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
კატერინ კლირიდისი დაიბადა [[ლონდონი|ლონდონ]]ში, [[ინგლისი|ინგლის]]ში, 1949 წლის 10 მაისს.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kizilyurek |first=Niyazi |title=Glafkos Clerides: The Path of a Country |publisher=Rimal/Melisende Publications |year=2008 |isbn=9789963610341 |location=Nicosia, Cyprus/London |pages=38}}&lt;/ref&gt; ის იყო გლაფკოს კლირიდისის ([[1919]]–[[2013]]), კვიპროსის რესპუბლიკის პრეზიდენტის და ლილა ერულკარის ([[1921]]–[[2007]]) ქალიშვილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kamarakalan |first=Ajay |date=1 November 2022 |title=The journey of a young Indian Jewish woman to becoming the first lady of Cyprus |url=https://scroll.in/magazine/1036125/the-journey-of-a-young-indian-jewish-woman-to-becoming-the-first-lady-of-cyprus |access-date=14 January 2023 |website=Scroll.in}}&lt;/ref&gt; ის ასევე იყო იოანის კლირიდისის, [[ნიქოზია|ნიქოზი]]ის ყოფილი მერის, შვილიშვილი. კლირიდისმა განათლება მიიღო სოციოლოგიის (ბედფორდის კოლეჯი, ლონდონის უნივერსიტეტი), პოლიტიკური მეცნიერებების ([[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი]]) და სამართლის მიმართულებით.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 January 2023 |title=CCIS Advisory Board |url=https://www.unic.ac.cy/centres/academically-affiliated-institutions/cyprus-center-for-intercultural-studies-ccis/about/ccis-advisory-board/ |website=University of Nicosia}}&lt;/ref&gt;

==პოლიტიკური კარიერა==
კლირიდისი [[1970]] წლიდან [[1971]] წლამდე მუშაობდა კვიპროსის რესპუბლიკის სტატისტიკისა და კვლევების დეპარტამენტში, ხოლო [[1972]] წლიდან [[1974]] წლამდე – სოციალური კვლევების ცენტრში. [[1975]]-დან [[1977]] წლამდე ის მუშაობდა ოჯახის დაგეგმვის საერთაშორისო ფედერაციაში, ლონდონში. [[1980]] წლიდან [[1991]] წლამდე კვიპროსის ბანკის იურიდიული მრჩეველი იყო. 1974 წელს მან იკისრა პრესის წარმომადგენლის მოვალეობა კვიპროსის პრესისა და ინფორმაციის სამსახურში, სადაც უცხოელ ჟურნალისტებს აწვდიდა ინფორმაციას კვიპროსის საკითხისა და ლტოლვილთა პრობლემების შესახებ.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Curriculum Vitae Cleridou Kati |url=http://www.parliament.cy/parliamentgr/003_02_biography/kliridou_kaiti.htm |access-date=15 January 2023 |website=Internet Archive Wayback Machine}}&lt;/ref&gt;

კლირიდისი იყო ნიქოზიის ოლქის დეპუტატი კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატაში, 1991 წლიდან 2003 წლამდე, ორი ვადის განმავლობაში. [[2004]] წლიდან [[2006]] წლამდე კი ის იყო შემცვლელი კანდიდატი. მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა კვიპროსის დემოკრატიული გაერთიანების პარტიის (DISY) საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და სამოქალაქო საზოგადოების გაძლიერების სამდივნოს. ის იყო „DISY“-ის ქალთა ორგანიზაციის დამფუძნებელი წევრი და მდივანი, მოგვიანებით კი გახდა პარტიის სოციალური პოლიტიკისა და ქალთა უფლებების კომიტეტის პრეზიდენტი. ასევე, იკავებდა „DISY“-ის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას. [[1999]] წელს მან დააფუძნა „DISY“-ის ორთემთაშორისი ურთიერთობების ბიურო.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;

კლირიდისი იყო კვიპროსში მდებარე გლაფკოს კლირიდისის ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭოს საპატიო პრეზიდენტი. ეს ინსტიტუტი ვილფრიდ მარტენსის ევროპული კვლევების ცენტრის&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; წევრია. როგორც დეპუტატი, კლირიდისი მუშაობდა კანონმდებლობაზე, რომელიც მიზნად ისახავდა ქალების მდგომარეობის გაუმჯობესებას,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; მაგალითად:ოჯახში ძალადობის აღკვეთა,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pyrgos |first=Mary |title=Violence in the Family: The movement to combat it internationally and in Cyprus. |publisher=Fimonoi, Pyrgos Congress |year=2021 |location=Nicosia Cyprus |pages=289–293 |language=Greek}}&lt;/ref&gt; სამსახურში სექსუალური შევიწროება, ქონების გაყოფა განქორწინების დროს, საპენსიო საკითხები და ლგბტქ+ უფლებების ხელშეწყობა. 

ის იყო [[მდგრადი განვითარება|მდგრადი განვითარებ]]ისა და კონფლიქტების გადაწყვეტის ხელშეწყობის საერთაშორისო ეკოლოგიური მშვიდობის სოფლის დამფუძნებელი წევრი და თანათავმჯდომარე. ასევე, ის იყო ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე პირთა დაცვის ასოციაციის, სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების საკითხების მოგვარების საინიციატივო ჯგუფისა და საგზაო უსაფრთხოების საინიციატივო ჯგუფის დამფუძნებელი წევრი.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

კლირიდისი მუშაობდა კვიპროსის მთავრობის ჰუმანიტარულ საკითხთა კომისრად [[2013]] წლიდან [[2015]] წლამდე. მისი პასუხისმგებლობის სფეროში შედიოდა რელიგიური უმცირესობები ([[მარონიტები]], [[სომხები]] და [[ლათინები]]), დიასპორაში მყოფი კვიპროსელები, ასევე დაკარგულ და ტყვედ მყოფ პირებთან დაკავშირებული საკითხები.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=weinsteininter |title=Katherine Clerides {{!}} Mediator {{!}} ADR {{!}} Cyprus |url=https://weinsteininternational.org/cyprus/katherine-clerides-2/ |access-date=14 January 2023 |website=Weinstein International Foundation |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ორკომუნალური მუშაობა==
კლირიდისი განუწყვეტლივ მუშაობდა ბერძენ და თურქ კვიპროსელებს შორის კონტაქტისა და შერიგებისთვის. [[2000]] წლის [[8 მარტი|8 მარტ]]ს იგი სიტყვით გამოვიდა [[კემბრიჯის უნივერსიტეტი|კემბრიჯის უნივერსიტეტ]]ში გამართულ კონფერენციაზე, სახელწოდებით „კვიპროსი: დაფარული სიმართლე“ (Cyprus Uncovered), სადაც კვიპროსში მშვიდობის პერსპექტივებზე ისაუბრა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 March 2000 |title=CYPRUS UNCOVERED: CONFERENCE ON THE PROSPECTS FOR PEACE IN CYPRUS |url=http://www.peace-cyprus.org/CCC/conference00.html |access-date=14 January 2023 }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; [[2005]] წლის მაისში მან მოხსენება წაიკითხა კონფერენციაზე „გზები კვიპროსში მყარი მშვიდობისკენ“ (Roads to Stable Peace in Cyprus) სერდარ დენქთაშთან, კვიპროსის ყოფილი თურქული რესპუბლიკის პრეზიდენტის, რაუფ დენთაშის ვაჟთან, ერთად.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=November 2005 |title=Roads to Stable Peace in Cyprus |url=https://books.google.com/books?id=JDMEAAAAMBAJ&amp;dq=katie+clerides&amp;pg=PA51 |journal=Rotarian |volume=November 2005}}&lt;/ref&gt; ის ჩართული იყო პროექტში „ევროპა-კვიპროსი: კვიპროსის ზეპირი ისტორია და ცოცხალი მეხსიერება“ (Europe-Cyprus: The Cyprus oral history and living memory project).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 February 2013 |title=Oral History: Europe Cyprus |url=http://www.oral-history.ir/?page=post&amp;id=4590 |access-date=15 January 2023 |website=Iranian Oral History}}&lt;/ref&gt; [[2015]] წელს დაესწრო „AIPFE“-ქალები ევროპიდან ორგანიზაციის პრეზენტაციას „გაძლიერება, მოტივირება, დაკავშირება“ (Empower, Motivate, Connect), სადაც ორგანიზაციის ხედვა იყო წარმოდგენილი. მომდევნო წელს, [[2016]] წელს, იგი იყო მოწვეული მკვლევარი კალიფორნიის შტატის ჰილსის უნივერსიტეტის მოლაპარაკებების, კონფლიქტების გადაწყვეტისა და მშვიდობის მშენებლობის (NCRP) პროგრამაში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International Leaders Discuss Conflict Resolution with Students |url=https://news.csudh.edu/ncrp-visiting-scholars/ |access-date=2023-01-14 |website=news.csudh.edu |language=en-US }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ის არ ეთანხმებოდა მმართველ პარტიას და დაიცვა თურქი კვიპროსელი კანდიდატი ნიაზი ქიზიურექი არჩევნებში.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Psyllides |first=George |date=13 May 2019 |title=Daughter of Disy founder defends Akel Turkish Cypriot candidate |url=https://cyprus-mail.com/2019/05/13/daughter-of-disy-founder-defends-akel-turkish-cypriot-candidate/ |access-date=14 January 2023 |website=Cyprus-mail.com |archive-date=14 იანვარი 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114121946/https://cyprus-mail.com/2019/05/13/daughter-of-disy-founder-defends-akel-turkish-cypriot-candidate/ }}&lt;/ref&gt; მისი ვიდეო ინტერვიუ, რომელიც ფლორიან ჰართლაიბმა ჩაწერა, შეგიძლიათ იხილოთ მარტენსის ცენტრის ეგიდით.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=These thirty years |url=https://www.youtube.com/watch?v=C7l87SN4SEU |access-date=15 January 2023 |website=Katherine Clerides You Tube| date=13 December 2021 }}&lt;/ref&gt; კიდევ ერთი ვიდეო, სახელწოდებით „ფიქრები ყავის ფინჯანზე“ (Thoughts over a cup of Coffee), [[2022]] წლის მარტში, ორთემთაშორის მუზეუმში, ვიზუალური ხელოვნებისა და კვლევის ცენტრთან (CVAR) თანამშრომლობით ჩაიწერა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CVAR {{!}} Thoughts over a cup of coffee: Kate Clerides and Meltem Onurkan Samani |url=https://cvar.severis.org/en/explore/our-blog/thoughts-over-a-cup-of-coffee/thoughts-over-a-cup-of-coffee-kate-clerides-and-meltem-onurkan-samani/ |access-date=14 January 2023 |website=CVAR {{!}} Thoughts over a cup of coffee: Kate Clerides and Meltem Onurkan Samani |language=en}}&lt;/ref&gt; მან „CVAR“-ს შესწირა სამი ათასი წიგნი მამის, ყოფილი პრეზიდენტის, გლაფკოს კლირიდისის, პირადი კოლექციიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CVAR {{!}} Library &amp; Research Centre |url=https://cvar.severis.org/en/research-center/ |access-date=14 January 2023 |website=CVAR {{!}} Library &amp; Research Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 2022 წლის მაისში ის დაესწრო კონფერენციას „წვეულება პარკში, კვიპროსული თემების გაერთიანება“ (Party in the Park, bringing Cypriot Communities Together), რომელიც კვიპროსის მშვიდობისა და დიალოგის ასოციაციამ და საერთაშორისო თემების ორგანიზაციამ მოაწყვეს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gazette |first=Famagusta |title=Party in the Park – Bringing Cyprus' Communities Together – Famagusta Gazette |url=https://famagusta-gazette.com/2022/07/14/party-in-the-park-bringing-cyprus-communities-together/ |access-date=14 January 2023 |language=en-US |archive-date=14 იანვარი 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114181847/https://famagusta-gazette.com/2022/07/14/party-in-the-park-bringing-cyprus-communities-together/ }}&lt;/ref&gt; 2022 წლის ზაფხულში, ნიქოზიის გაეროს ბუფერულ ზონაში გამართულ გაეროს სამშვიდობო ძალების ბიზნესისა და ნეთვორქინგის გამოფენაზე, მან მხარი დაუჭირა მერი პირგოსის „კვიპროსის ისტორიების“ სტენდს.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 June 2022 |title=UN Business and Networking Fair Inside UN Buffer Zone Brings Communities Together |url=https://peacekeeping.un.org/en/business-and-networking-fair-inside-un-buffer-zone-brings-communities-together |access-date=15 January 2023 |website=United Nations Peacekeeping}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 July 2022 |title=Building Bridges: Business and networking fair |url=https://fimonoi.com/2022/07/01/building-bridges-business-and-networking-fair/ |access-date=15 January 2023 |website=Fimonoi.com}}&lt;/ref&gt;

==გარდაცვალება==
კლერიდესი კიბოთი გარდაიცვალა 2025 წლის 5 ოქტომბერს, 76 წლის ასაკში.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2025 |title=Κύπρος: Εφυγε από τη ζωή η Καίτη Κληρίδου σε ηλικία 76 ετών |url=https://www.kathimerini.gr/world/563851513/kypros-efyge-apo-ti-zoi-i-kaiti-kliridoy-se-ilikia-76-eton/ |access-date=6 October 2025 |website=Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ |language=greek}}&lt;/ref&gt;

==ჯილდოები==
[[1994]] წელს კლირიდისი გახდა ეიზენჰაუერის გაცვლითი პროგრამის სტიპენდიანტი (Eisenhower Exchange Fellow), რომელიც ფოკუსირებული იყო ქალთა საკითხებზე, ფედერალიზმსა და ეკოლოგიურად სუფთა განვითარებაზე.

2016 წელს მას მიენიჭა „JAMS“ ვაინშტაინის უფროსი სტიპენდიანტის (JAMS Weinstein Senior Fellow) სტატუსი, კონფლიქტების ალტერნატიული გადაწყვეტის (ADR) სფეროში შეტანილი წვლილის აღიარების ნიშნად. მანამდე იგი მონაწილეობდა ფულბრაიტის კომისიის მიერ ორგანიზებულ კონფლიქტების გადაწყვეტის ვორქშოფებში, რომლებიც გათვლილი იყო ბერძენ და თურქ კვიპროსელებზე, რომლებიც მუშაობდნენ კუნძულის შერიგებასა და გაერთიანებაზე.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=The 2016 Weinstein JAMS International Fellows |url=https://www.jamsadr.com/files/uploads/documents/jams-foundation/weinstein-jams-fellows-2016.pdf |access-date=14 January 2023 |website=Jamsadr.com}}&lt;/ref&gt;

==შერჩეული პუბლიკაციები==
* ''Building Bridges in a Polarized World and Divided Cyprus'' 2022 Heterotopia &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Clerides |first=Kate |title=Building Bridges in a Polarized World and Divided Cyprus |publisher=Heterotopia |year=2022 |isbn=9789925772759}}&lt;/ref&gt;
* ''Overcoming Ethnic Divides: Is Cyprus Ready For Success'' with Y. Harris 2016 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Katie Clerides - Academia.edu |url=https://independent.academia.edu/KatieClerides |access-date=2023-01-14 |website=independent.academia.edu}}&lt;/ref&gt;
* 'Building bridges on a divided island: The Case of Cyprus' pp 38–41 in ''The Heybeliada Talks: Two years of Public Diplomacy on Cyprus'' Eds. S. Tiryaki and M. Akgun 2011 &lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Tiryaki |first1=Sylvia |url=https://books.google.com/books?id=AxrkQnKTP6UC&amp;dq=katie+clerides&amp;pg=PA38 |title=The Heybeliada Talks: Two Years of Public Diplomacy on Cyprus |last2=Akgün |first2=Mensur |date=2011 |publisher=GPoT |isbn=978-605-4233-55-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კლერიდესი, კეტრინი}}

[[კატეგორია:კვიპროსელი ქალები]]
[[კატეგორია:აზიელი ქალები]]
[[კატეგორია:აქტივისტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1949]]
[[კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2025]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>to9iotnkg4fpqxwdzjeamje25zdpd1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კობაიაში ისა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610775</id>
    <revision>
      <id>5378565</id>
      <parentid>4947743</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23322" sha1="dwb4xj543djgnybal8aiocrgng2d6h1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი
| სახელი = 
| მშობლიური სახელი = 
| სურათი= 
| ტიტრი =
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი = 
| სრული სახელი = 
| დაბადების თარიღი = 
| დაბადების ადგილი = 
| გარდაცვალების თარიღი = 
| გარდაცვალების ადგილი = 
| საქმიანობა =
| ეროვნება = 
| პერიოდი = 
| ჟანრი = 
| ენა = 
| მოქალაქეობა = 
| alma_mater = 
| თემატიკა = 
| მიმდინარეობა = 
| დებიუტი = 
| magnum_opus = 
| მეუღლე = 
| პარტნიორი =
| შვილები = 
| ნათესავები = 
| გავლენა მოახდინეს =
| გავლენა მოახდინა = 
| საიტი =
| ხელმოწერა = 
| სქოლიო =
}}კობაიაში ისა

'''კობაიაში ისა''' ({{lang-ja|}}小林 一茶; ''კობაიაში ნობუიუკი'' ({{lang-ja|}}小林 信之)  
დ. [[15 ივნისი]], [[1763]] სინანო-მაჩის მახლობლად (სინანოს პროვინცია, იაპონია) — გ. [[5 იანვარი]], [[1828]])ref&gt;[http://www.saihouji-nagano.com/01issa.html Saihōji homepage bio for Issa].&lt;/ref&gt;  — იაპონელი პოეტი. ის ცნობილია თავისი [[ჰაიკუ]]ს ლექსებითა და ჟურნალებით. უფრო ცნობილია უბრალოდ, როგორც ''ისა'' ({{lang-ja|}}一茶), რაც არის ფსევდონიმი და ნიშნავს „ფინჯან ჩაის“ (სიტყვასიტყვით: „ერთი [ფინჯანი] ჩაი“).&lt;ref name=bostok2004&gt;Bostok 2004.&lt;/ref&gt; ის განიხილება, როგორ იაპონიის ოთხი ჰაიკუს ოსტატიდან ერთ-ერთი — [[მაცუო ბასიო|ბასიო]]სთან, [[იოსა ბუსონი|ბუსონ]]თან და [[მასაოკა შიკი|შიკი]]სთან ერთად — „დიდი ოთხეული“.&lt;ref&gt;R. H. Blyth, ''A History of Haiku Vol I'' (Tokyo 1980) p. 289&lt;/ref&gt;

ისას, როგორც პიროვნებისა და პოეტის მიმართ, ინტერესსა და პოპულარობას ცხადყოფს ის, რომ იაპონური წიგნები ისაზე რაოდენობით აჭარბებს ბუსონზე დაწერილებს და თითქმის უთანაბრდება ბაშოზე დაწერილ წიგნებს.

==ადრეული ცხოვრება==

ისა დაიბადა და დარეგისტრირდა, როგორც ''კობაიაში ნობუიუკი'' ({{lang-ja|}}小林 信之), ბავშვობის სახელით კობაიაში იატარო ({{lang-ja|}}小林 弥太郎), გლეხის ოჯახის პირველი ვაჟი [[კაშივაბარა]]ში, რომელიც ახლა არის [[სინანო-მაჩი]]ს ნაწილი, სინანოს პროვინციაში (დღევანდელი [[ნაგანოს პრეფექტურა]]). ისას დედა გარდაეცვალა, როცა ის სამი წლის იყო.&lt;ref&gt;Shirane, Haruo. ''Early Modern Japanese Literature: An Anthology, 1600-1900''. Columbia University Press, 2008. {{ISBN|978-0-231-14415-5}}. p507&lt;/ref&gt; მისი სიკვდილი პირველი იყო უამრავი სირთულიდან, რომლებიც ახალგაზრდამ ისამ განიცადა.

მას უვლიდა ბებია, რომელიც მას ძალიან უყვარდა, მაგრამ მისი ცხოვრება კვლავ შეიცვალა, როცა მისმა მამა ხუთი წლის შემდეგ ხელახლა დაქორწინდა. ისას ნახევარძმა დაიბადა ორი წლის შემდეგ. როცა მისი ბებია გარდაიცვალა, ისა 14 წლის იყო.&lt;ref&gt;Hamill, p.xviii&lt;/ref&gt; მომავალი პოეტი საკუთარ სახლში გაუცხოებულად გრძნობდა თავს. მარტოხელა, თავდადებული ბავშვი ამჯობინებდა მინდვრებში ხეტიალს. მისი დამოკიდებულება არ მოსწონდა დედინაცვალს, რომელიც, ლუის მაკენზის თანახმად, იყო „მკაცრტონიანი, უფროსობის მოყვარე ქალი, მშრომელი გლეხური წარმოშობის“.

ერთი წლის შემდეგ ისა მამამ საცხოვრებლად გაგზავნა ედოში (დღევანდელი [[ტოკიო]]) ერთი წლის შემდეგ. მისი ცხოვრების შემდეგი ათი წლის შესახებ არაფერი არის ნამდვილად ცნობილი. მისი სახელი დაკავშირებული იყო [[კობაიაში ჩიკუა]]სთან ({{lang-ja|}}小林 竹阿) ნიროკუანის ({{lang-ja|}}二六庵) ჰაიკუს სკოლიდან, მაგრამ მათი ურთიერთობა გაუგებარია. მომდევნო წლების განმავლობაში ის იაპონიაში მოგზაურობდა და იბრძოდა თავისი მემკვიდრეობისთვის დედინაცვალთან (მისი მამა გარდაიცვალა 1801 წელს). მან დაწერა დღიური, რომელსაც ახლა უწოდებენ „ისას მამის ბოლო დღეებს“.

==ზრდასრული ცხოვრება==

წლების განმავლობაში სამართლებრივი დავის შემდეგ, ისამ შეძლო უზრუნველეყო უფლებები მამის მიერ დატოვებული ქონების ნახევარზე. ის დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში 49 წლის ასაკში და მალევე ცოლად შეირთო კიკუ ({{lang-ja|}}菊).&lt;ref&gt;Hamill, p.xviii&lt;/ref&gt; ბედნიერების ხანმოკლე პერიოდის შემდეგ, ტრაგედია დაბრუნდა. წყვილის პირველშობილი ბავშვი გარდაიცვალა დაბადებიდან მალევე. ქალიშვილი, სატოიო ({{lang-ja|}}里世), გარდაიცვალა ორ-ნახევარ წელზე ნაკლები ხნის შემდეგ, რამაც ისა შთააგონა, დაეწერა ეს ჰაიკუ):

{{lang-ja|}}露の世は露の世ながらさりながら 
 
''Tsuyu no yo wa tsuyu no yo nagara sari nagara''  

ეს ნამის სამყარო —  

ნამის სამყაროა,  

და მაინც, და მაინც...

ისა კვლავ დაქორწინდა ორჯერ ცხოვრების ბოლოს. და ამ მთელი ცხოვრებისეული თავგადასავლების მიღმა მან შექმნა უზარმაზარი ნამუშევრების კრებული.

მესამე შვილი გარდაიცვალა 1820 წელს. შემდეგ კიკუ დაავადდა და გარდაიცვალა (1823 წელს). 

Ikinokori ikinokoritaru samusa kana ({{lang-ja|}}生き残り生き残りたる寒さかな) 

გადავრჩი მათ,

გადავრჩი მათ ყველას,

ახ, სიცივე!

ეს ჰაიკუ დაიწერა, როცა ისას ცოლი გარდაიცვალა (მაშინ ისა 61 წლის იყო).

ისა გარდაიცვალა [[1828]] წლის 5 იანვარს, თავის მშობლიურ სოფელში. ძველი იაპონური კალენდრის მიხედვით, ის გარდაიცვალა მეთერთმეტე თვის მე-19 დღეს, ბუნსეის ეპოქის მეათე წელს. ვინაიდან ბუნსეის მეათე წელი დაახლოებით შეესაბამება 1827 წელს, ბევრი წყარო აღნიშნავს ამას, როგორც მისი გარდაცვალების წელს.

==ლიტერატურული მოღვაწეობა==

ისამ დაწერა 20,000-ზე მეტი [[ჰაიკუ]], რომლებსაც დღემდე არ დაუკარგავს მკითხველი. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ნამუშევრები პოპულარული იყო, ის განიცდიდა დიდ ფინანსურ არასტაბილურობას. მისი პოეზია თავისუფლად იყენებს ადგილობრივ დიალექტებსა და სასაუბრო ფრაზებს, და „მოიცავს ბევრ ლექსს მცენარეებზე და სხვადასხვა არსებაზე. ისამ დაწერა 54 ჰაიკუ ლოკოკინაზე, 15 გომბეშოზე, თითქმის 200 ბაყაყებზე, დაახლოებით 230 ცეცხლიას მაქმანზე, 150-ზე მეტი კოღოზე, 90 ბუზებზე, 100-ზე მეტი რწყილზე და თითქმის 90 ციკადაზე, რაც ჯამში შეადგენს დაახლოებით ათას ლექსს ასეთ არსებებზე“. საპირისპიროდ, ბასიოს ლექსები შედარებით მცირერიცხოვანია, სულ დაახლოებით — 2,000.

ისას ჰაიკუები ზოგჯერ მგრძნობიარე იყო, მაგრამ ყველაზე მეტად გამოირჩეოდა მშრალი იუმორით. 

ისა, „თავისი ინტენსიური პიროვნებითა და ცოცხალი ენით [და] შოკისმომგვრელად ვნებიანი ლექსით... ჩვეულებრივ განიხილება, როგორც ყველაზე თვალსაჩინო ერეტიკოსი ორთოდოქსული ბასიოს ტრადიციისგან“. მიუხედავად ამისა, „იმაში, რომ პოეზია და ცხოვრება მასში ერთი იყო... [&amp;] პოეზია იყო მისი გულის დღიური“, სულ მცირე სადავო შეიძლება იყოს, რომ „ისა უფრო ჭეშმარიტად შეიძლება ითქვას, რომ ბასიოს მემკვიდრეა, ვიდრე მეცხრამეტე საუკუნის ჰაიკაის პოეტების უმეტესობა“.

ისას ნამუშევრები მოიცავს [[ჰაიბუნი|ჰაიბუნ]]ს (პროზის ფრაგმენტები ჰაიკუს ინტეგრირებული), როგორიცაა ''ორაგა ჰარუ'' ({{lang-ja|}}おらが春 „ჩემი გაზაფხული“) და ''შიჩიბან ნიკკი'' ({{lang-ja|}}七番日記 „მეშვიდე ჟურნალი“), და ის მუშაობდა 250-ზე მეტ რენკუზე (ერთმანეთთან დაკავშირებული ლექსი).

ისა ასევე ცნობილი იყო თავისი ნახატებით, რომლებიც, როგორც წესი, თან ახლდა ჰაიკუებს: „ჰაიკუს ბუდიზმი კონტრასტშია ესკიზის ზენთან“. მისი მიდგომა აღწერილია, როგორც „მსგავსი სენგაისისა... ისას ესკიზები ფასდება მათი მინიმალიზმისკენ უკიდურესი სწრაფვით, ჰაიკუს იდეასთან შესაბამისობით, როგორც გამოცდილების გარკვეული ტიპების გამარტივება“.

==კულტურული გავლენა==

ისას ერთ-ერთი ჰაიკუ, რ.ჰ. ბლაითის თარგმანით, გამოჩნდა ჯ.დ. სელინჯერის 1961 წლის რომანში „ფრენი და ზუი“:&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/essentialhaikuve00hass|title=The essential haiku : versions of Bashō, Buson, and Issa|date=1994|publisher=Ecco Press|others=Hass, Robert|isbn=0880013729|location=Hopewell, N.J.|oclc=29219205|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

''O snail

Climb Mount Fuji,

But slowly, slowly!''

ჰაიკუს ქართული ვერსია ასე ჟღერს:

ო, ლოკოკინა!  

აძვერი [[ფუჯის მთა|ფუძის მთა]]ს, 
 
მაგრამ ნელა, ნელა!

(''Katatsumuri sorosoro nobore Fuji no yama'', {{lang-ja|}}蝸牛そろそろ登れ富士の山)

იგივე ლექსი, რუსულ თარგმანში, გამოყენებული იყო, როგორც ეპიგრაფი რომანისთვის „ლოკოკინა დაღმართზე&quot;, არკადი და ბორის სტრუგაცკების მიერ (გამოქვეყნდა 1966-68), რომელიც ასევე უკავშირდებოდა რომანის სათაურს.&lt;ref&gt;Makoto Ueda, ''Matsuo Basho'' (Tokyo 1982) p. 175-6&lt;/ref&gt; 

სხვა, რომელიც თარგმნა დ.ტ. სუზუკიმ, დაიწერა ისას ცხოვრების პერიოდში, როცა ის უფულო და ვალებით სავსე იყო. იგი გვეუბნება:

{{lang-ja|}}ともかくもあなたまかせの年の暮 
 
tomokaku mo anata makase no toshi no kure  

ბუდაზე (ამიდაზე) ენდობა, კარგი და ცუდი,  

მე ვემშვიდობები  

წამავალ წელს.

ისას ყველაზე პოპულარული და საყოველთაოდ ცნობილი კრებული, სახელწოდებით „ჩემი ცხოვრების გაზაფხული“, არის ავტობიოგრაფიული, და მისი სტრუქტურა აერთიანებს პროზასა და ჰაიკუს.

==ბოლო წლები==

[[ფაილი:Kobayashi Issa-Storehouse.jpg|მინი|ალტ=საწყობი, სადაც ისამ ცხოვრების ბოლო წლები გაატარა.|საწყობი, სადაც ისამ ცხოვრების ბოლო წლები გაატარა.]]
დიდი ხანძრის შემდეგ, რომელიც მოხდა კაშივაბარას საფოსტო სადგურში 1827 წლის 24 ივლისს, ისამ დაკარგა სახლი და იძულებული გახდა, საცხოვრებლად თავის კურაში (საწყობში) გადასულიყო. „რწყილები გაიქცნენ დამწვარი სახლიდან და აქ ჩემთან თავშესაფარს ეძებდნენ“, ამბობს ისა. იმავე ხანძარზე მან დაწერა:

''Hotarubi mo amaseba iya haya kore wa haya'' ({{lang-ja|}}蛍火もあませばいやはやこれははや) 
 
თუ დატოვებ იმას,  

როგორც ცეცხლიას მაქმანის ბზინვას,—  

კარგი, უფალო! კარგი, ცოდვებო!

ეს შენობა, უფანჯრო თიხის კედლებიანი სტრუქტურა, შემორჩა და გამოცხადდა იაპონიის ეროვნულ [[ისტორიული ძეგლი|ისტორიულ ძეგლ]]ად 1933 წელს.&lt;ref&gt;[http://www.shinano-machi.com/spot/526 Shinanomachi official home page]&lt;/ref&gt;

---

==ბიბლიოგრაფია==

===თარგმანები და კვლევები===

*ბოსტოკი, ჯანის მ. (2004). „ნობუიუკი კობაიაში — ისა, 1763–1827“ 
*ჰამილი, სემ, თარგმ. (1997). ჩემი ცხოვრების გაზაფხული და შერჩეული ჰაიკუ: კობაიაში ისა. Shambhala Publications.
*ლანუე, დევიდ გ. (2004). Pure Land Haiku: The Art of Priest Issa. Buddhist Books International.
*მაკენზი, ლუის, თარგმ. (1984). შემოდგომის ქარი: ისას ლექსების რჩეული. Kodansha International.
*სუზუკი, დაისეტზ ტ. (2002). Buddha of Infinite Light: The Teachings of Shin Buddhism. Shambhala.
*უედა, მაკოტო (2004). Dew on the Grass: The Life and Poetry of Kobayashi Issa. Brill.

==ლიტერატურა==
* {{Cite journal| last = Bickerton| first = Max| year = 1932| title = Issa's Life and Poetry | journal = [[Transactions of the Asiatic Society of Japan]]| volume = ser. II, vol. 9| pages =110–154| location = Tokyo| publisher = [[Asiatic Society of Japan]]| issn = 0913-4271| url = https://books.google.com/books?id=-k4gAAAAIAAJ&amp;pg=PA110}} (A biography and selection of translated haiku; TOC is on p.&amp;nbsp;111.)
* {{Cite journal|last=Lanoue |first=David G. |year=2005 |title=Master Bashô, Master Buson... and Then There's Issa |journal=Simply Haiku|volume=3 |issue=3, Autumn 2005 |pages=section &quot;Features: Interviews &amp; Essays&quot; |location=Web |publisher=www.simplyhaiku.com |issn=1545-4355 |url=http://www.poetrylives.com/SimplyHaiku/SHv3n3/features/dLanoue_thenIssa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818083605/http://www.poetrylives.com/SimplyHaiku/SHv3n3/features/dLanoue_thenIssa.html |archive-date=August 18, 2007 }} (An essay about the haiku persona of Issa, by the translator of the Issa Archive.)
* {{Cite journal| last = Hislop| first = Scot| date = Fall 2003| title = The Evening Banter of Two Tanu-ki: Reading the Tobi Hiyoro Sequence | journal = Early Modern Japan | volume = 11| issue = 2| pages =22–31| location = Columbus, OH| publisher = Early Modern Japan Network | issn = 1940-7947
| url = https://kb.osu.edu/dspace/bitstream/1811/620/1/V11N2Hislop.pdf}} (A discussion of Issa's approach to [[renku|haikai no renga]] including a translation of a ''hankasen'' by Issa and Kawahara Ippyō)

==იხილეთ აგრეთვე==

* [http://haikuguy.com/issa/ Haiku of Kobayashi Issa] A searchable online archive of some 10,000 Issa haiku, translated by David G. Lanoue
* {{in lang|ja}} [http://www.issakinenkan.com/ The Kobayashi Issa Museum]
* [https://books.google.com/books?id=-k4gAAAAIAAJ&amp;pg=PA110 Issa's 1818 self-portrait] (frontispiece of the Bickerton 1932 source)
* {{in lang|ja}} [http://www.janis.or.jp/users/kyodoshi/issaku.htm 一茶発句全集 (The complete haiku of Issa)]
* {{in lang|ja}} [http://ohh.sisos.co.jp/cgi-bin/openhh/jsearch.cgi?group=hirarajp&amp;user=guest/ 一茶の俳句データベース] some 21,000 haiku of Issa
* [http://en.kobayashi-issa.jp/ Issa Memorial Museum - Official English Site]
* (English &amp; Japanese) [http://www43.tok2.com/home/logos3/ainet/issa.html Issa's Haiku home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220523012259/http://www43.tok2.com/home/logos3/ainet/issa.html |date=2022-05-23 }}

==სქოლიო==

[[კატეგორია:იაპონელები]]
[[კატეგორია:იაპონელი პოეტები]]
[[კატეგორია:იაპონელი მხატვრები]]</text>
      <sha1>dwb4xj543djgnybal8aiocrgng2d6h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის</title>
    <ns>10</ns>
    <id>610866</id>
    <revision>
      <id>5378474</id>
      <parentid>4948129</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6236" sha1="4wfabv03dfgcyh9807g3du7p9vvc4v0" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი = სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
|სათაური = [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
|სიაკლასი = hlist
|მდგომარეობა = {{{state|autocollapse}}}
|სათსტილი = background:#E6E6FA;
|სურათი = 
|ზედა = 
|ჯგუფი1 = წლები
|სია1 =
* [[სრულიად რუსეთის საჭადრაკო ოლიმპიადა|1920]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1923|1923]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1924|1924]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1925|1925]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1927|1927]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1929|1929]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1931|1931]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1933|1933]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1934/1935|1934/1935]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1937|1937]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1939|1939]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1940|1940]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1944|1944]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1945|1945]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1947|1947]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1948|1948]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1949|1949]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1950|1950]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1951|1951]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1952|1952]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1954|1954]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1955|1955]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1956|1956]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1957|1957]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1958|1958]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1959|1959]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1960|1960]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1961 (იანვარი – თებერვალი)|1961 (I)]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1961 (ნოემბერი – დეკემბერი)|1961 (II)]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1962|1962]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1963|1963]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1964/1965|1964/1965]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1965|1965]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1966/1967|1966/1967]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1967|1967]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1967/1968|1967/1968]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1969|1969]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1970|1970]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1971|1971]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1972|1972]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1973|1973]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1974|1974]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1975|1975]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1976|1976]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1977|1977]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1978|1978]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1979|1979]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1980/1981|1980/1981]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1981|1981]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1983|1983]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1984|1984]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1985|1985]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1986|1986]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1987|1987]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1988|1988]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1989|1989]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1990|1990]]
* [[სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1991|1991]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:სსრკ-ის სანავიგაციო თარგები]]
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4wfabv03dfgcyh9807g3du7p9vvc4v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ეროვნული ლიგა 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>612367</id>
    <revision>
      <id>5378160</id>
      <parentid>5375661</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lado85</username>
        <id>35378</id>
      </contributor>
      <origin>5378160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27571" sha1="hecr7jfaikhly6nrolrz2k5jvecp3f7" xml:space="preserve">{{მიმდსპორტი|ფეხბურთი}}

{{ინფოდაფა ფეხბურთის ლიგის სეზონი
| შეჯიბრება                = [[ეროვნული ლიგა]]
| სეზონი                     = 28 თებერვალი – 6 დეკემბერი 2026
2026
| გამარჯვებულები                    =
| დაქვეითდა                  = 
| კონტინენტურითასი1            = [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027–28|ჩემპიონთა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი1 კვალიფიცირებული = 
| კონტინენტურითასი2            = [[უეფა-ს ევროპა ლიგა 2027-28|ევროპა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი2 კვალიფიცირებული = 
| ლიგის ბომბარდირი           =  
| უდიდესი საშინაო მოგება           =
| უდიდესი საგარეო მოგება           = 
| უხვგოლიანი შეხვედრა            = 
| შეხვედრები                    = 46
| გატანილი გოლი                = 100
| საშუალო გოლი              = 2,17
| წინა სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
| შემდ. სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2027|2027]]
}}
'''ეროვნული ლიგა 2026''' — [[საქართველო]]ს უმაღლესი ლიგის 38-ე გათამაშება.

== ფორმატი ==
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-28|ჩემპიონთა ლიგაზე]] მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე ადგილზე გასული გუნდი და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს [[უეფას კონფერენციების ლიგა|უეფას კონფერენციების ლიგაზე]] I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის 3-ადგილოსან გუნდს.

== კლუბები  ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!კლუბი
!მდგომარეობა &lt;br /&gt;[[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
!ქალაქი
!რეგიონი
!სტადიონი
!ტევადობა
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
| 1
|colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი]]
|22 754
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
| 2
|[[გორი]]
| [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლი]]
| [[თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი]] 
| 5 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|3
|[[ქუთაისი]] 
| |[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
|[[რამაზ შენგელიას სტადიონი]]
|14 700
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო თბილისი]]
|4
| colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[ბორის პაიჭაძის ეროვნული სტადიონი|ბორის პაიჭაძის დინამო არენა]]
|54 139
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
| 5 
| colspan=&quot;2&quot; |[[თბილისი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|6
|[[ბათუმი]]
|[[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]
|[[აჭარაბეთ არენა]]
|20 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
| 7
|[[წყალტუბო]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი
|3,500
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|[[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 1
|[[რუსთავი]]
|[[ქვემო ქართლი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი, [[თბილისი]] 
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 2 / პლეი-ოფის გამარჯვებული 
| colspan=&quot;2&quot; |თბილისი
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სტადიონი 2]] 
|1 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 3 / პლეი-ოფის გამარჯვებული
|[[ტყიბული]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი, [[წყალტუბო]]
|3 500
|-
|}

==ცხრილი==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://erovnuliliga.ge/ge/tables ეროვნული ლიგა], [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/OSo0I43t/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team_order=IBE, DIL, RUS, TKU, SPA, DTB, MES, GAG, SMG, DBT

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=CL1Q |result2=ECL1Q |result8=RPO |result9=RPO |result10=REL

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update= 2 მაისი 2026
|win_GAG=2 |draw_GAG=4 |loss_GAG=3|gf_GAG=9|ga_GAG=12&lt;!-- გაგრა --&gt;
|win_DIL=5|draw_DIL=1 |loss_DIL=3|gf_DIL=8|ga_DIL=6&lt;!-- დილა გორი --&gt;
|win_DBT=1|draw_DBT=4|loss_DBT=4 |gf_DBT=8|ga_DBT=15&lt;!-- დინამო ბათუმი --&gt;
|win_DTB=2|draw_DTB=5 |loss_DTB=2|gf_DTB=8|ga_DTB=8&lt;!-- დინამო თბილისი --&gt;
|win_IBE=5|draw_IBE=2|loss_IBE=2 |gf_IBE=13|ga_IBE=7&lt;!-- იბერია 1999 --&gt;
|win_MES=1 |draw_MES=7|loss_MES=1|gf_MES=5|ga_MES=7&lt;!-- მეშახტე --&gt;
|win_RUS=4 |draw_RUS=3|loss_RUS=2|gf_RUS=11|ga_RUS=7&lt;!-- რუსთავი --&gt;
|win_SMG=2 |draw_SMG=2|loss_SMG=5|gf_SMG=8|ga_SMG=17&lt;!-- სამგურალი წყალტუბო  --&gt;
|win_SPA=3 |draw_SPA=3 |loss_SPA=4|gf_SPA=13|ga_SPA=13&lt;!-- სპაერი --&gt;
|win_TKU= 4|draw_TKU=3|loss_TKU=3|gf_TKU=17|ga_TKU=8&lt;!-- ტორპედო ქუთაისი --&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_GAG=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_DIL=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_DBT=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_DTB=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_IBE=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_MES=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_RUS=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_SMG=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_SPA=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_TKU=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]


&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ქულები; 2) ქულები ურთიერთშეხვედრებში; 3) გოლების სხვაობა ურთიერთშეხვედრებში; 4) გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში; 5) გასვლაზე გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში (მხოლოდ 2 გუნდის დროს); 6) გოლების სხვაობა; 7) გატანილი გოლები.

&lt;!--Qualification and relegation column definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CL1Q=green1 |text_CL1Q= [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-2028|უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_ECL1Q=yellow1  |text_ECL1Q= [[უეფა-ს კონფერენს ლიგა 2027-2028|უეფა-ს კონფერენს ლიგა  2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_RPO=red2    |text_RPO= [[ეროვნული_ლიგა_2026#პლეი-ოფი|ლიგაში ადგილის შესანარჩუნებელი პლეი-ოფი]]
|col_REL=red1    |text_REL= [[ეროვნული ლიგა 2]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==შედეგები==
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.
{{col-begin}}
{{col-2}}

===ტური 1-18===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები], [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი],  [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/fixtures/ Soccerway]
| update =  2 მაისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ 

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]

| match_გაგ_დილ = 24 მაი
| match_გაგ_დბთ = 6 მაი
| match_გაგ_დთბ = 13 ივნ
| match_გაგ_იბე = 1–2
| match_გაგ_მეშ = 1–1
| match_გაგ_რუს = 16 მაი
| match_გაგ_სმგ = 0–1
| match_გაგ_სპა = 0–3
| match_გაგ_ტორ = 1–2

| match_დილ_გაგ = 1–1
| match_დილ_დბთ = 1–0
| match_დილ_დთბ = 20 მაი
| match_დილ_იბე = 6 მაი
| match_დილ_მეშ = 0–1
| match_დილ_რუს = 1–2
| match_დილ_სმგ = 30 მაი
| match_დილ_სპა = 17 ივნ
| match_დილ_ტორ =  1–0

| match_დბთ_გაგ = 1–1
| match_დბთ_დილ = 13 ივნ
| match_დბთ_დთბ = 2 მაი
| match_დბთ_იბე = 0–3
| match_დბთ_მეშ = 16 მაი
| match_დბთ_რუს = 24 მაი
| match_დბთ_სმგ = 10 მაი
| match_დბთ_სპა = 4–1
| match_დბთ_ტორ = 0–3

| match_დთბ_გაგ = 0–1
| match_დთბ_დილ = 1–2
| match_დთბ_დბთ = 2–2
| match_დთბ_იბე = 13 მაი
| match_დთბ_მეშ =  1–1
| match_დთბ_რუს = 0–0
| match_დთბ_სმგ = 17 ივნ
| match_დთბ_სპა = 6 მაი
| match_დთბ_ტორ = 24 მაი

| match_იბე_გაგ = 20 მაი
| match_იბე_დილ = 1–0
| match_იბე_დბთ = 30 მაი
| match_იბე_დთბ = 0–0
| match_იბე_მეშ = 2–2
| match_იბე_რუს = 17 ივნ
| match_იბე_სმგ = 2–1
| match_იბე_სპა = 13 ივნ
| match_იბე_ტორ = 10 მაი

| match_მეშ_გაგ = 17 ივნ
| match_მეშ_დილ = 10 მაი
| match_მეშ_დბთ = 0–0
| match_მეშ_დთბ = 30 მაი
| match_მეშ_იბე = 2 მაი
| match_მეშ_რუს =  0–0
| match_მეშ_სმგ = 0–0
| match_მეშ_სპა = 0–0
| match_მეშ_ტორ = 20 მაი

| match_რუს_გაგ = 1–2
| match_რუს_დილ = 1 მაი
| match_რუს_დბთ =  3–0
| match_რუს_დთბ = 10 მაი
| match_რუს_მეშ = 16 ივნ
| match_რუს_იბე = 2–1
| match_რუს_სმგ = 20 მაი
| match_რუს_სპა = 30 მაი
| match_რუს_ტორ = 1–0

| match_სმგ_გაგ = 2 მაი
| match_სმგ_დილ =  0–1
| match_სმგ_დბთ = 1–1
| match_სმგ_დთბ = 1–2
| match_სმგ_იბე = 23 მაი
| match_სმგ_მეშ = 6 მაი
| match_სმგ_რუს = 2–1
| match_სმგ_სპა = 16 მაი
| match_სმგ_ტორ = 13 ივნ

| match_სპა_გაგ = 10 მაი
| match_სპა_დილ =  0–1
| match_სპა_დბთ = 20 მაი
| match_სპა_დთბ = 1–2
| match_სპა_იბე =  0–2
| match_სპა_მეშ = 24 მაი
| match_სპა_რუს = 1–1
| match_სპა_სმგ =  4–1
| match_სპა_ტორ = 1–1

| match_ტორ_გაგ = 30 მაი
| match_ტორ_დილ = 16 მაი
| match_ტორ_დბთ = 17 ივნ
| match_ტორ_დთბ = 0–0
| match_ტორ_იბე = 1–0
| match_ტორ_მეშ = 3–0
| match_ტორ_რუს = 6 მაი
| match_ტორ_სმგ = 6–1
| match_ტორ_სპა = 1–2

| match_იბე_მეშ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დილ_რუს_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დბთ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დილ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot;&gt;https://erovnuliliga.ge/ge/news/9540-sakartvelos-pekhburtis-pederatsiis-gantskhadeba&lt;/ref&gt;
| match_გაგ_იბე_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_ტორ_მეშ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_დბთ_სპა_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_სმგ_რუს_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
}}
{{col-2}}

===ტური 19-36===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები] [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი]
| update = future
| start_date = 24 ივნისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
| match_გაგ_დილ = 21 ნოე
| match_გაგ_დბთ = 17 ოქტ
| match_გაგ_დთბ = 2 დეკ
| match_გაგ_იბე = 29 აგვ
| match_გაგ_მეშ = 19 სექ
| match_გაგ_რუს = 31 ოქტ
| match_გაგ_სმგ = 24 ივნ
| match_გაგ_სპა = 15 აგვ
| match_გაგ_ტორ = 9 სექ

| match_დილ_გაგ = 5 სექ
| match_დილ_დბთ = 13 სექ
| match_დილ_დთბ = 7 ნოე
| match_დილ_იბე = 17 ოქტ
| match_დილ_მეშ = 15 აგვ
| match_დილ_რუს = 24 ივნ
| match_დილ_სმგ = 28 ნოე
| match_დილ_სპა = 6 დეკ
| match_დილ_ტორ = 22 აგვ

| match_დბთ_გაგ = 8 აგვ
| match_დბთ_დილ = 2 დეკ
| match_დბთ_დთბ = 10 ოქტ
| match_დბთ_იბე = 9 სექ
| match_დბთ_მეშ = 31 ოქტ
| match_დბთ_რუს = 21 ნოე
| match_დბთ_სმგ = 24 ოქტ
| match_დბთ_სპა = 29 აგვ
| match_დბთ_ტორ = 19 სექ

| match_დთბ_გაგ = 13 სექ
| match_დთბ_დილ = 29 აგვ
| match_დთბ_დბთ = 24 ივნ
| match_დთბ_იბე = 31 ოქტ
| match_დთბ_მეშ = 9 სექ
| match_დთბ_რუს = 15 აგვ
| match_დთბ_სმგ = 6 დეკ
| match_დთბ_სპა = 17 ოქტ
| match_დთბ_ტორ = 21 ნოე

| match_იბე_გაგ = 7 ნოე
| match_იბე_დილ = 8 აგვ
| match_იბე_დბთ = 28 ნოე
| match_იბე_დთბ = 22 აგვ
| match_იბე_მეშ = 24 ივნ
| match_იბე_რუს = 6 დეკ
| match_იბე_სმგ = 5 სექ
| match_იბე_სპა = 13 სექ
| match_იბე_ტორ = 24 ოქტ

| match_მეშ_გაგ = 6 დეკ
| match_მეშ_დილ = 24 ოქტ
| match_მეშ_დბთ = 22 აგვ
| match_მეშ_დთბ = 28 ნოე
| match_მეშ_იბე = 10 ოქტ
| match_მეშ_რუს = 13 სექ
| match_მეშ_სმგ = 8 აგვ
| match_მეშ_სპა = 5 სექ
| match_მეშ_ტორ = 7 ნოე

| match_რუს_გაგ = 22 აგვ
| match_რუს_დილ = 10 ოქტ
| match_რუს_დბთ = 5 სექ
| match_რუს_დთბ = 24 ოქტ
| match_რუს_მეშ = 2 დეკ
| match_რუს_იბე = 19 სექ
| match_რუს_სმგ = 7 ნოე
| match_რუს_სპა = 28 ნოე
| match_რუს_ტორ = 8 აგვ

| match_სმგ_გაგ = 10 ოქტ
| match_სმგ_დილ = 9 სექ
| match_სმგ_დბთ = 15 აგვ
| match_სმგ_დთბ = 19 სექ
| match_სმგ_იბე = 21 ნოე
| match_სმგ_მეშ = 17 ოქტ
| match_სმგ_რუს = 29 აგვ
| match_სმგ_სპა = 31 ოქტ
| match_სმგ_ტორ = 2 დეკ

| match_სპა_გაგ = 24 ოქტ
| match_სპა_დილ = 19 სექ
| match_სპა_დბთ = 7 ნოე
| match_სპა_დთბ = 8 აგვ
| match_სპა_იბე = 2 დეკ
| match_სპა_მეშ = 21 ნოე
| match_სპა_რუს = 9 სექ
| match_სპა_სმგ = 22 აგვ
| match_სპა_ტორ = 10 ოქტ

| match_ტორ_გაგ = 28 ნოე
| match_ტორ_დილ = 31 ოქტ
| match_ტორ_დბთ = 6 დეკ
| match_ტორ_დთბ = 5 სექ
| match_ტორ_იბე = 15 აგვ
| match_ტორ_მეშ = 29 აგვ
| match_ტორ_რუს = 17 ოქტ
| match_ტორ_სმგ = 13 სექ
| match_ტორ_სპა = 24 ივნ
}}
{{col-end}}

== პლეი-ოფი ==
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
----
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}

== სტატისტიკა ==

=== ბომბარდირები ===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!გოლები&lt;ref name=&quot;goals &amp; assists&quot;&gt;{{cite web |title=Crystalbet Erovnuli Liga - Top Scorers |url=https://www.soccer24.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/I3Uhz1IK/top_scorers |website=soccer24.com |publisher=Soccer24 |access-date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}
{{notelist}}

=== ჰეტ-ტრიკები  ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ფეხბურთელი !! კლუბი !! წინაამღდეგ !! შედეგი !! თარიღი !! წყ.
|-
| || || || || ||
|}
* &lt;small&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)&lt;/small&gt;

===მშრალი მატჩები===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!'''მშრ. მატ.'''
|-
 |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{reflist}}

* [http://erovnuliliga.ge/ge ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი]
* [http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules ჩემპიონატის წესები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015651/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules |date=2019-02-19 }}

{{ეროვნული ლიგა}}

[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:2026 წელი ქართულ ფეხბურთში]]</text>
      <sha1>hecr7jfaikhly6nrolrz2k5jvecp3f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378501</id>
      <parentid>5378160</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lado85</username>
        <id>35378</id>
      </contributor>
      <origin>5378501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27565" sha1="rotm0vasici5xzqah6afg15qlxe95ll" xml:space="preserve">{{მიმდსპორტი|ფეხბურთი}}

{{ინფოდაფა ფეხბურთის ლიგის სეზონი
| შეჯიბრება                = [[ეროვნული ლიგა]]
| სეზონი                     = 28 თებერვალი – 6 დეკემბერი 2026
2026
| გამარჯვებულები                    =
| დაქვეითდა                  = 
| კონტინენტურითასი1            = [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027–28|ჩემპიონთა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი1 კვალიფიცირებული = 
| კონტინენტურითასი2            = [[უეფა-ს ევროპა ლიგა 2027-28|ევროპა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი2 კვალიფიცირებული = 
| ლიგის ბომბარდირი           =  
| უდიდესი საშინაო მოგება           =
| უდიდესი საგარეო მოგება           = 
| უხვგოლიანი შეხვედრა            = 
| შეხვედრები                    = 47
| გატანილი გოლი                = 101
| საშუალო გოლი              = 2,15
| წინა სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
| შემდ. სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2027|2027]]
}}
'''ეროვნული ლიგა 2026''' — [[საქართველო]]ს უმაღლესი ლიგის 38-ე გათამაშება.

== ფორმატი ==
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-28|ჩემპიონთა ლიგაზე]] მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე ადგილზე გასული გუნდი და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს [[უეფას კონფერენციების ლიგა|უეფას კონფერენციების ლიგაზე]] I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის 3-ადგილოსან გუნდს.

== კლუბები  ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!კლუბი
!მდგომარეობა &lt;br /&gt;[[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
!ქალაქი
!რეგიონი
!სტადიონი
!ტევადობა
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
| 1
|colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი]]
|22 754
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
| 2
|[[გორი]]
| [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლი]]
| [[თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი]] 
| 5 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|3
|[[ქუთაისი]] 
| |[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
|[[რამაზ შენგელიას სტადიონი]]
|14 700
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო თბილისი]]
|4
| colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[ბორის პაიჭაძის ეროვნული სტადიონი|ბორის პაიჭაძის დინამო არენა]]
|54 139
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
| 5 
| colspan=&quot;2&quot; |[[თბილისი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|6
|[[ბათუმი]]
|[[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]
|[[აჭარაბეთ არენა]]
|20 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
| 7
|[[წყალტუბო]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი
|3,500
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|[[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 1
|[[რუსთავი]]
|[[ქვემო ქართლი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი, [[თბილისი]] 
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 2 / პლეი-ოფის გამარჯვებული 
| colspan=&quot;2&quot; |თბილისი
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სტადიონი 2]] 
|1 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 3 / პლეი-ოფის გამარჯვებული
|[[ტყიბული]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი, [[წყალტუბო]]
|3 500
|-
|}

==ცხრილი==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://erovnuliliga.ge/ge/tables ეროვნული ლიგა], [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/OSo0I43t/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team_order=RUS, IBE, DIL, TKU, SPA, DTB, MES, GAG, SMG, DBT

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=CL1Q |result2=ECL1Q |result8=RPO |result9=RPO |result10=REL

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update= 2 მაისი 2026
|win_GAG=2 |draw_GAG=4 |loss_GAG=3|gf_GAG=9|ga_GAG=12&lt;!-- გაგრა --&gt;
|win_DIL=5|draw_DIL=1 |loss_DIL=4|gf_DIL=8|ga_DIL=7&lt;!-- დილა გორი --&gt;
|win_DBT=1|draw_DBT=4|loss_DBT=4 |gf_DBT=8|ga_DBT=15&lt;!-- დინამო ბათუმი --&gt;
|win_DTB=2|draw_DTB=5 |loss_DTB=2|gf_DTB=8|ga_DTB=8&lt;!-- დინამო თბილისი --&gt;
|win_IBE=5|draw_IBE=2|loss_IBE=2 |gf_IBE=13|ga_IBE=7&lt;!-- იბერია 1999 --&gt;
|win_MES=1 |draw_MES=7|loss_MES=1|gf_MES=5|ga_MES=7&lt;!-- მეშახტე --&gt;
|win_RUS=5 |draw_RUS=3|loss_RUS=2|gf_RUS=12|ga_RUS=7&lt;!-- რუსთავი --&gt;
|win_SMG=2 |draw_SMG=2|loss_SMG=5|gf_SMG=8|ga_SMG=17&lt;!-- სამგურალი წყალტუბო  --&gt;
|win_SPA=3 |draw_SPA=3 |loss_SPA=4|gf_SPA=13|ga_SPA=13&lt;!-- სპაერი --&gt;
|win_TKU= 4|draw_TKU=3|loss_TKU=3|gf_TKU=17|ga_TKU=8&lt;!-- ტორპედო ქუთაისი --&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_GAG=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_DIL=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_DBT=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_DTB=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_IBE=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_MES=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_RUS=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_SMG=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_SPA=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_TKU=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]


&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ქულები; 2) ქულები ურთიერთშეხვედრებში; 3) გოლების სხვაობა ურთიერთშეხვედრებში; 4) გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში; 5) გასვლაზე გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში (მხოლოდ 2 გუნდის დროს); 6) გოლების სხვაობა; 7) გატანილი გოლები.

&lt;!--Qualification and relegation column definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CL1Q=green1 |text_CL1Q= [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-2028|უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_ECL1Q=yellow1  |text_ECL1Q= [[უეფა-ს კონფერენს ლიგა 2027-2028|უეფა-ს კონფერენს ლიგა  2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_RPO=red2    |text_RPO= [[ეროვნული_ლიგა_2026#პლეი-ოფი|ლიგაში ადგილის შესანარჩუნებელი პლეი-ოფი]]
|col_REL=red1    |text_REL= [[ეროვნული ლიგა 2]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==შედეგები==
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.
{{col-begin}}
{{col-2}}

===ტური 1-18===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები], [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი],  [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/fixtures/ Soccerway]
| update =  2 მაისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ 

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]

| match_გაგ_დილ = 24 მაი
| match_გაგ_დბთ = 6 მაი
| match_გაგ_დთბ = 13 ივნ
| match_გაგ_იბე = 1–2
| match_გაგ_მეშ = 1–1
| match_გაგ_რუს = 16 მაი
| match_გაგ_სმგ = 0–1
| match_გაგ_სპა = 0–3
| match_გაგ_ტორ = 1–2

| match_დილ_გაგ = 1–1
| match_დილ_დბთ = 1–0
| match_დილ_დთბ = 20 მაი
| match_დილ_იბე = 6 მაი
| match_დილ_მეშ = 0–1
| match_დილ_რუს = 1–2
| match_დილ_სმგ = 30 მაი
| match_დილ_სპა = 17 ივნ
| match_დილ_ტორ =  1–0

| match_დბთ_გაგ = 1–1
| match_დბთ_დილ = 13 ივნ
| match_დბთ_დთბ = 2 მაი
| match_დბთ_იბე = 0–3
| match_დბთ_მეშ = 16 მაი
| match_დბთ_რუს = 24 მაი
| match_დბთ_სმგ = 10 მაი
| match_დბთ_სპა = 4–1
| match_დბთ_ტორ = 0–3

| match_დთბ_გაგ = 0–1
| match_დთბ_დილ = 1–2
| match_დთბ_დბთ = 2–2
| match_დთბ_იბე = 13 მაი
| match_დთბ_მეშ =  1–1
| match_დთბ_რუს = 0–0
| match_დთბ_სმგ = 17 ივნ
| match_დთბ_სპა = 6 მაი
| match_დთბ_ტორ = 24 მაი

| match_იბე_გაგ = 20 მაი
| match_იბე_დილ = 1–0
| match_იბე_დბთ = 30 მაი
| match_იბე_დთბ = 0–0
| match_იბე_მეშ = 2–2
| match_იბე_რუს = 17 ივნ
| match_იბე_სმგ = 2–1
| match_იბე_სპა = 13 ივნ
| match_იბე_ტორ = 10 მაი

| match_მეშ_გაგ = 17 ივნ
| match_მეშ_დილ = 10 მაი
| match_მეშ_დბთ = 0–0
| match_მეშ_დთბ = 30 მაი
| match_მეშ_იბე = 2 მაი
| match_მეშ_რუს =  0–0
| match_მეშ_სმგ = 0–0
| match_მეშ_სპა = 0–0
| match_მეშ_ტორ = 20 მაი

| match_რუს_გაგ = 1–2
| match_რუს_დილ = 1–0
| match_რუს_დბთ =  3–0
| match_რუს_დთბ = 10 მაი
| match_რუს_მეშ = 16 ივნ
| match_რუს_იბე = 2–1
| match_რუს_სმგ = 20 მაი
| match_რუს_სპა = 30 მაი
| match_რუს_ტორ = 1–0

| match_სმგ_გაგ = 2 მაი
| match_სმგ_დილ =  0–1
| match_სმგ_დბთ = 1–1
| match_სმგ_დთბ = 1–2
| match_სმგ_იბე = 23 მაი
| match_სმგ_მეშ = 6 მაი
| match_სმგ_რუს = 2–1
| match_სმგ_სპა = 16 მაი
| match_სმგ_ტორ = 13 ივნ

| match_სპა_გაგ = 10 მაი
| match_სპა_დილ =  0–1
| match_სპა_დბთ = 20 მაი
| match_სპა_დთბ = 1–2
| match_სპა_იბე =  0–2
| match_სპა_მეშ = 24 მაი
| match_სპა_რუს = 1–1
| match_სპა_სმგ =  4–1
| match_სპა_ტორ = 1–1

| match_ტორ_გაგ = 30 მაი
| match_ტორ_დილ = 16 მაი
| match_ტორ_დბთ = 17 ივნ
| match_ტორ_დთბ = 0–0
| match_ტორ_იბე = 1–0
| match_ტორ_მეშ = 3–0
| match_ტორ_რუს = 6 მაი
| match_ტორ_სმგ = 6–1
| match_ტორ_სპა = 1–2

| match_იბე_მეშ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დილ_რუს_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დბთ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დილ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot;&gt;https://erovnuliliga.ge/ge/news/9540-sakartvelos-pekhburtis-pederatsiis-gantskhadeba&lt;/ref&gt;
| match_გაგ_იბე_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_ტორ_მეშ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_დბთ_სპა_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_სმგ_რუს_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
}}
{{col-2}}

===ტური 19-36===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები] [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი]
| update = future
| start_date = 24 ივნისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
| match_გაგ_დილ = 21 ნოე
| match_გაგ_დბთ = 17 ოქტ
| match_გაგ_დთბ = 2 დეკ
| match_გაგ_იბე = 29 აგვ
| match_გაგ_მეშ = 19 სექ
| match_გაგ_რუს = 31 ოქტ
| match_გაგ_სმგ = 24 ივნ
| match_გაგ_სპა = 15 აგვ
| match_გაგ_ტორ = 9 სექ

| match_დილ_გაგ = 5 სექ
| match_დილ_დბთ = 13 სექ
| match_დილ_დთბ = 7 ნოე
| match_დილ_იბე = 17 ოქტ
| match_დილ_მეშ = 15 აგვ
| match_დილ_რუს = 24 ივნ
| match_დილ_სმგ = 28 ნოე
| match_დილ_სპა = 6 დეკ
| match_დილ_ტორ = 22 აგვ

| match_დბთ_გაგ = 8 აგვ
| match_დბთ_დილ = 2 დეკ
| match_დბთ_დთბ = 10 ოქტ
| match_დბთ_იბე = 9 სექ
| match_დბთ_მეშ = 31 ოქტ
| match_დბთ_რუს = 21 ნოე
| match_დბთ_სმგ = 24 ოქტ
| match_დბთ_სპა = 29 აგვ
| match_დბთ_ტორ = 19 სექ

| match_დთბ_გაგ = 13 სექ
| match_დთბ_დილ = 29 აგვ
| match_დთბ_დბთ = 24 ივნ
| match_დთბ_იბე = 31 ოქტ
| match_დთბ_მეშ = 9 სექ
| match_დთბ_რუს = 15 აგვ
| match_დთბ_სმგ = 6 დეკ
| match_დთბ_სპა = 17 ოქტ
| match_დთბ_ტორ = 21 ნოე

| match_იბე_გაგ = 7 ნოე
| match_იბე_დილ = 8 აგვ
| match_იბე_დბთ = 28 ნოე
| match_იბე_დთბ = 22 აგვ
| match_იბე_მეშ = 24 ივნ
| match_იბე_რუს = 6 დეკ
| match_იბე_სმგ = 5 სექ
| match_იბე_სპა = 13 სექ
| match_იბე_ტორ = 24 ოქტ

| match_მეშ_გაგ = 6 დეკ
| match_მეშ_დილ = 24 ოქტ
| match_მეშ_დბთ = 22 აგვ
| match_მეშ_დთბ = 28 ნოე
| match_მეშ_იბე = 10 ოქტ
| match_მეშ_რუს = 13 სექ
| match_მეშ_სმგ = 8 აგვ
| match_მეშ_სპა = 5 სექ
| match_მეშ_ტორ = 7 ნოე

| match_რუს_გაგ = 22 აგვ
| match_რუს_დილ = 10 ოქტ
| match_რუს_დბთ = 5 სექ
| match_რუს_დთბ = 24 ოქტ
| match_რუს_მეშ = 2 დეკ
| match_რუს_იბე = 19 სექ
| match_რუს_სმგ = 7 ნოე
| match_რუს_სპა = 28 ნოე
| match_რუს_ტორ = 8 აგვ

| match_სმგ_გაგ = 10 ოქტ
| match_სმგ_დილ = 9 სექ
| match_სმგ_დბთ = 15 აგვ
| match_სმგ_დთბ = 19 სექ
| match_სმგ_იბე = 21 ნოე
| match_სმგ_მეშ = 17 ოქტ
| match_სმგ_რუს = 29 აგვ
| match_სმგ_სპა = 31 ოქტ
| match_სმგ_ტორ = 2 დეკ

| match_სპა_გაგ = 24 ოქტ
| match_სპა_დილ = 19 სექ
| match_სპა_დბთ = 7 ნოე
| match_სპა_დთბ = 8 აგვ
| match_სპა_იბე = 2 დეკ
| match_სპა_მეშ = 21 ნოე
| match_სპა_რუს = 9 სექ
| match_სპა_სმგ = 22 აგვ
| match_სპა_ტორ = 10 ოქტ

| match_ტორ_გაგ = 28 ნოე
| match_ტორ_დილ = 31 ოქტ
| match_ტორ_დბთ = 6 დეკ
| match_ტორ_დთბ = 5 სექ
| match_ტორ_იბე = 15 აგვ
| match_ტორ_მეშ = 29 აგვ
| match_ტორ_რუს = 17 ოქტ
| match_ტორ_სმგ = 13 სექ
| match_ტორ_სპა = 24 ივნ
}}
{{col-end}}

== პლეი-ოფი ==
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
----
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}

== სტატისტიკა ==

=== ბომბარდირები ===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!გოლები&lt;ref name=&quot;goals &amp; assists&quot;&gt;{{cite web |title=Crystalbet Erovnuli Liga - Top Scorers |url=https://www.soccer24.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/I3Uhz1IK/top_scorers |website=soccer24.com |publisher=Soccer24 |access-date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}
{{notelist}}

=== ჰეტ-ტრიკები  ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ფეხბურთელი !! კლუბი !! წინაამღდეგ !! შედეგი !! თარიღი !! წყ.
|-
| || || || || ||
|}
* &lt;small&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)&lt;/small&gt;

===მშრალი მატჩები===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!'''მშრ. მატ.'''
|-
 |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{reflist}}

* [http://erovnuliliga.ge/ge ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი]
* [http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules ჩემპიონატის წესები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015651/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules |date=2019-02-19 }}

{{ეროვნული ლიგა}}

[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:2026 წელი ქართულ ფეხბურთში]]</text>
      <sha1>rotm0vasici5xzqah6afg15qlxe95ll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378507</id>
      <parentid>5378501</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lado85</username>
        <id>35378</id>
      </contributor>
      <comment>/* შედეგები */</comment>
      <origin>5378507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27565" sha1="dwdtwp8nguz42lu2fuuofvz49dsn018" xml:space="preserve">{{მიმდსპორტი|ფეხბურთი}}

{{ინფოდაფა ფეხბურთის ლიგის სეზონი
| შეჯიბრება                = [[ეროვნული ლიგა]]
| სეზონი                     = 28 თებერვალი – 6 დეკემბერი 2026
2026
| გამარჯვებულები                    =
| დაქვეითდა                  = 
| კონტინენტურითასი1            = [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027–28|ჩემპიონთა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი1 კვალიფიცირებული = 
| კონტინენტურითასი2            = [[უეფა-ს ევროპა ლიგა 2027-28|ევროპა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი2 კვალიფიცირებული = 
| ლიგის ბომბარდირი           =  
| უდიდესი საშინაო მოგება           =
| უდიდესი საგარეო მოგება           = 
| უხვგოლიანი შეხვედრა            = 
| შეხვედრები                    = 47
| გატანილი გოლი                = 101
| საშუალო გოლი              = 2,15
| წინა სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
| შემდ. სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2027|2027]]
}}
'''ეროვნული ლიგა 2026''' — [[საქართველო]]ს უმაღლესი ლიგის 38-ე გათამაშება.

== ფორმატი ==
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-28|ჩემპიონთა ლიგაზე]] მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე ადგილზე გასული გუნდი და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს [[უეფას კონფერენციების ლიგა|უეფას კონფერენციების ლიგაზე]] I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის 3-ადგილოსან გუნდს.

== კლუბები  ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!კლუბი
!მდგომარეობა &lt;br /&gt;[[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
!ქალაქი
!რეგიონი
!სტადიონი
!ტევადობა
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
| 1
|colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი]]
|22 754
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
| 2
|[[გორი]]
| [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლი]]
| [[თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი]] 
| 5 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|3
|[[ქუთაისი]] 
| |[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
|[[რამაზ შენგელიას სტადიონი]]
|14 700
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო თბილისი]]
|4
| colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[ბორის პაიჭაძის ეროვნული სტადიონი|ბორის პაიჭაძის დინამო არენა]]
|54 139
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
| 5 
| colspan=&quot;2&quot; |[[თბილისი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|6
|[[ბათუმი]]
|[[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]
|[[აჭარაბეთ არენა]]
|20 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
| 7
|[[წყალტუბო]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი
|3,500
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|[[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 1
|[[რუსთავი]]
|[[ქვემო ქართლი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი, [[თბილისი]] 
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 2 / პლეი-ოფის გამარჯვებული 
| colspan=&quot;2&quot; |თბილისი
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სტადიონი 2]] 
|1 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 3 / პლეი-ოფის გამარჯვებული
|[[ტყიბული]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი, [[წყალტუბო]]
|3 500
|-
|}

==ცხრილი==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://erovnuliliga.ge/ge/tables ეროვნული ლიგა], [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/OSo0I43t/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team_order=RUS, IBE, DIL, TKU, SPA, DTB, MES, GAG, SMG, DBT

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=CL1Q |result2=ECL1Q |result8=RPO |result9=RPO |result10=REL

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update= 2 მაისი 2026
|win_GAG=2 |draw_GAG=4 |loss_GAG=3|gf_GAG=9|ga_GAG=12&lt;!-- გაგრა --&gt;
|win_DIL=5|draw_DIL=1 |loss_DIL=4|gf_DIL=8|ga_DIL=7&lt;!-- დილა გორი --&gt;
|win_DBT=1|draw_DBT=4|loss_DBT=4 |gf_DBT=8|ga_DBT=15&lt;!-- დინამო ბათუმი --&gt;
|win_DTB=2|draw_DTB=5 |loss_DTB=2|gf_DTB=8|ga_DTB=8&lt;!-- დინამო თბილისი --&gt;
|win_IBE=5|draw_IBE=2|loss_IBE=2 |gf_IBE=13|ga_IBE=7&lt;!-- იბერია 1999 --&gt;
|win_MES=1 |draw_MES=7|loss_MES=1|gf_MES=5|ga_MES=7&lt;!-- მეშახტე --&gt;
|win_RUS=5 |draw_RUS=3|loss_RUS=2|gf_RUS=12|ga_RUS=7&lt;!-- რუსთავი --&gt;
|win_SMG=2 |draw_SMG=2|loss_SMG=5|gf_SMG=8|ga_SMG=17&lt;!-- სამგურალი წყალტუბო  --&gt;
|win_SPA=3 |draw_SPA=3 |loss_SPA=4|gf_SPA=13|ga_SPA=13&lt;!-- სპაერი --&gt;
|win_TKU= 4|draw_TKU=3|loss_TKU=3|gf_TKU=17|ga_TKU=8&lt;!-- ტორპედო ქუთაისი --&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_GAG=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_DIL=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_DBT=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_DTB=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_IBE=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_MES=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_RUS=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_SMG=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_SPA=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_TKU=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]


&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ქულები; 2) ქულები ურთიერთშეხვედრებში; 3) გოლების სხვაობა ურთიერთშეხვედრებში; 4) გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში; 5) გასვლაზე გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში (მხოლოდ 2 გუნდის დროს); 6) გოლების სხვაობა; 7) გატანილი გოლები.

&lt;!--Qualification and relegation column definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CL1Q=green1 |text_CL1Q= [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-2028|უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_ECL1Q=yellow1  |text_ECL1Q= [[უეფა-ს კონფერენს ლიგა 2027-2028|უეფა-ს კონფერენს ლიგა  2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_RPO=red2    |text_RPO= [[ეროვნული_ლიგა_2026#პლეი-ოფი|ლიგაში ადგილის შესანარჩუნებელი პლეი-ოფი]]
|col_REL=red1    |text_REL= [[ეროვნული ლიგა 2]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==შედეგები==
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.
{{col-begin}}
{{col-2}}

===ტური 1-18===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები], [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი],  [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/fixtures/ Soccerway]
| update =  2 მაისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ 

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]

| match_გაგ_დილ = 24 მაი
| match_გაგ_დბთ = 6 მაი
| match_გაგ_დთბ = 14 ივნ
| match_გაგ_იბე = 1–2
| match_გაგ_მეშ = 1–1
| match_გაგ_რუს = 16 მაი
| match_გაგ_სმგ = 0–1
| match_გაგ_სპა = 0–3
| match_გაგ_ტორ = 2–2

| match_დილ_გაგ = 1–1
| match_დილ_დბთ = 1–0
| match_დილ_დთბ = 20 მაი
| match_დილ_იბე = 6 მაი
| match_დილ_მეშ = 0–1
| match_დილ_რუს = 1–2
| match_დილ_სმგ = 29 მაი
| match_დილ_სპა = 16 ივნ
| match_დილ_ტორ =  1–0

| match_დბთ_გაგ = 1–1
| match_დბთ_დილ = 12 ივნ
| match_დბთ_დთბ = 2 მაი
| match_დბთ_იბე = 0–3
| match_დბთ_მეშ = 16 მაი
| match_დბთ_რუს = 25 მაი
| match_დბთ_სმგ = 10 მაი
| match_დბთ_სპა = 4–1
| match_დბთ_ტორ = 0–3

| match_დთბ_გაგ = 0–1
| match_დთბ_დილ = 1–2
| match_დთბ_დბთ = 2–2
| match_დთბ_იბე = 13 მაი
| match_დთბ_მეშ =  1–1
| match_დთბ_რუს = 0–0
| match_დთბ_სმგ = 18 ივნ
| match_დთბ_სპა = 7 მაი
| match_დთბ_ტორ = 24 მაი

| match_იბე_გაგ = 20 მაი
| match_იბე_დილ = 1–0
| match_იბე_დბთ = 29 მაი
| match_იბე_დთბ = 0–0
| match_იბე_მეშ = 2–2
| match_იბე_რუს = 17 ივნ
| match_იბე_სმგ = 2–1
| match_იბე_სპა = 12 ივნ
| match_იბე_ტორ = 10 მაი

| match_მეშ_გაგ = 18 ივნ
| match_მეშ_დილ = 10 მაი
| match_მეშ_დბთ = 0–0
| match_მეშ_დთბ = 30 მაი
| match_მეშ_იბე = 2 მაი
| match_მეშ_რუს =  0–0
| match_მეშ_სმგ = 0–0
| match_მეშ_სპა = 0–0
| match_მეშ_ტორ = 20 მაი

| match_რუს_გაგ = 1–2
| match_რუს_დილ = 1–0
| match_რუს_დბთ =  3–0
| match_რუს_დთბ = 11 მაი
| match_რუს_მეშ = 13 ივნ
| match_რუს_იბე = 2–1
| match_რუს_სმგ = 21 მაი
| match_რუს_სპა = 29 მაი
| match_რუს_ტორ = 1–0

| match_სმგ_გაგ = 2 მაი
| match_სმგ_დილ =  0–1
| match_სმგ_დბთ = 1–1
| match_სმგ_დთბ = 1–2
| match_სმგ_იბე = 25 მაი
| match_სმგ_მეშ = 6 მაი
| match_სმგ_რუს = 2–1
| match_სმგ_სპა = 17 მაი
| match_სმგ_ტორ = 13 ივნ

| match_სპა_გაგ = 11 მაი
| match_სპა_დილ =  0–1
| match_სპა_დბთ = 21 მაი
| match_სპა_დთბ = 1–2
| match_სპა_იბე =  0–2
| match_სპა_მეშ = 25 მაი
| match_სპა_რუს = 1–1
| match_სპა_სმგ =  4–1
| match_სპა_ტორ = 1–1

| match_ტორ_გაგ = 28 მაი
| match_ტორ_დილ = 15 მაი
| match_ტორ_დბთ = 17 ივნ
| match_ტორ_დთბ = 0–0
| match_ტორ_იბე = 1–0
| match_ტორ_მეშ = 3–0
| match_ტორ_რუს = 5 მაი
| match_ტორ_სმგ = 6–1
| match_ტორ_სპა = 1–2

| match_იბე_მეშ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დილ_რუს_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დბთ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დილ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot;&gt;https://erovnuliliga.ge/ge/news/9540-sakartvelos-pekhburtis-pederatsiis-gantskhadeba&lt;/ref&gt;
| match_გაგ_იბე_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_ტორ_მეშ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_დბთ_სპა_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_სმგ_რუს_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
}}
{{col-2}}

===ტური 19-36===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები] [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი]
| update = future
| start_date = 24 ივნისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
| match_გაგ_დილ = 21 ნოე
| match_გაგ_დბთ = 17 ოქტ
| match_გაგ_დთბ = 2 დეკ
| match_გაგ_იბე = 29 აგვ
| match_გაგ_მეშ = 19 სექ
| match_გაგ_რუს = 31 ოქტ
| match_გაგ_სმგ = 24 ივნ
| match_გაგ_სპა = 15 აგვ
| match_გაგ_ტორ = 9 სექ

| match_დილ_გაგ = 5 სექ
| match_დილ_დბთ = 13 სექ
| match_დილ_დთბ = 7 ნოე
| match_დილ_იბე = 17 ოქტ
| match_დილ_მეშ = 15 აგვ
| match_დილ_რუს = 24 ივნ
| match_დილ_სმგ = 28 ნოე
| match_დილ_სპა = 6 დეკ
| match_დილ_ტორ = 22 აგვ

| match_დბთ_გაგ = 8 აგვ
| match_დბთ_დილ = 2 დეკ
| match_დბთ_დთბ = 10 ოქტ
| match_დბთ_იბე = 9 სექ
| match_დბთ_მეშ = 31 ოქტ
| match_დბთ_რუს = 21 ნოე
| match_დბთ_სმგ = 24 ოქტ
| match_დბთ_სპა = 29 აგვ
| match_დბთ_ტორ = 19 სექ

| match_დთბ_გაგ = 13 სექ
| match_დთბ_დილ = 29 აგვ
| match_დთბ_დბთ = 24 ივნ
| match_დთბ_იბე = 31 ოქტ
| match_დთბ_მეშ = 9 სექ
| match_დთბ_რუს = 15 აგვ
| match_დთბ_სმგ = 6 დეკ
| match_დთბ_სპა = 17 ოქტ
| match_დთბ_ტორ = 21 ნოე

| match_იბე_გაგ = 7 ნოე
| match_იბე_დილ = 8 აგვ
| match_იბე_დბთ = 28 ნოე
| match_იბე_დთბ = 22 აგვ
| match_იბე_მეშ = 24 ივნ
| match_იბე_რუს = 6 დეკ
| match_იბე_სმგ = 5 სექ
| match_იბე_სპა = 13 სექ
| match_იბე_ტორ = 24 ოქტ

| match_მეშ_გაგ = 6 დეკ
| match_მეშ_დილ = 24 ოქტ
| match_მეშ_დბთ = 22 აგვ
| match_მეშ_დთბ = 28 ნოე
| match_მეშ_იბე = 10 ოქტ
| match_მეშ_რუს = 13 სექ
| match_მეშ_სმგ = 8 აგვ
| match_მეშ_სპა = 5 სექ
| match_მეშ_ტორ = 7 ნოე

| match_რუს_გაგ = 22 აგვ
| match_რუს_დილ = 10 ოქტ
| match_რუს_დბთ = 5 სექ
| match_რუს_დთბ = 24 ოქტ
| match_რუს_მეშ = 2 დეკ
| match_რუს_იბე = 19 სექ
| match_რუს_სმგ = 7 ნოე
| match_რუს_სპა = 28 ნოე
| match_რუს_ტორ = 8 აგვ

| match_სმგ_გაგ = 10 ოქტ
| match_სმგ_დილ = 9 სექ
| match_სმგ_დბთ = 15 აგვ
| match_სმგ_დთბ = 19 სექ
| match_სმგ_იბე = 21 ნოე
| match_სმგ_მეშ = 17 ოქტ
| match_სმგ_რუს = 29 აგვ
| match_სმგ_სპა = 31 ოქტ
| match_სმგ_ტორ = 2 დეკ

| match_სპა_გაგ = 24 ოქტ
| match_სპა_დილ = 19 სექ
| match_სპა_დბთ = 7 ნოე
| match_სპა_დთბ = 8 აგვ
| match_სპა_იბე = 2 დეკ
| match_სპა_მეშ = 21 ნოე
| match_სპა_რუს = 9 სექ
| match_სპა_სმგ = 22 აგვ
| match_სპა_ტორ = 10 ოქტ

| match_ტორ_გაგ = 28 ნოე
| match_ტორ_დილ = 31 ოქტ
| match_ტორ_დბთ = 6 დეკ
| match_ტორ_დთბ = 5 სექ
| match_ტორ_იბე = 15 აგვ
| match_ტორ_მეშ = 29 აგვ
| match_ტორ_რუს = 17 ოქტ
| match_ტორ_სმგ = 13 სექ
| match_ტორ_სპა = 24 ივნ
}}
{{col-end}}

== პლეი-ოფი ==
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
----
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}

== სტატისტიკა ==

=== ბომბარდირები ===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!გოლები&lt;ref name=&quot;goals &amp; assists&quot;&gt;{{cite web |title=Crystalbet Erovnuli Liga - Top Scorers |url=https://www.soccer24.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/I3Uhz1IK/top_scorers |website=soccer24.com |publisher=Soccer24 |access-date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}
{{notelist}}

=== ჰეტ-ტრიკები  ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ფეხბურთელი !! კლუბი !! წინაამღდეგ !! შედეგი !! თარიღი !! წყ.
|-
| || || || || ||
|}
* &lt;small&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)&lt;/small&gt;

===მშრალი მატჩები===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!'''მშრ. მატ.'''
|-
 |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{reflist}}

* [http://erovnuliliga.ge/ge ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი]
* [http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules ჩემპიონატის წესები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015651/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules |date=2019-02-19 }}

{{ეროვნული ლიგა}}

[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:2026 წელი ქართულ ფეხბურთში]]</text>
      <sha1>dwdtwp8nguz42lu2fuuofvz49dsn018</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378511</id>
      <parentid>5378507</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lado85</username>
        <id>35378</id>
      </contributor>
      <comment>/* შედეგები */</comment>
      <origin>5378511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27565" sha1="ax0yvbeat400xent3vp269bsw7sebj7" xml:space="preserve">{{მიმდსპორტი|ფეხბურთი}}

{{ინფოდაფა ფეხბურთის ლიგის სეზონი
| შეჯიბრება                = [[ეროვნული ლიგა]]
| სეზონი                     = 28 თებერვალი – 6 დეკემბერი 2026
2026
| გამარჯვებულები                    =
| დაქვეითდა                  = 
| კონტინენტურითასი1            = [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027–28|ჩემპიონთა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი1 კვალიფიცირებული = 
| კონტინენტურითასი2            = [[უეფა-ს ევროპა ლიგა 2027-28|ევროპა ლიგა]]
| კონტინენტურითასი2 კვალიფიცირებული = 
| ლიგის ბომბარდირი           =  
| უდიდესი საშინაო მოგება           =
| უდიდესი საგარეო მოგება           = 
| უხვგოლიანი შეხვედრა            = 
| შეხვედრები                    = 47
| გატანილი გოლი                = 101
| საშუალო გოლი              = 2,15
| წინა სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
| შემდ. სეზონი                 = [[ეროვნული ლიგა 2027|2027]]
}}
'''ეროვნული ლიგა 2026''' — [[საქართველო]]ს უმაღლესი ლიგის 38-ე გათამაშება.

== ფორმატი ==
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-28|ჩემპიონთა ლიგაზე]] მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე ადგილზე გასული გუნდი და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს [[უეფას კონფერენციების ლიგა|უეფას კონფერენციების ლიგაზე]] I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის 3-ადგილოსან გუნდს.

== კლუბები  ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!კლუბი
!მდგომარეობა &lt;br /&gt;[[ეროვნული ლიგა 2025|2025]]
!ქალაქი
!რეგიონი
!სტადიონი
!ტევადობა
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
| 1
|colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი]]
|22 754
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]]
| 2
|[[გორი]]
| [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლი]]
| [[თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი]] 
| 5 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|3
|[[ქუთაისი]] 
| |[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
|[[რამაზ შენგელიას სტადიონი]]
|14 700
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო თბილისი]]
|4
| colspan=&quot;2&quot; | [[თბილისი]]
|[[ბორის პაიჭაძის ეროვნული სტადიონი|ბორის პაიჭაძის დინამო არენა]]
|54 139
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
| 5 
| colspan=&quot;2&quot; |[[თბილისი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|6
|[[ბათუმი]]
|[[აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]
|[[აჭარაბეთ არენა]]
|20 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
| 7
|[[წყალტუბო]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი
|3,500
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|[[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 1
|[[რუსთავი]]
|[[ქვემო ქართლი]]
|დავით პეტრიაშვილის სტადიონი, [[თბილისი]] 
|2 130
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 2 / პლეი-ოფის გამარჯვებული 
| colspan=&quot;2&quot; |თბილისი
|[[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სტადიონი 2]] 
|1 000
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
| [[ეროვნული ლიგა 2|ელ 2]] / 3 / პლეი-ოფის გამარჯვებული
|[[ტყიბული]]
|[[იმერეთის მხარე|იმერეთი]]
| 26 მაისის სტადიონი, [[წყალტუბო]]
|3 500
|-
|}

==ცხრილი==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://erovnuliliga.ge/ge/tables ეროვნული ლიგა], [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/OSo0I43t/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team_order=RUS, IBE, DIL, TKU, SPA, DTB, MES, GAG, SMG, DBT

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=CL1Q |result2=ECL1Q |result8=RPO |result9=RPO |result10=REL

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update= 2 მაისი 2026
|win_GAG=2 |draw_GAG=4 |loss_GAG=3|gf_GAG=9|ga_GAG=12&lt;!-- გაგრა --&gt;
|win_DIL=5|draw_DIL=1 |loss_DIL=4|gf_DIL=8|ga_DIL=7&lt;!-- დილა გორი --&gt;
|win_DBT=1|draw_DBT=4|loss_DBT=4 |gf_DBT=8|ga_DBT=15&lt;!-- დინამო ბათუმი --&gt;
|win_DTB=2|draw_DTB=5 |loss_DTB=2|gf_DTB=8|ga_DTB=8&lt;!-- დინამო თბილისი --&gt;
|win_IBE=5|draw_IBE=2|loss_IBE=2 |gf_IBE=13|ga_IBE=7&lt;!-- იბერია 1999 --&gt;
|win_MES=1 |draw_MES=7|loss_MES=1|gf_MES=5|ga_MES=7&lt;!-- მეშახტე --&gt;
|win_RUS=5 |draw_RUS=3|loss_RUS=2|gf_RUS=12|ga_RUS=7&lt;!-- რუსთავი --&gt;
|win_SMG=2 |draw_SMG=2|loss_SMG=5|gf_SMG=8|ga_SMG=17&lt;!-- სამგურალი წყალტუბო  --&gt;
|win_SPA=3 |draw_SPA=3 |loss_SPA=4|gf_SPA=13|ga_SPA=13&lt;!-- სპაერი --&gt;
|win_TKU= 4|draw_TKU=3|loss_TKU=3|gf_TKU=17|ga_TKU=8&lt;!-- ტორპედო ქუთაისი --&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Head-to-head--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_GAG=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_DIL=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_DBT=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_DTB=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_IBE=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_MES=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_RUS=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_SMG=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_SPA=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_TKU=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]


&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ქულები; 2) ქულები ურთიერთშეხვედრებში; 3) გოლების სხვაობა ურთიერთშეხვედრებში; 4) გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში; 5) გასვლაზე გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში (მხოლოდ 2 გუნდის დროს); 6) გოლების სხვაობა; 7) გატანილი გოლები.

&lt;!--Qualification and relegation column definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CL1Q=green1 |text_CL1Q= [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2027-2028|უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_ECL1Q=yellow1  |text_ECL1Q= [[უეფა-ს კონფერენს ლიგა 2027-2028|უეფა-ს კონფერენს ლიგა  2026-27 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპზე]]
|col_RPO=red2    |text_RPO= [[ეროვნული_ლიგა_2026#პლეი-ოფი|ლიგაში ადგილის შესანარჩუნებელი პლეი-ოფი]]
|col_REL=red1    |text_REL= [[ეროვნული ლიგა 2]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==შედეგები==
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.
{{col-begin}}
{{col-2}}

===ტური 1-18===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები], [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი],  [https://www.soccerway.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/fixtures/ Soccerway]
| update =  2 მაისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ 

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]

| match_გაგ_დილ = 24 მაი
| match_გაგ_დბთ = 6 მაი
| match_გაგ_დთბ = 14 ივნ
| match_გაგ_იბე = 1–2
| match_გაგ_მეშ = 1–1
| match_გაგ_რუს = 16 მაი
| match_გაგ_სმგ = 0–1
| match_გაგ_სპა = 0–3
| match_გაგ_ტორ = 2–2

| match_დილ_გაგ = 1–1
| match_დილ_დბთ = 1–0
| match_დილ_დთბ = 20 მაი
| match_დილ_იბე = 6 მაი
| match_დილ_მეშ = 0–1
| match_დილ_რუს = 1–2
| match_დილ_სმგ = 29 მაი
| match_დილ_სპა = 16 ივნ
| match_დილ_ტორ =  1–0

| match_დბთ_გაგ = 1–1
| match_დბთ_დილ = 12 ივნ
| match_დბთ_დთბ = 2 მაი
| match_დბთ_იბე = 0–3
| match_დბთ_მეშ = 16 მაი
| match_დბთ_რუს = 25 მაი
| match_დბთ_სმგ = 10 მაი
| match_დბთ_სპა = 4–1
| match_დბთ_ტორ = 0–3

| match_დთბ_გაგ = 0–1
| match_დთბ_დილ = 1–2
| match_დთბ_დბთ = 2–2
| match_დთბ_იბე = 13 მაი
| match_დთბ_მეშ =  1–1
| match_დთბ_რუს = 0–0
| match_დთბ_სმგ = 18 ივნ
| match_დთბ_სპა = 7 მაი
| match_დთბ_ტორ = 24 მაი

| match_იბე_გაგ = 20 მაი
| match_იბე_დილ = 1–0
| match_იბე_დბთ = 29 მაი
| match_იბე_დთბ = 0–0
| match_იბე_მეშ = 2–2
| match_იბე_რუს = 17 ივნ
| match_იბე_სმგ = 2–1
| match_იბე_სპა = 12 ივნ
| match_იბე_ტორ = 10 მაი

| match_მეშ_გაგ = 18 ივნ
| match_მეშ_დილ = 10 მაი
| match_მეშ_დბთ = 0–0
| match_მეშ_დთბ = 30 მაი
| match_მეშ_იბე = 2 მაი
| match_მეშ_რუს =  0–0
| match_მეშ_სმგ = 0–0
| match_მეშ_სპა = 0–0
| match_მეშ_ტორ = 20 მაი

| match_რუს_გაგ = 1–2
| match_რუს_დილ = 1–0
| match_რუს_დბთ =  3–0
| match_რუს_დთბ = 11 მაი
| match_რუს_მეშ = 13 ივნ
| match_რუს_იბე = 2–1
| match_რუს_სმგ = 21 მაი
| match_რუს_სპა = 29 მაი
| match_რუს_ტორ = 1–0

| match_სმგ_გაგ = 2 მაი
| match_სმგ_დილ =  0–1
| match_სმგ_დბთ = 1–1
| match_სმგ_დთბ = 1–2
| match_სმგ_იბე = 25 მაი
| match_სმგ_მეშ = 6 მაი
| match_სმგ_რუს = 2–1
| match_სმგ_სპა = 17 მაი
| match_სმგ_ტორ = 13 ივნ

| match_სპა_გაგ = 11 მაი
| match_სპა_დილ =  0–1
| match_სპა_დბთ = 21 მაი
| match_სპა_დთბ = 1–2
| match_სპა_იბე =  0–2
| match_სპა_მეშ = 25 მაი
| match_სპა_რუს = 1–1
| match_სპა_სმგ =  4–1
| match_სპა_ტორ = 1–1

| match_ტორ_გაგ = 28 მაი
| match_ტორ_დილ = 15 მაი
| match_ტორ_დბთ = 17 ივნ
| match_ტორ_დთბ = 0–0
| match_ტორ_იბე = 1–0
| match_ტორ_მეშ = 3–0
| match_ტორ_რუს = 5 მაი
| match_ტორ_სმგ = 6–1
| match_ტორ_სპა = 1–2

| match_იბე_მეშ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დილ_რუს_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დბთ_note=თამაში გადაიდო უამინდობის გამო
| match_დთბ_დილ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot;&gt;https://erovnuliliga.ge/ge/news/9540-sakartvelos-pekhburtis-pederatsiis-gantskhadeba&lt;/ref&gt;
| match_გაგ_იბე_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_ტორ_მეშ_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_დბთ_სპა_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
| match_სმგ_რუს_note=გადაიდო&lt;ref name=&quot;Postponed&quot; /&gt;
}}
{{col-2}}

===ტური 19-36===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://erovnuliliga.ge/ge/results ეროვნული ლიგის შედეგები] [https://erovnuliliga.ge/ge/calendar ეროვნული ლიგის განრიგი]
| update = future
| start_date = 22 ივნისი 2026
| a_note =
| matches_style = FBR
| team1= გაგ | team2= დილ | team3= დბთ | team4= დთბ  | team5= იბე | team6= მეშ | team7=რუს | team8= სმგ |  | team9= სპა |team10= ტორ

|name_გაგ=[[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|გაგრა]]
|name_დილ=[[დილა გორი  (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] 
|name_დბთ=[[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|name_დთბ=[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|name_იბე=[[იბერია 1999 (საფეხბურთო კლუბი)|იბერია 1999]]
|name_მეშ=[[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|მეშახტე]] 
|name_რუს=[[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავი]]
|name_სმგ=[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი წყალტუბო]]
|name_სპა=[[სპაერი (საფეხბურთო კლუბი)|სპაერი]]
|name_ტორ=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
| match_გაგ_დილ = 21 ნოე
| match_გაგ_დბთ = 17 ოქტ
| match_გაგ_დთბ = 2 დეკ
| match_გაგ_იბე = 29 აგვ
| match_გაგ_მეშ = 19 სექ
| match_გაგ_რუს = 31 ოქტ
| match_გაგ_სმგ = 24 ივნ
| match_გაგ_სპა = 15 აგვ
| match_გაგ_ტორ = 9 სექ

| match_დილ_გაგ = 5 სექ
| match_დილ_დბთ = 13 სექ
| match_დილ_დთბ = 7 ნოე
| match_დილ_იბე = 17 ოქტ
| match_დილ_მეშ = 15 აგვ
| match_დილ_რუს = 22 ივნ
| match_დილ_სმგ = 28 ნოე
| match_დილ_სპა = 6 დეკ
| match_დილ_ტორ = 22 აგვ

| match_დბთ_გაგ = 8 აგვ
| match_დბთ_დილ = 2 დეკ
| match_დბთ_დთბ = 10 ოქტ
| match_დბთ_იბე = 9 სექ
| match_დბთ_მეშ = 31 ოქტ
| match_დბთ_რუს = 21 ნოე
| match_დბთ_სმგ = 24 ოქტ
| match_დბთ_სპა = 29 აგვ
| match_დბთ_ტორ = 19 სექ

| match_დთბ_გაგ = 13 სექ
| match_დთბ_დილ = 29 აგვ
| match_დთბ_დბთ = 23 ივნ
| match_დთბ_იბე = 31 ოქტ
| match_დთბ_მეშ = 9 სექ
| match_დთბ_რუს = 15 აგვ
| match_დთბ_სმგ = 6 დეკ
| match_დთბ_სპა = 17 ოქტ
| match_დთბ_ტორ = 21 ნოე

| match_იბე_გაგ = 7 ნოე
| match_იბე_დილ = 8 აგვ
| match_იბე_დბთ = 28 ნოე
| match_იბე_დთბ = 22 აგვ
| match_იბე_მეშ = 23 ივნ
| match_იბე_რუს = 6 დეკ
| match_იბე_სმგ = 5 სექ
| match_იბე_სპა = 13 სექ
| match_იბე_ტორ = 24 ოქტ

| match_მეშ_გაგ = 6 დეკ
| match_მეშ_დილ = 24 ოქტ
| match_მეშ_დბთ = 22 აგვ
| match_მეშ_დთბ = 28 ნოე
| match_მეშ_იბე = 10 ოქტ
| match_მეშ_რუს = 13 სექ
| match_მეშ_სმგ = 8 აგვ
| match_მეშ_სპა = 5 სექ
| match_მეშ_ტორ = 7 ნოე

| match_რუს_გაგ = 22 აგვ
| match_რუს_დილ = 10 ოქტ
| match_რუს_დბთ = 5 სექ
| match_რუს_დთბ = 24 ოქტ
| match_რუს_მეშ = 2 დეკ
| match_რუს_იბე = 19 სექ
| match_რუს_სმგ = 7 ნოე
| match_რუს_სპა = 28 ნოე
| match_რუს_ტორ = 8 აგვ

| match_სმგ_გაგ = 10 ოქტ
| match_სმგ_დილ = 9 სექ
| match_სმგ_დბთ = 15 აგვ
| match_სმგ_დთბ = 19 სექ
| match_სმგ_იბე = 21 ნოე
| match_სმგ_მეშ = 17 ოქტ
| match_სმგ_რუს = 29 აგვ
| match_სმგ_სპა = 31 ოქტ
| match_სმგ_ტორ = 2 დეკ

| match_სპა_გაგ = 24 ოქტ
| match_სპა_დილ = 19 სექ
| match_სპა_დბთ = 7 ნოე
| match_სპა_დთბ = 8 აგვ
| match_სპა_იბე = 2 დეკ
| match_სპა_მეშ = 21 ნოე
| match_სპა_რუს = 9 სექ
| match_სპა_სმგ = 22 აგვ
| match_სპა_ტორ = 10 ოქტ

| match_ტორ_გაგ = 28 ნოე
| match_ტორ_დილ = 31 ოქტ
| match_ტორ_დბთ = 6 დეკ
| match_ტორ_დთბ = 5 სექ
| match_ტორ_იბე = 15 აგვ
| match_ტორ_მეშ = 29 აგვ
| match_ტორ_რუს = 17 ოქტ
| match_ტორ_სმგ = 13 სექ
| match_ტორ_სპა = 22 ივნ
}}
{{col-end}}

== პლეი-ოფი ==
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
----
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}
{{football box
|date       = TBA
|time       = TBA
|team1      = TBD
|score      = 
|report     = 
|team2      = TBD
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = TBA
|attendance = 
|referee    = TBA
}}

== სტატისტიკა ==

=== ბომბარდირები ===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!გოლები&lt;ref name=&quot;goals &amp; assists&quot;&gt;{{cite web |title=Crystalbet Erovnuli Liga - Top Scorers |url=https://www.soccer24.com/georgia/crystalbet-erovnuli-liga/standings/#/I3Uhz1IK/top_scorers |website=soccer24.com |publisher=Soccer24 |access-date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}
{{notelist}}

=== ჰეტ-ტრიკები  ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ფეხბურთელი !! კლუბი !! წინაამღდეგ !! შედეგი !! თარიღი !! წყ.
|-
| || || || || ||
|}
* &lt;small&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)&lt;/small&gt;

===მშრალი მატჩები===
:{{updated|}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ადგილი
!ფეხბურთელი
!კლუბი
!'''მშრ. მატ.'''
|-
 |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{reflist}}

* [http://erovnuliliga.ge/ge ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი]
* [http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules ჩემპიონატის წესები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015651/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=season&amp;id=16894&amp;view=rules |date=2019-02-19 }}

{{ეროვნული ლიგა}}

[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები]]
[[კატეგორია:2026 წელი ქართულ ფეხბურთში]]</text>
      <sha1>ax0yvbeat400xent3vp269bsw7sebj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იაკობ ბერნული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>612564</id>
    <revision>
      <id>5378209</id>
      <parentid>4960382</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5378209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7353" sha1="tjqz04noilqv3esjcryn9lgjoye4ef5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი
|სურათი = Jakob_Bernoulli.jpg
}}
'''იაკობ ბერნული''' (დ. [[6 იანვარი]], [[1655]], [[ბაზელი]], [[შვეიცარია]] — გ. [[16 აგვისტო]], [[1705]], იქვე) —შვეიცარიელი [[მათემატიკა|მათემატიკოსი]]. [[ალბათობის თეორია|ალბათობის თეორიისა]] და [[მათემატიკური ანალიზი]]ს ერთ-ერთი ფუძემდებელი. [[იოჰან ბერნული]]ს უფროსი ძმა, რომელთან ერთად ვარიაციების ანალიზური ტექნოლოგიის ერთ-ერთი დამაარსებელი იყო. მან დაამტკიცა დიდ რიცხვთა კანონის განსაკუთრებული შემთხვევა - [[ბერნულის თეორემა]]. მათემატიკის პროფესორი ბაზელის უნივერსიტეტში (1687 წლიდან). პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის (1699) და ბერლინის მეცნიერებათა აკადემიის (1702) უცხოელი წევრი.

==ბიოგრაფია==
იაკობი წარმატებული ფარმაცევტის, ნიკოლას ბერნულის ოჯახში დაიბადა. მამის თხოვნით, თავდაპირველად ბაზელის უნივერსიტეტში თეოლოგია შეისწავლა, თუმცა [[მათემატიკა|მათემატიკით]] დაინტერესდა, რომელსაც თავად სწავლობდა. უნივერსიტეტში ასევე დაეუფლა ხუთ ენას (ფრანგულს, იტალიურს, ინგლისურს, ლათინურს და ბერძნულს), ხოლო 1671 წელს ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი მიიღო.

1676 წლიდან 1680 წლამდე მთელ ევროპაში მოგზაურობდა. [[რენე დეკარტი|დეკარტის]] იდეების შესასწავლად საფრანგეთს ეწვია, შემდეგ კი იტალიას. ბაზელში დაბრუნების შემდეგ, გარკვეული პერიოდი კერძო რეპეტიტორად მუშაობდა.

1683 წელს მან ბაზელის უნივერსიტეტში ფიზიკის ლექციების კითხვა დაიწყო. 1687 წელს იგი აირჩიეს ბაზელის უნივერსიტეტის მათემატიკის პროფესორად და იქ სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა.

1699 წელს იაკობ ბერნული გახდა [[პარიზი]]ს მეცნიერებათა აკადემიის, ხოლო 1702 წელს - [[ბერლინი]]ს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

მან ალბათობის თეორია შეისწავლა ჰიუგენსის წიგნიდან – „აზარტულ თამაშებში გამოთვლების შესახებ“, რომელშიც ჯერ კიდევ არ იყო ალბათობა განსაზღვრული და გააზრებული (ის ხელსაყრელი მოვლენების რაოდენობით იყო განმარტებული). იაკობმა ალბათობის თეორიაში თანამედროვე კონცეფციების მნიშვნელოვანი ნაწილი შემოიტანა და დიდ რიცხვთა კანონის პირველი ვერსია ჩამოაყალიბა. იაკობ ბერნულმა ამ სფეროში მონოგრაფია მოამზადა, მაგრამ მისი გამოქვეყნება ვეღარ მოასწრო. იგი ბერნულის გარდაცვალების შემდეგ, 1713 წელს, მისმა ძმისშვილმა - ნიკოლასმა გამოაქვეყნა სახელწოდებით „ვარაუდების ხელოვნება“ (Ars conjectandi). ეს არის მნიშვნელოვანი ტრაქტატი ალბათობის თეორიაზე, სტატისტიკასა და მათ პრაქტიკულ გამოყენებაზე, რომელიც XVII საუკუნის კომბინატორიკისა და ალბათობის თეორიის კულმინაციაა. ბერნულის განაწილება, კომბინატორიკაში მნიშვნელოვანი კონცეფცია, იაკობის სახელს ატარებს.

იაკობ ბერნულმა ასევე გამოაქვეყნა ნაშრომები [[არითმეტიკა|არითმეტიკის]], [[ალგებრა|ალგებრის]], [[გეომეტრია|გეომეტრიისა]] და [[ფიზიკა|ფიზიკის]] სხვადასხვა თემაზე.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://scienceworld.wolfram.com/biography/BernoulliJakob.html Bernoulli, Jakob (1654-1705)]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბერნული, იაკობ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1655]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1705]]
[[კატეგორია:შვეიცარიელი მათემატიკოსები]]
[[კატეგორია:XVII საუკუნის მათემატიკოსები]]
[[კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები]]</text>
      <sha1>tjqz04noilqv3esjcryn9lgjoye4ef5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ბღავანა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>625220</id>
    <revision>
      <id>5377944</id>
      <parentid>4990273</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5377944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="qoci714wtay3li29jd3z7mzn6m4m8kd" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}

{{ვიკიპროექტი სოკოები|გაუმჯობესებული}}</text>
      <sha1>qoci714wtay3li29jd3z7mzn6m4m8kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pori Jazz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>725140</id>
    <revision>
      <id>5378171</id>
      <parentid>5130142</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andria Gagua</username>
        <id>170044</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ფესტივალები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="3kf9nt35388231y1tltb61b4vi479d0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკალური ფესტივალი |
  | მუსიკალური_ფესტივალის_სახელი = Pori Jazz
  | სურათი = Pori Jazz.svg
  | სათაური = [[1966]] წლის პირველი Pori Jazz-ის ფესტივალის პოსტერი
  | მდებარეობა = [[პორი]], [[ფინეთი]]
  | გამართვის_წლები = [[1966]] წლიდან დღემდე
  | დამაარსებლები =
  | თარიღები = [[ივლისი]]ს შუა რიცხვები
  | ჟანრი = [[ჯაზი]], [[ბლუზი]], [[სოული]], [[ფანკი]], [[ჰიპ-ჰოპი]], აფრო-კუბური, მსოფლიო მუსიკა, [[პოპ-მუსიკა]]
  | საიტი = https://porijazz.fi/
}}

'''Pori Jazz''' — დიდი საერთაშორისო [[ჯაზი]]ს ფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად [[ივლისი|ივლისის]] თვეში იმართება [[ფინეთი]]ს სანაპირო ქალაქ [[პორი|პორ]]ში (მოსახლეობა — 82 809 ადამიანი [[2010]] წლის [[იანვარი|იანვრის]] მონაცემებით). იგი [[ევროპა|ევროპის]] ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობილი ჯაზის ფესტივალია და ტარდება ყოველწლიურად [[1966]] წლიდან.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History of Pori Jazz|url=http://porijazz.fi/historia/index.php?classname=information&amp;methodname=prologi&amp;lang=en|work=PoriJazz.fi|access-date=16 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529051737/http://porijazz.fi/historia/index.php?classname=information&amp;methodname=prologi&amp;lang=en|archive-date=29 May 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პორი]]
[[კატეგორია:ზაფხული ფინეთში]]
[[კატეგორია:1966 წლის დაწესებულებები ფინეთში]]
[[კატეგორია:ფესტივალები]]</text>
      <sha1>3kf9nt35388231y1tltb61b4vi479d0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378172</id>
      <parentid>5378171</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andria Gagua</username>
        <id>170044</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ფესტივალები ევროპაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2610" sha1="ppz9env2zfppbbzre70vtsxy9v276fw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკალური ფესტივალი |
  | მუსიკალური_ფესტივალის_სახელი = Pori Jazz
  | სურათი = Pori Jazz.svg
  | სათაური = [[1966]] წლის პირველი Pori Jazz-ის ფესტივალის პოსტერი
  | მდებარეობა = [[პორი]], [[ფინეთი]]
  | გამართვის_წლები = [[1966]] წლიდან დღემდე
  | დამაარსებლები =
  | თარიღები = [[ივლისი]]ს შუა რიცხვები
  | ჟანრი = [[ჯაზი]], [[ბლუზი]], [[სოული]], [[ფანკი]], [[ჰიპ-ჰოპი]], აფრო-კუბური, მსოფლიო მუსიკა, [[პოპ-მუსიკა]]
  | საიტი = https://porijazz.fi/
}}

'''Pori Jazz''' — დიდი საერთაშორისო [[ჯაზი]]ს ფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად [[ივლისი|ივლისის]] თვეში იმართება [[ფინეთი]]ს სანაპირო ქალაქ [[პორი|პორ]]ში (მოსახლეობა — 82 809 ადამიანი [[2010]] წლის [[იანვარი|იანვრის]] მონაცემებით). იგი [[ევროპა|ევროპის]] ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობილი ჯაზის ფესტივალია და ტარდება ყოველწლიურად [[1966]] წლიდან.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History of Pori Jazz|url=http://porijazz.fi/historia/index.php?classname=information&amp;methodname=prologi&amp;lang=en|work=PoriJazz.fi|access-date=16 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529051737/http://porijazz.fi/historia/index.php?classname=information&amp;methodname=prologi&amp;lang=en|archive-date=29 May 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პორი]]
[[კატეგორია:ზაფხული ფინეთში]]
[[კატეგორია:1966 წლის დაწესებულებები ფინეთში]]
[[კატეგორია:ფესტივალები]]
[[კატეგორია:ფესტივალები ევროპაში]]</text>
      <sha1>ppz9env2zfppbbzre70vtsxy9v276fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლოს ლიერას რესტრეპო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>845579</id>
    <revision>
      <id>5378203</id>
      <parentid>5286855</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20574" sha1="aw2lu9pye4twdvgiydbpmt4ylpd0ebf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = კარლოს ლიერას რესტრეპო
| სურათი= Carlos Lleras Restrepo 1.jpg
| სურათის ზომა = 250px
| წარწერა სურათის ქვეშ=
| ხელმოწერა =  
| დაბადების თარიღი = [[12 აპრილი]], [[1908]]
| დაბადების ადგილი= [[ბოგოტა]], [[კოლომბია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[27 სექტემბერი]], [[1994]]
| გარდაცვალების ადგილი= ბოგოტა, კოლომბია
| მოქალაქეობა =
| ეროვნება =
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = 
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა =  ფედერიკო ლიერასი 
| დედა = ამალია რესტრეპო
| მეუღლე = სესილია დე ლა ფუენტე კორტესი
| შვილები= 3
| ნათესავები = 
| განათლება = [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლომბიის უნივერსიტეტი]]
| პროფესია =[[იურისტი]]
| საქმიანობა =[[პოლიტიკოსი]]
| რელიგია =
| ჯილდოები =
| პარტია = ლიბერალური პარტია
| საიტი=
| რიგი = [[კოლომბია|კოლომბიის]] 25-ე [[პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[7 აგვისტო]], [[1966]] 
| თანამდებობა დატოვა = [[7 აგვისტო]], [[1970]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| წინამორბედი = [[გილერმო ლეონ ვალენსია]]
| მემკვიდრე = [[მისაელ პასტრანა ბორერო]]
| რიგი2 = ფინანსთა და სახელმწიფო კრედიტების მინისტრი
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[8 ოქტომბერი]], [[1943]]
| თანამდებობა დატოვა2= [[6 მარტი]], [[1944]]
| წინამორბედი2 = 
| მემკვიდრე2 = 
| პრეზიდენტი2=[[ალფონსო ლოპეს პუმარეხო]]
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = 
| თანამდებობა დაიკავა3 = 
| თანამდებობა დატოვა3 =
| წინამორბედი3 = 
| მემკვიდრე3 = 
| პრეზიდენტი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = 
| თანამდებობა დაიკავა4 = 
| თანამდებობა დატოვა4 =
| წინამორბედი4 = 
| მემკვიდრე4 = 
| პრეზიდენტი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = 
| თანამდებობა დაიკავა5 = 
| თანამდებობა დატოვა5 =
| წინამორბედი5 = 
| მემკვიდრე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''კარლოს ალბერტო ლიერას რესტრეპო''' (დ. [[12 აპრილი]], [[1908]] – გ. [[27 სექტემბერი]], [[1994]]) — [[კოლომბიელები|კოლომბიელი]] [[პოლიტიკოსი]] და [[იურისტი]], [[კოლომბია|კოლომბიის]] 23-ე [[პრეზიდენტი]] [[1966]] წლიდან [[1970]] წლამდე.

==ბიოგრაფი==
ლიერასი დაიბადა [[ბოგოტა|ბოგოტაში]] 1908 წლის 12 აპრილს.&lt;ref&gt;{{Cite news|agency=Associated Press|date=1994-09-28|title=Carlos Lleras Restrepo, 86; Pressed Latin American Unity|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1994/09/28/obituaries/carlos-lleras-restrepo-86-pressed-latin-american-unity.html|access-date=2021-07-28|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;  ის იყო [[ექიმი|ექიმისა]] და მკვლევრის ფედერიკო ლიერასისა და ამალია რესტრეპოს მესამე ვაჟი. გარდაიცვალა ბოგოტაში 1994 წლის 27 სექტემბერს.

==ადრეული ცხოვრება==
ლიერასი სწავლობდა ბოგოტას ლა სალის ინსტიტუტში. განათლების მიღება გააგრძელა შემდეგ კოლომბიის ეროვნულ უნივერსიტეტში სამართლის ფაკულტეტზე. მიიღო იურიდიული ხარისხი 1930 წელს.&lt;ref name=&quot;Arismendi235&quot;&gt;Arismendi Posada, Ignacio; ''Gobernantes Colombianos''; trans. Colombian Presidents; Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición; Page 235; Bogotá, Colombia; 1983&lt;/ref&gt; კარლოს ლიერასი იყო ლათინური ამერიკის საერთაშორისო სტუდენტებისთვის განკუთვნილი უძველესი უნივერსიტეტთაშორისი ბერძნული ორგანიზაციის, Phi Iota Alpha-ს წევრი.

==პირადი ცხოვრება==
ლიერასი იყო ალბერტო ლიერას კამარგოს, კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი კოლუმბიელი პოლიტიკოსისა და კოლუმბიის პრეზიდენტის, ბიძაშვილი. იგი დაქორწინებული იყო სესილია დე ლა ფუენტეზე, რომელთანაც ოთხი შვილი ჰყავდა. გერმან ვარგას ლიერასი მისი შვილიშვილია.

==პოლიტიკური კარიერა==
ლიერასი პოლიტიკაში ადრეულ ასაკში ჩაერთო. [[1929]] წელს ლიბერალურმა პარტიამ ის აპულოს ეროვნული კონვენციის დელეგატად აირჩია. 21 წლის ასაკში ის კოლუმბიის ლიბერალური პარტიის ეროვნული კომიტეტის წევრი გახდა. ლიერასი კუნდინამარკას შტატის სენატში და მოგვიანებით წარმომადგენელთა პალატაში აირჩიეს.&lt;ref name=&quot;Arismendi236&quot;&gt;Arismendi Posada, Ignacio; ''Gobernantes Colombianos''; (Colombian Presidents); Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición; Page 236; Bogotá, Colombia; 1983&lt;/ref&gt;

[[1938]] წელს ედუარდო სანტოსის პრეზიდენტობის დროს კარლოს ლიერასი დაინიშნა ფინანსთა მინისტრად (Ministro de Hacienda). ის რამდენჯერმე აირჩიეს ლიბერალური პარტიის პრეზიდენტად და რესპუბლიკის სენატორად.

===ფინანსთა მინისტრი(1938-1942)===
[[1938]] წელს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა ედუარდო სანტოსმა კარლოს ლიერასი ფინანსთა მინისტრად დანიშნა. ეს თანამდებობა, რესტრეპომ [[1941]] წლის [[24 მარტი|24 მარტამდე]] შეინარჩუნა. რამდენიმე თვის განმავლობაში, 1941 წლის იანვრიდან თებერვლამდე, მან ფინანსთა მინისტრის მოვალეობები საზოგადოებრივი სამუშაოების მოვალეობის შემსრულებელ მინისტრის მოვალეობებთან ერთად შეათავსა.

რამდენიმე თვის შემდეგ, იმავე წლის 26 აგვისტოს, ლიერასი სამინისტროში დაბრუნდა და იქ სანტოსის გადადგომამდე, 1942 წლის 7 აგვისტომდე დარჩა. მისი მოღვაწეობის პერიოდში ლიერასი მრავალი ორგანიზაციისა და ინსტიტუტის შექმნას ხელმძღვანელობდა, მათ შორის ტერიტორიული საკრედიტო ინსტიტუტის, მუნიციპალური განვითარების ინსტიტუტის, სამრეწველო განვითარების ინსტიტუტის, აგუსტინ კოდაცის ინსტიტუტის, ეროვნული ყავის ფონდისა და ფულად-საკრედიტო სტაბილიზაციის ფონდის.&lt;ref name=&quot;Arismendi239&quot;&gt;Arismendi Posada, Ignacio; ''Gobernantes Colombianos''; trans. Colombian Presidents; Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición; Page 239; Bogotá, Colombia; 1983&lt;/ref&gt;

კარლოსმა ასევე შეათავსა მინისტრის მოვალეობები უნივერსიტეტში სწავლებასთან, სადაც ფაკულტეტზე სახელმწიფო ფინანსების კათედრას იკავებდა. რესტრეპომ ეროვნული უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა [[1939]] წელს, [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] დროს დაამთავრა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation |last=Abel |first=Christopher |title=Colombia since 1958 |date=1991 |work=The Cambridge History of Latin America |volume=8: Latin America since 1930: Spanish South America |pages=629–686 |editor-last=Bethell |editor-first=Leslie |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-latin-america/colombia-since-1958/9E96A96542560EBEC901E4BA67D12D7B |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/chol9780521266529.012 |isbn=978-0-521-26652-9 |last2=Palacios |first2=Marco|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; [[1944]] წელს იგი აირჩიეს Gimnasio Moderno-ს რექტორად, მოგვიანებით კი იმავე სასწავლებლის ბიზნესის ადმინისტრირებისა და ეკონომიკის სკოლის დირექტორი გახდა.

===საპრეზიდენტო კანდიდატურა და არჩევნები===
[[1965]] წლის [[27 ნოემბერი|27 ნოემბერს]] ლიბერალურმა პარტიამ ლიერასი პრეზიდენტის კანდიდატათ წარადგინა. ლიერასი იყრიდა კენჭს  [[დისიდენტი|დისიდენტ]] ლიბერალ ხოსე ჯარამილო ჟირალდოს წინააღმდეგ, რომელსაც მხარს უჭერდნენ ეროვნული სახალხო ალიანსი (ANAPO) და ეროვნული ფრონტის დისიდენტები. იდეოლოგიური მსგავსების გამო ასევე მას მხარს უჭერდა ალფონსო ლოპეს მიკელსენის რევოლუციური ლიბერალური მოძრაობა(RLD).

კარლოს ლიერას რესტრეპო კოლუმბიის პრეზიდენტად აირჩიეს [[1966]] წლის [[1 მაისი|1 მაისს]], კვირას, [[მშრომელთა საერთაშორისო დღე|შრომის დღეს]]. მან დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა ხმების 62.87%-ის მოპოვებით. გამარჯვების მიუხედავად, რეგისტრირებული ამომრჩევლების 60%-მა თავი შეიკავა ხმის მიცემისგან.

==პრეზიდენტობა (1966-1970)==
კარლოს ლიერას რესტრეპოს მთავრობამ დაიწყო მუშაობა [[1966]] წლის [[7 აგვისტო|7 აგვისტოს]]. [[1970]] წლის [[7 აგვისტო|7 აგვისტოს]] ის [[მისაელ პასტრანა ბორერო|მისაელ პასტრანა ბორეროს]] მთავრობა შეცვალა.
მისი ადმინისტრაცია, რომელიც ცნობილია როგორც „ეროვნული ტრანსფორმაციის“ მთავრობა, ხასიათდებოდა ეკონომიკური სტაბილიზაციითა და ზრდით 1968 წლის კონსტიტუციური რეფორმის შედეგად, რომელმაც, სხვა საკითხებთან ერთად, [[დეცენტრალიზაცია|დეცენტრალიზებული]] სამთავრობო ფუნქციების უმეტესობა სპეციალიზებული სტრუქტურების, როგორიცაა ინსტიტუტები, სასარგებლოდ მოახდინა დეცენტრალიზაცია.

რესტრეპოს ადმინისტრაციამ მოახდინა ქვეყნის მოდერნიზაცია და ეკონომიკის სტიმულირება იმპორტის ჩანაცვლების, ავტომობილების აწყობის და ყვავილებისა და ბანანის ექსპორტის მხარდაჭერის მეშვეობით. მან მიაღწია ისეთ წარმატებას, რომ ბუშნელის თქმით, ქვეყანას კოლუმბიის ეკონომიკური სასწაული უწოდეს, ომისშემდგომი „ეკონომიკური სასწაულის“ მსგავსად. მისი ვადის განმავლობაში შეიქმნა [[რისარალდის დეპარტამენტი|რისარალდის]], [[სუკრეს დეპარტამენტი|სუკრეს]] და სეზარის დეპარტამენტები. ის რესპუბლიკის ერთადერთი პრეზიდენტია, რომელიც თანამდებობაზე ყოფნის დროს დისციპლინური დარღვევისთვის დაისაჯა: ქვეყნის მაშინდელმა გენერალურმა პროკურორმა, კონსერვატორმა მარიო არამბურო რესტრეპომ, მას პოლიტიკური საქმიანობის გამო საყვედური გამოუცხადა.

==პრეზიდენტობის შემდეგ==
პრეზიდენტობის თანამდებობიდან წასვლისთანავე, აგრარულ რეფორმაზე მუშაობის წყალობით, [[გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია|გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ]] (FAO) რესტრეპო აგრარული რეფორმების კომისიის თავმჯდომარედ დანიშნა. ამ თანამდებობას ის [[1972]] წლამდე იკავებდა.
იმავე წელს იგი ლიბერალური პარტიის ერთპიროვნულ ლიდერად აირჩიეს, რაც მისი პოლიტიკური კარიერის გადამწყვეტი მომენტი იყო.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat}}
* [http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/enero1999/109carloslleras.htm Biblioteca Luis Ángel Arango del Banco de la República. Semblanza hecha por el Dr. Otto Morales Benítez, uno de sus Ministros, en la Biblioteca Virtual del Banco de la República]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921114752/http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/enero1999/109carloslleras.htm |date=2007-09-21 }}
* [https://web.archive.org/web/20080921023855/http://www.nuso.org/upload/articulos/393_1.pdf Artículo en pdf]
* GAVIRIA TRUJILLO, César, &quot;[https://web.archive.org/web/20080420184416/http://www.elespectador.com/especiales/carlos-lleras-restrepo/articulo-un-reformista-irredimible Un reformista irredimible]&quot;, El Espectador, Bogotá, 11 de abril de 2008. Enlace revisado el 18 de abril de 2008.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:რესტრეპო,  კარლოს}}
[[კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1908]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 27 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1994]]
[[კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:კოლომბიელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:იურისტები]]
[[კატეგორია:მინისტრები]]</text>
      <sha1>aw2lu9pye4twdvgiydbpmt4ylpd0ebf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კბილებიანი რკინიგზა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>873735</id>
    <revision>
      <id>5378273</id>
      <parentid>5322214</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T23:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 4 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10295" sha1="5yfg5ulvjkxbrg6esq8kuwrjf59nwvs" xml:space="preserve">[[სურათი:Andermatt Rack Rail.jpg|thumb|კბილებიანი რკინიგზა.]]
'''კბილებიანი რკინიგზა''' — [[რკინიგზის ტრანსპორტი]]ს განსაკუთრებული სახეობა, რომელიც ჩვეულებრივისგან განსხვავდება კბილებიანი ლარტყის (რელსის) ქონით. კბილებიანი რელსი იგება ჩვეულებრივ ორი ჩვეულებრივი  (სავალი) რელსებს შორის შუაში. შესაბამისად, ასეთი რკინიგზების მოძრავი შემადგენლობა აღჭურვილია [[კბილებიანი ბორბალი|კბილებიანი ბორბლებით]], რომლის მუშაობის პრინციპის საფუძველს წარმოადგენს [[ლარტყოვანი გადაცემა|ლარტყოვანი გადაცემის]] პრინციპი.

კბილებიანი რკინიგზის მატარებლებს შეუძლიათ გადალახონ გაცილებით უფრო დიდი აღმართები, ვიდრე ჩვეულებრივ რკინიგზებზე. მსოფლიოში ყველაზე უფრო ციცაბო კბილანიანი რკინიგზაა — Pilatusbahn, რომელიც ადის მთა [[პილატუსი]]ს მწვერვალზე ([[შვეიცარია]], [[ლუცერნი]]ს გვერდზე). ამ გზის ქანობი აღწევს 48 %-ს.

== ტიპები ==
არსებობს კბილებიანი რკინიგზების რამდენიმე სხვადასხვა ტიპი. კბილებიანი მოჭიდების ყველაზე უფრო გავრცელებული კონსტრუქციები, რომლებიც მათზე გამოიყენება — სისტემები Marsh, Abt, Locher, Riggenbach, Strub და Von Roll.

{| class=&quot;vatop&quot;
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
|[[სურათი:New_England_Fall_Color_Tour_Oct._2012_187.JPG|thumb|სისტემა Marsh]]
|[[სურათი:AbtRackRailwaySystem.jpg|thumb|200x200px|left|სისტემა Abt]]
|[[სურათი:Pilatus Rack.jpg|thumb|სისტემა Locher]]
|[[სურათი:Zahnradbahn riggenbach.jpg|thumb|left|200x200px|სისტემა Riggenbach]]
|[[სურათი:Zahnradbahn strub.jpg|thumb|left|200x200px|სისტემა Strub]]
|}

== გავრცელება ==
[[სურათი:Budapesti fogaskerekű vasút, Városmajor.jpg|thumb|[[კბილებიანი რკინიგზა ბუდაპეშტში|კბილებიანი რკინიგზის მატარებელი ბუდაპეშტში]]]]
კბილებიანი რკინიგზები არსებობენ ბევრ ქვეყანაში. ყველაზე უფრო მეტია [[შვეიცარია]]ში (ორ ათეულზე მეტი). ასეთი რკინიგზებიდან ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ცნობილი და ძველი რკინიგზაა (მოქმედებს [[1884]] წლიდან) [[კორკოვადო]]ს მთაზე, ქალაქ [[რიო-დე-ჟანეირო]]ში არსებული [[კორკოვადოს რკინიგზა]]. მაგალითად [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]] არსებობს [[დიაკოპტონი — კალავრიტის კბილებიანი რკინიგზა|დიაკოპტონი — კალავრიტა]]. ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე კლასიკური კბილებიანი რკინიგზები არ არსებობენ, მაგრამ მოცემული პრინციპი — სპეციალური კბილებიან-სარელსო კონსტრუქციების გამოყენება — რეალიზირებულია [[კრასნოიარსკის ჰესის გემთამწევი|კრასნოიარსკის ჰესის გემთამწევში]] და [[სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავი ნაგებობების კომპლექსი]]ს გემგამშვები ნაგებობა С-1-ის ბატოპორტების გადამყვან მექანიზმში. ადრე მესამე კბილებიანი რელსი ასევე გამოიყენებოდა [[ნიჟნი-ნოვგოროდი]]ს ფუნიკულიორებზე 1896—1930 წლებში.

== გამოყენების სფეროები ==
[[სურათი:ZB Interregio mit HGe 101 bei Niederried.jpg|thumb|ელმავალ [[HGe 4/4 II]]-ს მიყავს მატარებელი კბილებიან რკინიგზაზე [[ბრიენცის ტბა|ბრიენცის ტბის]] ნაპირას]]
ბევრ კბილებიან რკინიგზას აქვს ძირითადად [[ტურიზმი|ტურისტული]] მნიშვნელობა, რადგან მათ მიყავთ სტუმრები (ტურისტები, მოთხილამურეები, ბუნებაში სეირნობის მოყვარულები და ა. შ.) მთების მწვერვალებზე და ფერდობებზე. მაგრამ არსებობენ უფრო [[უტილიტარიზმი|უტილიტარული]] კბილებიანი რკინიგზები. მაგალითად, [[შტუტგარტი|შტუტგარტში]] ერთ-ერთი მარშრუტის [[ტრამვაი]]ს (მარშრუტი № 10) ტრასა აგებულია, როგორც კბილებიანი რკინიგზა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.trampicturebook.de/tram/germany/stuttgar/zacke.htm |title=Stuttgart — Zahnradbahn |access-date=2026-02-20 |archive-date=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927200421/http://www.trampicturebook.de/tram/germany/stuttgar/zacke.htm }}&lt;/ref&gt; საქალაქო [[საზოგადოებრივი ტრანსპორტი]]ს როლის შემსრულებელი კბილებიანი რკინიგზები არსებობენ სხვა ქალაქებშიც, მაგალითად [[ციურიხი|ციურიხში]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vbz.ch/vbz_opencms/opencms/vbz/deutsch/DieVBZ/Bahnen/Dolderbahn/index.html |title=Die VBZ haben einen neuen Webauftritt — Stadt Zürich |access-date=2026-02-20 |archive-date=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927215243/http://www.vbz.ch/vbz_opencms/opencms/vbz/deutsch/DieVBZ/Bahnen/Dolderbahn/index.html }}&lt;/ref&gt; (Dolderbahn) და [[ბუდაპეშტი|ბუდაპეშტში]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gyermekvasut.com/fogaskereku.html |title=Fogaskerekű Vasút |access-date=2026-02-20 |archive-date=2007-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014005610/http://www.gyermekvasut.com/fogaskereku.html }}&lt;/ref&gt;

[[სურათი:Panama Canal mule.jpg|thumb|ელმავალი-„მული“ პანამის არხზე]]
[[პანამის არხი|პანამის არხზე]] [[გემი|გემების]] გადაადგილებისას გამოიყენება ცნობილი, როგორც „მულები“ ელმავლები-„ბარჟის მზიდები“ ან „მებადურები“, რომლებიც მოძრაობენ კბილებიან რკინიგზაზე.

[[სურათი:Denta trakforko.jpg|thumb|[[ისრული გადამყვანი]] კბილებიან რკინიგზაზე ([[:sk:Štrbské Pleso]], [[სლოვაკეთი]])]]

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ფუნიკულიორი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Rack railway lines}}
* [http://www.werkbahn.de/eisenbahn/zahnrad/zahnrad.htm Zahnradbahnen in Deutschland]
* [http://riverpilgrim.livejournal.com/269722.html Зубчатые локомотивы в Панамском канале]
* [http://daypic.ru/travel/202163 Монсеррат. Зубчатая железная дорога. Фоторепортаж] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225172115/http://daypic.ru/travel/202163 |date=2015-02-25 }}.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა]]
[[კატეგორია:კბილებიანი რკინიგზები]]</text>
      <sha1>5yfg5ulvjkxbrg6esq8kuwrjf59nwvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანდიდო ბარეირო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>874332</id>
    <revision>
      <id>5378077</id>
      <parentid>5325968</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17568" sha1="10pqf3jg096rm0wp4ked6ia6bllvidz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = კანდიდო პასტორ ბარეირო
| სურათი = Cándido Bareiro.jpg
| სურათის ზომა = 230პქ
| წარწერა სურათის ქვეშ =
| ხელმოწერა =
| დაბადების თარიღი = [[27 ოქტომბერი]], [[1833]]
| დაბადების ადგილი = [[ლუკე]], პარაგვაი
| გარდაცვალების თარიღი = [[4 სექტემბერი]], [[1880]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ასუნსიონი]], პარაგვაი
| მოქალაქეობა = პარაგვაი
| ეროვნება = პარაგვაელი
| პარტია = [[კოლორადოს პარტია (პარაგვაი)|კოლორადოს პარტია]]
| რიგი = პარაგვაის მე-8 პრეზიდენტი

| თანამდებობა = პარაგვაის პრეზიდენტი
| თანამდებობა დაიკავა = [[25 ნოემბერი]], [[1878]]
| თანამდებობა დატოვა = [[4 სექტემბერი]], [[1880]]
| წინამორბედი = [[ჰიხინიო ურიარტე]]
| მემკვიდრე = [[ბერნარდინო კაბალიერო]]
| ვიცე-პრეზიდენტი = [[ადოლფო საგიერი]]

| პროფესია = პოლიტიკოსი, დიპლომატი
| საქმიანობა = სახელმწიფო მოღვაწე
}}

'''კანდიდო პასტორ ბარეირო კაბალიერო''' (დ. [[27 ოქტომბერი]], [[1833]] — გ. [[4 სექტემბერი]], [[1880]]) — პარაგვაის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პარაგვაის მე-8 პრეზიდენტი (1878–1880). ომისშემდგომ პერიოდში იგი ქვეყნის ერთ-ერთ წამყვან პოლიტიკურ ფიგურად მიიჩნეოდა.

ბარეირო მსახურობდა პარაგვაის მთავრობის ელჩად და კომერციულ აგენტად [[ფრანსისკო სოლანო ლოპესი]]ს ხელისუფლების დროს [[ევროპა]]ში.
[[ფაილი:Palacio de los López.jpg|მინი|ლოპესის სასახლე ასუნსიონში]]
[[პარაგვაის ომი]]ს ბოლო თვეებში იგი 1869 წელს პარაგვაიში დაბრუნდა და პოლიტიკაში ჩაერთო, სადაც დაიწყო პოლიტიკური მოძრაობა, რომელმაც მოგვიანებით [[კოლორადოს პარტია (პარაგვაი)|კოლორადოს პარტიის]] შექმნა გამოიწვია. გენერალ [[ბერნარდინო კაბალიერო]]ს მტკიცე მოკავშირე, ბარეირო 1878 წელს, კაბალიეროს მხარდაჭერით, პრეზიდენტად აირჩიეს და ორი წლის შემდეგ თანამდებობაზე ყოფნისას ინსულტით გარდაიცვალა.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Warren |first=Harris Gaylord |url=https://books.google.com/books?id=LsV9gsDqAG0C&amp;dq=Adolfo+Saguier&amp;pg=PA51
 |title=Rebirth of the Paraguayan Republic: The First Colorado Era, 1878-1904 |date=1985-06-15 |publisher=University of Pittsburgh Pre |isbn=978-0-8229-7637-0 |language=en}}&lt;/ref&gt;
 
== ადრეული ცხოვრება ==
იგი დაიბადა 1833 წლის 27 ოქტომბერს [[ლუკე]]ში. ხოსე ლუის ბარეირო მონტიელისა და ფელიპა მაიორ დოლორეს კაბალიეროს ოჯახში, ის იყო პარაგვაის დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი მოღვაწის, [[პედრო ხუან კაბალიერო (პოლიტიკოსი)|პედრო ხუან კაბალიერო]]ს შვილიშვილი. სწავლობდა სკოლაში, რომელსაც [[არგენტინა|არგენტინელი]] მასწავლებელი [[ხუან პედრო ესკალადა]] ხელმძღვანელობდა. ბარეირომ ისარგებლა იმ საერთაშორისო გახსნით, რომელიც [[კარლოს ანტონიო ლოპესი]]ს რეჟიმის დროს დაიწყო. 1858 წლის 2 ივნისს სხვა პარაგვაელ სტუდენტებთან ერთად გაემგზავრა ევროპაში, სადაც ლონდონში განაგრძო სწავლა. სამშობლოში 1863 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში დაბრუნდა და მიიღო 200 [[პარაგვაის გუარანი|პესოს]] ოდენობის პრემია. 1865 წლის მაისში დაჯილდოვდა [[ეროვნული ღირსების ორდენი (პარაგვაი)|ეროვნული ღირსების ორდენით]].

ურუგვაელმა მწერალმა [[ხოსე კარანსა სიენრა]]მ, რომელიც მას პარაგვაის ომის დასაწყისში შეხვდა, ბარეიროზე აღნიშნა:

{{quote|... მას აქვს განსაკუთრებული ნიჭი, ყოველგვარი ვულგარულისგან თავისუფალი განათლება, უბრალო და სიმპათიური იერი | ხოსე კარანსა სიენრა}}

== პოლიტიკური ბიოგრაფია ==
1864 წლის 21 მარტს მთავრობამ კანდიდო ბარეირო პარაგვაის საელჩოში [[ლონდონი|ლონდონსა]] და [[პარიზი|პარიზში]] ელჩის მოადგილედ დანიშნა. 1867 წლის ოქტომბერში იგი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, რადგან ვერ უზრუნველყო [[პარაგვაი|პარაგვაისთვის]] კრიტიკულად საჭირო შეიარაღების მიწოდების ორგანიზება.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nickson |first=R. Andrew |url=https://books.google.com/books?id=-Ji-CQAAQBAJ&amp;dq=candido+bareiro+paraguay+biography&amp;pg=PA80
 |title=Historical Dictionary of Paraguay |date=2015-06-17 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-0-8108-7964-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;
 
როდესაც 1869 წლის თებერვალში [[ასუნსიონი|ასუნსიონში]] დაბრუნება მოახერხა, ქალაქი უკვე მოკავშირეთა არმიების მიერ იყო ოკუპირებული.

=== ბარეიროს ფრაქცია ===
მის გარშემო სწრაფად გაერთიანდნენ ლოპესის ერთგული მომხრეები, მათ 1869 წლის 31 მარტს დააარსეს ''Republican Union Club'', რომელიც 1870 წლის დასაწყისში გახდა ''Club del Pueblo'', ხოლო 1878 წლის 17 თებერვლის შემდეგ — ''Club Libertad''. ამავდროულად ისინი გამოსცემდნენ გაზეთს ''La Voz del Pueblo''.

ბარეიროს ფრაქცია ასევე ცნობილი იყო როგორც ''lopiztas'', პრეზიდენტ ლოპესის მემკვიდრეობისადმი ერთგულების გამო. იგი უპირისპირდებოდა დეკუდის ფრაქციას, რომელმაც საკუთარი ''Club del Pueblo'' ჩამოაყალიბა (1870 წლის 23 მარტის შემდეგ — ''Gran Club del Pueblo''). ორივე დაჯგუფებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა [[კოლორადოს პარტია (პარაგვაი)|კოლორადოს პარტიის]] ჩამოყალიბებაში 1887 წელს.

[[ბერნარდინო კაბალიერო]]სთან ერთად მონაწილეობდა აჯანყებაში პრეზიდენტ [[სალვადორ ხოველიანოს]]ის წინააღმდეგ. ამის მიუხედავად, [[ბენინო ფერეირა]]ს გადაყენების შემდეგ, 1874 წლის თებერვალში ხოველიანოსმა იგი საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ყოფნისას ბარეირო ლონდონში გაემგზავრა, სადაც ომის სესხთან დაკავშირებული კრიზისის მოგვარებას ცდილობდა. 1876–1878 წლებში იყო [[პარაგვაის ფინანსთა მინისტრი|ფინანსთა მინისტრი]] პრეზიდენტების [[ხუან ბაუტისტა ხილი]]სა და [[ჰიხინიო ურიარტე]]ს მმართველობის დროს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hacienda.gov.py/web-hacienda/pub007.pdf|title=Ministerio
 de Hacienda - Galería de Ministros y Sedes|author=Ministerio de Hacienda de Paraguay|website=Ministerio de Hacienda|access-date=2026-02-24|archive-date=2022-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309025246/https://www.hacienda.gov.py/web-hacienda/pub007.pdf}}&lt;/ref&gt;
 
=== პრეზიდენტობა (1878–1880) ===
1878 წლის 25 ნოემბერს ბარეირო პრეზიდენტად აირჩიეს. მის მთავრობაში შედიოდნენ:

*[[ადოლფო საგიერი]] — ვიცე-პრეზიდენტი

*[[ხუან ანტონიო ჰარა]] — ხაზინის ხელმძღვანელი

*[[ბერნარდინო კაბალიერო]] — შინაგან საქმეთა მინისტრი

*[[ხოსე სეგუნდო დეკუდი]] და [[ხოსე ანტონიო ბაესი]] — იუსტიციის, კულტურისა და განათლების მინისტრები

*[[პატრისიო ესკობარი]] და [[პედრო დუარტე (გენერალი)|პედრო დუარტე]] — ომისა და საზღვაო მინისტრები

*[[ბენხამინ ასევალი (დიპლომატი)|ბენხამინ ასევალი]] — საგარეო საქმეთა მინისტრი

ბარეიროს მმართველობის პერიოდში პარაგვაიმ მიიღო სადავო [[გრან-ჩაკო]]ს ტერიტორიის ნაწილი. გადაწყვეტილება მიიღო საერთაშორისო კომისიამ, რომელსაც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის პრეზიდენტი [[რეზერფორდ ჰეისი]] ხელმძღვანელობდა.

თითქმის გაკოტრების მიუხედავად, მთავრობამ დაიწყო ლოპესის სასახლის მშენებლობა. დაარსდა „აუევა-გერმანია“, რომელმაც პარაგვაიში [[გერმანელები|გერმანელი]] ემიგრანტები ჩამოიყვანა. პედრო ხუან აპონტე დაინიშნა პარაგვაის პირველ ომისშემდგომ ეპისკოპოსად და გადმოიღეს [[არგენტინა|არგენტინის]] სისხლის სამართლის კოდექსი.

ბარეიროს გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ვიცე-პრეზიდენტმა [[ადოლფო საგიერი|ადოლფო საგიერმა]] პრეზიდენტის პოსტის დროებით დაკავება 1880 წლის 4 სექტემბერს [[ბერნარდინო კაბალიერო|ბერნარდინო კაბალიეროს]] მიერ ჩატარებული უსისხლო გადატრიალების გამო ვერ შეძლო. საგიერი დააპატიმრეს და სენატს აცნობეს, რომ მან თანამდებობა დატოვა. კაბალიერო მოგვიანებით პრეზიდენტად აირჩიეს.

ბარეირო დაკრძალულია გმირთა ეროვნულ პანთეონში დედაქალაქ ასუნსიონში. ეს არის მნიშვნელოვანი მავზოლეუმი, სადაც მრავალი მნიშვნელოვანი პარაგვაელი სახელმწიფო და ეროვნული მოღვაწეა დასაფლავებული.&lt;ref&gt;TravellingFoot. &quot;National Pantheon of the Heroes / Panteon Nacional de los Heroes&quot;. TravellingFoot. Retrieved 24 February 2026, from https://travellingfoot.com/best-places-to-visit-in-paraguay/tourist-attractions-in-asuncion/national-pantheon-of-the-heroespanteon-nacional-des-los-heroes?utm_source=&lt;/ref&gt;

=== საკამათო ქმედებები ===
გავრცელებული ცნობებით, ბარეიროს საქმიანობა ევროპაში დიპლომატიური მისიების დროს კრიტიკის საგანი გახდა. მისი მისია შეიარაღების შესყიდვას უკავშირდებოდა, თუმცა აღნიშნული ძალისხმევა წარუმატებლად შეფასდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gregorio Benites: un diplomático del viejo Paraguay |url=https://portalguarani.com/1973_ricardo_scavone_yegros/15049_gregorio_benites_un_diplomatico_del_viejo_paraguay_ricardo_scavone_yegros_.html |website=Portal Guaraní |access-date=2026-02-24}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:პარაგვაელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1833]]
[[კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1880]]</text>
      <sha1>10pqf3jg096rm0wp4ked6ia6bllvidz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლოს უმბერტო რომერო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>874856</id>
    <revision>
      <id>5378211</id>
      <parentid>5329931</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21172" sha1="n17tj6xzyqhfyge9pbvpsdd1tka60zz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}}
'''კარლოს უმბერტო რომერო მენა''' ({{lang-es|Carlos Humberto Romero Mena}} დ. [[29 თებერვალი]], [[1924]], [[ჩალატენანგოს დეპარტამენტი|ჩალატენანგო]], [[სალვადორი|ელ-სალვადორი]] — გ. [[27 თებერვალი]], [[2017]], [[სან-სალვადორი]], ელ-სალვადორი&lt;ref&gt;[http://www.elsalvador.com/articulo/sucesos/muere-expresidente-carlos-humberto-romero-142390 Muere expresidente Carlos Humberto Romero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304101246/http://www.elsalvador.com/articulo/sucesos/muere-expresidente-carlos-humberto-romero-142390 |date=2017-03-04 }}{{ref|es}}&lt;/ref&gt;) — სალვადორელი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, ელ-სალვადორის პრეზიდენტი ([[1977]]–[[1979]] წლებში).

==ადრეული ცხოვრება==
დაიბადა ხოსე მარია რომეროსა და მისი მეუღლის, ვიქტორია მენა დე რომეროს ოჯახში. დაამთავრა ხერარდო ბარიოსის სახელობის სამხედრო სკოლა ({{lang-es|Escuela Militar Capitán General Gerardo Barrios}}), ელ-სალვადორის არმიის გენერალური შტაბის სამეთაურო სკოლა ({{lang-es|Escuela de Comando y Estado Mayor}}) და კავალერიის კურსები [[მეხიკო]]ს მახლობლად.&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.asamblea.gob.sv/pleno/representacion/por-grupos-parlamentarios/cn/historia/gral.-carlos-humberto-romero-mena|title=Gral. Carlos Humberto Romero Mena|publisher=Asamblea Legislativa de El Salvador|lang=es|access-date=2013-01-07|archive-url=https://www.webcitation.org/6DaGnMr0c?url=http://www.asamblea.gob.sv/pleno/representacion/por-grupos-parlamentarios/cn/historia/gral.-carlos-humberto-romero-mena|archive-date=2013-01-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Карлос Умберто Ромеро. Латинская Америка.|1982|с=403}} ჯერ კიდევ სამხედრო სკოლაში სწავლისას გამოიჩინა თავი, სადაც იყო ოცეულის მეთაური, ოფიცრის თანაშემწე და ხაზინადარი. სკოლის დამთავრების შემდეგ მსახურობდა კავალერიის ნაწილებში: იყო ოცეულის მეთაური, კავალერიის ესკადრონის მეთაური, კავალერიის ჯგუფის მეთაურის მეორე მოადგილე, მოადგილე და მეთაური. მოგვიანებით დაინიშნა პირველი ქვეითი პოლკის მეთაურის მოადგილედ, გარკვეული დროის შემდეგ კი გადაიყვანეს სერჟანტთა მომზადების სამხედრო სკოლის დირექტორის მოადგილედ. ამის შემდეგ იგი გადავიდა საშტაბო, მოგვიანებით კი დიპლომატიურ სამუშაოზე. იკავებდა გენერალური შტაბის კადრების სამმართველოს უფროსისა და არმიის გენერალური შტაბის შტაბ-ბინის კომენდანტის თანამდებობას, შემდეგ კი იყო მეხიკოში ელ-სალვადორის საელჩოს სამხედრო ატაშეს თანაშემწე.

ხულიო რივერას სამხედრო-კონსტიტუციური მთავრობის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, იგი ასრულებდა რამდენიმე სამთავრობო დიპლომატიურ მისიას: [[1964]] წელს იყო ოფიციალური წარმომადგენელი [[მექსიკა|მექსიკის]] პრეზიდენტის, [[გუსტავო დიას ორდასი|გუსტავო დიასი]]ს ინაუგურაციაზე, ხოლო [[1970]] წელს [[კოლომბია|კოლომბიის]] პრეზიდენტის, [[მისაელ პასტრანა ბორერო]]ს ინაუგურაციაზე. [[1966]] წელს იყო ამერიკის შეიარაღებული ძალების VII კონფერენციისა და [[ცენტრალური ამერიკა|ცენტრალური ამერიკის]] თავდაცვის საბჭოს (CONDECA) II კონფერენციის დელეგატი, ხოლო [[1967]] წელს დაზვერვის ოფიცერთა VI სრულიად ამერიკული კონფერენციის მონაწილე.&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;/&gt;

[[1972]] წლის [[1 ივლისი|1 ივლისს]] პოლკოვნიკი კარლოს რომერო შევიდა პრეზიდენტ არტურო მოლინას მთავრობაში თავდაცვისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მინისტრის თანამდებობაზე.{{sfn|Карлос Умберто Ромеро. Латинская Америка.|1982|с=403}}&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;/&gt; [[1973]] წელს იგი ასევე გახდა ცენტრალური ამერიკის თავდაცვის საბჭოს (CONDECA) თავმჯდომარე.&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;/&gt;

როგორც მინისტრს, მას ეკისრებოდა პასუხისმგებლობა უსაფრთხოების ძალების მიერ უნივერსიტეტის სტუდენტების მკვლელობაზე, რომელიც მოხდა [[1975]] წლის [[30 ივლისი|30 ივლისს]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://militarismoelsalvador.blogspot.com/p/maximiliano-hernandez-martinez-general.html|title=Militarismo en El Salvador. CARLOS HUMBERTO ROMERO|author=Wendy Grisselda Alfaro,  Josselyn Roxana Cortéz , Ana Del Carmen Flroes,  Glenda Zavala Zavala|date=Año 2010|publisher=Instituto Católico Karol Wojtyla|lang=es|access-date=2013-01-07|archive-url=https://www.webcitation.org/6DaGoolgC?url=http://militarismoelsalvador.blogspot.com/p/maximiliano-hernandez-martinez-general.html|archive-date=2013-01-11|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==პრეზიდენტობა==
[[1976]] წელს მმართველმა ეროვნული შერიგების პარტიამ იგი ქვეყნის პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა. [[1977]] წლის [[20 თებერვალი|20 თებერვლის]] არჩევნების შედეგების მიხედვით, იგი არჩეულად გამოცხადდა{{sfn| Международный ежегодник|1978|с=282}} (ოფიციალურად მიიღო ხმების 67,3%). თუმცა, ოპოზიციურმა ეროვნულმა კავშირმა (НСО), რომელმაც კანდიდატად გადამდგარი პოლკოვნიკი ერნესტო კლარამონტი წარადგინა, ხელისუფლება არჩევნების ფალსიფიკაციაში დაადანაშაულა. ქვეყნის ისტორიაში პირველად, სალვადორის პრელატმა (უმაღლესმა სასულიერო პირმა) პრეზიდენტის ინაუგურაცია გამოტოვა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/1977/07/02/archives/el-salvador-installs-romero-as-president.html |title=El Salvador Installs Romero as President |access-date=2021-10-13 |archive-date=2021-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029183101/https://www.nytimes.com/1977/07/02/archives/el-salvador-installs-romero-as-president.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; დედაქალაქში საპროტესტო ტალღამ გადაიარა, ათასობით უკმაყოფილო ადამიანი შეიკრიბა „ლა ლიბერტადის“ მოედანზე კენჭისყრის შედეგების გაუქმების მოთხოვნით. გენერალმა რომერომ განაცხადა, რომ არჩევნები სამართლიანი იყო და ქვეყანაში 30 დღით საალყო მდგომარეობა გამოაცხადა. [[28 თებერვალი|28 თებერვალს]], მომიტინგეთა დარბევისას, უსაფრთხოების ძალებმა დაახლოებით 50 ადამიანი მოკლეს, ასობით კი დაშავდა ან დააპატიმრეს. დაჭრილმა პოლკოვნიკმა კლარამონტმა, რომელიც მოედნიდან კლინიკაში გადაიყვანეს, იმ დღეს თქვა: „ეს ჯერ კიდევ არ არის დასასრული. ეს მხოლოდ დასაწყისია“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://countrystudies.us/el-salvador/12.htm|title=THE 1970s: THE ROAD TO REVOLT|publisher=U.S. Library of Congress|lang=en|access-date=2013-01-07|archive-date=2020-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115102718/http://countrystudies.us/el-salvador/12.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; მისი სიტყვები წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა.

[[1977]] წლის [[1 ივლისი|1 ივლისს]] გენერალმა კ. რომერომ ფიცი დადო, როგორც ელ-სალვადორის კონსტიტუციურმა პრეზიდენტმა{{sfn| Международный ежегодник|1978|с=282}} და ეს თანამდებობა ხუთი წლის განმავლობაში, [[1982]] წლამდე უნდა დაეკავებინა. მისმა მთავრობამ, ქვეყანაში სოციალური განხეთქილების შესამცირებლად, შეიმუშავა ქვეყანაში განვითარების ხუთწლიანი გეგმა დევიზით „კეთილდღეობა ყველასათვის“, თუმცა იგი ასეც არ განხორციელებულა.&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;/&gt; სულ უფრო მწვავდებოდა დაპირისპირება ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის, რომელიც კვლავ ადანაშაულებდა რომეროს არჩევნების ფალსიფიკაციაში. ფართოვდებოდა რეპრესიები და სახელმწიფოს მხრიდან ნახევრადსამხედრო ფორმირებების წახალისება (მათ შორის ულტრამემარჯვენე სახალხო ლაშქარი ORDEN-ი და „სიკვდილის ესკადრონები“, როგორიცაა „თეთრი მეომრების კავშირი“). ეს ჯგუფები კლავდნენ არა მხოლოდ მუშათა და გლეხთა ორგანიზაციების ხელმძღვანელებს, არამედ მღვდლებსაც, რომლებიც სახელმწიფო ტერორიზმს გმობდნენ. მემარცხენე ძალები უფრო რადიკალურ პოზიციებზე გადავიდნენ და გაფიცვებისა და მსვლელობების ორგანიზების ნაცვლად, სულ უფრო ხშირად მიმართავდნენ ტერორისტულ აქტებს, სამხედროებისა და პოლიციელების მკვლელობებს და ქმნიდნენ პარტიზანულ ბაზებს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cea-es.org/Timeline-of-all-ES-Presidents|title=General Carlos Humberto Romero|publisher=Timeline of all ES Presidents|lang=es|access-date=2013-01-07|archive-url=https://www.webcitation.org/6DaGqHAVg?url=http://www.cea-es.org/Timeline-of-all-ES-Presidents|archive-date=2013-01-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

[[1978]] წლის [[18 მაისი|18 მაისს]] რომერომ მოიწვია ეროვნული ფორუმი ძალადობის პრობლემებზე, თუმცა, რადგან მან არ მიიწვია ოპოზიციური ეროვნული კავშირი (НСО) (რომელიც მან უკანონოდ გამოაცხადა), ფორუმს ბოიკოტი გამოუცხადა მთელმა ოპოზიციამ, მათ შორის პოლიტიკურმა პარტიებმა, პროფკავშირებმა და ეკლესიამ. [[1979]] წლის [[8 მაისი|8 მაისს]] არმიის მიერ სან-სალვადორის საკათედრო ტაძართან დემონსტრანტების დახვრეტა იქცა „უკანმოუბრუნებელ წერტილად“ სამოქალაქო ომის გზაზე. ამ მომენტიდან ქვეყანაში საპროტესტო გამოსვლები არ წყდებოდა, ხოლო მმართველი რეჟიმის მხარდაჭერა სწრაფად ეცემოდა. გენერლის გადაყენებას უკვე მხარს უჭერდნენ [[აშშ]], სალვადორის არმიის კონსერვატიული გენერალიტეტი და მემარცხენე-ცენტრისტული საიდუმლო ორგანიზაცია „სამხედრო ახალგაზრდობა“ ({{lang-es|La juventud militar}}). მთავრობის რეპრესიულ პოლიტიკას ასევე გმობდა [[სან-სალვადორი]]ს არქიეპისკოპოსი [[ოსკარ არნულფო რომერო]]. [[1979]] წლის [[16 აგვისტო]]ს გამოცხადდა საყოველთაო ამნისტია, მაგრამ ამ ნაბიჯს არაფერი შეუცვლია. [[პარტიზანი|პარტიზანებმა]] მოკლეს პრეზიდენტის ძმა, ხოლო [[23 სექტემბერი|23 სექტემბერს]] თავს დაესხნენ საპრეზიდენტო რეზიდენციას.

==პრეზიდენტობის შემდეგ==
[[1979]] წლის [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრის]] ღამეს ახალგაზრდა სამხედროების მოძრაობამ განახორციელა უსისხლო გადატრიალება, რომლის დროსაც გენერალი კ. რომერო ჩამოაშორეს ხელისუფლებას. იგი ემიგრაციაში წავიდა [[გვატემალა]]ში, საიდანაც [[1980]] წლის მაისში მხარი დაუჭირა მემარჯვენე გადატრიალების მცდელობას, რის შემდეგაც პოლიტიკურ საქმიანობას აღარ დაბრუნებია.{{sfn| Международный ежегодник|1978|с=282}}

==ოჯახი==
იყო დაქორწინებული გლორია გერერო დე რომეროზე ({{lang-es|Gloria Guerrero de Romero}}). მათ ოთხი შვილი შეეძინათ:
*კარლოს უმბერტო რომერო გერერო ({{lang-es|Carlos Humberto Romero Guerrero}});
*ლუის ფელიპე რომერო გერერო ({{lang-es|Luis Felipe Romero Guerrero}});
*გლორია ვალენტინა რომერო გერერო ({{lang-es|Gloria Valentina Romero Guerrero}});
*როქსანა კაროლინა რომერო გერერო ({{lang-es|Roxana Carolina Romero Guerrero}}).&lt;ref name=&quot;asamblea&quot;/&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://www.britannica.com/biography/Carlos-Humberto-Romero Carlos Humberto Romero]
* [https://chalatenango.sv/biografia-de-carlos-humberto-romero-resumen  Biografía de Carlos Humberto Romero (Resumen)]
* {{cite web|url=https://news.google.com.au/newspapers?id=-GktAAAAIBAJ&amp;sjid=04kFAAAAIBAJ&amp;dq=carlos-humberto-romero&amp;pg=5296%2C5857272|title=Roimero foes charge fraud in El Salvador|date=1977-02-24|publisher=Tri City Herald|lang=en|access-date=2013-01-07|url-status=dead}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{cite web|url=https://news.google.com.au/newspapers?id=MKwyAAAAIBAJ&amp;sjid=_OkFAAAAIBAJ&amp;dq=carlos-humberto-romero&amp;pg=833%2C1965431|title=El Salvador coup leaders promise free elections|date=1979-10-16|publisher=The Miami News|lang=en|access-date=2013-01-07|url-status=dead}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:უმბერტო რომერო, კარლოს}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1924]]
[[კატეგორია:დაბადებული 29 თებერვალი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2017]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი]]
[[კატეგორია:სალვადორის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:სალვადორელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები]]</text>
      <sha1>n17tj6xzyqhfyge9pbvpsdd1tka60zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875143</id>
    <revision>
      <id>5378255</id>
      <parentid>5330945</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5077" sha1="kw37qd2w2ou06wwxu5aszyd3ymgmq0u" xml:space="preserve">[[ფაილი:Maria_Santissima_Annunziata_dei_Catalani_(Messina)_00.JPG|მარჯვნივ|მინი|კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია]]
'''კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია''' ({{lang-it|Chiesa della Santissima Annunziata dei Catalani}}) — ეკლესია [[მესინა|მესინაში]], [[სიცილია|სიცილიაში]], [[იტალია|იტალიაში]]. [[ნორმანები|ნორმანული]] არქიტექტურის ნიმუში სიცილიაში.

ეკლესია [[XII საუკუნე|XII საუკუნით]] თარიღდება, როდესაც სიცილია ნორმანთა მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. [[ნეპტუნი]]სადმი მიძღვნილი ძველი ტაძრის ნანგრევებზე აგებული ეს ნაგებობა სიცილიური ნორმანული არქიტექტურის ბრწყინვალე ნიმუშია, სადაც სხვადასხვა კულტურული ელემენტია შერწყმული. ეკლესიაში აშკარად იგრძნობა არაბული და ბიზანტიური არქიტექტურის გავლენა, ასევე გვხვდება ძველი რომაული ელემენტებიც. განსაკუთრებით კარგადაა შემონახული მისი აფსიდი. თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც „კასტელამარეს ხარება“, რადგან ახლოს მდებარეობდა ამავე სახელწოდების შუა საუკუნეების ციხესიმაგრესთან, რომელიც პორტის შესასვლელსა და გემთსაშენს იცავდა. მისი ამჟამინდელი სახელწოდება მომდინარეობს [[კატალონიელები|კატალონიელი]] ვაჭრებისგან, რომლებიც მესინაში [[XVI საუკუნე]]ში დამკვიდრდნენ.&lt;ref name=guidevert&gt;{{cite web |url= https://www.viamichelin.co.uk/web/Tourist-Attraction/Messina-98100-Santissima_Annunziata_deი_Catalani-a5k8k33i|title= Santissima Annunziata dei Catalani|last= |first= |date= |website= |publisher= [[Green Guide]]|access-date= 7 February 2017|quote=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=virtual&gt;{{cite web|url= http://www.italia.it/en/media/virtual-tours/virtual-tour.html?no_cache=1&amp;stuid=713|title= Santissima Annunziata dei Catalani|last= |first= |date= |website= |publisher= ENIT - Italian National Tourist Board|access-date= 7 February 2017|quote= }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

ეს არის ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ნაგებობათაგანი, რომელიც გადაურჩა [[მესინის მიწისძვრა (1908)|1908 წლის კატასტროფულ მიწისძვრას]], რომელმაც მესინის უდიდესი ნაწილი გაანადგურა. მიწისძვრის შედეგად, ეკლესია აღდგენილი ქუჩის დონიდან 3 მეტრით დაბლა აღმოჩნდა.

== გალერეა ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
File:Church of the Catalans Messina 3.jpg|ეკლესიის კარგად შემონახული აფსიდი გარიბალდის ქუჩის მხრიდან
File:Chiesa dei Catalani facade 7-12-2020.jpg|ეკლესიის ფასადი ჩეზარე ბატისტას ქუჩის მხრიდან
File:Church of Catalans side entrance 14-11-2023.jpg|სამხრეთის მხარეს მდებარე გვერდითა შესასვლელი
File:Messina Church of the Catalans interior 28-10-2024.jpg|ეკლესიის ინტერიერი
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==

*{{Commons|Maria Santissima Annunziata dei Catalani (Messina)}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{მესინა}}
[[კატეგორია:მესინა]]
[[კატეგორია:ეკლესიები]]</text>
      <sha1>kw37qd2w2ou06wwxu5aszyd3ymgmq0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლ შენკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875148</id>
    <revision>
      <id>5378159</id>
      <parentid>5330963</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6736" sha1="5pawopbbrer51h88g7l5yxcrp9zi9fq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}}
'''კარლ შენკი''' (დ. [[1 დეკემბერი]], [[1823]] – გ. [[18 ივლისი]], [[1895]]) — [[შვეიცარიელები|შვეიცარიელი]] პასტორი, პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი [[1863]] წლიდან გარდაცვალებამდე (1895). ფედერალურ საბჭოში გატარებული 31 წლისა და 218 დღის განმავლობაში, იგი იყო და რჩება საბჭოს ყველაზე ხანგრძლივად მომსახურე წევრად. მოგვიანებით ის გახდა [[შვეიცარია|შვეიცარიის]] წითელი ჯვრის ერთ-ერთი პირველი ლიდერი.

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
შენკი დაიბადა 1823 წელს [[ბერნი|ბერნში]], [[შვეიცარია]], ქრისტიან შენკის ოჯახში. თერთმეტი წლის ასაკში იგი დაობლდა და [[გერმანია]]ში, კორნტალში ცხოვრობდა. [[1839]]-[[1842]] წლებში სწავლობდა ბერნის სკოლაში, შემდეგ კი თეოლოგია შეისწავლა. მან სწავლა 22 წლის ასაკში დაასრულა. [[1845]] წელს გახდა ვიკარი, მოგვიანებით კი პასტორი შიუფენში. [[1848]] წელს დაქორწინდა ელის კერზე. წყვილს ცხრა შვილი შეეძინა, რომელთაგან ორი მცირე ასაკში გარდაიცვალა.

იგი [[შვეიცარია|შვეიცარიის]] ფედერალურ საბჭოში [[1863]] წლის 12 დეკემბერს აირჩიეს და 31 წლის შემდეგ, 1895 წლის 18 ივლისს, თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1864]])

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (საგარეო საქმეთა სამინისტრო), როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი ([[1865]])

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1866]]–[[1870]])

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი ([[1871]])

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1872]])

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1872)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.efd.admin.ch/efd/de/home/das-efd/der-departementsvorsteher/ueli-maurer/fruehere-departmentsvorsteher.html|title=Frühere Departmentsvorsteher/Innen|access-date=2026-03-02|archive-date=2020-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027065751/https://www.efd.admin.ch/efd/de/home/das-efd/der-departementsvorsteher/ueli-maurer/fruehere-departmentsvorsteher.html}}&lt;/ref&gt;

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1873]])

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი ([[1874]])

*რკინიგზისა და ვაჭრობის დეპარტამენტი ([[1875]]–[[1877]])

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი ([[1878]])

შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1879]]–[[1884]])

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი ([[1885]])

შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი ([[1886]]–[[1895]])

იგი ექვსჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი: 1865, 1871, 1874, 1878, 1885 და [[1893]] წლებში.
შენკი ასევე იკავებდა შვეიცარიის წითელი ჯვრის პრეზიდენტის თანამდებობას 1873–[[1882]] წლებში.

==გარდაცვალება და მემკვიდრეობა==
შენკი გარდაიცვალა [[1895]] წელს [[ბერნი|ბერნში]] და დაკრძალულია ბრემგარტენის სასაფლაოზე (Bremgartenfriedhof).

ლანგნაუ-იმ-ემენტალის ადგილობრივ მუზეუმში &quot;Chüechlihus&quot; არის მისთვის მიძღვნილი განყოფილება. ბერნში მისი სახელობისაა შენკშტრასე (Schenkstrasse). გარდა ამისა, ბერნში, შპიტალგასეს 4-ში მდებარე სახლს ეწოდება &quot;კარლ შენკის სახლი&quot; (Karl-Schenk-Haus), ხოლო მის გასასვლელს &quot;კარლ შენკის პასაჟი&quot;.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{შვეიცარიის პრეზიდენტები}}
{{DEFAULTSORT:შენკი, კარლ}}

[[კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები]]</text>
      <sha1>5pawopbbrer51h88g7l5yxcrp9zi9fq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875407</id>
    <revision>
      <id>5378468</id>
      <parentid>5331950</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9870" sha1="aoroniiey21bg06iqxm48j0qg9fj9m1" xml:space="preserve">'''2021 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' ({{lang-en|United States Chess Championship}}) ჩატარდა [[სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი|სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში]], [[მისურის შტატი|მისურის შტატში]], 2021 წლის 6-დან 20 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]]. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თორმეტი მოთამაშე. მოქმედი ჩემპიონის გარდა, მონაწილეებს შორის იყვნენ აშშ-ის ღია პირველობის, აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატისა და აშშ-ის სენიორთა ღია პირველობის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან [[აშშ-ის ჭადრაკის ფედერაცია]] მიერ სპეციალური მიწვევით.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: [[ფაბიანო კარუანა]], [[რეი რობსონი]], ჯონ მ. ბერკი, [[ლენიერ დომინგესი]], ჯეფრი სიონგი, [[ვესლი სო]], სამუელ სევიანი, [[სამუელ შანკლანდი]], დანიელ ნაროდიცკი, ლაზარო ბრუსონი, დარიუშ სვიერჩი და ალექსანდრე ლენდერმანი. ვესლი სომ ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მესამედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

== მონაწილეები ==
ყველა მონაცემი მოცემულია 2021 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 100 Players October 2021 FIDE Top players archive |url=https://ratings.fide.com/toparc.phtml?cod=661 |access-date=2024-01-27 |website=ratings.fide.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
! მოთამაშე
! ასაკი
! [[ფიდე]]-ს რეიტინგი
! ადგილი მსოფლიო რეიტინგში
|-
| {{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 28 || 2800 || 2
|-
| {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] (მოქმედი ჩემპიონი) || 26 || 2778 || 6
|-
| {{flag|აშშ}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 38 || 2760 || 14
|-
| {{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 30 || 2714 || 28
|-
| {{flag|აშშ}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 20 || 2700 || 38
|-
| {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 21 || 2669 || 62
|-
| {{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 20 || 2654 || 91
|-
| {{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 27 || 2647 || 99
|-
| {{flag|აშშ}} [[ლაზარო ბრუსონი]] || 38 || 2645 || &gt;100
|-
| {{flag|აშშ}} [[დანიელ ნაროდიცკი]] || 25 || 2623 || &gt;100
|-
| {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 31 || 2607 || &gt;100
|-
| {{flag|აშშ}} [[ჯონ მ. ბერკი]] || 19 || 2554 || &gt;100
|}

== რეგლამენტი ==
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
* ქულათა სისტემა: მოგება - 1 ქულა, ყაიმი - ½ ქულა, წაგება - 0 ქულა.

=== ტაი-ბრეიკი ===
იმ შემთხვევაში, თუ პირველ ადგილზე ორი ან მეტი მოთამაშე დააგროვებდა თანაბარ ქულებს, გამარჯვებული გამოვლინდებოდა დამატებითი მატჩი სწრაფ ჭადრაკში (10+2 დროის კონტროლით).

== შედეგები ==

=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ, ვესლი სომ და სამუელ სევიანმა გაიყვეს პირველი ადგილი, რის გამოც დაინიშნა დამატებითი ტაი-ბრეიკი.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Results &amp; Standings |url=https://www.chess.com/events/2021-us-chess-championship/results |access-date=2024-01-27 |website=Chess.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 1 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2800 || ■ || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || '''6½'''
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 2 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2778 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || '''6½'''
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 3 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2654 || 1 || ½ || ■ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''6½'''
|-
| 4 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 2760 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 6
|-
| 5 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 2607 || 0 || ½ || 1 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 6
|-
| 6 || align=left | {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2669 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 6
|-
| 7 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2714 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 1 || 0 || ½ || 5½
|-
| 8 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ჯონ მ. ბერკი]] || 2554 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 1 || ½ || 1 || 1 || 5
|-
| 9 || align=left | {{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 2647 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 1 || ½ || 1 || 5
|-
| 10 || align=left | {{flag|აშშ}} [[დანიელ ნაროდიცკი]] || 2623 || 1 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ■ || 1 || ½ || 4½
|-
| 11 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 2700 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ || 0 || ■ || 1 || 4½
|-
| 12 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ლაზარო ბრუსონი]] || 2645 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || ■ || 4
|}

=== ტაი-ბრეიკი ===
ვესლი სომ მოიგო ტაი-ბრეიკი მას შემდეგ, რაც დაამარცხა ფაბიანო კარუანაც და სამუელ სევიანიც. ფაბიანო კარუანამ მეორე ადგილი დაიკავა.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Krykun |first=Yuriy |date=2021-10-18 |title=US Chess Championships R11: Caruana, So, Sevian Advance To Tiebreaks |url=https://www.chess.com/news/view/2021-us-chess-championships-round-11 |access-date=2024-01-27 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!# !! მოთამაშე !! 1 !! 2 !! 3 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
|1 || {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || — || 1 || 1 || '''2'''
|- style=&quot;background-color:silver&quot;
|2 || {{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 0 || — || 1 || 1
|-
|3 || {{flag|აშშ}} სამუელ სევიანი || 0 || 0 || — || 0
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:2021 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>aoroniiey21bg06iqxm48j0qg9fj9m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875409</id>
    <revision>
      <id>5378469</id>
      <parentid>5331949</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8236" sha1="4jpocpnv8qcyz0yhfjttat7hy594y4m" xml:space="preserve">'''2022 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' ({{lang-en|United States Chess Championship}}) ჩატარდა [[სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი|სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში]], მისურის შტატში, 2022 წლის 4 ოქტომბრიდან 21 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]]. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თოთხმეტი მოთამაშე.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თოთხმეტმა დიდოსტატმა: [[ფაბიანო კარუანა]], [[რეი რობსონი]], [[ავონდერ ლიანგი]], [[ლენიერ დომინგესი]], [[ჯეფრი სიონგი]], [[ვესლი სო]], [[სამუელ სევიანი]], [[სამუელ შანკლანდი]], [[ჰანს ნიმანი]], [[ლევონ არონიანი]], [[დარიუშ სვიერჩი]], [[კრისტოფერ იუ]], [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] და [[ელშან მორადი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U.S. Chess Championship 2022 - All the Information |url=https://www.chess.com/events/2022-us-chess-championship |access-date=2024-01-27 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt; [[ფაბიანო კარუანა|ფაბიანო კარუანამ]] ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მეორედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

== მონაწილეები ==
ყველა მონაცემი მოცემულია 2022 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 100 Players October 2022 FIDE Top players archive |url=https://ratings.fide.com/toparc.phtml?cod=709 |access-date=2024-01-27 |website=ratings.fide.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!მოთამაშე
!ასაკი
![[ფიდე|ფიდეს]] რეიტინგი
!ადგილი მსოფლიო რეიტინგში
|-
|{{flagicon|USA}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 30 || 2763 || 8
|-
|{{flagicon|USA}} [[ვესლი სო]] (მოქმედი ჩემპიონი) || 28 || 2774 || 5
|-
|{{flagicon|USA}} [[ლევონ არონიანი]] || 39 || 2755 || 10
|-
|{{flagicon|USA}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 39 || 2747 || 12
|-
|{{flagicon|USA}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 31 || 2712 || 32
|-
|{{flagicon|USA}} [[ჰანს ნიმანი]] || 19 || 2699 || 40
|-
|{{flagicon|USA}} [[რეი რობსონი]] || 27 || 2690 || 47
|-
|{{flagicon|USA}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 21 || 2690 || 47
|-
|{{flagicon|USA}} [[სამუელ სევიანი]] || 21 || 2684 || 56
|-
|{{flagicon|USA}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 28 || 2652 || 94
|-
|{{flagicon|USA}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 19 || 2608 || &gt;100
|-
|{{flagicon|USA}} [[კრისტოფერ იუ]] || 15 || 2563 || &gt;100
|-
|{{flagicon|USA}} [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 32 || 2535 || &gt;100
|-
|{{flagicon|USA}} [[ელშან მორადი]] || 36 || 2534 || &gt;100
|}

== რეგლამენტი ==
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.

== შედეგები ==

=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ მოიპოვა პირველი ადგილი, ხოლო რეი რობსონმა დაიკავა მეორე ადგილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pairings &amp; Results |url=https://www.uschesschamps.com/2022-us-championships/pairings-results |access-date=2024-01-27 |website=www.uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 85%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! 13 !! 14 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 1 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2763 || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || '''8½'''
|- style=&quot;background-color:silver&quot;
| 2 || align=left | {{flagicon|USA}} [[რეი რობსონი]] || 2690 || ½ || — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 8
|-
| 3 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 2608 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 0 || 7½
|-
| 4 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 2747 || ½ || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 7½
|-
| 5 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 2690 || ½ || ½ || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 7
|-
| 6 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ვესლი სო]] || 2774 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || — || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || 7
|-
| 7 || align=left | {{flagicon|USA}} [[სამუელ სევიანი]] || 2684 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || — || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 7
|-
| 8 || align=left | {{flagicon|USA}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2712 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 7
|-
| 9 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ჰანს ნიმანი]] || 2699 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || — || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 7
|-
| 10 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ლევონ არონიანი]] || 2755 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || — || 0 || ½ || ½ || 1 || 6
|-
| 11 || align=left | {{flagicon|USA}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 2652 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || — || 0 || ½ || ½ || 5½
|-
| 12 || align=left | {{flagicon|USA}} [[კრისტოფერ იუ]] || 2563 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || — || 0 || 1 || 5½
|-
| 13 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 2535 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || — || 1 || 5½
|-
| 14 || align=left | {{flagicon|USA}} [[ელშან მორადი]] || 2534 || 0 || 0 || 1 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || — || 2
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:2022 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>4jpocpnv8qcyz0yhfjttat7hy594y4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875414</id>
    <revision>
      <id>5378470</id>
      <parentid>5331948</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5263" sha1="ddiv8pc5u3ws5gbqouo3rq6mwfc6431" xml:space="preserve">'''2023 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' ({{lang-en|United States Chess Championship}}) ჩატარდა [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]], მისურის შტატში, 2023 წლის 4 ოქტომბრიდან 19 ოქტომბრამდე. ტურნირი ტრადიციულად [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]] წარიმართა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2023 U.S. Championships |url=https://www.uschesschamps.com/2023-us-championships/overview |access-date=2024-01-27 |website=www.uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt;

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: [[ფაბიანო კარუანა]], [[ვესლი სო]], [[ლენიერ დომინგესი]], [[აბჰიმანიუ მიშრა]], [[ჰანს ნიმანი]], [[სამუელ სევიანი]], [[რეი რობსონი]], [[ლევონ არონიანი]], [[სამუელ შანკლანდი]], [[ჯეფრი სიონგი]], [[დარიუშ სვიერჩი]] და [[ენდრიუ ტანგი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U.S. Championship 2023 - All the Information |url=https://www.chess.com/events/2023-us-chess-championship |access-date=2024-01-27 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt; ფაბიანო კარუანამ ტურნირი დაუმარცხებლად დაასრულა და ზედიზედ მეორედ გახდა ჩემპიონი.

== შედეგები ==

=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ 8 ქულით დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო ვესლი სომ, ლენიერ დომინგესმა და აბჰიმანიუ მიშრამ გაიყვეს 2-4 ადგილები.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Results &amp; Standings - U.S. Championship 2023 |url=https://www.chess.com/events/2023-us-chess-championship/results |access-date=2024-01-27 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 88%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 1 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2786 || — || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''8'''
|- style=&quot;background-color:silver&quot;
| 2 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2753 || ½ || — || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 6½
|- style=&quot;background-color:silver&quot;
| 3 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 2745 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 6½
|- style=&quot;background-color:silver&quot;
| 4 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 2592 || 0 || 0 || ½ || — || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 6½
|-
| 5 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 2667 || 0 || ½ || ½ || 1 || — || 1 || 0 || 1 || 0 || ½ || ½ || ½ || 5½
|-
| 6 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2698 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || — || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 5½
|-
| 7 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2699 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || — || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 5½
|-
| 8 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 2742 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || — || 1 || ½ || ½ || ½ || 5
|-
| 9 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2698 || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || ½ || 0 || — || ½ || ½ || ½ || 4½
|-
| 10 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 2693 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || 4½
|-
| 11 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 2620 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || — || 0 || 4
|-
| 12 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ენდრიუ ტანგი]] || 2496 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || — || 4
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:2023 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>ddiv8pc5u3ws5gbqouo3rq6mwfc6431</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875416</id>
    <revision>
      <id>5378471</id>
      <parentid>5331837</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10397" sha1="8agudahng7lkxgwnzgafegqmom3qujk" xml:space="preserve">'''2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' ({{lang-en|United States Chess Championship}}) ჩატარდა [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]], მისურის შტატში, 2024 წლის 10 ოქტომბრიდან 24 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული წესით, ტურნირი ჩატარდა [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 U.S. Chess Championship |url=https://uschesschamps.com/2024-us-championships/overview |access-date=2024-10-01 |website=uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt;

ტურნირში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 დიდოსტატი: [[ფაბიანო კარუანა]], [[ვესლი სო]], [[ლენიერ დომინგესი]], [[ლევონ არონიანი]], [[სამუელ შანკლანდი]], [[რეი რობსონი]], [[სამუელ სევიანი]], [[ჰანს ნიმანი]], [[კრისტოფერ იუ]], [[აბჰიმანიუ მიშრა]], [[გრიგორი ოპარინი]] და [[ავონდერ ლიანგი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 U.S. Championships |url=https://uschesschamps.com/2024-us-championship/the-field |access-date=2024-10-01 |website=uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt;

ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 1.5 ქულიანი უპირატესობით მოიგო, ხოლო მეორე ადგილი ექვსმა მოთამაშემ გაიყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodgers |first=Jack |date=2024-10-23 |title=2024 U.S. Championship: Caruana Wins Fourth U.S. Championship Title |url=https://www.chess.com/news/view/2024-us-championship-fabiano-caruana-wins |access-date=2024-10-24 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

== მონაწილეები ==
მონაცემები მოცემულია 2024 წლის ოქტომბრის რეიტინგის მიხედვით.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!მოთამაშე
!ასაკი
![[ფიდე]]-ს რეიტინგი
!ადგილი რეიტინგში
!კვალიფიკაციის მეთოდი
|-
! style=&quot;background:#FFFF00&quot; |{{flagicon|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] (მოქმედი ჩემპიონი)
|32
|2796
|4
|2023 წლის ჩემპიონი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[ვესლი სო]]
|30
|2751
|10
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[ლენიერ დომინგესი]]
|41
|2741
|13
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]]
|41
|2737
|16
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]]
|21
|2733
|19
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[რეი რობსონი]]
|29
|2692
|37
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]]
|22
|2689
|42
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]]
|21
|2677
|48
|აშშ-ის ღია პირველობის გამარჯვებული
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]]
|33
|2667
|50
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]]
|27
|2662
|64
|რეიტინგი
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]]
|15
|2630
|112
|სპეციალური მიწვევა
|-
|{{flagicon|აშშ}} [[კრისტოფერ იუ]]
|17
|2590
|197
|რეიტინგი
|}

== ჰანს ნიმანის მონაწილეობა ==
2024 წლის 2 თებერვალს სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბმა ჰანს ნიმანს 2024 წლის ბოლომდე აუკრძალა ტურნირებში მონაწილეობა „შეუფერებელი ქცევისა და კერძო საკუთრების დაზიანების“ გამო. დიდოსტატმა ბრალდებებს „აშკარა დეზინფორმაცია“ უწოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Svensen |first=Tarjei J. |date=2024-02-02 |title=Saint Louis Chess Club Excludes Niemann For 'Inappropriate Behavior' |url=https://www.chess.com/news/view/saint-louis-chess-club-excludes-niemann-for-vandalizing-behavior-rude-comments |access-date=2024-10-02 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

მიუხედავად იმისა, რომ აკრძალვა ძალაში იყო, სექტემბრის ბოლოს გამოცხადდა, რომ ის მაინც მიიღებდა მონაწილეობას 2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატში.

== კრისტოფერ იუს დისკვალიფიკაცია ==
დიდოსტატ კრისტოფერ იუს წევრობა აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციამ დროებით შეუჩერა, ხოლო სენტ-ლუისის პოლიციამ მას ბრალი თავდასხმაში წაუყენა.&lt;ref&gt;Saint Louis Chess Club official statement regarding the expelling of GM Christopher Yoo. https://x.com/STLChessClub/status/1846772429189693607&lt;/ref&gt;

ინციდენტი მოხდა მე-5 ტურში დამარცხების შემდეგ. იუმ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა ტურნირის ვიდეოოპერატორს. ფედერაციის განცხადებით, დარტყმა იყო სრულიად პროვოკაციის გარეშე და ზურგიდან. 17 წლის იუ პოლიციამ დააკავა და მოგვიანებით მშობლებს გადასცა, საქმეს კი არასრულწლოვანთა სასამართლო განიხილავს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Saravanan |first=Venkatachalam |date=2024-10-18 |title=2024 U.S. Championship Round 6: Yoo Suspended By USCF |url=https://www.chess.com/news/view/2024-us-championship-round-6 |access-date=2024-10-18 |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt; იუ ტურნირიდან მოიხსნა, ხოლო მისი შედეგები ანულირდა.

== შედეგები ==

=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 7 ქულით დაასრულა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Results &amp; Standings - U.S. Championship 2024 |url=https://www.chess.com/events/2024-us-chess-championship/results |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 88%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:gold&quot;
| 1 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2796 || — || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''7'''
|- style=&quot;background-color:bronze&quot;
| 2 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2693 || 0 || — || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 5½
|- style=&quot;background-color:bronze&quot;
| 3 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 2677 || ½ || 0 || — || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 5½
|- style=&quot;background-color:bronze&quot;
| 4 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ლენიერ დომინგესი]] || 2741 || ½ || 0 || 1 || — || 1 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || 5½
|-
| 5 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2689 || ½ || 1 || ½ || 0 || — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 5½
|-
| 6 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 2738 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 5½
|-
| 7 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 2733 || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || 1 || 5½
|-
| 8 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2751 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || — || ½ || ½ || ½ || 5
|-
| 9 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2677 || 0 || 1 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || — || ½ || ½ || 4
|-
| 10 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]] || 2662 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || — || ½ || 3½
|-
| 11 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 2630 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || — || 2½
|-
| 12 || align=left | {{flagicon|აშშ}} [[კრისტოფერ იუ]] || 2590 || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || მოიხსნა
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:2024 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>8agudahng7lkxgwnzgafegqmom3qujk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875420</id>
    <revision>
      <id>5378463</id>
      <parentid>5332792</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7697" sha1="gymc7oz9yg631gxsvaoedu26ktapg6l" xml:space="preserve">'''2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' გაიმართა 2016 წლის 13-დან 30 აპრილამდე [[სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი|სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბსა და საგანმანათლებლო ცენტრში]], მისურის შტატში.&lt;ref&gt;{{cite web |title=2016 U.S. Championship Overview |url=https://uschesschamps.com/event/2016-u-s-championship-overview/ |website=U.S. Chess Champs}}&lt;/ref&gt; მთავარ ტურნირში მონაწილეობდა [[ფიდე|ფიდეს]] რეიტინგით აშშ-ის სამი საუკეთესო მოთამაშე: [[ვესლი სო]], [[ჰიკარუ ნაკამურა]] და [[ფაბიანო კარუანა]]. სხვა მონაწილეებს შორის იყვნენ [[გატა კამსკი]], [[ვარუჟან აკობიანი]], [[ალექსანდრე შაბალოვი]], [[ალექსანდრე ონიშჩუკი]], [[ალექსანდრე ლენდერმანი]], [[სამუელ შანკლანდი]], [[რეი რობსონი]] და იუნიორები: [[აკშატ ჩანდრა]] და [[ჯეფრი სიონგი]].

== შედეგები ==
[[ფაბიანო კარუანა]] ჩემპიონი გახდა 11 შესაძლებლობიდან 8½ ქულით (+6-0=5).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Results &amp; Standings - US Championships 2016 |url=https://www.chess.com/events/2016-us-m/results |website=Chess.com}}&lt;/ref&gt;

:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! ადგ. !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა !! TPR
|-style=&quot;background:gold&quot;
| 1 || align=left |{{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2795
| ■ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || '''8½''' || +59
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2773
| ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''7½''' || +1
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2787
| 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || '''7½''' || -16
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2663
| ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''7.0''' || +86
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ონიშჩუკი]] || 2664
| 0 || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || '''6.0''' || +20
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ჯეფრი სიონგი]] || 2618
| ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5½''' || +71
|-
| 7 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[გატა კამსკი]] || 2678
| ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''5.0''' || -46
|-
| 8 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2656
| 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || ½ || 1 || 0 || 1 || '''4½''' || -57
|-
| 9 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 2618
| 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || '''4½''' || -30
|-
| 10 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2615
| 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ■ || 1 || 1 || '''4½''' || -16
|-
| 11 || align=&quot;left&quot; | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2528
| ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || ■ || ½ || '''4.0''' || +48
|-
| 12 || align=left | {{flag|აშშ}} [[აკშატ ჩანდრა]] || 2477
| 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ■ || '''1½''' || -154
|}

== Ultimate Blitz Challenge ==

მთავარი ტურნირის გარდა, 2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატმა ასევე უმასპინძლა სპეციალურ საჩვენებელ ტურნირს ელვისებურ ჭადრაკში — &quot;Ultimate Blitz Challenge&quot;. მსოფლიოს ყოფილმა ჩემპიონმა, [[გარი კასპაროვი|გარი კასპაროვმა]] ითამაშა 2016 წლის ჩემპიონატის სამ საუკეთესო მოჭადრაკესთან: [[ფაბიანო კარუანა|ფაბიანო კარუანასთან]], [[ვესლი სო|ვესლი სოსთან]] და [[ჰიკარუ ნაკამურა|ჰიკარუ ნაკამურასთან]]. ეს იყო პირველი შემთხვევა 2005 წლის შემდეგ, როდესაც კასპაროვმა უმაღლესი დონის მოჭადრაკეების წინააღმდეგ ითამაშა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.chess.com/news/kasparov-to-face-caruana-nakamura-so-in-ultimate-blitz-challenge-8044|title=Kasparov To Face Caruana, Nakamura, So In Ultimate Blitz Challenge|website=Chess.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ტურნირის საპრიზო ფონდი შეადგენდა 50,000 [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარს]].

=== შედეგები ===

:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! ადგ. !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! ქულა
|-style=&quot;background:gold&quot;
| 1 || align=left |{{flag|აშშ}} [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2883 || ■ || 0 1 ½ 1 1 ½ || ½ 0 1 ½ ½ 0 || 1 0 1 ½ 1 1 || '''11'''
|-
| 2 || align=left |{{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2726 || 1 0 ½ 0 0 ½ || ■ || 0 1 1 1 ½ ½	|| 0 ½ 1 1 ½ 1 || '''10'''
|-
| 3 || align=left |{{flag|რუსეთი}} [[გარი კასპაროვი]] || 2812 || ½ 1 0 ½ ½ 1 || 1 0 0 0 ½ ½	|| ■ || ½ ½ 1 1 0 1 || '''9½'''
|-
| 4 || align=left |{{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2665 || 0 1 0 ½ 0 0 || 1 ½ 0 0 ½ 0 || ½ ½ 0 0 1 0 || ■ || '''5½'''
|}

== იხილეთ ასევე ==
* [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.uschesschamps.com აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2016 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>gymc7oz9yg631gxsvaoedu26ktapg6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875422</id>
    <revision>
      <id>5378472</id>
      <parentid>5331848</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8153" sha1="pqqzszzicke7fsc5cf9jcn71b4infyg" xml:space="preserve">'''2025 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' გაიმართა [[სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი|სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში]], მისურის შტატში, 2025 წლის 11 ოქტომბრიდან 25 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული ფორმატის შესაბამისად, ტურნირი [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]] ჩატარდა.&lt;ref name=&quot;US Championship&quot;&gt;{{Cite web |title=2025 U.S. Chess Championships |url=https://saintlouischessclub.org/event/2025-us-chess-championships/ |website=uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt; შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 მოთამაშე. მათ შორის იყვნენ მოქმედი ჩემპიონი, აშშ-ის ღია პირველობისა და აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან მიიღეს სპეციალური მიწვევა.

ტურნირში მონაწილეობდა თორმეტი [[დიდოსტატი (ჭადრაკი)|დიდოსტატი]]: [[ფაბიანო კარუანა]], [[ვესლი სო]], [[ჰანს ნიმანი]], [[ლევონ არონიანი]], [[ავონდერ ლიანგი]], [[სამუელ სევიანი]], [[რეი რობსონი]], [[გრიგორი ოპარინი]], [[ენდი ვუდვორდი]], [[აბჰიმანიუ მიშრა]], [[სამუელ შანკლანდი]] და [[დარიუშ სვიერჩი]].

ფაბიანო კარუანამ მოიგო ტურნირი და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ვესლი სოს.

== მონაწილეები ==
მონაცემები მოცემულია 2025 წლის ოქტომბრის ფიდე-ს რეიტინგის მიხედვით.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!მოთამაშე
!ასაკი
![[ფიდე]]-ს რეიტინგი
!ადგილი მსოფლიო რეიტინგში
!კვალიფიკაციის მეთოდი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 33 || 2789 || 3 || 2024 წლის ჩემპიონი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 31 || 2756 || 8 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 22 || 2738 || 15 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 42 || 2722 || 23 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 22 || 2710 || 30 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 24 || 2698 || 33 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 30 || 2664 || 52 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]] || 28 || 2661 || 58 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 34 || 2654 || 63 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 16 || 2651 || 68 || სპეციალური მიწვევა
|-
|{{flag|აშშ}} [[ენდი ვუდვორდი]] || 15 || 2590 || 187 || 2025 წლის აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონი
|-
|{{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 31 || 2577 || 229 || 2025 წლის აშშ-ის ღია პირველობის გამარჯვებული
|}

== რეგლამენტი ==
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, პირველივე სვლიდან 30-წამიანი დამატებით.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
* ქულათა სისტემა: მოგება - 1, ყაიმი - ½, წაგება - 0.

== შედეგები ==
=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 11 შესაძლებლობიდან 8 ქულით დაასრულა.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:#ccffcc&quot;
| 1 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2789 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''8'''
|-
| 2 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2756 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || '''7½'''
|-
| 3 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 2722 || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || '''6½'''
|-
| 4 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2698 || ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 6
|-
| 5 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 2738 || 0 || ½ || ½ || 0 || ■ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 5½
|-
| 6 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ენდი ვუდვორდი]] || 2590 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || ■ || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 5½
|-
| 7 || align=left | {{flag|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]] || 2661 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 5
|-
| 8 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 2710 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 0 || ½ || 5
|-
| 9 || align=left | {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2664 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || 4½
|-
| 10 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2654 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || 1 || 4½
|-
| 11 || align=left | {{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 2577 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 0 || ■ || ½ || 4
|-
| 12 || align=left | {{flag|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 2652 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ■ || 4
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2025 წელი სპორტში]]
[[კატეგორია:2025 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>pqqzszzicke7fsc5cf9jcn71b4infyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378473</id>
      <parentid>5378472</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>/* მონაწილეები */</comment>
      <origin>5378473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8156" sha1="coasrlwz3619qtymj3t43f3jljrbca3" xml:space="preserve">'''2025 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' გაიმართა [[სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი|სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში]], მისურის შტატში, 2025 წლის 11 ოქტომბრიდან 25 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული ფორმატის შესაბამისად, ტურნირი [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]] ჩატარდა.&lt;ref name=&quot;US Championship&quot;&gt;{{Cite web |title=2025 U.S. Chess Championships |url=https://saintlouischessclub.org/event/2025-us-chess-championships/ |website=uschesschamps.com}}&lt;/ref&gt; შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 მოთამაშე. მათ შორის იყვნენ მოქმედი ჩემპიონი, აშშ-ის ღია პირველობისა და აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან მიიღეს სპეციალური მიწვევა.

ტურნირში მონაწილეობდა თორმეტი [[დიდოსტატი (ჭადრაკი)|დიდოსტატი]]: [[ფაბიანო კარუანა]], [[ვესლი სო]], [[ჰანს ნიმანი]], [[ლევონ არონიანი]], [[ავონდერ ლიანგი]], [[სამუელ სევიანი]], [[რეი რობსონი]], [[გრიგორი ოპარინი]], [[ენდი ვუდვორდი]], [[აბჰიმანიუ მიშრა]], [[სამუელ შანკლანდი]] და [[დარიუშ სვიერჩი]].

ფაბიანო კარუანამ მოიგო ტურნირი და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ვესლი სოს.

== მონაწილეები ==
მონაცემები მოცემულია 2025 წლის ოქტომბრის ფიდე-ს რეიტინგის მიხედვით.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!მოთამაშე
!ასაკი
![[ფიდე]]-ს რეიტინგი
!ადგილი მსოფლიო რეიტინგში
!კვალიფიკაციის სახეობა
|-
|{{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 33 || 2789 || 3 || 2024 წლის ჩემპიონი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 31 || 2756 || 8 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 22 || 2738 || 15 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 42 || 2722 || 23 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 22 || 2710 || 30 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 24 || 2698 || 33 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 30 || 2664 || 52 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]] || 28 || 2661 || 58 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 34 || 2654 || 63 || რეიტინგი
|-
|{{flag|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 16 || 2651 || 68 || სპეციალური მიწვევა
|-
|{{flag|აშშ}} [[ენდი ვუდვორდი]] || 15 || 2590 || 187 || 2025 წლის აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონი
|-
|{{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 31 || 2577 || 229 || 2025 წლის აშშ-ის ღია პირველობის გამარჯვებული
|}

== რეგლამენტი ==
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, პირველივე სვლიდან 30-წამიანი დამატებით.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
* ქულათა სისტემა: მოგება - 1, ყაიმი - ½, წაგება - 0.

== შედეგები ==
=== სატურნირო ცხრილი ===
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 11 შესაძლებლობიდან 8 ქულით დაასრულა.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%;&quot;
! № !! მოთამაშე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|- style=&quot;background-color:#ccffcc&quot;
| 1 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2789 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''8'''
|-
| 2 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ვესლი სო]] || 2756 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || '''7½'''
|-
| 3 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ლევონ არონიანი]] || 2722 || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || '''6½'''
|-
| 4 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2698 || ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 6
|-
| 5 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ჰანს ნიმანი]] || 2738 || 0 || ½ || ½ || 0 || ■ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 5½
|-
| 6 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ენდი ვუდვორდი]] || 2590 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || ■ || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 5½
|-
| 7 || align=left | {{flag|აშშ}} [[გრიგორი ოპარინი]] || 2661 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 5
|-
| 8 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ავონდერ ლიანგი]] || 2710 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 0 || ½ || 5
|-
| 9 || align=left | {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2664 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || 4½
|-
| 10 || align=left | {{flag|აშშ}} [[სამუელ შანკლანდი]] || 2654 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || 1 || 4½
|-
| 11 || align=left | {{flag|აშშ}} [[დარიუშ სვიერჩი]] || 2577 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 0 || ■ || ½ || 4
|-
| 12 || align=left | {{flag|აშშ}} [[აბჰიმანიუ მიშრა]] || 2652 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ■ || 4
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2025 წელი სპორტში]]
[[კატეგორია:2025 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში]]</text>
      <sha1>coasrlwz3619qtymj3t43f3jljrbca3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამენიცე-ნად-ლიპოუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875434</id>
    <revision>
      <id>5377892</id>
      <parentid>5332745</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5377892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13374" sha1="2j22wmde8m8yxvomufyhxgflpf440ow" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = კამენიცე-ნად-ლიპოუ
  |პანორამა = 
 |წარწერა = 
 |რეგიონის ტიპი             = მხარე
 |რეგიონი                  = ვისოჩინის მხარე
 |პირველი ხსენება             = 1267
|ფართობი                  = 31,54
|რაიონის ტიპი=ქაუნთი
}}
'''კამენიცე-ნად-ლიპოუ''' ({{lang-cs|Kamenice nad Lipou}}) — ქალაქი [[ჩეხეთი|ჩეხეთის რესპუბლიკის]] [[ვისოჩინის მხარე|ვისოჩინის მხარეში]], ქალაქი [[პელჰრჟიმოვის რაიონი|პელჰრჟიმოვის რაიონში]] მდებარეობს. კამენიცე-ნად-ლიპოუს ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და [[ჩეხეთის კულტურული ძეგლი|ჩეხეთის კულტურული ძეგლის]] სტატუსი აქვს.

==ადმინისტრაციული დაყოფა==
კამენიცე-ნად-ლიპოუ 8 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Public Census 2021 – basic data|url=https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt-parametry&amp;z=T&amp;f=TABULKA&amp;sp=A&amp;skupId=4690&amp;katalog=33475&amp;pvo=SLD21043-CO|work=Public Database|publisher=[[Czech Statistical Office]]|language=cs|date=2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=15em}}
*კამენიცე-ნად-ლიპოუ
*[[ანტონკა (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|ანტონკა]]
*[[ბრჟეზი (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|ბრჟეზი]]
*[[გაბრიელკა (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|გაბრიელკა]]
*[[იოჰანკა (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|იოჰანკა]]
*[[ნოვა-ვესი (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|ნოვა-ვესი]]
*[[პრავიკოვი (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|პრავიკოვი]]
*[[ვოდნა (კამენიცე-ნად-ლიპოუ)|ვოდნა]]
{{div col end}}

==გეოგრაფია==
კამენიცე-ნად-ლიპოუ [[პელჰრჟიმოვი|პელჰრჟიმოვიდან]] სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 18 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო [[იჰლავა|იჰლავიდან]] 38 კმ დასავლეთით . ქალაქი [[კრჟემეშნიკის მთიანეთი|კრჟემეშნიკის მთიანეთში]]ა გაშენებული. მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან 682 მეტრ სიმაღლეზეა. ქალაქში მიედინება მდინარე კამენიცე. ტერიტორია მდიდარია მცირე ზომის სათევზაო ტბორებით.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Geography of Kamenice nad Lipou |url=https://www.edpp.cz/knl_charakteristika-zajmoveho-uzemi/ |publisher=EDPP – Charakteristika území |accessdate=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;

კამენიცე‑ნად‑ლიპოუ მდებარეობს ზომიერ [[კონტინენტური კლიმატი|კონტინენტურ კლიმატურ]] ზონაში, სადაც კარგად გამოხატული ოთხი სეზონია. ზაფხულები აქ თბილია, ნალექების ზომიერი რაოდენობით, ხოლო ზამთარი — ცივი და თოვლიანი. საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით 8 °C-ია.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kamenice nad Lipou Climate &amp; Temperature |url=https://www.weather2visit.com/europe/czech-republic/kamenice-nad-lipou-june.htm
 |publisher=Weather2Visit |accessdate=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Typical Weather in Kamenice nad Lipou |url=https://nearweather.com/location/3073936
 |publisher=NearWeather |accessdate=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
[[File:Kamenice nad Lipou, Čsl. armády sq.jpg|thumb|ჩეხოსლოვაკიის არმიის მოედანი]]
[[ფაილი:Kamenice nad Lipou (4).jpg|მინი|ჰუსის მოედანი]]
კამენიცეს შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები 1267 წლით თარიღდება. დასახლება XIII საუკუნის დასაწყისში ციხესიმაგრის გარშემო დაარსდა. ციხესიმაგრის ბაღში 1248 წელს დარგული [[ცაცხვი|ცაცხვის ხის]] პატივსაცემად დასახლების სახელში დაემატა „''nad Lipou''“ (რაც ნიშნავს „ლიპის ხის ზემოთ“).&lt;ref name=history&gt;{{cite web|title=Historický vývoj Kamenice nad Lipou|url=https://www.kamenicenl.cz/historicky%2Dvyvoj/d-77784/p1=10121|publisher=Město
 Kamenice nad Lipou|language=cs|access-date=2021-10-22}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
 
კამენიცე ნად ლიპოუს მფლობელები ხშირად იცვლებოდნენ და აქაური მამულები უმეტესად ქვედა ფენის არისტოკრატიას ეკუთვნოდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია [[იან შელმბერკელი|იან შელმბერკელის]] მმართველობა 1476–1497 წლებში — სწორედ ამ პერიოდში მიიღო კამენიცემ ქალაქის სხვადასხვა უფლება და პრივილეგია. ასევე მნიშვნელოვანი იყო [[მალოვიცელი მალოვეცები|მალოვეცების]]  ოჯახი, რომლებმაც 1580–1583 წლებში [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ციხე [[რენესანსი|რენესანსის]] სტილში გადააკეთეს. 1623 წელს მამული შეიძინა ესხეიდელმა პარადიების ოჯახმა, რომელიც მას 70 წლის განმავლობაში ფლობდა და ამ პერიოდში მოსახლეობას ავიწროებდა. მათ გამო ქალაქს  პრივილეგიები ჩამოერთვა.&lt;ref name=history/&gt;

ქალაქი ეკონომიკურად განსაკუთრებით განვითარდა XVIII-XIX საუკუნეებში. XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში აქ მოიპოვებოდა [[ვერცხლი|ვერცხლისა]] და [[რკინა|რკინის]] მადანი, რის შემდეგაც დაარსდა წყლალზე მომუშავე სამჭედლო ქარხნები. 1839 წელს ციხის ერთ-ერთ ფრთაში გაიხსნა მატყლის დასახარისხებელი სახელოსნო. [[1875]] წელს სამჭედლოები მინის ქარხნებმა ჩაანაცვლა. 1906 წელს აშენდა ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა.&lt;ref name=history/&gt;

==კულტურა==
კამენიცე-ნად-ლიპოუ მასპინძლობს ყოველწლიურ ზაფხულის ფესტივალს Hračkobraní, რომელიც ქალაქში სათამაშოების დამზადების ტრადიციას ეძღვნება. ფესტივალი პირველად გაიმართა 2006 წელს. მის ფარგლებში წარმოდგენილია ხის სათამაშოების გამოფენა, ხდება მათი მწარმოებლებისა და დიზაინერების გაცნობა. ღონისძიებაში მონაწილეობენ  სახელოსნოები, სადაც მსურველებს მარტივი სათამაშოების დამზადება შეუძლიათ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hračkobraní v Kamenici nad Lipou 2025|url=https://www.kudyznudy.cz/akce/hrackobrani-3|publisher=CzechTourism|language=cs|access-date=2025-08-15}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historie festivalu|url=https://www.hrackobrani.cz/o-hrackobrani/historie/|work=Hračkobraní|language=cs|access-date=2025-08-15}}
&lt;/ref&gt;

==ღირსშესანიშნაობები==
[[File:Kamenice nad Lipou (zámek) (001).jpg|thumb|კამენიცე-ნად-ლიპოუს ციხე]]
ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნავი ადგილია [[კამენიცე-ნად-ლიპოუს ციხე|კამენიცე-ნად-ლიპოუს ციხე]]. ის თანამედროვე სახით [[1842]] წელს აღადგინეს და [[ნეოკლასიციზმი|ნეოკლასიკურ]] სტილში განაახლეს. დღეს ციხესიმაგრე [[პრაღის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმი|პრაღის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმს]] ეკუთვნის, რომელსაც აქ საცავი და საჯარო გამოფენა აქვს. სამხრეთი ფრთა ქალაქის მუზეუმს ემსახურება. ციხეს გარს აკრავს [[ინგლისური პარკი|ინგლისური პარკი]]. პარკში დღესაც დგას 700–800 წლის [[ცაცხვი|ცაცხვის]] ხე, რომლის პატივსაცემადაც ქალაქს სახელი მიენიჭა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Zámek|url=https://www.kamenicenl.cz/zamek/d-77788/p1=10117|publisher=Město
 Kamenice nad Lipou|language=cs|access-date=2021-10-22}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

[[კამენიცე-ნად-ლიპოუს ყველა წმინდანის ეკლესია|ყველა წმინდანის ეკლესია]] რენესანსული ნაგებობაა გოტიკური საძირკვლით. კოშკი დაემატა [[XVII საუკუნე|XVII]] საუკუნეში.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kostel Všech svatých se zvonicí|url=https://pamatkovykatalog.cz/kostel-vsech-svatych-se-zvonici-688658|publisher=National
 Heritage Institute|language=cs|access-date=2023-07-25}}&lt;/ref&gt;

==ცნობილი ადამიანები==

[[ვიტეზსლავ ნოვაკი]] (1870–1949), კომპოზიტორი

[[ელა ტვრდკოვა]] (1878–1918), საოპერო მომღერალი

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category|Kamenice nad Lipou}}
*{{official|www.kamenicenl.cz}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ვისოჩინის მხარის ქალაქები]]</text>
      <sha1>2j22wmde8m8yxvomufyhxgflpf440ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875615</id>
    <revision>
      <id>5378458</id>
      <parentid>5332691</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7722" sha1="q9zmn35zz7w3igj28hjc82p8bjl6dfo" xml:space="preserve">'''2011 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' ({{lang-en|U.S. Chess Championship 2011}}) — შეჯიბრება, რომელიც გაიმართა 15-დან 28 აპრილამდე ქალაქ [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]].

აშშ-ის ჩემპიონი გახდა [[დიდოსტატი (ჭადრაკი)|დიდოსტატი]] [[გატა კამსკი]], რომელმაც ფინალში [[იური შულმანი]] დაამარცხა. კამსკიმ წარმატებით დაიცვა 2010 წელს მოპოვებული ტიტული.

== რეგლამენტი ==
* '''დროის კონტროლი:''' 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით (პირველივე სვლიდან).
* '''ადგილების განაწილების კრიტერიუმები ქულების თანაბრობისას:'''
# ურთიერთშეხვედრა;
# შავი ფერით ნათამაშები პარტიების რაოდენობა;
# [[კოიას სისტემა]];
# [[ბერგერის კოეფიციენტი]];
# მოგებების რაოდენობა;
# რეიტინგი.
* '''საპრიზო ფონდი:''' 166 000 $, საიდანაც გამარჯვებულს ერგო 40 000 $.

== მონაწილეები ==
მონაწილეები დაიყვნენ ორ ჯგუფად (რეიტინგი მითითებულია 2011 წლის მარტის მონაცემებით):

=== ჯგუფი ა ===
* {{flag|აშშ}} [[გატა კამსკი]] (2733)
* {{flag|აშშ}} [[იური შულმანი]] (2622)
* {{flag|აშშ}} [[ვარუჟან აკობიანი]] (2611)
* {{flag|აშშ}} [[იაან ელვესტი]] (2586)
* {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] (2578)
* {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] (2540)
* {{flag|აშშ}} [[რეი რობსონი]] (2522)
* {{flag|აშშ}} [[დენიელ ნაროდიცკი]] (2438)

=== ჯგუფი ბ ===
* {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ონიშჩუკი]] (2678)
* {{flag|აშშ}} [[იასერ სეირავანი]] (2636)
* {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე შაბალოვი]] (2590)
* {{flag|აშშ}} [[ლარი კრისტიანსენი]] (2586)
* {{flag|აშშ}} [[გრიგორი კაიდანოვი]] (2569)
* {{flag|აშშ}} [[რობერტ ჰესი]] (2565)
* {{flag|აშშ}} [[სემ შენკლენდი]] (2512)
* {{flag|აშშ}} [[ბენ ფაინგოლდი]] (2500)

== შედეგები ==

=== A ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[გატა კამსკი]] || 2733 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || '''5''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[იური შულმანი]] || 2622 || ½ || ■ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || '''4½''' || '''2'''
|-
| 3 || align=left | [[რეი რობსონი]] || 2522 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || 0 || 1 || '''4''' || '''3'''
|-
| 4 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2540 || ½ || 0 || 0 || ■ || 1 || ½ || 1 || ½ || '''3½''' || 4
|-
| 5 || align=left | [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2611 || 0 || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || 1 || '''3''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[იაან ელვესტი]] || 2586 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || 1 || '''3''' || 6
|-
| 7 || align=left | [[დენიელ ნაროდიცკი]] || 2438 || 0 || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || ■ || 0 || '''2½''' || 7
|-
| 8 || align=left | [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] || 2578 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || ■ || '''2½''' || 8
|}

=== B ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[რობერტ ჰესი]] || 2565 || ■ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || '''5½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[სემ შენკლენდი]] || 2512 || ½ || ■ || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || '''4''' || '''2'''
|-
| 3 || align=left | [[ალექსანდრე ონიშჩუკი]] || 2678 || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''4''' || '''3'''
|-
| 4 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2636 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || 0 || '''3½''' || 4
|-
| 5 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2590 || 0 || 1 || ½ || ½ || ■ || 0 || 1 || 0 || '''3''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2569 || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 || ■ || 0 || 1 || '''3''' || 6
|-
| 7 || align=left | [[ბენ ფაინგოლდი]] || 2500 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || ■ || ½ || '''2½''' || 7
|-
| 8 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2586 || 0 || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || ½ || ■ || '''2½''' || 8
|}

== ფინალური ეტაპი (1–4 ადგილები) ==

{{4TeamBracket
| RD1 = ნახევარფინალი
| RD2 = ფინალი

| RD1-seed1 = 
| RD1-team1 = '''[[გატა კამსკი]]'''
| RD1-score1 = '''1½'''
| RD1-seed2 = 
| RD1-team2 = [[სემ შენკლენდი]]
| RD1-score2 = ½

| RD1-seed3 = 
| RD1-team3 = '''[[იური შულმანი]]'''
| RD1-score3 = '''2½'''
| RD1-seed4 = 
| RD1-team4 = [[რობერტ ჰესი]]
| RD1-score4 = 1½

| RD2-seed1 = 
| RD2-team1 = '''[[გატა კამსკი]]'''
| RD2-score1 = '''1½'''
| RD2-seed2 = 
| RD2-team2 = [[იური შულმანი]]
| RD2-score2 = ½
}}

'''მატჩი მე-3 ადგილისთვის:''' [[სემ შენკლენდი]] 2–1 [[რობერტ ჰესი]].

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/chessnews/events/us-chess-championships-2011 ტურნირის გვერდი The Week in Chess-ზე]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2011 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2011 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>q9zmn35zz7w3igj28hjc82p8bjl6dfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1994</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875619</id>
    <revision>
      <id>5378450</id>
      <parentid>5332702</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6117" sha1="2tio6z2hfdp799ik4bli00dgwf6mp2h" xml:space="preserve">აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' ჩატარდა ქალაქ [[კი-უესტი|კი-უესტში]] (ფლორიდა) ჩატარდა 1994 წლის 11 ოქტომბრიდან 26 ოქტომბრამდე.

ტურნირი [[ბორის გულკო|ბორის გულკოს]] დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი პირველი გამარჯვება აშშ-ის ჩემპიონატებზე. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და 1½ ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილზე გასულ [[იასერ სეირავანი|იასერ სეირავანსა]] და [[ლარი კრისტიანსენი|ლარი კრისტიანსენს]]. გულკომ, სეირავანთან, კრისტიანსენთან, ალექსანდრე ერმოლინსკისთან და ჯოელ ბენჯამინთან ერთად, [[ფიდე]]-ს საზონათშორისო ტურნირის საგზურიც მოიპოვა.

ტურნირი ჩატარდა შემდეგ დღეებში:
* 1-13 ტურები: 11-25 ოქტომბერი
* ტაი-ბრეიკი (პლეი-ოფი): 26 ოქტომბერი

'''დროის კონტროლი:''' 40 სვლა 2 საათში, შემდეგ 20 სვლა 1 საათში, რასაც მოჰყვებოდა „Sudden death“ (სიკვდილის ნიშანი) პარტიის დასრულებამდე 1 საათის დამატებით.

== ტურნირი ==
{| class=&quot;wikitable defaultcenter&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! +
! −
! =
! ქულა
! ადგილი
|- style=&quot;background-color:#ccffcc&quot;
| 1 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ბორის გულკო]] || || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 6 || 0 || 7 || '''9½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | {{flag|აშშ}} [[იასერ სეირავანი]] || || ½ || ■ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 5 || 2 || 6 || 8 || 2—3
|-
| 3 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ლარი კრისტიანსენი]] || || ½ || ½ || ■ || 1 || 1 || ½ || 0 || 1 || 1 || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || 5 || 2 || 6 || 8 || 2—3
|-
| 4 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ჯოელ ბენჯამინი]] || || ½ || 1 || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 4 || 2 || 7 || 7½ || 4—6
|-
| 5 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || || 0 || ½ || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 3 || 5 || 7½ || 4—6
|-
| 6 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ერმოლინსკი]] || || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 4 || 2 || 7 || 7½ || 4—6
|-
| 7 || align=left | {{flag|აშშ}} [[გიორგი ორლოვი]] || || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 1 || 10 || 7 || 7
|-
| 8 || align=left | {{flag|აშშ}} [[უოლტერ ბრაუნი]] || || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 || ½ || ½ || ■ || 0 || 1 || 0 || 1 || ½ || 1 || 5 || 5 || 3 || 6½ || 8
|-
| 9 || align=left | {{flag|აშშ}} [[გრიგორი კაიდანოვი]] || || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ■ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 3 || 4 || 6 || 6 || 9
|-
| 10 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ნიკ დე ფირმიანი]] || || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 5 || 5 || 5½ || 10—11
|-
| 11 || align=left | {{flag|აშშ}} [[დმიტრი გურევიჩი]] || || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || ■ || 0 || ½ || 1 || 3 || 5 || 5 || 5½ || 10—11
|-
| 12 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ბენჯამინ ფაინგოლდი]] || || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ■ || 0 || 1 || 2 || 6 || 5 || 4½ || 12
|-
| 13 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ■ || 0 || 1 || 6 || 6 || 4 || 13—14
|-
| 14 || align=left | {{flag|აშშ}} [[ბორის კრეიმანი]] || || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || ■ || 1 || 6 || 6 || 4 || 13—14
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic05.html The Week in Chess №05] — პარტიები და მიმოხილვა
* [https://theweekinchess.com/html/twic06.html The Week in Chess №06] — პარტიები და მიმოხილვა
* [https://theweekinchess.com/html/twic07.html The Week in Chess №07] — პარტიები და მიმოხილვა

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1994 წელი სპორტში]]
[[კატეგორია:1994 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>2tio6z2hfdp799ik4bli00dgwf6mp2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875621</id>
    <revision>
      <id>5378451</id>
      <parentid>5332704</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4758" sha1="4ukj5a31kc195yr4hzmg1pvza9vlvcg" xml:space="preserve">'''1995 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 19 ნოემბრიდან 4 დეკემბრამდე ქალაქ [[მოდესტო|მოდესტოში]].

ტურნირი სამი მოჭადრაკის გამარჯვებით დასრულდა: [[ნიკ დე ფირმიანი]], [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] და [[პატრიკ ვოლფი]]. სამივეს მიენიჭა აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული. გამარჯვებულებს შორის პრიზების გასანაწილებლად ჩატარდა ტურნირი სწრაფ ჭადრაკში, რომელიც პატრიკ ვოლფმა მოიგო.

== ცხრილი ==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2605 || ■ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || '''8½''' || '''1–3'''
|-
| 2 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2530 || 0 || ■ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || '''8½''' || '''1–3'''
|-
| 3 || align=left | [[პატრიკ ვოლფი]] || 2565 || ½ || ½ || ■ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || '''8½''' || '''1–3'''
|-
| 4 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2560 || ½ || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || '''8''' || 4
|-
| 5 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2620 || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || '''7½''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[უოლტერ ბრაუნი]] || 2560 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || '''6½''' || 6
|-
| 7 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2575 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ■ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || '''6''' || 7–9
|-
| 8 || align=left | [[რომან ჯინჯიხაშვილი]] || 2545 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || 0 || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || '''6''' || 7–9
|-
| 9 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2525 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ■ || 0 || ½ || 0 || 1 || ½ || '''6''' || 7–9
|-
| 10 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2585 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || ■ || 0 || ½ || 0 || 1 || '''5½''' || 10–11
|-
| 11 || align=left | [[გიორგი ორლოვი]] || 2465 || 0 || 1 || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || 0 || '''5½''' || 10–11
|-
| 12 || align=left | [[იგორ ხმელნიცკი]] || 2490 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ■ || 1 || 0 || '''5''' || 12–13
|-
| 13 || align=left | [[ჯოშუა ვაიცკინი]] || 2440 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || ■ || ½ || '''5''' || 12–13
|-
| 14 || align=left | [[სერგეი კუდრინი]] || 2525 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || ½ || ■ || '''4½''' || 14
|}

== ლიტერატურა ==
* ''Chess Life'', მარტი, 1996.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic59.html The Week in Chess №59]
* [https://theweekinchess.com/html/twic60.html The Week in Chess №60]
* [https://theweekinchess.com/html/twic61.html The Week in Chess №61]
* [https://www.uschess.org/msa/XtblMain.php?199512049110-10102511 აშშ-ის ჭადრაკის ფედერაციის ოფიციალური ცხრილი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1995 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1995 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>4ukj5a31kc195yr4hzmg1pvza9vlvcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875622</id>
    <revision>
      <id>5378452</id>
      <parentid>5332706</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4647" sha1="6nvfmvo7gbqi8t74vdi6oszmmhkuvib" xml:space="preserve">'''1996 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 13-დან 27 ივლისამდე ქალაქ [[პარსიპანი-ტროი-ჰილსი|პარსიპანიში]] ([[ნიუ-ჯერსი (შტატი)|ნიუ-ჯერსის შტატი]]).

ტურნირი [[ალექსეი იერმოლინსკი|ალექსეი იერმოლინსკის]] ერთპიროვნული გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც უახლოეს მდევრებს ერთი ქულით გაასწრო. მეორე ადგილი [[ბორის გულკო|ბორის გულკომ]] და [[გრიგორი კაიდანოვი|გრიგორი კაიდანოვმა]] გაიყვეს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ კაიდანოვმა მიაყენა ტურნირის გამარჯვებულს ერთადერთი მარცხი.

== ცხრილი ==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2610 || ■ || 1 || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || '''9''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2615 || 0 || ■ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''8''' || 2–3
|-
| 3 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2580 || 1 || ½ || ■ || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || '''8''' || 2–3
|-
| 4 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2570 || 0 || 1 || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || '''7½''' || 4
|-
| 5 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2560 || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 0 || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || '''7''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[ლევ ალბურტი]] || 2560 || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 || '''6''' || 6–12
|-
| 7 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2565 || 0 || ½ || 1 || ½ || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''6''' || 6–12
|-
| 8 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2555 || ½ || ½ || 1 || 0 || 0 || ½ || ½ || ■ || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || ½ || '''6''' || 6–12
|-
| 9 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2575 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || '''6''' || 6–12
|-
| 10 || align=left | [[რომან ჯინჯიხაშვილი]] || 2545 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''6''' || 6–12
|-
| 11 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2565 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 0 || '''6''' || 6–12
|-
| 12 || align=left | [[ტალ შაკედი]] || 2440 || 0 || 0 || 0 || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 0 || 1 || '''5½''' || 12
|-
| 13 || align=left | [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]] || 2475 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ■ || ½ || '''5''' || 13–14
|-
| 14 || align=left | [[იგორ ხმელნიცკი]] || 2485 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || ■ || '''5''' || 13–14
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic93.html The Week in Chess №93] — პარტიები და მიმოხილვა

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1996 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1996 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>6nvfmvo7gbqi8t74vdi6oszmmhkuvib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875627</id>
    <revision>
      <id>5378454</id>
      <parentid>5332716</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5854" sha1="h6d90zyleow7m8pn7ctdppb6knm99ks" xml:space="preserve">'''1996 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 31 ოქტომბრიდან 18 ნოემბრამდე ქალაქ [[დენვერი|დენვერში]].

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა. [[ნიკ დე ფირმიანი|ნიკ დე ფირმიანმა]], რომელმაც მთელი ტურნირი დაუმარცხებლად განვლო, მესამედ მოიპოვა აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული.

== ცხრილები ==

=== ა ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2605 || ■ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || '''5''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2505 || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''4½''' || 2
|-
| 3 || align=left | [[რომან ჯინჯიხაშვილი]] || 2545 || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''4''' || 3–5
|-
| 4 || align=left | [[სერგეი კუდრინი]] || 2540 || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 1 || ½ || '''4''' || 3–5
|-
| 5 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2630 || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 1 || 1 || ½ || '''4''' || 3–5
|-
| 6 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2610 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ■ || 1 || 0 || '''2½''' || 6
|-
| 7 || align=left | [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]] || 2505 || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ■ || 1 || '''2''' || 7–8
|-
| 8 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2645 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 || 0 || ■ || '''2''' || 7–8
|}

=== ბ ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2595 || ■ || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || '''4''' || 1–4
|-
| 2 || align=left | [[ჯონ ფედოროვიჩი]] || 2540 || ½ || ■ || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || ½ || '''4''' || 1–4
|-
| 3 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2585 || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''4''' || 1–4
|-
| 4 || align=left | [[ტალ შაკედი]] || 2490 || 0 || 1 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''4''' || 1–4
|-
| 5 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2625 || 1 || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || 0 || '''3½''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[ლეონიდ სოკოლინი]] || 2515 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || '''3''' || 6–7
|-
| 7 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2625 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || 1 || '''3''' || 6–7
|-
| 8 || align=left | [[უოლტერ ბრაუნი]] || 2515 || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || ■ || '''2½''' || 8
|}

=== ნახევარფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | '''[[ნიკ დე ფირმიანი]]''' || 2605 || ½ || ½ || 1 || ½ || '''2½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[ტალ შაკედი]] || 2490 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1½ || 2
|-
| colspan=&quot;9&quot; | 
|-
| 3 || align=left | '''[[ჯოელ ბენჯამინი]]''' || 2595 || ½ || 1 || 1 || — || '''2½''' || '''1'''
|-
| 4 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2505 || ½ || 0 || 0 || — || ½ || 2
|}

=== ფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | '''[[ნიკ დე ფირმიანი]]''' || 2605 || 1 || ½ || ½ || ½ || '''2½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2595 || 0 || ½ || ½ || ½ || 1½ || 2
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic208.html The Week in Chess №208]
* [https://theweekinchess.com/html/twic209.html The Week in Chess №209]
* [https://theweekinchess.com/html/twic210.html The Week in Chess №210]
* [https://theweekinchess.com/html/twic211.html The Week in Chess №211]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1998 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1998 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>h6d90zyleow7m8pn7ctdppb6knm99ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875628</id>
    <revision>
      <id>5378453</id>
      <parentid>5332718</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6088" sha1="0olcxajhdzuqxusm1kfc314gwrzktux" xml:space="preserve">'''1997 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 23 აგვისტოდან 12 სექტემბრამდე ქალაქ [[ჩანდლერი (არიზონა)|ჩანდლერში]].

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა მინი-მატჩს. ჩემპიონის ტიტული [[ჯოელ ბენჯამინი|ჯოელ ბენჯამინმა]] მოიპოვა.

== ცხრილები ==

=== ა ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2550 || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || '''5''' || '''1–2'''
|-
| 2 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2580 || ½ || ■ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || '''5''' || '''1–2'''
|-
| 3 || align=left | [[ჯონ ფედოროვიჩი]] || 2510 || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''4½''' || 3
|-
| 4 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2580 || ½ || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || '''3½''' || 4–5
|-
| 5 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2650 || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 1 || '''3½''' || 4–5
|-
| 6 || align=left | [[უოლტერ ბრაუნი]] || 2530 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || 1 || '''3''' || 6
|-
| 7 || align=left | [[ტალ შაკედი]] || 2370 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || '''2½''' || 7
|-
| 8 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2565 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ■ || '''1''' || 8
|}

=== ბ ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2600 || ■ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || '''4½''' || '''1–2'''
|-
| 2 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2630 || ½ || ■ || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || '''4½''' || '''1–2'''
|-
| 3 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2570 || ½ || ½ || ■ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || '''4''' || 3
|-
| 4 || align=left | [[გაბრიელ შვარცმანი]] || 2515 || 0 || 1 || 1 || ■ || ½ || 0 || ½ || ½ || '''3½''' || 4–5
|-
| 5 || align=left | [[რომან ჯინჯიხაშვილი]] || 2540 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || '''3½''' || 4–5
|-
| 6 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2585 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || ■ || 1 || ½ || '''3½''' || 4–5
|-
| 7 || align=left | [[სერგეი კუდრინი]] || 2535 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || '''2½''' || 7
|-
| 8 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2575 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || '''2''' || 8
|}

== პლეი-ოფი ==

=== ნახევარფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! ქულა
|-
| '''[[ჯოელ ბენჯამინი]]''' || 2580 || 1 || ½ || 1 || '''2½'''
|-
| [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2600 || 0 || ½ || 0 || ½
|}

''შენიშვნა: ლარი კრისტიანსენსა და იასერ სეირავანს შორის გამართული მეორე ნახევარფინალური მატჩი კრისტიანსენის გამარჯვებით დასრულდა (8:6) ხანგრძლივი ტაი-ბრეიკების სერიის შემდეგ (სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში).''

=== ფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! ქულა
|-
| '''[[ჯოელ ბენჯამინი]]''' || 2580 || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || '''3½'''
|-
| [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2550 || 0 || 1 || ½ || 0 || ½ || ½ || 2½
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic145.html The Week in Chess №145]
* [https://theweekinchess.com/html/twic146.html The Week in Chess №146]
* [https://theweekinchess.com/html/twic147.html The Week in Chess №147]
* [https://theweekinchess.com/html/twic148.html The Week in Chess №148]
* [https://theweekinchess.com/html/twic149.html The Week in Chess №149]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1997 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1997 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>0olcxajhdzuqxusm1kfc314gwrzktux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875629</id>
    <revision>
      <id>5378455</id>
      <parentid>5332720</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6502" sha1="cywq2wemxu0etu9jdlgm32rswh73iop" xml:space="preserve">'''1999 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 23 აგვისტოდან 11 სექტემბრამდე ქალაქ [[სოლტ-ლეიკ-სიტი|სოლტ-ლეიკ-სიტიში]].

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა მინი-მატჩს. ტურნირი [[ბორის გულკო|ბორის გულკოს]] დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება აშშ-ის ჩემპიონატებზე.

== ცხრილები ==

=== ა ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2618 || ■ || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || '''5½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2588 || ½ || ■ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''4''' || '''2'''
|-
| 3 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2610 || 1 || 0 || ■ || 0 || 0 || 1 || 1 || ½ || '''3½''' || 3–4
|-
| 4 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2537 || 0 || ½ || 1 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''3½''' || 3–4
|-
| 5 || align=left | [[ჯონ ფედოროვიჩი]] || 2565 || 0 || ½ || 1 || ½ || ■ || ½ || 0 || ½ || '''3''' || 5–7
|-
| 6 || align=left | იგორ შლიპერმანი || 2466 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ■ || 1 || ½ || '''3''' || 5–7
|-
| 7 || align=left | [[სერგეი კუდრინი]] || 2525 || 0 || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 || ■ || 1 || '''3''' || 5–7
|-
| 8 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2566 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || '''2½''' || 8
|}

=== ბ ჯგუფი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[გრიგორი სერპერი]] || 2540 || ■ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 0 || 1 || '''4½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2653 || ½ || ■ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || '''4''' || 2–4
|-
| 3 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2579 || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''4''' || 2–4
|-
| 4 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2515 || 0 || 0 || ½ || ■ || 1 || ½ || 1 || 1 || '''4''' || 2–4
|-
| 5 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2598 || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || 1 || 1 || 0 || '''3½''' || 5
|-
| 6 || align=left | [[რომან ჯინჯიხაშვილი]] || 2544 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ■ || ½ || ½ || '''3''' || 6–7
|-
| 7 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2611 || 1 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ■ || 1 || '''3''' || 6–7
|-
| 8 || align=left | [[ბენჯამინ ფაინგოლდი]] || 2500 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || ■ || '''2''' || 8
|}

==== ტაი-ბრეიკი (მე-2 ადგილისთვის) ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | '''[[იასერ სეირავანი]]''' || 2653 || ■ || 1 0 || ½ 1 || '''2½''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2579 || 0 1 || ■ || 0 1 || 2 || 2
|-
| 3 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2515 || ½ 0 || 1 0 || ■ || 1½ || 3
|}

== პლეი-ოფი ==

=== ნახევარფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! ქულა
|-
| '''[[ბორის გულკო]]''' || 2618 || ½ || ½ || ½ || 1 || '''2½'''
|-
| [[იასერ სეირავანი]] || 2653 || ½ || ½ || ½ || 0 || 1½
|-
| colspan=&quot;7&quot; | 
|-
| '''[[გრიგორი სერპერი]]''' || 2540 || 1 || 1 || — || — || '''2'''
|-
| [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2588 || 0 || 0 || — || — || 0
|}

=== ფინალი ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! ქულა
|-
| '''[[ბორის გულკო]]''' || 2618 || 1 || 1 || ½ || '''2½'''
|-
| [[გრიგორი სერპერი]] || 2540 || 0 || 0 || ½ || ½
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic250.html The Week in Chess №250]
* [https://theweekinchess.com/html/twic251.html The Week in Chess №251]
* [https://theweekinchess.com/html/twic252.html The Week in Chess №252]
* [https://theweekinchess.com/html/twic253.html The Week in Chess №253]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:1999 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1999 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>cywq2wemxu0etu9jdlgm32rswh73iop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875631</id>
    <revision>
      <id>5378456</id>
      <parentid>5332723</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4421" sha1="0dye3xzt11f26ihl7jir0qydldjya41" xml:space="preserve">'''2000 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 25 სექტემბრიდან 7 ოქტომბრამდე ქალაქ [[სიეტლი|სიეტლში]].

ტურნირის ჩემპიონის ტიტული სამმა მოჭადრაკემ გაინაწილა: [[ჯოელ ბენჯამინი]], [[ალექსანდრე შაბალოვი]] და [[იასერ სეირავანი]]. გამარჯვებულებს შორის პრიზების გასანაწილებლად ჩატარდა ორწრიანი მატჩ-ტურნირი, რომელშიც ჯოელ ბენჯამინმა გაიმარჯვა.

== ცხრილი ==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2577 || ■ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || ½ || '''6½''' || '''1–3'''
|-
| 2 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2601 || ½ || ■ || 1 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''6½''' || '''1–3'''
|-
| 3 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2647 || 0 || 0 || ■ || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || '''6½''' || '''1–3'''
|-
| 4 || align=left | [[დმიტრი გურევიჩი]] || 2542 || ½ || 1 || 0 || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''6''' || 4–5
|-
| 5 || align=left | [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2624 || ½ || ½ || 0 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || '''6''' || 4–5
|-
| 6 || align=left | [[ნიკ დე ფირმიანი]] || 2567 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ■ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5½''' || 6–8
|-
| 7 || align=left | [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2563 || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5½''' || 6–8
|-
| 8 || align=left | [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2567 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ■ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5½''' || 6–8
|-
| 9 || align=left | [[ბორის გულკო]] || 2643 || 1 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ■ || ½ || ½ || 0 || '''4½''' || 9–12
|-
| 10 || align=left | [[გრიგორი სერპერი]] || 2574 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ■ || 0 || ½ || '''4½''' || 9–12
|-
| 11 || align=left | [[ჯონ ფედოროვიჩი]] || 2533 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ■ || 0 || '''4½''' || 9–12
|-
| 12 || align=left | [[ალექსეი იერმოლინსკი]] || 2596 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ■ || '''4½''' || 9–12
|}

=== ტაი-ბრეიკი ===

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%;&quot;
! №
! მოთამაშე
! რეიტინგი
! 1
! 2
! 3
! ქულა
! ადგილი
|-
| 1 || align=left | '''[[ჯოელ ბენჯამინი]]''' || 2577 || ■ || 1 — || 1 1 || '''3''' || '''1'''
|-
| 2 || align=left | [[იასერ სეირავანი]] || 2647 || 0 — || ■ || 1 0 || 1 || 2-3
|-
| 3 || align=left | [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2601 || 0 0 || 0 1 || ■ || 1 || 2-3
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic308.html The Week in Chess №308]
* [https://theweekinchess.com/html/twic309.html The Week in Chess №309]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2000 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2000 წელი აშშ-ში]]</text>
      <sha1>0dye3xzt11f26ihl7jir0qydldjya41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875656</id>
    <revision>
      <id>5378457</id>
      <parentid>5332803</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4162" sha1="h2ervxkw23frm0qkex295er7kicveul" xml:space="preserve">'''2010 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' გაიმართა 13-დან 25 მაისამდე ქალაქ [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]]. ტურნირი ჩატარდა შერეული სისტემით: ჯერ შვეიცარიული სისტემით (7 ტური), შემდეგ კი ოთხი საუკეთესო მოჭადრაკე ფინალურ ეტაპზე ერთმანეთს შეხვდა.

ჩემპიონი გახდა დიდოსტატი [[გატა კამსკი]], რომელმაც ფინალში, „არმაგედონის“ შედეგად დაამარცხა [[იური შულმანი]].

== ფორმატი ==
პირველი შვიდი ტური ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით. შემდეგ ოთხი საუკეთესო მოთამაშე გავიდა ფინალურ ეტაპზე, სადაც ისინი ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. შვეიცარიულ ნაწილში დაგროვილი ქულები გადავიდა ფინალურ ეტაპზე. საპრიზო ფონდი შეადგენდა 170 000 $-ს, საიდანაც გამარჯვებულმა 35 000 $ მიიღო.

== ფინალური ეტაპის შედეგები ==

ფინალურ ეტაპში მონაწილეობდნენ: [[გატა კამსკი]], [[იური შულმანი]], [[ჰიკარუ ნაკამურა]] და [[ალექსანდრე ონიშუკი]].

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! ადგილი !! მონაწილე !! ქულა
|-
| '''1''' || '''[[გატა კამსკი]]''' || '''2'''
|-
| '''2''' || [[იური შულმანი]] || 2
|-
| '''3''' || [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 1
|-
| '''4''' || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || 1
|}

*შენიშვნა: კამსკიმ გაიმარჯვა „არმაგედონში“, რის შედეგადაც ტიტული მოიპოვა.

== მონაწილეთა მოკლე სია ==
ტურნირი 24-მა მოჭადრაკემ დაიწყო, მათ შორის იყვნენ:
* [[ჰიკარუ ნაკამურა]]
* [[გატა კამსკი]]
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]]
* [[იური შულმანი]]
* [[ვარუჟან აქობიანი]]
* [[ალექსანდრე ლენდერმანი]]
* [[იან ელვესტი]]
* [[რობერტ ჰესი]]
* [[ალექსანდრე შაბალოვი]]
* [[ლარი კრისტიანსენი]]
* [[გრიგორი კაიდანოვი]]
* [[ირინა კრუში]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://www.chess.com/news/view/kamsky-is-2010-us-champion-8240 აშშ-ის 2010 წლის ჩემპიონატი] (Chess.com)
* [https://theweekinchess.com/chessnews/events/us-championships-saint-louis-2010 The Week in Chess]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2010 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2010 წელი აშშ-ში]]
[[კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები მისურის შტატში]]</text>
      <sha1>h2ervxkw23frm0qkex295er7kicveul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875657</id>
    <revision>
      <id>5378459</id>
      <parentid>5333077</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="gkt0cwol7115ve6s7ick28f2dfdzwme" xml:space="preserve">'''2012 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც გაიმართა 2012 წლის 8-დან 20 მაისამდე [[სენტ-ლუისში]]. ტურნირის გამარჯვებული გახდა [[ჰიკარუ ნაკამურა]], რომელმაც 11 ტურში 8½ ქულა დააგროვა.

== რეგლამენტი ==
ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით (11 ტური).
* '''კატეგორია:''' მე-16 (საშუალო რეიტინგი 2633,3).
* '''კონტროლი:''' 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30-წამიანი დამატებით ყოველ სვლაზე.
* '''მთავარი არბიტრი:''' კრის ბერდი, ასისტენტი: ტონი რიჩი.

== მონაწილეები ==
(რეიტინგი მოცემულია 2012 წლის მაისის მდგომარეობით)
* [[ჰიკარუ ნაკამურა]] (2775)
* [[გატა კამსკი]] (2741)
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]] (2660)
* [[იასერ სეირავანი]] (2643)
* [[რობერტ ჰესი]] (2635)
* [[ვარუჟან აქობიანი]] (2625)
* [[რეი რობსონი]] (2614)
* [[გრიგორი კაიდანოვი]] (2594)
* [[ალეხანდრო რამირესი]] (2593)
* [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] (2587)
* [[იური შულმანი]] (2571)
* [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] (2562)

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო ფონდი: 166 000 $.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! ადგილი !! პრიზი !! ადგილი !! პრიზი
|-
| 1 || 40 000 $ || 7 || 9 000 $
|-
| 2 || 30 000 $ || 8 || 8 000 $
|-
| 3 || 20 000 $ || 9 || 7 000 $
|-
| 4 || 15 000 $ || 10 || 6 000 $
|-
| 5 || 12 000 $ || 11 || 5 000 $
|-
| 6 || 10 000 $ || 12 || 4 000 $
|}
*შენიშვნა: დამატებითი პრიზი (რობერტ ფიშერის სახელობის) 64 000 $ ეკუთვნოდა მოთამაშეს, ვინც 11-დან 11 გამარჯვებას მოიპოვებდა.

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;16&quot; | 2012 წლის აშშ-ის ჩემპიონატის სრული ცხრილი
|-
! № !! მონაწილე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულები !! ადგილი
|-
| 1 || [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2775 || – || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || '''8½''' || '''I'''
|-
| 2 || [[გატა კამსკი]] || 2741 || 0 || – || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || '''7½''' || '''II'''
|-
| 3 || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || 2660 || ½ || 0 || – || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || '''6½''' || '''III'''
|-
| 4 || [[ვარუჟან აქობიანი]] || 2625 || ½ || 0 || ½ || – || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 0 || '''6''' || 4
|-
| 5 || [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 2587 || ½ || 0 || ½ || ½ || – || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || '''6''' || 5
|-
| 6 || [[იური შულმანი]] || 2571 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || – || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || '''6''' || 6
|-
| 7 || [[რეი რობსონი]] || 2614 || 0 || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || – || 1 || ½ || 1 || 0 || ½ || '''5½''' || 7
|-
| 8 || [[რობერტ ჰესი]] || 2635 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || – || 1 || ½ || 1 || 1 || '''5''' || 8
|-
| 9 || [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2594 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || – || 0 || ½ || 1 || '''4''' || 9
|-
| 10 || [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2593 || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 1 || – || 0 || 1 || '''4''' || 10
|-
| 11 || [[იასერ სეირავანი]] || 2643 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ || 1 || – || 0 || '''3½''' || 11
|-
| 12 || [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] || 2562 || 0 || 0 || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || – || '''3½''' || 12
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/about-2012/ ოფიციალური საიტი]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=77376 პარტიების არქივი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2012 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>gkt0cwol7115ve6s7ick28f2dfdzwme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875691</id>
    <revision>
      <id>5378460</id>
      <parentid>5333080</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8011" sha1="mh141rx8s9of1j6plnosj1cjv2oymtd" xml:space="preserve">'''2013 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით, 2013 წლის 2-დან 13 მაისამდე [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]].

ჩემპიონი გახდა [[გატა კამსკი]], რომელმაც 9 ტურში 6½ ქულა დააგროვა და ტაი-ბრეიკზე დაამარცხა [[ალეხანდრო რამირესი]].

== ფორმატი ==
* '''სისტემა:''' შვეიცარიული, 9 ტური.
* '''მონაწილეთა რაოდენობა:''' 24 მოჭადრაკე.
* '''კატეგორია:''' მე-13 (საშუალო რეიტინგი 2550,7).

== განრიგი ==
* ცერემონია: 2 მაისი.
* ტურები: 3 – 7 მაისი და 9 – 12 მაისი.
* დასვენების დღე: 8 მაისი.
* ტაი-ბრეიკი და დახურვა: 13 მაისი.

== მონაწილეები ==
(რეიტინგი მოცემულია 2013 წლის მაისის მდგომარეობით)
* [[გატა კამსკი]] (2741)
* [[ტიმურ გარაევი]] (2674)
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]] (2666)
* [[რეი რობსონი]] (2620)
* [[ვარუჟან აქობიანი]] (2616)
* [[სემ შენკლენდი]] (2612)
* [[რობერტ ჰესი]] (2595)
* [[გრიგორი კაიდანოვი]] (2593)
* [[ლარრი კრისტიანსენი]] (2579)
* [[იური შულმანი]] (2570)
* [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] (2570)
* [[ალეხანდრო რამირესი]] (2551)
* [[ალექსანდრე შაბალოვი]] (2544)
* [[მარკ არნოლდი]] (2538)
* [[ჯოელ ბენჯამინი]] (2534)
* [[ალექსანდრე ივანოვი]] (2529)
* [[მელიქსეტ ხაჩიანი]] (2518)
* [[კონრად ჰოლტი]] (2513)
* [[ბენ ფაინგოლდი]] (2505)
* [[ხორხე სამურ-ჰასბუნი]] (2463)
* იააკოვ ნოროვიცი (2451)
* ჯონ დენიელ ბრაიანტი (2442)
* კაიდენ ტროფი (2421)
* სამუელ სევიანი (2371)

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო ფონდი: 180 000 $.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! ადგილი !! პრიზი !! ადგილი !! პრიზი !! ადგილი !! პრიზი
|-
| 1 || 30 000 $ || 9 || 7 000 $ || 17 || 3 400 $
|-
| 2 || 20 000 $ || 10 || 6 000 $ || 18 || 3 200 $
|-
| 3 || 17 000 $ || 11 || 5 500 $ || 19 || 3 000 $
|-
| 4 || 14 000 $ || 12 || 5 000 $ || 20 || 2 800 $
|-
| 5 || 11 000 $ || 13 || 4 500 $ || 21 || 2 600 $
|-
| 6 || 10 000 $ || 14 || 4 000 $ || 22 || 2 400 $
|-
| 7 || 9 000 $ || 15 || 3 800 $ || 23 || 2 200 $
|-
| 8 || 8 000 $ || 16 || 3 600 $ || 24 || 2 000 $
|}

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:90%;&quot;
! № !! მოჭადრაკე !! რეიტ. !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! ქულა
|-
| 1 || [[გატა კამსკი]] || 2741 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''6½'''
|-
| 2 || [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2551 || ½ || 1 || 0 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || '''6½'''
|-
| 3 || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || 2666 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || '''6'''
|-
| 4 || [[ტიმურ გარაევი]] || 2674 || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || '''6'''
|-
| 5 || [[კონრად ჰოლტი]] || 2513 || 1 || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 0 || '''5½'''
|-
| 6 || [[ლარი კრისტიანსენი]] || 2579 || 1 || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || '''5'''
|-
| 7 || [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 2544 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 1 || '''5'''
|-
| 8 || [[რეი რობსონი]] || 2620 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 1 || 0 || 1 || ½ || '''5'''
|-
| 9 || [[კაიდენ ტროფი]] || 2421 || 1 || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || '''5'''
|-
| 10 || [[ჯოელ ბენჯამინი]] || 2534 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ || '''5'''
|-
| 11 || [[ვარუჟან აქობიანი]] || 2616 || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || 1 || '''5'''
|-
| 12 || [[იაკობ ნოროვიცი]] || 2451 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || '''4½'''
|-
| 13 || [[სემ შენკლენდი]] || 2612 || 0 || ½ || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 0 || ½ || '''4½'''
|-
| 14 || [[გრიგორი კაიდანოვი]] || 2593 || 1 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || '''4'''
|-
| 15 || [[იური შულმანი]] || 2570 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || '''4'''
|-
| 16 || [[ბენ ფაინგოლდი]] || 2505 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 0 || '''4'''
|-
| 17 || [[სამუელ სევიანი]] || 2371 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || '''4'''
|-
| 18 || [[რობერტ ჰესი]] || 2595 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ || 1 || ½ || '''4'''
|-
| 19 || [[ჯონ დენიელ ბრაიანტი]] || 2442 || ½ || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || '''3½'''
|-
| 20 || [[ალექსანდრე ივანოვი (მოჭადრაკე)|ალექსანდრე ივანოვი]] || 2529 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || '''3'''
|-
| 21 || [[მარკ არნოლდი]] || 2538 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || '''3'''
|-
| 22 || [[ხორხე სამურ-ჰასბუნი]] || 2463 || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || 1 || ½ || 0 || 0 || '''3'''
|-
| 23 || [[მელიქსეთ ხაჩიანი]] || 2518 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || '''3'''
|-
| 24 || [[ალექსანდრე სტრიპუნსკი]] || 2570 || 0 || ½ || 1 || 0 || 1 || ½ || 0 || 0 || 0 || '''3'''
|}

== ტაი-ბრეიკი ==
თანაბარი ქულების გამო გაიმართა ფინალი გატა კამსკის და ალეხანდრო რამირესს შორის. „არმაგედონში“ გაიმარჯვა კამსკიმ.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! მოჭადრაკე !! რეიტინგი !! შედეგი
|-
| [[გატა კამსკი]] || 2762 || 2
|-
| [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2551 || 1
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/2013-us-championship-overview/ ოფიციალური საიტი]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81122 პარტიების არქივი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2013 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>mh141rx8s9of1j6plnosj1cjv2oymtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875694</id>
    <revision>
      <id>5378461</id>
      <parentid>5333095</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5455" sha1="pr4z5oe1ntn54cabc181ah7u34kj520" xml:space="preserve">'''2014 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა წრიული სისტემით, 2014 წლის 7-დან 20 მაისამდე [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]].

ჩემპიონი გახდა [[გატა კამსკი]], რომელმაც 11 ტურში 7 ქულა დააგროვა და ტაი-ბრეიკზე დაამარცხა [[ვარუჟან აკობიანი]].

== ფორმატი ==
* '''სისტემა:''' წრიული, 11 ტური.
* '''მონაწილეთა რაოდენობა:''' 12 მოჭადრაკე.
* '''კატეგორია:''' მე-15 (საშუალო რეიტინგი 2610,17).
* '''კონტროლი:''' 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30 წამის დამატებით ყოველ სვლაზე.

== მონაწილეები ==
(რეიტინგი 2014 წლის მაისის მდგომარეობით)
* [[გატა კამსკი]] (2713)
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]] (2668)
* [[ტიმურ გარაევი]] (2653)
* [[ვარუჟან აკობიანი]] (2643)
* [[სემ შენკლენდი]] (2634)
* [[სერგეი ერენბურგი]] (2633)
* [[რეი რობსონი]] (2631)
* [[ალეხანდრო რამირესი]] (2595)
* [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] (2582)
* [[დენიელ ნაროდიცკი]] (2543)
* [[მაკენზი მოლნერი]] (2522)
* [[ჯოშუა ფრიდელი]] (2505)

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო ფონდი: 172 000 $.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! ადგილი !! პრიზი !! ადგილი !! პრიზი
|-
| 1 || 45 000 $ || 7 || 9 000 $
|-
| 2 || 30 000 $ || 8 || 8 000 $
|-
| 3 || 20 000 $ || 9 || 7 000 $
|-
| 4 || 15 000 $ || 10 || 6 000 $
|-
| 5 || 12 000 $ || 11 || 5 000 $
|-
| 6 || 10 000 $ || 12 || 4 000 $
|}

== ტაი-ბრეიკი ==
გამარჯვებულის გამოსავლენად ჩატარდა ტაი-ბრეიკი კამსკის, აკოპიანისა და ლენდერმანის მონაწილეობით. საბოლოოდ, ფინალში კამსკიმ დაამარცხა აკობიანი.

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap;&quot;
! ადგილი !! მონაწილე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|-
| 1 || [[გატა კამსკი]] || 2713 || — || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || '''7'''
|-
| 2 || [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2643 || ½ || — || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || '''7'''
|-
| 3 || [[ალექსანდრე ლენდერმანი]] || 2582 || 0 || ½ || — || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || '''7'''
|-
| 4 || [[სემ შენკლენდი]] || 2634 || ½ || 1 || 1 || — || 0 || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''6'''
|-
| 5 || [[დენიელ ნაროდიცკი]] || 2543 || ½ || ½ || 0 || 1 || — || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || '''6'''
|-
| 6 || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || 2668 || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5½'''
|-
| 7 || [[ჯოშუა ფრიდელი]] || 2505 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || — || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || '''5½'''
|-
| 8 || [[რეი რობსონი]] || 2631 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || — || 1 || 1 || ½ || 1 || '''5½'''
|-
| 9 || [[ტიმურ გარაევი]] || 2653 || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || 0 || — || 0 || ½ || 1 || '''4½'''
|-
| 10 || [[სერგეი ერენბურგი]] || 2633 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 || — || 1 || ½ || '''4½'''
|-
| 11 || [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2595 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || — || 1 || '''4'''
|-
| 12 || [[მაკენზი მოლნერი]] || 2522 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || — || '''3½'''
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/tags/2014-us-championships/ ოფიციალური საიტი]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&amp;tid=83615 პარტიების არქივი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2014 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>pr4z5oe1ntn54cabc181ah7u34kj520</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875699</id>
    <revision>
      <id>5378462</id>
      <parentid>5333104</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4696" sha1="2yw4cw7fdusiktxr98ewpgi35wwkl3q" xml:space="preserve">'''2015 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]], 2015 წლის 31 მარტიდან 13 აპრილამდე.

ტურნირის გამარჯვებული გახდა [[ჰიკარუ ნაკამურა]], რომელმაც 11 პარტიიდან 8 ქულა დააგროვა.

== ტურნირის ფორმატი ==
* '''სისტემა:''' წრიული, 11 ტური.
* '''მონაწილეთა რაოდენობა:''' 12 მოჭადრაკე.
* '''კატეგორია:''' მე-16 (საშუალო რეიტინგი 2641,9).
* '''კონტროლი:''' 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30 წამის დამატებით ყოველ სვლაზე.

== მონაწილეები ==
(რეიტინგი 2015 წლის მარტის მდგომარეობით)
* [[ჰიკარუ ნაკამურა]] (2798)
* [[უესლი სო]] (2788)
* [[გატა კამსკი]] (2683)
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]] (2665)
* [[სემ შენკლენდი]] (2661)
* [[რეი რობსონი]] (2656)
* [[დენიელ ნაროდიცკი]] (2633)
* [[ვარუჟან აკობიანი]] (2622)
* [[ტიმურ გარაევი]] (2604)
* [[კაიდენ ტროფი]] (2532)
* [[სამუელ სევიანი]] (2531)
* [[კონრად ჰოლტი]] (2530)

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო ფონდი: 175 000 $.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! ადგილი !! პრიზი !! ადგილი !! პრიზი
|-
| 1 || 45 000 $ || 7 || 9 000 $
|-
| 2 || 30 000 $ || 8 || 8 000 $
|-
| 3 || 20 000 $ || 9 || 7 000 $
|-
| 4 || 15 000 $ || 10 || 6 000 $
|-
| 5 || 12 000 $ || 11 || 5 000 $
|-
| 6 || 10 000 $ || 12 || 4 000 $
|}

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap;&quot;
! ადგილი !! მონაწილე !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|-
| 1 || [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || — || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || '''8'''
|-
| 2 || [[რეი რობსონი]] || ½ || — || 1 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || '''7½'''
|-
| 3 || [[უესლი სო]] || ½ || 0 || — || 1 || 0 || 1 || 0 || 1 || 1 || 0 || 1 || 1 || '''6½'''
|-
| 4 || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || 0 || ½ || 0 || — || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''6'''
|-
| 5 || [[სამუელ სევიანი]] || ½ || ½ || 1 || 0 || — || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || 0 || ½ || '''5½'''
|-
| 6 || [[გატა კამსკი]] || ½ || 1 || 0 || 0 || ½ || — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || '''5½'''
|-
| 7 || [[ვარუჟან აკობიანი]] || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || — || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || '''5½'''
|-
| 8 || [[სემ შენკლენდი]] || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || — || ½ || 0 || 1 || ½ || '''5'''
|-
| 9 || [[კაიდენ ტროფი]] || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || — || 1 || ½ || 1 || '''5'''
|-
| 10 || [[კონრად ჰოლტი]] || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || — || 1 || 0 || '''4½'''
|-
| 11 || [[ტიმურ გარაევი]] || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || — || ½ || '''4'''
|-
| 12 || [[დენიელ ნაროდიცკი]] || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || ½ || — || '''3'''
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/2015-us-championship/ ოფიციალური საიტი]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=85451 პარტიების არქივი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2015 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>2yw4cw7fdusiktxr98ewpgi35wwkl3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875701</id>
    <revision>
      <id>5378464</id>
      <parentid>5333525</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8484" sha1="hx6q4yvkjwyirp8gucyul9wmxn9x27t" xml:space="preserve">'''2017 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისში]], 2017 წლის 28 მარტიდან 11 აპრილამდე.

ტურნირის გამარჯვებული გახდა [[უესლი სო]], რომელმაც ტაი-ბრეიკში დაამარცხა [[ალექსანდრე ონიშუკი]].

== ტურნირის ფორმატი ==
* '''სისტემა:''' წრიული, 11 ტური.
* '''მონაწილეთა რაოდენობა:''' 12 მოჭადრაკე.
* '''კატეგორია:''' მე-18 (საშუალო რეიტინგი 2684,83).
* '''კონტროლი:''' 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30 წამიანი დამატებით ყოველ სვლაზე.

== მონაწილეები ==
(რეიტინგი 2017 წლის მარტის მდგომარეობით)
* [[უესლი სო]] (2822)
* [[ფაბიანო კარუანა]] (2817)
* [[ჰიკარუ ნაკამურა]] (2793)
* [[ჯეფრი სიუნი]] (2674)
* [[რეი რობსონი]] (2668)
* [[ალექსანდრე ონიშუკი]] (2667)
* [[სემ შენკლენდი]] (2666)
* [[გატა კამსკი]] (2659)
* [[დენიელ ნაროდიცკი]] (2646)
* [[ვარუჟან აქობიანი]] (2645)
* [[იაროსლავ ჟერებუხი]] (2605)
* [[ალექსანდრე შაბალოვი]] (2556)

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო ფონდი: 194 000 $.
* '''გამარჯვებული:''' 50 000 $.
* '''მეორე ადგილი:''' 35 000 $.
* '''მესამე ადგილი:''' 25 000 $.
* ასევე გათვალისწინებული იყო სპეციალური პრიზი (64 000 $) იმ მოჭადრაკისთვის, ვინც 11-დან 11 ქულას მოაგროვებდა.

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap;&quot;
! ადგილი !! მონაწილე !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|-
| 1-2 || [[უესლი სო]] || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''7'''
|-
| 1-2 || [[ალექსანდრე ონიშუკი]] || ½ || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''7'''
|-
| 3-5 || [[ფაბიანო კარუანა]] || ½ || ½ || — || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || '''6½'''
|-
| 3-5 || [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || ½ || ½ || ½ || — || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || '''6½'''
|-
| 3-5 || [[ვარუჟან აქობიანი]] || ½ || ½ || ½ || 0 || — || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || '''6½'''
|-
| 6 || [[იაროსლავ ჟერებუხი]] || ½ || ½ || 1 || ½ || 0 || — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || '''5½'''
|-
| 7-9 || [[სემ შენკლენდი]] || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || — || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || '''5'''
|-
| 7-9 || [[გატა კამსკი]] || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || — || 1 || 0 || 1 || ½ || '''5'''
|-
| 7-9 || [[დენიელ ნაროდიცკი]] || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || ½ || 0 || — || ½ || ½ || ½ || '''5'''
|-
| 10 || [[რეი რობსონი]] || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || — || ½ || 1 || '''4½'''
|-
| 11 || [[ჯეფრი სიუნი]] || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || — || 0 || '''4'''
|-
| 12 || [[ალექსანდრე შაბალოვი]] || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || — || '''3½'''
|}

== რეპორტაჟები ==
{| width=&quot;900&quot; class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | მიმოხილვები Chess.com-ზე
|-
! ტური
! მიმოხილვის სათაური
! თარიღი
|-
| გახსნა || [https://www.chess.com/news/view/caruana-nakamura-so-to-compete-in-u-s-champs-6530/ კარიუანა, ნაკამურა და სო მონაწილეობენ აშშ-ის ჩემპიონატში] || 17.03.2017
|-
| I ტური || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championship-starts-with-wins-from-so-and-nakamura/ ჩემპიონატი დაიწყო სოს და ნაკამურას გამარჯვებებით] || 30.03.2017
|-
| II-III ტური || [https://www.chess.com/news/view/5-way-tie-in-st-louis-but-defending-champ-not-among-them-5831/ ნაკამურა ტურნირის ერთ-ერთი ლიდერია] || 31.03.2017
|-
| IV-V ტური || [https://www.chess.com/news/view/so-grabs-the-lead-at-u-s-chess-champs-2203/ სომ აშშ-ის ჩემპიონატზე ლიდერობა ხელში აიღო] || 04.04.2017
|-
| VI ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/karuana-vyryvaietsia-vpieried-so-izbieghaiet-provala/ კარიუანა ლიდერობს, სო გადაურჩა წაგებას] || 05.04.2017
|-
| VII ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/shabalov-i-zhieriebukh-triumfatory-7-tura-chiempionata-ssha/ შაბალოვი და ჟერებუხი VII ტურის ტრიუმფატორები არიან] || 06.04.2017
|-
| VIII ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/akobian-vyighryvaiet-doghoniaiet-lidiera-uesli-so/ აკობიანი იგებს და ეწევა ლიდერ უესლი სოს] || 07.04.2017
|-
| IX ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/9-tur-chiempionata-ssha-ia-nie-vieriu-svoim-ghlazam/ IX ტური: &quot;მე არ ვუჯერებ ჩემს თვალებს!&quot;] || 08.04.2017
|-
| X ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/dinozavr-onishchuk-lidiruiet-s-akobianom-i-so-pieried-rieshaiushchim-turom/ &quot;დინოზავრი&quot; ონიშუკი ლიდერობს აკობიანთან და სოსთან ერთად] || 09.04.2017
|-
| XI ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/sabina-foishor-chiempionka-ssha-so-i-onishchuk-syghraiut-dopolnitiel-nyi-match/ საბინა ფოიშორი აშშ-ის ჩემპიონია; სო და ონიშუკი ითამაშებენ ტაი-ბრეიკს] || 10.04.2017
|-
| ტაი-ბრეიკი || [https://www.chess.com/ru/news/view/so-odierzhal-pobiedu-protiv-onishchuka-v-matchie-za-svoi-piervyi-titul-chiempiona-ssha/ სომ დაამარცხა ონიშუკი და მოიპოვა აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული] || 11.04.2017
|}

== ტაი-ბრეიკი ==
პირველი ადგილის გამოსავლენად გაიმართა ორმატჩიანი ტაი-ბრეიკი:
* უესლი სო — ალექსანდრე ონიშუკი: '''1:0'''
* ალექსანდრე ონიშუკი — უესლი სო: '''½:½'''
გამარჯვებული: '''უესლი სო'''.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/2017-us-championship/ ოფიციალური საიტი]

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2017 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>hx6q4yvkjwyirp8gucyul9wmxn9x27t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875704</id>
    <revision>
      <id>5378465</id>
      <parentid>5333524</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7962" sha1="sr9rt4v1ns2wq4r0ugcvkk73m1capao" xml:space="preserve">'''აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2018''' — შეჯიბრი, რომელიც გაიმართა [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისის]] საჭადრაკო კლუბში 2018 წლის 17 აპრილიდან 30 აპრილამდე.

ტურნირის გამარჯვებული გახდა დიდოსტატი [[სემ შენკლენდი]], რომელმაც 11 შესაძლებლიდან 8½ ქულა დააგროვა.

== რეგლამენტი ==
ტურნირში მონაწილეობდა 12 მოჭადრაკე. ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით 11 ტურად.
* '''დროის კონტროლი''': 90 წუთი პირველი 40 სვლისთვის, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30-წამის დამატებით ყოველი სვლისთვის, დაწყებული პირველი სვლიდან.
* '''სოფიის წესი''': მოთამაშეებს არ შეუძლიათ ყაიმზე შეთანხმება 30-ე სვლამდე.

== მონაწილეები ==
ტურნირში მონაწილეობდნენ აშშ-ის საუკეთესო მოჭადრაკეები.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! მონაწილე !! რეიტინგი (აპრილი 2018)
|-
| [[ფაბიანო კარიუანა]] || 2804
|-
| [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2787
|-
| [[უესლი სო]] || 2786
|-
| [[ალექსანდრ ონიშუკი]] || 2672
|-
| [[სემ შენკლენდი]] || 2671
|-
| [[ჯეფრი სიუნი]] || 2665
|-
| [[რეი რობსონი]] || 2660
|-
| [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2647
|-
| [[იაროსლავ ჟერებუხი]] || 2640
|-
| [[ზვიად იზორია]] || 2599
|-
| [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || 2599
|-
| [[ევონდერ ლიანი]] || 2552
|}

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო საპრიზო ფონდი შეადგენდა 194 000 აშშ დოლარს. გამარჯვებულმა მიიღო 50 000 აშშ დოლარი.

== ტურნირის ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
! № !! მონაწილე !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|-
! 1 !! [[სემ შენკლენდი]] || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || '''8½'''
|-
! 2 !! [[ფაბიანო კარიუანა]] || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || '''8'''
|-
! 3 !! [[უესლი სო]] || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || '''6½'''
|-
! 4 !! [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || ½ || '''5½'''
|-
! 5 !! [[რეი რობსონი]] || 0 || 0 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || ½ || '''5½'''
|-
! 6 !! [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || 0 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || '''5½'''
|-
! 7 !! [[ჯეფრი სიუნი]] || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || '''5'''
|-
! 8 !! [[ზვიად იზორია]] || 0 || 1 || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 0 || ½ || '''5'''
|-
! 9 !! [[ვარუჟან აკობიანი]] || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || 1 || 1 || '''4½'''
|-
! 10 !! [[იაროსლავ ჟერებუხი]] || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || '''4½'''
|-
! 11 !! [[ევონდერ ლიანი]] || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || '''4½'''
|-
! 12 !! [[ალექსანდრ ონიშუკი]] || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || '''3'''
|}

== რეპორტაჟები ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ტური !! მიმოხილვის სათაური !! თარიღი
|-
| გახსნა || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championships-begin-in-st-louis-1422 აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი დაიწყო სენტ-ლუისში] || 17.04.2018
|-
| I ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/uesli-so-deistvuiushchii-chempion-ssha-startuet-s-pobedy-i-v-novom-rozygryshe უესლი სო, მოქმედი ჩემპიონი, სტარტს გამარჯვებით იწყებს] || 19.04.2018
|-
| II ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/so-i-akobian-idut-bez-poter-na-chempionate-ssha სო და აქობიანი ჩემპიონატზე დანაკარგების გარეშე მიდიან] || 20.04.2018
|-
| III ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/chempionat-ssha-karuana-prisoediniaetsia-k-gruppe-liderov კარიუანა ლიდერთა ჯგუფს უერთდება] || 21.04.2018
|-
| IV ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/chempionat-ssha-izoriia-ogorchaet-karuanu-paikidze-i-van-neuderzhimy იზორია ამწუხრებს კარიუანას; პაიკიძე და ვანი შეუჩერებელნი არიან] || 22.04.2018
|-
| VI ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/sem-shenklend-i-enni-van-neozhidannye-lidery-chempionatov-ssha სემ შენკლენდი და ენი ვანი — ჩემპიონატის მოულოდნელი ლიდერები] || 24.04.2018
|-
| VII ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/chempionat-ssha-kto-ostanovit-enni-van ჩემპიონატი აშშ: ვინ შეაჩერებს ენი ვანს?] || 26.04.2018
|-
| VIII ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/chempionat-ssha-karuana-ili-shenklend ჩემპიონატი აშშ: კარიუანა თუ შენკლენდი?] || 27.04.2018
|-
| IX ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/chempionat-ssha-favority-spotykaiutsia-a-temnye-loshadki-rvutsia-k-pobede ფავორიტები ფერხდებიან, &quot;შავი ცხენები&quot; გამარჯვებისკენ მიიწევენ] || 28.04.2018
|-
| X ტური || [https://www.chess.com/ru/news/view/intriga-sokhraniaetsia-kto-vyigraet-chempionat-ssha-reshitsi ინტრიგა შენარჩუნებულია: ვინ მოიგებს აშშ-ის ჩემპიონატს?] || 29.04.2018
|}

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2018 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>sr9rt4v1ns2wq4r0ugcvkk73m1capao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875797</id>
    <revision>
      <id>5378466</id>
      <parentid>5333523</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16738" sha1="tvsi2k0rxglln4cj8w03vx752hkvcl2" xml:space="preserve">'''აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019''' ({{lang-en|U.S. Chess Championship 2019}}) — შეჯიბრი, რომელიც ჩატარდა 2019 წლის 18 მარტიდან 1 აპრილამდე [[სენტ-ლუისი]]ს საჭადრაკო კლუბში.

ტურნირის გამარჯვებული გახდა დიდოსტატი [[ჰიკარუ ნაკამურა]], რომელმაც 11 შესაძლებლიდან 8 ქულა დააგროვა და მეხუთედ მოიპოვა ქვეყნის ჩემპიონის ტიტული.

== რეგლამენტი ==
* '''სისტემა''': წრიული, 11 ტური.
* '''კატეგორია''': მე-18 (საშუალო რეიტინგი: 2682).
* '''დროის კონტროლი''': 90 წუთი პირველი 40 სვლისთვის, შემდეგ 30 წუთი პარტიის ბოლომდე, 30-წამიანი დამატებით ყოველი სვლისთვის.
* '''ადგილების განაწილება თანაბარი ქულების შემთხვევაში''':
# ურთიერთშორის შეხვედრა;
# შავი ფერით ნათამაშები პარტიების რაოდენობა;
# კოიას სისტემა;
# ბერგერის კოეფიციენტი;
# მოგებების რაოდენობა;
# რეიტინგი.

== მონაწილეები ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! მონაწილე !! რეიტინგი (მარტი 2019) !! ადგილი მსოფლიოში !! ასაკი
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ფაბიანო კარუანა]] || 2828 || 2 || 26
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[უესლი სო]] || 2762 || 10 || 25
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2746 || 16 || 31
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ლენიერ დომინგეს პერესი]] || 2739 || 18 || 30
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[სემ შენკლენდი]] || 2731 || 25 || 27
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[რეი რობსონი]] || 2667 || 77 || 24
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ჯეფრი სიუნი]] || 2663 || 83 || 18
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[სამუელ სევიანი]] || 2642 || &gt;100 || 18
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || 2637 || &gt;100 || 29
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2625 || &gt;100 || 35
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[ევონდერ ლიანი]] || 2590 || &gt;100 || 15
|-
| align=left | {{დროშა|აშშ}} [[თემურ გარაევი]] || 2557 || &gt;100 || 31
|}

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო საპრიზო ფონდი შეადგენდა 194 000 აშშ დოლარს.
* 1-ლი ადგილი: 50 000 $
* მე-2 ადგილი: 35 000 $
* მე-3 ადგილი: 25 000 $
* მე-4 ადგილი: 20 000 $

სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბმა ასევე დააწესა ბობი ფიშერის სახელობის სპეციალური პრიზი — 64 000 $ იმ მოჭადრაკისთვის, რომელიც შეძლებდა ტურნირის ყველა (11) პარტიის მოგებას.

== ტურნირის დეტალური ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
! № !! მონაწილე !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! ქულა
|-
! 1 !! [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || '''8'''
|-
! 2 !! [[ლენიერ დომინგეს პერესი]] || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || '''7½'''
|-
! 3 !! [[ფაბიანო კარიუანა]] || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || '''7½'''
|-
! 4 !! [[უესლი სო]] || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || '''6½'''
|-
! 5 !! [[სამუელ სევიანი]] || 0 || 0 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || '''6'''
|-
! 6 !! [[სემ შენკლენდი]] || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || '''6'''
|-
! 7 !! [[ევონდერ ლიანი]] || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 1 || 0 || 0 || '''4½'''
|-
! 8 !! [[ჯეფრი სიუნი]] || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || 0 || 1 || '''4½'''
|-
! 9 !! [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || ½ || ½ || '''4'''
|-
! 10 !! [[ვარუჟან აკობიანი]] || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || ½ || 1 || '''4'''
|-
! 11 !! [[თემურ გარაევი]] || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || 1 || ½ || ½ || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || 1 || '''4½'''
|-
! 12 !! [[რეი რობსონი]] || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ || 0 || 0 || style=&quot;background:#ccc&quot; | — || '''2½'''
|}

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap; font-size:90%;&quot;
! № !! მონაწილე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! + !! − !! = !! ქულა !! ადგილი !! პერფ. !! +/- !! SB !! პრიზი
|-
| 1 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[ჰიკარუ ნაკამურა]]''' || 2746 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 5 || 0 || 6 || '''8''' || [[ფაილი:Gold medal icon.svg|15px]] || 2851 || +14.7 || 40.25 || $50,000
|-
| 2 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[ლენიერ დომინგეს პერესი]]''' || 2739 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 4 || 0 || 7 || '''7½''' || [[ფაილი:Silver medal icon.svg|15px]] || 2810 || +10.8 || 38.5 || $30,000
|-
| 3 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[ფაბიანო კარუანა]]''' || 2828 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 4 || 0 || 7 || '''7½''' || [[ფაილი:Bronze medal icon.svg|15px]] || 2802 || −2.6 || 37.75 || $30,000
|-
| 4 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[უესლი სო]] || 2762 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || 2 || 1 || 8 || '''6''' || 4 || 2711 || −7.7 || 31.5 || $17,500
|-
| 5 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[სამუელ სევიანი]] || 2642 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 3 || 2 || 6 || '''6''' || 5 || 2722 || +11.3 || 28.5 || $17,500
|-
| 6 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[სემ შენკლენდი]] || 2731 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 1 || 1 || 9 || '''5½''' || 6 || 2678 || −7.9 || 29.75 || $10,000
|-
| 7 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ევონდერ ლიანი]] || 2590 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 2 || 3 || 6 || '''5''' || 7 || 2655 || +9.8 || 26.75 || $8,500
|-
| 8 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ჯეფრი სიუნი]] || 2663 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || 2 || 3 || 6 || '''5''' || 8 || 2648 || −1.9 || 25.75 || $8,500
|-
| 9 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || 2637 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 0 || 3 || 8 || '''4''' || 9 || 2584 || −7.7 || 20.5 || $6,000
|-
| 10 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ვარუჟან აკობიანი]] || 2625 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 1 || 4 || 6 || '''4''' || 10 || 2585 || −5.9 || 19.5 || $6,000
|-
| 11 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[თემურ გარაევი]] || 2557 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || 2 || 5 || 4 || '''4''' || 11 || 2592 || +4.7 || 19.25 || $6,000
|-
| 12 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[რეი რობსონი]] || 2667 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || 1 || 5 || 5 || '''3½''' || 12 || 2551 || −17.6 || 19 || $4,000
|}
&lt;small&gt;'''შენიშვნა:''' უჯრის ფერი აღნიშნავს ფიგურების ფერს კონკრეტულ პარტიაში: &lt;span style=&quot;background: #fff; border: 1px solid #aaa;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; — თეთრი, &lt;span style=&quot;background: #ddd; border: 1px solid #aaa;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; — შავი.&lt;/small&gt;

== რეპორტაჟები ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%;&quot;
|-
! ტური !! მიმოხილვა (Chess.com) !! თარიღი
|-
| 1 ტური || [https://www.chess.com/news/view/no-draws-among-women-as-u-s-championships-take-off-in-st-louis/ სენტ-ლუისში აშშ-ის ჩემპიონატი დაიწყო] || 20.03.2019
|-
| 2 ტური || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championship-sevian-so-join-xiong/ სევიანი და სო ლიდერებს შეუერთდნენ] || 21.03.2019
|-
| 3-4 ტური || [https://www.chess.com/news/view/four-is-the-number-at-u-s-chess-championship/ ოთხი ლიდერი აშშ-ის ჩემპიონატზე] || 22.03.2019
|-
| 5 ტური || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championship-sevian-surges-to-the-top/ სამუელ სევიანი წინ იჭრება] || 24.03.2019
|-
| 6 ტური || [https://www.chess.com/news/view/nakamura-grabs-sole-lead-at-u-s-chess-championship/ ნაკამურა ერთპიროვნული ლიდერი ხდება] || 25.03.2019
|-
| 7-8 ტური || [https://www.chess.com/news/view/dominguez-wins-pair-to-equal-nakamura-at-u-s-championships/ დომინგესი ნაკამურას ეწევა] || 28.03.2019
|-
| 9 ტური || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championship-all-leaders-win-round-9/ მეცხრე ტურში ყველა ლიდერმა გაიმარჯვა] || 29.03.2019
|-
| 10 ტური || [https://www.chess.com/news/view/u-s-chess-championship-jennifer-yu-wins/ ინტრიგა ბოლო ტურის წინ] || 30.03.2019
|-
| 11 ტური || [https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-5th-u-s-championship/ ნაკამურამ მეხუთედ მოიგო აშშ-ის ჩემპიონატი] || 31.03.2019
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/2019-us-championships/overview/ ოფიციალური გვერდი]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=95142 ტურნირის პარტიები] Chessgames.com-ზე

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2019 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>tvsi2k0rxglln4cj8w03vx752hkvcl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>875798</id>
    <revision>
      <id>5378467</id>
      <parentid>5333522</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22965" sha1="9ixy3dwqac3gemyyxwrb3oc0imyrlb1" xml:space="preserve">'''აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2020''' ({{lang-en|U.S. Chess Championship 2020}}) — შეჯიბრი, რომელიც ჩატარდა 2020 წლის [[26 ოქტომბერი|26]]-დან [[29 ოქტომბერი|29 ოქტომბრამდე]]. პანდემიის გამო, ტურნირი ჩატარდა ონლაინ პლატფორმაზე [[lichess]].

ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა დიდოსტატი [[უესლი სო]], რომელმაც 11 შესაძლებლიდან 9 ქულა დააგროვა. ეს შედეგი აშშ-ის ჩემპიონატების ისტორიაში მესამე საუკეთესო მაჩვენებელია (ბობი ფიშერის 1964 წლის 11/11 და 1966 წლის 9½/11 შედეგების შემდეგ).

== რეგლამენტი ==
* '''სისტემა''': წრიული, 11 ტური.
* '''დროის კონტროლი''': 25 წუთი პარტიის ბოლომდე, ყოველ სვლაზე 5 წამის დამატებით (სწრაფი ჭადრაკი).
* '''მთავარი არბიტრი''': კრის ბერდი.
* '''ადგილების განაწილება თანაბარი ქულების შემთხვევაში''':
# ურთიერთშორის შეხვედრა;
# შავი ფერით ნათამაშები პარტიების რაოდენობა;
# კოიას სისტემა;
# ბერგერის კოეფიციენტი;
# მოგებების რაოდენობა;
# რეიტინგი.

== მონაწილეები ==
მონაწილეთა რეიტინგი მოცემულია 2020 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! მოჭადრაკე !! რეიტინგი !! სტატუსი
|-
| align=left | [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2829 || მოქმედი ჩემპიონი
|-
| align=left | [[ლენიერ დომინგეს პერესი]] || 2786 ||
|-
| align=left | [[უესლი სო]] || 2741 ||
|-
| align=left | [[ჯეფრი სიუნი]] || 2730 ||
|-
| align=left | [[დარიუშ სვერჩი]] || 2649 ||
|-
| align=left | [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || 2642 ||
|-
| align=left | [[სემ შენკლენდი]] || 2609 ||
|-
| align=left | [[რეი რობსონი]] || 2605 ||
|-
| align=left | [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2579 ||
|-
| align=left | [[სამუელ სევიანი]] || 2571 ||
|-
| align=left | [[ელშან მორადიაბადი]] || 2566 ||
|-
| align=left | [[ევონდერ ლიანი]] || 2397 ||
|}

== საპრიზო ფონდი ==
საერთო საპრიზო ფონდი შეადგენდა 150 000 აშშ დოლარს. თანაბარი ქულების შემთხვევაში თანხა იყოფოდა მოთამაშეებზე (გარდა პირველი ადგილისა).

* 1-ლი ადგილი: 40 000 $
* მე-2 ადგილი: 25 000 $
* მე-3 ადგილი: 16 000 $
* მე-4 ადგილი: 13 000 $
* მე-5 ადგილი: 11 000 $
* მე-6 ადგილი: 9 000 $

== ტურების მიმოხილვა ==
=== პირველი დღე ===
{| 
|
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | 1-ლი ტური (26.10.2020)
|-
| დომინგესი || 0 || ½:½ || 0 || ნაკამურა
|-
| სევიანი || 0 || ½:½ || 0 || სვერჩი
|-
| მორადიაბადი || 0 || ½:½ || 0 || შენკლენდი
|-
| სიუნი || 0 || '''1''':0 || 0 || ლიანი
|-
| რობსონი || 0 || ½:½ || 0 || რამირესი
|-
| სო || 0 || '''1''':0 || 0 || ლენდერმანი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-2 ტური (26.10.2020)
|-
| ნაკამურა || ½ || ½:½ || 0 || ლენდერმანი
|-
| რამირესი || 0 || 0:'''1''' || 1 || სო
|-
| ლიანი || 0 || 0:'''1''' || ½ || რობსონი
|-
| შენკლენდი || ½ || ½:½ || 1 || სიუნი
|-
| სვერჩი || ½ || ½:½ || ½ || მორადიაბადი
|-
| დომინგესი || ½ || 0:'''1''' || ½ || სევიანი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-3 ტური (26.10.2020)
|-
| სევიანი || 1½ || ½:½ || 1 || ნაკამურა
|-
| მორადიაბადი || 1 || ½:½ || ½ || დომინგესი
|-
| სიუნი || 1½ || '''1''':0 || 1 || სვერჩი
|-
| რობსონი || 1½ || '''1''':0 || 1 || შენკლენდი
|-
| სო || 2 || '''1''':0 || 0 || ლიანი
|-
| ლენდერმანი || ½ || ½:½ || ½ || რამირესი
|}
|}

=== მეორე დღე ===
{| 
|
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-4 ტური (27.10.2020)
|-
| ნაკამურა || 1½ || '''1''':0 || 1 || რამირესი
|-
| ლიანი || 0 || ½:½ || 1 || ლენდერმანი
|-
| შენკლენდი || 1 || 0:'''1''' || 3 || სო
|-
| სვერჩი || 1 || 0:'''1''' || 2½ || რობსონი
|-
| დომინგესი || 1 || 0:'''1''' || 2½ || სიუნი
|-
| სევიანი || 2 || ½:½ || 1½ || მორადიაბადი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-5 ტური (27.10.2020)
|-
| მორადიაბადი || 2 || ½:½ || 2½ || ნაკამურა
|-
| სიუნი || 3½ || ½:½ || 2½ || სევიანი
|-
| რობსონი || 3½ || ½:½ || 1 || დომინგესი
|-
| სო || 4 || '''1''':0 || 1 || სვერჩი
|-
| ლენდერმანი || 1½ || 0:'''1''' || 1 || შენკლენდი
|-
| რამირესი || 1 || 0:'''1''' || ½ || ლიანი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-6 ტური (27.10.2020)
|-
| ნაკამურა || 3 || 0:'''1''' || 1½ || ლიანი
|-
| შენკლენდი || 2 || '''1''':0 || 1 || რამირესი
|-
| სვერჩი || 1 || '''1''':0 || 1½ || ლენდერმანი
|-
| დომინგესი || 1½ || ½:½ || 5 || სო
|-
| სევიანი || 3 || 0:'''1''' || 4 || რობსონი
|-
| მორადიაბადი || 2½ || 0:'''1''' || 4 || სიუნი
|}
|}

=== მესამე დღე ===
{| 
|
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-7 ტური (28.10.2020)
|-
| სიუნი || 5 || '''1''':0 || 3 || ნაკამურა
|-
| რობსონი || 5 || '''1''':0 || 2½ || მორადიაბადი
|-
| სო || 5½ || ½:½ || 3 || სევიანი
|-
| ლენდერმანი || 1½ || 0:'''1''' || 2 || დომინგესი
|-
| რამირესი || 1 || ½:½ || 2 || სვერჩი
|-
| ლიანი || 2½ || 0:'''1''' || 3 || შენკლენდი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-8 ტური (28.10.2020)
|-
| ნაკამურა || 3 || '''1''':0 || 4 || შენკლენდი
|-
| სვერჩი || 2½ || 0:'''1''' || 2½ || ლიანი
|-
| დომინგესი || 3 || '''1''':0 || 1½ || რამირესი
|-
| სევიანი || 3½ || ½:½ || 1½ || ლენდერმანი
|-
| მორადიაბადი || 2½ || 0:'''1''' || 6 || სო
|-
| სიუნი || 6 || '''1''':0 || 6 || რობსონი
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-9 ტური (28.10.2020)
|-
| რობსონი || 6 || '''1''':0 || 4 || ნაკამურა
|-
| სო || 7 || '''1''':0 || 7 || სიუნი
|-
| ლენდერმანი || 2 || '''1''':0 || 2½ || მორადიაბადი
|-
| რამირესი || 1½ || '''1''':0 || 4 || სევიანი
|-
| ლიანი || 3½ || ½:½ || 4 || დომინგესი
|-
| შენკლენდი || 4 || ½:½ || 2½ || სვერჩი
|}
|}

=== მეოთხე დღე ===
{| 
|
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-10 ტური (29.10.2020)
|-
| ნაკამურა || 4 || ½:½ || 3 || სვერჩი
|-
| დომინგესი || 4½ || ½:½ || 4½ || შენკლენდი
|-
| სევიანი || 4 || ½:½ || 4 || ლიანი
|-
| მორადიაბადი || 2½ || ½:½ || 2½ || რამირესი
|-
| სიუნი || 7 || ½:½ || 3 || ლენდერმანი
|-
| რობსონი || 7 || ½:½ || 8 || სო
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | მე-11 ტური (29.10.2020)
|-
| სო || 8½ || ½:½ || 4½ || ნაკამურა
|-
| ლენდერმანი || 3½ || '''1''':0 || 7½ || რობსონი
|-
| რამირესი || 3 || 0:'''1''' || 7½ || სიუნი
|-
| ლიანი || 4½ || '''1''':0 || 3 || მორადიაბადი
|-
| შენკლენდი || 5 || ½:½ || 4½ || სევიანი
|-
| სვერჩი || 3½ || 0:'''1''' || 5 || დომინგესი
|}
|}

== მდგომარეობა ტურების მიხედვით ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap;&quot;
! № !! მოჭადრაკე !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11
|-
| [[ფაილი:Gold medal icon.svg|15px]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[უესლი სო]] || bgcolor=#DFD|+1 || bgcolor=#DFD|+2 || bgcolor=#DFD|+3 || bgcolor=#DFD|+4 || bgcolor=#DFD|+5 || bgcolor=#DFD|+5 || bgcolor=#DFD|+5 || bgcolor=#DFD|+6 || bgcolor=#DFD|+7 || bgcolor=#DFD|+7 || bgcolor=#DFD|+7
|-
| [[ფაილი:Silver medal icon.svg|15px]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ჯეფრი სიუნი]] || bgcolor=#DFD|+1 || +1 || +2 || +3 || +3 || +4 || bgcolor=#DFD|+5 || bgcolor=#DFD|+6 || +5 || +5 || +6
|-
| [[ფაილი:Bronze medal icon.svg|15px]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[რეი რობსონი]] || =0 || +1 || +2 || +3 || +3 || +4 || bgcolor=#DFD|+5 || +4 || +5 || +5 || +4
|-
| 4 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ლენიერ დომინგეს პერესი]] || =0 || −1 || −1 || −2 || −2 || −2 || −1 || =0 || =0 || =0 || +1
|-
| 5 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[სემ შენკლენდი]] || =0 || =0 || −1 || −2 || −1 || =0 || +1 || =0 || =0 || =0 || =0
|-
| 6 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ევონდერ ლიანი]] || −1 || −2 || −3 || −3 || −2 || −1 || −2 || −1 || −1 || =0 || =0
|-
| 7 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[სამუელ სევიანი]] || =0 || +1 || +1 || +1 || +1 || =0 || =0 || =0 || −1 || −1 || −1
|-
| 8 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || =0 || =0 || =0 || +1 || +1 || =0 || −1 || =0 || −1 || −1 || −1
|-
| 9 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || −1 || −1 || −1 || −1 || −2 || −3 || −4 || −4 || −3 || −3 || −2
|-
| 10 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[დარიუშ სვერჩი]] || =0 || =0 || −1 || −2 || −3 || −2 || −2 || −3 || −3 || −3 || −4
|-
| 11 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ალეხანდრო რამირესი]] || =0 || −1 || −1 || −2 || −3 || −4 || −4 || −5 || −4 || −4 || −5
|-
| 12 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[ელშან მორადიაბადი]] || =0 || =0 || =0 || =0 || =0 || −1 || −2 || −3 || −4 || −4 || −5
|-
! colspan=&quot;13&quot; | &lt;small&gt;&lt;span style=&quot;background: #DFD; border: 1px solid #A2A9B1;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; — ლიდერები კონკრეტულ ტურში&lt;/small&gt;
|}

== საბოლოო სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap; font-size:90%;&quot;
! № !! მონაწილე !! რეიტინგი !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! + !! − !! = !! ქულა !! ადგილი !! პერფ. !! SB !! პრიზი
|-
| 1 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[უესლი სო]]''' || 2741 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 7 || 0 || 4 || '''9''' || [[ფაილი:Gold medal icon.svg|15px]] || 2895 || || $40,000
|-
| 2 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[ჯეფრი სიუნი]]''' || 2730 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || 7 || 1 || 3 || '''8½''' || [[ფაილი:Silver medal icon.svg|15px]] || 2845 || || $25,000
|-
| 3 || style=&quot;text-align: left&quot; | '''[[რეი რობსონი]]''' || 2605 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || 6 || 2 || 3 || '''7½''' || [[ფაილი:Bronze medal icon.svg|15px]] || 2778 || || $16,000
|-
| 4 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ლენიერ დომინგეს პერესი]] || 2786 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || 3 || 2 || 6 || '''6''' || 4 || 2665 || || $13,000
|-
| 5 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[სემ შენკლენდი]] || 2609 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || 3 || 3 || 5 || '''5½''' || 5 || 2645 || 26.00 || $10,000
|-
| 6 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ევონდერ ლიანი]] || 2397 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || 4 || 4 || 3 || '''5½''' || 6 || 2664 || 22.25 || $10,000
|-
| 7 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[სამუელ სევიანი]] || 2571 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 1 || 2 || 8 || '''5''' || 7 || 2612 || 28.25 || $7,750
|-
| 8 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ჰიკარუ ნაკამურა]] || 2829 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || 2 || 3 || 6 || '''5''' || 8 || 2589 || 24.00 || $7,750
|-
| 9 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ალექსანდრ ლენდერმანი]] || 2642 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || 2 || 4 || 5 || '''4½''' || 9 || 2577 || || $6,500
|-
| 10 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[დარიუშ სვერჩი]] || 2649 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || 1 || 5 || 5 || '''3½''' || 10 || 2539 || || $5,500
|-
| 11 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ალეხანდრო რამირესი]] || 2579 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|1 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || 1 || 6 || 4 || '''3''' || 11 || 2473 || 14.25 || $4,250
|-
| 12 || style=&quot;text-align: left&quot; | [[ელშან მორადიაბადი]] || 2566 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;background: #ddd;&quot;|0 || style=&quot;background: #ddd;&quot;|½ || style=&quot;background: #fff;&quot;|½ || style=&quot;padding:0&quot;|[[ფაილი:Chess kll45.svg|26px]] || 0 || 5 || 6 || '''3''' || 12 || 2474 || 14.00 || $4,250
|}
&lt;small&gt;'''შენიშვნა:''' უჯრის ფერი აღნიშნავს ფიგურების ფერს კონკრეტულ პარტიაში: &lt;span style=&quot;background: #fff; border: 1px solid #aaa;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; — თეთრი, &lt;span style=&quot;background: #ddd; border: 1px solid #aaa;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; — შავი.&lt;/small&gt;

== რეპორტაჟები ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | მიმოხილვები საიტზე [[Chess.com]]
|-
! style=&quot;width:150px;&quot; | დღე 1
| [https://www.chess.com/news/view/wesley-so-2020-us-chess-championship-day-1/ უესლი სოს იდეალური სტარტი აშშ-ის ჩემპიონატის პირველ დღეს.] &lt;small&gt;''(27 ოქტომბერი, 2020)''&lt;/small&gt;
|-
! დღე 2
| [https://www.chess.com/news/view/wesley-so-2020-us-chess-championship-day-2/ აშშ-ის ჩემპიონატი: სო კვლავ ლიდერობს.] &lt;small&gt;''(28 ოქტომბერი, 2020)''&lt;/small&gt;
|-
! დღე 3
| [https://www.chess.com/news/view/wesley-so-2020-us-chess-championship-day-3/ აშშ-ის ჩემპიონატი: სო ტიტულთან ძალიან ახლოსაა.] &lt;small&gt;''(29 ოქტომბერი, 2020)''&lt;/small&gt;
|-
! დღე 4
| [https://www.chess.com/news/view/wesley-so-wins-2020-us-chess-championship/ უესლი სომ 2020 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი მოიგო.] &lt;small&gt;''(30 ოქტომბერი, 2020)''&lt;/small&gt;
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://uschesschamps.com/2020-us-championships/2020-us-championship ტურნირის ოფიციალური გვერდი]
* [https://www.chess.com/news/view/uesli-so-chempion-ssha-2020 უესლი სო — აშშ-ის 2020 წლის ჩემპიონი] (Chess.com)

{{აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები]]
[[კატეგორია:2020 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>9ixy3dwqac3gemyyxwrb3oc0imyrlb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Queen Elisa Al Maktoum</title>
    <ns>3</ns>
    <id>876617</id>
    <revision>
      <id>5378266</id>
      <parentid>5337234</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Queen Elisa Al Maktoum</username>
        <id>180273</id>
      </contributor>
      <comment>/* The royal model design and reclame company of Queen Elisa Al Maktoum */ ახალი სექცია</comment>
      <origin>5378266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="olnszmdzkxffo84uzfrl7nstu3nf1pc" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 22:14, 12 მარტი 2026 (UTC)

== The royal model design and reclame company of Queen Elisa Al Maktoum  ==

The founder of the royal model design and reclame company of Queen Elisa Al Maktoum 

Queen of Saudi Arabia 

Surgeon, lawyer and the best royal model of the world 🌎  [[მომხმარებელი:Queen Elisa Al Maktoum|Queen Elisa Al Maktoum]] ([[მომხმარებლის განხილვა:Queen Elisa Al Maktoum|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/Queen Elisa Al Maktoum|წვლილი]]) 22:22, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>olnszmdzkxffo84uzfrl7nstu3nf1pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კვიპროსის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876728</id>
    <revision>
      <id>5378345</id>
      <parentid>5337624</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 4 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9018" sha1="9tkqaks6pkv8nlyc10uru6jq98bveip" xml:space="preserve">== გამარჯვებულები ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! წელი !! ჩემპიონი (ღია) !! ჩემპიონი (ქალები) !! სქოლიო
|-
| 1961 || [[გეორგიოს კლეოპასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |url=http://chesscy.com/?page_id=123 |title=ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΕΣ ΚΥΠΡΟΥ |publisher=Cyprus Chess Federation |access-date=2026-03-13 |archive-date=2015-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206111810/http://chesscy.com/?page_id=123 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1962 || [[გეორგიოს კლეოპასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1963 || [[ბაირონ ზაპასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1965 || [[ბაირონ ზაპასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1966 || [[გეორგიოს კლეოპასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1967 || [[ანდრეას ლანციასი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1968 || [[ანდრეას ჰაჯიკიპრისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1969 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1970 || [[პეტროს ავგუსტი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1971 || [[პეტროს ავგუსტი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1973 || [[ნ. ავრაამიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1974 || [[კონრად რიზა]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1976 || [[ავგუსტინოს ავგუსტინოუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1977 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1980 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1981 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1982 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1983 || [[კონსტანტინოს ჰაჯიგიანისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1984 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1985 || [[ანდრეას სავა]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1986 || [[მარიოს შინისისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1987 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1988 || [[ჰეროდოტოს იფსარიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1989 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1990 || [[მარიოს შინისისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1991 || [[აგათოკლის კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1992 || [[მარიოს შინისისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1993 || [[მატტაიოს კრისტოდულუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1994 || [[ანტონის გეორგიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1995 || [[პანიკოს სავა]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1996 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1997 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1998 || [[ჰეროდოტოს იფსარიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 1999 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2000 || [[იური პოლუექტოვი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2001 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2002 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2003 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2004 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2005 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2006 || [[იულიან ბალტაგი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2007 || [[იულიან ბალტაგი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2008 || [[ვასილის არისტოტელუსი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2009 || [[ალკის მარტიდისი]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2010 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2011 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2012 || [[ანტონის ანტონიუ]] || — || &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2013 || [[ანდრეას კელირისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chess-results.com/tnr104048.aspx?lan=1&amp;art=1 |title=Cyprus Closed Chess Championship 2013 |publisher=Chess-Results}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 || [[ანდრეას კელირისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chesscy.com/?page_id=254 |title=Andreas Kelires Cyprus Champion |publisher=Cyprus Chess Federation |access-date=2026-03-13 |archive-date=2015-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150813225214/http://chesscy.com/?page_id=254 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015 || [[პარის კლერიდისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=108136 |title=Cyprus Closed Chess Championship 2015 |publisher=[[FIDE]] |access-date=2026-03-13 |archive-date=2015-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920000029/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=108136 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cypruschessfederation.com/2016/03/06/ |title=Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης – Ο νεότερος πρωταθλητής Κύπρου |publisher=Cyprus Chess Federation}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chess-results.com/tnr267375.aspx?lan=1&amp;art=4 |title=Cyprus Chess Championship 2017 |publisher=Chess-Results}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=184365 |title=Cyprus Chess Championship 2018 |publisher=FIDE |access-date=2026-03-13 |archive-date=2021-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211001103601/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=184365 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || [[იოანის დამიანოუ]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.anatropinews.gr/2019/02/18/skaki-protathlitis-kyproy-o-15chronos/ |title=Σκάκι: Πρωταθλητής Κύπρου ο 15χρονος Δαμιανού}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || [[პავლოს კონსტანტინუ]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://chess-results.com/tnr531229.aspx?lan=1&amp;art=4 |title=Cyprus Closed Chess Championship 2020 |publisher=Chess-Results}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || — || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://chess-results.com/tnr565760.aspx?lan=1&amp;art=1 |title=Cyprus Closed Chess Championship 2021 |publisher=Chess-Results}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || [[კრისტიანა მარკიდუ]] || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://chess-results.com/tnr610787.aspx?lan=1&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30 |title=Cyprus Closed Chess Championship 2022 |publisher=Chess-Results}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || [[ვიქტორია სოკოლოვა]] || &lt;ref&gt;ფედერაციის მონაცემები: ჩემპიონთა სია 2023&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || [[კონსტანტინოს მიხაილიდისი]] || [[კრისტიანა მარკიდუ]] || &lt;ref&gt;ფედერაციის მონაცემები: ჩემპიონთა სია 2024&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 || [[ალექსანდროს ისააკიდისი]] || [[ელენი პიკა]] || &lt;ref&gt;ფედერაციის მონაცემები: ჩემპიონთა სია 2025&lt;/ref&gt;
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი კვიპროსში]]</text>
      <sha1>9tkqaks6pkv8nlyc10uru6jq98bveip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოლომბიის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876973</id>
    <revision>
      <id>5378584</id>
      <parentid>5338456</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13723" sha1="sfchgjvq0cz7xsachzutlpcy8jtt05b" xml:space="preserve">'''კოლომბიის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — ყოველწლიური ეროვნული საჭადრაკო ტურნირი. მამაკაცთა პირველი ჩემპიონატი ჩატარდა 1928 წელს ქალაქ [[კალი|კალიში]],&lt;ref&gt;[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Colombia.htm კოლომბიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]&lt;/ref&gt; ხოლო ქალთა პირველი ჩემპიონატი — 1965 წელს [[ბოგოტა|ბოგოტაში]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ajedrezencolombia.com/campeones%20col.htm |title=ajedrezencolombia.com |access-date=2026-03-14 |archive-date=2017-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924134819/http://www.ajedrezencolombia.com/campeones }}&lt;/ref&gt;

== მამაკაცთა ჩემპიონები ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! წელი !! ქალაქი !! გამარჯვებული
|-
| 1928 || [[კალი]] || [[ალფონსო ერერა]]
|-
| 1938 || [[ბოგოტა]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1941 || [[ბუკარამანგა]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1946 || [[ბოგოტა]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1947 || [[ბოგოტა]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1948 || [[ბოგოტა]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1951 || [[ბოგოტა]] || [[ბორის დე გრეიფი]]
|-
| 1953 || [[ბოგოტა]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1954 || [[კალი]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1955 || [[მანისალესი]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1956 || [[იბაგე]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1957 || [[მონტერია]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1958 || [[პერეირა (კოლომბია)|პერეირა]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1959 || [[ბარანკილია]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1961 || [[მედელინი]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1962 || [[ბუგა]] || [[ლუის აუგუსტო სანჩესი]]
|-
| 1963 || [[კუკუტა]] || [[ხუან მინაია მოლანო]]
|-
| 1964 || [[ვიიავისენსიო]] || [[ხოსე სალვადორ როდრიგესი]]
|-
| 1965 || [[ნობსა]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1967 || [[ბუკარამანგა]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1968 || [[მედელინი]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1969 || [[ბოგოტა]] || [[ხოსე სალვადორ როდრიგესი]]
|-
| 1970 || [[ბოგოტა]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1971 || [[ბუკარამანგა]] || [[მიგელ კუელარი]]
|-
| 1972 || [[ბარანკილია]] || [[ოსკარ კასტრო]]
|-
| 1974 || [[მედელინი]]–[[ბოგოტა]] || [[ოსკარ კასტრო]]
|-
| 1975 || [[ბოგოტა]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1976 || [[კალი]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1977 || [[მედელინი]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1978 || [[ენვიგადო]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1979 || [[მანისალესი]] || [[ხორხე გონსალესი]]
|-
| 1980 || [[პერეირა (კოლომბია)|პერეირა]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 1981 || [[ბოგოტა]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 1983 || [[ენვიგადო]] || [[კარლოს კუარტასი]]
|-
| 1985 || [[ბუკარამანგა]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1986 || [[ბოგოტა]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1987 || [[კალი]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1988 || [[ბოგოტა]] || [[ლუის ბაკერო]]
|-
| 1989 || [[მანისალესი]] || [[დარიო ალსატე]]
|-
| 1990 || [[ბუკარამანგა]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1991 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 1992 || [[არმენია (კოლომბია)|არმენია]] || [[ოსკარ კასტრო]]
|-
| 1993 || [[ჩია]] || [[ხორხე გონსალესი]]
|-
| 1994 || [[მედელინი]] || [[ოსკარ კასტრო]]
|-
| 1995 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[გილდარდო გარსია]] და [[ალონსო საპატა]]
|-
| 1996 || [[ბუკარამანგა]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 1997 || [[ბოგოტა]] || [[ხორხე მარიო კლავიხო]]
|-
| 1998 || [[პენსილვანია (კოლომბია)|პენსილვანია]] || [[დარიო ალსატე]]
|-
| 1999 || [[ფუსაგასუგა]] || [[ოსკარ კასტრო]]
|-
| 2000 || [[ბოგოტა]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 2001 || [[მედელინი]] || [[დარიო ალსატე]]
|-
| 2002 || [[ბოგოტა]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 2003 || [[კალი]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 2004 || [[ჟირარდო]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 2005 || [[მედელინი]] || [[დარიო ალსატე]]
|-
| 2006 || [[არაუკა]] || [[გილდარდო გარსია]]
|-
| 2007 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[ალდერ ესკობარ ფორერო]]
|-
| 2008 || [[სან-ანდრესი]] || [[ალონსო საპატა]]
|-
| 2009 || [[ბუგა]] || [[კასტანო დუვანი]]
|-
| 2010 || [[ელ-ბაგრე]] || [[დავიდ არენასი]]
|-
| 2011 || [[პერეირა (კოლომბია)|პერეირა]] || [[სერხიო ბარიენტოსი]]
|-
| 2012 || [[პამპლონა]] || [[მიგელ მოსკერა]]
|-
| 2013 || [[ტოლიმა]] || [[ხუან კამილო ტორესი]]
|-
| 2014 || [[ელ-ბაგრე]] || [[ჯოშუა დანიელ რუის კასტილიო]]
|-
| 2015 || [[კიბდო]] || [[დავიდ არენასი]]
|-
| 2016 || [[ლა-დორადა]] || [[კრისტიან კამილო რიოსი]]
|-
| 2017 || [[პალმირა]] || [[ჯოშუა დანიელ რუის კასტილიო]]
|-
| 2020 || [[ფუსაგასუგა]] || [[სერხიო ბარიენტოსი]]&lt;ref name=&quot;fide2020&quot; /&gt;
|}

== ქალთა ჩემპიონები ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! წელი !! ქალაქი !! გამარჯვებული
|-
| 1965 || [[ბოგოტა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1972 || [[ბოგოტა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1974 || [[ბოგოტა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1975 || [[ბოგოტა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1976 || [[მონიკირა]] || [[ტერესა ლეივა]]
|-
| 1977 || [[ბოგოტა]] || [[როსალბა პატინიო]]
|-
| 1978 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1979 || [[ჟირარდო]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1980 || [[ბუკარამანგა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1981 || [[რიოაჩა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1982 || [[სევილია (კოლომბია)|სევილია]] || [[ტერესა ლეივა]]
|-
| 1983 || [[ბუკარამანგა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1984 || [[ბუკარამანგა]] || [[ილზე გუგენბერგერი]]
|-
| 1985 || [[ბოგოტა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1986 || [[ბოგოტა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1987 || [[იბაგე]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1988 || [[ბოგოტა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1989 || [[არმენია (კოლომბია)|არმენია]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1990 || [[ბოგოტა]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1991 || [[ბოგოტა]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1992 || [[მედელინი]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1993 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1994 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1995 || [[სარავენა]] || [[მართა ლილიანა გარსია]]
|-
| 1996 || [[ბუკარამანგა]] || [[ადრიანა სალასარ ვარონი]]
|-
| 1997 || [[ბოგოტა]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1998 || [[პენსილვანია (კოლომბია)|პენსილვანია]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 1999 || [[კალი]] || [[ისოლინა მაჟული]]
|-
| 2000 || [[ბოგოტა]] || [[მართა მათეუსი]]
|-
| 2001 || [[კალი]] || [[ნადია კაროლინა ორტისი]]
|-
| 2002 || [[ბოგოტა]] || [[მარისელა პალაო]]
|-
| 2003 || [[ბოგოტა]] || [[მართა მათეუსი]]
|-
| 2004 || — || [[ანხელა მარია ფრანკო]]
|-
| 2005 || [[მედელინი]] || [[ინგრის რივერა]]
|-
| 2006 || [[არაუკა]] || [[ნადია კაროლინა ორტისი]]
|-
| 2007 || [[კარტახენა (კოლომბია)|კარტახენა]] || [[მართა მათეუსი]]
|-
| 2008 || [[იოპალი]] || [[მარისელა პალაო]]
|-
| 2009 || [[ბუგა]] || [[ანხელა მარია ფრანკო ვალენსია]]
|-
| 2010 || [[ელ-ბაგრე]] || [[ჯენი ასტრიდ ჩირივი კასტიბლანკო]]
|-
| 2011 || [[პერეირა (კოლომბია)|პერეირა]] || [[აურა კრისტინა სალასარი]]
|-
| 2012 || [[ელ-ბაგრე]] || [[ანხელა მარია ფრანკო ვალენსია]]
|-
| 2013 || [[იბაგე]] || [[პაულა ანდრეა როდრიგეს რუედა]]
|-
| 2014 || [[ელ-ბაგრე]] || [[ბეატრის ირენე ფრანკო ვალენსია]]
|-
| 2015 || [[კიბდო]] || [[ინგრის რივერა]]
|-
| 2016 || [[ლა-დორადა]] || [[პაულა ანდრეა როდრიგეს რუედა]]
|-
| 2020 || [[ფუსაგასუგა]] || [[მელისა კასტრილიონ გომესი]]&lt;ref name=&quot;fide2020&quot;&gt;{{Cite web |title=ბარიენტოსმა და კასტრილიონ გომესმა კოლომბიის ჩემპიონატი მოიგეს |url=https://www.fide.com/news/844 |access-date=2021-07-26 |website=www.fide.com }}&lt;/ref&gt;
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:ჭადრაკი კოლომბიაში]]
[[კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>sfchgjvq0cz7xsachzutlpcy8jtt05b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კასუელა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877124</id>
    <revision>
      <id>5378252</id>
      <parentid>5343929</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9070" sha1="a0489fb9zkjku5h4m6h4kfm3gyjo30f" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = კასუელა
|დაქვემდებარება = [[გაიანა]]
|სურათი =
|სურათის აღწერა =მდებარეობა გაიანაში
|დროშა =
|გერბი =
|ქვეყანა = გაიანა
|შიდა დაყოფა = 
|რეგიონის ტიპი = რეგიონი
|რეგიონი = აღმოსავლეთ ბერბისი-კორენტაინი
|რაიონის ტიპი =
|რაიონი =
|მმართველის ტიპი = ტოშაო
|მმართველი = Kenke Jaimo
|წინა სახელები = Cashew Island
|სტატუსი-დან =
|კლიმატი = ტროპიკული წვიმიანი კლიმატი (Af)
|ენები =
|add1n = მოსახლეობა (2014)
|add1 = 80
|timezone = UTC−4
|კოორდინატები ={{coord|3|16|39|N|57|35|58|W|display=title,inline}}
}}
'''კასუელა''' (ასევე '''კეშიუს კუნძული''', '''კასჯოე ეილენდი''' და '''კასუელა''') — სოფელი [[გაიანა|გაიანას]] [[აღმოსავლეთ ბერბის-კორენტინი|აღმოსავლეთ ბერბის-კორენტინის]] რეგიონში. სოფლის მოსახლეობა დაახლოებით 80 ადამიანია.&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;/&gt; მაცხოვრებლები ქვეჯგუფი [[მავაიანა|მავაიანას]]  ანუ ბაყაყების ხალხის წარმომადგენლები არიან.&lt;ref name=&quot;leiden&quot;&gt;{{cite web|url=https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/19857/05.pdf;sequence=10|title=Amotopoan trails : a recent archaeology of Trio movements - Page 5|website=University of Leiden|access-date=15 June 2020}}&lt;/ref&gt; 
სოფელი ტიგრის სადავო ტერიტორიაზე მდებარეობს.

==ისტორია==
კასუელა დასავლეთ ტრიოს ჯგუფის უძველესი სოფელია და მდებარეობს კუნძულზე, [[ნიუ-რივერი|ნიუ-რივერის]] შუაგულში.&lt;ref name=&quot;leiden&quot;/&gt; [[კემპ იაგუარი]], რომელიც სურინამში ცნობილია როგორც ბანაკი ტიგრი&lt;ref name=&quot;star&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/54155|title=Een halve eeuw Tigri |website=Star Nieuws|access-date=15 June 2020|date=19 August 2019|language=nl}}&lt;/ref&gt;, სოფლიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით ოთხი კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;&gt;{{cite news|url=http://guyanachronicle.com/2014/08/03/gdf-impacts-cashew-island-through-education|title=GDF impacts Cashew Island through education|website=Guyana Chronicle|access-date=15 June 2020}}&lt;/ref&gt; პირველი მოსახლეები იყვნენ ტირიო სურინამის [[კვამალასამუტუ|კვამალასამუტუდან]]. 1997 წელს სოფელს აკოტოპონოდან [[ვაი-ვაი|ვაი-ვაის]] ოჯახი შეუერთდა.&lt;ref name=&quot;leiden&quot;/&gt;

==მიმოხილვა==
2011 წელს სოფელში სკოლა გაიხსნა.&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;/&gt; 2020 წელს სოფელმა ჯანდაცვაზე წვდომა მიიღო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://dpi.gov.gy/newly-credited-chw-to-serve-cashew-island-community/#gsc.tab=0|title=Newly credited CHW to serve Cashew Island community|website=Department of Public Information, Guyana|access-date=15 June 2020}}&lt;/ref&gt; 2018 წლის მონაცემებით, კასუელა არ იყო დაკავშირებული სატელეფონო ქსელთან ან ინტერნეტთან.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gfcnieuws.com/telesur-wil-mast-opzetten-in-coeroeni-en-overige-nabije-dorpen/|title=Telesur wil mast opzetten in Coeroeni en overige nabije dorpen|website=GFC Nieuws|access-date=15 June 2020|language=nl}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  მაცხოვრებლებს უფლება აქვთ, მონაწილეობა მიიღონ როგორც სურინამის,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deboodschap.today/twee-stembureaus-erbij-in-kiesressort-coeroeni/|title=Twee stembureaus erbij in kiesressort Coeroeni|website=De Boodschap.today|access-date=15 June 2020|language=nl}}&lt;/ref&gt; ასევე გაიანეს არჩევნებში,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dpi.gov.gy/gecom-reports-smooth-election-process-thus-far/#gsc.tab=0|title=GECOM reports smooth election process thus far|website=Department of Public Information, Guyana|access-date=15 June 2020}}&lt;/ref&gt; თუმცა, სოფელმა არ მიიღო მონაწილეობა 2018 წლის სოფლის საბჭოს არჩევნებში, რადგან მათ არჩიეს ლიდერების ტრადიციული გზით არჩევა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kaieteurnewsonline.com/2018/06/22/evidence-of-political-interference-in-village-councils-elections/ |title=Evidence of Political Interference in Village Councils Elections|website=Kaieteur News Online|access-date=21 August 2020}}&lt;/ref&gt;
კასუელაში მოხვედრა შესაძლებელია მდინარის გავლით ან ბანაკ „იაგუარში“ მდებარე აეროდრომით.&lt;ref name=&quot;star&quot;/&gt;

==ენა==
მავაიანას ქვეჯგუფი თავდაპირველად [[მავაიანას ენა|მავაიანას ენაზე]] საუბრობდა, რომელიც უკვე შეიცვალა [[ტირიოს ენა|ტირიოს ენით]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Komende eeuw verdwijnen 6000 van de 7000 talen|url=https://www.scientias.nl/komende-eeuw-verdwijnen-6000-7000-talen/|author=Eithne Carlin|website=Scientias|language=nl|access-date=16 June 2020}}&lt;/ref&gt;  ბოლო ორი მოლაპარაკე 2015 წლის მონაცემებით [[კვამალასამუტუ|კვამალასამუტუში]] ცხოვრობს.&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;/&gt; ტირიოში გადასვლა ნებაყოფლობითი იყო და დიდ სოფლებში გაერთიანების შედეგი იყო. სკოლამ უკვე განაცხადა, რომ ბავშვებს [[ინგლისური ენა|ინგლისურ ენაზე]] ასწავლის.&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;/&gt;

==ბიბლიოგრაფია==
*{{cite book| last=Carlin |first=Eithne B.|year=2006|title=Feeling the Need|url=https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/14313/Grammars%20in%20Contact-chap13-Mawayana.pdf?sequence=2|publisher=University of Leiden}}
*{{cite book |last=Mans |first=Jimmy |editor1-last=Hofman |editor1-first=Corinne Lisette |editor2-last=Van Duijvenbode |editor2-first=Anne |year=2011 |title=Chapter: Trio movements and the Amotopoan flux |url=https://www.academia.edu/10674267 |location=Leiden |publisher=Sidestone Press  |isbn=978-90-88-90063-1 }}
*{{cite book |last1=Mans |first1=Jimmy |last2=Carlin |first2=Eithne B. |year=2015|title=Movement through Time in the Southern Guianas: Deconstructing the Amerindian Kaleidoscope |url=https://www.academia.edu/10673618 |location=Leiden |publisher=Brill }}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://unravellingmag.com/articles/the-last-of-the-mawayana/ The Last of the Mawayana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240227112436/https://unravellingmag.com/articles/the-last-of-the-mawayana/ |date=2024-02-27 }} by ''Unravel magazine''

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;{{DEFAULTSORT:კასუელა}}
[[კატეგორია:გაიანა]]
[[კატეგორია:გეოგრაფია]]</text>
      <sha1>a0489fb9zkjku5h4m6h4kfm3gyjo30f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კერეტაროს მუნიციპალიტეტები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877342</id>
    <revision>
      <id>5378311</id>
      <parentid>5340247</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11533" sha1="1n1axul4gbo4h7wkg9wfrr7ce6rtgsa" xml:space="preserve">[[File:Queretaro in Mexico (zoom).svg|thumb|right|alt=Map of Mexican states with Querétaro highlighted in red|კერეტაროს შტატი მექსიკის რუკაზე]]
[[კერეტაროს შტატი|კერეტარო]] [[მექსიკის ადმინისტრაციული დაყოფა|შტატია]] [[მექსიკა|მექსიკის]] ცენტრალურ ნაწილში. იყოფა 18 [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტად]]. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, კერეტარო მექსიკის შტატებს შორის 21-ე ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობით (2 368 467 ადამიანი) და მეექვსე ყველაზე პატარა შტატია ფართობის 11 690.6 კმ²) მიხედვით.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 – SCITEL| trans-title =Population and Housing Census 2020|language=es|publisher=National Institute of Statistics and Geography ([[INEGI]])|access-date=January 27, 2021}}&lt;/ref&gt;

მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, უდიდესი მუნიციპალიტეტია [[სანტიაგო-დე-კერეტარო]] (1 049 777 ადამიანი), ხოლო ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია [[სან-ხოაკინი (კერეტარო)|სან-ხოაკინი]] (8 359 ადამიანი).&lt;ref name=&quot;census2020&quot; /&gt; ფართობის მიხედვით უდიდესი მუნიციპალიტეტია [[კადერეიტა-დე-მონტესი]] (1 347.4 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა ― [[კორეხიდორა (კერეტარო)|კორეხიდორა]] (234.9 კმ²).&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;
{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/default.aspx|title=México en cifras – Medio Ambiente – Querétaro|date=January 1998 |trans-title=Mexico in figures – Environment|publisher=National Institute of Statistics and Geography ([[INEGI]])|location=Mexico|language= es| access-date=February 12, 2021}}&lt;/ref&gt; 

==რუკა==
[[File:Municipios de Queretaro.svg|center|600px|thumb|კერეტაროს შტატის მუნიციპალიტეტების რუკა]]

==მუნიციპალიტეტები==
&lt;gallery caption=&quot;კერეტაროს ყველაზე მრავალმოსახლიანი მუნიციპალიტეტები&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:Juriquilla, Querétaro skyline torres Juriquilla Santa Fe 3.jpg|alt=Skyline of Santiago de Querétaro|[[სანტიაგო-დე-კერეტარო]] ― შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი
File:Hacienda_Galindo,_San_Juan_del_Rio,_Querétaro-_Galindo_Ranch,_Querétaro_(24173646779).jpg|alt=Hacienda Galindo, a building in San Juan del Río|[[სან-ხუან-დელ-რიო]] ― მოსახლეობის რაოდენობით მეორე უდიდესი მუნიციპალიტეტი კერეტაროს შტატში
File:Hacienda_de_Chichimequillas,_Querétaro_(23914610553).jpg|alt=Hacienda de Chichimequillas a building in El Marqués|[[ელ-მარკესი]] ― დედაქალაქის გარეუბანი, ყველაზე სწრაფადმზარდი მუნიციპალიტეტი და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მესამე მუნიციპალიტეტი შტატში
&lt;/gallery&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; cellpadding=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#f7f8ff; padding:5px; text-align:center;&quot;
|+
|-
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top; width: 65px;&quot; |[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]-ის კოდი&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;clave&quot;&gt;{{Cite web |url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/queret/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=22|title=División municipal. Querétaro|accessdate=25 de julio de 2012|author= Instituto Nacional de Estadística y Geografía|website= INEGI.org.mx|date= 2010}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top;&quot;|გერბი
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top;&quot; |[[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;lista&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.queretaro.gob.mx/mapamunicipios.aspx|title=Municipios del estado de Querétaro|editor=Gobierno del estado de Querétaro|accessdate= 25 de julio de 2012|date= 2011|website= Querétaro.gob.mx}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top; width: 90px;&quot; |ადმინისტრაციული ცენტრი&lt;br /&gt;&lt;ref name=cabeceras&gt;{{cite web|url= http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/EMM22queretaro/gobierno.html|title= Gobierno - Querétaro|accessdate= 25 de julio de 2012|work= Enciclopedia de Los Municipios y Delegaciones de México|author= Varios autores|date= 2010}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top; width: 50px;&quot; |შექმნის თარიღი&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;lista&quot; /&gt;
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top; width: 70px;&quot; | მოსახლეობა&lt;br /&gt;(2020)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inegi.org.mx/sistemas/Olap/Proyectos/bd/censos/cpv2020/pt.asp|title=Poblaci�n total|accessdate=2021-02-09|website=www.inegi.org.mx}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background-color:#ccf; vertical-align:top; width: 75px;&quot; | ფართობი (კმ²)&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;inegi&quot;&gt;{{Cite web|url= http://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx?ent=22|title= México en cifras|accessdate= 25 de julio de 2012|author= Instituto Nacional de Estadística y Geografía|obra= INEGI.org.mx|date= 2010|archive-date= 2019-12-24|archiveurl= https://web.archive.org/web/20191224024950/https://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx%3Fent%3D22}}&lt;/ref&gt;
!მოსახლეობის სიმჭიდროვე
|-
|001
|
|[[ამეალკო-დე-ბონფილი|'''ამეალკო-დე-ბონფილი''']]
|ამეალკო-დე-ბონფილი
|1824
|{{nts|66841}}
|710.90
|94.02
|-
|002
|
|[[პინალ-დე-ამოლესი|'''პინალ-დე-ამოლესი''']]
|პინალ-დე-ამოლესი
|1932
|{{nts|27365}}
|711.97
|38.43
|-
|003
|
|[[აროიო-სეკო (კერეტარო)|'''აროიო-სეკო''']]
|აროიო-სეკო
|1932
|{{nts|13142}}
|726.89
|18.08
|-
|004
|
|[[კადერეიტა-დე-მონტესი|'''კადერეიტა-დე-მონტესი''']]
|კადერეიტა-დე-მონტესი
|1824
|{{nts|69075}}
|1349.98
|51.17
|-
|005
|
|[[კოლონი (კერეტარო)|'''კოლონი''']]
|კოლონი
|1923
|{{nts|67121}}
|810.39
|82.82
|-
|006
|[[File:Escudo de Corregidora, Querétaro.svg|128x128px]]
|[[კორეხიდორა (კერეტარო)|'''კორეხიდორა''']]
|ელ-პუებლიტო
|1931
|{{nts|212567}}
|234.35
|907.05
|-
|007
|[[File:Escudo Ezequiel Montes.png|106x106px]]
|[[ესეკიელ-მონტესი (კერეტარო)|'''ესეკიელ-მონტესი''']]
|ესეკიელ-მონტესი
|1941
|{{nts|45141}}
|300.56
|150.19
|-
|008
|[[File:Escudo de Huimilpan.png|129x129px]]
|[[უიმილპანი|'''უიმილპანი''']]
|უიმილპანი
|1941
|{{nts|36608}}
|388.31
|94.27
|-
|009
|[[File:Escudo jalpan.jpg|116x116px]]
|[[ხალპან-დე-სერა|'''ხალპან-დე-სერა''']]
|ხალპან-დე-სერა
|1824
|{{nts|27343}}
|1189.76
|22.98
|-
|010
|[[File:Escudo Landa.jpg|129x129px]]
|[[ლანდა-დე-მატამოროსი|'''ლანდა-დე-მატამოროსი''']]
|ლანდა-დე-მატამოროსი
|1941
|{{nts|18794}}
|719.15
|26.13
|-
|011
|[[File:EscudoMAR.jpg|95x95px]]
|[[ელ-მარკესი|'''ელ-მარკესი''']]
|ლა-კანიადა
|1941
|{{nts|231668}}
|687.58
|336.93
|-
|012
|
|[[პედრო-ესკობედო|'''პედრო-ესკობედო''']]
|პედრო-ესკობედო
|1941
|{{nts|77404}}
|323.27
|239.44
|-
|013
|[[File:Stemma PEÑAMILLER.jpg|112x112px]]
|[[პენიამილიერი|'''პენიამილიერი''']]
|პენიამილიერი
|1941
|{{nts|19141}}
|704.83
|27.16
|-
|014
|[[File:Escudo de Querétaro.svg|93x93px]]
|[[სანტიაგო-დე-კერეტარო|'''სანტიაგო-დე-კერეტარო''']]
|სანტიაგო-დე-კერეტარო
|1824
|{{nts|1049777}}
|740.93
|1416.84
|-
|015
|
|[[სან-ხოაკინი (კერეტარო)|'''სან-ხოაკინი''']]
|სან-ხოაკინი
|1941
|{{nts|8359}}
|277.41
|30.13
|-
|016
|[[File:Escudo San Juan del Río, Querétaro.png|90x90px]]
|[[სან-ხუან-დელ-რიო|'''სან-ხუან-დელ-რიო''']]
|სან-ხუან-დელ-რიო
|1824
|{{nts|297804}}
|766.94
|388.30
|-
|017
|[[File:Escudo-Tequisquiapan.png|133x133px]]
|[[ტეკისკიაპანი|'''ტეკისკიაპანი''']]
|ტეკისკიაპანი
|1931
|{{nts|72201}}
|360.06
|200.52
|-
|018
|[[File:TolimánEscudo.png|106x106px]]
|[[ტოლიმანი (კერეტარო)|'''ტოლიმანი''']]
|ტოლიმანი
|1824
|{{nts|27916}}
|680.51
|41.02
|-
|}

==ბიბლიოგრაფია==
* {{cite book|author= Centro Estatal de Estudios Municipales del Estado de Querétaro|year=1988|title= Los Municipios del Estado de Querétaro|series= Colección Enciclopedia de los municipios de México|editor= Secretaría de Gobernación}}
* {{cite book|last name= Daville Landero|name= Selva L.|title= Querétaro: Sociedad, economía, política y cultura|year=2000|editor= UNAM|place=Ciudad de México|isbn= 9789683677969}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კერეტაროს მუნიციპალიტეტები}}
{{მექსიკის მუნიციპალიტეტები}}

[[კატეგორია:კერეტაროს მუნიციპალიტეტები]]
[[კატეგორია:მექსიკის მუნიციპალიტეტების სიები]]</text>
      <sha1>1n1axul4gbo4h7wkg9wfrr7ce6rtgsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კამპეჩეს მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877501</id>
    <revision>
      <id>5378037</id>
      <parentid>5340846</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T12:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4487" sha1="nnizo8xxh2jizf23g7vfxgty1ns1eaa" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კამპეჩეს მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Campeche}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[კამპეჩეს შტატი|კამპეჩეს შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, [[იუკატანის ნახევარკუნძული|იუკატანის ნახევარკუნძულზე]]. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 294 077 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.5 %-ით მეტია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|title=Localidades y su población por municipio según tamaño de localidad|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|language= es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720051717/http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|archive-date=July 20, 2018 |access-date=July 15, 2017}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 253.63 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04|title=Unidad de Microrregiones Cédulas de Información Municipal (SCIM)|publisher=Secretaría de Desarrollo Social|language=es|access-date=November 18, 2017|archive-date=იანვარი 4, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104013924/http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 90.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[კამპეჩეს შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1825]] წლის [[6 აპრილი|6 აპრილს]] შევიდა.&lt;ref name=&quot;Incorporationdate&quot;&gt;{{cite book |date=1996 |title=Estado de Campeche. División Territorial de 1810 a 1995 |page=81 |url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |language=es |location=Mexico |publisher=INEGI |isbn=978-970-13-1489-0 |access-date=2026-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106065525/http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |archive-date=2018-01-06 }}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია [[კამპეჩე]]. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 04002.&lt;ref name=&quot;clave&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27|title=División municipal. Campeche|accessdate=27 de octubre de 2021|author=Instituto Nacional de Estadística y Geografía|year=2020|website=INEGI.org.mx|archive-date=2017-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170826220926/http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კამპეჩე}}

[[კატეგორია:კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>nnizo8xxh2jizf23g7vfxgty1ns1eaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანდელარიის მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877502</id>
    <revision>
      <id>5378076</id>
      <parentid>5340845</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7917" sha1="6zim33extpqojaqcchenha1f9g9eg92" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კანდელარიის მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Candelaria}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[კამპეჩეს შტატი|კამპეჩეს შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, [[იუკატანის ნახევარკუნძული|იუკატანის ნახევარკუნძულზე]]. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 913 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.9 %-ით მეტია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|title=Localidades y su población por municipio según tamaño de localidad|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|language= es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720051717/http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|archive-date=July 20, 2018 |access-date=July 15, 2017}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 5 687.63 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04|title=Unidad de Microrregiones Cédulas de Información Municipal (SCIM)|publisher=Secretaría de Desarrollo Social|language=es|access-date=November 18, 2017|archive-date=იანვარი 4, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104013924/http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 8.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[კამპეჩეს შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1998]] წლის [[1 ივლისი|1-ელ ივლისს]] შევიდა.&lt;ref name=&quot;Incorporationdate&quot;&gt;{{cite book |date=1996 |title=Estado de Campeche. División Territorial de 1810 a 1995 |page=81 |url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |language=es |location=Mexico |publisher=INEGI |isbn=978-970-13-1489-0 |access-date=2026-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106065525/http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |archive-date=2018-01-06 }}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კანდელარია. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 04011.&lt;ref name=&quot;clave&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27|title=División municipal. Campeche|accessdate=27 de octubre de 2021|author=Instituto Nacional de Estadística y Geografía|year=2020|website=INEGI.org.mx|archive-date=2017-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170826220926/http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27}}&lt;/ref&gt;

==კლიმატი==
{{Weather box
|location = კანდელარია (1991–2020)
|single line = Yes
|metric first = Yes
|Jan record high C = 38.0
|Feb record high C = 38.0
|Mar record high C = 42.0
|Apr record high C = 43.5
|May record high C = 44.0
|Jun record high C = 44.0
|Jul record high C = 41.0
|Aug record high C = 40.0
|Sep record high C = 39.0
|Oct record high C = 39.0
|Nov record high C = 39.0
|Dec record high C = 38.5
|year record high C = 
|Jan high C = 28.5
|Feb high C = 30.3
|Mar high C = 32.8
|Apr high C = 35.8
|May high C = 36.6
|Jun high C = 34.4
|Jul high C = 33.7
|Aug high C = 33.5
|Sep high C = 33.1
|Oct high C = 31.6
|Nov high C = 30.2
|Dec high C = 28.8
|year high C = 32.4
|Jan mean C = 22.8
|Feb mean C = 23.9
|Mar mean C = 25.7
|Apr mean C = 28.2
|May mean C = 29.3
|Jun mean C = 28.2
|Jul mean C = 27.5
|Aug mean C = 27.4
|Sep mean C = 27.3
|Oct mean C = 26.1
|Nov mean C = 24.7
|Dec mean C = 23.3
|year mean C = 26.2
|Jan low C = 17.1
|Feb low C = 17.6
|Mar low C = 18.7
|Apr low C = 20.6
|May low C = 22.0
|Jun low C = 21.9
|Jul low C = 21.3
|Aug low C = 21.4
|Sep low C = 21.4
|Oct low C = 20.5
|Nov low C = 19.2
|Dec low C = 17.8
|year low C = 20.0
|Jan record low C = 7.0
|Feb record low C = 8.0
|Mar record low C = 10.0
|Apr record low C = 10.5
|May record low C = 11.8
|Jun record low C = 15.0
|Jul record low C = 15.0
|Aug record low C = 16.0
|Sep record low C = 15.0
|Oct record low C = 13.0
|Nov record low C = 9.0
|Dec record low C = 8.0
|year record low C = 
|precipitation colour = green 
|Jan precipitation mm = 50.8
|Feb precipitation mm = 39.4
|Mar precipitation mm = 17.8
|Apr precipitation mm = 37.4
|May precipitation mm = 106.6
|Jun precipitation mm = 269.2
|Jul precipitation mm = 190.4
|Aug precipitation mm = 246.7
|Sep precipitation mm = 242.5
|Oct precipitation mm = 196.7
|Nov precipitation mm = 105.3
|Dec precipitation mm = 48.8
|year precipitation mm = 1551.6
|unit precipitation days = 0.1 mm
| Jan precipitation days = 6.0
| Feb precipitation days = 3.9
| Mar precipitation days = 2.5
| Apr precipitation days = 2.5
| May precipitation days = 6.8
| Jun precipitation days = 15.0
| Jul precipitation days = 15.0
| Aug precipitation days = 17.1
| Sep precipitation days = 16.0
| Oct precipitation days = 12.6
| Nov precipitation days = 7.1
| Dec precipitation days = 6.3
| year precipitation days = 110.8
|source 1 = [[Servicio Meteorologico Nacional]]&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04004.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CANDELARIA (SMN) 
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional 
| language = es
| access-date = 15 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = extremas&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Med-Extr/camp/medex04004.txt
| title = Extreme for Candelaria 
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional 
| language = Spanish
| accessdate = May 8, 2015}}&lt;/ref&gt;
|date=May 2015
}}

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.candelaria.gob.mx/ Ayuntamiento de Candelaria] Municipal website {{in lang|es}}
*[https://web.archive.org/web/20080203034548/http://www.campeche.gob.mx/Campeche/Municipios/Candelaria.php Municipio de Candelaria] from Campeche state government website {{in lang|es}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კამპეჩე}}

[[კატეგორია:კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>6zim33extpqojaqcchenha1f9g9eg92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარმენის მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877506</id>
    <revision>
      <id>5378216</id>
      <parentid>5340844</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4799" sha1="jhecpu2k39z7wtmz48kce0jwky8hpf9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კარმენის მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Carmen}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[კამპეჩეს შტატი|კამპეჩეს შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, [[იუკატანის ნახევარკუნძული|იუკატანის ნახევარკუნძულზე]]. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 248 845 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.6 %-ით მეტია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|title=Localidades y su población por municipio según tamaño de localidad|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|language= es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720051717/http://www.beta.inegi.org.mx/contenidos/proyectos/ccpv/2010/tabulados/Basico/01_01B_MUNICIPAL_04.pdf|archive-date=July 20, 2018 |access-date=July 15, 2017}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 8 644.17 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04|title=Unidad de Microrregiones Cédulas de Información Municipal (SCIM)|publisher=Secretaría de Desarrollo Social|language=es|access-date=November 18, 2017|archive-date=იანვარი 4, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104013924/http://www.microrregiones.gob.mx/zap/Default.aspx?entra=nacion&amp;valor=04}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 28.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[კამპეჩეს შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1825]] წლის [[6 აპრილი|6 აპრილს]] შევიდა.&lt;ref name=&quot;Incorporationdate&quot;&gt;{{cite book |date=1996 |title=Estado de Campeche. División Territorial de 1810 a 1995 |page=81 |url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |language=es |location=Mexico |publisher=INEGI |isbn=978-970-13-1489-0 |access-date=2026-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106065525/http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222307/702825222307_5.pdf |archive-date=2018-01-06 }}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიუდად-დე-კარმენი. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 04003.&lt;ref name=&quot;clave&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27|title=División municipal. Campeche|accessdate=27 de octubre de 2021|author=Instituto Nacional de Estadística y Geografía|year=2020|website=INEGI.org.mx|archive-date=2017-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170826220926/http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/tab/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=27}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.carmen.gob.mx/ Ayuntamiento de Carmen] Official website {{in lang|es}}
*[http://www.campeche.gob.mx/Campeche/Municipios/Carmen.php Municipio de Carmen] from official Campeche state government website {{in lang|es}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კამპეჩე}}

[[კატეგორია:კამპეჩეს მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>jhecpu2k39z7wtmz48kce0jwky8hpf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანიტას-დე-ფელიპე-პესკადორის მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877574</id>
    <revision>
      <id>5378083</id>
      <parentid>5341061</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 2 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="epgnecpnxiqu8n32rl1cmhbkfcdu1gn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კანიტას-დე-ფელიპე-პესკადორის მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Cañitas de Felipe Pescador}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[საკატეკასის შტატი|საკატეკასის შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] ჩრდილოეთ-ცენტრალურ ნაწილში. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 255 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.2 %-ით მეტია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;census2010&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=5|title=Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 450.52 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;
{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/default.aspx|title=México en cifras - Medio Ambiente - Zacatecas|date=January 1998 |publisher=INEGI|language= es| access-date=February 12, 2021}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 18.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[საკატეკასის შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1958]] წლის [[19 ნოემბერი|19 ნოემბერს]] შევიდა.&lt;ref name=dates&gt;{{cite book|date=1996|title=Estado de Zacatecas División Territorial de 1810 a 1995.|url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/integracion/pais/divi_terri/1810-1985/zac/ZACATECAS.pdf|language=es|location=Mexico|publisher=INEGI|isbn=970-13-1510-3}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კანიტას-დე-ფელიპე-პესკადორი. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 32006.&lt;ref name=clave&gt;{{Cite web|url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/zac/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=32|title=División municipal. Zacatecas|accessdate=29 de julio de 2014|author=Instituto Nacional de Estadística y Geografía|website=INEGI.org.mx|date=2010}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[საკატეკასის შტატის მუნიციპალიტეტები]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{საკატეკასი}}

[[კატეგორია:საკატეკასის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>epgnecpnxiqu8n32rl1cmhbkfcdu1gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კანადის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>878021</id>
    <revision>
      <id>5378072</id>
      <parentid>5349243</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12453" sha1="jegpxxd3gjdzkih1uacqjrfftv9gjb3" xml:space="preserve">'''კანადის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' (ინგლ. Canadian Chess Championship),&lt;ref name=&quot;cfclist&quot;&gt;{{cite web |url=http://chess.ca/canadian-champions |title=Canadian Champions by Category |date=2013-11-14 |publisher=[[კანადის ჭადრაკის ფედერაცია]] |access-date=2015-05-15 |archive-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306164031/http://chess.ca/canadian-champions |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; — ყოვეწლიური საჭადრაკო ტურნირი კანადაში. ხშირად მოიხსენიება როგორც '''კანადის დახურული ჩემპიონატი''', რათა იგი განვასხვავოთ ყოველწლიური [[კანადის ღია საჭადრაკო ჩემპიონატი|კანადის ღია პირველობისგან]]. კანადის დახურული ჩემპიონატის გამარჯვებული გადადის [[ჭადრაკის მსოფლიო თასი|მსოფლიო თასის]] ეტაპზე, რომელიც [[ფიდე|ფიდეს]] მსოფლიო ჩემპიონატის ციკლის ნაწილია. მოჭადრაკეები, რომლებმაც გამარჯვება ტაი-ბრეიკით ან დამატებითი მატჩით მოიპოვეს, მონიშნულნი არიან ვარსკვლავით (*).

== გამარჯვებულები ==
* 1872 ტურნირი არ დასრულებულა&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1st Canadian Championship: Hamilton, September 1872 |url=https://www.bcchesshistory.com/canchsearly.html |access-date=2022-04-22 |website=British Columbia Chess History}}&lt;/ref&gt;
* 1873 ალბერტ ენსორი&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Fyffe |first=Larry |date=1999 |title=The Millennium Files: Chess Champions of the Nineteenth Century: Albert Ensor, William Hicks, George Jackson |url=https://neven.ca/pdf/enpassant/ep155_199904.pdf |journal=En Passant |issue=155 |pages=20–25}}&lt;/ref&gt;
* 1874 უილიამ ჰიქსი&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 1875 ჯორჯ ჯექსონი&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 1876 ედუარდ სანდერსონი
* 1877 ჰენრი ჰოუ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Fyffe |first=Larry |date=2001 |title=Canadian Chess History: Henry Howe, Champion of Canada |url=https://neven.ca/pdf/enpassant/ep170_200110.pdf |journal=En Passant |issue=170 |pages=18–19}}&lt;/ref&gt;
* 1878 [[იაკობ აშერი]]
* 1879 ედვინ პოუპი
* 1881 ჯოზეფ შოუ
* 1882 ედუარდ სანდერსონი
* 1883 [[იაკობ აშერი]], ჰენრი ჰოუ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 1884 ფრანსუა-ქსავიე ლამბერი
* 1886 [[ნიკოლას მაკლეოდი]]
* 1887 ჯორჯ ბარი *, [[ნიკოლას მაკლეოდი]]
* 1888 [[ნიკოლას მაკლეოდი]] *, ჯეიმზ ნარაუეი,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Cohen |first=David |date=2018-12-26 |title=James Narraway |url=http://www.canadianchess.info/canadianchesshistory/CanadianChessBiographiesN.html#NARRAWAY |access-date=2023-04-22 |website=Canadian Chess Biographies |archive-date=2023-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230422154809/http://www.canadianchess.info/canadianchesshistory/CanadianChessBiographiesN.html#NARRAWAY }}&lt;/ref&gt; ედვინ პოუპი
* 1889 რიჩარდ ფლემინგი *, ჯეიმზ ნარაუეი&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* 1890 რობერტ შორტი
* 1891 ა. თომას დევისონი
* 1892 უილიამ ბოლტბი
* 1893 ჯეიმზ ნარაუეი&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quebec 1893 |url=http://www.edochess.ca/tournaments/t482.html |access-date=2024-04-02 |website=Edo Historical Chess Ratings}}&lt;/ref&gt;
* 1894 ა. თომას დევისონი
* 1897 ჯეიმზ ნარაუეი&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* 1898 ჯეიმზ ნარაუეი&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* 1899 [[მაგნუს სმიტი]]
* 1904 [[მაგნუს სმიტი]]
* 1906 [[მაგნუს სმიტი]]
* 1908 ჯოზეფ სოიერი
* 1910 [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]]
* 1913 [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]] *, [[ჩარლზ ბლეიკი (მოჭადრაკე)|ჩარლზ ბლეიკი]]
* 1920 სიდნი გეილი *, ჯონ ჰარვი
* 1922 [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]]
* 1924 [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]]
* 1926 [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]]
* 1927 [[მოირის ფოქსი]]
* 1929 [[მოირის ფოქსი]]
* 1931 [[მოირის ფოქსი]] *, [[ჯონ მორისონი (მოჭადრაკე)|ჯონ მორისონი]], ჯორჯ ისტმენი
* 1932 [[მოირის ფოქსი]]
* 1933 რობერტ მარტინი
* 1934 ჯონ ბელსონი&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Cohen |first=David |date=2020-01-15 |title=John Harold (Harry) Belson |url=http://www.canadianchess.info/canadianchesshistory/CanadianChessBiographiesB.html#BELSON |access-date=2022-04-22 |website=Canadian Chess Biographies |archive-date=2021-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210621072735/https://www.canadianchess.info/canadianchesshistory/CanadianChessBiographiesB.html#BELSON }}&lt;/ref&gt;
* 1935 [[მოირის ფოქსი]]
* 1936 [[ბორის ბლუმინი]]
* 1937 [[ბორის ბლუმინი]]
* 1938 [[მოირის ფოქსი]]
* 1940 [[მოირის ფოქსი]]
* 1941 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1943 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1945 [[დანიელ იანოფსკი]], ფრენკ იერჰოფი
* 1946 ჯონ ბელსონი&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* 1947 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1949 [[მოირის ფოქსი]]
* 1951 [[პოვილას ვაიტონისი]]
* 1953 [[ფრენკ ანდერსონი (მოჭადრაკე)|ფრენკ ანდერსონი]], [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1955 [[ფრენკ ანდერსონი (მოჭადრაკე)|ფრენკ ანდერსონი]]
* 1957 [[პოვილას ვაიტონისი]]
* 1959 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1961 [[ლაიონელ ჯოინერი]]
* 1963 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1965 [[დანიელ იანოფსკი]]
* 1969 [[დანკან სატლზი]] *, ზვონკო ვრანეშიჩი
* 1972 [[პიტერ ბიიასასი]]
* 1975 [[პიტერ ბიიასასი]]
* 1978 [[ჟან ებერი]]
* 1981 [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]]
* 1984 [[კევინ სპრაგეტი]]
* 1985 რეიმონდ სტოუნი *, [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]]
* 1986 [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]], [[კევინ სპრაგეტი]]
* 1987 [[იგორ ივანოვი (მოჭადრაკე)|იგორ ივანოვი]]
* 1989 [[კევინ სპრაგეტი]]
* 1991 [[ლოურენს დეი]]
* 1992 [[ალექსანდრ ლე სიეჟი]]
* 1994 [[კევინ სპრაგეტი]]
* 1995 რონ ლივშიცი *, ფრანსუა ლეველიე, ბრაიონ ნიკოლოფი
* 1996 [[კევინ სპრაგეტი]]
* 1999 [[ალექსანდრ ლე სიეჟი]]
* 2001 [[ალექსანდრ ლე სიეჟი]] *, [[კევინ სპრაგეტი]]
* 2002 [[პასკალ შარბონო]] *, [[კევინ სპრაგეტი]]
* 2004 [[პასკალ შარბონო]] *, ერიკ ლოუსონი
* 2006 იგორ ჟუგიჩი
* 2007 ნიკოლაი ნორიცინი *, [[ჟან ებერი]], რონ ლივშიცი, არტიომ სამსონკინი
* 2009 [[ჟან ებერი]] 
* 2011 [[ბატორ სამბუევი]] *, [[ერიკ ჰანსენი (მოჭადრაკე)|ერიკ ჰანსენი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |title=81st Canadian Championship, Guelph, 6-11 May, 2011 |url=https://www.bcchesshistory.com/canchslate.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004115527/https://www.bcchesshistory.com/canchslate.html |archive-date=2021-10-04 |access-date=2023-04-20 |website=British Columbia Chess History }}&lt;/ref&gt;
* 2012 [[ბატორ სამბუევი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://goddesschess.blogspot.com/2012/08/2012-canadian-closed-chess-championship.html|title=2012 Canadian Closed Chess Championship (Zonal)|last=Jan|date=11 August 2012}}&lt;/ref&gt;
* 2015 თომას კრნანი *, [[ერიკ ჰანსენი (მოჭადრაკე)|ერიკ ჰანსენი]], ლეონიდ გერჟოი&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://canadianchesszonal.com/xtab.html |title=2015 Canadian Closed Chess Championship (FIDE Zonal 2.2): Final Standings |access-date=2015-07-16 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20160111081538/http://canadianchesszonal.com/xtab.html |archive-date=2016-01-11 }}&lt;/ref&gt;
* 2017 [[ბატორ სამბუევი]] *, ნიკოლაი ნორიცინი
* 2019 [[ევგენი ბარეევი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chess-results.com/tnr433422.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;turdet=YES |title=2019 Canada Zonal |website=Chess-Results Server |date=2019-04-23 |accessdate=2022-09-01}}&lt;/ref&gt;
* 2022 იუანჩენ ჯანგი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/life/article-surprise-winners-of-canadian-chess-championship-say-their-victories/|title=Surprise winners of Canadian chess championship say their victories were unexpected|date=May 13, 2022|via=www.theglobeandmail.com}}&lt;/ref&gt; *, შონ როდრიგ-ლემიე
* 2023 ნიკოლაი ნორიცინი, შონ როდრიგ-ლემიე, [[ბატორ სამბუევი]]
* 2024 შიამ თავანდირანი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://chess-results.com/tnr876693.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30|title=Chess-Results Server Chess-results.com - 2024 Canadian Zonal|website=chess-results.com}}&lt;/ref&gt;
* 2025 ნიკოლაი ნორიცინი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.chessbase.com/post/canadian-championships-2025-report#:~:text=The%202025%20Canadian%20Chess%20Championships%20concluded%20in%20Toronto%20on%2022,while%20Li%20earned%20her%20first.|title=Nikolay Noritsyn and Li Yunshan are 2025 Canadian chess champions|website=chessbase.com}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი კანადაში]]</text>
      <sha1>jegpxxd3gjdzkih1uacqjrfftv9gjb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარდენასი (სან-ლუის-პოტოსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>878306</id>
    <revision>
      <id>5378103</id>
      <parentid>5344295</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="mn4mincpyx9gg3qy5bfxt1r00e3ywlf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კარდენასის მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Cárdenas}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[სან-ლუის-პოტოსის შტატი|სან-ლუის-პოტოსის შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] ცენტრალურ ნაწილში. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 317 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელზე 3.3 %-ით ნაკლებია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 &amp;ndash; SCITEL| trans-title =Population and Housing Census 2020|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|access-date=January 27, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;census2010&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=5|title=Censo de Población y Vivienda 2010 &amp;ndash; SCITEL| trans-title =Population and Housing Census 2010|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|access-date=January 27, 2021}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 390.5 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;
{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/default.aspx|title=México en cifras &amp;ndash; Medio Ambiente|date=January 1998 |trans-title=Mexico in figures &amp;ndash; Environment|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|language= es| access-date=February 12, 2021}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 46.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[სან-ლუის-პოტოსის შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1920]] წლის [[16 ნოემბერი|16 ნოემბერს]] შევიდა.&lt;ref name=dates&gt;{{cite book|date=1996|title=Estado de San Luis Potosí División Territorial de 1810 a 1995.|trans-title=State of San Luis Potosí Territorial Division from 1810 to 1995|url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222512/702825222512_1.pdf|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|isbn=978-970-13-1511-8|access-date=2026-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250104075948/http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222512/702825222512_1.pdf|archive-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კარდენასი. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 24005.&lt;ref name=clave&gt;{{Cite web |url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/slp/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=24|title=División municipal. San Luis Potosí|accessdate=3 de agosto de 2013|author= Instituto NO
 de Estadística y Geografía|website= INEGI.org.mx|year= 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სან-ლუის-პოტოსის შტატის მუნიციპალიტეტები]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{სან-ლუის-პოტოსი}}

[[კატეგორია:სან-ლუის-პოტოსის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>mn4mincpyx9gg3qy5bfxt1r00e3ywlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატორსე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>878314</id>
    <revision>
      <id>5378264</id>
      <parentid>5344298</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T22:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="4mqexatzgdooglakn2helcp6up8cqva" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''კატორსეს მუნიციპალიტეტი''' ({{lang-es|Municipio de Catorce}}) ― [[მექსიკის მუნიციპალიტეტები|მუნიციპალიტეტი]] [[სან-ლუის-პოტოსის შტატი|სან-ლუის-პოტოსის შტატში]], [[მექსიკა|მექსიკის]] ცენტრალურ ნაწილში. [[2020]] წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 579 ადამიანს შეადგენს, რაც [[2010]] წლის მაჩვენებელზე 1.4 %-ით ნაკლებია.&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 &amp;ndash; SCITEL| trans-title =Population and Housing Census 2020|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|access-date=January 27, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;census2010&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=5|title=Censo de Población y Vivienda 2010 &amp;ndash; SCITEL| trans-title =Population and Housing Census 2010|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|access-date=January 27, 2021}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 944.9 კმ².&lt;ref name=&quot;Landarea&quot;&gt;
{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/default.aspx|title=México en cifras &amp;ndash; Medio Ambiente|date=January 1998 |trans-title=Mexico in figures &amp;ndash; Environment|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|language= es| access-date=February 12, 2021}}&lt;/ref&gt; [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]]ა 4.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია [[სან-ლუის-პოტოსის შტატი]]ს შემადგენლობაში [[1826]] წლის [[19 ივლისი|19 ივლისს]] შევიდა.&lt;ref name=dates&gt;{{cite book|date=1996|title=Estado de San Luis Potosí División Territorial de 1810 a 1995.|trans-title=State of San Luis Potosí Territorial Division from 1810 to 1995|url=http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222512/702825222512_1.pdf|language=es|location=Mexico|publisher=[[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი|INEGI]]|isbn=978-970-13-1511-8|access-date=2026-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250104075948/http://internet.contenidos.inegi.org.mx/contenidos/productos/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/historicos/2104/702825222512/702825222512_1.pdf|archive-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რეალ-დე-კატორსე. [[მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი]]ს კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 24006.&lt;ref name=clave&gt;{{Cite web |url=http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/slp/territorio/div_municipal.aspx?tema=me&amp;e=24|title=División municipal. San Luis Potosí|accessdate=3 de agosto de 2013|author= Instituto NO
 de Estadística y Geografía|website= INEGI.org.mx|year= 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სან-ლუის-პოტოსის შტატის მუნიციპალიტეტები]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{სან-ლუის-პოტოსი}}

[[კატეგორია:სან-ლუის-პოტოსის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>4mqexatzgdooglakn2helcp6up8cqva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spatula cyanoptera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>878656</id>
    <revision>
      <id>5378519</id>
      <parentid>5350703</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16034" sha1="n205k17c6f8ch77tiw1033fxh0vybgo" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =  Spatula cyanoptera
| სურათის ფაილი = Sarcelle cannelle (Spatula cyanoptera).jpg
| სურათის წარწერა = Male
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = ფრინველები
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = იხვებისებრნი
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Spatula
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = cyanoptera
| ქვესახეობა =
| ლათ = Spatula cyanoptera
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Spatula cyanoptera map.svg
| არეალის რუკის წარწერა = Breeding / Migration / Year-round / Nonbreeding
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn = Spatula cyanoptera
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''Spatula cyanoptera''' — [[იხვისებრნი|იხვისებრთა ოჯახის]] წარმომადგენელი მცირე ზომის მოტივტივე იხვი, რომელიც გავრცელებულია [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ]] და [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკის]] დასავლეთ ნაწილში. იგი ბინადრობს [[ჭაობი|დაჭაობებულ]] ადგილებსა და გუბურებში, კვების რაციონს კი ძირითადად მცენარეულობა შეადგენს.  Spatula cyanoptera — გენეტიკურად დაკავშირებულია ჩრდილოამერიკულ მოტივტივე იხვებთან.

==დახასიათება==
ზრდასრულ მამრს აქვს სპეციფიკური დარიჩინისფერი-წითელი თავი და სხეული, მუქი ყავისფერი ზურგი, წითელი თვალები და შავი ნისკარტი. ზრდასრული მდედრი გამოირჩევა ჭრელი ყავისფერი სხეულით, ღია ყავისფერი თავით, ყავისფერი თვალებითა და ნაცრისფერი ნისკარტით. დედალი ვიზუალურად ძალიან ჰგავს [[ლურჯფრთიანი იხვი|ლურჯფრთიან იხვს]], თუმცა მისგან უფრო ინტენსიური შეფერილობით, შედარებით გრძელი, ნიჩბისებრი ნისკარტითა და ნაკლებად მკაფიო თვალისპირა ზოლებით განსხვავდება. ახალგაზრდა მამრი ინდივიდები გარეგნულად დედალს ჰგვანან, თუმცა მათი იდენტიფიცირება წითელი თვალებითაა შესაძლებელი.&lt;ref name=&quot;Dunn&quot;&gt;Dunn, J (2006)&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt; ფიზიკური მონაცემების მიხედვით, ფრინველის სხეულის სიგრძე საშუალოდ 41 სანტიმეტრია, ფრთების გაშლილობა 56 სანტიმეტრს აღწევს, ხოლო წონა დაახლოებით 400 გრამს შეადგენს.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot;&gt;Floyd T (2008)&lt;/ref&gt; ზრდასრული ინდივიდები ბუმბულს წელიწადში ორჯერ იცვლიან, ხოლო სიცოცხლის პირველ წელს მოლიტვის სამი ფაზა ახასიათებთ.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
File:Anas cyanoptera1.jpg|მდედრი ''Spatula cyanoptera septentrionalium''
File:Cinnamon Teal Pair.jpg|მამრი (მარცხენა) და მდედრი
File:Cinnamon Teal male RWD2.jpg|მამრი
&lt;/gallery&gt;

===ცხოვრების წესი და ჩვევები===
Spatula cyanoptera — წყლის ფრინველია, თუმცა მას ხმელეთზე გადაადგილება და სირბილიც შეუძლია მწერებისა და სხვადასხვა ხოჭოების მოსანადირებლად. მდედრები, როგორც წესი, ჯგუფურად იკრიბებიან დასაძინებლად, ხოლო მამლები ფხიზლობენ და მათ უსაფრთხოებას იცავენ. სხვა იხვებთან შედარებით, Spatula cyanoptera — საკმაოდ მშვიდი ფრინველია. მდედრები საჭიროების შემთხვევაში გამოსცემენ ხმამაღალ ყიყინს, ხოლო მამლებისთვის დამახასიათებელია ცხვირისმიერი, სტვენისებრი გალობა.

==გავრცელების არეალი==
მათი გამრავლების ძირითადი ჰაბიტატი მოიცავს [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის დასავლეთ ნაწილსა და [[კანადა|კანადის]] უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე ჭაობებსა და ტბორებს. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ისინი იშვიათად გვხვდებიან.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt;  Spatula cyanoptera — გადამფრენი ფრინველები არიან; ზამთარს ძირითადად სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილსა და კარიბის აუზში ატარებენ,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Chandler |first1=Justin |title=Wayward duck in Niagara draws mad rush of birders looking to photograph the 'mega-rarity' |url=https://www.cbc.ca/1.7327330 |website=CBC News |access-date=19 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Herrera ''et al.'' (2006)&lt;/ref&gt; თუმცა მათი მიგრაციის მანძილი უფრო ხანმოკლეა, ვიდრე [[ლურჯფრთიანი იხვები|ლურჯფრთიანი იხვებისა]]. გარკვეული პოპულაციები ზამთრობენ [[კალიფორნია|კალიფორნიასა]] და [[არიზონა|არიზონაშიც]].&lt;ref name=&quot;Dunn&quot; /&gt; [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკაში]], ანდების რეგიონში, ბინადრობს ამ იხვის ორი ქვესახეობა: შედარებით მცირე ზომის S. c. cyanoptera, რომელიც გავრცელებულია დაბლობებზე ([[პერუ|პერუს]] სანაპირო, სამხრეთ არგენტინა), და უფრო დიდი ზომის S. c. orinomus, რომელიც ცენტრალურ ანდებში, გვხვდება.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Wilson|first1=Robert E.|last2=Peters|first2=Jeffrey L.|last3=McCracken|first3=Kevin G.|title=Genetic and Phenotypic Divergence Between Low- and High-Altitude Populations of Two Recently Diverged Cinnamon Teal Subspecies|date=2012-08-10|journal=Evolution|language=en|volume=67|issue=1|pages=170–184|doi=10.1111/j.1558-5646.2012.01740.x|pmid=23289570|s2cid=8378355|issn=0014-3820}}&lt;/ref&gt;

==ჩვევები და კვება==
როგორც მოტივტივე იხვები, ისინი საკვებს წყლის ზედაპირზე ან მის სიახლოვეს მოიპოვებენ ნისკარტის სწრაფი მოძრაობით, რითაც ფილტრავენ თესლებს, ზოოპლანქტონსა და მწერებს. ხშირად ისინი იკვებებიან ჯგუფურად, მსგავსად გრძელნისკარტა იხვებისა . მათი რაციონის უდიდეს ნაწილს შეადგენს წყლის მცენარეები, თესლები და ჭაობის ბალახების ყლორტები. კვების მცირე წილი მოდის [[მოლუსკები|მოლუსკებზე]], ლოკოკინებზე, ხოჭოებზე, [[ნემსიყლაპიები|ნემსიყლაპიებსა]] და წყლის რწყილებზე.&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Alexander Campbell Martin |author2=Herbert Spencer Zim |author3=Arnold L. Nelson |year=1961 |title=American Wildlife &amp; Plants: A Guide to Wildlife Food Habits: The Use of Trees, Shrubs, Weeds, and Herbs by Birds and Mammals of the United States |url=https://books.google.com/books?id=Srcs-QkT0v0C&amp;pg=PA63 |publisher=Courier Corporation |pages=63–64 |isbn=978-0-486-20793-3 }}&lt;/ref&gt;

==ტაქსონომია==
Spatula cyanoptera — ხშირად ჯვარდებიან — Spatula discors- თან.&lt;ref name=&quot;Dunn&quot; /&gt; სახეობა იყოფა ხუთ ძირითად ქვესახეობად:

'''Spatula cyanoptera septentrionalium''' : ბუდობს [[ბრიტანეთის კოლუმბია|ბრიტანეთის კოლუმბიიდან]] [[ნიუ-მექსიკო|ნიუ-მექსიკოს]] ჩრდილო-დასავლეთამდე, ხოლო იზამთრებს [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკის]] ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.&lt;ref name=&quot;Clements&quot;&gt;Clements, J (2007)&lt;/ref&gt;

'''Spatula cyanoptera tropica''' : გავრცელებულია კოლუმბიაში, კერძოდ, მდინარეების — [[კაუკა|კაუკასა]] და [[მაგდალენა|მაგდალენას ხეობებში]].&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

'''Spatula cyanoptera borreroi''' : გვხვდება [[კოლომბია|კოლომბიის]] [[ანდები|ანდების]] აღმოსავლეთ ნაწილში; არსებობს ცნობები [[ეკვადორი|ეკვადორის]] ჩრდილოეთით მობინადრე პოპულაციების შესახებ. შესაძლოა გადაშენებული იყოს.&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt; ქვესახეობას სახელი ეწოდა კოლუმბიელი ორნითოლოგის, ხოსე იგნასიო ბორეროს პატივსაცემად.

'''Spatula cyanoptera orinoma''' : ბინადრობს [[პერუ|პერუს]], ჩრდილოეთ [[ჩილე|ჩილესა]] და [[ბოლივია|ბოლივიის]] მაღალმთიანეთში .&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

'''Spatula cyanoptera cyanoptera''': გავრცელებულია სამხრეთ [[პერუ|პერუში]], სამხრეთ [[ბრაზილია|ბრაზილიაში]], [[არგენტინა|არგენტინაში]], [[ჩილე|ჩილესა]] და [[ფოლკლენდის კუნძულები|ფოლკლენდის კუნძულებზე]].&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

==ლიტერატურა==
* Clements, James (2007). [https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566](https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566) ''კლემენტსის მსოფლიოს ფრინველთა საკონტროლო სია'']. ითაკა, ნიუ-იორკი: კორნელის უნივერსიტეტის გამომცემლობა
* Dunn, J. &amp; Alderfer, J. (2006) ''National Geographic-ის საველე გზამკვლევი ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველთა შესახებ'' მე-5 გამოცემა.
* Floyd, T (2008) ''სმიტსონის საველე გზამკვლევი ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველთა შესახებ''. ნიუ-იორკი: HarperCollins.
* Herrera, Néstor; Rivera, Roberto; Ibarra Portillo, Ricardo &amp; Rodríguez, Wilfredo (2006). [http://www.sao.org.co/publicaciones/boletinsao/01-Herrera.etal.RecordsSalvador.pdf](http://www.sao.org.co/publicaciones/boletinsao/01-Herrera.etal.RecordsSalvador.pdf) &quot;სალვადორის ავიფაუნისთვის ახალი ჩანაწერები&quot;] (&quot;სალვადორის ავიფაუნისთვის ახალი ჩანაწერები&quot;) (ესპანურ ენაზე, ინგლისური რეზიუმეთი). ''ანტიოკიის ორნითოლოგიური საზოგადოების ბიულეტენი'' '''16'''(2): 1–19.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Spatula cyanoptera}}
{{Wikispecies|Anas cyanoptera}}
* [https://bna.birds.cornell.edu/bna/species/209/articles/introduction Cinnamon Teal]—Birds of North America Online
* [https://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Cinnamon_Teal.html Cinnamon Teal Species Account]—Cornell Lab of Ornithology

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]</text>
      <sha1>n205k17c6f8ch77tiw1033fxh0vybgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378520</id>
      <parentid>5378519</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[დარიჩინისფერი იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Spatula cyanoptera]]“</comment>
      <origin>5378519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16034" sha1="n205k17c6f8ch77tiw1033fxh0vybgo" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =  Spatula cyanoptera
| სურათის ფაილი = Sarcelle cannelle (Spatula cyanoptera).jpg
| სურათის წარწერა = Male
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = ფრინველები
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = იხვებისებრნი
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Spatula
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = cyanoptera
| ქვესახეობა =
| ლათ = Spatula cyanoptera
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Spatula cyanoptera map.svg
| არეალის რუკის წარწერა = Breeding / Migration / Year-round / Nonbreeding
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn = Spatula cyanoptera
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''Spatula cyanoptera''' — [[იხვისებრნი|იხვისებრთა ოჯახის]] წარმომადგენელი მცირე ზომის მოტივტივე იხვი, რომელიც გავრცელებულია [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ]] და [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკის]] დასავლეთ ნაწილში. იგი ბინადრობს [[ჭაობი|დაჭაობებულ]] ადგილებსა და გუბურებში, კვების რაციონს კი ძირითადად მცენარეულობა შეადგენს.  Spatula cyanoptera — გენეტიკურად დაკავშირებულია ჩრდილოამერიკულ მოტივტივე იხვებთან.

==დახასიათება==
ზრდასრულ მამრს აქვს სპეციფიკური დარიჩინისფერი-წითელი თავი და სხეული, მუქი ყავისფერი ზურგი, წითელი თვალები და შავი ნისკარტი. ზრდასრული მდედრი გამოირჩევა ჭრელი ყავისფერი სხეულით, ღია ყავისფერი თავით, ყავისფერი თვალებითა და ნაცრისფერი ნისკარტით. დედალი ვიზუალურად ძალიან ჰგავს [[ლურჯფრთიანი იხვი|ლურჯფრთიან იხვს]], თუმცა მისგან უფრო ინტენსიური შეფერილობით, შედარებით გრძელი, ნიჩბისებრი ნისკარტითა და ნაკლებად მკაფიო თვალისპირა ზოლებით განსხვავდება. ახალგაზრდა მამრი ინდივიდები გარეგნულად დედალს ჰგვანან, თუმცა მათი იდენტიფიცირება წითელი თვალებითაა შესაძლებელი.&lt;ref name=&quot;Dunn&quot;&gt;Dunn, J (2006)&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt; ფიზიკური მონაცემების მიხედვით, ფრინველის სხეულის სიგრძე საშუალოდ 41 სანტიმეტრია, ფრთების გაშლილობა 56 სანტიმეტრს აღწევს, ხოლო წონა დაახლოებით 400 გრამს შეადგენს.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot;&gt;Floyd T (2008)&lt;/ref&gt; ზრდასრული ინდივიდები ბუმბულს წელიწადში ორჯერ იცვლიან, ხოლო სიცოცხლის პირველ წელს მოლიტვის სამი ფაზა ახასიათებთ.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
File:Anas cyanoptera1.jpg|მდედრი ''Spatula cyanoptera septentrionalium''
File:Cinnamon Teal Pair.jpg|მამრი (მარცხენა) და მდედრი
File:Cinnamon Teal male RWD2.jpg|მამრი
&lt;/gallery&gt;

===ცხოვრების წესი და ჩვევები===
Spatula cyanoptera — წყლის ფრინველია, თუმცა მას ხმელეთზე გადაადგილება და სირბილიც შეუძლია მწერებისა და სხვადასხვა ხოჭოების მოსანადირებლად. მდედრები, როგორც წესი, ჯგუფურად იკრიბებიან დასაძინებლად, ხოლო მამლები ფხიზლობენ და მათ უსაფრთხოებას იცავენ. სხვა იხვებთან შედარებით, Spatula cyanoptera — საკმაოდ მშვიდი ფრინველია. მდედრები საჭიროების შემთხვევაში გამოსცემენ ხმამაღალ ყიყინს, ხოლო მამლებისთვის დამახასიათებელია ცხვირისმიერი, სტვენისებრი გალობა.

==გავრცელების არეალი==
მათი გამრავლების ძირითადი ჰაბიტატი მოიცავს [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის დასავლეთ ნაწილსა და [[კანადა|კანადის]] უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე ჭაობებსა და ტბორებს. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ისინი იშვიათად გვხვდებიან.&lt;ref name=&quot;Floyd&quot; /&gt;  Spatula cyanoptera — გადამფრენი ფრინველები არიან; ზამთარს ძირითადად სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილსა და კარიბის აუზში ატარებენ,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Chandler |first1=Justin |title=Wayward duck in Niagara draws mad rush of birders looking to photograph the 'mega-rarity' |url=https://www.cbc.ca/1.7327330 |website=CBC News |access-date=19 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Herrera ''et al.'' (2006)&lt;/ref&gt; თუმცა მათი მიგრაციის მანძილი უფრო ხანმოკლეა, ვიდრე [[ლურჯფრთიანი იხვები|ლურჯფრთიანი იხვებისა]]. გარკვეული პოპულაციები ზამთრობენ [[კალიფორნია|კალიფორნიასა]] და [[არიზონა|არიზონაშიც]].&lt;ref name=&quot;Dunn&quot; /&gt; [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკაში]], ანდების რეგიონში, ბინადრობს ამ იხვის ორი ქვესახეობა: შედარებით მცირე ზომის S. c. cyanoptera, რომელიც გავრცელებულია დაბლობებზე ([[პერუ|პერუს]] სანაპირო, სამხრეთ არგენტინა), და უფრო დიდი ზომის S. c. orinomus, რომელიც ცენტრალურ ანდებში, გვხვდება.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Wilson|first1=Robert E.|last2=Peters|first2=Jeffrey L.|last3=McCracken|first3=Kevin G.|title=Genetic and Phenotypic Divergence Between Low- and High-Altitude Populations of Two Recently Diverged Cinnamon Teal Subspecies|date=2012-08-10|journal=Evolution|language=en|volume=67|issue=1|pages=170–184|doi=10.1111/j.1558-5646.2012.01740.x|pmid=23289570|s2cid=8378355|issn=0014-3820}}&lt;/ref&gt;

==ჩვევები და კვება==
როგორც მოტივტივე იხვები, ისინი საკვებს წყლის ზედაპირზე ან მის სიახლოვეს მოიპოვებენ ნისკარტის სწრაფი მოძრაობით, რითაც ფილტრავენ თესლებს, ზოოპლანქტონსა და მწერებს. ხშირად ისინი იკვებებიან ჯგუფურად, მსგავსად გრძელნისკარტა იხვებისა . მათი რაციონის უდიდეს ნაწილს შეადგენს წყლის მცენარეები, თესლები და ჭაობის ბალახების ყლორტები. კვების მცირე წილი მოდის [[მოლუსკები|მოლუსკებზე]], ლოკოკინებზე, ხოჭოებზე, [[ნემსიყლაპიები|ნემსიყლაპიებსა]] და წყლის რწყილებზე.&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Alexander Campbell Martin |author2=Herbert Spencer Zim |author3=Arnold L. Nelson |year=1961 |title=American Wildlife &amp; Plants: A Guide to Wildlife Food Habits: The Use of Trees, Shrubs, Weeds, and Herbs by Birds and Mammals of the United States |url=https://books.google.com/books?id=Srcs-QkT0v0C&amp;pg=PA63 |publisher=Courier Corporation |pages=63–64 |isbn=978-0-486-20793-3 }}&lt;/ref&gt;

==ტაქსონომია==
Spatula cyanoptera — ხშირად ჯვარდებიან — Spatula discors- თან.&lt;ref name=&quot;Dunn&quot; /&gt; სახეობა იყოფა ხუთ ძირითად ქვესახეობად:

'''Spatula cyanoptera septentrionalium''' : ბუდობს [[ბრიტანეთის კოლუმბია|ბრიტანეთის კოლუმბიიდან]] [[ნიუ-მექსიკო|ნიუ-მექსიკოს]] ჩრდილო-დასავლეთამდე, ხოლო იზამთრებს [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკის]] ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.&lt;ref name=&quot;Clements&quot;&gt;Clements, J (2007)&lt;/ref&gt;

'''Spatula cyanoptera tropica''' : გავრცელებულია კოლუმბიაში, კერძოდ, მდინარეების — [[კაუკა|კაუკასა]] და [[მაგდალენა|მაგდალენას ხეობებში]].&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

'''Spatula cyanoptera borreroi''' : გვხვდება [[კოლომბია|კოლომბიის]] [[ანდები|ანდების]] აღმოსავლეთ ნაწილში; არსებობს ცნობები [[ეკვადორი|ეკვადორის]] ჩრდილოეთით მობინადრე პოპულაციების შესახებ. შესაძლოა გადაშენებული იყოს.&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt; ქვესახეობას სახელი ეწოდა კოლუმბიელი ორნითოლოგის, ხოსე იგნასიო ბორეროს პატივსაცემად.

'''Spatula cyanoptera orinoma''' : ბინადრობს [[პერუ|პერუს]], ჩრდილოეთ [[ჩილე|ჩილესა]] და [[ბოლივია|ბოლივიის]] მაღალმთიანეთში .&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

'''Spatula cyanoptera cyanoptera''': გავრცელებულია სამხრეთ [[პერუ|პერუში]], სამხრეთ [[ბრაზილია|ბრაზილიაში]], [[არგენტინა|არგენტინაში]], [[ჩილე|ჩილესა]] და [[ფოლკლენდის კუნძულები|ფოლკლენდის კუნძულებზე]].&lt;ref name=&quot;Clements&quot; /&gt;

==ლიტერატურა==
* Clements, James (2007). [https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566](https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566) ''კლემენტსის მსოფლიოს ფრინველთა საკონტროლო სია'']. ითაკა, ნიუ-იორკი: კორნელის უნივერსიტეტის გამომცემლობა
* Dunn, J. &amp; Alderfer, J. (2006) ''National Geographic-ის საველე გზამკვლევი ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველთა შესახებ'' მე-5 გამოცემა.
* Floyd, T (2008) ''სმიტსონის საველე გზამკვლევი ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველთა შესახებ''. ნიუ-იორკი: HarperCollins.
* Herrera, Néstor; Rivera, Roberto; Ibarra Portillo, Ricardo &amp; Rodríguez, Wilfredo (2006). [http://www.sao.org.co/publicaciones/boletinsao/01-Herrera.etal.RecordsSalvador.pdf](http://www.sao.org.co/publicaciones/boletinsao/01-Herrera.etal.RecordsSalvador.pdf) &quot;სალვადორის ავიფაუნისთვის ახალი ჩანაწერები&quot;] (&quot;სალვადორის ავიფაუნისთვის ახალი ჩანაწერები&quot;) (ესპანურ ენაზე, ინგლისური რეზიუმეთი). ''ანტიოკიის ორნითოლოგიური საზოგადოების ბიულეტენი'' '''16'''(2): 1–19.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Spatula cyanoptera}}
{{Wikispecies|Anas cyanoptera}}
* [https://bna.birds.cornell.edu/bna/species/209/articles/introduction Cinnamon Teal]—Birds of North America Online
* [https://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Cinnamon_Teal.html Cinnamon Teal Species Account]—Cornell Lab of Ornithology

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]</text>
      <sha1>n205k17c6f8ch77tiw1033fxh0vybgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Spatula cyanoptera</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879035</id>
    <revision>
      <id>5378522</id>
      <parentid>5348001</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:დარიჩინისფერი იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Spatula cyanoptera]]“</comment>
      <origin>5348001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mareca penelope</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879044</id>
    <revision>
      <id>5378524</id>
      <parentid>5359655</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[ევრაზიული სვია]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Mareca penelope]]“</comment>
      <origin>5359655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14296" sha1="kkjjfakz4ba5sy6x2bmphwgjjm9kz7e" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Eurasian wigeon
| სურათის ფაილი = Eurasian wigeon in Sakai, Osaka, February 2016.jpg
| სურათის წარწერა = Male
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი =
| ქვეტიპი =
| ზეკლასი =
| კლასი =
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი =
| რიგი =
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი =
| ზეოჯახი =
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი =
| ზეტრიბა =
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Mareca
| ქვეგვარი =
| sectio =
| სახეობა = penelope
| ქვესახეობა =
| ლათ = Mareca penelope
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა = Mareca penelope map.svg
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''ევრაზიული სვია''' (''Mareca penelope''), რომელიც ასევე ცნობილია როგორც '''ჭიკჭიკა''' — მდინარის იხვების ''Mareca''-ს გვარის სამი შემორჩენილი სახეობიდან ერთ-ერთი.
==ტაქსონომია==
ევრაზიული სვია ოფიციალურად აღწერა [[კარლ ლინე|კარლ ლინემ]] თავის მნიშვნელოვან ნაშრომში ''Systema Naturae'', 1758 წლის მე-10 გამოცემაში, ბინომიალური სახელით — ''Anas penelope''.&lt;ref name=Linnaeus/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | editor1-last=Mayr | editor1-first=E. | editor1-link=Ernst Mayr | editor2-last=Cottrell | editor2-first=G.W. | year=1979 | title=Check-list of Birds of the World, Volume | volume=1 | edition=2nd | publisher=Museum of Comparative Zoology | place=Cambridge, Massachusetts | page=462 | url= https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109102}}&lt;/ref&gt; ''Anas'' [[ლათინური ენა|ლათინური]] სიტყვაა და ნიშნავს იხვს, ხოლო ''penelope'' მიუთითებს იხვზე, რომელმაც ლეგენდის თანახმად, გადაარჩინა პენელოპე, როდესაც ის ზღვაში ჩააგდეს. მისი სახელი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვებიდან ''πήνη''  — ნაქსოვი და ''ὤψ'' — გარეგნობა; ეს დაკავშირებულია იმ ხერხთან, რომელსაც იგი თაყვანისმცემლების მოსაგერიებლად იყენებდა, სანამ მისი ქმარი, ოდისევსი, შორს იმყოფებოდა.&lt;ref name= job90&gt;{{Cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | location = London | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 |pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n46 46], 296}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://gsejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12711-024-00904-8#:~:text=As%20a%20result%2C%20five%20wigeon,increase%20to%2055%20%5B10%5D.&lt;/ref&gt;

==აღწერა==
ამ სახეობის იხვის სიგრძე 42–52 სმ-ია , ფრთების გაშლილობა 71–80 სმ , ხოლო წონა — 500–1,073 გრ.&lt;ref name=Floyd/&gt;&lt;ref name=CRC/&gt; გამრავლების პერიოდში მამრს აქვს ნაცრისფერი გვერდები და ზურგი, შავი უკანა ნაწილი, და ფრთების ზედა ნაწილზე მკვეთრი თეთრი ლაქა, რომელიც ჩანს როგორც ფრენისას, ისე მოსვენებულ მდგომარეობაში. მას აქვს ვარდისფერი მკერდი, თეთრი მუცელი და წაბლისფერი თავი.&lt;ref name=Dunn/&gt; ეკლიფსური პერიოდის ბუმბულით, მამრი უფრო მეტად ჰგავს მდედრს. მდედრი ღია ყავისფერია და მისი შეფერილობა წააგავს მდედრი ამერიკული სვიისას. ფორმის მიხედვით მისი გარჩევა თითქმის ყველა სხვა იხვისგანაა შესაძლებელი, გარდა ამერიკული სვიისა. თუმცა,მათ უფრო ღია ფერის თავი და ფრთების ქვედა მხარეს თეთრი იღლიის ბუმბული აქვთ. მდედრი შეიძლება იყოს ჟანგისფერი მორფის ან ნაცრისფერი მორფის.&lt;ref name=Dunn/&gt;

&lt;gallery widths=200 heights=200&gt;
File:Mareca penelope in flight s4.jpg|ორი მამრი და ერთი მდედრი ფრენისას
File:Mareca penelope eclipse.jpg|მამრი [[ბუმბული#დაბნელების ბუმბული|ეკლიფსურ ბუმბულში]] [[ნაგოია]]-ში, [[იაპონია]]
File:Anas penelope MWNH 0970.JPG|კვერცხი, კოლექციიდან ([[ვისბადენის მუზეუმი]]) &lt;/gallery&gt;

==გავრცელების არეალი==
ევრაზიული სვია მრავლდება [[ევროპა|ევროპისა]] და [[პალეარქტიკის ოლქი|პალეარქტიკის]] უკიდურეს ჩრდილოეთ რაიონებში.&lt;ref name=Clements/&gt;  ის მიგრირებადი ფრინველია და გამოსაზამთრებლად თავისი გამრავლების არეალზე გაცილებით სამხრეთით მიფრინავს. ის მიგრირებს [[სამხრეთი აზია|სამხრეთ აზიასა]] და [[აფრიკა|აფრიკაში]].&lt;ref name=Clements/&gt; დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში ევრაზიული სვია ფართოდაა გავრცელებული როგორც მოზამთრე სტუმარი, თუმცა იშვიათია როგორც მობინადრე ფრინველი [[შოტლანდია|შოტლანდიაშ]]ი, [[ლეიკ-დისტრიქტი|ლეიკ-დისტრიქტში]], [[პენინის მთები|პენინის მთებში]] და ზოგჯერ უფრო სამხრეთითაც. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]] ის იშვიათ მოზამთრე სტუმრად ითვლება შუა [[ატლანტის ოკეანე|ატლანტიკურ]] და [[წყნარი ოკეანე|წყნარი ოკეანის]] სანაპიროებზე. აშშ-ის დანარჩენ ტერიტორიაზე ის იშვიათი სტუმარია, გარდა ზოგი რეგიონისა და სამხრეთ [[აპალაჩები|აპალაჩებისა]].&lt;ref name=Floyd/&gt;&lt;ref name=Dunn/&gt;
&lt;gallery widths=200 heights=140&gt;
File:Wigeon3.jpg|ევრაზიული სვიათა წყვილი [[ნანდურ მადჰმეშვარის ფრინველთა თავშესაფარი|ნანდურ მადჰმეშვარის ფრინველთა თავშესაფარში]], [[ინდოეთი]]
File:1J6A3215-Eurasian Wigeon.jpg|[[ნეპალი|ნეპალში]]
&lt;/gallery&gt;
==ჩვევები და ჰაბიტატი==
ევრაზიული სვია ბინადრობს ჭარბტენიან ადგილებში, როგორიცაა ტენიანი მდელოები ან ჭაობები შედარებით მაღალი მცენარეულობით. ის, როგორც წესი, იკვებება მცენარეული საკვების მოპოვებით წყლის ნაპირიდან ან ბალახობით, რასაც ძალიან ხალისით აკეთებს. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, წყალთან ახლოს და საფარქვეშ.ის ძალიან გრიგარული ფრინველია და ქმნის დიდ გუნდებს. ამერიკის შეერთებულ შტატებში ისინი უერთდებიან [[American wigeon|ამერიკული სვიის]] გუნდებს და ასევე ჯვარდებიან მათთან.ეს ვოკალური სახეობაა; მამალი გამოსცემს დამახასიათებელ სტვენას, ხოლო დედალს აქვს დაბალი, ხრინწიანი ხმა.
ევრაზიული სვია არის ერთ-ერთი სახეობა, რომელზეც ვრცელდება [[აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება|აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება]] (AEWA). მისი [[კონსერვაციული ბიოლოგია|კონსერვაციის]] სტატუსია ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი.
==ლიტერატურა==
* {{Cite book |last=Clements |first=James |year=2007 |url=https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566 |title=The Clements Checklist of the Birds of the World |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca }}
* {{Cite book |last1=Dunn |first1=J. |last2=Alderfer |first2=J. |year=2006 |title=National Geographic Field Guide to the Birds of North America |edition=5th}}
* {{Cite book |editor-last=Dunning |editor-first=John B. Jr. |year=1992 |title=CRC Handbook of Avian Body Masses |url=https://archive.org/details/crchandbookofavi0000dunn |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-4258-5}}
* {{Cite book |last=Floyd |first=T. |year=2008 |title=Smithsonian Field Guide to the Birds of North America |location=New York |publisher=Harper Collins}}
* {{Cite book |last=Linnaeus |first=C. |author-link=Carl Linnaeus |year=1758 |title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727031 |lang=la |volume=1 |location=Holmiae [Stockholm] |publisher=(Laurentii Salvii) |quote=A. cauda acutiufcula subtus nigra, carite brunneo, fronte alba. |page=126 }}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Mareca penelope}}
{{Wikispecies|Anas penelope|Mareca penelope}}
* [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wigeon/index.asp Wigeon at RSPB's Birds by Name]
* [http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Anas_penelope/Anas_penelope.htm Feathers of Eurasian wigeon (''Anas penelope'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180304095618/http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Anas_penelope/Anas_penelope.htm |date=2018-03-04 }}

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Clements&gt;{{harvnb|Clements|2007}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=CRC&gt;{{harvnb|Dunning|1992}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Dunn&gt;{{harvnb|Dunn|Alderfer|2006}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Floyd&gt;{{harvnb|Floyd|2008}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Linnaeus&gt;{{harvnb|Linnaeus|1758}}&lt;/ref&gt;
}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]
[[კატეგორია:ფაუნა]]
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]</text>
      <sha1>kkjjfakz4ba5sy6x2bmphwgjjm9kz7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378529</id>
      <parentid>5378524</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13853" sha1="i6v2yspv2gaag7i63fi03yflgn655qd" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Mareca penelope
| სურათის ფაილი = Eurasian wigeon in Sakai, Osaka, February 2016.jpg
| სურათის წარწერა = Male
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი =
| ქვეტიპი =
| ზეკლასი =
| კლასი =
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი =
| რიგი =
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი =
| ზეოჯახი =
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი =
| ზეტრიბა =
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Mareca
| ქვეგვარი =
| sectio =
| სახეობა = penelope
| ქვესახეობა =
| ლათ = Mareca penelope
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა = Mareca penelope map.svg
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''Mareca penelope''' — მდინარის იხვების ''Mareca''-ს გვარის სამი შემორჩენილი სახეობიდან ერთ-ერთი.
==ტაქსონომია==
Mareca penelope — ოფიციალურად აღწერა [[კარლ ლინე|კარლ ლინემ]] თავის მნიშვნელოვან ნაშრომში ''Systema Naturae'', 1758 წლის მე-10 გამოცემაში, ბინომიალური სახელით — ''Anas penelope''.&lt;ref name=Linnaeus/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | editor1-last=Mayr | editor1-first=E. | editor1-link=Ernst Mayr | editor2-last=Cottrell | editor2-first=G.W. | year=1979 | title=Check-list of Birds of the World, Volume | volume=1 | edition=2nd | publisher=Museum of Comparative Zoology | place=Cambridge, Massachusetts | page=462 | url= https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109102}}&lt;/ref&gt; ''Anas'' [[ლათინური ენა|ლათინური]] სიტყვაა და ნიშნავს იხვს, ხოლო ''penelope'' მიუთითებს იხვზე, რომელმაც ლეგენდის თანახმად, გადაარჩინა პენელოპე, როდესაც ის ზღვაში ჩააგდეს. მისი სახელი მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვებიდან ''πήνη''  — ნაქსოვი და ''ὤψ'' — გარეგნობა; ეს დაკავშირებულია იმ ხერხთან, რომელსაც იგი თაყვანისმცემლების მოსაგერიებლად იყენებდა, სანამ მისი ქმარი, ოდისევსი, შორს იმყოფებოდა.&lt;ref name= job90&gt;{{Cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | location = London | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 |pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n46 46], 296}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://gsejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12711-024-00904-8#:~:text=As%20a%20result%2C%20five%20wigeon,increase%20to%2055%20%5B10%5D.&lt;/ref&gt;

==აღწერა==
ამ სახეობის იხვის სიგრძე 42–52 სმ-ია , ფრთების გაშლილობა 71–80 სმ , ხოლო წონა — 500–1,073 გრ.&lt;ref name=Floyd/&gt;&lt;ref name=CRC/&gt; გამრავლების პერიოდში მამრს აქვს ნაცრისფერი გვერდები და ზურგი, შავი უკანა ნაწილი, და ფრთების ზედა ნაწილზე მკვეთრი თეთრი ლაქა, რომელიც ჩანს როგორც ფრენისას, ისე მოსვენებულ მდგომარეობაში. მას აქვს ვარდისფერი მკერდი, თეთრი მუცელი და წაბლისფერი თავი.&lt;ref name=Dunn/&gt; ეკლიფსური პერიოდის ბუმბულით, მამრი უფრო მეტად ჰგავს მდედრს. მდედრი ღია ყავისფერია და მისი შეფერილობა წააგავს მდედრი ამერიკული სვიისას. ფორმის მიხედვით მისი გარჩევა თითქმის ყველა სხვა იხვისგანაა შესაძლებელი, გარდა ამერიკული სვიისა. თუმცა,მათ უფრო ღია ფერის თავი და ფრთების ქვედა მხარეს თეთრი იღლიის ბუმბული აქვთ. მდედრი შეიძლება იყოს ჟანგისფერი მორფის ან ნაცრისფერი მორფის.&lt;ref name=Dunn/&gt;

&lt;gallery widths=200 heights=200&gt;
File:Mareca penelope in flight s4.jpg|ორი მამრი და ერთი მდედრი ფრენისას
File:Mareca penelope eclipse.jpg|მამრი [[ბუმბული#დაბნელების ბუმბული|ეკლიფსურ ბუმბულში]] [[ნაგოია]]-ში, [[იაპონია]]
File:Anas penelope MWNH 0970.JPG|კვერცხი, კოლექციიდან ([[ვისბადენის მუზეუმი]]) &lt;/gallery&gt;

==გავრცელების არეალი==
Mareca penelope — მრავლდება [[ევროპა|ევროპისა]] და [[პალეარქტიკის ოლქი|პალეარქტიკის]] უკიდურეს ჩრდილოეთ რაიონებში.&lt;ref name=Clements/&gt;  ის მიგრირებადი ფრინველია და გამოსაზამთრებლად თავისი გამრავლების არეალზე გაცილებით სამხრეთით მიფრინავს. ის მიგრირებს [[სამხრეთი აზია|სამხრეთ აზიასა]] და [[აფრიკა|აფრიკაში]].&lt;ref name=Clements/&gt; დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში Mareca penelope  ფართოდაა გავრცელებული როგორც მოზამთრე სტუმარი, თუმცა იშვიათია როგორც მობინადრე ფრინველი [[შოტლანდია|შოტლანდიაშ]]ი, [[ლეიკ-დისტრიქტი|ლეიკ-დისტრიქტში]], [[პენინის მთები|პენინის მთებში]] და ზოგჯერ უფრო სამხრეთითაც. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]] ის იშვიათ მოზამთრე სტუმრად ითვლება შუა [[ატლანტის ოკეანე|ატლანტიკურ]] და [[წყნარი ოკეანე|წყნარი ოკეანის]] სანაპიროებზე. აშშ-ის დანარჩენ ტერიტორიაზე ის იშვიათი სტუმარია, გარდა ზოგი რეგიონისა და სამხრეთ [[აპალაჩები|აპალაჩებისა]].&lt;ref name=Floyd/&gt;&lt;ref name=Dunn/&gt;
&lt;gallery widths=200 heights=140&gt;
File:Wigeon3.jpg|წყვილინანდურ მადჰმეშვარის ფრინველთა თავშესაფარში, [[ინდოეთი]]
File:1J6A3215-Eurasian Wigeon.jpg|[[ნეპალი|ნეპალში]]
&lt;/gallery&gt;
==ჩვევები და ჰაბიტატი==
Mareca penelope — ბინადრობს ჭარბტენიან ადგილებში, როგორიცაა ტენიანი მდელოები ან ჭაობები შედარებით მაღალი მცენარეულობით. ის, როგორც წესი, იკვებება მცენარეული საკვების მოპოვებით წყლის ნაპირიდან ან ბალახობით, რასაც ძალიან ხალისით აკეთებს. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, წყალთან ახლოს და საფარქვეშ.ის ძალიან გრიგარული ფრინველია და ქმნის დიდ გუნდებს. ამერიკის შეერთებულ შტატებში ისინი უერთდებიან [[American wigeon|ამერიკული სვიის]] გუნდებს და ასევე ჯვარდებიან მათთან.ეს ვოკალური სახეობაა; მამრი გამოსცემს დამახასიათებელ სტვენას, ხოლო მდედრს აქვს დაბალი, ხრინწიანი ხმა.
Mareca penelope არის ერთ-ერთი სახეობა, რომელზეც ვრცელდება [[აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება|აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება]] (AEWA). მისი [[კონსერვაციული ბიოლოგია|კონსერვაციის]] სტატუსია ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი.
==ლიტერატურა==
* {{Cite book |last=Clements |first=James |year=2007 |url=https://www.cornellpress.cornell.edu/cup_detail.taf?ti_id=4566 |title=The Clements Checklist of the Birds of the World |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca }}
* {{Cite book |last1=Dunn |first1=J. |last2=Alderfer |first2=J. |year=2006 |title=National Geographic Field Guide to the Birds of North America |edition=5th}}
* {{Cite book |editor-last=Dunning |editor-first=John B. Jr. |year=1992 |title=CRC Handbook of Avian Body Masses |url=https://archive.org/details/crchandbookofavi0000dunn |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-4258-5}}
* {{Cite book |last=Floyd |first=T. |year=2008 |title=Smithsonian Field Guide to the Birds of North America |location=New York |publisher=Harper Collins}}
* {{Cite book |last=Linnaeus |first=C. |author-link=Carl Linnaeus |year=1758 |title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727031 |lang=la |volume=1 |location=Holmiae [Stockholm] |publisher=(Laurentii Salvii) |quote=A. cauda acutiufcula subtus nigra, carite brunneo, fronte alba. |page=126 }}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Mareca penelope}}
{{Wikispecies|Anas penelope|Mareca penelope}}
* [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wigeon/index.asp Wigeon at RSPB's Birds by Name]
* [http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Anas_penelope/Anas_penelope.htm Feathers of Eurasian wigeon (''Anas penelope'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180304095618/http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Anas_penelope/Anas_penelope.htm |date=2018-03-04 }}

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Clements&gt;{{harvnb|Clements|2007}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=CRC&gt;{{harvnb|Dunning|1992}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Dunn&gt;{{harvnb|Dunn|Alderfer|2006}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Floyd&gt;{{harvnb|Floyd|2008}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Linnaeus&gt;{{harvnb|Linnaeus|1758}}&lt;/ref&gt;
}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]
[[კატეგორია:ფაუნა]]
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]</text>
      <sha1>i6v2yspv2gaag7i63fi03yflgn655qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocygna javanica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879056</id>
    <revision>
      <id>5378530</id>
      <parentid>5350928</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[პატარა სტვენია იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Dendrocygna javanica]]“</comment>
      <origin>5350928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20090" sha1="hd81awc96zkb7n3b9397mmm6cojs4wv" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი = Dendrocygna javanica - Chiang Mai.jpg
| სურათის წარწერა = ჩიანგ-მაის პროვინცია, ტაილანდი
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი =
| ქვეტიპი =
| ზეკლასი =
| კლასი =
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი =
| რიგი =
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი =
| ზეოჯახი =
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი =
| ზეტრიბა =
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Dendrocygna
| ქვეგვარი =
| sectio =
| სახეობა = Dendrocygna javanica
| ქვესახეობა =
| ლათ = Dendrocygna javanica
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა = Dendrocygna javanica Map.svg
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''პატარა სტვენია იხვი''' (''Dendrocygna javanica'') — სტვენია იხვების სახეობა, რომელიც მრავლდება [[ინდოეთი|ინდოეთის]] სუბკონტინენტსა და [[სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია|სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში]]. ისინი ღამით იკვებებიან და დღის განმავლობაში შეიძლება შეგვხვდნენ ტბების გარშემო ან დატბორილ ბრინჯის მინდვრებში გუნდებად. მათ შეუძლიათ ხეებზე ჯდომა და ზოგჯერ ბუდეს, ხის ფუღუროშიც იკეთებენ. ამ ყავისფერ და გრძელყელიან იხვს აქვს ფართო ფრთები, რომლებიც კარგად ჩანს ფრენისას და გამოსცემს ხმამაღალ, ორბგერიან მსტვინავ ხმას.ამ სახეობას აქვს წაბლისფერი გავა, რითაც განსხვავდება მისი ნათესავისგან — [[ფორთოხლისფერი მსტვენავი იხვი|ფორთოხლისფერი მსტვენავი იხვისგან]]
,რომელსაც კრემისფერი გავა აქვს.

==დახასიათება==
[[File:Migratory Birds at Sukhna Lake,Chandigarh,India.JPG|thumb|left|წიწილები შავ-თეთრ ფერებში არიან შეფერილები]]ეს წაბლისფერ-ყავისფერი იხვი შეიძლება აგერიოთ ფორთოხლისფერ მსტვენავ იხვში, თუმცა მას აქვს წაბლისფერი, კუდის მფარავი ბუმბული,მისი  კრემისფერი-თეთრი შეფერილობისგან განსხვავებით. თვალის გარშემო აქვს  მონარინჯისფრო-მოყვითალო რგოლი.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Handbook of waterfowl behaviour| author=Johnsgard, Paul| journal=Handbook of Waterfowl Behavior, by Paul Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|year=1965| publisher=Comstock Publishing Associates|url=http://digitalcommons.unl.edu/bioscihandwaterfowl/10}}&lt;/ref&gt; ფრენის დროს მათ თავი სხეულის დონეზე დაბლა უჭირავთ, ისევე როგორც სხვა Dendrocygna-ს სახეობებს. ისინი ღამის ცხოველები არიან და ხშირად დღისით ისვენებენ.ფრენისას ისინი ძალიან მკაფიო მსტვინავ ხმას გამოსცემენ.

==გავრცელების არეალი და ჰაბიტატი==
[[File:DendrocygnaFeather.svg|thumb|left|
ბუმბულის ფორმა, რომელიც, როგორც ვარაუდობენ, ფრენისას სტვენის ხმას გამოსცემს.
]]
ეს სახეობა, ფართოდაა გავრცელებული [[ინდოეთი|ინდოეთის]] სუბკონტინენტისა და [[სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია|სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის]] დაბლობების [[ჭარბტენიანი ტერიტორიები|ჭარბტენიან ტერიტორიებზე]]. სახეობა ასევე გვხვდება რეგიონის კუნძულებზე, მათ შორის [[ანდამანის კუნძულები|ანდამანის]], [[ნიკობარის კუნძულები|ნიკობარისა]] და [[მალდივები|მალდივის კუნძულებზე]].&lt;ref&gt;{{cite journal|title=New records of birds from the Maldives, with notes on other species |author1=Anderson, R C |author2=M Baldock |journal=Forktail |volume=17 |year=2001 |pages=67–73 |url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/17pdfs/Anderson-Maldives.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226210547/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/17pdfs/Anderson-Maldives.pdf |archive-date=2012-02-26 }}&lt;/ref&gt;  ამინდისა და წყლის ხელმისაწვდომობის ცვლილების შესაბამისად, ისინი ზოგჯერ ლოკალურად გადაადგილდებიან, ხოლო შედარებით ჩრდილოეთით მყოფი ფრინველები ზამთარს უფრო [[სამხრეთი|სამხრეთით]] ატარებენ. ისინი ბინადრობენ მცენარეული საფარით მდიდარ მტკნარწყლიან ჭარბტენიან ადგილებში და დღის განმავლობაში ხშირად ისვენებენ ნაპირებზე ან, სანაპირო ზონებში, ღია ზღვაშიც კი. &lt;ref name=hbk&gt;{{cite book|last = Ali|first = Salim|author-link=Salim Ali|author2=Sidney Dillon Ripley|author2-link=Sidney Dillon Ripley |title = Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 1|edition=2nd|year=1978|publisher=Oxford University Press|place= New Delhi| pages=138–139}}&lt;/ref&gt; ბარტყები შავია, თეთრი წარბებითა და თეთრი ლაქებით კეფაზე, ფრთაზე, ზურგის ქვედა ნაწილსა და გავაზე.&lt;ref name=fbi2&gt;{{cite book|author=Baker, ECS|year=1929|title=Fauna of British India. Birds. Volume 6|edition=2nd|publisher=Taylor and Francis| place=London| url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds6/BakerFBI6#page/n451/mode/1up/|pages=411–413}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|year=1898| author=Blanford, WT| url=https://archive.org/stream/birdsindia04oaterich#page/430/mode/1up/|pages=430–431|title=Fauna of British India. Birds. Volume 4| publisher=Taylor and Francis|place=London}}&lt;/ref&gt;  ველურ ბუნებაში დაფიქსირებულია [[ალბინიზმი|ალბინოსი]] ინდივიდებიც.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Chatterjee, Sujan |year=1995| title= Occurrence of albino Lesser Whistling Teal, ''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)| journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=92|issue=3|pages=417–418|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48613976}}&lt;/ref&gt;

[[File:White-bellied Sea eagle captured Lesser Whistling Duck in Sri Lanka.jpg|left|thumb|[[თეთრმუცელა არწივი]] (''Icthyophaga leucogaster'') სტვენია იხვზე ნადირობისას ]]
დიდი რაოდენობით ინდივიდები ზოგჯერ გვხვდება ურბანულ ჭარბტენიან ზონებში, როგორიცაა [[კოლკატა]] და [[გოა (შტატი)|გოა]], განსაკუთრებით ზამთრის პერიოდში.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Abdulali, Humayun |year=1965|title=Behaviour of Lesser Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] in Alipore Zoo, Calcutta|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=62|issue=2|pages=300–301|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47953721}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Lainer, Heinz |year=2000|title= Waterfowl of the Carambolim Lake|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=40|issue=5|pages=59–60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Diversity and behaviour of waterfowl in Santragachi Jheel, West Bengal, India, during winter season|author1=Mazumdar S |author2=P Ghosh |author3=GK Saha | journal=Indian Birds|volume=1| issue=3|year=2005|pages=68–69}}&lt;/ref&gt; [[ალიპორის ზოოლოგიური ბაღები|ალიპორის ზოოლოგიურ ბაღებში]] ტყვეობაში მყოფი ინდივიდები 1930-იან წლებში შეიყვანეს, რის შემდეგაც მათ ველური ფრინველებიც შეუერთდნენ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Fooks, HA |year=1966| title=Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] and other memories of Alipore Zoo, Calcutta| journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=63|issue=1|pages=200–202|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47950501}}&lt;/ref&gt;

გავრცელების ფართო არეალით, რომელიც 1-დან 10 მილიონ კმ²-მდეა, მიიჩნევა, რომ მათ აქვთ უსაფრთხო გლობალური პოპულაცია ორსა და ოც მილიონ ინდივიდს შორის.მათზე არ ნადირობენ, რადგან საკვებად ვარგისად არ ითვლებიან.&lt;ref name=hbk/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Raj, M |year=1991|title= The rearing of Lesser Whistling Teals|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=31|issue=3–4|page=6|url=https://archive.org/stream/NLBW31_34#page/n7/mode/1up}}&lt;/ref&gt;

==ცხოვრების წესი და ეკოლოგია==
[[Image:Lesser Whistling-ducks- Landing together I2 IMG 1067.jpg|thumb|left|]]
[[File:Lesser whistling ducks near Chandigarh.jpg|thumb|მსტვენავი იხვები ჩანდიგართან]]
[[File:Dendrocygna flight.jpg|thumb|left|ფრენისას ფართო ფრთებით გამოირჩევიან.
]]
პატარა სტვენია იხვები, როგორც წესი, გუნდური ფრინველები არიან. ისინი ძირითადად იკვებებიან წყლის მცენარეულობითა და კულტივირებული ბრინჯის მარცვლებით, აგრეთვე მცირე ზომის [[თევზები|თევზებით]], [[ბაყაყი|ბაყაყებითა]] და უხერხემლოებით, როგორიცაა [[მოლუსკები|მოლიუსკები]] და [[ჭიები]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Bolen, Eric G |author2=Rylander, M Kent |year=1975| title= Notes on the morphology and ecology of the Lesser Whistling Teal (''Dendrocygna javanica'')|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=72|issue=3|pages=648–654|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48287824}}&lt;/ref&gt; საკვებს მოიპოვებენ როგორც წყლის ზედაპირზე . &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Bharucha, EK |year=1990| title= Common Myna as a campfollower of Lesser Whistling Teals|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=86|issue=3|page=450|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48710850}}&lt;/ref&gt;საქორწინო რიტუალი მოიცავს მამრის მიერ დედრის წინაშე ნისკარტის წყალში ჩაყოფასა და ამოწევას, ასევე დედლის გარშემო ცურვას.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Handbook of Waterfowl Behavior|author=Johnsgard, Paul A.|journal=Handbook of Waterfowl Behavior, by Paul Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|year=1965|url=http://digitalcommons.unl.edu/bioscihandwaterfowl/10/|page=21|publisher=Cornell University Press}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Raj, M |year=1991| title=Field observations on the behaviour of Lesser Whistling Teal in Assam|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=31|issue=5–6|pages=4–6|url=https://archive.org/stream/NLBW31_56#page/n5/mode/2up}}&lt;/ref&gt; ისინი მრავლდებიან [[მუსონები|მუსონების]] ან წვიმიანი სეზონის დროს. საბუდარი ადგილი შეიძლება იყოს ტოტებითა და ბალახით ამოფენილი,ხის ფუღურო ან დიდი ხის ორკაპი; ზოგჯერ ისინი იყენებენ სხვა ფრინველების ძველ ბუდეებს, ან ბუდობენ პირდაპირ მიწაზე.დადებული კვერცხების რაოდენობა მაქსიმუმ 17 კვერცხამდე, დაფიქსირებულა&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Aldrich, HC |year=1945|title= Record clutch of eggs of the Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsf.)]|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 45|issue=4|page=610|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48127402}}&lt;/ref&gt; თუმცა ეს შეიძლება მიუთითებდეს სახეობის შიგნით არსებულ ბუდის [[პარაზიტიზმი|პარაზიტიზმზე]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Yom-Tov, Yoram| year=2001| title=An updated list and some comments on the occurrence of intraspecific nest parasitism in birds| journal=Ibis| volume=143| pages=133–143| doi=10.1111/j.1474-919X.2001.tb04177.x}}&lt;/ref&gt; კვერცხები იჩეკება დაახლოებით 22–24 დღეში. ერთ სეზონზე მათ შეუძლიათ ერთზე მეტი თაობის გაზრდა.&lt;ref name=hbk/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Parsons, RE |year=1940| title= Does the Common Whistling Teal have more than one brood in the year? |journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 41|issue=4|page= 901| url=https://biodiversitylibrary.org/page/47819481}}&lt;/ref&gt;  ზოგჯერ მშობლები პატარა ბარტყებს ზურგით ატარებენ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Basu, B |year=1967| title=The Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] in the Calcutta environs|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 64|issue=3|pages=558–559|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48069947}}&lt;/ref&gt;

[[ინდოეთი|ინდოეთში]] არსებული ადგილობრივი სახელები, როგორიცაა „სილი“ (sili) და „სილჰაჰი“ (silhahi), ეფუძნება მათ ხრინწიან ორბგერიან მსტვენავ ხმას.ისინი მარტივად თვინიერდებიან, დადიან ადამიანებთან ახლოს და რეაგირებენ სტვენაზე. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში ტყვეობაში მყოფმა ინდივიდებმა 9 წლამდე იცოცხლეს.&lt;ref name=&quot;nhd&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof01phi#page/n235/mode/1up|title=A natural history of the ducks. Volume 1|publisher=Houghton Mifflin Company|year=1922|pages=148–156|author=Phillips, John C.|place=Boston and New York}}&lt;/ref&gt;

მცირე სტვენია იხვის მასპინძელ ორგანიზმში აღწერილია რამდენიმე [[ენდოპარაზიტული ცესტოდა]] , მათ შორის Hymenolepis javanensis და Cittotaenia sandgroundi, გარდა ექტროპარაზიტული ბუმბულისჭამიებისა და ტკიპებისა.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=A New Hymenolepidid Cestode, Hymenolepis javanensis, from an East Indian Tree Duck|author=Davis, HE| journal=Transactions of the American Microscopical Society|volume =64| issue= 3 |year=1945| pages=213–219|doi=10.2307/3223557|jstor=3223557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Cittotaenia sandgroundi, a New Anoplocephalid Cestode from a Javanese Tree Duck| author=Davis, Helen Edith| journal=The Journal of Parasitology| volume=30| issue=4| year=1944| pages=241–244|doi=10.2307/3272644| jstor=3272644}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|journal= Journal of the Kansas Entomological Society |volume=79| issue=3| pages=272–282| year=2006| doi=10.2317/0509.26.1| title=Review of the Genus Acidoproctus (Phthiraptera: Ischnocera: Philopteridae), with Description of a New Species| author=Arnold, DC|s2cid=86245106}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Dendrocygna javanica}}
{{Wikispecies|Dendrocygna javanica}}
*[http://xeno-canto.org/browse.php?query=Dendrocygna+javanica&amp;species_nr= Call recordings]
*[http://ibc.lynxeds.com/species/lesser-whistling-duck-dendrocygna-javanica Videos and other media on the Internet Bird Collection]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]
[[კატეგორია:ინდოეთის ფაუნა]]</text>
      <sha1>hd81awc96zkb7n3b9397mmm6cojs4wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378534</id>
      <parentid>5378530</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19866" sha1="1peqcv8qbmiwlsktaq1qnezan2g5ibz" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი = Dendrocygna javanica - Chiang Mai.jpg
| სურათის წარწერა = ჩიანგ-მაის პროვინცია, ტაილანდი
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი =
| ქვეტიპი =
| ზეკლასი =
| კლასი =
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი =
| ზერიგი =
| რიგი =
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი =
| ზეოჯახი =
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი =
| ზეტრიბა =
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Dendrocygna
| ქვეგვარი =
| sectio =
| სახეობა = Dendrocygna javanica
| ქვესახეობა =
| ლათ = Dendrocygna javanica
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა = Dendrocygna javanica Map.svg
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''Dendrocygna javanica''' — სტვენია იხვების სახეობა, რომელიც მრავლდება [[ინდოეთი|ინდოეთის]] სუბკონტინენტსა და [[სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია|სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში]]. ისინი ღამით იკვებებიან და დღის განმავლობაში შეიძლება შეგვხვდნენ ტბების გარშემო ან დატბორილ ბრინჯის მინდვრებში გუნდებად. მათ შეუძლიათ ხეებზე ჯდომა და ზოგჯერ ბუდეს, ხის ფუღუროშიც იკეთებენ. ამ ყავისფერ და გრძელყელიან იხვს აქვს ფართო ფრთები, რომლებიც კარგად ჩანს ფრენისას და გამოსცემს ხმამაღალ, ორბგერიან მსტვინავ ხმას.ამ სახეობას აქვს წაბლისფერი გავა, რითაც განსხვავდება მისი ნათესავისგან — ფორთოხლისფერი მსტვენავი იხვისგან
,რომელსაც კრემისფერი გავა აქვს.

==დახასიათება==
[[File:Migratory Birds at Sukhna Lake,Chandigarh,India.JPG|thumb|left|წიწილები შავ-თეთრ ფერებში არიან შეფერილები]]ეს წაბლისფერ-ყავისფერი იხვი შეიძლება აგერიოთ ფორთოხლისფერ მსტვენავ იხვში, თუმცა მას აქვს წაბლისფერი, კუდის მფარავი ბუმბული,მისი  კრემისფერი-თეთრი შეფერილობისგან განსხვავებით. თვალის გარშემო აქვს  მონარინჯისფრო-მოყვითალო რგოლი.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Handbook of waterfowl behaviour| author=Johnsgard, Paul| journal=Handbook of Waterfowl Behavior, by Paul Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|year=1965| publisher=Comstock Publishing Associates|url=http://digitalcommons.unl.edu/bioscihandwaterfowl/10}}&lt;/ref&gt; ფრენის დროს მათ თავი სხეულის დონეზე დაბლა უჭირავთ, ისევე როგორც სხვა Dendrocygna-ს სახეობებს. ისინი ღამის ცხოველები არიან და ხშირად დღისით ისვენებენ.ფრენისას ისინი ძალიან მკაფიო მსტვინავ ხმას გამოსცემენ.

==გავრცელების არეალი და ჰაბიტატი==
[[File:DendrocygnaFeather.svg|thumb|left|
ბუმბულის ფორმა, რომელიც, როგორც ვარაუდობენ, ფრენისას სტვენის ხმას გამოსცემს.
]]
ეს სახეობა, ფართოდაა გავრცელებული [[ინდოეთი|ინდოეთის]] სუბკონტინენტისა და [[სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია|სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის]] დაბლობების [[ჭარბტენიანი ტერიტორიები|ჭარბტენიან ტერიტორიებზე]]. სახეობა ასევე გვხვდება რეგიონის კუნძულებზე, მათ შორის [[ანდამანის კუნძულები|ანდამანის]], [[ნიკობარის კუნძულები|ნიკობარისა]] და [[მალდივები|მალდივის კუნძულებზე]].&lt;ref&gt;{{cite journal|title=New records of birds from the Maldives, with notes on other species |author1=Anderson, R C |author2=M Baldock |journal=Forktail |volume=17 |year=2001 |pages=67–73 |url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/17pdfs/Anderson-Maldives.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226210547/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/17pdfs/Anderson-Maldives.pdf |archive-date=2012-02-26 }}&lt;/ref&gt;  ამინდისა და წყლის ხელმისაწვდომობის ცვლილების შესაბამისად, ისინი ზოგჯერ ლოკალურად გადაადგილდებიან, ხოლო შედარებით ჩრდილოეთით მყოფი ფრინველები ზამთარს უფრო [[სამხრეთი|სამხრეთით]] ატარებენ. ისინი ბინადრობენ მცენარეული საფარით მდიდარ მტკნარწყლიან ჭარბტენიან ადგილებში და დღის განმავლობაში ხშირად ისვენებენ ნაპირებზე ან, სანაპირო ზონებში, ღია ზღვაშიც კი. &lt;ref name=hbk&gt;{{cite book|last = Ali|first = Salim|author-link=Salim Ali|author2=Sidney Dillon Ripley|author2-link=Sidney Dillon Ripley |title = Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 1|edition=2nd|year=1978|publisher=Oxford University Press|place= New Delhi| pages=138–139}}&lt;/ref&gt; ბარტყები შავია, თეთრი წარბებითა და თეთრი ლაქებით კეფაზე, ფრთაზე, ზურგის ქვედა ნაწილსა და გავაზე.&lt;ref name=fbi2&gt;{{cite book|author=Baker, ECS|year=1929|title=Fauna of British India. Birds. Volume 6|edition=2nd|publisher=Taylor and Francis| place=London| url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds6/BakerFBI6#page/n451/mode/1up/|pages=411–413}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|year=1898| author=Blanford, WT| url=https://archive.org/stream/birdsindia04oaterich#page/430/mode/1up/|pages=430–431|title=Fauna of British India. Birds. Volume 4| publisher=Taylor and Francis|place=London}}&lt;/ref&gt;  ველურ ბუნებაში დაფიქსირებულია [[ალბინიზმი|ალბინოსი]] ინდივიდებიც.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Chatterjee, Sujan |year=1995| title= Occurrence of albino Lesser Whistling Teal, ''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)| journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=92|issue=3|pages=417–418|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48613976}}&lt;/ref&gt;

[[File:White-bellied Sea eagle captured Lesser Whistling Duck in Sri Lanka.jpg|left|thumb|[[თეთრმუცელა არწივი]] (''Icthyophaga leucogaster'') სტვენია იხვზე ნადირობისას ]]
დიდი რაოდენობით ინდივიდები ზოგჯერ გვხვდება ურბანულ ჭარბტენიან ზონებში, როგორიცაა [[კოლკატა]] და [[გოა (შტატი)|გოა]], განსაკუთრებით ზამთრის პერიოდში.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Abdulali, Humayun |year=1965|title=Behaviour of Lesser Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] in Alipore Zoo, Calcutta|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=62|issue=2|pages=300–301|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47953721}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Lainer, Heinz |year=2000|title= Waterfowl of the Carambolim Lake|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=40|issue=5|pages=59–60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Diversity and behaviour of waterfowl in Santragachi Jheel, West Bengal, India, during winter season|author1=Mazumdar S |author2=P Ghosh |author3=GK Saha | journal=Indian Birds|volume=1| issue=3|year=2005|pages=68–69}}&lt;/ref&gt; [[ალიპორის ზოოლოგიური ბაღები|ალიპორის ზოოლოგიურ ბაღებში]] ტყვეობაში მყოფი ინდივიდები 1930-იან წლებში შეიყვანეს, რის შემდეგაც მათ ველური ფრინველებიც შეუერთდნენ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Fooks, HA |year=1966| title=Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] and other memories of Alipore Zoo, Calcutta| journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=63|issue=1|pages=200–202|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47950501}}&lt;/ref&gt;

გავრცელების ფართო არეალით, რომელიც 1-დან 10 მილიონ კმ²-მდეა, მიიჩნევა, რომ მათ აქვთ უსაფრთხო გლობალური პოპულაცია ორსა და ოც მილიონ ინდივიდს შორის.მათზე არ ნადირობენ, რადგან საკვებად ვარგისად არ ითვლებიან.&lt;ref name=hbk/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Raj, M |year=1991|title= The rearing of Lesser Whistling Teals|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=31|issue=3–4|page=6|url=https://archive.org/stream/NLBW31_34#page/n7/mode/1up}}&lt;/ref&gt;

==ცხოვრების წესი და ეკოლოგია==
[[Image:Lesser Whistling-ducks- Landing together I2 IMG 1067.jpg|thumb|left|]]
[[File:Lesser whistling ducks near Chandigarh.jpg|thumb|მსტვენავი იხვები ჩანდიგართან]]
[[File:Dendrocygna flight.jpg|thumb|left|ფრენისას ფართო ფრთებით გამოირჩევიან.
]]
Dendrocygna javanica — როგორც წესი, გუნდური ფრინველები არიან. ისინი ძირითადად იკვებებიან წყლის მცენარეულობითა და კულტივირებული ბრინჯის მარცვლებით, აგრეთვე მცირე ზომის [[თევზები|თევზებით]], [[ბაყაყი|ბაყაყებითა]] და უხერხემლოებით, როგორიცაა [[მოლუსკები|მოლიუსკები]] და [[ჭიები]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Bolen, Eric G |author2=Rylander, M Kent |year=1975| title= Notes on the morphology and ecology of the Lesser Whistling Teal (''Dendrocygna javanica'')|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=72|issue=3|pages=648–654|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48287824}}&lt;/ref&gt; საკვებს მოიპოვებენ როგორც წყლის ზედაპირზე . &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Bharucha, EK |year=1990| title= Common Myna as a campfollower of Lesser Whistling Teals|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc. |volume=86|issue=3|page=450|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48710850}}&lt;/ref&gt;საქორწინო რიტუალი მოიცავს მამრის მიერ მდედრის წინაშე ნისკარტის წყალში ჩაყოფასა და ამოწევას, ასევე დედლის გარშემო ცურვას.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Handbook of Waterfowl Behavior|author=Johnsgard, Paul A.|journal=Handbook of Waterfowl Behavior, by Paul Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|year=1965|url=http://digitalcommons.unl.edu/bioscihandwaterfowl/10/|page=21|publisher=Cornell University Press}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Raj, M |year=1991| title=Field observations on the behaviour of Lesser Whistling Teal in Assam|journal=[[Newsletter for Birdwatchers]] |volume=31|issue=5–6|pages=4–6|url=https://archive.org/stream/NLBW31_56#page/n5/mode/2up}}&lt;/ref&gt; ისინი მრავლდებიან [[მუსონები|მუსონების]] ან წვიმიანი სეზონის დროს. საბუდარი ადგილი შეიძლება იყოს ტოტებითა და ბალახით ამოფენილი,ხის ფუღურო ან დიდი ხის ორკაპი; ზოგჯერ ისინი იყენებენ სხვა ფრინველების ძველ ბუდეებს, ან ბუდობენ პირდაპირ მიწაზე.დადებული კვერცხების რაოდენობა მაქსიმუმ 17 კვერცხამდე, დაფიქსირებულა&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Aldrich, HC |year=1945|title= Record clutch of eggs of the Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsf.)]|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 45|issue=4|page=610|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48127402}}&lt;/ref&gt; თუმცა ეს შეიძლება მიუთითებდეს სახეობის შიგნით არსებულ ბუდის [[პარაზიტიზმი|პარაზიტიზმზე]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Yom-Tov, Yoram| year=2001| title=An updated list and some comments on the occurrence of intraspecific nest parasitism in birds| journal=Ibis| volume=143| pages=133–143| doi=10.1111/j.1474-919X.2001.tb04177.x}}&lt;/ref&gt; კვერცხები იჩეკება დაახლოებით 22–24 დღეში. ერთ სეზონზე მათ შეუძლიათ ერთზე მეტი თაობის გაზრდა.&lt;ref name=hbk/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Parsons, RE |year=1940| title= Does the Common Whistling Teal have more than one brood in the year? |journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 41|issue=4|page= 901| url=https://biodiversitylibrary.org/page/47819481}}&lt;/ref&gt;  ზოგჯერ მშობლები პატარა ბარტყებს ზურგით ატარებენ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Basu, B |year=1967| title=The Whistling Teal [''Dendrocygna javanica'' (Horsfield)] in the Calcutta environs|journal= J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume= 64|issue=3|pages=558–559|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48069947}}&lt;/ref&gt;

[[ინდოეთი|ინდოეთში]] არსებული ადგილობრივი სახელები, როგორიცაა „სილი“ და „სილჰაჰი“, ეფუძნება მათ ხრინწიან ორბგერიან მსტვენავ ხმას.ისინი მარტივად თვინიერდებიან, დადიან ადამიანებთან ახლოს და რეაგირებენ სტვენაზე. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში ტყვეობაში მყოფმა ინდივიდებმა 9 წლამდე იცოცხლეს.&lt;ref name=&quot;nhd&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof01phi#page/n235/mode/1up|title=A natural history of the ducks. Volume 1|publisher=Houghton Mifflin Company|year=1922|pages=148–156|author=Phillips, John C.|place=Boston and New York}}&lt;/ref&gt;

Dendrocygna javanica-ს მასპინძელ ორგანიზმში აღწერილია რამდენიმე [[ენდოპარაზიტული ცესტოდა]] , მათ შორის Hymenolepis javanensis და Cittotaenia sandgroundi, გარდა ექტროპარაზიტული ბუმბულისჭამიებისა და ტკიპებისა.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=A New Hymenolepidid Cestode, Hymenolepis javanensis, from an East Indian Tree Duck|author=Davis, HE| journal=Transactions of the American Microscopical Society|volume =64| issue= 3 |year=1945| pages=213–219|doi=10.2307/3223557|jstor=3223557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Cittotaenia sandgroundi, a New Anoplocephalid Cestode from a Javanese Tree Duck| author=Davis, Helen Edith| journal=The Journal of Parasitology| volume=30| issue=4| year=1944| pages=241–244|doi=10.2307/3272644| jstor=3272644}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|journal= Journal of the Kansas Entomological Society |volume=79| issue=3| pages=272–282| year=2006| doi=10.2317/0509.26.1| title=Review of the Genus Acidoproctus (Phthiraptera: Ischnocera: Philopteridae), with Description of a New Species| author=Arnold, DC|s2cid=86245106}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Dendrocygna javanica}}
{{Wikispecies|Dendrocygna javanica}}
*[http://xeno-canto.org/browse.php?query=Dendrocygna+javanica&amp;species_nr= Call recordings]
*[http://ibc.lynxeds.com/species/lesser-whistling-duck-dendrocygna-javanica Videos and other media on the Internet Bird Collection]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:იხვისებრნი]]
[[კატეგორია:ინდოეთის ფაუნა]]</text>
      <sha1>1peqcv8qbmiwlsktaq1qnezan2g5ibz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vireo atricapilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879071</id>
    <revision>
      <id>5378537</id>
      <parentid>5353014</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[შავქუდა ბერიყურა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Vireo atricapilla]]“</comment>
      <origin>5353014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14445" sha1="3566xnil6fuopgphusky6ufcqrg9p5n" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = შავქუდა ბერიყურა
| სურათის ფაილი = Black-capped-Vireo.jpg
| სურათის წარწერა = 
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი =
| კლასი = 
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი =
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი =
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Vireo
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = atricapilla
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Vireo atricapilla
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Vireo atricapilla map.svg
| არეალის რუკის წარწერა = 
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = NT
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22705159
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
}}
'''შავქუდა ბერიყურა''' (''Vireo atricapilla'') — მცირე ზომის ფრინველი, რომლის მშობლიური გავრცელების არეალია [[ამერიკის შეერთებული შტატები]] და [[მექსიკა]]. 1987 წელს ის აშშ-ში შეყვანილ იქნა გადაშენების პირას მყოფი სახეობების სიაში. ის ერთადერთი ბერიყურაა , რომელიც ხასიათდება სქესობრივი [[დიქრომატიზმი|დიქრომატიზმით]] &lt;ref&gt;{{cite web|last=Grzybowski|first=Joseph A.|url=https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1029&amp;context=endangeredspeciesbull|title=1991 Black-Capped Vireo Recovery Plan|date=1991|publisher=University of Nebraska – Lincoln|work=Endangered Species Bulletins and Technical Reports (USFWS)}}&lt;/ref&gt;. სახეობის პოპულაციის აღდგენამ ხელი შეუწყო მის ამოღებას საფრთხეში მყოფი სახეობების სიიდან 2018 წელს &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'')|url=https://ecos.fws.gov/ecp/species/5716|access-date=11 April 2023|website=Environmental Conservation Online System|publisher=U.S. Fish &amp; Wildlife Service}}&lt;/ref&gt; ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირი (IUCN) ამ სახეობას აკლასიფიცირებს როგორც „საფრთხესთან ახლოს მყოფს“ 

==აღწერილობა==
შავქუდა ბერიყურა არის მგალობელი ჩიტი, რომლის სიგრძე დაახლოებით 12 სმ-ია. სქესობრივად მომწიფებული მამრები ზემოდან ზეთისხილისფერი-მწვანეა, ქვემოდან კი თეთრი, მკრთალი ყვითელი გვერდებით. თხემი და თავის ზედა ნახევარი შავია, თვალის ნაწილობრივი თეთრი რგოლითა და ლაგამით ხოლო ნისკარტი შავია. მდედრები მამრებთან შედარებით მკრთალი ფერისაა და აქვთ ნაცრისფერი თხემი, ხოლო ტანის ქვემო ნაწილები მომწვანო-ყვითლადაა შეფერილი.&lt;ref name = &quot;fws&quot;&gt;{{cite web |title=Black-capped Vireo |url=https://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm |website=US Fish and Wildlife Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20041109090702/https://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm |archive-date=9 November 2004}}&lt;/ref&gt; 

==ბუდობა==
წყვილში მამრიც და მდედრიც მონაწილეობენ ბუდის მშენებლობასა და ინკუბაციაში. როგორც წესი, მდედრი დებს სამ ან ოთხ კვერცხს. ინკუბაციის პერიოდი 14-დან 17 დღემდეა, ხოლო ბარტყების ბუდეში ყოფნის პერიოდი — 10-დან 12 დღემდეა. დედალი ათბობს ბარტყებს, ხოლო მამრს მოაქვს საკვები, ბუდეში ყოფნის ფაზაში. გამრავლებულ წყვილებს შეუძლიათ ერთ გამრავლების სეზონზე ერთზე მეტი კლანჭის წარმოება. მამრი ზრუნავს ზოგიერთ ან ყველა ბარტყზე, სანამ მდედრი ხელახლა ბუდობს, ზოგჯერ სხვა მამრთან ერთად. ეს ფრინველები მწერიჭამიები არიან, მათი რაციონის დიდ ნაწილს ხოჭოები და მუხლუხოები შეადგენენ.

შავქუდა ბერიყურები ბუდობენ „შინერიებში“ — ბუჩქნარ ადგილებში, სადაც გაფანტულია ხეები. შინერიები ძირითადად შედგებ [[მუხა|მუხისგან]] ან [[თუთუბო|თუთუბოსგან]] . შესაბამისი სიმაღლე და სიმჭიდროვე მნიშვნელოვანი ფაქტორებია ამ სახეობის გამრავლების წარმატებისთვის. ფოთლოვანი საფარი, რომელიც მიწის დონემდე აღწევს, ყველაზე მნიშვნელოვანი მოთხოვნაა ბუდობისთვის. ბუდეების უმეტესობა მიწიდან 35-დან 123 სანტიმეტრამდე სიმაღლეზეა და დაფარულია ფოთლებით. ტერიტორიები ზოგჯერ მდებარეობს ციცაბო ფერდობებზე, სადაც ხეები ხშირად ჯგუფებადაა და საშუალო სიმაღლისაა. ვაკე რელიეფზე შავქუდა ბერიყურას სასურველი ჰაბიტატი არის ბუჩქებისა და მცირე ზომის ხეების ნარევი, რომელთა საშუალო სიმაღლე 2.5–3.5 მ—მდეა შავქუდა ბერიყურები წყვეტენ იმ ადგილების გამოყენებას, სადაც ბევრი ხე სრულ ზომას უახლოვდება.&lt;ref name = &quot;fws&quot;/&gt;

==გავრცელება==
შავქუდა ბერიყურას ისტორიული საბუდარი არეალი ვრცელდებოდა სამხრეთით, სამხრეთ-ცენტრალური [[კანზასი|კანზასიდან]] ცენტრალური [[ოკლაჰომა|ოკლაჰომასა]] და [[ტეხასი|ტეხასის]] გავლით ცენტრალურ [[კოაუილა|კოაუილამდე]], [[მექსიკა|მექსიკაში]]. ამჟამად არეალი ვრცელდება ოკლაჰომიდან სამხრეთით, [[ედუარდზის პლატო|ედუარდზის პლატოსა]] და ბიგ-ბენდის ეროვნული პარკის გავლით  სიერა-მადერამდე ცენტრალურ კოაუილაში და სამხრეთით სამხრეთ-დასავლეთ [[ტამაულიპასის შტატი|ტამაულიპასამდე]].&lt;ref name=Wilson&gt;{{cite journal|last1=González-Rojas|last2=Farquhar|last3=Guerrero-Madriles|last4=Ballesteros-Medrano|last5=Núñez-Gonzalí|first1=José I.|first2=C. Craig|first3=Mario|first4=Oscar|first5=Adriana|title=Breeding Records of Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'') in Northeastern Mexico|journal=[[The Wilson Journal of Ornithology]]|volume=126|issue=1 |date=March 2014|pages=151–155|doi=10.1676/13-101.1 |jstor=26455950}}&lt;/ref&gt;ოკლაჰომაში შავქუდა ბერიყურა გვხვდება მხოლოდ ბლეინის, კლივლენდის, კოტონისა და კომანჩის ოლქებში. ის იზამთრებს მექსიკის დასავლეთ სანაპიროზე, სამხრეთ სონორადან — გერერომდე.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arlington, Texas Ecological Services Field Office|url=https://ecos.fws.gov/ServCat/DownloadFile/157101|title=Species Status Assessment Report for the Black-capped vireo (''Vireo atricapilla'')|date=26 July 2016|website=U.S. Fish and Wildlife Service}}&lt;/ref&gt;[6]

==კონსერვაცია==
შავქუდა ბერიყურას საფრთხეს უქმნის წაბლისფერთავიანი ძროხისჩიტას  ბუდის [[პარაზიტიზმი]], ჰაბიტატის დაკარგვა ურბანიზაციის გამო, ხანძრები და პირუტყვის ძოვება.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Locatelli|first1=Anthony J.|last2=Mathewson|first2=Heather A.|last3=Morrison|first3=Michael L.|url=https://nri.tamu.edu/media/1195/locatelli-et-al-2015.pdf|title=Grazing Impact on Brood Parasitism in the Black-capped Vireo|date=9 September 2015|website=Texas A&amp;M Natural Resources Institute|access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt; სახეობა 1987 წლის 6 ოქტომბერს შეიყვანეს საფრთხეში მყოფ სახეობათა სიაში &lt;ref&gt;{{cite web|author=U.S. Fish and Wildlife Service|author-link=U.S. Fish and Wildlife Service|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-1987-10-06/pdf/FR-1987-10-06.pdf#page=164|title=Endangered and Threatened Wildlife and Plants; Determination of the Black-capped Vireo To Be an Endangered Species|website=GovInfo|date=6 October 1987}}&lt;/ref&gt;
პოპულაციის კლებადი საერთო რაოდენობით 10,000-დან 19,999-მდე, სახეობის მართვას აგრძელებს ტეხასის პარკებისა და ველური ბუნების დეპარტამენტი და ოკლაჰომას კონსერვაციის დეპარტამენტი.

აშშ-ს არმიის ფორტ-კავაზოსსა და ფორტ-სილში განხორციელებულმა კონსერვაციულმა ძალისხმევამ ხელი შეუწყო მის ამოღებას საფრთხეში მყოფ სახეობათა სიიდან.&lt;ref&gt;{{cite web|last=McIntyre|first=Cindy|url=https://www.army.mil/article/182103/black_capped_vireo_delisting_a_success_story|title=Black-capped vireo delisting a success story|date=9 February 2017|publisher=United States Army|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824051037/https://www.army.mil/article/182103/black_capped_vireo_delisting_a_success_story|archive-date=24 August 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Haug |first1=Chris |title=Fort Cavazos team pushes to build on success of preservation efforts |url=https://fortcavazosmediacenter.com/fort-cavazos-team-pushes-to-build-on-success-of-preservation-efforts/ |website=fortcavazosmediacenter.com |access-date=25 February 2024 |date=23 June 2023}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*U.S. Fish and Wildlife Service, [https://web.archive.org/web/20050825043759/http://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'')]
*[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Scientific&amp;KEYWORDS=Vireo+atricapilla&amp;RESULTS=100&amp;Search2=Search Black-capped Vireo photo gallery]. Visual Resources for Ornithology, Drexel University
*[https://web.archive.org/web/20111003101751/http://birdfilms.com/birds/passerines/black_capped_vireo.html Black-capped Vireo video with song]

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>3566xnil6fuopgphusky6ufcqrg9p5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378541</id>
      <parentid>5378537</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14200" sha1="hg53f21cc2oqlxrfh0lwhqnnt5u006l" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Vireo atricapilla
| სურათის ფაილი = Black-capped-Vireo.jpg
| სურათის წარწერა = 
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი =
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი =
| კლასი = 
| ქვეკლასი =
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი =
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი =
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Vireo
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = atricapilla
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Vireo atricapilla
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Vireo atricapilla map.svg
| არეალის რუკის წარწერა = 
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = NT
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22705159
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
}}
'''Vireo atricapilla''' — მცირე ზომის ფრინველი, რომლის მშობლიური გავრცელების არეალია [[ამერიკის შეერთებული შტატები]] და [[მექსიკა]]. 1987 წელს ის აშშ-ში შეყვანილ იქნა გადაშენების პირას მყოფი სახეობების სიაში. ის ერთადერთი ბერიყურაა , რომელიც ხასიათდება სქესობრივი [[დიქრომატიზმი|დიქრომატიზმით]] &lt;ref&gt;{{cite web|last=Grzybowski|first=Joseph A.|url=https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1029&amp;context=endangeredspeciesbull|title=1991 Black-Capped Vireo Recovery Plan|date=1991|publisher=University of Nebraska – Lincoln|work=Endangered Species Bulletins and Technical Reports (USFWS)}}&lt;/ref&gt;. სახეობის პოპულაციის აღდგენამ ხელი შეუწყო მის ამოღებას საფრთხეში მყოფი სახეობების სიიდან 2018 წელს &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'')|url=https://ecos.fws.gov/ecp/species/5716|access-date=11 April 2023|website=Environmental Conservation Online System|publisher=U.S. Fish &amp; Wildlife Service}}&lt;/ref&gt; ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირი (IUCN) ამ სახეობას აკლასიფიცირებს როგორც „საფრთხესთან ახლოს მყოფს“ 

==აღწერილობა==
Vireo atricapilla არის მგალობელი ჩიტი, რომლის სიგრძე დაახლოებით 12 სმ-ია. სქესობრივად მომწიფებული მამრები ზემოდან ზეთისხილისფერი-მწვანეა, ქვემოდან კი თეთრი, მკრთალი ყვითელი გვერდებით. თხემი და თავის ზედა ნახევარი შავია, თვალის ნაწილობრივი თეთრი რგოლითა და ლაგამით ხოლო ნისკარტი შავია. მდედრები მამრებთან შედარებით მკრთალი ფერისაა და აქვთ ნაცრისფერი თხემი, ხოლო ტანის ქვემო ნაწილები მომწვანო-ყვითლადაა შეფერილი.&lt;ref name = &quot;fws&quot;&gt;{{cite web |title=Black-capped Vireo |url=https://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm |website=US Fish and Wildlife Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20041109090702/https://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm |archive-date=9 November 2004}}&lt;/ref&gt; 

==ბუდობა==
წყვილში მამრიც და მდედრიც მონაწილეობენ ბუდის მშენებლობასა და ინკუბაციაში. როგორც წესი, მდედრი დებს სამ ან ოთხ კვერცხს. ინკუბაციის პერიოდი 14-დან 17 დღემდეა, ხოლო ბარტყების ბუდეში ყოფნის პერიოდი — 10-დან 12 დღემდეა. დედალი ათბობს ბარტყებს, ხოლო მამრს მოაქვს საკვები, ბუდეში ყოფნის ფაზაში. გამრავლებულ წყვილებს შეუძლიათ ერთ გამრავლების სეზონზე ერთზე მეტი კლანჭის წარმოება. მამრი ზრუნავს ზოგიერთ ან ყველა ბარტყზე, სანამ მდედრი ხელახლა ბუდობს, ზოგჯერ სხვა მამრთან ერთად. ეს ფრინველები მწერიჭამიები არიან, მათი რაციონის დიდ ნაწილს ხოჭოები და მუხლუხოები შეადგენენ.

Vireo atricapilla-ები ბუდობენ „შინერიებში“ — ბუჩქნარ ადგილებში, სადაც გაფანტულია ხეები. შინერიები ძირითადად შედგებ [[მუხა|მუხისგან]] ან [[თუთუბო|თუთუბოსგან]] . შესაბამისი სიმაღლე და სიმჭიდროვე მნიშვნელოვანი ფაქტორებია ამ სახეობის გამრავლების წარმატებისთვის. ფოთლოვანი საფარი, რომელიც მიწის დონემდე აღწევს, ყველაზე მნიშვნელოვანი მოთხოვნაა ბუდობისთვის. ბუდეების უმეტესობა მიწიდან 35-დან 123 სანტიმეტრამდე სიმაღლეზეა და დაფარულია ფოთლებით. ტერიტორიები ზოგჯერ მდებარეობს ციცაბო ფერდობებზე, სადაც ხეები ხშირად ჯგუფებადაა და საშუალო სიმაღლისაა. ვაკე რელიეფზე Vireo atricapilla-ს სასურველი ჰაბიტატი არის ბუჩქებისა და მცირე ზომის ხეების ნარევი, რომელთა საშუალო სიმაღლე 2.5–3.5 მ—მდეა Vireo atricapilla-ები წყვეტენ იმ ადგილების გამოყენებას, სადაც ბევრი ხე სრულ ზომას უახლოვდება.&lt;ref name = &quot;fws&quot;/&gt;

==გავრცელება==
Vireo atricapilla-ს ისტორიული საბუდარი არეალი ვრცელდებოდა სამხრეთით, სამხრეთ-ცენტრალური [[კანზასი|კანზასიდან]] ცენტრალური [[ოკლაჰომა|ოკლაჰომასა]] და [[ტეხასი|ტეხასის]] გავლით ცენტრალურ [[კოაუილა|კოაუილამდე]], [[მექსიკა|მექსიკაში]]. ამჟამად არეალი ვრცელდება ოკლაჰომიდან სამხრეთით, [[ედუარდზის პლატო|ედუარდზის პლატოსა]] და ბიგ-ბენდის ეროვნული პარკის გავლით  სიერა-მადერამდე ცენტრალურ კოაუილაში და სამხრეთით სამხრეთ-დასავლეთ [[ტამაულიპასის შტატი|ტამაულიპასამდე]].&lt;ref name=Wilson&gt;{{cite journal|last1=González-Rojas|last2=Farquhar|last3=Guerrero-Madriles|last4=Ballesteros-Medrano|last5=Núñez-Gonzalí|first1=José I.|first2=C. Craig|first3=Mario|first4=Oscar|first5=Adriana|title=Breeding Records of Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'') in Northeastern Mexico|journal=[[The Wilson Journal of Ornithology]]|volume=126|issue=1 |date=March 2014|pages=151–155|doi=10.1676/13-101.1 |jstor=26455950}}&lt;/ref&gt;ოკლაჰომაში შავქუდა ბერიყურა გვხვდება მხოლოდ ბლეინის, კლივლენდის, კოტონისა და კომანჩის ოლქებში. ის იზამთრებს მექსიკის დასავლეთ სანაპიროზე, სამხრეთ სონორადან — გერერომდე.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arlington, Texas Ecological Services Field Office|url=https://ecos.fws.gov/ServCat/DownloadFile/157101|title=Species Status Assessment Report for the Black-capped vireo (''Vireo atricapilla'')|date=26 July 2016|website=U.S. Fish and Wildlife Service}}&lt;/ref&gt;[6]

==კონსერვაცია==
Vireo atricapilla-ს საფრთხეს უქმნის წაბლისფერთავიანი ძროხისჩიტას  ბუდის [[პარაზიტიზმი]], ჰაბიტატის დაკარგვა ურბანიზაციის გამო, ხანძრები და პირუტყვის ძოვება.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Locatelli|first1=Anthony J.|last2=Mathewson|first2=Heather A.|last3=Morrison|first3=Michael L.|url=https://nri.tamu.edu/media/1195/locatelli-et-al-2015.pdf|title=Grazing Impact on Brood Parasitism in the Black-capped Vireo|date=9 September 2015|website=Texas A&amp;M Natural Resources Institute|access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt; სახეობა 1987 წლის 6 ოქტომბერს შეიყვანეს საფრთხეში მყოფ სახეობათა სიაში &lt;ref&gt;{{cite web|author=U.S. Fish and Wildlife Service|author-link=U.S. Fish and Wildlife Service|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-1987-10-06/pdf/FR-1987-10-06.pdf#page=164|title=Endangered and Threatened Wildlife and Plants; Determination of the Black-capped Vireo To Be an Endangered Species|website=GovInfo|date=6 October 1987}}&lt;/ref&gt;
პოპულაციის კლებადი საერთო რაოდენობით 10,000-დან 19,999-მდე, სახეობის მართვას აგრძელებს ტეხასის პარკებისა და ველური ბუნების დეპარტამენტი და ოკლაჰომას კონსერვაციის დეპარტამენტი.

აშშ-ს არმიის ფორტ-კავაზოსსა და ფორტ-სილში განხორციელებულმა კონსერვაციულმა ძალისხმევამ ხელი შეუწყო მის ამოღებას საფრთხეში მყოფ სახეობათა სიიდან.&lt;ref&gt;{{cite web|last=McIntyre|first=Cindy|url=https://www.army.mil/article/182103/black_capped_vireo_delisting_a_success_story|title=Black-capped vireo delisting a success story|date=9 February 2017|publisher=United States Army|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824051037/https://www.army.mil/article/182103/black_capped_vireo_delisting_a_success_story|archive-date=24 August 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Haug |first1=Chris |title=Fort Cavazos team pushes to build on success of preservation efforts |url=https://fortcavazosmediacenter.com/fort-cavazos-team-pushes-to-build-on-success-of-preservation-efforts/ |website=fortcavazosmediacenter.com |access-date=25 February 2024 |date=23 June 2023}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*U.S. Fish and Wildlife Service, [https://web.archive.org/web/20050825043759/http://ifw2es.fws.gov/Oklahoma/bcvireo.htm Black-capped Vireo (''Vireo atricapilla'')]
*[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Scientific&amp;KEYWORDS=Vireo+atricapilla&amp;RESULTS=100&amp;Search2=Search Black-capped Vireo photo gallery]. Visual Resources for Ornithology, Drexel University
*[https://web.archive.org/web/20111003101751/http://birdfilms.com/birds/passerines/black_capped_vireo.html Black-capped Vireo video with song]

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>hg53f21cc2oqlxrfh0lwhqnnt5u006l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Vireo atricapilla</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879082</id>
    <revision>
      <id>5378539</id>
      <parentid>5348223</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:შავქუდა ბერიყურა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Vireo atricapilla]]“</comment>
      <origin>5348223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Dendrocygna javanica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879083</id>
    <revision>
      <id>5378532</id>
      <parentid>5350917</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:პატარა სტვენია იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Dendrocygna javanica]]“</comment>
      <origin>5348274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="234pibv3vjiiyhium300uyuhglg1h9u" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}

== სათაურები ==

ასეთი სათაურები საიდან მოგაქვთ? [[მომხმარებელი:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400;&quot;&gt;'''''Wiki -'''''&lt;/span&gt;]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|&lt;span style=&quot;color:#006400&quot;&gt;'''''ჯაბა'''''&lt;/span&gt;]] 15:50, 29 მარტი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>234pibv3vjiiyhium300uyuhglg1h9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turnix varius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879091</id>
    <revision>
      <id>5378542</id>
      <parentid>5351805</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[მოხატული მწყერი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Turnix varius]]“</comment>
      <origin>5351805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10394" sha1="kkmcjmno5uhad5dy05yfkin355q53e1" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = მოხატული მწყერი
| სურათის ფაილი = Painted Button-quail male 0A2A8644.jpg
| სურათის წარწერა = ზრდასრული მამრი მოხატული მწყერი; მატერიკული ქვესახეობა
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი =
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Turnix
| ქვეგვარი = 
| sectio =
| სახეობა = varius
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Turnix varius
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Painted Button-Quail.jpg
| არეალის რუკის წარწერა = მოხატული მწყერის გავრცელება
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 62288672
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = Latham, 1801
| სინონიმები = 
* ''Turnix varia'' (Latham, 1801) (''lapsus'')
* ''Turnix novaecaledoniae''
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Turnix varius'' |volume=2016 |article-number=e.T62288672A95193778 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T62288672A95193778.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| სურათი2 = Painted Button-quail female 0A2A9601.jpg
| სურათი2 წარწერა = ზრდასრული მდედრი მოხატული მწყერი; მატერიკული ქვესახეობა
}}
'''მოხატული მწყერი''' (''Turnix varius'') — ''Turnicidae''-ს ოჯახის წარმომადგენელი მწყერთა სახეობა. ისინი გარეგნულად ჰგვანან [[ხოხბისებრნი|ხოხობისებრთა]] ოჯახის [[მწყერი|მწყერებს]]. ეს სახეობა [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ბინადარია. ქვესახეობა აბროლჰოსის მოხატული მწყერი — [[ჰაუტმან აბროლჰოსი|ჰაუტმან აბროლჰოსის]] კუნძულების [[ენდემები|ენდემია]].

==ტაქსონომია==
მოხატული მწყერი პირველად აღწერა [[ინგლისელები|ინგლისელმა]] ორნითოლოგმა ჯონ ლეთემმა 1801 წელს, [[ბინომიალური|ბინომიალური სახელი]]თ — ''Perdix varia''.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornithologist) | year=1801 | title=Supplementum indicis ornithologici sive systematis ornithologiae | place=London | publisher=Leigh &amp; Sotheby | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33261437 | page=lxiii }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ioclist&quot;&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2021| title= Buttonquail, thick-knees, sheathbills, plovers, oystercatchers, stilts, painted-snipes, jacanas, Plains-wanderer, seedsnipes | work=World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/buttonquail/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 April 2022 }}&lt;/ref&gt;
აღიარებულია ორი ქვესახეობა.&lt;ref name=&quot;ioclist&quot;/&gt; ახალი კალედონიის შესაძლოა გადაშენებული მწყერი — Turnix novaecaledoniae ადრე მესამე ქვესახეობად ითვლებოდა, თუმცა 2021 წელს [[ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესი|ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესმა]] (IOC) ის ცალკე სახეობად გამოყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Species Updates – IOC World Bird List|url=https://www.worldbirdnames.org/new/updates/species-updates/|access-date=2021-06-13|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==დახასიათება==
მოხატული მწყერი სიგრძეში დაახლოებით 19-დან 20 სმ-მდეა . ის მიწაზე მობინადრე ფრინველია და გვხვდება ბალახით მდიდარ ტყეებსა და მეჩხერ ტყიან ადგილებში. იკვებება [[მწერები|მწერებითა]] და თესლებით. მამრები კვერცხებზე მათ გამოსაჩეკად ორი კვირის განმავლობაში სხედან, შემდეგ კი მათზე ზრუნავენ.

ამ სახეობაში მდედრი უფრო მკვეთრი შეფერილობისაა, ვიდრე მამალი. მას წითელი თვალები აქვს, ხოლო სახე და მკერდი თეთრი ლაქებითაა მოფენილი. მხრები წაბლისფერია, რომელთა ზემოთაც წვრილი თეთრი ზოლები დასდევს. მამრი ოდნავ პატარაა და შედარებით მკრთალი შეფერილობა აქვს.

==გავრცელების არეალი და ჰაბიტატი==
მოხატული მწყერი [[ავსტრალია (კონტინენტი)|ავსტრალიის]] მკვიდრია. მისი გავრცელების არეალი კვინსლენდიდან სამხრეთით — სამხრეთ [[უელსი|უელსის]], ვიქტორიას, სამხრეთ ავსტრალიისა და ტასმანიისკენ ვრცელდება. ცალკეული პოპულაცია არსებობს დასავლეთ ავსტრალიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ქვესახეობა — ''Turnix varius scintillans'' ენდემურია ჰაუტმან აბროლჰოსის კუნძულებზე, რომლებიც ავსტრალიის დასავლეთ სანაპიროსთან მდებარეობს. მოხატული მწყერი როტნესტის კუნძულზე დაახლოებით 2002 წელს დამკვიდრდა.&lt;ref name=saunders09&gt;{{cite journal | last1=Saunders | first1= Denis A. | last2= de Rebeira | first2=C. P. | year=2009 | title= A case study of the conservation value of a small tourist resort island: Birds of Rottnest Island, Western Australia 1905–2007  | journal= Pacific Conservation Biology  | volume=15 | issue= 1 |pages= 11–31 | doi=10.1071/PC090011| bibcode= 2009PacSB..15...11A | s2cid= 87832707 | url=https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20200226000900/https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-date=2020-02-26 }}&lt;/ref&gt;

==სტატუსი==
მოხატულ მწყერს გავრცელების ფართო არეალი აქვს. პოპულაციის ზუსტი რაოდენობა დადგენილი არ არის, თუმცა არსებობს ეჭვი, რომ ინდივიდთა რაოდენობა მცირდება. ზოგიერთ რეგიონში, შესაფერის ჰაბიტატებში, ის ფართოდ გავრცელებულად ითვლება, ზოგან კი — იშვიათად. ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირმა (IUCN) ის „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფ“  სახეობათა სიაში შეიყვანა.&lt;ref name=BLI&gt;{{cite web |url=http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=515 |title=Species factsheet: ''Turnix varius'' |publisher=BirdLife International |access-date=2013-12-16}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Wikispecies-inline|Turnix varius|''Turnix varius''}}
* [http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&amp;avibaseid=AC18D7C47F7036C8&amp;sec=summary Painted buttonquail (''Turnix varius'') (Latham, 1801)] Avibase 2009

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>kkmcjmno5uhad5dy05yfkin355q53e1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378547</id>
      <parentid>5378542</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10109" sha1="buj4cshhzn4ciuv32cdekxq736anots" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Turnix varius
| სურათის ფაილი = Painted Button-quail male 0A2A8644.jpg
| სურათის წარწერა = ზრდასრული მამრი; მატერიკული ქვესახეობა
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი =
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Turnix
| ქვეგვარი = 
| sectio =
| სახეობა = varius
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Turnix varius
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Painted Button-Quail.jpg
| არეალის რუკის წარწერა =  გავრცელების არეალი
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 62288672
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = Latham, 1801
| სინონიმები = 
* ''Turnix varia'' (Latham, 1801) (''lapsus'')
* ''Turnix novaecaledoniae''
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Turnix varius'' |volume=2016 |article-number=e.T62288672A95193778 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T62288672A95193778.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| სურათი2 = Painted Button-quail female 0A2A9601.jpg
| სურათი2 წარწერა = ზრდასრული მდედრი მოხატული მწყერი; მატერიკული ქვესახეობა
}}
Turnix varius — ''Turnicidae''-ს ოჯახის წარმომადგენელი მწყერთა სახეობა. ისინი გარეგნულად ჰგვანან [[ხოხბისებრნი|ხოხობისებრთა]] ოჯახის [[მწყერი|მწყერებს]]. ეს სახეობა [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ბინადარია. ქვესახეობა აბროლჰოსის მოხატული მწყერი — [[ჰაუტმან აბროლჰოსი|ჰაუტმან აბროლჰოსის]] კუნძულების [[ენდემები|ენდემია]].

==ტაქსონომია==
Turnix varius — პირველად აღწერა [[ინგლისელები|ინგლისელმა]] ორნითოლოგმა ჯონ ლეთემმა 1801 წელს, [[ბინომიალური|ბინომიალური სახელი]]თ — ''Perdix varia''.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornithologist) | year=1801 | title=Supplementum indicis ornithologici sive systematis ornithologiae | place=London | publisher=Leigh &amp; Sotheby | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33261437 | page=lxiii }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ioclist&quot;&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2021| title= Buttonquail, thick-knees, sheathbills, plovers, oystercatchers, stilts, painted-snipes, jacanas, Plains-wanderer, seedsnipes | work=World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/buttonquail/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 April 2022 }}&lt;/ref&gt;
აღიარებულია ორი ქვესახეობა.&lt;ref name=&quot;ioclist&quot;/&gt; ახალი კალედონიის შესაძლოა გადაშენებული მწყერი — Turnix novaecaledoniae ადრე მესამე ქვესახეობად ითვლებოდა, თუმცა 2021 წელს [[ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესი|ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესმა]] (IOC) ის ცალკე სახეობად გამოყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Species Updates – IOC World Bird List|url=https://www.worldbirdnames.org/new/updates/species-updates/|access-date=2021-06-13|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==დახასიათება==
Turnix varius — სიგრძეში დაახლოებით 19-დან 20 სმ-მდეა . ის მიწაზე მობინადრე ფრინველია და გვხვდება ბალახით მდიდარ ტყეებსა და მეჩხერ ტყიან ადგილებში. იკვებება [[მწერები|მწერებითა]] და თესლებით. მამრები კვერცხებზე მათ გამოსაჩეკად ორი კვირის განმავლობაში სხედან, შემდეგ კი მათზე ზრუნავენ.

ამ სახეობაში მდედრი უფრო მკვეთრი შეფერილობისაა, ვიდრე მამალი. მას წითელი თვალები აქვს, ხოლო სახე და მკერდი თეთრი ლაქებითაა მოფენილი. მხრები წაბლისფერია, რომელთა ზემოთაც წვრილი თეთრი ზოლები დასდევს. მამრი ოდნავ პატარაა და შედარებით მკრთალი შეფერილობა აქვს.

==გავრცელების არეალი და ჰაბიტატი==
Turnix varius — [[ავსტრალია (კონტინენტი)|ავსტრალიის]] მკვიდრია. მისი გავრცელების არეალი კვინსლენდიდან სამხრეთით — სამხრეთ [[უელსი|უელსის]], ვიქტორიას, სამხრეთ ავსტრალიისა და ტასმანიისკენ ვრცელდება. ცალკეული პოპულაცია არსებობს დასავლეთ ავსტრალიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ქვესახეობა — ''Turnix varius scintillans'' ენდემურია ჰაუტმან აბროლჰოსის კუნძულებზე, რომლებიც ავსტრალიის დასავლეთ სანაპიროსთან მდებარეობს. Turnix varius როტნესტის კუნძულზე დაახლოებით 2002 წელს დამკვიდრდა.&lt;ref name=saunders09&gt;{{cite journal | last1=Saunders | first1= Denis A. | last2= de Rebeira | first2=C. P. | year=2009 | title= A case study of the conservation value of a small tourist resort island: Birds of Rottnest Island, Western Australia 1905–2007  | journal= Pacific Conservation Biology  | volume=15 | issue= 1 |pages= 11–31 | doi=10.1071/PC090011| bibcode= 2009PacSB..15...11A | s2cid= 87832707 | url=https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20200226000900/https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-date=2020-02-26 }}&lt;/ref&gt;

==სტატუსი==
Turnix varius-ს გავრცელების ფართო არეალი აქვს. პოპულაციის ზუსტი რაოდენობა დადგენილი არ არის, თუმცა არსებობს ეჭვი, რომ ინდივიდთა რაოდენობა მცირდება. ზოგიერთ რეგიონში, შესაფერის ჰაბიტატებში, ის ფართოდ გავრცელებულად ითვლება, ზოგან კი — იშვიათად. ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირმა (IUCN) ის „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფ“  სახეობათა სიაში შეიყვანა.&lt;ref name=BLI&gt;{{cite web |url=http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=515 |title=Species factsheet: ''Turnix varius'' |publisher=BirdLife International |access-date=2013-12-16}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Wikispecies-inline|Turnix varius|''Turnix varius''}}
* [http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&amp;avibaseid=AC18D7C47F7036C8&amp;sec=summary Painted buttonquail (''Turnix varius'') (Latham, 1801)] Avibase 2009

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>buj4cshhzn4ciuv32cdekxq736anots</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378548</id>
      <parentid>5378547</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10033" sha1="f2bxw4125yg4uqzt080jqh4y9awqxwr" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Turnix varius
| სურათის ფაილი = Painted Button-quail male 0A2A8644.jpg
| სურათის წარწერა = ზრდასრული მამრი; მატერიკული ქვესახეობა
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი =
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი =
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Turnix
| ქვეგვარი = 
| sectio =
| სახეობა = varius
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Turnix varius
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = Painted Button-Quail.jpg
| არეალის რუკის წარწერა =  გავრცელების არეალი
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 62288672
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = Latham, 1801
| სინონიმები = 
* ''Turnix varia'' (Latham, 1801) (''lapsus'')
* ''Turnix novaecaledoniae''
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Turnix varius'' |volume=2016 |article-number=e.T62288672A95193778 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T62288672A95193778.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| სურათი2 = Painted Button-quail female 0A2A9601.jpg
| სურათი2 წარწერა = ზრდასრული მდედრი მოხატული მწყერი; მატერიკული ქვესახეობა
}}
Turnix varius — ''Turnicidae''-ს ოჯახის წარმომადგენელი მწყერთა სახეობა. ისინი გარეგნულად ჰგვანან [[ხოხბისებრნი|ხოხობისებრთა]] ოჯახის [[მწყერი|მწყერებს]]. ეს სახეობა [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ბინადარია. ქვესახეობა აბროლჰოსის Turnix varius [[ჰაუტმან აბროლჰოსი|ჰაუტმან აბროლჰოსის]] კუნძულების [[ენდემები|ენდემია]].

==ტაქსონომია==
Turnix varius — პირველად აღწერა [[ინგლისელები|ინგლისელმა]] ორნითოლოგმა ჯონ ლეთემმა 1801 წელს, ბინომიალური სახელით ''Perdix varia''.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornithologist) | year=1801 | title=Supplementum indicis ornithologici sive systematis ornithologiae | place=London | publisher=Leigh &amp; Sotheby | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33261437 | page=lxiii }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ioclist&quot;&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2021| title= Buttonquail, thick-knees, sheathbills, plovers, oystercatchers, stilts, painted-snipes, jacanas, Plains-wanderer, seedsnipes | work=World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/buttonquail/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 April 2022 }}&lt;/ref&gt;
აღიარებულია ორი ქვესახეობა.&lt;ref name=&quot;ioclist&quot;/&gt; ახალი კალედონიის შესაძლოა გადაშენებული მწყერი — Turnix novaecaledoniae ადრე მესამე ქვესახეობად ითვლებოდა, თუმცა 2021 წელს [[ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესი|ორნითოლოგთა საერთაშორისო კონგრესმა]] (IOC) ის ცალკე სახეობად გამოყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Species Updates – IOC World Bird List|url=https://www.worldbirdnames.org/new/updates/species-updates/|access-date=2021-06-13|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==დახასიათება==
Turnix varius — სიგრძეში დაახლოებით 19-დან 20 სმ-მდეა . ის მიწაზე მობინადრე ფრინველია და გვხვდება ბალახით მდიდარ ტყეებსა და მეჩხერ ტყიან ადგილებში. იკვებება [[მწერები|მწერებითა]] და თესლებით. მამრები კვერცხებზე მათ გამოსაჩეკად ორი კვირის განმავლობაში სხედან, შემდეგ კი მათზე ზრუნავენ.

ამ სახეობაში მდედრი უფრო მკვეთრი შეფერილობისაა, ვიდრე მამალი. მას წითელი თვალები აქვს, ხოლო სახე და მკერდი თეთრი ლაქებითაა მოფენილი. მხრები წაბლისფერია, რომელთა ზემოთაც წვრილი თეთრი ზოლები დასდევს. მამრი ოდნავ პატარაა და შედარებით მკრთალი შეფერილობა აქვს.

==გავრცელების არეალი და ჰაბიტატი==
Turnix varius — [[ავსტრალია (კონტინენტი)|ავსტრალიის]] მკვიდრია. მისი გავრცელების არეალი კვინსლენდიდან სამხრეთით — სამხრეთ [[უელსი|უელსის]], ვიქტორიას, სამხრეთ ავსტრალიისა და ტასმანიისკენ ვრცელდება. ცალკეული პოპულაცია არსებობს დასავლეთ ავსტრალიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ქვესახეობა — ''Turnix varius scintillans'' ენდემურია ჰაუტმან აბროლჰოსის კუნძულებზე, რომლებიც ავსტრალიის დასავლეთ სანაპიროსთან მდებარეობს. Turnix varius როტნესტის კუნძულზე დაახლოებით 2002 წელს დამკვიდრდა.&lt;ref name=saunders09&gt;{{cite journal | last1=Saunders | first1= Denis A. | last2= de Rebeira | first2=C. P. | year=2009 | title= A case study of the conservation value of a small tourist resort island: Birds of Rottnest Island, Western Australia 1905–2007  | journal= Pacific Conservation Biology  | volume=15 | issue= 1 |pages= 11–31 | doi=10.1071/PC090011| bibcode= 2009PacSB..15...11A | s2cid= 87832707 | url=https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20200226000900/https://pdfs.semanticscholar.org/a90c/cc5ce4298418899d78e8ba7e3b0488753230.pdf | archive-date=2020-02-26 }}&lt;/ref&gt;

==სტატუსი==
Turnix varius-ს გავრცელების ფართო არეალი აქვს. პოპულაციის ზუსტი რაოდენობა დადგენილი არ არის, თუმცა არსებობს ეჭვი, რომ ინდივიდთა რაოდენობა მცირდება. ზოგიერთ რეგიონში, შესაფერის ჰაბიტატებში, ის ფართოდ გავრცელებულად ითვლება, ზოგან კი — იშვიათად. ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირმა (IUCN) ის „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფ“  სახეობათა სიაში შეიყვანა.&lt;ref name=BLI&gt;{{cite web |url=http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=515 |title=Species factsheet: ''Turnix varius'' |publisher=BirdLife International |access-date=2013-12-16}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Wikispecies-inline|Turnix varius|''Turnix varius''}}
* [http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&amp;avibaseid=AC18D7C47F7036C8&amp;sec=summary Painted buttonquail (''Turnix varius'') (Latham, 1801)] Avibase 2009

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>f2bxw4125yg4uqzt080jqh4y9awqxwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Turnix varius</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879092</id>
    <revision>
      <id>5378544</id>
      <parentid>5348272</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:მოხატული მწყერი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Turnix varius]]“</comment>
      <origin>5348272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vanellus leucurus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879126</id>
    <revision>
      <id>5378549</id>
      <parentid>5351773</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[თეთრკუდა მესაჭე]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Vanellus leucurus]]“</comment>
      <origin>5351773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7966" sha1="ckvd9r5lcsvk4bfcsi1proynmbdrh8z" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = თეთრკუდა მესაჭე
| სურათის ფაილი = White-tailed lapwing (Vanellus leucurus).jpg
| სურათის წარწერა = კეოლადეოს ეროვნული პარკი, ბჰარატპური, ინდოეთი
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Vanellus
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = leucurus
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Vanellus leucurus
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = 
| არეალის რუკის წარწერა = 
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22694064
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = Lichtenstein, MHC, 1823
| სინონიმები =
* ''Charadrius leucurus'' Lichtenstein, 1823
* ''Chettusia leucura'' (Lichtenstein, 1823)
* ''Vanellochettusia leucura'' (Lichtenstein, 1823)
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Vanellus leucurus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694064A153819832 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694064A153819832.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
}}
'''თეთრკუდა მესაჭე''' (''Vanellus leucurus'') — მეზღვაური ფრინველი მესაჭეების გვარიდან. გვარის სახელწოდება ''Vanellus'' შუა საუკუნეების [[ლათინური ენა|ლათინურიდან]] მომდინარეობს და ნიშნავს — მესაჭეს. სახეობის სახელწოდება ''leucurus'' მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''leukouros'', რაც „თეთრკუდას“ ნიშნავს.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n225 225], 397}}&lt;/ref&gt;

თეთრკუდა მესაჭე გამოირჩევა გრძელი ფეხებითა და საკმაოდ გრძელი ნისკარტით. ის ერთადერთი მესაჭეა, რომლის ნახვაც შესაძლებელია არა მხოლოდ ძალიან მეჩხერ, არამედ შედარებით ღრმა წყალშიც, სადაც ის [[მწერები|მწერებსა]] და სხვა მცირე ნადავლს ძირითადად წყლის ზედაპირიდან მოიპოვებს.
ზრდასრული ინდივიდები ტანწერწეტა, გამართული ფრინველები არიან; აქვთ ყავისფერი ზურგი და ყელი, შედარებით ფერმკრთალი სახე და ნაცრისფერი მკერდი. გრძელი ყვითელი ფეხები, სუფთა თეთრი კუდი და დამახასიათებელი ყავისფერი, თეთრი და შავი ფრთები . ახალგაზრდა ფრინველებს ზურგზე ქერცლისებრი მოხატულობა აქვთ, კუდზე კი შესაძლოა ყავისფერი შეფერილობა ეტყობოდეთ.
გამრავლების სეზონზე მათი ძახილი ჩვეულებრივი მესაჭის ხმას წააგავს.
ის ნახევრად კოლონიურად ბუდობს [[ერაყი|ერაყის]], [[ქუვეითი|ქუვეითის]], [[ირანი|ირანისა]] და სამხრეთ [[რუსეთი|რუსეთის]] შიდა ჭაობიან ტერიტორიებზე. მიწაზე გაკეთებულ ბუდეში დებს ოთხ კვერცხს. ერაყში და ირანში ბინადარი თეთრკუდა მესაჭეები ძირითადად ბინადარი ფრინველები არიან, ხოლო რუსეთის პოპულაციები ზამთარში სამხრეთით — ინდოეთის სუბკონტინენტზე, ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ [[აფრიკა|აფრიკაში]] მიგრირებენ. დასავლეთ ევროპაში ის ძალიან იშვიათი ,შემთხვევითი სტუმარია; ბრიტანეთში პირველი ეგზემპლარი 1975 წლის 12 ივლისს, [[უორვიკშირი|უორვიკშირში]], [[პაკინგტონი|პაკინგტონთან]] აღმოაჩინეს.

თავისი გავრცელების არეალის ზოგიერთ ნაწილში სახეობა საფრთხეების წინაშე დგას, რაც დაკავშირებულია ჰაბიტატის განადგურებასა და უნებლიე [[ბრაკონიერობა|ბრაკონიერობასთან]].&lt;ref name=&quot;ABCC&quot;&gt;{{cite web|last1=Armenian Bird Census|title=The State of White-tailed Lapwing in Armenia|url=https://www.abcc-am.org/white-tailed-lapwing.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182834/http://www.abcc-am.org/white-tailed-lapwing.html|url-status=usurped|archive-date=May 19, 2017|publisher=TSE NGO|access-date=31 January 2018}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Vanellus leucurus}}
{{Wikispecies|Vanellus leucurus}}
* [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-tailed-lapwing-vanellus-leucurus Factsheet auf BirdLife International]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>ckvd9r5lcsvk4bfcsi1proynmbdrh8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378556</id>
      <parentid>5378549</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7839" sha1="idgcq8auoqjyxf8jy9bzbbwxuzyk6e6" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Vanellus leucurus
| სურათის ფაილი = White-tailed lapwing (Vanellus leucurus).jpg
| სურათის წარწერა = კეოლადეოს ეროვნული პარკი, ბჰარატპური, ინდოეთი
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო =
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა =
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = Vanellus
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = leucurus
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Vanellus leucurus
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = 
| არეალის რუკის წარწერა = 
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22694064
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = Lichtenstein, MHC, 1823
| სინონიმები =
* ''Charadrius leucurus'' Lichtenstein, 1823
* ''Chettusia leucura'' (Lichtenstein, 1823)
* ''Vanellochettusia leucura'' (Lichtenstein, 1823)
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Vanellus leucurus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694064A153819832 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694064A153819832.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Vanellus leucurus''' — მეზღვაური ფრინველი მესაჭეების გვარიდან. გვარის სახელწოდება ''Vanellus'' შუა საუკუნეების [[ლათინური ენა|ლათინურიდან]] მომდინარეობს და ნიშნავს — მესაჭეს. სახეობის სახელწოდება ''leucurus'' მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული ენა|ძველი ბერძნული]] სიტყვიდან ''leukouros'', რაც „თეთრკუდას“ ნიშნავს.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n225 225], 397}}&lt;/ref&gt;

Vanellus leucurus გამოირჩევა გრძელი ფეხებითა და საკმაოდ გრძელი ნისკარტით. ის ერთადერთი მესაჭეა, რომლის ნახვაც შესაძლებელია არა მხოლოდ ძალიან მეჩხერ, არამედ შედარებით ღრმა წყალშიც, სადაც ის [[მწერები|მწერებსა]] და სხვა მცირე ნადავლს ძირითადად წყლის ზედაპირიდან მოიპოვებს.
ზრდასრული ინდივიდები ტანწერწეტა, გამართული ფრინველები არიან; აქვთ ყავისფერი ზურგი და ყელი, შედარებით ფერმკრთალი სახე და ნაცრისფერი მკერდი. გრძელი ყვითელი ფეხები, სუფთა თეთრი კუდი და დამახასიათებელი ყავისფერი, თეთრი და შავი ფრთები . ახალგაზრდა ფრინველებს ზურგზე ქერცლისებრი მოხატულობა აქვთ, კუდზე კი შესაძლოა ყავისფერი შეფერილობა ეტყობოდეთ.
გამრავლების სეზონზე მათი ძახილი ჩვეულებრივი მესაჭის ხმას წააგავს.
ის ნახევრად კოლონიურად ბუდობს [[ერაყი|ერაყის]], [[ქუვეითი|ქუვეითის]], [[ირანი|ირანისა]] და სამხრეთ [[რუსეთი|რუსეთის]] შიდა ჭაობიან ტერიტორიებზე. მიწაზე გაკეთებულ ბუდეში დებს ოთხ კვერცხს. ერაყში და ირანში ბინადარი Vanellus leucurus-ები ძირითადად ბინადარი ფრინველები არიან, ხოლო რუსეთის პოპულაციები ზამთარში სამხრეთით — ინდოეთის სუბკონტინენტზე, ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ [[აფრიკა|აფრიკაში]] მიგრირებენ. დასავლეთ ევროპაში ის ძალიან იშვიათი ,შემთხვევითი სტუმარია; ბრიტანეთში პირველი ეგზემპლარი 1975 წლის 12 ივლისს, [[უორვიკშირი|უორვიკშირში]], [[პაკინგტონი|პაკინგტონთან]] აღმოაჩინეს.

თავისი გავრცელების არეალის ზოგიერთ ნაწილში სახეობა საფრთხეების წინაშე დგას, რაც დაკავშირებულია ჰაბიტატის განადგურებასა და უნებლიე [[ბრაკონიერობა|ბრაკონიერობასთან]].&lt;ref name=&quot;ABCC&quot;&gt;{{cite web|last1=Armenian Bird Census|title=The State of White-tailed Lapwing in Armenia|url=https://www.abcc-am.org/white-tailed-lapwing.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182834/http://www.abcc-am.org/white-tailed-lapwing.html|url-status=usurped|archive-date=May 19, 2017|publisher=TSE NGO|access-date=31 January 2018}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Vanellus leucurus}}
{{Wikispecies|Vanellus leucurus}}
* [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-tailed-lapwing-vanellus-leucurus Factsheet auf BirdLife International]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველები]]</text>
      <sha1>idgcq8auoqjyxf8jy9bzbbwxuzyk6e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Vanellus leucurus</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879127</id>
    <revision>
      <id>5378551</id>
      <parentid>5348571</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:თეთრკუდა მესაჭე]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Vanellus leucurus]]“</comment>
      <origin>5348571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apus affinis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879133</id>
    <revision>
      <id>5378557</id>
      <parentid>5350981</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[პატარა ნამგალა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Apus affinis]]“</comment>
      <origin>5350981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12871" sha1="jdnpmpcnp38g1pyw1hsyh31s630586e" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = პატარა ნამგალა
| სურათის ფაილი = Little swift, Apus affinis, at Kruger National Park, South Africa, crop.jpg
| სურათის წარწერა = 
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Apus
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = affinis
| ქვესახეობა =
| ლათ = Apus affinis
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = ApusAffinisDistribution.png
| არეალის რუკის წარწერა = &lt;br/&gt;{{legend0|#00FF32|Summer|border=solid 1px black}} {{legend0|#009865|Resident|border=solid 1px black}}&lt;ref&gt;{{cite book|title=A Guide to the Swifts and Tree Swifts of the World|year=2000|publisher=[[Pica Press]]|isbn=1-873403-83-6|author=Phil Chantler|author2=Gerald Driessens|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22686856
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = JE Gray, 1830
| სურათი2 = Apus affinis, swerm sirkel oor Austin Roberts-vr, Pta, a.mp3
| სურათი2 წარწერა = სამხრეთ აფრიკაში
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Apus affinis'' |volume=2016 |article-number=e.T22686856A89562931 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22686856A89562931.en |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;
}}
'''პატარა ნამგალა''' (''Apus affinis'') — [[ნამგალასნაირნი|ნამგალების]] სახეობა, რომელიც გავრცელებულია [[აფრიკა|აფრიკასა]] და [[სამხრეთ-დასავლეთი აზია|სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში]]; სამხრეთ ევროპაში ისინი შემთხვევითი სტუმრები ან ლოკალური მობუდარები არიან. ისინი გვხვდებიან როგორც ურბანულ ზონებში, ისე კლდოვან ფერდობებზე, სადაც ბუდეებს [[ნამგალასნაირნი|ნამგალასნაირთა]] რიგისთვის დამახასიათებელი წესით აშენებენ. გვარის სახელწოდება ''Apus'' — [[ლათინური ენა|ლათინურად]] ნამგალას ნიშნავს;  ლათინური სახეობის სახელწოდება ''affinis'' — ნიშნავს მსგავსს ან მონათესავეს, თუმცა ამ შემთხვევაში აღწერილობიდან გაურკვეველია, თუ რომელ სახეობას მიამსგავსეს მცირე ნამგალა.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n35 35], 52}}&lt;/ref&gt; პოპულაცია, რომელიც ადრე პატარა ნამგალას აღმოსავლურ ქვესახეობად ითვლებოდა, ახლა გამოყოფილია ცალკე სახეობად — სახლის ნამგალად (''Apus nipalensis'').

==აღწერილობა==
პატარა ნამგალას ამოცნობა ადვილია მისი მცირე ზომის გამო. მისი ფრთების გაშლილობა მხოლოდ 33 სმ-ია (შედარებისთვის, ჩვეულებრივი ნამგალას ფრთების გაშლილობა 42 სმ-ია). მისი ბუმბული შავია, გარდა თეთრი ყელისა და წელისა ; წელის თეთრი ლაქა გვერდებზეც გადადის. მათ აქვთ მოკლე, სწორი კუდი, რომლის ბუმბულებიც მომრგვალებული ბოლოებით ხასიათდება. სხვა ნამგალების მსგავსად, მათ ძალიან მოკლე ფეხები აქვთ, რომლებსაც მხოლოდ ვერტიკალურ ზედაპირებზე მოსაჭიდებლად იყენებენ.

==ჩვევები და კვება==
მცირე ნამგალები ცხოვრების უდიდეს ნაწილს ჰაერში ატარებენ და იკვებებიან [[მწერები|მწერებით]], რომლებსაც [[ნისკარტი|ნისკარტით]] იჭერენ. ისინი წყალს ფრენისას სვამენ, მაგრამ ისვენებენ ვერტიკალურ კლდეებსა თუ კედლებზე. ისინი არასოდეს ეშვებიან მიწაზე ნებაყოფლობით.

==გადაადგილება==
უფრო ჩრდილოეთით მობინადრე ჩვეულებრივი [[ნამგალასნაირნი|ნამგალასგან]] განსხვავებით, პატარა ნამგალების დიდი პოპულაცია ბინადარია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი [[ცხოველთა მიგრაცია|მიგრირებადია]] და ზამთარს მათი საბუდარი ადგილებიდან უფრო [[სამხრეთი|სამხრეთით]] ატარებს. მიგრაციისას ისინი შორ მანძილებზე გადაადგილდებიან და იშვიათ შემთხვევაში გვხვდებიან [[ევროპა|ევროპისა]] და [[აზია|აზიის]] დიდ ნაწილში.

==გამრავლება==
პატარა ნამგალები მრავლდებიან დასახლებულ პუნქტებსა და კლდეებთან — სამხრეთ [[ესპანეთი|ესპანეთიდან]]&lt;ref&gt;BirdLife International (2013) Species factsheet: Apus affinis. Downloaded from http://www.birdlife.org on 13/10/2013. Recommended citation for factsheets for more than one species: BirdLife International (2013) IUCN Red List for birds. Downloaded from http://www.birdlife.org on 13/10/2013.&lt;/ref&gt; და [[აფრიკა|აფრიკიდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთ [[პაკისტანი|პაკისტანის]], [[ინდოეთი|ინდოეთისა]] და [[შრი-ლანკა|შრი-ლანკის]] გავლით. ბუდეებს იკეთებენ შენობების ნიშებში ან ზოგჯერ კლდეებზე და დებენ 1–4 კვერცხს. პატარა ნამგალა წლიდან წლამდე ერთსა და იმავე ადგილს უბრუნდება და საჭიროების შემთხვევაში ბუდეს ხელახლა აშენებს. ინდოეთში მათ ბუდეებში დაფიქსირებულია [[ბაღლინჯოები|ბაღლინჯოს]] სახეობა ''Cimex hemipterus''.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Horvath G| year=1912 |title=Revision of the American Cimicidae| journal= Ann. Hist. Nat. Mus. Hungary|volume=10| pages=257–262}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Checklist and bibliography on the occurrence of insects in birds' nests |author=Hicks, Ellis A|year= 1959|publisher=Iowa State College Press, Ames| url=https://archive.org/details/checklistbibliog00hick}}&lt;/ref&gt;

==სტატუსი==
ამ სახეობას გავრცელების ფართო არეალი აქვს და მისი პოპულაცია იზრდება, რის გამოც ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირის მიერ ის კლასიფიცირებულია როგორც „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი“.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Little Swift (Apus affinis) {{!}} Text {{!}} BirdLife International |url=https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-swift-apus-affinis/text |access-date=2025-01-16 |website=datazone.birdlife.org}}&lt;/ref&gt; პოპულაციის ზრდა და გაფართოება ძირითადად განპირობებულია მისი მიდრეკილებით, ააგოს ბუდეები ხელოვნურ ნაგებობებზე.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Apus affinis (Little swift) |url=https://www.biodiversityexplorer.info/birds/apodidae/apus_affinis.htm |access-date=2025-01-16 |website=www.biodiversityexplorer.info}}&lt;/ref&gt;  თუმცა, [[თურქეთი|თურქეთში]] დაფიქსირდა პოპულაციის დაახლოებით 50%-ის კლება, ჰაბიტატის დაკარგვის გამო, რაც [[კაშხალი|კაშხლების]] მშენებლობამ გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gallery ==
&lt;gallery&gt;
House swift I IMG 3260.jpg|House swift I IMG 3260.jpg|გადაღებული ინდოეთში 
Little Swift (Apus affinis) (45852783664).jpg|პატარა ნამგალები იკრიბებიან შებინდებისას,[[ტანზანია|ტანზანიაში]].
House Swift (Apus affinis) at nest in Hyderabad, AP W2 IMG 0192.jpg|ბუდობა (ჰაიდერაბადი, [[ინდოეთი]])
Apus affinis galilejensis MHNT ZOO 2011 11 189 RdN Guinée-Bissau.jpg|''Apus affinis''-ის კვერცხები
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{Wikispecies-inline|Apus affinis|''Apus affinis''}}
* Little swift  - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/417.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds].
*[https://thebdi.org/2024/02/12/little-swift-apus-affinis/ Little swift] Structured guide to the species in southern Africa

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:ნამგალასებრნი]]
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველთა ჯიშები]]</text>
      <sha1>jdnpmpcnp38g1pyw1hsyh31s630586e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378562</id>
      <parentid>5378557</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12389" sha1="6z5yk1kagovin4he8hvdddhyfkwovht" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Apus affinis
| სურათის ფაილი = Little swift, Apus affinis, at Kruger National Park, South Africa, crop.jpg
| სურათის წარწერა = 
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = 
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = 
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი =
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა =
| გვარი = Apus
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = affinis
| ქვესახეობა =
| ლათ = Apus affinis
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = ApusAffinisDistribution.png
| არეალის რუკის წარწერა = &lt;br/&gt;{{legend0|#00FF32|Summer|border=solid 1px black}} {{legend0|#009865|Resident|border=solid 1px black}}&lt;ref&gt;{{cite book|title=A Guide to the Swifts and Tree Swifts of the World|year=2000|publisher=[[Pica Press]]|isbn=1-873403-83-6|author=Phil Chantler|author2=Gerald Driessens|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = 
| დაცვის სტატუსი = LC
| ვიკისახეობები = 
| commons = 
| iucn = 22686856
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
| ავტორიტეტი = JE Gray, 1830
| სურათი2 = Apus affinis, swerm sirkel oor Austin Roberts-vr, Pta, a.mp3
| სურათი2 წარწერა = სამხრეთ აფრიკაში
| სტატუსის წყარო = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Apus affinis'' |volume=2016 |article-number=e.T22686856A89562931 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22686856A89562931.en |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Apus affinis''' — [[ნამგალასნაირნი|ნამგალების]] სახეობა, რომელიც გავრცელებულია [[აფრიკა|აფრიკასა]] და [[სამხრეთ-დასავლეთი აზია|სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში]]; სამხრეთ ევროპაში ისინი შემთხვევითი სტუმრები ან ლოკალური მობუდარები არიან. ისინი გვხვდებიან როგორც ურბანულ ზონებში, ისე კლდოვან ფერდობებზე, სადაც ბუდეებს [[ნამგალასნაირნი|ნამგალასნაირთა]] რიგისთვის დამახასიათებელი წესით აშენებენ. გვარის სახელწოდება ''Apus'' — [[ლათინური ენა|ლათინურად]] ნამგალას ნიშნავს;  ლათინური სახეობის სახელწოდება ''affinis'' — ნიშნავს მსგავსს ან მონათესავეს, თუმცა ამ შემთხვევაში აღწერილობიდან გაურკვეველია, თუ რომელ სახეობას მიამსგავსეს მცირე ნამგალა.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n35 35], 52}}&lt;/ref&gt; პოპულაცია, რომელიც ადრე Apus affinis-ს აღმოსავლურ ქვესახეობად ითვლებოდა, ახლა გამოყოფილია ცალკე სახეობად — ''Apus nipalensis''

==აღწერილობა==
Apus affinis-ს ამოცნობა ადვილია მისი მცირე ზომის გამო. მისი ფრთების გაშლილობა მხოლოდ 33 სმ-ია . მისი ბუმბული შავია, გარდა თეთრი ყელისა და წელისა ; წელის თეთრი ლაქა გვერდებზეც გადადის. მათ აქვთ მოკლე, სწორი კუდი, რომლის ბუმბულებიც მომრგვალებული ბოლოებით ხასიათდება. სხვა ნამგალების მსგავსად, მათ ძალიან მოკლე ფეხები აქვთ, რომლებსაც მხოლოდ ვერტიკალურ ზედაპირებზე მოსაჭიდებლად იყენებენ.

==ჩვევები და კვება==
Apus affinis-ები ცხოვრების უდიდეს ნაწილს ჰაერში ატარებენ და იკვებებიან [[მწერები|მწერებით]], რომლებსაც [[ნისკარტი|ნისკარტით]] იჭერენ. ისინი წყალს ფრენისას სვამენ, მაგრამ ისვენებენ ვერტიკალურ კლდეებსა თუ კედლებზე. ისინი არასოდეს ეშვებიან მიწაზე ნებაყოფლობით.

==გადაადგილება==
უფრო ჩრდილოეთით მობინადრე ჩვეულებრივი [[ნამგალასნაირნი|ნამგალასგან]] განსხვავებით, Apus affinis-ის დიდი პოპულაცია ბინადარია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი [[ცხოველთა მიგრაცია|მიგრირებადია]] და ზამთარს მათი საბუდარი ადგილებიდან უფრო [[სამხრეთი|სამხრეთით]] ატარებს. მიგრაციისას ისინი შორ მანძილებზე გადაადგილდებიან და იშვიათ შემთხვევაში გვხვდებიან [[ევროპა|ევროპისა]] და [[აზია|აზიის]] დიდ ნაწილში.

==გამრავლება==
Apus affinis-ები მრავლდებიან დასახლებულ პუნქტებსა და კლდეებთან — სამხრეთ [[ესპანეთი|ესპანეთიდან]]&lt;ref&gt;BirdLife International (2013) Species factsheet: Apus affinis. Downloaded from http://www.birdlife.org on 13/10/2013. Recommended citation for factsheets for more than one species: BirdLife International (2013) IUCN Red List for birds. Downloaded from http://www.birdlife.org on 13/10/2013.&lt;/ref&gt; და [[აფრიკა|აფრიკიდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთ [[პაკისტანი|პაკისტანის]], [[ინდოეთი|ინდოეთისა]] და [[შრი-ლანკა|შრი-ლანკის]] გავლით. ბუდეებს იკეთებენ შენობების ნიშებში ან ზოგჯერ კლდეებზე და დებენ 1–4 კვერცხს.Apus affinis წლიდან წლამდე ერთსა და იმავე ადგილს უბრუნდება და საჭიროების შემთხვევაში ბუდეს ხელახლა აშენებს. ინდოეთში მათ ბუდეებში დაფიქსირებულია [[ბაღლინჯოები|ბაღლინჯოს]] სახეობა ''Cimex hemipterus''.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Horvath G| year=1912 |title=Revision of the American Cimicidae| journal= Ann. Hist. Nat. Mus. Hungary|volume=10| pages=257–262}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Checklist and bibliography on the occurrence of insects in birds' nests |author=Hicks, Ellis A|year= 1959|publisher=Iowa State College Press, Ames| url=https://archive.org/details/checklistbibliog00hick}}&lt;/ref&gt;

==სტატუსი==
ამ სახეობას გავრცელების ფართო არეალი აქვს და მისი პოპულაცია იზრდება, რის გამოც ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირის მიერ ის კლასიფიცირებულია როგორც „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი“.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Little Swift (Apus affinis) {{!}} Text {{!}} BirdLife International |url=https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-swift-apus-affinis/text |access-date=2025-01-16 |website=datazone.birdlife.org}}&lt;/ref&gt; პოპულაციის ზრდა და გაფართოება ძირითადად განპირობებულია მისი მიდრეკილებით, ააგოს ბუდეები ხელოვნურ ნაგებობებზე.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Apus affinis (Little swift) |url=https://www.biodiversityexplorer.info/birds/apodidae/apus_affinis.htm |access-date=2025-01-16 |website=www.biodiversityexplorer.info}}&lt;/ref&gt;  თუმცა, [[თურქეთი|თურქეთში]] დაფიქსირდა პოპულაციის დაახლოებით 50%-ის კლება, ჰაბიტატის დაკარგვის გამო, რაც [[კაშხალი|კაშხლების]] მშენებლობამ გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gallery ==
&lt;gallery&gt;
House swift I IMG 3260.jpg|House swift I IMG 3260.jpg|გადაღებული ინდოეთში 
Little Swift (Apus affinis) (45852783664).jpg|Apus affinis იკრიბებიან შებინდებისას,[[ტანზანია|ტანზანიაში]].
House Swift (Apus affinis) at nest in Hyderabad, AP W2 IMG 0192.jpg|ბუდობა (ჰაიდერაბადი, [[ინდოეთი]])
Apus affinis galilejensis MHNT ZOO 2011 11 189 RdN Guinée-Bissau.jpg|''Apus affinis''-ის კვერცხები
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{Wikispecies-inline|Apus affinis|''Apus affinis''}}
* Little swift  - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/417.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds].
*[https://thebdi.org/2024/02/12/little-swift-apus-affinis/ Little swift] Structured guide to the species in southern Africa

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:ნამგალასებრნი]]
[[კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე]]
[[კატეგორია:ფრინველთა ჯიშები]]</text>
      <sha1>6z5yk1kagovin4he8hvdddhyfkwovht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Mareca penelope</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879136</id>
    <revision>
      <id>5378526</id>
      <parentid>5348651</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:ევრაზიული სვია]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Mareca penelope]]“</comment>
      <origin>5348651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Apus affinis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>879137</id>
    <revision>
      <id>5378559</id>
      <parentid>5348653</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:პატარა ნამგალა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Apus affinis]]“</comment>
      <origin>5348653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სიტკას ირემი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879241</id>
    <revision>
      <id>5378217</id>
      <parentid>5354862</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13417" sha1="e2rzvtl9ablorh5va9qrmoy40ukly6n" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Odocoileus hemionus 
| სურათის ფაილი = Odocoileus hemionus sitkensis.jpg
| სამეფო = ცხოველები
| გვარი = [[Odocoileus]]
| სახეობა = [[ჯორირემი]]
| ქვესახეობა =
| ლათ = ''Odocoileus hemionus sitkensis''
}}


 ([[ტრინომიალური ნომენკლატურა]]:'''''Odocoileus hemionus sitkensis''''')— ირმის ერთ-ერთი ქვესახეობა ის ძალიან წააგავს კოლუმბიურ შავკუდა ირემს. მისი სახელი მომდინარეობს [[ალასკა|ალასკის]] [[სიტკა|ქალაქ სიტკადან]].
ეს ირემი თავისი სახეობის სხვა წარმომადგენლებთან შედარებით ტანმორჩილია და მისი საშუალო წონა 48-დან 90 კილოგრამამდე მერყეობს. ზაფხულობით მისი ბეწვი მოწითალო-ყავისფერია, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან კი შეფერილობა მუქდება და ნაცრისფერ-ყავისფერ ელფერს იღებს. ეს ცხოველები შესანიშნავი მოცურავეები არიან. მათი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 10 წელია, თუმცა ზოგიერთმა ინდივიდმა 15 წლამდეც კი მიაღწია.&lt;ref&gt;Harry Merriam, John Schoen and Dave Hardy [http://www.adfg.state.ak.us/pubs/notebook/biggame/bt_deer.php &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Alaska Dept of Fish and Game, 2003. Adfg.state.ak.us. Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt;

==ჰაბიტატი და ცხოვრების წესი==
[[ფაილი:Sitka black tailed deer.jpg|250px|მინი| ირმები კოდიაკის ველური ბუნების ეროვნულ ნაკრძალში.]]
[[ფაილი:Sitka Deer, Haida Gwaii.jpg|250px|მინი|ნუკრი იკვებება გვაი-ჰაანასის ეროვნულ პარკში.]]
Odocoileus hemionus ჩრდილოეთ [[ბრიტანეთის კოლუმბია|ბრიტანეთის კოლუმბიისა]] და სამხრეთ-აღმოსავლეთ [[ალასკა|ალასკის]] სანაპირო ზოლის წვიმიანი ტყეების ბინადარია. მისი ბუნებრივი გავრცელების არეალი ალასკის [[ალექსანდრეს არქიპელაგი|ალექსანდრეს არქიპელაგსა]] და ხმელეთის მომიჯნავე სანაპირო ზოლს მოიცავს, ჩრდილოეთით იაკუტატის ყურემდე.

გარდა ბუნებრივი სამკვიდროსი, ეს სახეობა ხელოვნურად იქნა განსახლებული სხვადასხვა ტერიტორიაზე: [[1890-იანები|1890-იან]] წლებში იგი ჰაიდა-გუაის კუნძულებზე (დედოფალ შარლოტას კუნძულები) შეიყვანეს, [[1917]]–[[1923]] წლებში, პრინც უილიამის სრუტის სანაპიროებზე, ხოლო [[1924]] და [[1930]] წლებში, კოდიაკის არქიპელაგზე. ამავე პერიოდში, კერძოდ [[1924]] წელს, მათი პოპულაცია იაკუტატშიც დასახლდა, ხოლო [[1950-იანები|1950-იან]] წლებში Odocoileus hemionus სკაგუეისა და ჰეინსის მიდამოებშიც გამოჩნდა.&lt;ref&gt;Burris and McKnight 1973&lt;/ref&gt;

გარემო პირობების მიხედვით, Odocoileus hemionus შეიძლება იყოს როგორც ბინადარი, ისე მიგრირებადი ცხოველი. ზამთრობით ისინი, როგორც წესი, ზღვის დონიდან 460 მეტრამდე სიმაღლეზე, ძველ ან შერეული ტიპის ტყეებში სახლდებიან. გამონაკლისია კოდიაკის კუნძულის სამხრეთი ნაწილი, სადაც ტყე საერთოდ არ გვხვდება.&lt;ref&gt;[http://www.sitka-deer.com/ &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Sitka-deer.com (2005-01-10). Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt; 

ირმების შეჯვარების პერიოდი პიკს ნოემბრის შუა რიცხვებში აღწევს, ნუკრები კი ივნისის დასაწყისში იბადებიან და მათი წონა 2.7-დან 3.6 კილოგრამამდეა. ზრდასრული მამალი ირმის წონა 54-91 კილოგრამს შეადგენს, დედლისა კი, 36-45 კილოგრამს.

==კვების რაციონი==
Odocoileus hemionus ძირითად საკვებს მწვანე მცენარეულობა წარმოადგენს, თუმცა ალასკის მკაცრი ზამთრის პირობებში ისინი მერქნიანი მცენარეებითაც იკვებებიან. ამ ირმებს ზედა საღეჭი კბილები არ გააჩნიათ, ამიტომ საკვებს ზედა და ქვედა ძირითად კბილებს შორის აქუცმაცებენ. მათ აქვთ ოთხკამერიანი კუჭი, რომელიც საკვების ხელახლა დაღეჭვის საშუალებას იძლევა და შეიცავს ცელულოზის დამშლელ ბაქტერიებს. რადგან ეს ბაქტერიები სპეციფიკურ საკვებზე არიან მორგებულნი, ირმებს უცხო ნივთიერებების მონელება უძნელდებათ. შედეგად, ცხოველი შეიძლება შიმშილით დაიღუპოს მაშინაც კი, როცა კუჭი სავსე აქვს.

ისინი იკვებებიან მათი გარემოსთვის დამახასიათებელი მცენარეებითა და წყალმცენარეებით, როგორიცაა წითელი [[მურყანი]] (Alnus rubra), ცეცხლბალახა (Chamaenerion angustifolium), [[ბაბუაწვერა]] (Taraxacum officinale), [[ შხამა]] (Lysichiton americanus). ასევე ეტანებიან კულტურულ ნარგავებსაც, მათ შორის [[ვაშლი|ვაშლის]], [[ალუბალი|ალუბლისა]] და [[ქლიავი|ქლიავის]] ხეებს, [[მარწყვი|მარწყვის]], [[ჟოლო|ჟოლოსა]] და [[მაყვალი|მაყვლის]] ბუჩქებს.

=პოპულაცია და ნადირობა=

პოპულაცია ალასკის მკაცრი კლიმატის გამო ხშირად იცვლება. მათი რაოდენობის დასადგენად სპეციალისტები სხვადასხვა მეთოდს იყენებენ, მათ შორის: ფოტოხაფანგებს, დნმ-ის ანალიზს. მიუხედავად პერიოდული კლებისა, ეს სახეობა გამრავლების მაღალი ტემპით გამოირჩევა და პოპულაციის აღდგენას სწრაფად ახერხებს.

განსაკუთრებით ბევრია Odocoileus hemionus  [[ადმირალტი კუნძული|ადმირალტის]], [[ბარანოფი კუნძუ|ბარანოფის]], [[ჩიჩაგოვას კუნძული|ჩიჩაგოვისა]] და [[კოდიაკის კუნძული|კოდიაკის]] კუნძულებზე, სადაც მათი ბუნებრივი მტერი, მგელი, არ ბინადრობს. ამჟამად სახეობა გადაშენების საფრთხის წინაშე არ დგას.

აღსანიშნავია ჰაიდა-გვაის არქიპელაგიც, სადაც ირმები [[მე-19 საუკუნე|მე-19 საუკუნეში]] ხელოვნურად შეიყვანეს. იქ ისინი იმდენად გამრავლდნენ, რომ საფრთხეს უქმნიან ადგილობრივ მცენარეულ საფარს (ზედმეტად ძოვენ ფლორას). ამ პრობლემის მოსაგვარებლად, ჰაიდას ერის ტყის დაცვის პროგრამა მოსახლეობას ირმებზე ნადირობისკენ მოუწოდებს, რაც მათი პოპულაციის რეგულირებასა და ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნებას ემსახურება.&lt;ref&gt;Toronto ''Globe and Mail'',7 July 2018, p.O6.&lt;/ref&gt;

Odocoileus hemionus-ის ბუნებრივ მტაცებლებს შორის არიან [[მგელი|მგლები]], [[პუმა|პუმები]], [[გრიზლი|გრიზლები]] და [[ბარიბალი|ბარიბალები]], თუმცა არსებობს ცნობები იმის შესახებაც, რომ ღრმა წყალში ცურვისას მათზე ზოგჯერ მკვლელი [[ვეშაპისნაირნი|ვეშაპებიც]] ნადირობენ. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის მიერ ნადირობა მათ პოპულაციაზე თითქმის არ ახდენს გავლენას, ტყეების მასობრივი ჩეხვა და საცხოვრებელი გარემოს განადგურება სახეობის შემცირების სერიოზულ მიზეზად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf|format=PDF|website=Adfg.alaska.gov|title=Sitka Black-Tailed Deer Management Report|editor=M. V. Hicks|access-date=2022-03-27}}&lt;/ref&gt; 


{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები კონტინენტების მიხედვით]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.sitka-deer.com Odocoileus hemionus ]
*[https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf Odocoileus hemionus მართვის ანგარიში]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>e2rzvtl9ablorh5va9qrmoy40ukly6n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378219</id>
      <parentid>5378217</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13497" sha1="ena7bb0vnjzevq58gqc134j8643vtkw" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Odocoileus hemionus 
| სურათის ფაილი = Odocoileus hemionus sitkensis.jpg
| სამეფო = ცხოველები
| გვარი = [[Odocoileus]]
| სახეობა = [[ჯორირემი]]
| ქვესახეობა =
| ლათ = ''Odocoileus hemionus sitkensis''
}}


 '''სითქას ირემი'''({{lang-en|''Sitka deer''}}{{lang-en|}})([[ტრინომიალური ნომენკლატურა]]:'''''Odocoileus hemionus sitkensis''''')— ირმის ერთ-ერთი ქვესახეობა ის ძალიან წააგავს კოლუმბიურ შავკუდა ირემს. მისი სახელი მომდინარეობს [[ალასკა|ალასკის]] [[სიტკა|ქალაქ სიტკადან]].
ეს ირემი თავისი სახეობის სხვა წარმომადგენლებთან შედარებით ტანმორჩილია და მისი საშუალო წონა 48-დან 90 კილოგრამამდე მერყეობს. ზაფხულობით მისი ბეწვი მოწითალო-ყავისფერია, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან კი შეფერილობა მუქდება და ნაცრისფერ-ყავისფერ ელფერს იღებს. ეს ცხოველები შესანიშნავი მოცურავეები არიან. მათი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 10 წელია, თუმცა ზოგიერთმა ინდივიდმა 15 წლამდეც კი მიაღწია.&lt;ref&gt;Harry Merriam, John Schoen and Dave Hardy [http://www.adfg.state.ak.us/pubs/notebook/biggame/bt_deer.php &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Alaska Dept of Fish and Game, 2003. Adfg.state.ak.us. Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt;

==ჰაბიტატი და ცხოვრების წესი==
[[ფაილი:Sitka black tailed deer.jpg|250px|მინი| ირმები კოდიაკის ველური ბუნების ეროვნულ ნაკრძალში.]]
[[ფაილი:Sitka Deer, Haida Gwaii.jpg|250px|მინი|ნუკრი იკვებება გვაი-ჰაანასის ეროვნულ პარკში.]]
Odocoileus hemionus ჩრდილოეთ [[ბრიტანეთის კოლუმბია|ბრიტანეთის კოლუმბიისა]] და სამხრეთ-აღმოსავლეთ [[ალასკა|ალასკის]] სანაპირო ზოლის წვიმიანი ტყეების ბინადარია. მისი ბუნებრივი გავრცელების არეალი ალასკის [[ალექსანდრეს არქიპელაგი|ალექსანდრეს არქიპელაგსა]] და ხმელეთის მომიჯნავე სანაპირო ზოლს მოიცავს, ჩრდილოეთით იაკუტატის ყურემდე.

გარდა ბუნებრივი სამკვიდროსი, ეს სახეობა ხელოვნურად იქნა განსახლებული სხვადასხვა ტერიტორიაზე: [[1890-იანები|1890-იან]] წლებში იგი ჰაიდა-გუაის კუნძულებზე (დედოფალ შარლოტას კუნძულები) შეიყვანეს, [[1917]]–[[1923]] წლებში, პრინც უილიამის სრუტის სანაპიროებზე, ხოლო [[1924]] და [[1930]] წლებში, კოდიაკის არქიპელაგზე. ამავე პერიოდში, კერძოდ [[1924]] წელს, მათი პოპულაცია იაკუტატშიც დასახლდა, ხოლო [[1950-იანები|1950-იან]] წლებში Odocoileus hemionus სკაგუეისა და ჰეინსის მიდამოებშიც გამოჩნდა.&lt;ref&gt;Burris and McKnight 1973&lt;/ref&gt;

გარემო პირობების მიხედვით, Odocoileus hemionus შეიძლება იყოს როგორც ბინადარი, ისე მიგრირებადი ცხოველი. ზამთრობით ისინი, როგორც წესი, ზღვის დონიდან 460 მეტრამდე სიმაღლეზე, ძველ ან შერეული ტიპის ტყეებში სახლდებიან. გამონაკლისია კოდიაკის კუნძულის სამხრეთი ნაწილი, სადაც ტყე საერთოდ არ გვხვდება.&lt;ref&gt;[http://www.sitka-deer.com/ &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Sitka-deer.com (2005-01-10). Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt; 

ირმების შეჯვარების პერიოდი პიკს ნოემბრის შუა რიცხვებში აღწევს, ნუკრები კი ივნისის დასაწყისში იბადებიან და მათი წონა 2.7-დან 3.6 კილოგრამამდეა. ზრდასრული მამალი ირმის წონა 54-91 კილოგრამს შეადგენს, დედლისა კი, 36-45 კილოგრამს.

==კვების რაციონი==
Odocoileus hemionus ძირითად საკვებს მწვანე მცენარეულობა წარმოადგენს, თუმცა ალასკის მკაცრი ზამთრის პირობებში ისინი მერქნიანი მცენარეებითაც იკვებებიან. ამ ირმებს ზედა საღეჭი კბილები არ გააჩნიათ, ამიტომ საკვებს ზედა და ქვედა ძირითად კბილებს შორის აქუცმაცებენ. მათ აქვთ ოთხკამერიანი კუჭი, რომელიც საკვების ხელახლა დაღეჭვის საშუალებას იძლევა და შეიცავს ცელულოზის დამშლელ ბაქტერიებს. რადგან ეს ბაქტერიები სპეციფიკურ საკვებზე არიან მორგებულნი, ირმებს უცხო ნივთიერებების მონელება უძნელდებათ. შედეგად, ცხოველი შეიძლება შიმშილით დაიღუპოს მაშინაც კი, როცა კუჭი სავსე აქვს.

ისინი იკვებებიან მათი გარემოსთვის დამახასიათებელი მცენარეებითა და წყალმცენარეებით, როგორიცაა წითელი [[მურყანი]] (Alnus rubra), ცეცხლბალახა (Chamaenerion angustifolium), [[ბაბუაწვერა]] (Taraxacum officinale), [[ შხამა]] (Lysichiton americanus). ასევე ეტანებიან კულტურულ ნარგავებსაც, მათ შორის [[ვაშლი|ვაშლის]], [[ალუბალი|ალუბლისა]] და [[ქლიავი|ქლიავის]] ხეებს, [[მარწყვი|მარწყვის]], [[ჟოლო|ჟოლოსა]] და [[მაყვალი|მაყვლის]] ბუჩქებს.

=პოპულაცია და ნადირობა=

პოპულაცია ალასკის მკაცრი კლიმატის გამო ხშირად იცვლება. მათი რაოდენობის დასადგენად სპეციალისტები სხვადასხვა მეთოდს იყენებენ, მათ შორის: ფოტოხაფანგებს, დნმ-ის ანალიზს. მიუხედავად პერიოდული კლებისა, ეს სახეობა გამრავლების მაღალი ტემპით გამოირჩევა და პოპულაციის აღდგენას სწრაფად ახერხებს.

განსაკუთრებით ბევრია Odocoileus hemionus  [[ადმირალტი კუნძული|ადმირალტის]], [[ბარანოფი კუნძუ|ბარანოფის]], [[ჩიჩაგოვას კუნძული|ჩიჩაგოვისა]] და [[კოდიაკის კუნძული|კოდიაკის]] კუნძულებზე, სადაც მათი ბუნებრივი მტერი, მგელი, არ ბინადრობს. ამჟამად სახეობა გადაშენების საფრთხის წინაშე არ დგას.

აღსანიშნავია ჰაიდა-გვაის არქიპელაგიც, სადაც ირმები [[მე-19 საუკუნე|მე-19 საუკუნეში]] ხელოვნურად შეიყვანეს. იქ ისინი იმდენად გამრავლდნენ, რომ საფრთხეს უქმნიან ადგილობრივ მცენარეულ საფარს (ზედმეტად ძოვენ ფლორას). ამ პრობლემის მოსაგვარებლად, ჰაიდას ერის ტყის დაცვის პროგრამა მოსახლეობას ირმებზე ნადირობისკენ მოუწოდებს, რაც მათი პოპულაციის რეგულირებასა და ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნებას ემსახურება.&lt;ref&gt;Toronto ''Globe and Mail'',7 July 2018, p.O6.&lt;/ref&gt;

Odocoileus hemionus-ის ბუნებრივ მტაცებლებს შორის არიან [[მგელი|მგლები]], [[პუმა|პუმები]], [[გრიზლი|გრიზლები]] და [[ბარიბალი|ბარიბალები]], თუმცა არსებობს ცნობები იმის შესახებაც, რომ ღრმა წყალში ცურვისას მათზე ზოგჯერ მკვლელი [[ვეშაპისნაირნი|ვეშაპებიც]] ნადირობენ. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის მიერ ნადირობა მათ პოპულაციაზე თითქმის არ ახდენს გავლენას, ტყეების მასობრივი ჩეხვა და საცხოვრებელი გარემოს განადგურება სახეობის შემცირების სერიოზულ მიზეზად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf|format=PDF|website=Adfg.alaska.gov|title=Sitka Black-Tailed Deer Management Report|editor=M. V. Hicks|access-date=2022-03-27}}&lt;/ref&gt; 


{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები კონტინენტების მიხედვით]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.sitka-deer.com Odocoileus hemionus ]
*[https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf Odocoileus hemionus მართვის ანგარიში]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>ena7bb0vnjzevq58gqc134j8643vtkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378223</id>
      <parentid>5378219</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13610" sha1="hhdzlk8mkp2fnv2pph8qs287cxl2d0y" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = სითქას ირემი
| სურათის ფაილი = Odocoileus hemionus sitkensis.jpg
| სამეფო = ცხოველები
| გვარი = [[Odocoileus]]
| სახეობა = [[ჯორირემი]]
| ქვესახეობა =
| ლათ = ''Odocoileus hemionus sitkensis''
}}


 '''სითქას ირემი'''({{lang-en|''Sitka deer''}})([[ტრინომიალური ნომენკლატურა]]:'''''Odocoileus hemionus sitkensis''''')— ირმის ერთ-ერთი ქვესახეობა ის ძალიან წააგავს კოლუმბიურ შავკუდა ირემს. მისი სახელი მომდინარეობს [[ალასკა|ალასკის]] [[სიტკა|ქალაქ სიტკადან]].
ეს ირემი თავისი სახეობის სხვა წარმომადგენლებთან შედარებით ტანმორჩილია და მისი საშუალო წონა 48-დან 90 კილოგრამამდე მერყეობს. ზაფხულობით მისი ბეწვი მოწითალო-ყავისფერია, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან კი შეფერილობა მუქდება და ნაცრისფერ-ყავისფერ ელფერს იღებს. ეს ცხოველები შესანიშნავი მოცურავეები არიან. მათი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 10 წელია, თუმცა ზოგიერთმა ინდივიდმა 15 წლამდეც კი მიაღწია.&lt;ref&gt;Harry Merriam, John Schoen and Dave Hardy [http://www.adfg.state.ak.us/pubs/notebook/biggame/bt_deer.php &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Alaska Dept of Fish and Game, 2003. Adfg.state.ak.us. Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt;

==ჰაბიტატი და ცხოვრების წესი==
[[ფაილი:Sitka black tailed deer.jpg|250px|მინი| ირმები კოდიაკის ველური ბუნების ეროვნულ ნაკრძალში.]]
[[ფაილი:Sitka Deer, Haida Gwaii.jpg|250px|მინი|ნუკრი იკვებება გვაი-ჰაანასის ეროვნულ პარკში.]]
სითქას ირემი ჩრდილოეთ [[ბრიტანეთის კოლუმბია|ბრიტანეთის კოლუმბიისა]] და სამხრეთ-აღმოსავლეთ [[ალასკა|ალასკის]] სანაპირო ზოლის წვიმიანი ტყეების ბინადარია. მისი ბუნებრივი გავრცელების არეალი ალასკის [[ალექსანდრეს არქიპელაგი|ალექსანდრეს არქიპელაგსა]] და ხმელეთის მომიჯნავე სანაპირო ზოლს მოიცავს, ჩრდილოეთით იაკუტატის ყურემდე.

გარდა ბუნებრივი სამკვიდროსი, ეს სახეობა ხელოვნურად იქნა განსახლებული სხვადასხვა ტერიტორიაზე: [[1890-იანები|1890-იან]] წლებში იგი ჰაიდა-გუაის კუნძულებზე (დედოფალ შარლოტას კუნძულები) შეიყვანეს, [[1917]]–[[1923]] წლებში, პრინც უილიამის სრუტის სანაპიროებზე, ხოლო [[1924]] და [[1930]] წლებში, კოდიაკის არქიპელაგზე. ამავე პერიოდში, კერძოდ [[1924]] წელს, მათი პოპულაცია იაკუტატშიც დასახლდა, ხოლო [[1950-იანები|1950-იან]] წლებში სითქას ირემი სკაგუეისა და ჰეინსის მიდამოებშიც გამოჩნდა.&lt;ref&gt;Burris and McKnight 1973&lt;/ref&gt;

გარემო პირობების მიხედვით, სითქას ირემი შეიძლება იყოს როგორც ბინადარი, ისე მიგრირებადი ცხოველი. ზამთრობით ისინი, როგორც წესი, ზღვის დონიდან 460 მეტრამდე სიმაღლეზე, ძველ ან შერეული ტიპის ტყეებში სახლდებიან. გამონაკლისია კოდიაკის კუნძულის სამხრეთი ნაწილი, სადაც ტყე საერთოდ არ გვხვდება.&lt;ref&gt;[http://www.sitka-deer.com/ &quot;Sitka Black-tailed Deer&quot;]. Sitka-deer.com (2005-01-10). Retrieved on 2011-09-27.&lt;/ref&gt; 

ირმების შეჯვარების პერიოდი პიკს ნოემბრის შუა რიცხვებში აღწევს, ნუკრები კი ივნისის დასაწყისში იბადებიან და მათი წონა 2.7-დან 3.6 კილოგრამამდეა. ზრდასრული მამალი ირმის წონა 54-91 კილოგრამს შეადგენს, დედლისა კი, 36-45 კილოგრამს.

==კვების რაციონი==
სითქას ირმის ძირითად საკვებს მწვანე მცენარეულობა წარმოადგენს, თუმცა ალასკის მკაცრი ზამთრის პირობებში ისინი მერქნიანი მცენარეებითაც იკვებებიან. ამ ირმებს ზედა საღეჭი კბილები არ გააჩნიათ, ამიტომ საკვებს ზედა და ქვედა ძირითად კბილებს შორის აქუცმაცებენ. მათ აქვთ ოთხკამერიანი კუჭი, რომელიც საკვების ხელახლა დაღეჭვის საშუალებას იძლევა და შეიცავს ცელულოზის დამშლელ ბაქტერიებს. რადგან ეს ბაქტერიები სპეციფიკურ საკვებზე არიან მორგებულნი, ირმებს უცხო ნივთიერებების მონელება უძნელდებათ. შედეგად, ცხოველი შეიძლება შიმშილით დაიღუპოს მაშინაც კი, როცა კუჭი სავსე აქვს.

ისინი იკვებებიან მათი გარემოსთვის დამახასიათებელი მცენარეებითა და წყალმცენარეებით, როგორიცაა წითელი [[მურყანი]] (Alnus rubra), ცეცხლბალახა (Chamaenerion angustifolium), [[ბაბუაწვერა]] (Taraxacum officinale), [[ შხამა]] (Lysichiton americanus). ასევე ეტანებიან კულტურულ ნარგავებსაც, მათ შორის [[ვაშლი|ვაშლის]], [[ალუბალი|ალუბლისა]] და [[ქლიავი|ქლიავის]] ხეებს, [[მარწყვი|მარწყვის]], [[ჟოლო|ჟოლოსა]] და [[მაყვალი|მაყვლის]] ბუჩქებს.

=პოპულაცია და ნადირობა=

პოპულაცია ალასკის მკაცრი კლიმატის გამო ხშირად იცვლება. მათი რაოდენობის დასადგენად სპეციალისტები სხვადასხვა მეთოდს იყენებენ, მათ შორის: ფოტოხაფანგებს, დნმ-ის ანალიზს. მიუხედავად პერიოდული კლებისა, ეს სახეობა გამრავლების მაღალი ტემპით გამოირჩევა და პოპულაციის აღდგენას სწრაფად ახერხებს.

განსაკუთრებით ბევრია სითქას ირემი [[ადმირალტი კუნძული|ადმირალტის]], [[ბარანოფი კუნძუ|ბარანოფის]], [[ჩიჩაგოვას კუნძული|ჩიჩაგოვისა]] და [[კოდიაკის კუნძული|კოდიაკის]] კუნძულებზე, სადაც მათი ბუნებრივი მტერი, მგელი, არ ბინადრობს. ამჟამად სახეობა გადაშენების საფრთხის წინაშე არ დგას.

აღსანიშნავია ჰაიდა-გვაის არქიპელაგიც, სადაც ირმები [[მე-19 საუკუნე|მე-19 საუკუნეში]] ხელოვნურად შეიყვანეს. იქ ისინი იმდენად გამრავლდნენ, რომ საფრთხეს უქმნიან ადგილობრივ მცენარეულ საფარს (ზედმეტად ძოვენ ფლორას). ამ პრობლემის მოსაგვარებლად, ჰაიდას ერის ტყის დაცვის პროგრამა მოსახლეობას ირმებზე ნადირობისკენ მოუწოდებს, რაც მათი პოპულაციის რეგულირებასა და ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნებას ემსახურება.&lt;ref&gt;Toronto ''Globe and Mail'',7 July 2018, p.O6.&lt;/ref&gt;

სითქას ირმის ბუნებრივ მტაცებლებს შორის არიან [[მგელი|მგლები]], [[პუმა|პუმები]], [[გრიზლი|გრიზლები]] და [[ბარიბალი|ბარიბალები]], თუმცა არსებობს ცნობები იმის შესახებაც, რომ ღრმა წყალში ცურვისას მათზე ზოგჯერ მკვლელი [[ვეშაპისნაირნი|ვეშაპებიც]] ნადირობენ. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის მიერ ნადირობა მათ პოპულაციაზე თითქმის არ ახდენს გავლენას, ტყეების მასობრივი ჩეხვა და საცხოვრებელი გარემოს განადგურება სახეობის შემცირების სერიოზულ მიზეზად მიიჩნევა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf|format=PDF|website=Adfg.alaska.gov|title=Sitka Black-Tailed Deer Management Report|editor=M. V. Hicks|access-date=2022-03-27}}&lt;/ref&gt; 


{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ძუძუმწოვრები კონტინენტების მიხედვით]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.sitka-deer.com სითქას ირემი]
*[https://www.adfg.alaska.gov/static/home/library/pdfs/wildlife/mgt_rpts/mde01.pdf სითქას ირმის მართვის ანგარიში]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>hhdzlk8mkp2fnv2pph8qs287cxl2d0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლ ბერნშტაინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879281</id>
    <revision>
      <id>5378146</id>
      <parentid>5350487</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38176" sha1="rekdo812tb9jb858fysijxq3bjryxab" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = კარლ ბერნშტაინი
| ფოტო       =File:Carl bernstein 2007.jpg

| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა =ბერნშტაინი 2007 წელს 
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = [[14 თებერვალი]], [[1944]]
| დაბადგილი   = [[ვაშინგტონი]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  = [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკა]]
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =[[ჟურნალისტი]], [[ავტორი]]
| აქტიურობის წლები = 
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =[[უოტერგეიტის სკანდალი|უოტერგეიტის სკანდალის]] გამშუქებელი
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   = კაროლ ჰონსა, ნორა ეფრონ, კრისტინ კიუჰბეკზე
| პარტნიორები = 
| შვილები = 2
| მამა    =ალფრედ ბერნსტაინი
| დედა   = სილვია ბერნსტაინი

| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}'''კარლ მილტონ ბერნშტაინი''' ( დ. 14 თებერვალი, 1944) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] საგამოძიებო [[ჟურნალისტი]] და [[ავტორი]]. 1972 წელს, როდესაც იგი ახალგაზრდა რეპორტიორი იყო გაზეთ [[ვაშინგტონ პოსტი (გაზეთი)|ვაშინგტონ პოსტში]], ბერნშტაინი თანამშრომლობდა [[ბობ ვუდვორდთან]] და მათ ერთად შეასრულეს ძირითადი ჟურნალისტური გამოძიება [[უოტერგეიტის სკანდალი|უოტერგეიტის სკანდალთან]] დაკავშირებით.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-05-18 |title=Woodward and Bernstein: Watergate reporters warn of the limitations of AI |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65609965 |access-date=2023-11-13}}&lt;/ref&gt;  აღნიშნულმა სკანდალმა გამოიწვია მრავალი სამთავრობო გამოძიება და საბოლოოდ პრეზიდენტ [[რიჩარდ ნიქსონი|რიჩარდ ნიქსონის]] გადადგომა. ვუდვორდისა და ბერნშტაინის საქმიანობა გამოცდილმა ჟურნალისტმა ჯინ რობერტსმა შეაფასა, როგორც „შესაძლოა ყველა დროის უდიდესი საგამოძიებო მუშაობა“.&lt;ref&gt;Roy J. Harris, Jr., ''Pulitzer's Gold,'' 2007, p. 233, Columbia: University of Missouri Press, {{ISBN|9780826217684}}.&lt;/ref&gt;


უოტერგეიტის შემდეგ ბერნსტინის კარიერა კვლავ კონცენტრირებული იყო ძალაუფლების გამოყენებისა და ბოროტად გამოყენების თემაზე —რასაც იგი  წიგნებისა და სტატიების მეშვეობით აშუქებდა. იგი ასევე მუშაობდა ტელეჟურნალისტიკაში და გამოდიოდა პოლიტიკურ კომენტატორად. ბერნსტინი არის ექვსი წიგნის ავტორი ან თანაავტორი:„პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი“ ([[1974]]) და „უკანასკნელი დღეები“ ([[1976]]), ორივე ბობ ვუდვორდთან ერთად; „ერთგულება: ვაჟის მემუარები“ (1989); „მისი უწმინდესობა: იოანე პავლე II და ჩვენი დროის ისტორია“ (1996) მარკო პოლიტისთან ერთად; „ქალი მეთაური: ჰილარი როდემ კლინტონის ცხოვრება“ ([[2007]])&lt;ref name=&quot;huffingtonpost.com&quot;&gt;[http://www.huffingtonpost.com/carl-bernstein &quot;Carl Bernstein&quot;]. ''[[The Huffington Post]]'' Retrieved February 6, 2014.&lt;/ref&gt; და „ისტორიის დევნაში: ბავშვი რედაქციაში“ ([[2022]]), რომელიც მისი ჟურნალისტური მოღვაწეობის ადრეულ წლებს ეხება. გარდა ამისა, იგი [[CNN]]-ის რეგულარული პოლიტიკური კომენტატორია.
==ადრეული ცხოვრება და კარიერა==
ბერნშტაინი დაიბადა [[ვაშინგტონი|ვაშინგტონში]],&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Ryan |last=Torok |title= Carl Bernstein on Trump and the Current State of Journalism  |website=[[The Jewish Journal of Greater Los Angeles|The Jewish Journal]]|date= October 30, 2019|url=https://jewishjournal.com/news/los_angeles/community/306426/carl-bernstein-on-trump-and-the-current-state-of-journalism/|quote=Bernstein told the Journal about the role Judaism has played in his life, saying he was raised in a secular household by atheist parents who were involved with groups including the Workmen’s Circle, an organization founded in the early 20th century to support Eastern European Jewish immigrants facing a challenging labor environment upon arriving in the United States}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2CAGE9yJcm8C&amp;q=Bernstein|first=Steve|last=Silbiger|title=The Jewish Phenomenon: Seven Keys to the Enduring Wealth of a People|pages=190|publisher=Taylor Trade Publishing|date=May 25, 2000|isbn=9781589794900}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Carl Bernstein (1944-) |website=[[Jewish Virtual Library]]|url= https://www.jewishvirtuallibrary.org/carl-bernstein }}&lt;/ref&gt;  სეკულარულ [[ებრაელები|ებრაულ]] ოჯახში. იგი იყო სილვია (ქალიშვილობის გვარი უოკერი) და ალფრედ ბერნშტაინების შვილი.&lt;ref name=WPObitAlfred&gt;{{cite news|title=Alfred Bernstein Dies  |newspaper=[[The Washington Post]]|date=March 2, 2003 |url= https://www.washingtonpost.com/archive/local/2003/03/02/alfred-bernstein-dies/fb6abbea-5756-4c69-a007-1e804867c708/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=WPObitSylvia&gt;{{cite news|title=Activist Sylvia Bernstein Dies at 88   |newspaper=The Washington Post|date=November 25, 2003 |url= https://www.washingtonpost.com/archive/local/2003/11/25/activist-sylvia-bernstein-dies-at-88/5a794f52-294c-409b-9c3f-77f36f243663/ }}&lt;/ref&gt; მისი ორივე მშობელი სამოქალაქო უფლებების აქტივისტი და [[1940-იანები|1940]]-იან წლებში აშშ-ის კომუნისტური პარტიის წევრი იყო.&lt;ref name=WPObitAlfred /&gt;&lt;ref name=WPObitSylvia /&gt;
იგი სწავლობდა მონტგომერი ბლერის სახელობის საშუალო სკოლაში სილვერ-სპრინგში, [[მერილენდი|მერილენდში]], სადაც სკოლის გაზეთ Silver Chips-ის&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/28/AR2010062802753.html |title=Yes, kids, there is life after high school |newspaper=Washington Post |access-date=February 15, 2017}}&lt;/ref&gt;  ტირაჟისა და გაცვლის მენეჯერად მუშაობდა. მან ჟურნალისტური კარიერა 16 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც ვაშინგტონ სტარის კურიერი (copyboy) გახდა და იერარქიულ საფეხურებზე სწრაფად დაწინაურდა.&lt;ref name=&quot;huffingtonpost.com&quot;/&gt;თუმცა, აღნიშნული გაზეთი არაოფიციალურად მოითხოვდა კოლეჯის [[დიპლომი|დიპლომს]].

მერილენდის [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], კოლეჯ-პარკი-ში სწავლისას იგი მუშაობდა უნივერსიტეტის დამოუკიდებელ ყოველდღიურ გაზეთ დაიმონდბექში რეპორტიორად.&lt;ref&gt;{{cite web |date=February 25, 1996|author1=Michael Olesker |url=https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-1996-02-25-1996056228-story.html |title=Parking, paying and getting pilloried |work=The Baltimore Sun |access-date=January 9, 2022}}&lt;/ref&gt; თუმცა, 1964 წლის იგი უნივერსიტეტიდან გარიცხეს დაბალი აკადემიური შედეგების გამო.{{sfn|Bernstein|2022|pp=293, 305}}&lt;ref&gt;{{cite news|
url=https://www.cbsnews.com/news/carl-bernstein-on-chasing-history/ |title=Carl Bernstein on chasing history|date=January 9, 2022|work=CBS News|access-date=January 9, 2022}}&lt;/ref&gt;
1965 წელს ბერნსტინმა დატოვა ვაშინგტონ სტარი და გახდა სრულგანაკვეთიანი რეპორტიორი Elizabeth Daily Journal-ში ([[ნიუ-ჯერზი]]).&lt;ref&gt;Shepard, Alicia C. (May 2, 2008). [http://media.wiley.com/product_data/excerpt/15/04717376/0471737615.pdf ''Woodward and Bernstein'']. Chapter 1, &quot;The Up and Comers&quot;, pp. 1–29. Wiley Publishing. Retrieved February 6, 2014.&lt;/ref&gt; იქ მუშაობისას მან მოიპოვა პირველი ადგილი ნიუ ჯერსის პრესის ასოციაციის კონკურსში საგამოძიებო ჟურნალისტიკაში, მხატვრულ წერასა და ოპერატიულ სიახლეებში.&lt;ref name=&quot;huffingtonpost.com&quot;/&gt; [[1966]] წელს იგი გადავიდა ვაშინგტონ პოსტში, სადაც აშუქებდა ადგილობრივ ამბებს  და გამოირჩეოდა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო დახვეწილი სტილის ავტორი.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/bernstein.html &quot;WATERGATE: Key Players: Carl Bernstein&quot;]. ''The Washington Post''. Retrieved February 6, 2014.&lt;/ref&gt;
==უოტერგეიტი==
[[1972]] წლის [[ივნისი|ივნისის]] ერთ შაბათს ბერნშტაინს, ბობ ვუდვორდთან ერთად, დაავალეს უოტერგეიტის კომპლექსში მომხდარი შეჭრის გაშუქება. ადგილზე დაკავებული ხუთი პირიდან ოთხი ყოფილი [[ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო|CIA-ს]] აგენტი აღმოჩნდა, რომლებიც რესპუბლიკელებისთვის მუშაობდნენ. გამოძიების შედეგად ჟურნალისტებმა დაადგინეს კავშირი ფარულ ფონდებთან და კორუმპირებულ გენერალურ პროკურორთან. სწორედ ბერნშტაინი იყო პირველი, ვინც ივარაუდა პრეზიდენტ ნიქსონის შესაძლო მონაწილეობა და აღმოაჩინა ფულის გათეთრების კვალი, რომელიც მას სკანდალთან აკავშირებდა. მათი გამოძიების შედეგად დაწყებულმა პროცესებმა საბოლოოდ ნიქსონის გადადგომა გამოიწვია  [[9 აგვისტო|9 აგვისტოს]] [[1974]] წელს, იმპიჩმენტის თავიდან ასაცილებლად.

1974 წელს, უოტერგეიტის მოვლენებიდან ორი წლის შემდეგ, ბერნსტინმა და ვუდვორდმა გამოსცეს წიგნი „პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი“, რომელიც ექვსი თვის განმავლობაში ბესტსელერების სიაში რჩებოდა. [[1975]] წელს იგი გადაიღეს ფილმად, რომელშიც ბერნსტინის როლი [[დასტინ ჰოფმანი|დასტინ ჰოფმანმა]], ხოლო ვუდვორდის — [[რობერტ რედფორდი|რობერტ რედფორდმა]] შეასრულა; ფილმი ნომინირებული იყო [[ოსკარი|ოსკარზე]], „[[ოქროს გლობუსი|ოქროს გლობუსსა]]“ და [[BAFTA]]-ზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/woodstein/apm/ |title=University of Texas |date=March 21, 2008 |access-date=February 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221030039/http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/woodstein/apm/ |archive-date=February 21, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1976 წელს გამოვიდა გაგრძელება — „უკანასკნელი დღეები“, რომელიც აღწერს ნიქსონის ბოლო დღეებს პრეზიდენტის პოსტზე.&lt;ref&gt;Google Books [https://books.google.com/books/about/The_Final_Days.html?id=B7T706Cg_JkC The Final Days], accessed September 7, 2011&lt;/ref&gt;
==უოტერგეიტის შემდეგ==

ბერნშტაინმა [[1977]] წელს დატოვა ვაშინგტონ პოსტი და უოტერგეიტის გაშუქებით მოპოვებული რეპუტაციის საფუძველზე საქმიანობა სხვა სფეროებშიც გააფართოვა. იგი გადავიდა სატელევიზიო ჟურნალისტიკაში, რომელიც იმ პერიოდში სწრაფად ვითარდებოდა. მუშაობდა [[American Broadcasting Company|ABC]], [[CNN]] და [[CBS]]-ში როგორც პოლიტიკური კომენტატორი და მონაწილეობდა სატელევიზიო რეკლამებში სპიკერის როლში.&lt;ref&gt;Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/Xt5uX06jkEE Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20200430051808/https://www.youtube.com/watch?v=Xt5uX06jkEE&amp;gl=US&amp;hl=en Wayback Machine]{{cbignore}}: {{cite web |title=Daewoo Carl Bernstein 1995 commercial (korea) |url=https://www.youtube.com/watch?v=Xt5uX06jkEE |website=Youtube| date=August 2, 2013 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; მან დაიწყო CIA-სა და ამერიკულ მედიას შორის [[ცივი ომი|ცივი ომის]] პერიოდში არსებული ფარული თანამშრომლობის გამოძიება, რასაც ერთი წელი მიუძღვნა; შედეგი იყო 25,000-სიტყვიანი სტატია ჟურნალ [[როლინგ სტოუნი|როლინგ სტოუნში]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bernstein|first=Carl|title=The CIA and the Media|url=https://www.carlbernstein.com/the-cia-and-the-media-rolling-stone-10-20-1977|access-date=July 11, 2022|website=www.carlbernstein.com}}&lt;/ref&gt;


შემდეგ იგი მუშაობდა ABC News-ში. 1980–1984 წლებში იყო ვაშინგტონის ბიუროს ხელმძღვანელი, შემდეგ — უფროსი კორესპონდენტი. 1982 წელს, ნაითლაინში, პირველმა გაავრცელა ინფორმაცია&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carl Bernstein {{!}} HuffPost |url=https://www.huffpost.com/author/carl-bernstein |access-date=2025-04-03 |website=www.huffpost.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 
, რომ [[ლიბანის ომი (1982)|ლიბანში ისრაელის შეჭრის]] დროს [[არიელ შარონი|არიელ შარონმა]] „კაბინეტი შეცდომაში შეიყვანა ოპერაციის რეალურ მიზანთან დაკავშირებით — [[პალესტინელები|პალესტინელების]] ლიბანიდან განდევნა და არა მხოლოდ 25-კილომეტრიანი უსაფრთხოების ზონის შექმნა საზღვრის ჩრდილოეთით“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carl Bernstein |url=https://investigatingpower.org/carl-bernstein/ |access-date=2025-04-03 |website=Investigating Power |language=en-US}}&lt;/ref&gt;


ABC News-ის დატოვებიდან ორი წლის შემდეგ ბერნშტაინმა გამოსცა მემუარი  „ერთგულება: ვაჟის მემუარები“, სადაც აღნიშნა, რომ მისი მშობლები ამერიკის კომუნისტური პარტიის წევრები იყვნენ, რამაც საზოგადოებაში გაოცება გამოიწვია, რადგან ჯ. ედგარ ჰუვერმაც ვერ შეძლო ამის დამტკიცება.&lt;ref name=&quot;washpost1989&quot;&gt;{{cite news
 | title =   He Went From Watergate to 'Heartbun,' From Investigative Superstar to Celebrity Dinner Guest. Now Bernstein's Back with an Evocative Book on his Embattled Childhood, but he's still Carl After All These Years
 | url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/1989/03/19/he-went-from-watergate-to-heartburn-from-investigative-superstar-to-celebrity-dinner-guest-now-bernsteins-back-with-an-evocative-book-on-his-embattled-childhood-but-hes-still-carl-after-all-these-years
 | newspaper= The Washington Post
 | date = March 19, 1989
| access-date = January 9, 2022
}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] წელს ჟურნალ [[ტაიმი (ჟურნალი)|ტაიმისთვის]] დაწერა სტატია პაპ [[იოანე პავლე II]]-სა და [[რონალდ რეიგანი|რონალდ რეიგანს]] შორის თანამშრომლობაზე. მოგვიანებით მარკო პოლიტისთან ერთად გამოსცა ბიოგრაფია „მისი უწმინდებულესობა“, სადაც აღნიშნა, რომ პაპის როლი, მხარდაჭერა და მისი გავლენა ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი იყო [[ევროპა|ევროპაში]] კომუნიზმის დაცემაში.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cathnews |title=Carl Bernstein on John Paul II's great victory |url=http://www.cathnews.com/article.aspx?aeid=25974 |work=Cathnews |access-date=May 6, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726221706/http://www.cathnews.com/article.aspx?aeid=25974 |archive-date=July 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

იმავე წელს The New Republic-ში გამოაქვეყნა კრიტიკული სტატია „The Idiot Culture“, სადაც თანამედროვე ჟურნალისტიკას სენსაციონალიზმსა და ჭორებზე ორიენტაციაში ადანაშაულებდა.

მისი წიგნი „ქალი მეთაური: ჰილარი როდემ კლინტონის ცხოვრება“ გამოიცა 2007 წლის 5 ივნისს, სამი კვირა იყო [[The New York Times|The New York Times-]]ის ბესტსელერი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hawes.com/2007/2007.htm |title=Hawes Publications Adult New York Times Best Seller Lists for 2007 |publisher=Hawes.com |access-date=February 15, 2017}}&lt;/ref&gt;  CBS News-ის შეფასებით, იგი „წარუმატებელ“ პროექტებს შორის მოხვდა, გაყიდვებით დაახლოებით 55,000–65,000 ეგზემპლარი.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Italie |first=Hillel |url=http://www.cbsnews.com/news/books-hits-and-misses-in-2007/ |title=Books: Hits And Misses In 2007 |work=CBS News |date=December 18, 2007 |access-date=October 27, 2016}}&lt;/ref&gt;

ბერნშტაინი ხშირად მონაწილეობს ტელეგადაცემებში. [[2011]] წელს Newsweek/The Daily Beast-ში [[რუპერტ მერდოკი|რუპერტ მერდოკის]] News of the World-ის სკანდალი უოტერგეიტს შეადარა.&lt;ref&gt;Newsweek.com [http://www.thedailybeast.com/newsweek/2011/07/10/murdoch-s-watergate.html], published July 9, 2011&lt;/ref&gt;

[[2012]] წელს ის სიტყვით გამოვიდა ირანის სახალხო [[მოჯაჰიდი|მოჯაჰედების]] ორგანიზაციის შეკრებაზე და აღნიშნა, რომ „ნამდვილი ტერორიზმი [[თეირანი|თეირანშია]] და არა ამ დარბაზში“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.propublica.org/article/watergate-journalist-bernstein-spoke-at-event-supporting-iranian-terrorist |title=Watergate Journalist Carl Bernstein Spoke at Event Supporting Iranian 'Terrorist' Group |publisher=ProPublica |date=August 31, 2012 |access-date=February 15, 2017}}&lt;/ref&gt;


2024 წელს CNN-ზე განაცხადა, რომ პრეზიდენტ [[ჯო ბაიდენი|ჯო ბაიდენს]] 2024 წლის დასაწყისში ჰქონდა კოგნიტური დაქვეითების 15–20 შემთხვევა, რამაც გააძლიერა მოწოდებები მისი კანდიდატურის მოხსნისკენ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://nypost.com/2024/07/02/us-news/sources-close-to-biden-report-15-20-occasions-of-his-cognitive-decline-in-last-year-carl-bernstein-says/ | title=Sources close to Biden report '15, 20 occasions' of his cognitive decline in last year, Carl Bernstein says | date=July 2, 2024 }}&lt;/ref&gt;


==პერსონალური ცხოვრება==
ბერნშტაინი სამჯერ იყო დაქორწინებული: კეროლ ჰონსაზე, შემდეგ [[ნორა ეფრონი|ნორა ეფრონზე]] (1976–1980), ხოლო 2003 წლიდან — კრისტინ კიუჰბეკზე.

ნორა ეფრონთან ქორწინების პერიოდში მას ჰქონდა ურთიერთობა მარგარეტ ჯეისთან, ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის [[ჯეიმზ კალაჰანი|ჯეიმზ კალაჰანის]] ქალიშვილთან.&lt;ref name=&quot;bbcjay&quot;&gt;{{cite news
 | title =  Baroness Jay's political progress
 | url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1466811.stm
 | work = BBC News
 | date = July 31, 2001
| access-date = August 16, 2007
}}&lt;/ref&gt;  ბერნსტაინსა და მის მეორე ცოლს, ეფრონს, უკვე ჰყავდათ ჩვილი ვაჟი, იაკობი, ხოლო 1979 წელს, როდესაც მან შეიტყო თავისი ქმრის რომანის შესახებ ჯეისთან, ის ორსულად იყო მათ მეორე ვაჟზე, მაქსზე. ამის გაგების შემდეგ ეფრონმა მაქსი ნაადრევად გააჩინა.&lt;ref name=&quot;timesneck&quot;&gt;{{cite news
 | title = Get real – ageing's not all Helen Mirren
 | url = http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/article1466183.ece
 | newspaper = The Times
 | date = March 4, 2007
| access-date = May 18, 2017
| location = London
 | url-status = dead
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070307093809/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/article1466183.ece
 | archive-date = March 7, 2007
| df = mdy-all
 }}&lt;/ref&gt;  ეს ისტორია ეფრონმა ასახა რომანში „ეჭვიანობა“, რომელიც [[1986]] წელს რომელიც 1986 წელს გადაიღეს ფილმად, სადაც მთავარ როლებში [[მერილ სტრიპი]] და [[ჯეკ ნიკოლსონი]] მონაწილეობდნენ.
1980-იან წლებში ბერნშტაინი ასევე იყო  ბიანკა ჯაგერთან, [[მართა სტიუარტი|მართა სტიუარტთან]] და [[ელიზაბეთ ტეილორი|ელიზაბეთ ტეილორთან]].&lt;ref name=&quot;washpost1989&quot;/&gt;
==ეკრანიზაციები==
ბერნშტაინის როლი ფილმში „[[პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ფილმი)|პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი]]“ შეასრულა [[დასტინ ჰოფმანი|დასტინ ჰოფმანმა]]&lt;ref name=&quot;imdb-pres&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.imdb.com/title/tt0074119/|title= All the President's Men (1976)|website= Internet Movie Database|access-date= February 4, 2017}}&lt;/ref&gt;, ხოლო 1999 წლის კომედიაში „Dick“ — ბრიუს მაკკალოხმა.&lt;ref name=&quot;imdb-mccullough&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.imdb.com/name/nm0567126/|title= Bruce McCullough|website= Internet Movie Database|access-date= February 4, 2017}} and by Jack Nicholson in 'Heartburn'. 
&lt;/ref&gt; 
ასევე, პერსონაჟი, რომელიც მასზეა დაფუძნებული, გვხვდება ფილმში „ეჭვიანობა“.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Variety Staff |date=1986-01-01 |title=Heartburn |url=https://variety.com/1985/film/reviews/heartburn-1200426909/ |access-date=2024-10-18 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 
==განსხვავებები ბერნშტაინსა და ვუდვორდს შორის==
მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთად აშუქებდნენ უოტერგეიტის სკანდალს, ბერნშტაინსა და ვუდვორდს განსხვავებული პიროვნებები ჰქონდათ. ვუდვორდი გაიზარდა ტრადიციულ [[რესპუბლიკური პარტია (აშშ)|რესპუბლიკურ]] ოჯახში, იყო კარგად განათლებული და ხასიათდებოდა სიმშვიდით. [[იელის უნივერსიტეტი|იელის უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ შეუერთდა ვაშინგტონ პოსტს, ხოლო ცხრა თვის შემდეგ დაევალა უოტერგეიტის საქმეზე მუშაობა. ბერნშტაინი კი [[კომუნიზმი|კომუნისტურ]] ებრაულ ოჯახში დაიბადა; იგი მეამბოხე იყო, რის გამოც კოლეჯი ვერ დაასრულა. სკანდალის დროს იგი ვუდვორდზე ათი თვით უფრო გამოცდილიც იყო.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Shepard |first1=Alicia |title=Woodward and Bernstein: Life in the Shadow of Watergate |date=2009 |publisher=John Wiley &amp; Sons}}&lt;/ref&gt;
 

მათ მუშაობის სტილიც განსხვავებული ჰქონდათ. ვუდვორდის ძლიერი მხარე იყო საგამოძიებო საქმიანობა და იგი კონცენტრირებული იყო ფაქტების მოპოვებაზე, მათ შორის „Deep Throat“-თან ფარულ შეხვედრებზე. მისი წერითი სტილი იყო სერიოზული და ფაქტებზე ორიენტირებული. ბერნშტაინი კი პირველი იყო, ვინც ივარაუდა, რომ საქმე შესაძლოა [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]] რიჩარდ ნიქსონს უკავშირდებოდა. იგი უფრო ძლიერი ავტორი იყო და სტატიებს ხშირად ვუდვორდის მიერ მოპოვებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით წერდა.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bradlee |first1=Benjamin |title=A Good Life: Newspapering and Other Adventures |date=2011 |publisher=Simon &amp; Schuster}}&lt;/ref&gt; განსხვავებული უნარების გამო ისინი იდეალურ გუნდად მიიჩნეოდნენ. როგორც ალისია შეფერდმა აღნიშნა: „კარლი იყო დიდი იდეების ავტორი, ხოლო ვუდვორდი — ის, ვინც საქმეს ბოლომდე მიჰყავდა... მათ იცოდნენ, რომ თითოეულს ჰქონდა უნარები, რაც მეორეს არ გააჩნდა, და ერთმანეთს ეყრდნობოდნენ.“&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dakss |first1=Brian |title=Woodward And Bernstein: Very Different |url=https://www.cbsnews.com/news/woodward-and-bernstein-very-different/ |access-date=December 26, 2006}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* [http://www.carlbernstein.com/ Carl Bernstein]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} official site
* {{C-SPAN|17151}}
* {{IMDb name|0077012}}
* [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/bernstein.html Profile] at ''The Washington Post''
* [https://web.archive.org/web/20101007230503/http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/woodstein/ Watergate Papers Web Exhibition] at the [[Harry Ransom Center]] at the [[University of Texas at Austin]], with [http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead/00365.xml inventory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917122243/http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead%2F00365.xml |date=September 17, 2013 }}


==სქოლიო==
{{DEFAULTSORT:ბერნშტაინი, კარლ}}
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1944]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მედია კრიტიკოსები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ბიოგრაფები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები]]</text>
      <sha1>rekdo812tb9jb858fysijxq3bjryxab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:საჭადრაკო ტურნირები</title>
    <ns>10</ns>
    <id>879389</id>
    <revision>
      <id>5378477</id>
      <parentid>5353897</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10653" sha1="0l6btnlnfo1w4mgje2o0cbn90h7ew1w" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი  = საჭადრაკო ტურნირები
|სათაური = ძირითადი პერიოდული საერთაშორისო [[საჭადრაკო ტურნირი|საჭადრაკო ტურნირები]]
|სიაკლასი = hlist
|მდგომარეობა = {{{state|autocollapse}}}

|ზემოთ =
* [[ძლიერი საჭადრაკო ტურნირების სია|ძლიერი ტურნირები]]
* [[მცირე საჭადრაკო ტურნირების სია|მცირე ტურნირები]]
* [[წრიული საჭადრაკო ტურნირების სია|წრიული ტურნირები]]

|ჯგუფი1 = ძირითადი მიმდინარე&lt;br/&gt;{{small|(საშუალო [[FIDE-ს მსოფლიო რეიტინგი|რეიტინგი]] &gt; 2700;&lt;br/&gt;ძირითადად [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]])}}
|სია1 =
* [[ჩენაის გრანდ მასტერსი]] {{small|(2023-დან)}}
* [[Grand Chess Tour]] {{small|(2015-დან)}}
* [[გრენკეს საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2013-დან)}}
* [[Norway Chess]] {{small|(2013-დან)}}
* [[პრაღის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2019-დან)}}
* [[შამქორის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(2014-დან)}}
* [[შენჯენის მასტერსი]] {{small|(2017-დან)}}
* [[სინკფილდის თასი]] {{small|(2013-დან)}}
* [[ტატა სტილის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1938-დან)}}
* [[UzChess-ის თასი]] {{small|(2024-დან)}}
* [[ტატა სტილი ინდოეთი]] {{small|(2018-დან)}}

|ჯგუფი2 = სხვა მიმდინარე&lt;br/&gt;{{small|(ძირითადად [[შვეიცარიული სისტემა|შვეიცარიული სისტემით]])}}
|სია2 =
* [[აეროფლოტის ღია პირველობა]] {{small|(2002-დან)}}
* [[ავსტრალიის მასტერსი]] {{small|(1987-დან)}}
* [[ბილის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(1968-დან)}}
* [[კანადის ღია პირველობა ჭადრაკში|კანადის ღია პირველობა]] {{small|(1956-დან)}}
* [[კაპაბლანკას მემორიალი]] {{small|(1962-დან)}}
* [[კაპელ-ლა-გრანდის ღია პირველობა]] {{small|(1985-დან)}}
* [[კარლოს ტორე რეპეტოს მემორიალი]] {{small|(1987-დან)}}
* [[ჩიგორინის მემორიალი]] {{small|(1909-დან)}}
* [[დიბერლის თასი]] {{small|(1963-დან)}}
* [[დორტმუნდის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1973-დან)}}
* [[დუბაის ღია პირველობა ჭადრაკში|დუბაის ღია პირველობა]] {{small|(1999-დან)}}
* [[ჰასტინგსის საერთაშორისო საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1920-დან)}}
* [[ზელანდიის უმაღლესი სკოლის ტურნირი]] {{small|(1995-დან)}}
* [[ლონდონის საჭადრაკო კლასიკა]] {{small|(2009-დან)}}
* [[ლუბლინის დიდოსტატთა ტურნირი]] {{small|(2009-დან)}}
* [[პაულ კერესის მემორიალი|პაულ კერესის მემორიალები]] {{small|(ტალინი, 1969-დან; ვანკუვერი, 1975-დან)}}
* [[Qatar Masters Open]] {{small|(2014–2015, 2023-დან)}}
* [[რეიკიავიკის ღია პირველობა]] {{small|(1964-დან)}}
* [[რიგის ტექნიკური უნივერსიტეტის ღია პირველობა ჭადრაკში]] {{small|(2011-დან)}}
* [[რილტონის თასი]] {{small|(1971-დან)}}
* [[რუბინშტეინის მემორიალი]] {{small|(1963-დან)}}
* [[სამხრეთ აფრიკის ღია პირველობა ჭადრაკში|სამხრეთ აფრიკის ღია პირველობა]] {{small|(1962-დან)}}
* [[აშშ-ის ღია პირველობა ჭადრაკში|აშშ-ის ღია პირველობა]] {{small|(1900-დან)}}
* [[TePe Sigeman &amp; Co-ს საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1993-დან)}}
* [[ვიდმარის მემორიალი]] {{small|(1969-დან)}}
* [[World Open (ჭადრაკი)|World Open]] {{small|(1973-დან)}}
* [[Xtracon Chess Open]] {{small|(1979-დან)}}
* [[ციურიხის საშობაო ტურნირი]] {{small|(1977-დან)}}

|ჯგუფი3 = ცოტა ხნის წინ გაუქმებული&lt;br/&gt;{{small|(2000 წლის შემდეგ)}}
|სია3 =
* [[ალიოხინის მემორიალი]] {{small|(1956–2013, არარეგულარული)}}
* [[აკროპოლისის საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი|აკროპოლისი]] {{small|(1968–2009)}}
* [[აეროსვიტის საჭადრაკო ტურნირი|აეროსვიტი]] {{small|(2006–2008)}}
* [[ამბერის საჭადრაკო ტურნირი|ამბერი]] {{small|(1992–2011)}}
* [[ბილბაოს დიდოსტატთა ფინალი]] {{small|(2008–2016)}}
* [[გიბრალტარის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2003–2020)}}
* [[ჰოვარდ სტაუნტონის მემორიალი]] {{small|(2003–2009)}}
* [[ლინარესის საჭადრაკო ტურნირი|ლინარესი]] {{small|(1978–2010)}}
* [[მარ-დელ-პლატას საჭადრაკო ტურნირი|მარ-დელ-პლატა]] {{small|(1928–2001)}}
* [[Millionaire Chess]] {{small|(2014–2016)}}
* [[M-Tel Masters]] {{small|(2005–2009)}}
* [[ჩრდილოეთის ზღვის თასი (ჭადრაკი)|ჩრდილოეთის ზღვის თასი]] {{small|(1976–2008)}}
* [[Pearl Spring-ის საჭადრაკო ტურნირი|ნანკინის ტურნირი]] {{small|(2008–2010)}}
* [[რეჯო-ემილიას საჭადრაკო ტურნირი|რეჯო-ემილია]] {{small|(1947–2012)}}
* [[ტალის მემორიალი]] {{small|(2006–2018)}}
* [[ციურიხის ჩელენჯ ტურნირი ჭადრაკში]] {{small|(2012–2017)}}

|ჯგუფი4 = მნიშვნელოვანი წარსულში&lt;br/&gt;{{small|(XIX–XX საუკუნეები)}}
|list4 =
* [[ამერიკის საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1857–1923)}}
* [[კარლ შლეხტერის მემორიალი]] {{small|(1923–1996)}}
* [[გერმანიის საჭადრაკო კავშირის კონგრესი|DSB Congress]] {{small|(1879–1932)}}
* [[გენერალ-გუბერნატორის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1940–1944)}}
* [[IBM-ის საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი|IBM-ის ტურნირი]] {{small|(1961–1981)}}
* [[Konex-ის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1977–1994)}}
* [[ლეოპოლდ ტრებიჩის მემორიალი]] {{small|(1907–1938)}}
* [[Lone Pine International]] {{small|(1971–1981)}}
* [[მაქს ეივეს მემორიალი]] {{small|(1987–1996)}}
* [[მონტე-კარლოს საჭადრაკო ტურნირი|მონტე-კარლო]] {{small|(1901–1904; 1967–1969)}}
* [[ნეთანიის საჭადრაკო ტურნირი|ნეთანია]] {{small|(1961–1983)}}
* [[პალმა-დე-მალიორკას საჭადრაკო ტურნირი|პალმა-დე-მალიორკა]] {{small|(1965–1972)}}
* [[Phillips &amp; Drew Kings]] {{small|(1980–1986)}}
* [[პიატიგორსკის თასი]] {{small|(1963–1966)}}
* [[სან-სებასტიანის საჭადრაკო ტურნირი|სან-სებასტიანი]] {{small|(1911–1912)}}
* [[სილეზიის საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1922–1939)}}
* [[ტილბურგის საჭადრაკო ტურნირი|ტილბურგი]] {{small|(1977–1998)}}
* [[ტრიბერგის საჭადრაკო ტურნირი|ტრიბერგი]] {{small|(1914–1917)}}

|ქვემოთ =
* {{icon|category}} [[:კატეგორია:საჭადრაკო შეჯიბრებები|საჭადრაკო შეჯიბრებები]]
** [[:კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში|ეროვნული ჩემპიონატები]]
** [[:კატეგორია:ზეეროვნული საჭადრაკო ჩემპიონატები|ზეეროვნული ჩემპიონატები]]

}}</text>
      <sha1>0l6btnlnfo1w4mgje2o0cbn90h7ew1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378478</id>
      <parentid>5378477</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10733" sha1="pzerc00epjebbf4tdvimr2k2vwokpxv" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი  = საჭადრაკო ტურნირები
|სათაური = ძირითადი პერიოდული საერთაშორისო [[საჭადრაკო ტურნირი|საჭადრაკო ტურნირები]]
|სიაკლასი = hlist
|მდგომარეობა = {{{state|autocollapse}}}

|ზემოთ =
* [[ძლიერი საჭადრაკო ტურნირების სია|ძლიერი ტურნირები]]
* [[მცირე საჭადრაკო ტურნირების სია|მცირე ტურნირები]]
* [[წრიული საჭადრაკო ტურნირების სია|წრიული ტურნირები]]

|ჯგუფი1 = ძირითადი მიმდინარე&lt;br/&gt;{{small|(საშუალო [[FIDE-ს მსოფლიო რეიტინგი|რეიტინგი]] &gt; 2700;&lt;br/&gt;ძირითადად [[წრიული სისტემა|წრიული სისტემით]])}}
|სია1 =
* [[ჩენაის გრანდ მასტერსი]] {{small|(2023-დან)}}
* [[Grand Chess Tour]] {{small|(2015-დან)}}
* [[გრენკეს საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2013-დან)}}
* [[Norway Chess]] {{small|(2013-დან)}}
* [[პრაღის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2019-დან)}}
* [[შამქორის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(2014-დან)}}
* [[შენჯენის მასტერსი]] {{small|(2017-დან)}}
* [[სინკფილდის თასი]] {{small|(2013-დან)}}
* [[ტატა სტილის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1938-დან)}}
* [[UzChess-ის თასი]] {{small|(2024-დან)}}
* [[ტატა სტილი ინდოეთი]] {{small|(2018-დან)}}

|ჯგუფი2 = სხვა მიმდინარე&lt;br/&gt;{{small|(ძირითადად [[შვეიცარიული სისტემა|შვეიცარიული სისტემით]])}}
|სია2 =
* [[აეროფლოტის ღია პირველობა]] {{small|(2002-დან)}}
* [[ავსტრალიის მასტერსი]] {{small|(1987-დან)}}
* [[ბილის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(1968-დან)}}
* [[კანადის ღია პირველობა ჭადრაკში|კანადის ღია პირველობა]] {{small|(1956-დან)}}
* [[კაპაბლანკას მემორიალი]] {{small|(1962-დან)}}
* [[კაპელ-ლა-გრანდის ღია პირველობა]] {{small|(1985-დან)}}
* [[კარლოს ტორე რეპეტოს მემორიალი]] {{small|(1987-დან)}}
* [[ჩიგორინის მემორიალი]] {{small|(1909-დან)}}
* [[დიბერლის თასი]] {{small|(1963-დან)}}
* [[დორტმუნდის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1973-დან)}}
* [[დუბაის ღია პირველობა ჭადრაკში|დუბაის ღია პირველობა]] {{small|(1999-დან)}}
* [[ჰასტინგსის საერთაშორისო საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1920-დან)}}
* [[ზელანდიის უმაღლესი სკოლის ტურნირი]] {{small|(1995-დან)}}
* [[ლონდონის საჭადრაკო კლასიკა]] {{small|(2009-დან)}}
* [[ლუბლინის დიდოსტატთა ტურნირი]] {{small|(2009-დან)}}
* [[პაულ კერესის მემორიალი|პაულ კერესის მემორიალები]] {{small|(ტალინი, 1969-დან; ვანკუვერი, 1975-დან)}}
* [[Qatar Masters Open]] {{small|(2014–2015, 2023-დან)}}
* [[რეიკიავიკის ღია პირველობა]] {{small|(1964-დან)}}
* [[რიგის ტექნიკური უნივერსიტეტის ღია პირველობა ჭადრაკში]] {{small|(2011-დან)}}
* [[რილტონის თასი]] {{small|(1971-დან)}}
* [[რუბინშტეინის მემორიალი]] {{small|(1963-დან)}}
* [[სამხრეთ აფრიკის ღია პირველობა ჭადრაკში|სამხრეთ აფრიკის ღია პირველობა]] {{small|(1962-დან)}}
* [[აშშ-ის ღია პირველობა ჭადრაკში|აშშ-ის ღია პირველობა]] {{small|(1900-დან)}}
* [[TePe Sigeman &amp; Co-ს საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1993-დან)}}
* [[ვიდმარის მემორიალი]] {{small|(1969-დან)}}
* [[World Open (ჭადრაკი)|World Open]] {{small|(1973-დან)}}
* [[Xtracon Chess Open]] {{small|(1979-დან)}}
* [[ციურიხის საშობაო ტურნირი]] {{small|(1977-დან)}}

|ჯგუფი3 = ცოტა ხნის წინ გაუქმებული&lt;br/&gt;{{small|(2000 წლის შემდეგ)}}
|სია3 =
* [[ალიოხინის მემორიალი]] {{small|(1956–2013, არარეგულარული)}}
* [[აკროპოლისის საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი|აკროპოლისი]] {{small|(1968–2009)}}
* [[აეროსვიტის საჭადრაკო ტურნირი|აეროსვიტი]] {{small|(2006–2008)}}
* [[ამბერის საჭადრაკო ტურნირი|ამბერი]] {{small|(1992–2011)}}
* [[ბილბაოს დიდოსტატთა ფინალი]] {{small|(2008–2016)}}
* [[გიბრალტარის საჭადრაკო ფესტივალი]] {{small|(2003–2020)}}
* [[ჰოვარდ სტაუნტონის მემორიალი]] {{small|(2003–2009)}}
* [[ლინარესის საჭადრაკო ტურნირი|ლინარესი]] {{small|(1978–2010)}}
* [[მარ-დელ-პლატას საჭადრაკო ტურნირი|მარ-დელ-პლატა]] {{small|(1928–2001)}}
* [[Millionaire Chess]] {{small|(2014–2016)}}
* [[M-Tel Masters]] {{small|(2005–2009)}}
* [[ჩრდილოეთის ზღვის თასი (ჭადრაკი)|ჩრდილოეთის ზღვის თასი]] {{small|(1976–2008)}}
* [[Pearl Spring-ის საჭადრაკო ტურნირი|ნანკინის ტურნირი]] {{small|(2008–2010)}}
* [[რეჯო-ემილიას საჭადრაკო ტურნირი|რეჯო-ემილია]] {{small|(1947–2012)}}
* [[ტალის მემორიალი]] {{small|(2006–2018)}}
* [[ციურიხის ჩელენჯ ტურნირი ჭადრაკში]] {{small|(2012–2017)}}

|ჯგუფი4 = მნიშვნელოვანი წარსულში&lt;br/&gt;{{small|(XIX–XX საუკუნეები)}}
|list4 =
* [[ამერიკის საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1857–1923)}}
* [[კარლ შლეხტერის მემორიალი]] {{small|(1923–1996)}}
* [[გერმანიის საჭადრაკო კავშირის კონგრესი|DSB Congress]] {{small|(1879–1932)}}
* [[გენერალ-გუბერნატორის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1940–1944)}}
* [[IBM-ის საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი|IBM-ის ტურნირი]] {{small|(1961–1981)}}
* [[Konex-ის საჭადრაკო ტურნირი]] {{small|(1977–1994)}}
* [[ლეოპოლდ ტრებიჩის მემორიალი]] {{small|(1907–1938)}}
* [[Lone Pine International]] {{small|(1971–1981)}}
* [[მაქს ეივეს მემორიალი]] {{small|(1987–1996)}}
* [[მონტე-კარლოს საჭადრაკო ტურნირი|მონტე-კარლო]] {{small|(1901–1904; 1967–1969)}}
* [[ნეთანიის საჭადრაკო ტურნირი|ნეთანია]] {{small|(1961–1983)}}
* [[პალმა-დე-მალიორკას საჭადრაკო ტურნირი|პალმა-დე-მალიორკა]] {{small|(1965–1972)}}
* [[Phillips &amp; Drew Kings]] {{small|(1980–1986)}}
* [[პიატიგორსკის თასი]] {{small|(1963–1966)}}
* [[სან-სებასტიანის საჭადრაკო ტურნირი|სან-სებასტიანი]] {{small|(1911–1912)}}
* [[სილეზიის საჭადრაკო კონგრესი]] {{small|(1922–1939)}}
* [[ტილბურგის საჭადრაკო ტურნირი|ტილბურგი]] {{small|(1977–1998)}}
* [[ტრიბერგის საჭადრაკო ტურნირი|ტრიბერგი]] {{small|(1914–1917)}}

|ქვემოთ =
* {{icon|category}} [[:კატეგორია:საჭადრაკო შეჯიბრებები|საჭადრაკო შეჯიბრებები]]
** [[:კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში|ეროვნული ჩემპიონატები]]
** [[:კატეგორია:ზეეროვნული საჭადრაკო ჩემპიონატები|ზეეროვნული ჩემპიონატები]]

}}

[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]</text>
      <sha1>pzerc00epjebbf4tdvimr2k2vwokpxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაროლინა არაუიო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879735</id>
    <revision>
      <id>5378222</id>
      <parentid>5377307</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11639" sha1="i8hi20ikywmqfs3jmbv11bf84a704rl" xml:space="preserve">{{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''კაროლინა ბერინგ დე არაუიო''' (დ. [[5 სექტემბერი]], [[1976]]) — [[ბრაზილიელი]] [[მათემატიკოსი]], რომელიც სპეციალიზებულია ალგებრულ [[გეომეტრია|გეომეტრიაში]], მათ შორის [[ბირაციონალური გეომეტრია|ბირაციონალურ გეომეტრიაში]], ფანოს მრავალსახეობებში და ფოლიაციებში.&lt;ref name=escavador&gt;{{citation|url=https://www.escavador.com/sobre/8744465/carolina-bhering-de-araujo|title=Carolina Bhering de Araujo|language=pt|work=Escavador|access-date=2020-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=journeys&gt;{{Citation|last=World Women in Mathematics|title=Journeys of Women in Mathematics (full length version)|date=19 November 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=uNJ7riiPHOY|access-date=2019-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loreal&gt;{{citation|url=https://www.sbm.org.br/noticias/premio-para-mulheres-na-ciencia-loreal-unesco-abc-abre-inscricoes|title=Prêmio Para Mulheres na Ciência L'Oréal-UNESCO-ABC abre inscrições|language=pt|publisher=[[Brazilian Mathematical Society]]|access-date=2018-07-15|date=14 March 2016|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716053857/https://www.sbm.org.br/noticias/premio-para-mulheres-na-ciencia-loreal-unesco-abc-abre-inscricoes|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716053857/https://www.sbm.org.br/noticias/premio-para-mulheres-na-ciencia-loreal-unesco-abc-abre-inscricoes |date=2018-07-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loreal/&gt;

კაროლინა სამეცნიერო საქმიანობის გარდა, კაროლინა ცნობილია ქალ მათემატიკოსთა სამუშაო პირობების გაუმჯობესებისა და [[გენდერული თანასწორობა|გენდერული თანასწორობის]] ხელშეწყობის სფეროში.

==განათლება და კარიერა==
კაროლინა ბერინგ დე არაუიო დაიბადა და გაიზარდა [[რიო-დე-ჟანეირო|რიო-დე-ჟანეიროში]], [[ბრაზილია|ბრაზილიაში]]. კაროლინამ დაამთავრა საბაკალავრო ბრაზილიაში და [[1998]] წელს მიიღო მათემატიკაში მიიღო დიპლომი [[რიო-დე-ჟანეირო|რიო-დე-ჟანეიროს]] პაპიური [[კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური]] უნივერსიტეტიდან. [[2004]] წელს კაროლინა ბერინგმა დაასრულა ფსიდოქტორატი [[პრინსტონის უნივერსიტეტი|პრინსტონის უნივერსიტეტში]], სადაც არაუიომ დაიცვა დისერტაცია.&lt;ref name=quanta&gt;{{citation|url=https://www.quantamagazine.org/carolina-araujo-is-building-a-network-of-women-in-mathematics-20190122/|title=Carolina Araujo is building a network of women in mathematics|magazine=[[Quanta Magazine]]|access-date=2019-01-27|date=22 January 2019|first=Siobhan|last=Roberts|author-link=Siobhan Roberts}}&lt;/ref&gt;

ამჟამად კაროლინა მუშაობს [[ბრაზილიური ეროვნული მათემატიკის ინსტიტუტი|ბრაზილიურ ეროვნული მათემატიკის ინსტიტუტში]] (IMPA), სადაც [[2018]] წლის მონაცემებით არის ერთადერთი ქალი მუდმივი სამეცნიერო პერსონალის შორის. არაუიო ასევე არის სიმონს ასოციატი აბდუს სალამის საერთაშორისო თეორიული [[ფიზიკა|ფიზიკის]] ცენტრში (ICTP). 

კაროლინა ასევე წარმოადგენს ქალთა მათემატიკის კომიტეტის [[ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტის]] პოზიციას [[საერთაშორისო მათემატიკური კავშირის]] ფარგლებში.
ფსიდოქტორატის პერიოდში და მის შემდეგ, არაუიო განავითარა ტექნიკები, რომლებიც დაკავშირებულია [[იაპონელი]] მათემატიკოსი [[შიგეფუმი მორი|შიგეფუმი მორის]] მიერ წარმოდგენილ თეორიასთან მინიმალური ხარისხის რაციონალური მრუდების შესახებ, რომელიც დე არაუიომ გამოაქვეყნა [[2008]] წელს.&lt;ref name=words&gt;{{citation|url=https://blogs.scientificamerican.com/roots-of-unity/women-mathematicians-in-their-own-words/|title=Women Mathematicians in Their Own Words|last=Lamb|first=Evelyn|magazine=[[Scientific American]]|date=22 December 2018|access-date=2019-01-27}}&lt;/ref&gt;

==აღიარება==
[[2008]] წელს კაროლინა ბერინგ დე არაუიომ მიიღო [[ლორეალის პრემია]] ქალთაათვის მეცნიერებაში [[ბრაზილია|ბრაზილიაში]]. კაროლინა იყო ორგანიზატორი და მიწვეული მომხსენებელი [[2018]] წლის [[საერთაშორისო მათემატიკოსთა კონგრესი|საერთაშორისო მათემატიკოსთა კონგრესზე]], ხოლო [[აგვისტო|აგვისტოში]] [[2018]] წელს უძღვებოდა მსოფლიო შეხვედრას ქალთა მათემატიკაში (WM)². ასევე, არაუიო ერთ-ერთი მათემატიკოსი იყო, ვინც მონაწილოება მიიღო [[მოკლემეტრაჟიანი|მოკლემეტრაჟიან]] [[დოკუმენტური ფილმი|დოკუმენტურ ფილმში]] Journeys of Women in Mathematics, რომელიც დაფინანსებულია სიმონსის ფონდის მიერ.&lt;ref name=urca&gt;{{citation |url= http://www.unirio.br/news/mulheres-protagonizam-atividade-do-matematica-na-urca |title=Mulheres protagonizam atividade do 'Matemática na Urca' |work= Comunicacao UNIRIO |date= 20 October 2016 |language= pt}}&lt;/ref&gt;

კაროლინა ბერინგ დე არაუიომ მიიღო [[რამანუჯანის პრემია]] [[2020]] წელს საერთაშორისო თეორიული ფიზიკის ცენტრის მიერ.&lt;ref name=ramanujan&gt;{{citation|date=2020-09-21|title=Prize Announcement|publisher=Abdus Salam International Centre for Theoretical Physics|url=https://www.ictp.it/about-ictp/media-centre/news/2020/9/ramanujan-2020.aspx|access-date=2020-09-22}}&lt;/ref&gt; კაროლინა ბერინგი ასევე არის გაწერილი სახელგანთქმული [[ქალთა მათემატიკოსების ბარათების ნაკრები|ქალთა მათემატიკოსების ბარათების ნაკრებში]], რომელიც გამოქვეყნებულია ქალთა მათემატიკის ასოციაციის მიერ.

==შერჩეული ბიბლიოგრაფია==

*არაუიო, კაროლინა; დრუელი, სტეფანი; კოვაჩსი, სანდორ ჯ. (2008), „პროექტიული სივრცეების და ჰიპერკვრადიკების კოჰომოლოგიური ხასიათის მახასიათებლები“, Inventiones Mathematicae, 174 (2): 233–253, arXiv:0707.4310, doi:10.1007/s00222-008-0130-1

*არაუიო, კაროლინა; კორეა, მაურისიო (2013), „ვექტორული ბანდლების რუკების დეგენერაციული სქემების შესახებ და გამოყენებები ჰოლომორფულ ფოლიაციებში“, Mathematische Zeitschrift, 276 (1–2): 505–515, arXiv:1207.5009, doi:10.1007/s00209-013-1210-5

*არაუიო, კაროლინა; მასარენტი, ალექს (2016), „გამოაცხადებული ლოგ-ფანოს სტრუქტურები პროექტიული სივრცეების აფეთქებებზე“, Proceedings of the London Mathematical Society, 113 (4): 445–473, arXiv:1505.02460, doi:10.1112/plms/pdw034

*არაუიო, კაროლინა; კასაგრანდე, სინცი (2017), „ორ ოდნავ განზომილებიან კვადრებში ჩასმული ხაზოვანი სივრცეების ფანოს მრავალფეროვნებაზე“, Geometry &amp; Topology, 21 (5): 3009–3045, arXiv:1602.02372, doi:10.2140/gt.2017.21.3009

*არაუიო, კაროლინა; კორეა, მაურისიო; მასარენტი, ალექს (2018), „ფანოს განაწილებები ერთ კოორდინატში ფანოს მრავალფეროვნებებზე“, Communications in Contemporary Mathematics, 20 (5): 1750058, arXiv:1702.04751, doi:10.1142/s0219199717500584

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


[[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის მათემატიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი მათემატიკოსები]]
[[კატეგორია:ბრაზილიელი აქტივისტები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>i8hi20ikywmqfs3jmbv11bf84a704rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879997</id>
    <revision>
      <id>5378347</id>
      <parentid>5356299</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 22 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5378347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105547" sha1="cn7w0c7ysh2i40y1qc9dt1uajr9gyrk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა უნივერსიტეტი
|სახელი = კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი
|ლათინური_სახელი = Academia Kiioviensis Mohileana
|ადგილობრივი_სახელი = Національний університет «Києво-Могилянська академія»&lt;br&gt;ДЗВО «НаУКМА»
|გამოსახულება = Kyiv-Mohyla Academy Logo.svg
|დევიზი = ''Tempus fugit, Academia sempiterna''
|დევიზის_თარგმანი = დრო გადის, მაგრამ აკადემია მარადიულია
|დაარსდა = [[1615]]&lt;br&gt;თანამედროვე უნივერსიტეტი — [[1991]]
|დამფუძნებელი = [[პეტრო მოჰილა]]
|ტიპი = ეროვნული, [[საჯარო უნივერსიტეტი|საჯარო]], კვლევითი
|პრეზიდენტი = [[სერჰი კვიტი]]
|აკადემიური_პერსონალი = 180
|სტუდენტები = დაახლოებით 4000
|ქალაქი = [[კიევი]]
|ქვეყანა = [[უკრაინა]]
|კამპუსი = ურბანული
|ვებგვერდი = http://www.ukma.edu.ua/
}}

'''კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი''' (შემოკლებით '''NaUKMA'''; უკრაინულად: ''Національний університет «Києво-Могилянська академія»''), სასაუბრო სახელწოდებით '''მოჰილიანკა''' (უკრაინულად: ''Могилянка''), არის მაღალი რეიტინგის მქონე ეროვნული საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს [[კიევი]]ს ისტორიულ ნაწილში, [[უკრაინა]]ში.&lt;ref name=&quot;Accreditation&quot;&gt;{{cite web |title=Information on the higher educational institution or affiliate |url=http://www.education.gov.ua/pls/edu/educ.institution.show?p_id=202&amp;p_back_link=educ.hei.eng&amp;p_lang=eng |access-date=2026-04-10 |archive-date=2008-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080103140204/http://www.education.gov.ua/pls/edu/educ.institution.show?p_id=202&amp;p_back_link=educ.hei.eng&amp;p_lang=eng }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტში სწავლება მიმდინარეობს ორ ენაზე — [[უკრაინული ენა|უკრაინულსა]] და [[ინგლისური ენა|ინგლისურზე]],&lt;ref name=&quot;EngCourses&quot;&gt;{{Cite web |title=National University Kyiv-Mohyla Academy - INTERNATIONAL OFFICE |url=https://dfc.ukma.edu.ua/coming-to-naukma/courses-taught-in-english}}&lt;/ref&gt; და იგი უკრაინის იმ მცირერიცხოვან უნივერსიტეტებს შორისაა, რომელთა დიპლომებიც საერთაშორისო დონეზეა აღიარებული.&lt;ref name=&quot;UkrUnMarch2010&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.kyivpost.com/news/nation/detail/63027/ |title=Education problems deeper than language}}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტი აქტიურად მონაწილეობს მრავალ საერთაშორისო აკადემიურ თანამშრომლობაში, მათ შორის [[ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაცია]]სთან.&lt;ref name=&quot;Collab&quot;&gt;{{Cite web |title=National University Kyiv-Mohyla Academy - INTERNATIONAL OFFICE |url=https://dfc.ukma.edu.ua/news/180}}&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 4000 სტუდენტით, NaUKMA ერთ-ერთი ყველაზე მცირე უნივერსიტეტია [[უკრაინა]]ში.

უნივერსიტეტის სახელწოდება მომდინარეობს მისი ისტორიული წინამორბედისგან — '''კიევ-მოჰილას აკადემიისგან''', რომელიც დაარსდა [[1615]] წელს და ფუნქციონირებდა [[1819]] წლამდე.

თანამედროვე უნივერსიტეტი [[1991]] წელს აღდგა, ხოლო სწავლება მომდევნო წელს დაიწყო.

კიევ-მოჰილას აკადემიის კურსდამთავრებულებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს [[XVII საუკუნე|XVII]] და [[XVIII საუკუნე]]ების უკრაინისა და [[რუსეთი]]ს ინტელექტუალურ და საეკლესიო ცხოვრებაში.&lt;ref name=&quot;Kamenskii&quot;&gt;A. Kamenskii. The Russian Empire in the Eighteenth Century: Searching for a Place in the World.&lt;/ref&gt;

ყველაზე ცნობილ კურსდამთავრებულთა შორის იყვნენ [[ჰეტმანი]] [[ივან მაზეპა]] და ფილოსოფოსი [[ჰრიგორი სკოვოროდა]].

აკადემიის ერთ-ერთმა რექტორმა, [[თეოფანე პროკოპოვიჩი]]მ, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა [[პეტრე I]]ის საეკლესიო რეფორმების განხორციელებაში.

უნივერსიტეტი ცნობილია თავისი პროდასავლური ორიენტაციით და ასევე გამოიყენებოდა როგორც [[ნარინჯისფერი რევოლუცია]]ს აქტივისტების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი.&lt;ref name=&quot;UkrUnMarch2010&quot;/&gt;

== ისტორია ==
=== კიევ-მოჰილას აკადემიის დაარსება ===
{{მთავარი|საძმოს მონასტერი}}

[[ფაილი:Petro Mohyla- big.jpg|thumb|left|[[პეტრო მოჰილა]], კიევის კოლეგიის მთავარი ქველმოქმედი.]]

დღევანდელი '''კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი''' საკუთარ წინამორბედად მიიჩნევს '''კიევ-მოჰილას აკადემიას''', რომელიც აღმოსავლეთ ევროპის [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ქვეყნებში ერთ-ერთი უძველესი აკადემიური და სასულიერო სკოლა იყო.&lt;ref name=&quot;BrothSchool&quot;&gt;{{Cite web |title=Kyiv Epiphany Brotherhood School |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CK%5CY%5CKyivEpiphanyBrotherhoodSchool.htm}}&lt;/ref&gt;

აკადემია თავდაპირველად [[1615]] წელს გაიხსნა, როგორც კიევის საძმოს (''bratstvo'') სკოლა.

[[1632]] წელს, როდესაც [[კიევ-პეჩერის ლავრა|კიევ-პეჩორი]]ს ლავრას სკოლა და კიევის საძმოს სკოლა გაერთიანდა, შეიქმნა კიევის — და, შესაბამისად, უკრაინის — პირველი უმაღლესი სასწავლებელი.

ახლად ჩამოყალიბებულ კოლეგიას, რომელიც იმ დროს [[პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა]]ში მდებარეობდა, ეწოდა '''მოჰილიანსკა''' (ლათ. ''Collegium Kijovense Mohileanum'') [[პეტრო მოჰილა]]ს პატივსაცემად, რომელმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა დაწესებულების დაარსებაში და დასავლური საგანმანათლებლო სტანდარტების დამკვიდრებაში.

[[1658]] წელს [[ჰადიაჩის ხელშეკრულება|ჰადიაჩის ხელშეკრულების]] პირობებით კოლეგიამ მიიღო '''აკადემიის''' სტატუსი, ანალოგიურად [[იაგელონის უნივერსიტეტი|კრაკოვის აკადემიისა]], რომელიც იმ დროისთვის თანამეგობრობის წამყვანი უნივერსიტეტი იყო.

[[1686]] წლიდან, პოლონეთ-რუსეთის ომის შედეგად, კიევი რუსეთის მმართველობის ქვეშ მოექცა.

[[1694]] წელს კოლეგია აკადემიად ოფიციალურად აღიარა [[რუსეთის სამეფო]]ს მეფემ [[ივანე V]], ხოლო მოგვიანებით ეს სტატუსი ხელახლა დაადასტურა მისმა თანამმართველმა და მემკვიდრემ [[პეტრე I]]-მა.

[[XVII საუკუნე|XVII]] და [[XVIII საუკუნე]]ეებში აკადემია ცნობილი იყო რუსეთისა და უკრაინის პოლიტიკური და ინტელექტუალური ელიტის აღზრდით. იგი განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელ აღმოსავლეთ ევროპაში და იღებდა სტუდენტებს თანამედროვე [[უკრაინა]]ს, [[რუსეთი]]ს, [[პოლონეთი]]ს, [[ბელარუსი]]ს, [[რუმინეთი]]ს, [[სერბეთი]]ს, [[ბულგარეთი]]ს და [[საბერძნეთი]]ს ტერიტორიებიდან.

განსაკუთრებით აქტიურად უჭერდნენ მხარს აკადემიას [[ჰეტმანი|ჰეტმანები]] — ზაპოროჟიელი [[კაზაკები]]ს სამხედრო ლიდერები.&lt;ref&gt;G. Gajecky, The Kyiv-Mohyla Academy and the Hetmanate...&lt;/ref&gt;

აკადემიამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია [[ივან მაზეპა]]ს პერიოდში, რომელიც თავადაც მისი კურსდამთავრებული იყო.

ენის სწავლების განსაკუთრებული ხარისხის გამო ბევრი სტუდენტი სწავლას უცხოეთში აგრძელებდა, რაც იმ დროს ხშირად მოითხოვდა [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ]] სარწმუნოებაზე გადასვლას. მიუხედავად ამისა, ბევრი მათგანი სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კვლავ [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლობას]] უბრუნდებოდა.

ამ გზით აკადემიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ევროპიდან აღმოსავლეთისკენ ცოდნის გადაცემასა და [[რენესანსი]]ს იდეების გავრცელებაში.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kamenskii |first=A. |title=The Russian Empire in the Eighteenth Century: Searching for a Place in the World |publisher=M.E. Sharpe |year=1997 |isbn=1-56324-574-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kortschmaryk |first=Frank B. |title=The Kievan Academy and Its Role in the Organization of Russia at the Turn of the Seventeenth Century |location=New York |publisher=Shevchenko Scientific Society |year=1976}}&lt;/ref&gt;

=== დახურვა და ხელახალი გახსნა როგორც კიევის სასულიერო აკადემია ===
{{მთავარი|კიევის სასულიერო აკადემია}}

[[ფაილი:NaUKMA seal transp2.PNG|thumb|130px|left|ძველი კიევ-მოჰილას აკადემიის ბეჭედი.]]

[[XVIII საუკუნე]]ის ბოლოს კიევი და მისი მიმდებარე მიწები უკვე [[რუსეთის იმპერია]]ს შემადგენლობაში შედიოდა.

[[1817]] წელს [[ალექსანდრე I]]-მა მიიღო გადაწყვეტილება აკადემიის დახურვის შესახებ.

ამ ნაბიჯის საპასუხოდ აკადემიის ბევრმა კურსდამთავრებულმა მონარქს პეტიციით მიმართა, რათა იგი ოფიციალურ უნივერსიტეტად გადაექცია, თუმცა უშედეგოდ.

ამის ნაცვლად, [[1819]] წელს აკადემია ეკლესიას გადაეცა და გადაკეთდა '''კიევის სასულიერო აკადემიად''' — წმინდა სასულიერო დაწესებულებად.

ამ პერიოდში მიღება მხოლოდ სასულიერო პირების შვილებისთვის იყო შესაძლებელი და საკვანძო პოზიციებს ძირითადად [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს სასულიერო სემინარიის კურსდამთავრებულები იკავებდნენ.&lt;ref name=&quot;KDA&quot;&gt;{{cite web |title=I. Prelovska, Kyiv Academy: History and Modenity |url=http://www.kda.org.ua/statti/istoriya-akademiyi.html |access-date=2026-04-13 |archive-date=2009-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220100208/http://www.kda.org.ua/statti/istoriya-akademiyi.html }}&lt;/ref&gt;

წლების განმავლობაში აშკარა გახდა კიევში ახალი, თანამედროვე უმაღლესი სასწავლებლის აუცილებლობა.

მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან განიხილებოდა კიევ-მოჰილას აკადემიის აღდგენა, საბოლოოდ [[1834]] წელს [[ნიკოლოზ I]]-ის ბრძანებით დაარსდა სრულიად ახალი საერო უნივერსიტეტი — '''წმინდა ვლადიმერის უნივერსიტეტი'''.

=== საბჭოთა ეპოქაში ===
{{მთავარი|კიევის საზღვაო პოლიტიკური სასწავლებელი}}

[[ფაილი:Mosaic on building one.JPG|thumb|left|175px|მოზაიკა [[საბჭოთა კავშირის გერბი|საბჭოთა სიმბოლოებით]] და [[ვლადიმერ ლენინი]]ს ციტატებით: „ისწავლეთ, ისწავლეთ, ისწავლეთ...“ და „პარტია არის ჩვენი ეპოქის გონება, პატივი და სინდისი“. ეს მოზაიკა შეცვალა მანამდე არსებული ღია [[ბიბლია|ბიბლიის]] გამოსახულება კიევის სასულიერო აკადემიის კედელზე.]]

[[1917]] წლის [[ოქტომბრის რევოლუცია|ოქტომბრის რევოლუციის]] წარმატებისა და შემდგომ [[საბჭოთა კავშირი]]ს შექმნის შემდეგ, [[ათეიზმი]] სახელმწიფოს მიერ ერთადერთ ლეგიტიმურ მსოფლმხედველობად გამოცხადდა, ხოლო ეკლესია და მასთან დაკავშირებული ინსტიტუტები რეპრესიების ობიექტი გახდა.

ამის შემდეგ ახლად გამოცხადებული [[უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა]]ს ხელისუფლებამ გამოსცა ბრძანება კიევის სასულიერო აკადემიის დახურვის შესახებ. მისი ბიბლიოთეკა მოგვიანებით გაიძარცვა, ხოლო სასწავლებლის მთავარი ტაძარი — ბოგოიავლენსკის საკათედრო ტაძარი — [[1935]] წელს ასაფეთქებელი ნივთიერებებით დაანგრიეს.

დახურული სასულიერო სასწავლებლის შენობები შემდგომ გამოიყენეს ახალი საბჭოთა სამხედრო საგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის — კიევის უმაღლესი საზღვაო პოლიტიკური სკოლისთვის, რომელიც იყო ერთადერთი საზღვაო აკადემია, სადაც საბჭოთა ფლოტისთვის სპეციალიზებულ [[პოლიტკომისარი|პოლიტკომისრებს]] ამზადებდნენ.

დღემდე უნივერსიტეტის ერთ-ერთ შენობაზე შემორჩენილია მოზაიკა, რომელზეც გამოსახულია სამხედრო ხომალდი, აკადემიური ნიშანი და ღია წიგნი [[ვლადიმერ ლენინი]]ს ციტატებით.

[[1992]] წელს NaUKMA-ს აღდგენის შემდეგ მიღებულ იქნა შეგნებული გადაწყვეტილება, რომ ეს მოზაიკა შენარჩუნებულიყო როგორც ადგილის წარსული გამოყენებისა და [[ტოტალიტარიზმი|ტოტალიტარული]] ეპოქის ხილული მეხსიერება.&lt;ref name=&quot;Onyshchenko&quot;&gt;{{cite web |title=Ye. Onyshchenko, Voskresinnya Akademiyi |url=http://www.library.ukma.kiev.ua/e-lib/O/Onyshcenko_Voskresinnya_Academii.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== უკრაინის დამოუკიდებლობის შემდეგ ===
[[პერესტროიკა]]ს და [[საბჭოთა კავშირი]]ს დაშლის შემდეგ, [[1991]] წელს კიევ-მოჰილას აკადემია ხელახლა აღდგა.

ეს შესაძლებელი გახდა უკრაინელი ცნობილი მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის [[ვიაჩესლავ ბრიუხოვეცკი]]ს ძალისხმევით, რომელიც შემდგომ გახდა '''კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი'''ს პირველი პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;LawReest&quot;&gt;{{cite web |title=Decree of Verkhovna Rada of Ukraine about the revival of Kyiv-Mohyla Academy |url=http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1570-12}}&lt;/ref&gt;

აღდგენილი დაწესებულება გახდა პირველი უკრაინული უმაღლესი სასწავლებელი, რომელიც [[ჩრდილოეთ ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკული]] უმაღლესი განათლების სისტემის ძირითად პრინციპებზე დაფუძნდა.

აქ პირველად დაინერგა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრისა]] და [[მაგისტრატურა|მაგისტრის]] ხარისხები აკადემიური კრედიტების სისტემის შესაბამისად.

[[1992]] წლის
[[24 აგვისტო]]ს — [[უკრაინის დამოუკიდებლობის დღე|უკრაინის დამოუკიდებლობის]] პირველი წლისთავზე — NaUKMA-ში პირველი სტუდენტები ჩაირიცხნენ.

[[1995]] წლის [[ივნისი|ივნის]]ში კი აღდგენილი აკადემიის პირველმა ექვსმა კურსდამთავრებულმა მიიღო დიპლომი.&lt;ref name=&quot;FirstAlum&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/about/index.php |title=НаУКМА - Про випускників |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070817114335/http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/about/index.php }}&lt;/ref&gt;

მას შემდეგ უნივერსიტეტმა უკრაინაში აკადემიური ხარისხისა და ელიტური განათლების სიმბოლოდ დაიმკვიდრა თავი და მუდმივად ქვეყნის წამყვან სასწავლებელთა შორის სახელდება.

[[1994]] წელს NaUKMA ერთ-ერთი მთავარი ლობისტი და პარტნიორი იყო კიდევ ერთი ისტორიული უკრაინული საგანმანათლებლო დაწესებულების — [[ოსტროჰის აკადემია]]ს — აღორძინებაში.&lt;ref name=&quot;Ostroh&quot;&gt;{{cite web |title=National University Ostroh Academy |url=http://www.uosa.uar.net/en/ |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070823084547/http://www.uosa.uar.net/en/ }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტი ფართოდ გახდა ცნობილი იმითაც, რომ მისი სტუდენტები და პროფესორები აქტიურად მონაწილეობდნენ [[ნარინჯისფერი რევოლუცია|ნარინჯისფერ რევოლუციაში]] [[2004]] წლის [[არჩევნები|საპრეზიდენტო არჩევნების]] მასშტაბური გაყალბების წინააღმდეგ.&lt;ref name=&quot;OrangeRev&quot;&gt;{{cite web |title=Citizens' protest: Position of Mohylyanka |url=http://www.razom.ukma.kiev.ua/ |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071120185058/http://www.razom.ukma.kiev.ua/ }}&lt;/ref&gt;

ამ მოვლენების შემდეგ უნივერსიტეტში გაიხსნა [[ნარინჯისფერი რევოლუცია]]სადმი მიძღვნილი მუზეუმი.

=== უწყვეტობის პრეტენზია ძველ კიევ-მოჰილას აკადემიასთან ===
იმის გამო, რომ NaUKMA მდებარეობს ძველი მოჰილას აკადემიის ტერიტორიაზე, იგი საკუთარ თავს კიევისა და მთელი უკრაინის უძველეს უმაღლეს სასწავლებლად მიიჩნევს.

თუმცა ეს საკითხი სადავოა, რადგან თანამედროვე უნივერსიტეტი ოფიციალურად მხოლოდ [[1991]] წლიდან არსებობს და მის ისტორიაში 174-წლიანი წყვეტა ფიქსირდება.

მსგავს ისტორიულ პრეტენზიას აცხადებს თანამედროვე ოსტროჰის აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტიც, რომელიც [[1576]] წლის აკადემიის მემკვიდრედ მიიჩნევს თავს.

უკრაინის უძველეს უწყვეტად მოქმედ უნივერსიტეტად ფართოდ მიიჩნევა [[ლვოვის უნივერსიტეტი]], რომელიც [[1661]] წელს დაარსდა.

კიევის დედაქალაქში უწყვეტად მოქმედი უძველესი უმაღლესი სასწავლებელია [[ტარას შევჩენკოს სახელობის კიევის ეროვნული უნივერსიტეტი]], რომელიც [[1834]] წელს დაარსდა.

NaUKMA-სთან ერთად ძველი აკადემიის ტრადიციებთან უწყვეტობას ასევე აცხადებენ ორი თანამედროვე სასულიერო სკოლა:
* კიევის სასულიერო აკადემია და სემინარია
* კიევის მართლმადიდებლური სასულიერო აკადემია

[[1992]] წელს შეიქმნა კვლევითი ცენტრი „კიევ-მოჰილას აკადემიის მემკვიდრეობ“, რომლის მიზანია ძველი აკადემიის ისტორიის კვლევა და NaUKMA-ს ისტორიული მემკვიდრეობის დამტკიცება.&lt;ref name=&quot;Legacy&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://ukma.kiev.ua/ua/nauka/struk/spad/index.php
 |title=Research Center &quot;Legacy of Kyiv-Mohyla Academy&quot;
 |language=uk
 |access-date=2026-04-14
 |archive-date=2013-10-06
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131006115027/http://ukma.kiev.ua/ua/nauka/struk/spad/index.php
 }}&lt;/ref&gt;

== აკადემიური საქმიანობა ==
{| style=&quot;float:right; font-size:100%; border:1px solid #ddd; background:#fefefe; padding:6px; margin:1em; width:300px;&quot;
|
'''NaUKMA-ის ფაკულტეტები'''
* კომპიუტერული მეცნიერებების ფაკულტეტი
* ეკონომიკის ფაკულტეტი
* ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
* სამართლის ფაკულტეტი
* საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტი
* სოციალურ მეცნიერებათა და სოციალური ტექნოლოგიების ფაკულტეტი
* ინგლისური ენის საუნივერსიტეტო დეპარტამენტი
* ფიზიკური აღზრდის საუნივერსიტეტო დეპარტამენტი
* კიევ-მოჰილას ბიზნესსკოლა
|}

=== პროფილი ===

NaUKMA ფლობს აკრედიტაციის უმაღლეს დონეს, რომელსაც ანიჭებს [[უკრაინის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო]], და სტრუქტურულად მოწყობილია [[ჩრდილოეთ ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკული]] უმაღლესი საგანმანათლებლო სისტემის ანალოგიურად.&lt;ref name=&quot;Accreditation&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=NaUKMA levels and degrees |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/level/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2008-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080131175459/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/level/index.php }}&lt;/ref&gt;

სასწავლო წელი იყოფა ტრიმესტრებად — გრძელ საშემოდგომო და საგაზაფხულო ტრიმესტრებად, ასევე მოკლე საზაფხულო ტრიმესტრად.&lt;ref name=&quot;Acadyear&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA academic year |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/year/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071210211709/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/year/index.php }}&lt;/ref&gt;

საშემოდგომო და საგაზაფხულო ტრიმესტრები მოიცავს დამატებით დამოუკიდებელი სწავლის კვირას, რომელიც მიზნად ისახავს სტუდენტებისთვის კურსის მასალის სრულად ათვისებასა და გამოცდებისთვის მომზადებას.

საბაკალავრო საფეხურზე სტუდენტები ირჩევენ ძირითად სპეციალიზაციას ([[მაჟორი]]) და სურვილისამებრ დამატებით მიმართულებას ([[მაინორი]]) ან არჩევით საგნებს.&lt;ref name=&quot;AcadPolit&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA academic policy |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/system/contsept/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070823123653/http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/system/contsept/index.php }}&lt;/ref&gt;

თითოეულ კურსს ენიჭება შესაბამისი რაოდენობის [[აკადემიური კრედიტი|აკადემიური კრედიტი]], ხოლო შეფასება ხორციელდება 100-ქულიანი სისტემით.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NaUKMA grading system |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/grading/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071210211657/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/edu/general/grading/index.php }}&lt;/ref&gt;

NaUKMA-ის ბაკალავრის ხარისხის მფლობელებს შეუძლიათ სწავლა გააგრძელონ უნივერსიტეტის ნებისმიერ სამაგისტრო პროგრამაზე.&lt;ref name=&quot;Master&quot;&gt;{{cite web |title=Magisterium |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/mag/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818024548/http://www.ukma.kiev.ua/ua/mag/index.php }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტი ასევე სთავაზობს:
* [[ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრი|MBA]]
* მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხს (PhD)
* მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხს&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kyiv Mohyla Business School |url=http://www.kmbs.com.ua/en/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhD&quot;&gt;{{cite web |title=Aspirantura |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/aspir/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070823125022/http://www.ukma.kiev.ua/ua/aspir/index.php }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტი უკრაინაში პირველი იყო, რომელმაც [[ბოლონიის პროცესი]]ს ფარგლებში სადოქტორო განათლების რეფორმაში მიიღო მონაწილეობა.&lt;ref name=&quot;PhDprogr&quot;&gt;{{cite web |title=PhD programs at NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/nauka/phd/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2008-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912125557/http://www.ukma.kiev.ua/ua/nauka/phd/index.php }}&lt;/ref&gt;

NaUKMA არის ''ორენოვანი უნივერსიტეტი'', სადაც სწავლება მიმდინარეობს [[უკრაინული ენა|უკრაინულ]] და [[ინგლისური ენა|ინგლისურ]] ენებზე, თუმცა ძირითადი სასწავლო ენა უკრაინულია.&lt;ref name=&quot;EngCourses&quot; /&gt;

უნივერსიტეტი ასევე სთავაზობს ინგლისურენოვან ბიზნესკურსებს ფართო საზოგადოებისთვის, [[კანადა]]ს [[ედმონტონი]]ს Grant MacEwan University-თან თანამშრომლობით.&lt;ref name=&quot;McEwan&quot;&gt;{{cite web |title=The Ukrainian Connection |url=http://www.macewan.ca/}}&lt;/ref&gt;

ყოველწლიურად ტარდება:
* საზაფხულო სკოლა უკრაინული კვლევების მიმართულებით საერთაშორისო სტუდენტებისთვის
* ინგლისურენოვანი პროგრამა ''Transitional studies: Ukraine and post-soviet space''

ასევე ფუნქციონირებს სამაგისტრო პროგრამა ''„გერმანული და ევროპული კვლევები“'', რომელიც ხორციელდება [[იენის უნივერსიტეტი|იენის უნივერსიტეტთან]] თანამშრომლობით და მიმდინარეობს გერმანულ ენაზე.&lt;ref name=&quot;Jena&quot;&gt;{{cite web |title=Deutschland- und Europastudien |url=http://dsg.mohyla.uni-jena.de/ |access-date=2026-04-13 |archive-date=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322080153/http://dsg.mohyla.uni-jena.de/ }}&lt;/ref&gt;

სხვა სახელმწიფო უნივერსიტეტების მსგავსად, სტუდენტები იღებენ ყოველთვიურ სახელმწიფო სტიპენდიას, რომლის ოდენობაც დამოკიდებულია წინა ტრიმესტრის შეფასებებზე.

გარდა ამისა, საუკეთესო სტუდენტებს ეძლევათ კერძო სტიპენდიები დამსახურების პრინციპით.&lt;ref name=&quot;Grants&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA yearly grants and scholarships |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/students/grants/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011115818/http://ukma.kiev.ua/ua/students/grants/index.php }}&lt;/ref&gt;

დამატებითი ფინანსური წახალისება ენიჭებათ იმ სტუდენტებს, რომლებიც განსაკუთრებით გამოირჩევიან:
* სოციალურ აქტივობაში
* უნივერსიტეტის აღორძინებაში შეტანილი წვლილით
* უკრაინული ენისა და კულტურის პოპულარიზაციით

NaUKMA არის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და იმართება [[უკრაინის მთავრობა|უკრაინის მთავრობის]] მიერ დანიშნული სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ.

უნივერსიტეტის უმაღლესი თანამდებობის პირია პრეზიდენტი, ამჟამად პროფესორი [[სერჰი კვიტი]].&lt;ref name=&quot;Kvit&quot;&gt;{{cite web |title=S.M. Kvit, President of NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/president/kvit/ |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211114145/http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/president/kvit/ }}&lt;/ref&gt;

სასწავლო და სამეცნიერო საქმიანობას კოორდინაციას უწევს სამეცნიერო საბჭო.

უნივერსიტეტის მმართველობაში მონაწილეობენ ასევე:
* საერთაშორისო საკონსულტაციო საბჭო
* მეურვეთა საბჭო
* სტუდენტური საბჭო
* ხელოვნების საბჭო&lt;ref name=&quot;NaUKMA_manag&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA Administration |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/activity/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071210232220/http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/activity/index.php }}&lt;/ref&gt;

=== მიღება ===
[[ფაილი:Могилянка, Киев, июнь 2019, 1.jpg|thumb|left|უნივერსიტეტის მთავარი შენობა, ხედი კონტრაქტოვას მოედნიდან]]

NaUKMA-ში მიღება ღიაა როგორც [[უკრაინა|უკრაინის]], ისე უცხოელი აპლიკანტებისთვის.&lt;ref name=&quot;Admiss&quot;&gt;{{cite web |title=Undergraduate admissions to NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/vstup/bacalor/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070825061018/http://www.ukma.kiev.ua/ua/vstup/bacalor/index.php }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Admiss_for&quot;&gt;{{cite web |title=Foreign students at NaUKMA |url=http://www.dfc.ukma.kiev.ua/index.php?page=3 |access-date=2026-04-13 |archive-date=2008-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080104040550/http://www.dfc.ukma.kiev.ua/index.php?page=3 }}&lt;/ref&gt;

ჩარიცხვა ხორციელდება მისაღები გამოცდების შედეგების საფუძველზე.

მისაღები გამოცდები ტარდება [[მრავალვარიანტიანი ტესტი|მრავალვარიანტიანი ტესტების]] ფორმით და მოიცავს რამდენიმე საგანს, მათ შორის:

* [[უკრაინული ენა]]
* [[ინგლისური ენა]]
* სამართალი
* [[მათემატიკა]]
* კიევ-მოჰილას აკადემიის ისტორია
* ჰუმანიტარული მეცნიერებები (ლიტერატურა ან ისტორია)
* [[საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები]]

ტესტების შეფასება ხორციელდება ავტომატურად.

აღნიშნული მისაღები სისტემა შემოღებულ იქნა მისაღებ პროცესში შესაძლო კორუფციის თავიდან ასაცილებლად.

NaUKMA-ს მისაღები გამოცდები ფართოდ მიიჩნევა რთულად, რადგან ისინი მოიცავს საგნების უფრო ფართო სპექტრს, ვიდრე უკრაინის სხვა უნივერსიტეტების უმეტესობაში.&lt;ref name=&quot;UKMAAdmiss&quot;&gt;{{cite web |title=Admission tests to NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=768}}&lt;/ref&gt;

განსაკუთრებით გამორჩეულია უნივერსიტეტის ისტორიის ცოდნის შემოწმება, რაც უნიკალურია უკრაინის უმაღლესი სასწავლებლებისთვის.

ეს პრაქტიკა შემოღებულ იქნა უნივერსიტეტის განსაკუთრებული ისტორიული როლის გამო უკრაინის საგანმანათლებლო სივრცეში.

უნივერსიტეტში ასევე ფუნქციონირებს '''წინასაუნივერსიტეტო მომზადების დეპარტამენტი''', რომელიც აბიტურიენტებისთვის აწყობს:

* მოსამზადებელ კურსებს
* საცდელ ტესტირებებს
* საკონსულტაციო სესიებს&lt;ref name=&quot;NPCDP&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA Department of Preuniversity Training |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/faculties/ddp/index.php |access-date=2026-04-13 |archive-date=2008-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080214060655/http://www.ukma.kiev.ua/ua/faculties/ddp/index.php }}&lt;/ref&gt;

=== რეპუტაცია ===
[[ფაილი:Vyacheslav Bryukhovetskyi.JPG|thumb|200px|[[ვიაჩესლავ ბრიუხოვეცკი]], აკადემიის აღორძინების ინიციატორი, დაჯილდოებულია [[უკრაინის გმირი]]ს წოდებით.]]

[[2009]] წელს ჟურნალმა ''Delovoy''-მა NaUKMA უკრაინის '''მეორე საუკეთესო უნივერსიტეტად''' დაასახელა.

უნივერსიტეტი განსაკუთრებით ძლიერად შეფასდა:

* ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში — I ადგილი
* ეკონომიკაში — III ადგილი
* სამართალში — II ადგილი&lt;ref name=&quot;Delovoy2009&quot;&gt;{{cite web |title=University ranking 2009 |url=http://www.dengi.ua/clauses/47005.html |access-date=2026-04-13 |archive-date=2009-08-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803141022/http://www.dengi.ua/clauses/47005.html }}&lt;/ref&gt;

უკრაინის 228 უნივერსიტეტის დამოუკიდებელი რეიტინგის მიხედვით (''Compas''), NaUKMA დასახელდა '''მეორე საუკეთესო უნივერსიტეტად''' შრომის ბაზარზე კურსდამთავრებულთა ადეკვატურობის მიხედვით.&lt;ref name=&quot;RankCompas&quot;&gt;{{cite web |title=Ranking by Compas |url=http://www.yourcompass.org/ratings/all.php}}&lt;/ref&gt;

[[2007]] წელს როგორც უკრაინის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, ისე გამოცემა ''[[Дзеркало тижня]]'' უნივერსიტეტს მესამე ადგილს ანიჭებდნენ.&lt;ref name=&quot;RankZN&quot;&gt;{{cite web |title=200 Best Ukrainian Universities |url=http://www.dt.ua/projects/top200/59129/}}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტის ბიზნესსკოლა — '''Kyiv Mohyla Business School''' — ასევე ქვეყნის საუკეთესო ბიზნესსკოლად დასახელდა.&lt;ref name=&quot;Delovoy&quot;&gt;{{cite web |title=Best business school in Ukraine |url=http://www.kmbs.com.ua/en/news/news_section_2/news_rating_2007.htm |access-date=2026-04-13 |archive-date=2007-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071108234232/http://www.kmbs.com.ua/en/news/news_section_2/news_rating_2007.htm }}&lt;/ref&gt;

[[UNESCO]]-ს რეიტინგში უნივერსიტეტმა [[2007]] წელს '''მე-4 ადგილი''' დაიკავა.&lt;ref name=&quot;RankUNESCO&quot;&gt;{{cite web |title=Top-200 Ukraine |url=http://www.dt.ua/3000/3300/62846/}}&lt;/ref&gt;

საერთაშორისო ''Webometrics Ranking of World Universities''-ში უნივერსიტეტი იკავებდა 2055-ე ადგილს მსოფლიოში და იყო უკრაინის ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი.&lt;ref name=&quot;UkrUnMarch2010&quot;/&gt;

უნივერსიტეტი ხშირად მასპინძლობს საერთაშორისო და ეროვნულ პოლიტიკურ ლიდერებს.

მის სტუმრებს შორის იყვნენ:

* [[იაპ დე ჰოოპ სხეფერი]]
* [[ალეხანდრო ტოლედო]]
* [[დევიდ კილგური]]
* [[ჟან კრეტიენი]]&lt;ref name=&quot;Scheffer&quot;&gt;{{cite web |title=Meeting of Jaap de Hoop Scheffer with NaUKMA students and professors |url=http://www.dfc.ukma.kiev.ua/index.php?page=10&amp;id=237 |access-date=18 June 2008 |language=uk |archive-date=7 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507005631/http://www.dfc.ukma.kiev.ua/index.php?page=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Toledo&quot;&gt;{{cite web |title=Visit of Alejandro Toledo to NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=955 |access-date=18 June 2008 |language=uk |archive-date=10 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510034654/http://ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=955 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kilgour&quot;&gt;{{cite web |title=Public lectures at NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=846 |access-date=18 June 2008 |language=uk |archive-date=9 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509230008/http://ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=846 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Chretien&quot;&gt;{{cite web |title=New honorary doctors of NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=744 |access-date=18 June 2008 |language=uk |archive-date=10 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510041626/http://ukma.kiev.ua/news/news_detailed.php?id=744 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== NaUKMA-სთან დაკავშირებული ინსტიტუტები ===
ხელახალი აღდგენის შემდეგ NaUKMA აქტიურად მონაწილეობდა იმ საგანმანათლებლო დაწესებულებების აღორძინებასა და დაარსებაში, რომლებიც საერთო აკადემიურ სტანდარტებსა და საგანმანათლებლო ხედვას იზიარებდნენ.

ამგვარად, უნივერსიტეტმა მნიშვნელოვანი დახმარება გაუწია შემდეგი დაწესებულებების განვითარებას:

* [[ოსტროჰის აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი]]
* [[კრემენეცის ტარას შევჩენკოს სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტი]]
* [[მიკოლაივის პეტრო მოჰილას სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]

ვიდრე ისინი სრულად დამოუკიდებელ უნივერსიტეტებად ჩამოყალიბდებოდნენ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kma.mk.ua/ |title=Petro Mohyla Mykolayiv State University |access-date=23 March 2008 |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430123040/http://www.kma.mk.ua/ |archive-date=30 April 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

თუმცა აღნიშნული სასწავლებლები დღემდე იზიარებენ NaUKMA-სთან საერთო მისაღებ სისტემას.

გარდა ამისა, NaUKMA წარმოადგენს ერთგვარ ქოლგა-ინსტიტუტს უკრაინის მასშტაბით მოქმედი საშუალო სკოლების ქსელისთვის, რომელსაც ''კოლეგიუმები'' ეწოდება.&lt;ref name=&quot;Collegiums&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/about/colleg/index.php |title=NaUKMA Collegiums Network |access-date=22 November 2007 |archive-date=2 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102204413/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/about/colleg/index.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

კოლეგიუმების სასწავლო პროგრამები მიზნად ისახავს მოსწავლეების მომზადებას NaUKMA-ს მისაღები გამოცდებისთვის.

უნივერსიტეტის კამპუსში ასევე მდებარეობს გამომცემლობა '''„კიევ-მოჰილას აკადემია“''', რომელიც სპეციალიზებულია უკრაინაში სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ლიტერატურის გამოცემაში.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.publish-ukma.kiev.ua/ua/ |title=Publishing house &quot;Kyiv-Mohyla Academy&quot; |access-date=8 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213023653/http://www.publish-ukma.kiev.ua/ua/ |archive-date=13 February 2008 |language=uk |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== უცხოელი პარტნიორი უნივერსიტეტები ====
[[ფაილი:Сковороди 2а (14).jpg|right|thumb|სულიწმინდის საუნივერსიტეტო ეკლესია]]

უნივერსიტეტი ინარჩუნებს პარტნიორულ ურთიერთობებს მრავალ უცხოურ უნივერსიტეტთან, როგორც ორმხრივი ოფიციალური შეთანხმებების, ისე ისეთი პროგრამების მეშვეობით, როგორიცაა Erasmus Mundus.

ამჟამინდელი ორმხრივი პარტნიორული შეთანხმებები მოიცავს:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ქვეყანა !! უნივერსიტეტი !! ქვეყანა !! უნივერსიტეტი
|-
| {{flag|Canada}}
| [[ტორონტოს უნივერსიტეტი]]
| {{flag|Finland}}
| [[ჰელსინკის უნივერსიტეტი]]
|-
| {{flag|Canada}}
| [[მანიტობას უნივერსიტეტი]]
| {{flag|Germany}}
| შტრალსუნდის უნივერსიტეტი
|-
| {{flag|Canada}}
| [[ვესტერნ ონტარიოს უნივერსიტეტი]]
| {{flag|Lithuania}}
| [[ISM მენეჯმენტისა და ეკონომიკის უნივერსიტეტი]]
|-
| {{flag|France}}
| [[Sciences Po]]
| {{flag|Norway}}
| [[BI Norwegian Business School]]
|-
| {{flag|France}}
| [[École Normale Supérieure]]
| {{flag|Poland}}
| [[ვარშავის უნივერსიტეტი]]
|}

== კვლევა ==

NaUKMA-ში სამეცნიერო საქმიანობა ორგანიზებულია:

* 6 ფაკულტეტად
* 29 დეპარტამენტად
* 24 კვლევით ცენტრად.&lt;ref name=&quot;Research&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/research/centres/index.php |title=NaUKMA Research Centers, Institutes |access-date=8 October 2007 |archive-date=7 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807060012/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/research/centres/index.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ყოველწლიურად, იანვრის ბოლო კვირაში, უნივერსიტეტში ტარდება სამეცნიერო კონფერენცია '''„NaUKMA-ს მეცნიერების დღეები“''' (''Dni Nauky NaUKMA'').&lt;ref name=&quot;DniNauky&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/nauka/confer/dni_nauki/english/index.html |title=The Days of Science at NaUKMA |access-date=8 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070806232001/http://www.ukma.kiev.ua/ua/nauka/confer/dni_nauki/english/index.html |archive-date=6 August 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

NaUKMA-ში კვლევის ძირითადი მიმართულებებია:

* [[ეკონომიკა]]
* [[სამართალი]]
* ჰუმანიტარული მეცნიერებები.&lt;ref name=&quot;Areas&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/research/areas/index.php |title=NaUKMA Areas of Research |access-date=8 October 2007 |archive-date=9 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070909070724/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/research/areas/index.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტის მრავალი პროფესორი და აკადემიური პერსონალის წარმომადგენელი პარალელურად იკავებს მუდმივ პოზიციებს [[უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია|უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის]] კვლევით ინსტიტუტებში.

NaUKMA-ს სტუდენტებს უფლება აქვთ აღნიშნული აკადემიის ინფრასტრუქტურა და კვლევითი ბაზები გამოიყენონ როგორც სამეცნიერო, ისე საგანმანათლებლო მიზნებისთვის.

== ბიბლიოთეკები ==
[[ფაილი:Mazepa building.JPG|thumb|200px|მაზეპას შენობაში განთავსებულია NaUKMA-ს სამეცნიერო ბიბლიოთეკა.]]

ძველი კიევ-მოჰილას აკადემიის ბიბლიოთეკა გამოირჩეოდა წიგნების მნიშვნელოვანი და მდიდარი კოლექციით.

თუმცა [[1920-იანი წლები|1920-იან წლებში]], როდესაც აკადემია დაიხურა, მისი არქივი გაიძარცვა.&lt;ref name=&quot;LibrHist&quot;&gt;{{cite web |title=Kyiv Mohyla Academy library history |url=http://www.library.ukma.kiev.ua/index.php?id=75 |access-date=3 September 2007 |archive-date=6 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070506022134/http://www.library.ukma.kiev.ua/index.php?id=75 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

უნივერსიტეტის ადმინისტრაცია განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად აღჭურვილი სამეცნიერო ბიბლიოთეკის განვითარებას.

ცენტრალური საბაკალავრო ბიბლიოთეკის გარდა, უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს:

* რამდენიმე ფაკულტეტური ბიბლიოთეკა
* სამეცნიერო საკითხავი დარბაზები
* პერიოდული გამოცემების საკითხავი სივრცეები.&lt;ref name=&quot;Libr&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA libraries |url=http://www.library.ukma.kiev.ua/index.php?id=18 |access-date=3 September 2007 |language=uk |archive-date=27 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827063059/http://www.library.ukma.kiev.ua/index.php?id=18 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, უნივერსიტეტის კამპუსში განთავსებულია რამდენიმე საერთაშორისო კულტურული ორგანიზაციის ბიბლიოთეკა და ცენტრი, მათ შორის:

* Goethe-Institut
* British Council
* ამერიკული ბიბლიოთეკა

აღნიშნული სივრცეები ღიაა როგორც სტუდენტებისთვის, ისე ფართო საზოგადოებისთვის.&lt;ref name=&quot;Goethe&quot;&gt;{{cite web |title=Goethe-Institut Kiew |url=http://www.goethe.de/ins/ua/kie/deindex.htm |access-date=3 September 2007 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515230543/http://www.goethe.de/ins/ua/kie/deindex.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BritCouncil&quot;&gt;{{cite web |title=British Council Ukraine |url=http://www.britishcouncil.org/ukraine.htm |access-date=3 September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828024343/http://www.britishcouncil.org/ukraine.htm |archive-date=28 August 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmerLib&quot;&gt;{{cite web |title=American Library |url=http://www.library.ukma.kiev.ua/amer/ |access-date=3 September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911055539/http://www.library.ukma.kiev.ua/amer/ |archive-date=11 September 2007}}&lt;/ref&gt;

ასევე NaUKMA-ს ყველა სტუდენტს აქვს წვდომა [[ვერნადსკის სახელობის უკრაინის ეროვნულ ბიბლიოთეკა]]ზე.

== კამპუსი ==
უნივერსიტეტი იკავებს ისტორიული კიევ-მოჰილას აკადემიის ტერიტორიას [[პოდილი|პოდილის]] უბანში — კონტრაქტოვას მოედნიდან [[დნეპრი]]ს მდინარემდე.&lt;ref name=&quot;Campus_map&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/contacts/campus/index.php |title=NaUKMA – campus map |access-date=1 December 2007 |archive-date=3 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080103182438/http://www.ukma.kiev.ua/eng_site/en/contacts/campus/index.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

NaUKMA-ს კამპუსი შედგება რამდენიმე შენობისგან, რომლებიც მისი ისტორიული წინამორბედი დაწესებულებების ეპოქაში აშენდა.

უძველესი ნაგებობები [[XVII საუკუნე]]ით თარიღდება და მოიცავს:

* ''ჰალშკა ჰულევიჩივნას სახლს''
* ''ძველ აკადემიურ კორპუსს''

ეს უკანასკნელი ასევე ცნობილია როგორც ''მაზეპას შენობა'', მისი ფინანსური მფარველის — [[ჰეტმანი]] [[ივან მაზეპა]]ს პატივსაცემად.

მაზეპას შენობაში განთავსებულია:

* საზეიმო ღონისძიებების სააქტო დარბაზი
* თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი
* სამეცნიერო ბიბლიოთეკა.&lt;ref name=&quot;staroak&quot;&gt;[[:uk:Староакадемічний корпус НаУКМА]]&lt;/ref&gt;

იმავე უბანში მდებარეობს კიევ-მოჰილას აკადემიის ისტორიული მუზეუმის კომპლექსი, თუმცა შენობა ამჟამად რესტავრაციის პროცესშია.

კომპლექსი მოიცავს:

* მზის საათს
* [[ჰალშკა ჰულევიჩივნა]]ს სახლს — რომელიც კიევის საძმოს სკოლის პირველი შენობა იყო.

კიდევ ერთი ისტორიული ნაგებობა, ე.წ. ''ბურსა'', მიმართულია [[დნეპრი]]სკენ და ძველი აკადემიის პერიოდში სტუდენტურ საცხოვრებელს წარმოადგენდა.

ასევე კამპუსში მდებარეობს ''ბლაგოვიშჩენსკის'' (''ხარების'') ეკლესია, რომელიც [[1740]] წელს სტუდენტებისთვის აშენდა.&lt;ref name=&quot;Architecture&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/history/architecture/index.php |title=Architecture and photographs of Kyiv Mohyla Academy campus |access-date=7 September 2009 |archive-date=2 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130202082148/http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/history/architecture/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

დანარჩენი შენობების უმეტესობა აგებულია [[კიევის სასულიერო აკადემია]]ს პერიოდში, მოგვიანებით დამატებული საბჭოთა ეპოქის ნაგებობებით.

=== საერთო საცხოვრებლები ===

საერთო საცხოვრებლები განთავსებულია მთავარი კამპუსის გარეთ.

ყველაზე დიდი საერთო საცხოვრებელი მდებარეობს ''ტროეშჩინაში'' (მარინა ცვეტაევას ქუჩა 14B).

მეორე უდიდესი მდებარეობს ''ხარკივის გზატკეცილზე'' (№17).

კიდევ ერთი საერთო საცხოვრებელი, რომელიც რამდენიმე წლის წინ გადაეცა აკადემიის საკუთრებაში, მდებარეობს ''ჯონ მაკკეინის ქუჩა 31A''-ზე.

ბოლო და ყველაზე მოშორებული საცხოვრებელი მდებარეობს დაბა ''ვორზელში'' (კლენოვას ქუჩა 6A), სადაც ძირითადად მაგისტრანტები და ასპირანტები ცხოვრობენ.

=== მწვანე ოფისი ===

ბოლო წლებში NaUKMA-ს გარემოსდაცვითი კვლევების დეპარტამენტში გაიხსნა ეკოლოგიურად ორიენტირებული ოფისი — ''„მწვანე ოფისი“''.

ოფისი იყენებს თანამედროვე:

* ენერგოდამზოგავ ტექნოლოგიებს
* ეკოლოგიურად უსაფრთხო გადაწყვეტილებებს

პროექტი უმეტესად სტუდენტების ინიციატივით განხორციელდა და წარმოადგენს [[მდგრადი განვითარება|მდგრად განვითარებაზე]] დაფუძნებული საოფისე სივრცის პირველ მაგალითს უკრაინის საგანმანათლებლო დაწესებულებებში.&lt;ref name=&quot;Greenoffice&quot;&gt;{{cite web |url=http://5.ua/newsline/256//44355/ |title=5 Kanal news |access-date=29 September 2007 |language=uk |archive-date=3 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080103201138/http://5.ua/newsline/256/44355/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenoffice2&quot;&gt;{{cite web |url=http://greenoffice.ukma.kiev.ua |title=Green office at NaUKMA |access-date=7 September 2009 |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203232534/http://greenoffice.ukma.kiev.ua/ |archive-date=3 December 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== საუნივერსიტეტო ტრადიციები ==
[[ფაილი:Alma turtle.JPG|thumb|200px|უნივერსიტეტის კუ სახელად ''ალმა'', რომელსაც ახალ სტუდენტებსა და კურსდამთავრებულებს გადასცემენ სურვილის ჩაფიქრების რიტუალის დროს, როდესაც ისინი მის ბაკანს ეხებიან.]]

ხელახალი აღდგენის შემდეგ NaUKMA-ს აკადემიურმა საზოგადოებამ მიზნად დაისახა თავისი ისტორიული წინამორბედის ტრადიციების აღდგენა.

ამავე დროს, უნივერსიტეტის თანამედროვე არსებობის პერიოდში ჩამოყალიბდა რამდენიმე ახალი ტრადიციაც.

ყოველწლიურად, [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბერს]], უნივერსიტეტი აღნიშნავს ''აკადემიის დღეს''.

ამ დღეს NaUKMA-ს სტუდენტები წმენდენ ცნობილი კიევ-მოჰილას კურსდამთავრებულისა და ფილოსოფოსის — [[ჰრიგორი სკოვოროდა]]ს ძეგლს.&lt;ref&gt;''აკადემიის დღე'' აღინიშნება [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბერს]], რადგან სწორედ ამ დღეს [[1615]] წელს [[ჰალშკა ჰულევიჩივნა]]მ თავისი სახლი [[კიევი]]ში გადასცა კიევის საძმოს სკოლას, საიდანაც წარმოიშვა კიევ-მოჰილას აკადემია.&lt;/ref&gt;

ამ რიტუალს ეწოდება ''„სკოვოროდას გაწმენდა“''.

ყოველწლიური გამოსაშვები ცერემონიის დროს, რომელიც [[28 ივნისი|28 ივნის]]ს იმართება, სკოვოროდას ძეგლს თავზე ამაგრებენ [[აკადემიური ქუდი|აკადემიურ ქუდს]].

კიდევ ერთი ტრადიციაა უნივერსიტეტის კუს — ''ალმა''ს — ახალ კურსდამთავრებულებს შორის გადატანა.

კურსდამთავრებულები მის ბაკანს ეხებიან და სურვილს ჩაფიქრებენ.

ძველი კიევ-მოჰილას აკადემიასა და თანამედროვე NaUKMA-ს დამაკავშირებელი სტუდენტური ტრადიციაა თეატრალური წარმოდგენები, სახელწოდებით ''ვერტეპები''.

სავარაუდოდ, ეს ტრადიცია ჯერ კიდევ ძველი აკადემიის სტუდენტებმა დაამკვიდრეს.

ვერტეპები სრულდება სხვადასხვა სადღესასწაულო ღონისძიების დროს.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ტრადიციაა ყოველი ახალი სასწავლო წლის გახსნა საზეიმო მიღებით ახალი სტუდენტებისთვის.

ღონისძიებას მოსდევს ცნობილი მეცნიერის საჯარო ლექცია, რომელსაც უნივერსიტეტი ანიჭებს საპატიო პროფესორის წოდებას.&lt;ref name=&quot;Honor&quot;&gt;{{cite web |title=Honorary professors and doctors of NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/pochesni/index.php |access-date=22 September 2007 |language=uk |archive-date=6 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006115027/http://ukma.kiev.ua/ua/general/pochesni/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ახალი სტუდენტების ინიციაციის ცერემონია მოიცავს ტრადიციული სტუდენტური ფიცის დადებას.

NaUKMA-ში სწავლის პირველი ტრიმესტრის განმავლობაში ყველა ფაკულტეტის სტუდენტები აკადემიურ საზოგადოებას ეცნობიან ღონისძიებაზე, რომელსაც ''„გაცნობითი ბალი“'' ეწოდება.&lt;ref name=&quot;AcqBall&quot;&gt;{{cite web |title=Acquaintance ball 2007 |url=http://sk.ukma.kiev.ua/content/view/79/40/ |access-date=27 March 2008 |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312174616/http://sk.ukma.kiev.ua/content/view/79/40/ |archive-date=12 March 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== სტუდენტური ცხოვრება ==

მიუხედავად იმისა, რომ NaUKMA-ს სტუდენტთა რაოდენობა შედარებით მცირეა (მაგალითად, [[2006]] წელს დაახლოებით 3000 სტუდენტი), კამპუსში არსებობს მრავალი საუნივერსიტეტო და არასასწავლო აქტივობა.

NaUKMA-ს სტუდენტები განსაკუთრებით ცნობილნი არიან თავიანთი [[აქტივიზმი|აქტივიზმით]], რომელსაც უნივერსიტეტის ადმინისტრაციაც აქტიურად უჭერს მხარს.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Citizens' protest: Position of Mohylyanka |url=http://www.razom.ukma.kiev.ua/ |access-date=25 November 2007 |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201000000/http://www.razom.ukma.kiev.ua/ |archive-date=1 December 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

კამპუსში მოქმედ მნიშვნელოვან სტუდენტურ ორგანიზაციებს შორის აღსანიშნავია:

* სტუდენტური საბჭო
* ქრისტიან სტუდენტთა კავშირი
* მოჰილას ინტელექტუალური კლუბი
* სტუდენტური საძმო
* ეკოლოგიური კლუბი ''ზელენა ხვილია''
* ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ახალგაზრდული ცენტრი.&lt;ref name=&quot;StudOrg&quot;&gt;{{cite web |title=Student organizations at NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/students/studorg/index.php |access-date=25 November 2007 |language=uk |archive-date=16 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116134518/http://www.ukma.kiev.ua/ua/students/studorg/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mohyla Intellectual Club |url=http://mic.org.ua/mambo_en/index.php |access-date=1 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831121834/http://mic.org.ua/mambo_en/index.php |archive-date=31 August 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ecological club ''Zelena Hvylya'' |url=http://www.ecoclub.kiev.ua/ |access-date=1 September 2009 |archive-date=23 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023064033/http://ecoclub.kiev.ua/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

NaUKMA-ს სტუდენტური პორტალი ''Bo.Net.Ua'' წარმოადგენს ონლაინ პლატფორმას სტუდენტებსა და კურსდამთავრებულებს შორის კომუნიკაციისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bo.Net.Ua |url=http://bo.net.ua/ |access-date=1 September 2009 |language=uk |archive-date=16 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091116114132/http://bo.net.ua/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== სპორტი ===

სპორტის კურსები სავალდებულოა NaUKMA-ს სტუდენტებისთვის სწავლის პირველი ორი წლის განმავლობაში.

აღნიშნული კურსები მოიცავს:

* ზოგად ფიზიკურ მომზადებას
* სპორტულ აქტივობებს (ფეხბურთი, კალათბურთი, ფრენბურთი და ცურვა)
* ფიტნესვარჯიშებს

გარდა ამისა, უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს მრავალი სტუდენტური სპორტული ჯგუფი, მათ შორის:

* Combat Hopak
* „გო“.&lt;ref name=&quot;Sport&quot;&gt;{{cite web |title=Sort at NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/students/sport/index.php |access-date=25 November 2007 |language=uk |archive-date=6 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006141134/http://ukma.kiev.ua/ua/students/sport/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ხელოვნება და მუსიკა ===

NaUKMA-ში ხელოვნებისა და მუსიკის მიმართულებებს წარმოადგენს:

* კულტურისა და ხელოვნების ცენტრი
* თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი.&lt;ref name=&quot;KMC&quot;&gt;{{cite web |title=The Center of Culture and Art at NaUKMA |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/resources/kmc.php |access-date=25 November 2007 |language=uk |archive-date=16 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116201230/http://www.ukma.kiev.ua/ua/general/resources/kmc.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== კიევ-მოჰილას აკადემია ლიტერატურასა და პოპულარულ კულტურაში ==

[[ფაილი:500_гривень_2015_року_(новий_зразок)_реверс.jpg|thumb|right|კიევ-მოჰილას აკადემიის მაზეპას შენობა [[უკრაინული გრივნა|500 გრივნიან]] ბანკნოტზე.]]

კიევ-მოჰილას აკადემია არაერთ ლიტერატურულ ნაწარმოებშია მოხსენიებული.

[[ნიკოლაი გოგოლი]]ს რომანში ''[[ტარას ბულბა]]'' მთავარი პერსონაჟების — ოსტაპისა და ანდრიი ბულბების — შესახებ აღნიშნულია, რომ ისინი ძველი კიევ-მოჰილას აკადემიის კურსდამთავრებულები იყვნენ.&lt;ref name=&quot;Gogol&quot;&gt;{{cite web |title=Taras Bulba by N. Gogol |url=http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/taras10.txt |access-date=1 September 2007 |archive-date=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930004426/http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/taras10.txt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

კიევ-მოჰილას კოლეგიუმი ასევე მოხსენიებულია [[პავლო ზაჰრებელნი]]ს რამდენიმე რომანში, მათ შორის:

* ''Southern Comfort''
* ''I, Bohdan''.&lt;ref name=&quot;IBohdan&quot;&gt;{{cite web |title=I, Bohdan by P. Zahrebelnyi |url=http://www.lib.ru/SU/UKRAINA/ZAGREBEL_NIJ/bogdan.txt |access-date=17 August 2007 |language=ru |archive-date=23 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023055318/http://lib.ru/SU/UKRAINA/ZAGREBEL_NIJ/bogdan.txt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SouthCom&quot;&gt;{{cite web |title=Southern Comfort by P. Zahrebelnyi |url=http://www.lib.ru/SU/UKRAINA/ZAGREBEL_NIJ/komfort.txt |access-date=17 August 2007 |language=ru |archive-date=25 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025044416/http://lib.ru/SU/UKRAINA/ZAGREBEL_NIJ/komfort.txt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

კიევის სასულიერო აკადემია მოხსენიებულია [[ნიკოლაი ლესკოვი]]ს ნაწარმოებში ''Pecherskie antiki''.&lt;ref name=&quot;Leskov&quot;&gt;{{cite web |title=Pecherskie antiki by N. Leskov |url=http://az.lib.ru/l/leskow_n_s/text_0300.shtml |access-date=17 August 2007 |language=ru |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071022125910/http://az.lib.ru/l/leskow_n_s/text_0300.shtml |archive-date=22 October 2007}}&lt;/ref&gt;

თანამედროვე კიევ-მოჰილას აკადემიაში სტუდენტური ცხოვრება აღწერილია ანასტასია ლევკოვას რომანში ''სკოლის დამამთავრებელი. პირველკურსელი'' (''Старшокласниця. Першокурсниця'').&lt;ref name=&quot;Levkova&quot;&gt;{{cite web
 |work=Література. Сучасна українська література. Всеохопний літературний портал
 |title=«Старшокласниця. Першокурсниця»: роман про себе і Могилянку
 |url=http://vsiknygy.net.ua/shcho_pochytaty/49835/
 |access-date=13 June 2017
 |language=uk
 |date=13 June 2017
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618114439/http://vsiknygy.net.ua/shcho_pochytaty/49835/
 |archive-date=18 June 2017
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

დანიელ ჰრიჰორჩუკის რომანში ''მითი და სიგიჟე'' მთავარი გმირი არის კიევ-მოჰილას აკადემიის დოქტორანტი [[ევრომაიდანი]]ს პერიოდში.&lt;ref name=&quot;Hryhorczuk&quot;&gt;{{cite web
 |title=«Могилянка у Революції Гідності: у НаУКМА презентували роман, присвячений Майдану»
 |url=https://www.ukma.edu.ua/index.php/news/4039-pro-rol-mohylianky-ta-mohyliantsiv-u-revoliutsii-hidnosti-u-romani-mif-ta-bozhevillia-danielia-hryhorchuka
 |access-date=26 January 2019
 |language=uk
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410140915/https://www.ukma.edu.ua/index.php/news/4039-pro-rol-mohylianky-ta-mohyliantsiv-u-revoliutsii-hidnosti-u-romani-mif-ta-bozhevillia-danielia-hryhorchuka
 |archive-date=10 April 2021
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

უკრაინის ისტორიაში უნივერსიტეტის მნიშვნელობის აღსანიშნავად [[1992]] წელს გამოიცა საფოსტო მარკა, რომელიც მიძღვნილია კიევ-მოჰილას აკადემიასა და მის აღორძინებას.&lt;ref name=&quot;PostStamp&quot;&gt;{{cite web |title=Publishing House ''Marka Ukrayiny'' |url=http://www.stamp.kiev.ua/ukr/stamp/?year=1992 |access-date=9 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102114652/http://www.stamp.kiev.ua/ukr/stamp/?year=1992 |archive-date=2 January 2008 |language=uk |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, კიევ-მოჰილას აკადემიის ერთ-ერთი შენობა გამოსახულია 500 გრივნიან ბანკნოტზე.

== ცნობილი კურსდამთავრებულები და აკადემიური პერსონალი ==
{| style=&quot;float:right; margin-left:12px; width:320px; background:#f8f9fa; border:1px solid #a2a9b1; padding:6px;&quot;
|-
| [[ფაილი:Portret Mazepa.jpg|150px|thumb|none|[[ივან მაზეპა]] — უკრაინის ჰეტმანი]]
| [[ფაილი:Hryhoriy Skovoroda.jpg|150px|thumb|none|[[ჰრიგორი სკოვოროდა]] — უკრაინელი ფილოსოფოსი]]
|}

ძველი კიევ-მოჰილას აკადემიის კურსდამთავრებულებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს უკრაინის პროფესიულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

[[ზაპორიჟია|ზაპოროჟიელი]] [[კაზაკები]]ს არაერთი ჰეტმანი, რომლებიც [[XVII საუკუნე|XVII]] და [[XVIII საუკუნე]]ებში უკრაინის პოლიტიკური ლიდერები იყვნენ, სწორედ აქ იღებდნენ განათლებას.

მათ შორის იყვნენ:

* [[ივან მაზეპა]]
* [[პილიპ ორლიკი]]
* [[პავლო პოლუბოტოკი]]
* [[ივან სკოროპადსკი]]
* [[ივან სამოილოვიჩი]]

რუსეთის დიდი კანცლერი [[ალექსანდრ ბეზბოროდკო]] ასევე უკრაინული წარმოშობის იყო და აკადემიის კურსდამთავრებულად ითვლება.

კიევ-მოჰილას აკადემია მნიშვნელოვან სასულიერო სკოლას წარმოადგენდა მართლმადიდებლურ სამყაროში.

მის კურსდამთავრებულებს შორის იყვნენ [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] ცნობილი სასულიერო იერარქები, მათ შორის:

* [[სტეფან იავორსკი]]
* [[ფეოფან პროკოპოვიჩი]]
* როსტოვის მიტროპოლიტი [[დიმიტრი როსტოველი]]

უფრო გვიანდელ პერიოდში აქ განათლება მიიღეს მწერლებმა, ხელოვანებმა და მეცნიერებმა.

მაგალითად:

* [[სიმეონ პოლოცკი]]
* არქიტექტორი [[ივან ჰრიჰოროვიჩ-ბარსკი]]
* კომპოზიტორი [[არტემი ვედელი]]

უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კურსდამთავრებულია ასევე უკრაინელი ფილოსოფოსი [[ჰრიგორი სკოვოროდა]].

რუსი მეცნიერი და [[მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|მოსკოვის უნივერსიტეტის]] დამფუძნებელი [[მიხეილ ლომონოსოვი]] გარკვეული დროის განმავლობაში კიევ-მოჰილას აკადემიის სტუდენტი იყო.&lt;ref name=&quot;Lomonosov&quot;&gt;{{cite web |title=A. I. L'vovich-Kostritsa, Mikhail Lomonosov His Life and Literary Activity |url=http://ssga.ru/erudites_info/peoples/lomonosov/part01.html |access-date=17 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927033714/http://ssga.ru/erudites_info/peoples/lomonosov/part01.html |archive-date=27 September 2007 |language=ru |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[1819]] წლის შემდეგ, როდესაც უნივერსიტეტი მთლიანად სასულიერო დაწესებულებად გადაკეთდა, მან მაინც შეინარჩუნა საერთაშორისო რეპუტაცია.

მის კურსდამთავრებულებს შორის იყვნენ:

* მოლდაველი პოეტი [[ალექსეი მატეევიჩი]]
* რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიტროპოლიტი [[ვისარიონ პუიუ]]

თანამედროვე NaUKMA-ს კურსდამთავრებულები დასაქმებულნი არიან როგორც ეროვნულ, ისე საერთაშორისო კომპანიებში, სამეცნიერო და სახელმწიფო დაწესებულებებში.

მრავალი კურსდამთავრებული აგრძელებს სწავლას საზღვარგარეთის უნივერსიტეტებში.&lt;ref name=&quot;Studstats&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA student statistics in 2006/2007 |url=http://www.kmfoundation.com/?p=2_2_Publications_in_Ukrainian&amp;lan=ua&amp;alan=ua&amp;id=164&amp;a=students_naukma_work |access-date=16 November 2007 |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616044319/http://www.kmfoundation.com/?p=2_2_Publications_in_Ukrainian&amp;lan=ua&amp;alan=ua&amp;id=164&amp;a=students_naukma_work |archive-date=16 June 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Employers&quot;&gt;{{cite web |title=NaUKMA – Employers |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/pratse/index.php |access-date=22 September 2007 |language=uk |archive-date=7 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207192833/http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/pratse/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

NaUKMA-ში სწავლობდნენ ასევე:

* ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი [[ანდრიი შევჩენკო (პოლიტიკოსი)]]
* მწერალი [[მიროსლავ ლაიუკი]]
* თანამედროვე უკრაინელი მწერალი [[მარინა სოკოლიანი]]&lt;ref name=&quot;Sokolyan&quot;&gt;{{cite web
 |title=NaUKMA – 2002
 |url=http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/about/2002/index.php
 |access-date=22 September 2007
 |language=uk
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930042512/http://www.ukma.kiev.ua/ua/alumni/about/2002/index.php
 |archive-date=30 September 2007
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


== კიევ-მოჰილას აკადემიის პრეზიდენტები ==
=== კიევის საძმოს სკოლის რექტორები ([[1615]]–[[1632]]) ===
* [[იოვ ბორეცკი]] ([[1615]]–[[1619]])
* [[მელეტი სმოტრიცკი]] ([[1619]]–[[1620]])
* [[კასიან საკოვიჩი]] ([[1620]]–[[1624]])
* [[სპირიდონ სობოლი]] ([[1626]]–[[1628]])
* ხომა (ტომაშ) იევლევიჩი ([[1628]]–[[1632]])
* ტარასი ზემკა ([[1632]])

=== კიევის კოლეგიის რექტორები ([[1632]]–[[1658]]) ===
* ისაია ტროფიმოვიჩ-კოზლოვსკი ([[1632]]–[[1638]])
* სოფრონი პოჩასკი ([[1638]]–[[1640]])
* ლეონტი ბრონკევიჩი ([[1640]])
* იგნატი ოქსენოვიჩ-სტარუშიჩი ([[1640]]–[[1642]])
* იოსებ კონონოვიჩ-გორბაცკი ([[1642]]–[[1645]])
* [[ინოკენტი გიზელი]] ([[1645]]–[[1650]])
* [[ლაზარ ბარანოვიჩი]] ([[1650]]–[[1651]])
* მელეტი ძიკი ([[1655]]–[[1657]])
* იოსებ მეშჩერინი ([[1657]])

=== კიევ-მოჰილას აკადემიის რექტორები ([[1658]]–[[1817]]) ===
* იოანიკი გალიატოვსკი ([[1658]]–[[1662]])
* მელეტი ძიკი ([[1662]]–[[1665]])
* ბარლაამ იასინსკი ([[1665]]–[[1672]])
* სილვესტრ ჰოლოვჩიჩი ([[1672]]–[[1684]])
* იეზეკიელ ფილიპოვიჩი ([[1684]]–[[1685]])
* თეოდოსი ჰუჰურევიჩი ([[1685]]–[[1688]])
* იოასაფ კროკოვსკი ([[1689]]–[[1690]])
* პახომი პოდლუზკი ([[1690]]–[[1691]])
* კირილ ფილიმონოვიჩი ([[1691]]–[[1692]])
* იოასაფ კროკოვსკი ([[1693]]–[[1697]])
* პროკოპი კალაჩინსკი ([[1697]]–[[1701]])
* გედეონ ოდორსკი ([[1701]]–[[1704]])
* ინოკენტი პოპოვსკი ([[1704]]–[[1707]])
* ქრისტოფორ ჩარნუცკი ([[1707]]–[[1710]])
* [[ფეოფან პროკოპოვიჩი]] ([[1711]]–[[1716]])
* სილვესტრ პინოვსკი ([[1717]]–[[1722]])
* იოსებ ვოლჩანსკი ([[1722]]–[[1727]])
* ილარიონ ლევიცკი ([[1727]]–[[1731]])
* ამბროსი დუბნევიჩი ([[1731]]–[[1735]])
* სილვესტრ დუმნიცკი ([[1737]]–[[1740]])
* სილვესტრ კულიაბკა ([[1740]]–[[1745]])
* სილვესტრ ლიასკორონსკი ([[1746]]–[[1751]])
* [[გეორგი კონისკი]] ([[1751]]–[[1755]])
* მანასია მაქსიმოვიჩი ([[1755]]–[[1758]])
* დავიდ ნაშჩინსკი ([[1758]]–[[1761]])
* სამუელ მისლავსკი ([[1761]]–[[1768]])
* ტარასი ვერბიცკი ([[1768]]–[[1774]])
* ნიკოდიმ პანკრატიევი ([[1774]])
* კასიან ლეხნიცკი ([[1775]]–[[1784]])
* ბარლაამ მისლავსკი ([[1784]]–[[1791]])
* იერონიმ ბლონსკი ([[1791]]–[[1795]])
* თეოფილაქტ სლონეცკი ([[1795]]–[[1803]])
* ირინეოს ფალკოვსკი ([[1803]]–[[1804]])
* იოაკინთ ლოჰანოვსკი ([[1804]]–[[1813]])
* იოასაფ მოჰოვი ([[1814]]–[[1817]])

=== კიევის სასულიერო აკადემიის რექტორები ([[1819]]–[[1917]]) ===
* მოსე ანტიპოვ-ბოგდანოვი ([[1819]]–[[1823]])
* მელეტი ლეონტოვიჩი ([[1824]]–[[1826]])
* კირილ კუნიცკი ([[1827]]–[[1828]])
* პლატონ ბერეზინი ([[1828]])
* სმარაგდ კრიჟანოვსკი ([[1829]]–[[1830]])
* ინოკენტი ბორისოვი ([[1830]]–[[1839]])
* იერემია სოლოვიოვი ([[1839]]–[[1841]])
* დიმიტრი მურეტოვი ([[1841]]–[[1850]])
* ანტონიუს ამფიტეატროვი ([[1851]]–[[1858]])
* ისრაელ ლუკინი ([[1858]]–[[1859]])
* იოანიკი რუდნევი ([[1859]]–[[1860]])
* ფილარეტ ფილარეტოვი ([[1860]]–[[1877]])
* მიხაილ ლუზინი ([[1877]]–[[1883]])
* სილვესტრ მალევანსკი ([[1883]]–[[1898]])
* დიმიტრი კოვალნიცკი ([[1898]]–[[1902]])
* [[პლატონ როჟდესტვენსკი]] ([[1902]]–[[1907]])
* თეოდოსი ოლტარჟევსკი ([[1907]]–[[1910]])
* ინოკენტი იასტრებოვი ([[1910]]–[[1914]])
* ბასილ ბოგდაშევსკი ([[1914]]–[[1917]])

=== კიევ-მოჰილას ეროვნული უნივერსიტეტის პრეზიდენტები ([[1992]]–დღემდე) ===
* ვიაჩესლავ ბრიუხოვეცკი ([[1992]]–[[2007]])
* სერჰი კვიტი ([[2007]]–[[2014]])
* ანდრიი მელეშევიჩი ([[2014]]–[[2019]])
* სერჰი კვიტი ([[2022]]–დღემდე)

==ლიტერატურა==
{{პორტალი|უკრაინა}}
*{{cite book |author=Sydorenko, Alexander |title=The Kievan Academy in the Seventeenth Century |location=Ottawa |publisher=University of Ottawa Press |year=1977 |isbn=0-7766-0901-7}}
*{{cite book |author=Kortschmaryk, Frank B. |title=The Kievan Academy and Its Role in the Organization of Russia at the Turn of the Seventeenth Century |location=New York |publisher=Shevchenko Scientific Society |year=1976}}
*[https://web.archive.org/web/20110703104746/http://140.247.132.248/huri/pdf/hus_volumes/vVIII_n1_2june1984.pdf Omeljan Pritsak and Ihor Sevcenko, eds. &quot;The Kyiv Mohyla Academy (Commemorating the 350th Anniversary of Its Founding, 1632–1982).&quot; ''Harvard Ukrainian Studies''. vol. VIII, no. 1/2. Cambridge, MA, 1985.]
*S.M. Horak. &quot;The Kiev Academy. A Bridge to Europe in the 17th century&quot;. ''East European Quarterly'', vol. 2, 2, 1968.
*V. Brioukhovetsky. &quot;National University of Kyiv-Mohyla Academy: symbol of the rebirth of Ukraine&quot;. ''The Ukrainian Weekly'', Sunday, 22 November 1998.
*[http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20061/46 Interview with Vyacheslav Bryukhovetsky, president of Kyiv Mohyla Academy. ''Welcome to Ukraine'', 1, 2006].
*[http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/1_2000/univer.htm O. Ilchenko. &quot;The Once and Future University Kyiv Mohyla Academy, the First Educational Establishment in Eastern Europe&quot;. ''Welcome to Ukraine'', 1, 2000].
*[http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/3_99/academy.htm &quot;Vivat Academia&quot;, ''Welcome to Ukraine'', 3, 1999].
*S. Makhun. &quot;'Kyiv-Mohyla Academy' National University of Ukraine: Citadel of European Spirit and Ukrainian Enlightenment&quot;. ''The Day'', 22 October 2002.
*[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\K\Y\KyivanMohylaAcademy.htm Kyivan Mohyla Academy] in the [[Encyclopedia of Ukraine]].
*[https://www.ukma.edu.ua/eng/index.php/about-us/history History of Kyiv-Mohyla Academy].
*[[:uk:Національний університет «Києво-Могилянська академія»|Additional literature in the Ukrainian version of this article]]. {{in lang|uk}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|National University of &quot;Kyiv-Mohyla Academy&quot;}}
* [https://www.ukma.edu.ua/eng/ NaUKMA-ის ოფიციალური ვებგვერდი]
* [https://www.ukma.edu.ua/eng/index.php/ukma-contacts/campus NaUKMA-ის კამპუსის რუკა]
* [https://wikimapia.org/2855/ Wikimapia] — NaUKMA-ის სატელიტური ხედი
* [https://dfc.ukma.edu.ua/coming-to-naukma/international-students NaUKMA-ში მიღება საერთაშორისო აპლიკანტებისთვის]
* [https://dfc.ukma.edu.ua/ NaUKMA-ის საერთაშორისო ოფისი]
* [https://media.ukma.edu.ua/ NaUKMA-ის ფოტოგალერეა]
* [http://www.kmfoundation.com/ ამერიკის კიევ-მოჰილას ფონდი]
* [https://www.ukma.edu.ua/index.php/about-us/sogodennya/media-halereia/category/1-arkhitekturni-pamyatki კიევ-მოჰილას აკადემიის კამპუსის არქიტექტურა და ფოტოსურათები] {{lang-uk|უკრაინულად}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:კიევ-მოჰილას აკადემიის ეროვნული უნივერსიტეტი}}
[[კატეგორია:1991 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები]]
[[კატეგორია:უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტები]]</text>
      <sha1>cn7w0c7ysh2i40y1qc9dt1uajr9gyrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჯოვანი ვან ბრონხორსტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880254</id>
    <revision>
      <id>5378078</id>
      <parentid>5375573</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39214" sha1="dgvzhilgawt4yym40yxx6dranyvz3fc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23-კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>dgvzhilgawt4yym40yxx6dranyvz3fc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378079</id>
      <parentid>5378078</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი */</comment>
      <origin>5378079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40881" sha1="kfspttu3m82eyukafwm8wvj5z0csy1h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>kfspttu3m82eyukafwm8wvj5z0csy1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378080</id>
      <parentid>5378079</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი */</comment>
      <origin>5378080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41384" sha1="2olnlgg69nxzia31jvjtqmnblfbppw0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>2olnlgg69nxzia31jvjtqmnblfbppw0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378081</id>
      <parentid>5378080</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი */</comment>
      <origin>5378081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42449" sha1="56k4y7t6pb0zzpybemmwa03l5j64klx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>56k4y7t6pb0zzpybemmwa03l5j64klx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378082</id>
      <parentid>5378081</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T14:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი */</comment>
      <origin>5378082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43834" sha1="tb4oviedrb462hpczjqmnfax7idcxn2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>tb4oviedrb462hpczjqmnfax7idcxn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378087</id>
      <parentid>5378082</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45232" sha1="o1gzix8jn9v6y8ar6bmwnojm1ojznhk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 


== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>o1gzix8jn9v6y8ar6bmwnojm1ojznhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378088</id>
      <parentid>5378087</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46194" sha1="pfmsb6jwsvbqzkk4z1785e5sytgffxw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>pfmsb6jwsvbqzkk4z1785e5sytgffxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378089</id>
      <parentid>5378088</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46824" sha1="apqqm5n8yy1oc1cgyo4ayuei4c6zzsf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

2015 წლის 23 მარტს ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt;
== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>apqqm5n8yy1oc1cgyo4ayuei4c6zzsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378092</id>
      <parentid>5378089</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* სამწვრთნელო კარიერა */</comment>
      <origin>5378092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47736" sha1="1kmhkazzukr0kol8rx8syv619uujgt5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>1kmhkazzukr0kol8rx8syv619uujgt5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378093</id>
      <parentid>5378092</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* ფეიენოორდი */</comment>
      <origin>5378093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48854" sha1="a749upu2ukavu17n6t2lmcb6bvlysui" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის [[2016–17 Feyenoord season|მეორე სეზონში]] ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[2016–17 Eredivisie|ერედივიზიის ტიტული]], რაც ფეიენოორდისთვის პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>a749upu2ukavu17n6t2lmcb6bvlysui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378101</id>
      <parentid>5378093</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* ფეიენოორდი */</comment>
      <origin>5378101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50321" sha1="gt9i4rew0hbsaetc27c3x3k4bv4erlo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>gt9i4rew0hbsaetc27c3x3k4bv4erlo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378102</id>
      <parentid>5378101</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* ფეიენოორდი */</comment>
      <origin>5378102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51816" sha1="1e2b8helzi6hk57fre5wa1jo21b923i" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

2018 წელს გუნდმა კვლავ მოიგო ნიდერლანდების თასი, 22 აპრილს გამართულ ფინალში 3–0 ანგარიშით დაამარცხა [[ალკმაარი (საფეხბურთო კლუბი)|„ალკმაარი“]].  ეს იყო ტურნირის ისტორიაში საიუბილეო მე-100 ფინალი.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sierag |first1=Olay |title=Groundhopper: The 100th Dutch Cup Final |url=https://footballfoyer.com/2018/06/08/groundhopper-dutch-cup-final/ |access-date=31 December 2021 |publisher=Football Foyer |date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[2019]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვარს]] ვან ბრონხორსტმა სეზონის ბოლოს გუნდის დატოვების შესახებ გააკეთა ანონსი.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Giovanni van Bronckhorst kondigt vertrek aan |trans-title=Giovanni van Bronckhorst announces departure. |url=https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129044807/https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2025-06-15 |language=nl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>1e2b8helzi6hk57fre5wa1jo21b923i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378130</id>
      <parentid>5378102</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* სამწვრთნელო კარიერა */</comment>
      <origin>5378130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53131" sha1="nk3bgshdsmbgcjycp3pivnfvs7xbzoa" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

2018 წელს გუნდმა კვლავ მოიგო ნიდერლანდების თასი, 22 აპრილს გამართულ ფინალში 3–0 ანგარიშით დაამარცხა [[ალკმაარი (საფეხბურთო კლუბი)|„ალკმაარი“]].  ეს იყო ტურნირის ისტორიაში საიუბილეო მე-100 ფინალი.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sierag |first1=Olay |title=Groundhopper: The 100th Dutch Cup Final |url=https://footballfoyer.com/2018/06/08/groundhopper-dutch-cup-final/ |access-date=31 December 2021 |publisher=Football Foyer |date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[2019]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვარს]] ვან ბრონხორსტმა სეზონის ბოლოს გუნდის დატოვების შესახებ გააკეთა ანონსი.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Giovanni van Bronckhorst kondigt vertrek aan |trans-title=Giovanni van Bronckhorst announces departure. |url=https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129044807/https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2025-06-15 |language=nl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===გუანჯოუ ===
2020 წლის 4 იანვარს ვან ბრონხორსტმა კონტრაქტი გააფორმა [[ჩინეთის სუპერლიგა|ჩინეთის სუპერლიგის]] კლუბთან [[გუანჯოუ (საფეხბურთო კლუბი)|„გუანჯოუ“]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 January 2020 |title=公告：范布隆克霍斯特出任广州富力主教练 |trans-title=Announcement: Giovanni van Bronckhorst appointed head coach of Guangzhou R&amp;F. |url=https://m.dongqiudi.net/article/1311659.html |access-date=4 January 2020 |work=Dongqiudi |language=zh}}&lt;/ref&gt; თავის ერთადერთ, 2020 წლის სეზონში მისმა გუნმა 11-ე ადგილზე დაასრულა, ბრონხორსტმა კი დეკემბერში დატოვა კლუბი, რათა ოჯახთან დაბრუნებულიყო.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Van Bronckhorst quits after one season in China |url=https://www.france24.com/en/live-news/20201203-van-bronckhorst-quits-after-one-season-in-china |access-date=27 February 2021 |publisher=France 24 |date=3 December 2020}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>nk3bgshdsmbgcjycp3pivnfvs7xbzoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378163</id>
      <parentid>5378130</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* სამწვრთნელო კარიერა */</comment>
      <origin>5378163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54141" sha1="2ysgj0ev7ejmblpkshmev8gnx83f01t" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

2018 წელს გუნდმა კვლავ მოიგო ნიდერლანდების თასი, 22 აპრილს გამართულ ფინალში 3–0 ანგარიშით დაამარცხა [[ალკმაარი (საფეხბურთო კლუბი)|„ალკმაარი“]].  ეს იყო ტურნირის ისტორიაში საიუბილეო მე-100 ფინალი.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sierag |first1=Olay |title=Groundhopper: The 100th Dutch Cup Final |url=https://footballfoyer.com/2018/06/08/groundhopper-dutch-cup-final/ |access-date=31 December 2021 |publisher=Football Foyer |date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[2019]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვარს]] ვან ბრონხორსტმა სეზონის ბოლოს გუნდის დატოვების შესახებ გააკეთა ანონსი.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Giovanni van Bronckhorst kondigt vertrek aan |trans-title=Giovanni van Bronckhorst announces departure. |url=https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129044807/https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2025-06-15 |language=nl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===გუანჯოუ ===
2020 წლის 4 იანვარს ვან ბრონხორსტმა კონტრაქტი გააფორმა [[ჩინეთის სუპერლიგა|ჩინეთის სუპერლიგის]] კლუბთან [[გუანჯოუ (საფეხბურთო კლუბი)|„გუანჯოუ“]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 January 2020 |title=公告：范布隆克霍斯特出任广州富力主教练 |trans-title=Announcement: Giovanni van Bronckhorst appointed head coach of Guangzhou R&amp;F. |url=https://m.dongqiudi.net/article/1311659.html |access-date=4 January 2020 |work=Dongqiudi |language=zh}}&lt;/ref&gt; თავის ერთადერთ, 2020 წლის სეზონში მისმა გუნმა 11-ე ადგილზე დაასრულა, ბრონხორსტმა კი დეკემბერში დატოვა კლუბი, რათა ოჯახთან დაბრუნებულიყო.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Van Bronckhorst quits after one season in China |url=https://www.france24.com/en/live-news/20201203-van-bronckhorst-quits-after-one-season-in-china |access-date=27 February 2021 |publisher=France 24 |date=3 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===რეინჯერსი===
2021 წლის [[18 ნოემბერი|18 ნოემბერს]], 20 წლის შემდეგ, რაც კლუბი მოთამაშის რანგში დატოვა, ვან ბრონხორსტი დაინიშნა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსის“]] მთავარ მწვრთნელად. მან შეცვალა [[სტივენ ჯერარდი|სტივენ ჯერარდი]], რომელიც გადავიდა [[ასტონ ვილა (საფეხბურთო კლუბი)|„ასტონ-ვილაში“]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-11-18 |title=Giovanni van Bronckhorst: Rangers appoint former Arsenal, Barcelona &amp; Netherlands player |url=https://www.bbc.com/sport/football/59295443 |access-date=2025-06-15 |work=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>2ysgj0ev7ejmblpkshmev8gnx83f01t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378169</id>
      <parentid>5378163</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* რეინჯერსი */</comment>
      <origin>5378169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55636" sha1="5pu4fuv61v8wclzmzo2kybef9qog9yi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

2018 წელს გუნდმა კვლავ მოიგო ნიდერლანდების თასი, 22 აპრილს გამართულ ფინალში 3–0 ანგარიშით დაამარცხა [[ალკმაარი (საფეხბურთო კლუბი)|„ალკმაარი“]].  ეს იყო ტურნირის ისტორიაში საიუბილეო მე-100 ფინალი.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sierag |first1=Olay |title=Groundhopper: The 100th Dutch Cup Final |url=https://footballfoyer.com/2018/06/08/groundhopper-dutch-cup-final/ |access-date=31 December 2021 |publisher=Football Foyer |date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[2019]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვარს]] ვან ბრონხორსტმა სეზონის ბოლოს გუნდის დატოვების შესახებ გააკეთა ანონსი.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Giovanni van Bronckhorst kondigt vertrek aan |trans-title=Giovanni van Bronckhorst announces departure. |url=https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129044807/https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2025-06-15 |language=nl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===გუანჯოუ ===
2020 წლის 4 იანვარს ვან ბრონხორსტმა კონტრაქტი გააფორმა [[ჩინეთის სუპერლიგა|ჩინეთის სუპერლიგის]] კლუბთან [[გუანჯოუ (საფეხბურთო კლუბი)|„გუანჯოუ“]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 January 2020 |title=公告：范布隆克霍斯特出任广州富力主教练 |trans-title=Announcement: Giovanni van Bronckhorst appointed head coach of Guangzhou R&amp;F. |url=https://m.dongqiudi.net/article/1311659.html |access-date=4 January 2020 |work=Dongqiudi |language=zh}}&lt;/ref&gt; თავის ერთადერთ, 2020 წლის სეზონში მისმა გუნმა 11-ე ადგილზე დაასრულა, ბრონხორსტმა კი დეკემბერში დატოვა კლუბი, რათა ოჯახთან დაბრუნებულიყო.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Van Bronckhorst quits after one season in China |url=https://www.france24.com/en/live-news/20201203-van-bronckhorst-quits-after-one-season-in-china |access-date=27 February 2021 |publisher=France 24 |date=3 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===რეინჯერსი===
2021 წლის [[18 ნოემბერი|18 ნოემბერს]], 20 წლის შემდეგ, რაც კლუბი მოთამაშის რანგში დატოვა, ვან ბრონხორსტი დაინიშნა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსის“]] მთავარ მწვრთნელად. მან შეცვალა [[სტივენ ჯერარდი|სტივენ ჯერარდი]], რომელიც გადავიდა [[ასტონ ვილა (საფეხბურთო კლუბი)|„ასტონ-ვილაში“]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-11-18 |title=Giovanni van Bronckhorst: Rangers appoint former Arsenal, Barcelona &amp; Netherlands player |url=https://www.bbc.com/sport/football/59295443 |access-date=2025-06-15 |work=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

მის სადებიუტო მატჩში „რეინჯერსის“ მწვრთნელის რანგში მან 2–0 მოიგო შინ [[სპარტა პრაღა|პრაღის „სპარტის“]] წინააღმდეგ [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|ევროპა ლიგის]] ჯგუფურ ეტაპზე;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Young |first=Graeme |date=2021-11-25 |title=Rangers vs Sparta Prague - LIVE reaction |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/rangers-vs-sparta-prague-live-25548006 |access-date=2025-06-15 |website=Daily Record |language=en}}&lt;/ref&gt; ხოლო თავისი სადებიუტო მატჩი [[შოტლანდიის პრემიერშიპი|შოტლანდიის პრემიერშიპში]] [[28 ნოემბერი|28 ნოემბერს]] 3–1 მოიგო სტუმრად [[ლივინგსტონი (საფეხბურთო კლუბი)|„ლივინგსტონთან“]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Livingston 1-3 Rangers: Giovanni van Bronckhorst oversees first league win as manager |url=https://www.skysports.com/football/news/11781/12477496/livingston-1-3-rangers-giovanni-van-bronckhorst-oversees-first-league-win-as-manager |access-date=16 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=28 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>5pu4fuv61v8wclzmzo2kybef9qog9yi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378170</id>
      <parentid>5378169</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>/* რეინჯერსი */</comment>
      <origin>5378170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56875" sha1="5m7bx516mio7wfwly5it041b4bvvr5g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი                = '''ჯოვანი ვან ბრონხორსტი&lt;br /&gt;Giovanni van Bronckhorst'''
|სურათი               = Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg
|სურათის ზომა       = 
|წარწერა             = ვან ბრონხორსტი 2024 წლის თურქეთის სუპერთასზე „ბეშიქთაშთან“ ერთად
|სრული სახელი            = Giovanni Christiaan van Bronckhorst
|დაბადების თარიღი          = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1975|02|05}}
|დაბადების ადგილი         = [[როტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]
|სიმაღლე = 178
|პოზიცია = [[მარცხენა მცველი]], [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]

|ახალგაზრდული წელი1              = 1981–1982
|ახალგაზრდული კლუბი1              = RVV LMO
|ახალგაზრდული წელი2              = 1982–1993
|ახალგაზრდული კლუბი2              = [[ფეიენოორდი]]

|წელი1              = 1993–1998
|კლუბი1              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდი]]
|მატჩი1               = 103
|გოლი1              = 22
|წელი2              = 1993–1994
|კლუბი2              = [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკი]] (იჯარა)
|მატჩი2               = 12
|გოლი2              = 2
|წელი3              = 1998–2001
|კლუბი3              = [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რეინჯერსი]]
|მატჩი3               = 73
|გოლი3              = 13
|წელი4              = 2001–2003
|კლუბი4              = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]]
|მატჩი4               = 41
|გოლი4              = 2
|წელი5              = 2003–2007
|კლუბი5              = [[ბარსელონა]]
|მატჩი5               = 105
|გოლი5              = 5
|წელი6              = 2007–2010
|კლუბი6              = [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეიენოორდი]]
|მატჩი6               = 88
|გოლი6              = 8

|სულ მატჩი = 422
|სულ გოლი = 52

|ეროვნული წელი1      = 1996–2010
|ეროვნული ნაკრები1       = [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]]
|ეროვნული მატჩი1       = 106
|ეროვნული გოლი1      = 6

|კლუბი-განახლება         = 
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 
}}

'''ჯოვანი კრისტიან ვან ბრონხორსტი''' (დ. [[1975|1975 წლის]] [[5 თებერვალი]]) — [[ნიდერლანდელები|ნიდერლანდელი]] ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის დასაწყისში იგი თამაშობდა [[ნახევარმცველი|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე, თუმცა მოგვიანებით გახდა [[მარცხენა მცველი]]. ამჟამად ის ინგლისური კლუბის [[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულის“]] ასისტენტ-მწვრთნელია.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ვან ბრონხორსტმა ითამაშა  [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში“]], [[ფეიენოორდი|„ფეიენოორდში“]], [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსში“]], [[არსენალი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალში“]], [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონაში“]] და კვლავ დაბრუნდა ფეიენოორდში. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო „ბარსელონას“ 2005–06 წლების [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] გამარჯვებაში და ფინალში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა, ასევე მონაწილეობდა იმ სეზონის [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგის]] ყველა მატჩში.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml
|title=Giovanni van Bronckhorst - Player Profile
|website=Eurosport
|access-date=2026-04-12
}}&lt;/ref&gt;

ვან ბრონხორსტმა [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 106 მატჩი ჩაატარა. მან თავისი ქვეყნის სახელით ითამაშა სამ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატზე]] — 1998, 2006 და 2010 წლებში, ასევე სამ [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატზე]] — 2000, 2004 და 2008 წლებში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში]] იგი ნიდერლანდების ნაკრების კაპიტანი იყო. ამავე წელს ის დაჯილდოვდა [[ორანიე-ნასაუს ორდენი|ორანიე-ნასაუს ორდენით]]. 2010 წლის ფინალი მისი კარიერის ბოლო მატჩი აღმოჩნდა ნაკრებში.

ნიდერლანდების 21-წლამდელთა ნაკრებში და „ფეიენოორდში“ სამწვრთნელო გამოცდილების შემდეგ, ვან ბრონხორსტი [[2015]] წლის მაისში გახდა „ფეიენოორდის“ მთავარი მწვრთნელი. პირველივე სეზონში მან მოიგო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი|ნიდერლანდების თასი]] (KNVB თასი), ხოლო 2017 წელს კლუბს 18-წლიანი პაუზის შემდეგ ნიდერლანდების ჩემპიონობა (Eredivisie) მოაპოვებინა.

2021 წლის ნოემბერში იგი დაბრუნდა „რეინჯერსში“ მთავარი მწვრთნელის პოზიციაზე, სადაც პირველივე სეზონში გუნდი [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას ევროპა ლიგის]] ფინალამდე გაიყვანა და [[შოტლანდიის საფეხბურთო თასი|შოტლანდიის თასი]] მოიგო.

2024 წლის ივნისში მან კონტრაქტი გააფორმა „[[ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)|ბეშიქთაშთან]]“ და პირველ ოფიციალურ მატჩში გუნდს თურქეთის სუპერთასი მოაგებინა.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|title=Gio van Bronckhorst - Player Profile
|website=Arsenal F.C. (archived)
|access-date=2026-04-12
|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst
|archive-date=2 December 2016
}}&lt;/ref&gt;

==საკლუბო კარიერა==

===ადრეული კარიერა===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 005.jpg|thumb|right|110px|ვან ბრონხორსტი „ფეიენოორდში“, 2007 წელს]]
ვან ბრონხორსტმა საფეხბურთო კარიერა როტერდამში მდებარე ადგილობრივ სამოყვარულო ახალგაზრდულ გუნდ „ლინკერ მაას ოევერში“, ექვსი წლის ასაკში დაიწყო. მომდევნო წელს იგი შეუერთდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|ფეინოორდის]] ახალგაზრდულ აკადემიას. 1990 წელს, 15 წლის ასაკში, კლუბმა მას პროფესიონალური კონტრაქტი შესთავაზა, რაზეც ის დათანხმდა. 1991 წელს ბრონხორსტმა მოიგო ნიდერლანდების ახალგაზრდული ლიგა „ფეიენოორდთან“ ერთად, თუმცა პირველ გუნდში ადგილის დამკვიდრება გაუჭირდა. იგი იჯარით გადავიდა [[ვალვაიკი (საფეხბურთო კლუბი)|ვალვაიკში]] და 1993 წელს მისი დებიუტი შედგა [[ერედივიზია]]ში. 1994–95 წლების სეზონში დაბრუნდა [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდში“]], თუმცა ძირითადად როტაციის მოთამაშედ გამოიყენებოდა და მხოლოდ ათ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მისი გარღვევის სეზონი გახდა 1995–96 წლები, როდესაც მან თითქმის ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში ჩაატარა და ითამაშა ისეთ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ [[რეჯი ბლინკერი]], [[ჟან-პოლ ვან გასტელი]] და [[ჰენრიკ ლარსონი]].

შიდა ჩემპიონატში [[ფეიენორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ფეიენოორდმა“]] ზედიზედ ვერ მოახერხა [[პსვ (საფეხბურთო კლუბი)|„პსვ ეინდჰოვენისა“]] და „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“ დომინაციის დაძლევა და გუნდის დატოვება წამყვანმა ფეხბურთელებმა დაიწყეს. მათ შორის იყო კლუბის ლიდერი ჰენრიკ ლარსონიც, შესაბამისად ვან ბრონხორსტმაც ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. მან არჩევანი გააკეთა [[დიკ ადვოკაატი]]ს სასარგებლოდ (რომელიც მისი ყოფილი მწვრთნელი იყო ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში) და 1998 წელს ის შეუერთდა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსს“]], დაახლოებით £5–5,5 მილიონი [[ფუნტი სტერლინგი|ფუნტის]] სატრანსფერო ფასად.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Van Bronckhorst and Charbonnier Transfers
 |url=https://www.heraldscotland.com/news/12256693.Van_Bronckhorst_and_Charbonnier_join_Ibrox_revolution_with_another_deal_due_today_Advocaat_apos_s_team_shapes_up_with_two_new_signings/
 |website=The Herald (Scotland)
 |publisher=Herald &amp; Times Group
 |access-date=12 April 2026
}}&lt;/ref&gt;

===„რეინჯერსი“===
ბრონხორსტის პირველი ოფიციალური თამაში „რეინჯერსის“ შემადგენლობაში [[1998]] წლის 22 ივლისს გაიმართა, სადაც მან გაიტანა გოლი, როცა გუნდი 3–0-ით მარცხდებოდა და საბოლოოდ 5–3 დაამარცხა [[ირლანდიის საფეხბურთო ლიგა|ირლანდიის ლიგი]]ს წარმომადგენელი [[შელბურნი (საფეხბურთო კლუბი)|შელბორნი]] [[პრენტონ პარკი|პრენტონ პარკზე]] [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფას თასის]] 1998–99 სეზონის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shelbourne's braves left heartbroken |first=Karl |last=McGinty |url=http://www.independent.ie/sport/shelbournes-braves-left-heartbroken-439941.html |work=The Irish Independent |date=23 July 1998 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt; 

მან ჯამში 22 გოლი გაიტანა „რეინჯერსის“ რიგებში (13 [[შოტლანდიის პრემიერ ლიგა|შოტლანდიის პრემიერ ლიგაში]], სამი [[შოტლანდიის თასი|შოტლანდიის თასზე]], ერთი [[შოტლანდიის ლიგის თასი|შოტლანდიის ლიგის თასზე]], სამი [[უეფას ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე]] და ორი უეფას თასზე), უმეტესად ნახევარდაცვის პოზიციიდან, რის შემდეგაც გადავიდა [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|„არსენალში“]] 8,5 მილიონ ფუნტად და გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arsenal sign van Bronckhorst |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/1389615.stm |publisher=BBC Sport |date=20 June 2001 |access-date=26 May 2012 }}&lt;/ref&gt;

მისი ერთ-ერთი გოლი გავიდა 2000 წლის შოტლანდიის თასის ფინალში, რომელიც „რეინჯერსმა“ 4–0 მოიგო [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინის“]] წინააღმდეგ. ამ მატჩში მეტოქე მეკარე [[ჯიმ ლეიტონი]] მესამე წუთზე დაშავდა და შემცვლელი არ ჰყავდა, რის გამოც თავდამსხმელს [[რობი უინტერსი|რობი უინტერსს]] მოუწია მისი პოზიციის დაკავება და კარში ჩადგომა.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Duncan |first1=Thomas |title=On this day: Aberdeen striker Winters plays 87 minutes of 2000 Scottish Cup final in goal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52797432 |access-date=5 February 2022 |date=27 May 2020|publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

===„არსენალი“===
[[არსენ ვენგერი|არსენ ვენგერმა]] ვან ბრონხორსტი 2001 წლის ივნისში £8 მილიონად ფუნტად შეიძინა. ფრანგმა სპეციალისტმა მიზნად დაისახა [[ემანუელ პეტი|ემანუელ პეტის]] წასვლის შემდეგ „არსენალის“ ნახევარდაცვაში გაჩენილი სიცარიელის შევსება და ამიტომ ბრონხორსტი ცენტრში [[პატრიკ ვიეირა|პატრიკ ვიეირასთან]] ერთად თამაშობდა.&lt;ref&gt;{{cite news
| url = https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/1484947.stm

| title = Gio could be key to Arsenal glory
| publisher = [[BBC Sport]]
| date = 13 August 2001
| access-date = 9 March 2009
}}&lt;/ref&gt; თუმცა ჰოლანდიელის დასაწყისი [[ჰაიბერი (სტადიონი)|ჰაიბერიზე]] რთული აღმოჩნდა, რადგან მუხლის ჯვარედინი მყესის ტრავმა მიიღო და გუნდში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში თამაშის შეწყვეტა მოუწია.

მიუხედავად ამისა, ვან ბრონხორსტმა შეძლო მოეგო [[პრემიერ ლიგა|პრემიერ ლიგა]] 2001–02 სეზონში, ასევე [[ინგლისის ასოციაციის თასი|ინგლისის თასი]] 2001–02 და 2002–03 სეზონებში „არსენალთან“ ერთად. მთლიანობაში მან „მეთოფეების“ რიგებში 64 მატჩი ჩაატარა და ორი გოლი გაიტანა.&lt;ref name=Eurosport&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni
 Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Arsenal&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio
 Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2
 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My
 time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

===„ბარსელონა“===
[[File:Giovanni van Bronckhorst 25nov2006.jpg|thumb|left|upright|140px|ბარსელონას მაისურით 2006 წელს]]
2003–04 წლების სეზონის დაწყების წინ, ჯოვანი ვან ბრონხორსტს შესაძლებლობა მიეცა გადასულიყო „ბარსელონაში“ და ახალ მთავარ მწვრთნელთან, [[ფრანკ რეიკარდი|ფრანკ რეიკარდთან]] ემუშავა ერთწლიანი იჯარის საფუძველზე, მომავალში სრულფასოვანი ტრანსფერის პერსპექტივით.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/barcelona-complete-van-bronckhorst-loan-deal-537205.html
 |title=„ბარსელონამ“ ვან ბრონხორსტის იჯარით აყვანა დაასრულა |work=The Independent |date=27 August 2003 |access-date=3 February 2010 |location=London |first=ენდი |last=ჰოჯესი}}&lt;/ref&gt; 
 
მას შემდეგ, რაც ახალ პოზიციას — მარცხენა მცველის როლს — შეეჩვია, მან „ბარსას“ სეზონის მეორე ნახევარში აღორძინებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 2004 წლის მაისში ვან ბრონხორსტმა „არსენალიდან“ „ბარსელონაში“ გადასვლა საბოლოოდ დაასრულა 2 მილიონი [[ევრო|ევროს]] სანაცვლოდ და სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/25/spain.bronkhorst/index.html
 |title=ბრონხორსტმა „ბარსაში“ გადასვლა დაასრულა |publisher=CNN |date=25 May 2004 |access-date=3 February 2010}}&lt;/ref&gt; მან ლა ლიგის ტიტული მოიგო 2004–05 წლების სეზონში, თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო თამაშების სერიით და ოთხი გოლით აქტივში. 2005–06 წლების სეზონში ის გუნდს დაეხმარა კვლავ მოეგო ლა ლიგა და ამასთან ერთად მოეპოვებინა [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ტიტულიც (იმ სეზონში ის ერთადერთი ფეხბურთელი იყო, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა). [[ესპანეთი|ესპანეთში]] ის მაისურზე სახელად „ჯიოს“ იყენებდა.&lt;ref name=&quot;feyenoord&quot;&gt;{{cite news
 |title=ვან ბრონკჰორსტს სურს ტიტულების მოგება „ფეიენოორდთან“ ერთად
 |url=http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |publisher=Feyenoord
 |date=27 June 2007
 |access-date=23 March 2015
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267
 |archive-date=8 April 2016
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;


===დაბრუნება „ფეიენოორდში“===
ვან ბრონხორსტს 2007 წელს „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის ვადა ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, მაგრამ 2007 წლის 27 ივნისს „ფეინოორდში“ დაბრუნდა, რადგან მის კონტრაქტში იყო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც მას შეეძლო ამ ჰოლანდიურ კლუბში თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადასვლა. მალევე, მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვიკი|ბერტ ვან მარვიკმა]] ის კლუბის კაპიტნად დანიშნა. ბრონხორსტი გუნდის მნიშვნელოვანი წევრი გახდა, რაც ტრავმებით დაზარალებულ გუნდს სტაბილურობას სძენდა. თავისი პირველი სეზონის ბოლოს, მან &quot;De Stadionclub&quot;-ის მაისურით ნიდერლანდების თასი 2007-08 წლების სეზონში მოიგო, რის ფინალშიც „ფეინოორდმა“ კერკრადეს [[როდა (საფეხბურთო კლუბი)|როდა]] დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.voetbal.com/wedstrijdverslag/knvb-beker-2007-2008-finale-feyenoord-roda-jc-kerkrade/
 |title=Feyenoord 2-0 Roda JC
 |website=Voetbal.com
 |access-date=23 March 2015
}}&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
===ადრეული წლები===
ვან ბრონხორსტის დებიუტი ეროვნულ ოლიმპიურ ნაკრებში 1996 წელს შედგა, თუმცა ნიდერლანდების ოლიმპიურმა ნაკრებმა ვერ შეძლო [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატების]] ქალაქ [[ატლანტა|ატლანტაში]] გასამართ [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996|ოლიმპიურ თამაშებზე]] მოხვედრა. მან პირველი სრული საერთაშორისო მატჩი 1996 წლის აგვისტოში ჩაატარა, როდესაც [[გუს ჰიდინკი|გუს ჰიდინკმა]] ის ამსტერდამ არენაზე [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გასამართ ამხანაგურ მატჩში ძირითად შემადგენლობაში დააყენა.&lt;ref name=&quot;officialbio3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Autobiography entry: Playing for Holland 1996–1998
 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com
 |access-date=15 June 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212339/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18262.1996-1998_%20PLAYING%20FOR%20HOLLAND
 |archive-date=8 March 2012
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ვან ბრონხორსტმა „[[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ონს ორანჟეს]]“ შემადგენლობაში პირველი გოლი 1996 წლის აგვისტოში, [[FNB სტადიონზე]] [[სამხრეთ აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების|სამხრეთ აფრიკის]] წინააღმდეგ გაიტანა. ის ნიდერლანდების ნაკრების წევრი იყო [[1998 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატზე]], თუმცა ტურნირის განმავლობაში არ უთამაშია. მან მხოლოდ მცირე რაოდენობით ითამაშა [[უეფას ევრო 2000|ევრო 2000]] საკუთარ მოედანზე, მარცხენა მცველის [[არტურ ნუმანის]] სანაცვლოდ.

===ევრო 2004 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები===
[[Image:Gio Oranje.jpg|thumb|upright|ვან ბრონხორსტი, ნიდერლანდების კაპიტნის სამკლაურით 2007 წელს]]
ვან ბროხორსტი (რომელიც იმ დროს კლუბის დონეზე რეგულარულად თამაშობდა ნახევარმცველად) მენეჯერმა დიკ ადვოკაატმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004|ევრო 2004]]-ზე მარცხენა მცველად გამოიყენა. [[ნიდერლანდები]] ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალია]]-თან დამარცხდა.

ვან ბრონხორსტი [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] საკვალიფიკაციო ეტაპის რეგულარული მოთამაშე იყო ეროვნულ გუნდში. პორტუგალიის წინააღმდეგ მერვედფინალურ მატჩში (იხ. [[ნიურნბერგის ბრძოლა (მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006)|ნიურნბერგის ბრძოლა]]) მან წითელი ბარათი მიიღო, მატჩში ოთხი წითელი ბარათი იქნა ნაჩვენები, რაც მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდია.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The battle of Nuremberg: How Portugal &amp; Netherlands picked up 16 cards &amp; set the tone for a very modern grudge match |url=http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819022517/http://www.goal.com/en-gb/news/3284/euro-2012/2012/06/17/3180009/the-battle-of-nuremberg-how-portugal-netherlands-picked-up |archive-date=19 August 2012 |access-date=2025-06-15 |work=Goal.com |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ევრო 2008===
ვან ბრონკჰორსტმა გოლი გაიტანა ევრო 2008-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩში [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიის]] წინააღმდეგ 2007 წლის 28 მარტს. ნიდერლანდებმა საბოლოოდ მოიგო ეს მატჩი ანგარიშით 1–0.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gespeelde wedstrijden |trans-title=Matches played |url=http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021807/http://knvb.nl/oranje/selectie/spelers/detail/gesp-wedstr?player_id=20030901143325607
 |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 May 2007 |publisher=KNVB |language=nl}}&lt;/ref&gt;
 
2008 წლის 9 ივნისს, ჯგუფური ეტაპის მატჩში [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის]] წინააღმდეგ, მან ბურთი საკუთარი კარის ხაზიდან მოიგერია, გაიჭრა იტალიის ნახევარში და შემდეგ ჩააწოდა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტს]]. კეიტმა ბურთი თავით გადააწოდა [[ვესლი სნეიდერი|ვესლი სნეიდერს]], რომელმაც ბურთი გაუტანა წინ გამოსულ [[ჯანლუიჯი ბუფონი|ჯანლუიჯი ბუფონს]]. მოგვიანებით ვან ბრონხორსტმა თავადაც გაიტანა გოლი და მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონები ჰოლანდიელებმა 3–0 ანგარიშით დაამარცხეს.

ევრო 2008-მდე კაპიტანმა [[ედვინ ვან დერ სარი|ედვინ ვან დერ სარმა]] განაცხადა, რომ ტურნირის შემდეგ საერთაშორისო ფეხბურთიდან წავიდოდა; მან კაპიტნის რანგში თავისი ბოლო მატჩი ჩაატარა მეოთხედფინალში, სადაც ნიდერლანდები 3–1 დამარცხდა [[რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთის]] წინააღმდეგ. ვან ბრონკჰორსტი დასახელდა ვან დერ სარის შემცვლელად კაპიტნის პოზიციაზე.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520035704/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=856876/index.html
 |url-status=dead |archive-date=20 May 2010 |title=Van Bronckhorst named Dutch captain| publisher=FIFA|date=20 August 2010 |access-date=12 July 2010 }}&lt;/ref&gt;
 
===2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი===

ბრონხორსტი შეყვანილი იყო ნიდერლანდების ნაკრების ტურნირის წინასწარ გამოცხადებულ შემადგენლობაში,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |title=van Marwijk trims Dutch squad to 27 |publisher=Agence France-Presse |date=15 May 2010 |access-date=18 May 2010 |archive-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220205404/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO9bETRJh0iovmmUN7ZeFDugTEIg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]] ნიდერლანდების მთავარმა მწვრთნელმა [[ბერტ ვან მარვაიკი|ბერტ ვან მარვაიკმა]] განაცხადა, რომ იგი მოხვდებოდა 23 კაციან საბოლოო შემადგენლობაში და იქნებოდა გუნდის კაპიტანი.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2010-05-27 |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |access-date=2025-06-15 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ ნახევარფინალში მან გაიტანა პირველი გოლი 3–2 მოგებულ შეხვედრაში. მისი ძლიერი, შორი მანძილიდან დარტყმული ბურთი — რომელმაც მეკარე [[ფერნანდო მუსლერა]]ს კარის ზედა მარცხენა კუთხეში გაიტანა — მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში გატანილ ერთ-ერთ საუკეთესო გოლად ითვლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0,25722,11096_6256023,00.html |title=Top ten WC goals |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=12 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160113/http://www.skysports.com/interactive/top_tens_story/0%2C25722%2C11096_6256023%2C00.html |archive-date=14 July 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vote for Goal of the Tournament |url=http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715050437/http://www.fifa.com/worldcup/goalofthetournament/video/index.html |archive-date=2010-07-15 |access-date=2025-06-15 |website=www.fifa.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2022 წლის ნოემბერში [[ფიფა]]მ ეს გოლი შეიყვანა მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში 22 საუკეთესო გოლის სიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 November 2022 |title=The 22 greatest goals in FIFA World Cup™ history |url=https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-22-greatest-goals-in-world-cup-history-maradona-pele-baggio-pavard |website=fifa}}&lt;/ref&gt; ბრონხორსტის ბოლო მატჩი ნიდერლანდების ნაკრებში და პროფესიონალური კარიერის დასასრული იყო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების]] წინააღმდეგ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6254951,00.html |title=Gio wants fairytale ending |publisher=Sky Sports |date=10 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713105013/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6254951%2C00.html |archive-date=13 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

იგი  ამ მატჩში 105-ე წუთზე შეცვალა [[ედსონ ბრააფჰეიდი|ედსონ ბრააფჰეიდმა]], რა დროსაც ანგარიში იყო 0–0, ხოლო 116-ე წუთზე [[ანდრეს ინიესტა]]მ გაიტანა ერთადერთი გოლი, რითაც [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთმა]] [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდები]] დაამარცხა. ტურნირის მეორე ადგილზე დასრულების შემდეგ ბრონხორსტმა განაცხადა, რომ ამ მიღწევით ამაყობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0,27032,12021_6256636,00.html |title=Gio proud in defeat |publisher=Sky Sports |date=12 July 2010 |access-date=13 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715054203/http://www.skysports.com/football/world-cup-2010/story/0%2C27032%2C12021_6256636,00.html |archive-date=15 July 2010 }}&lt;/ref&gt;

== სამწვრთნელო კარიერა ==
===ფეიენოორდი===
[[File: GiovanniVanBronckhorst4.jpg|thumb|ვან ბრონხორსტი ახალგაზრდა მოთამაშეებს წვრთნის 2011 წელს]]
მას შემდეგ, რაც 2009–10 სეზონის ბოლოს, კარიერა დაასრულა, 2011 წლის 21 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვან ბრონხორსტი  ახლად დანიშნულ „ფეინოორდის“ მთავარ მწვრთნელ [[რონალდ კუმანი|რონალდ კუმანს]], ყოფილ ფეიენოორდის მოთამაშე [[ჟან-პოლ ვან გასტელი|ჟან-პოლ ვან გასტელთან]] ერთად დაეხმარებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |title=Feyenoord appoint Koeman |publisher=ESPN Soccernet |date=21 July 2011 |access-date=21 July 2011 |archive-date=28 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032720/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/936163/feyenoord-appoint-ronald-koeman-as-new-manager |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

„ფეინოორდმა“  სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა „[[აიაქსი ამსტერდამი (საფეხბურთო კლუბი)|აიაქსის]]“  შემდეგ და შესაბამისად [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგაზე]] გავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |title=Ajax end on high, Feyenoord net UCL |publisher=ESPN Soccernet |date=6 May 2012 |access-date=23 May 2012 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202448/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1064123/eredivisie:-ajax-end-on-high,-feyenoord-net-ucl?cc=4716 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[2015]] წლის [[23 მარტი|23 მარტს]] ცნობილი გახდა, რომ ვან ბრონხორსტი გუნდის ახალი მთავარი მწვრთნელი გახდებოდა მას შემდეგ, რაც [[ფრედ რუტენი|ფრედ რუტენი]] სეზონის ბოლოს კლუბს დატოვებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Giovanni van Bronckhorst: Feyenoord confirm new boss|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32021018|access-date=23 March 2015|publisher=BBC Sport|date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt; თავის სადებიუტო მატჩში [[2015]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], ვან ბრონხორსტმა შინ 3–2 დაამარცხა [[უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)|„უტრეხტი“]], გამარჯვების გოლი კი პენალტით გაიტანა [[დირკ კეიტი|დირკ კეიტმა]], რომელიც ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ კლუბში.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eredivisie round-up: Dirk Kuyt scores in Feyenoord win |url=https://www.skysports.com/football/news/11906/9942594/kuyt-makes-goalscoring-return |access-date=31 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt; 

თავის პირველ სრულ სეზონში ვან ბრონხორსტმა „ფეინოორდთან“ ერთად ნიდერლანდების თასი მოიგო, მას შემდეგ რაც ფინალში კლუბმა 2–1 დაამარცხა „უტრეხტი“.&lt;ref name=manager&gt;{{cite news|title=European Football: Five stories you might have missed|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36125129|access-date=30 April 2016|publisher=BBC Sport|date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; თავის მეორე სეზონში ვან ბრონხორსტმა მოიგო [[ერედივიზია|ერედივიზიის ტიტული]], რაც „ფეინოორდისთვის“ პირველი იყო 18 წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;[http://www.ad.nl/dossier-de-ontknoping/kuyt-en-feyenoord-schrijven-historie~a0714feb/ Kuyt en Feyenoord schrijven historie] - AD {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

[[File:Jean-Paul van Gastel, Giovanni van Bronckhorst, Ruud Hesp 20240803.jpg|thumb|right|[[ჟან-პოლ ვან გასტელი]], ჯოვანი ვან ბრონხორსტი და [[რუდ ჰესპი]] თურქეთის სუპერთასზე]]
2017–18 სეზონში ფეიენოორდმა სეზონი დაიწყო [[ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი]]ს მოგებით, პენალტების სერიაში [[ვიტესი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვიტესი“]] დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Feyenoord triumphs in Dutch Super Cup despite VAR controversy |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=479399 |access-date=31 December 2021 |publisher=ESPN |date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის 17 დეკემბერს გუნდმა სტუმრად როტერდამულ დრებიში 7–0 ანგარიშით დაამარცხა როტერდამის „სპარტა“.&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 December 2017 |title=Feyenoord vernedert Sparta: 0-7 |trans-title=Feyenoord humiliates Sparta: 0-7. |url=https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/3770671/feyenoord-vernedert-sparta-0-7 |access-date=31 December 2021 |publisher=RTL Nieuws |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;

2018 წელს გუნდმა კვლავ მოიგო ნიდერლანდების თასი, 22 აპრილს გამართულ ფინალში 3–0 ანგარიშით დაამარცხა [[ალკმაარი (საფეხბურთო კლუბი)|„ალკმაარი“]].  ეს იყო ტურნირის ისტორიაში საიუბილეო მე-100 ფინალი.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sierag |first1=Olay |title=Groundhopper: The 100th Dutch Cup Final |url=https://footballfoyer.com/2018/06/08/groundhopper-dutch-cup-final/ |access-date=31 December 2021 |publisher=Football Foyer |date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[2019]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვარს]] ვან ბრონხორსტმა სეზონის ბოლოს გუნდის დატოვების შესახებ გააკეთა ანონსი.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Giovanni van Bronckhorst kondigt vertrek aan |trans-title=Giovanni van Bronckhorst announces departure. |url=https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129044807/https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/giovanni-van-bronckhorst-kondigt-vertrek-aan---240119 |archive-date=29 November 2023 |access-date=2025-06-15 |language=nl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===გუანჯოუ ===
2020 წლის 4 იანვარს ვან ბრონხორსტმა კონტრაქტი გააფორმა [[ჩინეთის სუპერლიგა|ჩინეთის სუპერლიგის]] კლუბთან [[გუანჯოუ (საფეხბურთო კლუბი)|„გუანჯოუ“]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 January 2020 |title=公告：范布隆克霍斯特出任广州富力主教练 |trans-title=Announcement: Giovanni van Bronckhorst appointed head coach of Guangzhou R&amp;F. |url=https://m.dongqiudi.net/article/1311659.html |access-date=4 January 2020 |work=Dongqiudi |language=zh}}&lt;/ref&gt; თავის ერთადერთ, 2020 წლის სეზონში მისმა გუნმა 11-ე ადგილზე დაასრულა, ბრონხორსტმა კი დეკემბერში დატოვა კლუბი, რათა ოჯახთან დაბრუნებულიყო.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Van Bronckhorst quits after one season in China |url=https://www.france24.com/en/live-news/20201203-van-bronckhorst-quits-after-one-season-in-china |access-date=27 February 2021 |publisher=France 24 |date=3 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===რეინჯერსი===
2021 წლის [[18 ნოემბერი|18 ნოემბერს]], 20 წლის შემდეგ, რაც კლუბი მოთამაშის რანგში დატოვა, ვან ბრონხორსტი დაინიშნა [[რეინჯერსი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეინჯერსის“]] მთავარ მწვრთნელად. მან შეცვალა [[სტივენ ჯერარდი|სტივენ ჯერარდი]], რომელიც გადავიდა [[ასტონ ვილა (საფეხბურთო კლუბი)|„ასტონ-ვილაში“]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-11-18 |title=Giovanni van Bronckhorst: Rangers appoint former Arsenal, Barcelona &amp; Netherlands player |url=https://www.bbc.com/sport/football/59295443 |access-date=2025-06-15 |work=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

მის სადებიუტო მატჩში „რეინჯერსის“ მწვრთნელის რანგში მან 2–0 მოიგო შინ [[სპარტა პრაღა|პრაღის „სპარტის“]] წინააღმდეგ [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|ევროპა ლიგის]] ჯგუფურ ეტაპზე;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Young |first=Graeme |date=2021-11-25 |title=Rangers vs Sparta Prague - LIVE reaction |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/rangers-vs-sparta-prague-live-25548006 |access-date=2025-06-15 |website=Daily Record |language=en}}&lt;/ref&gt; ხოლო თავისი სადებიუტო მატჩი [[შოტლანდიის პრემიერშიპი|შოტლანდიის პრემიერშიპში]] [[28 ნოემბერი|28 ნოემბერს]] 3–1 მოიგო სტუმრად [[ლივინგსტონი (საფეხბურთო კლუბი)|„ლივინგსტონთან“]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Livingston 1-3 Rangers: Giovanni van Bronckhorst oversees first league win as manager |url=https://www.skysports.com/football/news/11781/12477496/livingston-1-3-rangers-giovanni-van-bronckhorst-oversees-first-league-win-as-manager |access-date=16 December 2021 |publisher=Sky Sports |date=28 November 2021}}&lt;/ref&gt;

მისი სადებიუტო პერიოდიდან დაწყებული შვიდმატჩიანი მოგებების სერია დასრულდა 2022 წლის 18 იანვარს [[აბერდინი (საფეხბურთო კლუბი)|„აბერდინთან“]] 1–1 ფრით,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Watt |first1=Martin |title=Aberdeen 1&amp;ndash;1 Rangers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59751235 |access-date=23 January 2022 |publisher=BBC Sport |date=18 January 2021}}&lt;/ref&gt; ხოლო ათმატჩიანი წაუგებელი სერია დასრულდა [[სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)|„სელტიკთან“]] 0-3 მარცხით, რის შედეგადაც გუნდმა პირველობა დათმო.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McKay |first=Gabriel |last2=Banks |first2=Ben |date=2022-02-02 |title=Celtic vs Rangers – LIVE updates |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/celtic-vs-rangers-live-score-26106069 |access-date=2025-06-15 |website=Daily Record |language=en}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1975]]
[[კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>5m7bx516mio7wfwly5it041b4bvvr5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>10</ns>
    <id>880429</id>
    <revision>
      <id>5378214</id>
      <parentid>5356565</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6459" sha1="b4flcdz5inlg6lysj0hsvt6ex5in0tr" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                = საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
| სათაური              = [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| სიის_კლასი           = hlist

| ჯგუფი1               = ჩემპიონატები
| სია1                 = 
[[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1923|1923]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1924|1924]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1925|1925]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1926|1926]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1927|1927]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1928|1928]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1929|1929]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1930|1930]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1931|1931]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1932|1932]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1933|1933]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1934|1934]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1935|1935]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1936|1936]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1937|1937]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1938|1938]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1940|1940]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1941|1941]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1942|1942]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1943|1943]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1945|1945]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1946|1946]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1947|1947]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1948|1948]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1949|1949]] · ... · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997|1997]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2001|2001]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის სანავიგაციო თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4flcdz5inlg6lysj0hsvt6ex5in0tr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378385</id>
      <parentid>5378214</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="g6sm2lvt4y78rkjx35xsj1si9rjoer3" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                = ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
| სათაური              = [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| სიის_კლასი           = hlist

| ჯგუფი1              = ჩემპიონატები
| სია1                = 
[[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1992|1992]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1993|1993]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1994|1994]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2001|2001]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2020|2020]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის სანავიგაციო დაფები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g6sm2lvt4y78rkjx35xsj1si9rjoer3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378448</id>
      <parentid>5378385</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="f8m75osb05lj7w3bo8z06v6stajjfce" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                = ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
| სათაური              = [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| სიის_კლასი           = hlist

| ჯგუფი1              = ჩემპიონატები
| სია1                = 
[[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1992|1992]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1993|1993]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1994|1994]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2001|2001]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2020|2020]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] · [[ხორვატიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის სანავიგაციო დაფები]]
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f8m75osb05lj7w3bo8z06v6stajjfce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>10</ns>
    <id>880495</id>
    <revision>
      <id>5378410</id>
      <parentid>5356757</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="s5smic6vp1rj3hpivv0n5sf939qjx9b" xml:space="preserve">{{სანავიგაციო დაფა
|სახელი        = სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
|state        = {{{state|}}}
|სათაური      = [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
|სია_კლასი     = hlist

|ჯგუფი1       = ჩემპიონატები
|სია1         =
* ... [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002 (62)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003 (63)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004 (64)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005 (65)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006 (66)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007 (67)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008 (68)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009 (69)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010 (70)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011 (71)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012 (72)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013 (73)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014 (74)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015 (75)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016 (76)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017 (77)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018 (78)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019 (79)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2020|2020 (80)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021 (81)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022 (82)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023 (83)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024 (84)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025 (85)]] {{•}} [[სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2026|2026 (86)]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5smic6vp1rj3hpivv0n5sf939qjx9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ანგოლატიტანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880535</id>
    <revision>
      <id>5378232</id>
      <parentid>5357034</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16548" sha1="daagxdxewsvlgbvlhe0nm5nijogc4y6" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}


'''ანგოლატიტანი'''— გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>daagxdxewsvlgbvlhe0nm5nijogc4y6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378233</id>
      <parentid>5378232</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16566" sha1="5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =Angolatitan LM.png
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}


'''ანგოლატიტანი'''— გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378234</id>
      <parentid>5378233</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Lizikharati55 გვერდი „[[ანგოლატიტანი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ანგოლატიტანი (Angolatitan)]]“</comment>
      <origin>5378233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16566" sha1="5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =Angolatitan LM.png
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}


'''ანგოლატიტანი'''— გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378246</id>
      <parentid>5378234</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Otogi გადაიტანა გვერდი [[ანგოლატიტანი (Angolatitan)]] [[ანგოლატიტანი]]-ში გადამისამართების დატოვების გარეშე</comment>
      <origin>5378233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16566" sha1="5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =Angolatitan LM.png
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}


'''ანგოლატიტანი'''— გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>5nbms5z73mmnhon1ufpulpd6x41yyip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378247</id>
      <parentid>5378246</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16593" sha1="7s8phb33g62bu30l4uylm1wl4bz6hn5" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =Angolatitan LM.png
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}


'''ანგოლატიტანი''' ({{lang-la|Angolatitan}}) — გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>7s8phb33g62bu30l4uylm1wl4bz6hn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378248</id>
      <parentid>5378247</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <origin>5378248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16591" sha1="28beb5ew78mpxs2i5mljl9padukh4zh" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =
| სურათის ფაილი =Angolatitan LM.png
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = 
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = 
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = 
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = 
| ქვესახეობა = 
| ლათ =
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი =
| არეალის რუკა =
| არეალის რუკის წარწერა =
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| დაცვის სტატუსი =
| ვიკისახეობები =
| commons =
| iucn =
| itis =
| ncbi =
| eol =
| fw =
}}
'''ანგოლატიტანი''' ({{lang-la|Angolatitan}}) — გვიან ცარცულ პერიოდში მცხოვრები ტიტანოზავრისებრი ზაუროპოდების გვარს განეკუთვნება და სახელწოდებაც „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს. აღსანიშნავია, რომ იგი ანგოლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი პირველი არა-ფრინველისებრი დინოზავრია. ამ გვარის ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ანგოლატიტან ადამასტორი ({{lang-la|Angolatitan adamastor}}), რომლის შესწავლაც მხოლოდ მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტის საფუძველზე გახდა შესაძლებელი. თავისი ეპოქისთვის ანგოლატიტანი ერთგვარ რელიქტურ, ადრეულ (პრიმიტიულ) ფორმას წარმოადგენდა, რადგან გვიან ცარცულ პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ადრეულ ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, მაშინ როცა იმ დროსთვის ბევრად უფრო ევოლუციურად განვითარებული ტიტანოზავრები ჭარბობდნენ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==აღმოჩენა და სახელდება==
[[ფაილი:Angolatitan NMNH.jpg|250px|მინი|ჰოლოტიპური მარჯვენა მხრის ძვლის ყალიბი, ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი]]
[[ანგოლის სამოქალაქო ომი|ანგოლაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის]] გამო, ქვეყანაში [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგიური]] საველე სამუშაოების წარმოება წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო.&lt;ref name=&quot;news&quot; /&gt; ომის დასრულების შემდეგ, [[2002]] წელს, სამეცნიერო პროექტმა „პალეოანგოლამ“ (PaleoAngola) [[1960-იანი წლები|1960-იანი]] წლების შემდეგ პირველი მასშტაბური ექსპედიციები დაგეგმა.

პირველი ასეთი ექსპედიცია [[2005]] წელს დაიწყო, რომლის მიზანსაც ანგოლის ტერიტორიაზე არსებული, ნამარხებით მდიდარი ზედა ცარცული პერიოდის ქანების შესწავლა წარმოადგენდა. სწორედ ამ კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს ანგოლატიტანი. ნამარხს [[25 მაისი|25 მაისს]], [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს პროვინციაში]], დასახლება იემბესთან (Iembe) ახლოს, პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა მიაკვლია, უშუალოდ გათხრების პროცესი კი [[2006]] წლის მაისსა და აგვისტოში წარიმართა.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

ანგოლატიტანი სამეცნიერო საზოგადოებას [[2011]] წელს პალეონტოლოგმა ოქტავიო მატეუსმა და მისმა კოლეგებმა წარუდგინეს. მისი გვარის სახელწოდება „ანგოლელ გიგანტს“ ნიშნავს, ხოლო სახეობის სახელი — Adamastor — უკავშირდება ლეგენდარულ ზღვის ურჩხულს. ადამასტორი განასახიერებდა იმ საფრთხეებსა და გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც პორტუგალიელ მეზღვაურებს სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში უწევდათ.&lt;ref name=OMetal2011/&gt; სახელს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან [[1975]] წლამდე ანგოლა სწორედ პორტუგალიის კოლონიას წარმოადგენდა.&lt;ref name=&quot;news&quot;&gt;{{Cite news |date=2011-03-17 |title=1st dinosaur fossil discovered in Angola |url=https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969 |access-date=2025-10-28 |work=[[CBC News]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;


==ანატომიური აღწერა==

ანგოლატიტანის ერთადერთი ნაპოვნი ეგზემპლარი მარჯვენა წინა კიდურის ფრაგმენტებს მოიცავს, კერძოდ: ბეჭის ძვალს (მხრის პირს), მხრის ძვალს, წინამხრის ძვლებს (იდაყვისა და სხივის ძვალი) და სამ ნების ძვალს. აღნიშნული ნამარხი ნაშთები [[ლუანდა|ლუანდაში]], აგოსტინიო ნეტოს სახელობის უნივერსიტეტის გეოლოგიის მუზეუმშია დაცული.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

მხრის ძვლის სიგრძე 110 სანტიმეტრია, ხოლო იდაყვის ძვლისა, 69 სანტიმეტრი. ანატომიური თვალსაზრისით, მისი კიდური უფრო თხელი და სუსტი აღნაგობის იყო, ვიდრე გვიანდელი, ევოლუციურად უფრო განვითარებული ტიტანოზავრებისა. მათი ნების ძვლები სიწვრილითა და თანაბარი სიგრძით გამოირჩეოდა, მაშინ როცა სხვა ტიტანოზავრებს ისინი უფრო მასიური და სხვადასხვა სიგრძის ჰქონდათ. გარდა ამისა, ანგოლატიტანს არ გააჩნდა იდაყვის მორჩი (ოლეკრანონი), ხოლო პირველი ნების ძვალი, სხვა ტიტანოზავრებისგან განსხვავებით, სწორი იყო და არა, მოხრილი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

==კლასიფიკაცია==

ევოლუციური თვალსაზრისით, ანგოლატიტანი პრიმიტიულ (ბაზალურ) ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. იგი ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე ცნობილი ბრაქიოზავრი, თუმცა თავისი აგებულებით ჩამორჩებოდა ეუჰელოპუსსა და ტიტანოზავრების ძირითად ქვეჯგუფს. მეცნიერთათვის ეს ფაქტი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ანგოლატიტანი ზაუროპოდების არსებობის საკმაოდ გვიან ეტაპზე გამოჩნდა, როდესაც ასეთი პრიმიტიული ფორმები უკვე იშვიათობას წარმოადგენდა.

[[2017]] წელს გორსაკისა და კონორის მიერ ჩატარებულმა ბოლოდროინდელმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ ანგოლატიტანი წარმოადგენს ტიტანოზავრისებრთა ჯგუფის წევრს, თუმცა იგი უშუალოდ ტიტანოზავრების (Titanosauria) ოჯახს არ განეკუთვნება.&lt;ref name=shingopanadescription&gt;{{cite journal |last1=Gorscak |first1=E.|last2=O'Connor |first2=P. M. |last3=Roberts |first3=E. M. |last4=Stevens |first4=N. J. |date=2017 |title=The second titanosaurian (Dinosauria: Sauropoda) from the middle Cretaceous Galula Formation, southwestern Tanzania, with remarks on African titanosaurian diversity |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |doi=10.1080/02724634.2017.1343250 |volume=361 |issue=4|pages=35–55 |s2cid=90885040 |url=https://figshare.com/articles/dataset/The_second_titanosaurian_Dinosauria_Sauropoda_from_the_middle_Cretaceous_Galula_Formation_southwestern_Tanzania_with_remarks_on_African_titanosaurian_diversity/5340808 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==პალეოეკოლოგია==

ანგოლატიტანის ნაშთები აღმოჩენილია იტომბეს ფორმაციის ერთ-ერთ 50 მეტრიან მონაკვეთში, რომელიც „ტადის შრეების“ (Tadi Beds) სახელითაა ცნობილი. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ფორმაცია ტურონულ საუკუნეს განეკუთვნებოდა, თუმცა უახლესი მონაცემებით იგი კონიაკურით (დაახლოებით 86-89 მლნ წლის წინ) თარიღდება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mateus |first1=Octávio |title=Biodiversity of Angola |last2=Callapez |first2=Pedro M. |last3=Polcyn |first3=Michael J. |last4=Schulp |first4=Anne S. |last5=Gonçalves |first5=António Olímpio |last6=Jacobs |first6=Louis L. |chapter=The Fossil Record of Biodiversity in Angola Through Time: A Paleontological Perspective |publisher=Springer International Publishing |pages=53–76 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-03083-4_4 |date=2019|isbn=978-3-030-03082-7 |s2cid=133717540 }}&lt;/ref&gt; 

აღნიშნული ქანები სანაპირო-საზღვაო ზოლში წარმოიქმნა, რაზეც იქ ნაპოვნი ზღვის არსებების ნამარხებიც მეტყველებს: [[ამონიტები]], [[ზღვის ზღარბები]] (ექინოდერმები) და სხვადასხვა თევზები, მათ შორის [[ზვიგენები|ზვიგენებიც]].
რაც შეეხება ოთხფეხა ცხოველებს ([[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]]), აქ ბინადრობდნენ კუ ({{lang-la|}}Angolachelys mbaxi), [[მოზაზავრები]] ({{lang-la|}}Angolasaurus bocagei) და ({{lang-la|}}Tylosaurus iembeensis), ასევე ნაპოვნია [[პლეზიოზავრები|პლეზიოზავრების]] რამდენიმე ნამარხი ნაშთი.&lt;ref name=OMetal2011/&gt;

გარემო, რომელშიც ანგოლატიტანი ცხოვრობდა, ნახევრად უდაბნოს ტიპის უნდა ყოფილიყო. სავარაუდოდ, ეს გიგანტური ბალახისმჭამელი კარგად იყო შეგუებული უკიდურესად მშრალ პირობებს, ისევე როგორც დღევანდელი უდაბნოს სპილოები.&lt;ref name=OMetal2011&gt;{{cite journal |last=Mateus |first=O. |author2=Jacobs, L.L.|author3=Schulp, A.S.|author4=Polcyn, M.J.|author5=Tavares, T.S.|author6=Neto, A.B.|author7=Morais, M.L.|author8=Antunes, M.T. |year=2011 |title=''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola |url=http://www.scielo.br/pdf/aabc/v83n1/v83n1a12.pdf |journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências |volume=83 |issue=1 |pages=221–233 |issn=0001-3765 |doi=10.1590/S0001-37652011000100012|pmid=21437383 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.scielo.br/j/aabc/a/ywGbVKj396nmGs6xN4SbtFz/?format=pdf&amp;lang=en Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola]

*[https://www.cbc.ca/news/science/1st-dinosaur-fossil-discovered-in-angola-1.1095969  1st dinosaur fossil discovered in Angola.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:დინოზავრები]]
[[კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ადგილმდებარეობის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ხერხემლიანები კონტინენტების მიხედვით]]</text>
      <sha1>28beb5ew78mpxs2i5mljl9padukh4zh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კოკოლიკი, მდინარე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880543</id>
    <revision>
      <id>5378228</id>
      <parentid>5372138</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9150" sha1="0p6235t5zlwftndy27jedffcnsjb6v1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = კოკოლიკის მდინარე
|ორიგინალური სახელი = Qaqalik
|ფოტო =
|ფოტოს ზომა =
|ალტ =
|სათაური =
|სხვა სახელი =
|ეტიმოლოგია =
|ქვეყნები = [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატები]]
|ტერიტორიული ერთეულები = [[ალასკა]]
|ქალაქები =
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები =
|სათავე = დე ლონგის მთები
|სათავის მდებარეობა =
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები =
|s_lat_dir = N |s_lat_deg = 68 |s_lat_min = 30 |s_lat_sec = 21
|s_lon_dir = W |s_lon_deg = 162 |s_lon_min = 09 |s_lon_sec = 45
|შესართავი = კასეგალუკის ლაგუნა, ჩუკჩის ზღვა, არქტიკული ოკეანე
|შესართავის მდებარეობა = პოინტ ლეიდან 1 მილი აღმოსავლეთით
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები =
|m_lat_dir = N |m_lat_deg = 69 |m_lat_min = 46 |m_lat_sec = 15
|m_lon_dir = W |m_lon_deg = 162 |m_lon_min = 59 |m_lon_sec = 48
|სიგრძე = 
|აუზის ფართობი =
|მდინარის სისტემა =
|მდინარის ტიპი =
|ყინულოვანი მოვლენები =
|მდინარის დახრილობა =
|წყალსაცავი =
|ჰესი =
|წყლის დანიშნულება =
|წყლის მინიმალური ხარჯი =
|წყლის საშუალო ხარჯი =
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი =
|დამატებითი სახელი =
|დამატებითი ინფორმაცია =
|რუკა =
|რუკის ზომა = 300
|რუკა ალტ =
|რუკის წარწერა =
|პოზრუკა = 
|ვიკისაწყობი =
}}

'''კოკოლიკი''' (ადგილობრივ ინუპიაკთა ენაზე:''Qaqalik'')—  320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარე, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.

==გეოგრაფია==

კოკოლიკი წარმოადგენს 320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარეს, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.  მდინარე სათავეს დასავლეთ [[ბრუქსის ქედი|ბრუქსის ქედზე]], კერძოდ კი დე ლონგის მთებში იღებს, საიდანაც ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-დასავლეთით მიემართება და საბოლოოდ [[კასეგალუკის ლაგუნა|კასეგალუკის ლაგუნას]] უერთდება. მისი შესართავი ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის შემადგენელ [[ჩუკოტკის ზღვა|ჩუკოტკის ზღვაზე]], დასახლება პოინტ ლეიდან (Point Lay) აღმოსავლეთით, დაახლოებით 1.6 კილომეტრში მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;&gt;{{cite web | work = Geographic Names Information System|  publisher = United States Geological Survey | date = January 1, 2000| url = {{gnis3|1404902}} | title = Kokolik River| access-date = September 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

მდინარის ინუიტური სახელი, ''Qaqalik'', უკავშირდება რეგიონში გავრცელებულ საკვებად ვარგის მცენარეს, ალპურ ბისტორტს ( {{lang-la|Bistorta vivipara}}). [[XIX საუკუნე|მე-19 საუკუნის]] მიწურულის [[ინუიტები|ინუიტურ]] რუკებზე ფიქსირდება მდინარის კიდევ ერთი სახელწოდება — Kepizetka (qipigsatqaq). ეს სიტყვა ადგილობრივთა ენაზე „დაკლაკნილს“ ან „მრუდს“ ნიშნავს, რაც, სავარაუდოდ, მდინარის კალაპოტის თავისებურებაზე მიუთითებს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;/&gt;

==გეოლოგია==

მდინარე კოკოლიკი ნანუშუკის ფორმაციას კვეთს, რომელიც ალასკის ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის (NPR-A) უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აქ არსებული ქვიშაქვის ფენები ნავთობის საბადოებს შეიცავს. მეცნიერთა ვარაუდით, ნავთობის ფორმირება ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილის სიღრმეებში მოხდა, საიდანაც მან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, უშუალოდ ნაკრძალის ტერიტორიისკენ გადაინაცვლა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013 |title=Kokolik River Oil Sand {{!}} U.S. Geological Survey |url=https://www.usgs.gov/media/images/kokolik-river-oil-sand |access-date=2023-03-14 |website=www.usgs.gov}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==

[[1977]] წლის ზაფხულში, რეგიონში არსებული უჩვეულო გვალვის დროს, მდინარე კოკოლიკის მიმდებარედ, პოინტ ლეიდან აღმოსავლეთით, [[ტუნდრა|ტუნდრის]] ხანძარი გაჩნდა, რაც, სავარაუდოდ, მეხის დაცემამ გამოიწვია. ცეცხლმა ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის საზღვართან არსებული მცენარეული საფარი 44 კვადრატული კილომეტრის (17 კვ. მილი) ფართობზე გაანადგურა. აღსანიშნავია, რომ ეს იყო ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე წერტილი, სადაც აშშ-ის მიწის მართვის ბიუროს (BLM) ოდესმე ტუნდრის ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოების ჩატარება მოუხდა.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hall|first=Dorothy K.|author-link=Dorothy Hall (scientist)|author2=Brown, Jerry|author3=Johnson, Larry|title=The 1977 Tundra Fire in the Kokolik River Area of Alaska|url=https://archive.org/details/sim_arctic_1978-03_31_1/page/54|publisher=Arctic Institute of North America|journal=Arctic|volume=31|number=1|year=1978|pages=54&amp;ndash;58|doi=10.14430/arctic2639|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/summary/1404902 [[გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა]]]
*[https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2010001751.html  LCCN]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>0p6235t5zlwftndy27jedffcnsjb6v1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378229</id>
      <parentid>5378228</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9178" sha1="a9rc58zvp39m8fierev68mmu7t3zntv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = კოკოლიკის მდინარე
|ორიგინალური სახელი = Qaqalik
|ფოტო =Relief map of USA Alaska.png
|ფოტოს ზომა =
|ალტ =
|სათაური =
|სხვა სახელი =
|ეტიმოლოგია =
|ქვეყნები = [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატები]]
|ტერიტორიული ერთეულები = [[ალასკა]]
|ქალაქები =
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები =
|სათავე = დე ლონგის მთები
|სათავის მდებარეობა =
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები =
|s_lat_dir = N |s_lat_deg = 68 |s_lat_min = 30 |s_lat_sec = 21
|s_lon_dir = W |s_lon_deg = 162 |s_lon_min = 09 |s_lon_sec = 45
|შესართავი = კასეგალუკის ლაგუნა, ჩუკჩის ზღვა, არქტიკული ოკეანე
|შესართავის მდებარეობა = პოინტ ლეიდან 1 მილი აღმოსავლეთით
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები =
|m_lat_dir = N |m_lat_deg = 69 |m_lat_min = 46 |m_lat_sec = 15
|m_lon_dir = W |m_lon_deg = 162 |m_lon_min = 59 |m_lon_sec = 48
|სიგრძე = 
|აუზის ფართობი =
|მდინარის სისტემა =
|მდინარის ტიპი =
|ყინულოვანი მოვლენები =
|მდინარის დახრილობა =
|წყალსაცავი =
|ჰესი =
|წყლის დანიშნულება =
|წყლის მინიმალური ხარჯი =
|წყლის საშუალო ხარჯი =
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი =
|დამატებითი სახელი =
|დამატებითი ინფორმაცია =
|რუკა =
|რუკის ზომა = 300
|რუკა ალტ =
|რუკის წარწერა =
|პოზრუკა = 
|ვიკისაწყობი =
}}

'''კოკოლიკი''' (ადგილობრივ ინუპიაკთა ენაზე:''Qaqalik'')—  320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარე, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.

==გეოგრაფია==

კოკოლიკი წარმოადგენს 320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარეს, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.  მდინარე სათავეს დასავლეთ [[ბრუქსის ქედი|ბრუქსის ქედზე]], კერძოდ კი დე ლონგის მთებში იღებს, საიდანაც ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-დასავლეთით მიემართება და საბოლოოდ [[კასეგალუკის ლაგუნა|კასეგალუკის ლაგუნას]] უერთდება. მისი შესართავი ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის შემადგენელ [[ჩუკოტკის ზღვა|ჩუკოტკის ზღვაზე]], დასახლება პოინტ ლეიდან (Point Lay) აღმოსავლეთით, დაახლოებით 1.6 კილომეტრში მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;&gt;{{cite web | work = Geographic Names Information System|  publisher = United States Geological Survey | date = January 1, 2000| url = {{gnis3|1404902}} | title = Kokolik River| access-date = September 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

მდინარის ინუიტური სახელი, ''Qaqalik'', უკავშირდება რეგიონში გავრცელებულ საკვებად ვარგის მცენარეს, ალპურ ბისტორტს ( {{lang-la|Bistorta vivipara}}). [[XIX საუკუნე|მე-19 საუკუნის]] მიწურულის [[ინუიტები|ინუიტურ]] რუკებზე ფიქსირდება მდინარის კიდევ ერთი სახელწოდება — Kepizetka (qipigsatqaq). ეს სიტყვა ადგილობრივთა ენაზე „დაკლაკნილს“ ან „მრუდს“ ნიშნავს, რაც, სავარაუდოდ, მდინარის კალაპოტის თავისებურებაზე მიუთითებს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;/&gt;

==გეოლოგია==

მდინარე კოკოლიკი ნანუშუკის ფორმაციას კვეთს, რომელიც ალასკის ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის (NPR-A) უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აქ არსებული ქვიშაქვის ფენები ნავთობის საბადოებს შეიცავს. მეცნიერთა ვარაუდით, ნავთობის ფორმირება ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილის სიღრმეებში მოხდა, საიდანაც მან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, უშუალოდ ნაკრძალის ტერიტორიისკენ გადაინაცვლა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013 |title=Kokolik River Oil Sand {{!}} U.S. Geological Survey |url=https://www.usgs.gov/media/images/kokolik-river-oil-sand |access-date=2023-03-14 |website=www.usgs.gov}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==

[[1977]] წლის ზაფხულში, რეგიონში არსებული უჩვეულო გვალვის დროს, მდინარე კოკოლიკის მიმდებარედ, პოინტ ლეიდან აღმოსავლეთით, [[ტუნდრა|ტუნდრის]] ხანძარი გაჩნდა, რაც, სავარაუდოდ, მეხის დაცემამ გამოიწვია. ცეცხლმა ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის საზღვართან არსებული მცენარეული საფარი 44 კვადრატული კილომეტრის (17 კვ. მილი) ფართობზე გაანადგურა. აღსანიშნავია, რომ ეს იყო ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე წერტილი, სადაც აშშ-ის მიწის მართვის ბიუროს (BLM) ოდესმე ტუნდრის ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოების ჩატარება მოუხდა.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hall|first=Dorothy K.|author-link=Dorothy Hall (scientist)|author2=Brown, Jerry|author3=Johnson, Larry|title=The 1977 Tundra Fire in the Kokolik River Area of Alaska|url=https://archive.org/details/sim_arctic_1978-03_31_1/page/54|publisher=Arctic Institute of North America|journal=Arctic|volume=31|number=1|year=1978|pages=54&amp;ndash;58|doi=10.14430/arctic2639|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/summary/1404902 [[გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა]]]
*[https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2010001751.html  LCCN]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>a9rc58zvp39m8fierev68mmu7t3zntv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378231</id>
      <parentid>5378229</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lizikharati55</username>
        <id>179627</id>
      </contributor>
      <origin>5378231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9295" sha1="cpdtlky9urtxz1pwwushzo7j7h816cq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მდინარე
|სახელი = კოკოლიკის მდინარე
|ორიგინალური სახელი = Qaqalik
|ფოტო =Relief map of USA Alaska.png
|ფოტოს ზომა =
|ალტ =
|სათაური =
|სხვა სახელი =
|ეტიმოლოგია =
|ქვეყნები = [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებული შტატები]]
|ტერიტორიული ერთეულები = [[ალასკა]]
|ქალაქები =
|მარჯვენა შენაკადები = 
|მარცხენა შენაკადები =
|სათავე = დე ლონგის მთები
|სათავის მდებარეობა =
|სათავის სიმაღლე = 
|სათავის კოორდინატები =
|s_lat_dir = N |s_lat_deg = 68 |s_lat_min = 30 |s_lat_sec = 21
|s_lon_dir = W |s_lon_deg = 162 |s_lon_min = 09 |s_lon_sec = 45
|შესართავი = კასეგალუკის ლაგუნა, ჩუკჩის ზღვა, არქტიკული ოკეანე
|შესართავის მდებარეობა = პოინტ ლეიდან 1 მილი აღმოსავლეთით
|შესართავის სიმაღლე = 
|შესართავის კოორდინატები =
|m_lat_dir = N |m_lat_deg = 69 |m_lat_min = 46 |m_lat_sec = 15
|m_lon_dir = W |m_lon_deg = 162 |m_lon_min = 59 |m_lon_sec = 48
|სიგრძე = 
|აუზის ფართობი =
|მდინარის სისტემა =
|მდინარის ტიპი =
|ყინულოვანი მოვლენები =
|მდინარის დახრილობა =
|წყალსაცავი =
|ჰესი =
|წყლის დანიშნულება =
|წყლის მინიმალური ხარჯი =
|წყლის საშუალო ხარჯი =
|წყლის მაქსიმალური ხარჯი =
|დამატებითი სახელი =
|დამატებითი ინფორმაცია =
|რუკა =
|რუკის ზომა = 300
|რუკა ალტ =
|რუკის წარწერა =
|პოზრუკა = 
|ვიკისაწყობი =
}}

'''კოკოლიკი''' (ადგილობრივ ინუპიაკთა ენაზე:''Qaqalik'')—  320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარე, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.

==გეოგრაფია==

კოკოლიკი წარმოადგენს 320 კილომეტრის (200 მილი) სიგრძის მდინარეს, რომელიც [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]], [[ალასკა|ალასკის შტატის]] ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილში მიედინება.  მდინარე სათავეს დასავლეთ [[ბრუქსის ქედი|ბრუქსის ქედზე]], კერძოდ კი დე ლონგის მთებში იღებს, საიდანაც ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-დასავლეთით მიემართება და საბოლოოდ [[კასეგალუკის ლაგუნა|კასეგალუკის ლაგუნას]] უერთდება. მისი შესართავი ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის შემადგენელ [[ჩუკოტკის ზღვა|ჩუკოტკის ზღვაზე]], დასახლება პოინტ ლეიდან (Point Lay) აღმოსავლეთით, დაახლოებით 1.6 კილომეტრში მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;&gt;{{cite web | work = Geographic Names Information System|  publisher = United States Geological Survey | date = January 1, 2000| url = {{gnis3|1404902}} | title = Kokolik River| access-date = September 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

მდინარის ინუიტური სახელი, ''Qaqalik'', უკავშირდება რეგიონში გავრცელებულ საკვებად ვარგის მცენარეს, ალპურ ბისტორტს ( {{lang-la|Bistorta vivipara}}). [[XIX საუკუნე|მე-19 საუკუნის]] მიწურულის [[ინუიტები|ინუიტურ]] რუკებზე ფიქსირდება მდინარის კიდევ ერთი სახელწოდება — Kepizetka (qipigsatqaq). ეს სიტყვა ადგილობრივთა ენაზე „დაკლაკნილს“ ან „მრუდს“ ნიშნავს, რაც, სავარაუდოდ, მდინარის კალაპოტის თავისებურებაზე მიუთითებს.&lt;ref name=&quot;gnis&quot;/&gt;

==გეოლოგია==

მდინარე კოკოლიკი ნანუშუკის ფორმაციას კვეთს, რომელიც ალასკის ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის (NPR-A) უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აქ არსებული ქვიშაქვის ფენები ნავთობის საბადოებს შეიცავს. მეცნიერთა ვარაუდით, ნავთობის ფორმირება ჩრდილოეთ ფერდობის დასავლეთ ნაწილის სიღრმეებში მოხდა, საიდანაც მან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, უშუალოდ ნაკრძალის ტერიტორიისკენ გადაინაცვლა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013 |title=Kokolik River Oil Sand {{!}} U.S. Geological Survey |url=https://www.usgs.gov/media/images/kokolik-river-oil-sand |access-date=2023-03-14 |website=www.usgs.gov}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==

[[1977]] წლის ზაფხულში, რეგიონში არსებული უჩვეულო გვალვის დროს, მდინარე კოკოლიკის მიმდებარედ, პოინტ ლეიდან აღმოსავლეთით, [[ტუნდრა|ტუნდრის]] ხანძარი გაჩნდა, რაც, სავარაუდოდ, მეხის დაცემამ გამოიწვია. ცეცხლმა ეროვნული ნავთობის ნაკრძალის საზღვართან არსებული მცენარეული საფარი 44 კვადრატული კილომეტრის (17 კვ. მილი) ფართობზე გაანადგურა. აღსანიშნავია, რომ ეს იყო ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე წერტილი, სადაც აშშ-ის მიწის მართვის ბიუროს (BLM) ოდესმე ტუნდრის ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოების ჩატარება მოუხდა.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hall|first=Dorothy K.|author-link=Dorothy Hall (scientist)|author2=Brown, Jerry|author3=Johnson, Larry|title=The 1977 Tundra Fire in the Kokolik River Area of Alaska|url=https://archive.org/details/sim_arctic_1978-03_31_1/page/54|publisher=Arctic Institute of North America|journal=Arctic|volume=31|number=1|year=1978|pages=54&amp;ndash;58|doi=10.14430/arctic2639|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/summary/1404902 Kokolik River]
*[https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2010001751.html  LCCN]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ალასკის მდინარეები]]
[[კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია]]
[[კატეგორია:ალასკის რელიეფი]]</text>
      <sha1>cpdtlky9urtxz1pwwushzo7j7h816cq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1307</title>
    <ns>0</ns>
    <id>881764</id>
    <revision>
      <id>5378437</id>
      <parentid>5364793</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:2000 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8114" sha1="ei2m8ddp29abrk7q6i0s2vxfenvk9kk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1307
|ორგანო = უს
|თარიღი = 13 ივლისი
|წელი =2000
|სხდომა =4,170
|კოდი =	S/RES/1307
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1307(2000)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ხორვატიაში არსებული ვითარება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Ulaz Boka kotorska - Prevlaka.jpg
|წარწერა =პრევლაკას ნახევარკუნძულის ტერიტორია
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1307''' ერთხმად მიიღეს მიერ [[2000]] წლის [[13 ივლისი|13 ივლისს]]. [[ხორვატია|ხორვატიასთან]] დაკავშირებული წინა რეზოლუციების, მათ შორის [[ გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 779|779]] ([[1992]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 981|981]] ([[1995]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1147|1147]] ([[1998]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1183|1183]] ([[1998]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1222|1222]] ([[1999]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1252|1252]] ([[1999]]) და [[ გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1285|1285]] ([[2000]]) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ გაეროს პრევლაკის სადამკვირვებლო მისიას (''UNMOP'') უფლება მისცა გაეგრძელებინა ხორვატიის პრევლაკის ნახევარკუნძულის რაიონში დემილიტარიზაციის მონიტორინგი [[2001]] წლის [[15 იანვარი|15 იანვრამდე]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2000/20000713.sc6888.doc.html|title=Security Council extends UNMOP mandate until 15 January 2001|date=13 July 2000|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ დადებითად შეაფასა პრევლაკას ნახევარკუნძულზე არსებული ზოგადად მშვიდი და სტაბილური მდგომარეობა, თუმცა შეშფოთება გამოთქვა [[დემილიტარიზაცია|დემილიტარიზაციის]] რეჟიმის დარღვევებისა და გაეროს დამკვირვებელთა გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვების გამო. ასევე მიესალმა სასაზღვრო გამშვები პუნქტების გახსნას [[ხორვატია|ხორვატიასა]] და [[მონტენეგრო|მონტენეგროს]] შორის, რამაც ხელი შეუწყო სამოქალაქო და კომერციულ გადაადგილებას უსაფრთხოების ინციდენტების გარეშე და წარმოადგენდა ნდობის განმტკიცების მნიშვნელოვან ზომას ორ ქვეყანას შორის. მიუხედავად ამისა, კვლავ არსებობდა შეშფოთება პრევლაკას სადავო საკითხის გადაწყვეტაში პროგრესის ნაკლებობისა და ნაღმების გაუვნებელყოფის პროგრამის გამო.

ორივე მხარეს — [[ხორვატია|ხორვატიასა]] და [[იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა|იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას]] ([[სერბეთი]] და [[მონტენეგრო]]) — მოუწოდეს სრულად შეესრულებინათ ურთიერთობების ნორმალიზაციის შესახებ შეთანხმება, შეეწყვიტათ დემილიტარიზაციის რეჟიმის დარღვევები, შეემცირებინათ დაძაბულობა და ეზრუნათ გაეროს დამკვირვებლების გადაადგილების თავისუფლებაზე. საბჭომ კვლავ გამოხატა შეშფოთება ნდობის განმტკიცების ზომების განხორციელებაში პროგრესის ნაკლებობის გამო.

გენერალურ მდივანს, [[კოფი ანანი|კოფი ანანს]], დაევალა [[2000]] წლის [[15 ოქტომბერი|15 ოქტომბრამდე]] წარედგინა ანგარიში ორ მხარეს შორის ნდობის განმტკიცების ღონისძიებების შესახებ რეკომენდაციებით. მხარეებს ასევე მოუწოდეს, თვეში მინიმუმ ორჯერ წარმოედგინათ ანგარიშები ორმხრივი მოლაპარაკებების პროგრესზე.

დასასრულს, სტაბილიზაციის ძალებს, რომლებიც ავტორიზებული იყო რეზოლუციით 1088 ([[1996]]) და ვადაგაგრძელებული რეზოლუციით 1305 ([[2000]]), დაევალათ თანამშრომლობა გაეროს პრევლაკის დამკვირვებელთა მისიასთან.


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2000}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2000 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:2000 წელი ხორვატიაში]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]</text>
      <sha1>ei2m8ddp29abrk7q6i0s2vxfenvk9kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 802</title>
    <ns>0</ns>
    <id>881904</id>
    <revision>
      <id>5378354</id>
      <parentid>5365525</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1993 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5536" sha1="ju1v6bjkufwtxeb9tzjwyair7v40wan" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 802
|ორგანო = უს
|თარიღი = 25 იანვარი
|წელი = 1993
|სხდომა = 3,163
|კოდი = S/RES/802
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/802(1993)
|მომხრე = 15
|წინააღმდეგი = 0
|თავი შეიკავა = 0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ხორვატია
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = Maslenicki_most_02.jpg
|წარწერა = მასლენიცაში აღდგენილი ხიდი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 802''' ერთხმად მიიღეს [[1993]] წლის [[25 იანვარი|25 იანვარს]]. მას შემდეგ, რაც [[გაეროს უშიშროების საბჭო|საბჭომ]] კიდევ ერთხელ დაადასტურა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 713|713]] ([[1991]]) რეზოლუცია და ყველა შემდგომი შესაბამისი გადაწყვეტილება, მან გამოხატა შეშფოთება გაეროს დაცულ ტერიტორიებზე [[ხორვატია|ხორვატიის]] არმიის მიერ განხორციელებული შეტევების გამო. საბჭომ მოითხოვა საომარი მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტა და ხორვატიის ძალების გაყვანა აღნიშნული რეგიონებიდან.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Trifunovska|first=Snežana|title=Yugoslavia through documents: from its creation to its dissolution|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|date=1994|page=1027|isbn=978-0-7923-2670-0}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ ასევე დაგმო თავდასხმები გაეროს დამცავ ძალებზე (UNPROFOR) და მოითხოვა, რომ საწყობებიდან მათთვის წართმეული იარაღი დაუყოვნებლივ დაბრუნებულიყო.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Schweigman|first=David|title=The authority of the Security Council under Chapter VII of the UN Charter: legal limits and the role of the International Court of Justice|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|date=2001|page=100|isbn=978-90-411-1641-3}}&lt;/ref&gt; მან მოუწოდა ყველა მხარეს და სხვა დაინტერესებულ პირებს, მკაცრად დაეცვათ ცეცხლის შეწყვეტის პირობები და გაეროს სამშვიდობო გეგმა, რაც მოიცავდა სერბთა ტერიტორიული თავდაცვისა და სხვა შენაერთების დაშლასა და დემობილიზაციას.

რეზოლუციამ მიუსამძიმრა „UNPROFOR“-ის დაღუპული წევრების ოჯახებს და რეგიონში მყოფ მხარეებს მოსთხოვა ძალების უსაფრთხოების დაცვა. მან ასევე მოითხოვა, რომ ყველა მხარეს ეთანამშრომლა დამცავ ძალებთან და დაეშვა სამოქალაქო ტრანსპორტის გადაადგილება მასლენიცასა და სპლიტის გასასვლელებზე.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ბოსნიის ომი]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[სერბთა რესპუბლიკა კრაინა]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/802(1993) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1993}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1993 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]
[[კატეგორია:1993 წელი ხორვატიაში]]</text>
      <sha1>ju1v6bjkufwtxeb9tzjwyair7v40wan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1088</title>
    <ns>0</ns>
    <id>881980</id>
    <revision>
      <id>5378401</id>
      <parentid>5371474</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1996 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7799" sha1="eydohxcr5ro21rqnp7ri5nu5vuds68e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1088
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =1996
|სხდომა =3,723
|კოდი =	S/RES/1088
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1088(1996)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ვითარება ბოსნია და ჰერცეგოვინაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = Spanish Army BMR-600 DF-SD-04-06607.JPEG
|წარწერა =ესპანეთის SFOR-ის ქვედანაყოფები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1088''' ერთხმად მიიღეს [[1996]] წლის [[12 დეკემბერი|12 დეკემბერს]]. ყოფილი [[იუგოსლავია|იუგოსლავიის]] კონფლიქტებთან დაკავშირებული ყველა წინა რეზოლუციის, განსაკუთრებით კი [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1031|1031-ე]] ([[1995]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1035|1035-ე]] ([[1995]]) რეზოლუციების გათვალისწინებით, საბჭომ, გაეროს წესდების VII თავის საფუძველზე, გასცა ნებართვა [[ბოსნია და ჰერცეგოვინა]]ში სტაბილიზაციის ძალების (SFOR) შექმნის შესახებ, რომლებსაც უნდა შეეცვალათ მანამდე არსებული აღმასრულებელი ძალები (IFOR).&lt;ref&gt;{{cite book|last=Malone|first=David|title=The UN Security Council: from the Cold War to the 21st century|publisher=Lynne Rienner Publishers|year=2004|page=151|isbn=978-1-58826-240-0}}&lt;/ref&gt;

ბოსნია და ჰერცეგოვინის საკითხზე გამართულ კონფერენციაზე მიიღეს სამოქმედო გეგმა სამშვიდობო პროცესის კონსოლიდაციისთვის. ქვეყანაში არჩევნები დეიტონის შეთანხმების შესაბამისად ჩატარდა, ხოლო სახელმწიფო ინსტიტუტები ბოსნია და ჰერცეგოვინის კონსტიტუციით დადგენილი წესით ჩამოყალიბდა. ხაზი გაესვა [[ხორვატია|ხორვატიისა]] და იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის ([[სერბეთი და ჩერნოგორია]]) პოზიტიურ როლს სამშვიდობო პროცესში. ასევე, დადებითად შეფასდა ყველას, მათ შორის უმაღლესი წარმომადგენლის, IFOR-ისა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების ძალისხმევა.

უშიშროების საბჭო მიესალმა ყოფილი იუგოსლავიის მემკვიდრე სახელმწიფოებს შორის ურთიერთაღიარებას და ხაზგასმით აღნიშნა მათ შორის დიპლომატიური ურთიერთობების სრული ნორმალიზების მნიშვნელობა. მხარეებს შეახსენეს უშიშროების საბჭოს წინა რეზოლუციებით ნაკისრი ვალდებულებები, დეიტონის შეთანხმების სრულად შესრულებისა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან თანამშრომლობის აუცილებლობა.

წევრ ქვეყნებს მიეცათ უფლებამოსილება, ჩამოეყალიბებინათ სტაბილიზაციის ძალები (SFOR), როგორც IFOR-ის სამართალმემკვიდრე, 18 თვის ვადით. მათ უნდა მიეღოთ ყველა საჭირო ზომა სამშვიდობო შეთანხმების 1-A დანართის შესრულების უზრუნველსაყოფად და საკუთარი თავის დასაცავად თავდასხმისა თუ მუქარის შემთხვევაში. ბოსნია და ჰერცეგოვინამ ასევე მოითხოვა გაეროს საპოლიციო ძალების (საერთაშორისო პოლიციის ოპერატიული ჯგუფი) მანდატის გაგრძელება, რომელიც ბოსნია და ჰერცეგოვინაში გაეროს მისიის (UNMIBH) ნაწილს შეადგენდა. საბჭომ UNMIBH-ის მანდატი [[1997]] წლის 21 დეკემბრამდე გააგრძელა და მოითხოვა, რომ გაეროს ყველა მისიას ერთმანეთთან კოორდინირებულად ემუშავა.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ბოსნიის ომი]]
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1088(1996) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1996}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1996 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბოსნია და ჰერცეგოვინის შესახებ]]
[[კატეგორია:1996 წელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]</text>
      <sha1>eydohxcr5ro21rqnp7ri5nu5vuds68e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1966</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882060</id>
    <revision>
      <id>5378444</id>
      <parentid>5376525</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:2010 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10167" sha1="1amgmvmrl53v5q6aoy6hahiaiguylmw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1966
|ორგანო = უს
|თარიღი =22 დეკემბერი
|წელი =2010
|სხდომა =6,463
|კოდი =	S/RES/1966
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1966(2010)
|მომხრე =14
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =1
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =File:Front view of the ICTY.jpg
|წარწერა =ყოფილ იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის (ICTY) შენობის ხედი წინიდან.
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1966''', მიიღეს [[2010]] წლის [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]], მას შემდეგ, რაც საბჭომ განიხილა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 827|827]] (1993) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 955|955]] (1994) რეზოლუციები, რათა დასრულებულიყო [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი რუანდისთვის|რუანდის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალისა]] (ICTR) და ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის (ICTY) დარჩენილი ამოცანები.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2010/sc10141.doc.htm|title=Security Council establishes residual mechanism to conclude tasks of international tribunals for Rwanda, former Yugoslavia|date=December 22, 2010|publisher=United Nations News Centre}}&lt;/ref&gt; ეს იყო [[2010]] წელს უშიშროების საბჭოს მიერ მიღებული ბოლო რეზოლუცია.

რეზოლუცია მიიღეს 14 ხმით, არავინ ყოფილა წინააღმდეგი, ხოლო [[რუსეთი|რუსეთმა]] თავი შეიკავა. რუსეთის მხარემ განაცხადა, რომ ტრიბუნალებს უნდა შეძლებოდათ მუშაობის დასრულება შეთანხმებულ ვადებში და ეს უნდა ყოფილიყო საბოლოო რეზოლუცია ამ საკითხზე. რუსეთი ამტკიცებდა, რომ ტრიბუნალების მუშაობა [[2014]] წლისთვის უნდა დასრულებულიყო.&lt;ref name=&quot;accra&quot;&gt;{{cite news|title=Security Council sets up new body to finish work of UN war crimes tribunals|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=30244%3Asecurity-council-sets-up-new-body-to-finish-work-of-un-war-crimes-tribunals&amp;catid=66%3Aworld&amp;Itemid=215|newspaper=[[Accra Daily Mail]]|date=December 22, 2010}}&lt;/ref&gt;

== რეზოლუცია ==

===დაკვირვებები===
უშიშროების საბჭომ გაიხსენა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1503|1503]] (2003) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1534|1534]] (2004) რეზოლუციები, რომლებიც მოითხოვდნენ ორივე ტრიბუნალის ყველა საქმის დასრულებას 2010 წლისთვის და აღიარა, რომ ამ თარიღისთვის სამუშაოს დასრულება ვერ მოხერხდა. ამავდროულად, საბჭომ აღნიშნა, რომ ტრიბუნალებმა დიდი წვლილი შეიტანეს მართლმსაჯულების, ანგარიშვალდებულებისა და კანონის უზენაესობის განმტკიცებაში [[იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა|ყოფილ იუგოსლავიასა]] და [[რუანდა|რუანდაში]]. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ აუცილებელი იყო ICTR-ისა და ICTY-ს მიერ ბრალდებული ყველა პირის მართლმსაჯულების წინაშე წარდგენა.

რეზოლუციის პრეამბულაში მითითებული იყო მცირე და დროებითი ad hoc მექანიზმის შექმნის საჭიროება, რომელიც ტრიბუნალების დახურვის შემდეგ განახორციელებდა მათ გარკვეულ ფუნქციებს, მათ შორის მიმალვაში მყოფი პირების გასამართლებას.

===აქტები===
გაეროს წესდების VII თავის საფუძველზე მოქმედმა საბჭომ დააფუძნა სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალების  მექანიზმი (IRMCT), რომლის მუშაობის დაწყების თარიღად განისაზღვრა [[2012]] წლის [[1 ივლისი]] ICTR-ისთვის და 2013 წლის 1 ივლისი ICTY-სთვის.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN Security Council says tribunals should complete work in four years|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2010/12/26/nb-01|newspaper=[[Southeast European Times]]|date=December 26, 2010}}&lt;/ref&gt; ასევე მიღებულ იქნა მექანიზმის წესდება, რომლის ფუნქციებიც დროთა განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა შემცირებულიყო. ტრიბუნალებს მოუწოდეს, დაესრულებინათ ყველა ნარჩენი სამუშაო [[2014]] წლის [[31 დეკემბერი|31 დეკემბრისთვის]], რათა მომხდარიყო მექანიზმზე გადასვლა. საბჭომ მოუწოდა ტრიბუნალებსა და მექანიზმს, მაქსიმალურად ეცადათ იმ საქმეების გადაცემა კომპეტენტური ეროვნული იურისდიქციებისთვის, რომლებიც არ ეხებოდა დანაშაულებზე ყველაზე მეტად პასუხისმგებელ პირებს.&lt;ref name=&quot;accra&quot; /&gt;

საბჭომ ასევე დაადგინა, რომ მექანიზმი გააგრძელებდა ტრიბუნალების იურისდიქციას, უფლებებს, ფუნქციებსა და ვალდებულებებს; გენერალურ მდივანს, [[პან გი მუნი|ბან გი მუნს]], ეთხოვა [[2011]] წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] წარედგინა მექანიზმის საპროცესო წესებისა და მტკიცებულებების პროექტი. მექანიზმს მუშაობის დაწყებიდან პირველადი ოთხწლიანი პერიოდით უნდა ეფუნქციონირა, ხოლო მისი პროგრესი რეგულარულად გადაიხედებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Rwanda: Security Council sets up body to take over from ICTR|url=http://allafrica.com/stories/201012260007.html|date=December 26, 2010|agency=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1966(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]</text>
      <sha1>1amgmvmrl53v5q6aoy6hahiaiguylmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1900</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882327</id>
    <revision>
      <id>5378442</id>
      <parentid>5367486</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:2009 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6632" sha1="lpo6kw2jk90dtunh9cwwc9y9el85maf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 1900 
|ორგანო = უს
|თარიღი =16 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6242
|კოდი =S/RES/1900
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1900(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =[[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის]]
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Emblem_of_SFR_Yugoslavia.svg
|წარწერა =იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის გერბი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1900''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[16 დეკემბერი|16 დეკემბერს]], [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 827|827]] (1993), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1581|1581]] (2005), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1597|1597]] (2005), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1613|1613]] (2005), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1629|1629]] (2005), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1660|1660]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1668|1668]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1800|1800]] (2008), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1837|1837]] (2008), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849|1849]] (2008) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1877|1877]] (2009) რეზოლუციების გახმოვანების შემდეგ, საბჭომ [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის]] რამდენიმე მოსამართლეს უფლება მისცა, ემსახურათ უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ, რათა მათ შეძლებოდათ იმ საქმეებზე მუშაობა, რომლებშიც ისინი მონაწილეობდნენ.

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების VII თავის შესაბამისად მოქმედებისას, საბჭომ გადაწყვიტა, რომ მოსამართლეებს კიმბერლი პროსტს ([[კანადა]]) და ოლე ბიორნ სტოლეს ([[ნორვეგია]]), რომელთა უფლებამოსილების ვადა 2009 წლის 31 დეკემბერს იწურებოდა, შეეძლოთ პოპოვიჩის საქმის დასრულება, რაც [[2010]] წლის მარტისთვის იყო დაგეგმილი. ამავდროულად, აღინიშნა, რომ ტრიბუნალში მომსახურე მოსამართლეების საერთო რაოდენობა შესაძლოა დროებით აღემატებოდეს დადგენილ მაქსიმუმ 12-ს და 13-მდე გაიზარდოს. მოსამართლეთა რაოდენობა 2010 წლის მარტის ბოლოსთვის 12-მდე დაბრუნდებოდა.

ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი, რომელიც შეიქმნა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 827|827]]-ე რეზოლუციით (1993), იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სასამართლო, რომელიც იძიებდა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის დაშლის შემდეგ 1990-იანი წლების დასაწყისის კონფლიქტების დროს მომხდარ ომის დანაშაულებს.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1900(2009) Text of the Resolution at undocs.org]
*[https://www.un.org/press/en/2009/sc9818.doc.htm Press release for resolution 1900, SC/9818]

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]</text>
      <sha1>lpo6kw2jk90dtunh9cwwc9y9el85maf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 847</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882420</id>
    <revision>
      <id>5378356</id>
      <parentid>5367938</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1993 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7388" sha1="ru8mhjckyzcghvvu88ynbf15mtog80v" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 847
|ორგანო = უს
|თარიღი = 30 ივნისი
|წელი = 1993
|სხდომა = 3,248
|კოდი = S/RES/847
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/847(1993)
|მომხრე = 15
|წინააღმდეგი = 0
|თავი შეიკავა = 0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავია
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = Croatia-Zagreb.JPG
|წარწერა = ხორვატიის დედაქალაქი ზაგრები
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 847''' მიიღეს ერთხმად [[1993]] წლის [[30 ივნისი|30 ივნისს]]. მას შემდეგ, რაც საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 743|743-ე რეზოლუცია]] ([[1992]]) და გაეროს დამცავ ძალებთან (UNPROFOR) დაკავშირებული ყველა შემდგომი რეზოლუცია, მან დაგმო სამხედრო თავდასხმები [[ხორვატია]]სა და [[ბოსნია-ჰერცეგოვინა]]ში. [[გაეროს უშიშროების საბჭო|საბჭომ]] მიიღო გადაწყვეტილება, გაეგრძელებინა „UNPROFOR“-ის მანდატი 1993 წლის [[30 სექტემბერი|30 სექტემბრამდე]].&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bethlehem|first=Daniel L.|author2=Weller, Marc |title=The 'Yugoslav' crisis in international law: general issues|publisher=Cambridge University Press|year=1997|page=647|isbn=978-0-521-46304-1}}&lt;/ref&gt;

ხაზგასმით აღინიშნა ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე არსებული სხვადასხვა კონფლიქტის პოლიტიკური გზით მოგვარების, ასევე [[ჩრდილოეთი მაკედონია|მაკედონიის რესპუბლიკაში]] ნდობისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მნიშვნელობა. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა იმ წევრი სახელმწიფოების ტერიტორიული მთლიანობა, სადაც განლაგებული იყო სამშვიდობო ძალები. რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა ყველა მხარეს და სხვა დაინტერესებულ პირებს, მიეღწიათ შეთანხმებისთვის ხორვატიაში ნდობის აღდგენის ღონისძიებების შესახებ. ეს მოიცავდა [[ზაგრები|ზაგრებ]]სა და სანაპირო ქალაქ [[სპლიტი|სპლიტს]] შორის სარკინიგზო ხაზის, ზაგრებისა და [[ჟუპანია]]ს დამაკავშირებელი ავტომაგისტრალისა და ადრიატიკის ნავთობსადენის გახსნას. გარდა ამისა, მოთხოვნილი იყო მასლენიცას სრუტეზე შეუფერხებელი მოძრაობის უზრუნველყოფა და ხორვატიის ყველა რეგიონისა თუ გაეროს დაცული ტერიტორიების ელექტროენერგიითა და წყლით მომარაგების აღდგენა.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Woodward|first=Susan L.|title=Balkan tragedy: chaos and dissolution after the Cold War|url=https://archive.org/details/balkantragedycha00wood|url-access=registration|publisher=Brookings Institution Press|year=1995|page=[https://archive.org/details/balkantragedycha00wood/page/416 416]|isbn=978-0-8157-9513-1}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ გამოხატა მტკიცე ნება „UNPROFOR“-ის უსაფრთხოებისა და გადაადგილების თავისუფლების უზრუნველსაყოფად. გაეროს წესდების VII თავის საფუძველზე მოქმედმა საბჭომ გააგრძელა მისი მანდატი და სთხოვა გენერალურ მდივანს, [[ბუტროს ბუტროს-გალი]]ს, წარედგინა ანგარიში მოცემული რეზოლუციის შესრულების შესახებ.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ბოსნიის ომი]]
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/847(1993) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1993}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1993 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბოსნია და ჰერცეგოვინის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთი მაკედონიის შესახებ]]
[[კატეგორია:1993 წელი ხორვატიაში]]
[[კატეგორია:1993 წელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]</text>
      <sha1>ru8mhjckyzcghvvu88ynbf15mtog80v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378357</id>
      <parentid>5378356</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთი მაკედონიის შესახებ]]; დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთ მაკედონიის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7385" sha1="dah4oynxv55t3fcna533gppqkmfc03m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 847
|ორგანო = უს
|თარიღი = 30 ივნისი
|წელი = 1993
|სხდომა = 3,248
|კოდი = S/RES/847
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/847(1993)
|მომხრე = 15
|წინააღმდეგი = 0
|თავი შეიკავა = 0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავია
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = Croatia-Zagreb.JPG
|წარწერა = ხორვატიის დედაქალაქი ზაგრები
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 847''' მიიღეს ერთხმად [[1993]] წლის [[30 ივნისი|30 ივნისს]]. მას შემდეგ, რაც საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 743|743-ე რეზოლუცია]] ([[1992]]) და გაეროს დამცავ ძალებთან (UNPROFOR) დაკავშირებული ყველა შემდგომი რეზოლუცია, მან დაგმო სამხედრო თავდასხმები [[ხორვატია]]სა და [[ბოსნია-ჰერცეგოვინა]]ში. [[გაეროს უშიშროების საბჭო|საბჭომ]] მიიღო გადაწყვეტილება, გაეგრძელებინა „UNPROFOR“-ის მანდატი 1993 წლის [[30 სექტემბერი|30 სექტემბრამდე]].&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bethlehem|first=Daniel L.|author2=Weller, Marc |title=The 'Yugoslav' crisis in international law: general issues|publisher=Cambridge University Press|year=1997|page=647|isbn=978-0-521-46304-1}}&lt;/ref&gt;

ხაზგასმით აღინიშნა ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე არსებული სხვადასხვა კონფლიქტის პოლიტიკური გზით მოგვარების, ასევე [[ჩრდილოეთი მაკედონია|მაკედონიის რესპუბლიკაში]] ნდობისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მნიშვნელობა. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა იმ წევრი სახელმწიფოების ტერიტორიული მთლიანობა, სადაც განლაგებული იყო სამშვიდობო ძალები. რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა ყველა მხარეს და სხვა დაინტერესებულ პირებს, მიეღწიათ შეთანხმებისთვის ხორვატიაში ნდობის აღდგენის ღონისძიებების შესახებ. ეს მოიცავდა [[ზაგრები|ზაგრებ]]სა და სანაპირო ქალაქ [[სპლიტი|სპლიტს]] შორის სარკინიგზო ხაზის, ზაგრებისა და [[ჟუპანია]]ს დამაკავშირებელი ავტომაგისტრალისა და ადრიატიკის ნავთობსადენის გახსნას. გარდა ამისა, მოთხოვნილი იყო მასლენიცას სრუტეზე შეუფერხებელი მოძრაობის უზრუნველყოფა და ხორვატიის ყველა რეგიონისა თუ გაეროს დაცული ტერიტორიების ელექტროენერგიითა და წყლით მომარაგების აღდგენა.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Woodward|first=Susan L.|title=Balkan tragedy: chaos and dissolution after the Cold War|url=https://archive.org/details/balkantragedycha00wood|url-access=registration|publisher=Brookings Institution Press|year=1995|page=[https://archive.org/details/balkantragedycha00wood/page/416 416]|isbn=978-0-8157-9513-1}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ გამოხატა მტკიცე ნება „UNPROFOR“-ის უსაფრთხოებისა და გადაადგილების თავისუფლების უზრუნველსაყოფად. გაეროს წესდების VII თავის საფუძველზე მოქმედმა საბჭომ გააგრძელა მისი მანდატი და სთხოვა გენერალურ მდივანს, [[ბუტროს ბუტროს-გალი]]ს, წარედგინა ანგარიში მოცემული რეზოლუციის შესრულების შესახებ.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ბოსნიის ომი]]
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/847(1993) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1993}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1993 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბოსნია და ჰერცეგოვინის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთ მაკედონიის შესახებ]]
[[კატეგორია:1993 წელი ხორვატიაში]]
[[კატეგორია:1993 წელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]</text>
      <sha1>dah4oynxv55t3fcna533gppqkmfc03m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1581</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882512</id>
    <revision>
      <id>5378440</id>
      <parentid>5368474</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:2005 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6175" sha1="lv3rlb4uoelb8rulfhjvjnxz3r804f9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1581
|ორგანო = უს
|თარიღი =18 იანვარი
|წელი =2005
|სხდომა =5112
|კოდი =S/RES/1581
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1581(2005)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =[[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის]]
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Damaged buildings from the fighting on the Croatian side of Mostar.JPEG
|წარწერა =ომის შედეგად დაზიანებული შენობები
}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1581 ერთხმად იქნა მიღებული [[2005]] წლის [[18 იანვარი|18 იანვარს]], საბჭომ დაამტკიცა [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის]] (ICTY) შვიდი მოკლევადიანი მოსამართლის უფლებამოსილების ვადის გაგრძელება, რათა მათ საშუალება მიეცათ დაესრულებინათ იმ საქმეების განხილვა, რომლებზეც ისინი მუშაობდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2005/sc8294.doc.htm|title=Security Council approves term extensions, appointments of judges on tribunal for former Yugoslavia|date=18 January 2005|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; ეს იყო უშიშროების საბჭოს პირველი რეზოლუცია, რომელიც 2005 წელს იქნა მიღებული.

უშიშროების საბჭო ვარაუდობდა, რომ მოსამართლეების სასამართლო პროცესის ვადის გაგრძელება გააუმჯობესებდა სამართალწარმოებას და ICTY-ს საშუალებას მისცემდა, შეესრულებინა დასრულების სტრატეგიის ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებები. გენერალური მდივნის, [[კოფი ანანი]]ს მოთხოვნის საფუძველზე, საბჭო აგრძელებს ad litem მოსამართლეების ვადას შემდეგნაირად:&lt;ref&gt;{{cite journal|title=International Criminal Courts Round-up|journal=Yearbook of International Humanitarian Law|year=2005|volume=8|pages=265–295|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;
:(ა)მოსამართლე რასოაზანანიმ და მოსამართლე სვარტმა დაასრულეს ჰაჯიჰასანოვიჩის საქმე;
:(ბ)მოსამართლე ბრაიდენშოლტი და მოსამართლე ესერი ორიჩის საქმეს ამთავრებენ;
:(გ)მოსამართლე თელინმა და მოსამართლე ვან დენ ვინგერტმა ლიმაის საქმე დაასრულეს;
:(დ)მოსამართლე კანიველმა კრაიშნიკის საქმე დაასრულა;
:(ე)მოსამართლე სენასიმ ჰალილოვიჩის საქმე დაასრულა, თუ ეს საქმე მას დაევალა;
:(ვ)მოსამართლე ანოტოუს უნდა დაესრულებინა კრაიშნიკის საქმე, თუ მას დაევალა.

საბჭომ აღნიშნა ICTY-ის განზრახვა, დაასრულოს ჰაჯიჰასანოვიჩის საქმე 2005 წლის სექტემბრის ბოლომდე, ჰალილოვიჩის საქმე 2005 წლის ოქტომბრის ბოლომდე, ორიჩისა და ლიმაის საქმეები 2005 წლის ნოემბრის ბოლომდე და კრაიშნიკის საქმე [[2006]] წლის აპრილის ბოლომდე.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1581(2005) Text of the Resolution at undocs.org]

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2005}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2005 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:იუგოსლავიის ომები]]</text>
      <sha1>lv3rlb4uoelb8rulfhjvjnxz3r804f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 992</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882810</id>
    <revision>
      <id>5378434</id>
      <parentid>5369764</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1995 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7837" sha1="d51r2h7ohybx8t8p3i42tkitds7gkit" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 992
|ორგანო = უს
|თარიღი = 11 მაისი
|წელი =1995
|სხდომა = 3,533
|კოდი =S/RES/992
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/992(1995)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =მდინარე დუნაი - ყოფილი იუგოსლავია
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =FerryDanubeGalati20060716.jpg
|წარწერა =ორი გემი დუნაიზე, გალაცში, აღმოსავლეთ რუმინეთში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 992''', მიიღეს [[1995]] წლის [[11 მაისი|11 მაისს]], ყოფილი [[იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა|იუგოსლავიის]] სიტუაციასთან დაკავშირებული ყველა წინა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია|რეზოლუციის]] (მათ შორის [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 820|820-ე რეზოლუციის]]) დადასტურების შემდეგ, ეხებოდა მდინარე [[დუნაი]]ზე ნავიგაციის თავისუფლების საკითხს.

უშიშროების საბჭოს სურდა დუნაიზე შეუფერხებელი საზღვაო მიმოსვლის უზრუნველყოფა. გამოიხატა შეშფოთება სერბეთისა და მონტენეგროს ტერიტორიაზე დუნაის გავლით ტრანზიტით მოძრავი უცხოური გემებისთვის დაწესებული უკანონო მოსაკრებლების გამო. სახელმწიფოებს შეახსენეს [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 757|757-ე რეზოლუციით]] (1992) ნაკისრი ვალდებულებები, რომლის თანახმადაც მათ არ უნდა გადაეცათ ფულადი სახსრები [[სერბეთი და ჩერნოგორია|სერბეთისა და მონტენეგროსთვის]]; ასევე აღინიშნა, რომ მათ შეეძლოთ მოეთხოვათ მათი გემებისთვის უკანონოდ დაკისრებული მოსაკრებლების ანაზღაურება.

აღინიშნა, რომ სერბეთისა და მონტენეგროს საკუთრებაში არსებული ან იქ რეგისტრირებული გემები იმყოფებოდნენ დუნაის მარცხენა სანაპიროზე, სანამ მარჯვენა სანაპიროზე სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა. ამასთან დაკავშირებით, საბჭომ აღიარა, რომ ეს საჭიროებდა გამონაკლისის დაშვებას 820-ე რეზოლუციის დებულებებიდან.

გაეროს წესდების VII თავის საფუძველზე, საბჭომ გადაწყვიტა, რომ სერბეთისა და მონტენეგროს გემებს შეეძლოთ დუნაის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე რუმინული რაბების (ლოკების) გამოყენება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=United Nations, Office of Public Information|title=UN monthly chronicle, Volumes 32–33|publisher=United Nations, Office of Public Information|year=1995|page=34}}&lt;/ref&gt; მოცემული რეზოლუცია ძალაში შევიდოდა მას შემდეგ, რაც [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 724|724-ე რეზოლუციით]] (1991) შექმნილი კომიტეტი დაადასტურებდა, რომ მარჯვენა სანაპიროზე „რკინის ჭიშკარი I“-ის (Iron Gates I) სისტემის რაბების შეკეთება დასრულებული იყო. რეზოლუცია ძალაში რჩებოდა საწყისი 60 დღის განმავლობაში.

[[რუმინეთი|რუმინეთს]] ეთხოვა რაბების გამოყენების მონიტორინგი და, საჭიროების შემთხვევაში, გემებისა და მათი ტვირთის შემოწმება, რათა დადასტურებულიყო, რომ „რკინის ჭიშკარი I“-ის სისტემის რაბებში გავლისას არ ხდებოდა საქონლის დატვირთვა ან გადმოტვირთვა. ნებისმიერ გემს, რომელიც დაარღვევდა უშიშროების საბჭოს რეზოლუციებს, შესაძლოა აკრძალვოდა გადაადგილება. დარღვევების გამოვლენის შემთხვევაში, დაშვებული გამონაკლისები შეწყდებოდა მესამე სამუშაო დღეს, თუ საბჭო სხვაგვარ გადაწყვეტილებას არ მიიღებდა.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/992(1995) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1995}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1995 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები რუმინეთის შესახებ]]
[[კატეგორია:1995 წელი რუმინეთში]]</text>
      <sha1>d51r2h7ohybx8t8p3i42tkitds7gkit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თბომავალი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882811</id>
    <revision>
      <id>5378125</id>
      <parentid>5377159</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <origin>5378125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219464" sha1="e3hhwdial7l8ubcluq5apl761s37ior" xml:space="preserve">[[სურათი:TEM14-0015+0009.jpg|thumb|კაპოტური განლაგების [[ТЭМ14]] თბომავლები]]
[[სურათი:2TE116-1155.jpg|thumb|ვაგონური განლაგების [[2ТЭ116]] თბომავალი]]
[[სურათი:Metra EMD F7 No. 308.jpg|thumb|ნახევრადკაპოტური განლაგების [[Electro-Motive Diesel|EMD]] F7 თბომავალი]]
'''თბომავალი''' — ავტონომიური [[ლოკომოტივი]] [[შიდა წვის ძრავი]]თ, ყველაზე ხშირად [[დიზელის ძრავი|დიზელის]], რომლის ენერგია ძალოვანი გადამცემის საშუალებით ([[ელექტროძრავა|ელექტრული]], ჰიდრავლიკური, მექანიკური) მიეწოდება [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილებს]].&lt;ref&gt;«Новая иллюстрированная энциклопедия», т. 18, стр. 57. М., изд. БСЭ, 2002&lt;/ref&gt;

1924 წელს [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]] გამოჩენილი თბომავალი გახდა, როგორც მოძველებული დაბალეფექტიანი [[ორთქლმავალი|ორთქლმავლების]] ეკონომიურად მომგებიანი შემცვლელი, იგივე როლი შეასრულა იმავე დროს გამოჩენილმა [[ელმავალი|ელმავლებმა]], რომლებიც მოითხოვდნენ ლიანდაგის ელექტროფიკაციისთვის მნიშვნელოვან დამატებით ხარჯებს და ამიტომ რენტაბელურები არიან შედარებით მაღალი სატვირთო და სამგზავრო ნაკადების მქონე მაგისტრალებზე.

გასული საუკუნის განმავლობაში თბომავლების კონსტრუქციაში გამოცდილი იქნა და დაინერგა ბევრი გაუმჯობესება: გაიზარდა რავის სიმძლავრე რამდენიმე ასეული [[ცხენის ძალა|ცხენის ძალიდან]] ექვს — თორმეტ ათასამდე ([[ТЭП80]], [[4ТЭ10С]]) და მეტი, თბომავლების სხვადასხვა ტიპებზე გამოიყენება ძრავის ენერგიის გადაცემის სხვადასხვა ხერხები მოძრავ [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილებზე]], მნიშვნელოვნად გაიზარდა თბომავლის მართვის და მომსახურების მოხერხებულობა, შემცირდა ატმოსფეროში გამონაბოლქვების გაფრქვევა. თბომავლები შენდება და გამოიყენება მთელ მსოფლიოში.

== საერთო დახასიათება ==
[[სურათი:2TE116-691 with freight train, Izmail - Artsiz, 2012.webm|thumb|thumbtime=10|მაგისტრალური სატვირთო თბომავალი 2ТЭ116-691 სატვირთო მატარებელთან ერთად მოძრაობაში, მონაკვეთი იზმაილი — არციზი]]
თბომავლის [[დიზელის ძრავი]] გარდაქმნის თხევადი [[სათბობი|საწვავის]] წვის ქიმიურ ენერგიას (ან საწვავი აირის აირთბომავლებში) [[მუხლა ლილვი]]ს ბრუნვის მექანიკურ ენერგიად, რომლისგანაც ბრუნვის მომენტი, რომელიც გარდაიქმნება '''წევით გადამცემად''', გადაეცემა წამყვან გოგორწყვილებს. გადაცემის დანიშნულებაა — უზრუნველყოს დიზელის მუშაობის ოპტიმალური რეჟიმი და მაქსიმალური წევის ძალა ნებისმიერი წონის მატარებლის ნებისმიერი სიჩქარით მოძრაობის დროს. დიზელი ანვითარებს მაქსიმალურ მბრუნავ მომენტს შედარებით მაღალი ბრუნვის დროს, მაქსიმალურ სიმძლავრეს — კიდევ უფრო მეტი ბრუნვისას. ლოკომოტივისათვის მაქსიმალური წევა აუცილებელია ადგილიდან დაძვრის დროს, ანუ '''''ნულოვანი''''' სიჩქარიდან. შემდგომში, მატარებლის აჩქარებიდან გამომდინარე, წევა შესაძლებელია მნიშვნელოვნად შემცირდეს, ანუ ლოკომოტივს უნდა ქონდეს ჰიპერბოლური წევითი მახასიათებლები. ორთქლმავალი და მუდმივი დენის ელმავალი, რომლებიც თავიდანვე ფლობდნენ ასეთ მახასიათებლებს, აღმოჩნდნენ მარტივები განხორციელებაში და ექსპლოატაციაში და ამიტომ ეგრევე მოიპოვეს ფართე გავრცელება. დიზელის, როგორც ძრავის და ლოკომოტივის, როგორც წევის მანქანის, მახასიათებლების შეთანხმების უზრუნველსაყოფად საჭიროა გადაცემა. თბომავლის, როგორც ლოკომოტივის, შექმნის ისტორია არსებითად წარმოადგენს გადაცემის შექმნის ისტორიას, დიზელის, როგორც პირველადი ძრავისა და ლოკომოტივის, როგორც წევის მანქანის შეთანხმებული მახასიათებლები.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

'''ელექტრო''' გადაცემის გამოყენების შემთხვევაში თბომავალზე დიზელის მეშვეობით ბრუნავს წევის გენერატორი, რომელიც გარდაქმნის დიზელის ბრუნვის მექანიკურ ენერგიას ელექტრულ ენერგიად. ელექტრული ენერგია გადაეცემა წევის ელექტროძრავებს, რომლებიც მექანიკურად დაკავშირებულია გოგორწყვილებთან. წევის ელექტროძრავები ელექტრო ენერგიას გარდაქმნიან ლოკომოტივის მოძრაობის მექანიკურ ენერგიად. ინდივიდუალური გადამყვანი მექანიზმის არსებობის დროს თითოეული წევის ელექტროძრავი დაკავშირებულია ერთ გოგორწყვილთან, ჯგუფურის დროს — ერთი წევის ელექტროძრავს მოძრაობაში მოყავს რამდენიმე გოგორწყვილი. '''[[ჰიდრავლიკური გადამყვანი მექანიზმი|ჰიდროგადამცემის]]''' გამოყენების დროს დიზელი აამუშავებს ჰიდროაგრეგატს, '''მექანიკურის''' გამოყენების დროს — [[გადაცემათა კოლოფი|გადაცემათა შემცვლელ კოლოფს]].{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

თბომავლის კონსტრუქციის ძირითად ელემენტებს მიეკუთვნება ძარა და ჩარჩო, დიზელის ძრავი — ერთი ან რამდენიმე, დასარტყმელ-წევითი მოწყობილობები (გადასაბმელი მოწყობილობები), გადაცემის ელემენტები, სავალი (ეკიპაჟური) ნაწილი და სამუხრუჭე მოწყობილობა. დამხმარე კვანძებს — გაცივების სისტემები და დიზელის ჰაერით მომარაგება, ქვიშოვანის სისტემა, ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემა, ელექტრომოწყობილობა და ასე შემდეგ. აირდიზელისა და აირის ძრავის არსებობისას თბომავალზე იმყოფება ან აირგენერატორული სექცია, ან მოწყობილობა თხევადი ან შეკუმშული ბუნებრივი აირის შესანახად ძრავის აირმომარაგების სისტემით (აირდიზელი ან კონვერტირებული დიზელი).{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

== კლასიფიკაცია ==
=== სამსახურის სახეობის მიხედვით ===
თბომავლები სამსახურის სახეობის მიხედვით იყოფა ორ პრინციპულად განსხვავებულ კლასად: მაგისტრალური (სამატარებლო) და სამანევრო/სამრეწველო.&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293795/4293795629.htm ГОСТ 31187-2011 Тепловозы магистральные. Общие технические требования. — С. 2.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293800/4293800256.htm ГОСТ 31428-2011 Тепловозы маневровые с электрической передачей. Общие технические требования. — С. 2.]&lt;/ref&gt; მაგისტრალურები განკუთვნილები არიან ხანგრძლივი მოძრაობისათვის ერთი მიმართულებით მაღალი საშუალო სიჩქარეებით სადგურებს შორის, სამანევრო/სამრეწველოები განკუთვნილები არიან განმეორებით-მოკლევადიანი მოძრაობისათვის დაბალი სიჩქარეებით სადგურის შიგნით და სამრეწველო სარკინიგზო ხაზებზე. რეალურ სამატარებლო მუშაობაში ერთი კლასის თბომავლებს ზოგიერთ შემთხვევაში შეუძლიათ შეცვალონ მეორე კლასის თბომავლები, მაგრამ მათი რაიმე სახის არადანიშნულებითი ხანგრძლივი ექსპლოატაცია პრაქტიკაში მიღებული არ არის. როგორც წესი გამონაკლისს წარმოადგენს [[ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა|ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზები]] და მცირეინტენსიური მოძრაობის და/ან მცირე სალოკომოტივე პარკის მქონე სტანდარტული [[ლიანდაგის სიგანე|ლიანდაგის სიგანის]] რკინიგზები, სადაც მაგისტრალურ სამგზავრო, სატვირთო და სამანევრო სამუშაოებზე ხშირად გამოიყენება ერთი და იგივე თბომავლები.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://trainpix.org/list.php?mid=159 |title=Тепловоз ТУ4 |website=TrainPix |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815163828/https://trainpix.org/list.php?mid=159 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

==== მაგისტრალური თბომავლები ====
[[სურათი:2ТЭ116У-0227, Россия, Тюменская область, перегон блок-пост Тура-I - Тюмень-Северная (Trainpix 204606).jpg|thumb|ორსექციანი მაგისტრალური სატვირთო თბომავალი [[2ТЭ116У]] ერთკაბინიანი ექვსღერძიანი სექციებით]]
[[სურათი:ТЭП70-0323, Россия, Волгоградская область, перегон Пост 6 км — Волгоград-I (Trainpix 173018).jpg|thumb|ექვსღერძიანი ერთსექციანი ორკაბინიანი მაგისტრალური სამგზავრო თბომავალი [[ТЭП70]] ელექტროგადამცემით]]
მაგისტრალური თბომავლები სამუშაოს სფეროს მიხედვით კლასიფიცრდებიან სატვირთო, სამგზავრო და სატვირთო-სამგზავრო თბომავლებად. მათ აქვთ თავიანთი კონსტრუქციული სპეციფიკა, რომელიც დაკავშირებულია წარმოების შესაძლებლობებთან და მატარებლის მუშაობის თავისებურებებთან სხვადასხვა ქვეყნებში, ოპერატორებში და სხვადასხვა [[ლიანდაგის სიგანე|ლიანდაგის სიგანის]] რკინიგზებში, გაბარიტებით, სიჩქარით და წონითი ნორმებით.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}&lt;ref name=Классификация&gt;{{cite web|url=https://www.dieselloc.ru/books/kuzmich/page_4.html|title=Классификация и характеристики тепловозов|author=Кузьмич В. Д.|work=Тепловозы: Основы теории и конструкция|access-date=2020-03-10|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119124820/https://dieselloc.ru/books/kuzmich/page_4.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

მაგისტრალური სამგზავრო თბომავლები განკუთვნილია სამგზავრო შემადგენლობების სატარებლად მაღალი სიჩქარით, იმ დროს, როდესაც სატვირთოები — დიდი მასის მქონე სატვირთო შემადგენლობების სატარებლად მაღალი წევის ძალით. თავისი მახასიათებლებით სამგზავრო თბომავლებს იგივე სიმძლავრის სატვირთოებთან შედარებით აქვთ გრძელი რეჟიმის უფრო მაღალი სიჩქარე და კონსტრუქციული სიჩქარე, მაგრამ ნაკლები გადაბმულობის წონა, გოგორწყვილების [[რელსი|რელსზე]] დაწოლა და შეხების წევის ძალის სიდიდე, ამასთან მთლიანობაში სატვირთო თბომავლები აღემატებიან სამგზავროებს სიმძლავრით და ღერძების რაოდენობით. სატვირთო-სამგზავრო თბომავლებს წევა-სიჩქარის მახასიათებლები აქვთ გასაშუალოებული მნიშვნელობის, რაც მათ საშუალებას აძლევს იმუშაონ, როგორც სამგზავრო, ასევე სატვირთო მატარებლებზე, თუმცა არა ისეთი ეფექტურობით, როგორც სპეციალიზირებულმა თბომავლებმა.

როგორც წესი, სამგზავრო თბომავლები არ გამოიყენება სატვირთო ვაგონებზე, მაგრამ გვხვდება გამონაკლისებიც. 2023 წლის 25 აპრილს სატვირთო მატარებელზე მოსალოდნელი ხანძრის გამო ევაკუციისას სვერდლოვსკის ოლქის სადგურ სოსვადან ამუშავდა თბომავალი ТЭП70, რომელიც აღმოჩნდა შედარებით ახლოს შემთხვევის ადგილიდან.&lt;ref name=&quot;gudok-27661&quot;&gt;{{სტატია|წყარო=https://gudok.ru/newspaper/?ID=1635103&amp;archive=2023.05.15|სათაური=Спасение станции|ავტორი=Владимир Андреев|გამოცემა=«Гудок (газета)»|გამომცემლობა=ИД «Гудок»|ტიპი=Газета (электронная версия)|წელი=2023|თვე=05|რიცხვი=15|ტომი=|ნომერი=81 (27661)|ფურცელი=|doi=|issn=|archive-date=|archive-url=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

კონსტრუქციულად სამგზავრო და სატვირთო თბომავლები იყოფიან:&lt;ref name=Классификация/&gt;&lt;ref name=&quot;Тепловозы-магистральные-ГОСТ&quot;/&gt;{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}
:* წევითი გადაცემის გადაცემითი დამოკიდებულებით (სამგზავროებისთვის ნაკლები, სატვირთოებისთვის დიდი და სატვირთო-სამგზავროებისთვის საშუალო მნიშვნელობის);
:* სატვირთო და სატვირთო-სამგზავრო თბომავლებს აქვთ ძარის, საწყისი ნაწილის, გადაბმულობის და მისი დამხშობი აპარატის გაძლიერებული კონსტრუქცია, რომელიც გაანგარიშებულია უფრო მაღალ გრძივ დატვირთვებზე, გადასაბმელი წონის გაზრდისათვის დამატებით ბალასტზე, ასევე ხშირ შემთხვევებში აღიჭურვება დისტანციური მართვითი სისტემით [[მრავალი ერთეულის სისტემა|მრავალი ერთეულის სისტემის]] მიხედვით ექსპლოატაციის შესაძლებლობისათვის, რომლებიც სამგზავრო ლოკომოტივებზე, როგორც წესი, არ გამოიყენება;&lt;ref name=Классификация/&gt;&lt;ref name=&quot;Тепловозы-магистральные-ГОСТ&quot;/&gt;{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}
:* სამგზავრო და სატვირთო-სამგზავრო თბომავლები სატვირთოებთან შედარებით ჩვეულებრივ პნევმატურთან ერთად აღიჭურვება ელექტროპნევმატური მუხრუჭებით, სამგზავრო შემადგენლობის მაღალვოლტიანი ელექტრომომარაგების სისტემით,&lt;ref name=Классификация/&gt;&lt;ref name=&quot;Тепловозы-магистральные-ГОСТ&quot;/&gt;{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}} ხოლო „გაქაჩე—უბიძგეს“ ტიპის მუდმივი ფორმირების სამგზავრო მატარებლების შემადგენლობაში ექსპლოატაციისას — ვაგონების სისტემების კონტროლისა და მართვის სისტემით (მაგალითად, კარებების გაღება და დაკეტვა ან მემანქანის კავშირი ვაგონებში მყოფ მგზავრებთან) და საწყისი ვაგონიდან დისტანციური მართვით ან შემადგენლობის ბოლოში მყოფ თბომავალთან.&lt;ref name=PushPull&gt;{{cite web|url=http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/9293-dizel-poezda-na-baze-teplovoznoi-tyagi.html|title=Дизель-поезда на базе тепловозной тяги|publisher=Журнал «Локомотив»|author=Э. И. Нестеров, В. Л. Сергеев, А. А. Будницкий, И. А. Шаркин, ВНИТИ|access-date=2021-08-15|archive-date=2013-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20131011141002/http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/9293-dizel-poezda-na-baze-teplovoznoi-tyagi.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

დიზელის ძრავის, გენერატორის და წევითი ელექტროძრავების ან ჰიდროგადამცემების, წევის გადამყვანი მექანიზმის კონსტრუქცია, ასევე გოგორწყვილების დიამეტრი შეიძლება იყვნენ აბსოლუტურად იდენტურები.&lt;ref name=Классификация/&gt;&lt;ref name=&quot;Тепловозы-магистральные-ГОСТ&quot;&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293795/4293795629.htm ГОСТ 31187-2011 Тепловозы магистральные. Общие технические требования. — С. 3. Раздел 4 «Общие технические требования».]&lt;/ref&gt;

[[სურათი:EMD diesel locomotives of the USA in operation with engine sounds.webm|thumb|thumbtime=8:25|კაპოტის ძარიანი ტიპის მაგისტრალური სატვირთო თბომავლები, [[Electro-Motive Diesel|EMD]] და [[General Electric]] კომპანიების მიერ აშენებულები სატვირთო მატარებლებთან მუშაობაში აშშ-ის რკინიგზებზე. დიზელის ძრავების ხმები თავისუფალ სვლაზე და აჩქარებისას]]
ისტორიულად ევროპულ თბომავალმშენებლობაში (კერძოდ, საბჭოთა კავშირში და რუსეთში) მიღებულია აშენდეს მაგისტრალური თბომავლები ვაგონური განლაგების დახურული ძარით და ორი კაბინით ლოკომოტივის ბოლო ნაწილების მიხედვით მისი მიმართულებით მოძრაობის მართვისათვის, ხოლო სამანევრო/სამრეწველო თბომავლები კაპოტური განლაგების ღია ძარით და ერთი კაბინით ორივე მიმართულებით მოძრაობის მართვისათვის. მსგავსი დაუწერელი წესი საშუალებას იძლევა ვიზუალურად მარტივად განსხვავდებოდეს მაგისტრალური თბომავალი სამანევროსგან ევროპულ და [[პოსტსაბჭოთა სივრცე|პოსტსაბჭოთა სივრცის]] ქვეყნებში. სხვა ქვეყნების მწარმოებელი ფირმები (პირველ რიგში, აშშ-ში) ხშირად უშვებენ მაგისტრალურ თბომავლებს კაპოტური განლაგების ღია ძარით და ერთი კაბინით ლოკომოტივის ბოლოში. ვიზუალურად ასეთი თბომავალი სამანევროს მსგავსია, მაგრამ ფაქტიურად ის წარმოადგენს მაგისტრალურს, ხოლო მისი კაბინა არ არის განკუთვნილი საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობის რაიმე გრძელვადიანი მართვისთვის. ასეთი თბომავლის განსხვავება სამანევროსაგან ხშირად შესაძლებელია პირველ რიგში ბოლო მხრიდან კაბინასთან ახლოს მდებარე ფართო წინა ფანჯრების არსებობის მიხედვით, კაბინის წინ კაპოტის მცირე სიმაღლით ან მისი არარსებობის შემთხვევაში საპირისპირო მხრიდან სრულფასოვანი გრძელი კაპოტის არსებობისას (როგორც წესი, სამანევრო თბომავლების ორივე კაპოტს აქვთ ერთი და იგივე სიმაღლე, მათ შორის მათი დაბლა დაწევის დროსაც), ასევე საწვავის ავზების დიდი სიგრძით.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

მაგალითად, რუსული სტანდარტების საერთო ტექნიკური მოთხოვნები სტანდარტული ლიანდაგის სიგანის მაგისტრალურ თბომავლებს უწესებს ისეთ კონსტრუქციულ თავისებურებებს როგორებიცაა: ვაგონური განლაგების ძარა, მართვის კაბინა ძარის ბოლოში მისი მიმართულების მოძრაობისთვის, ელექტრული ან იშვიათად ჰიდრავლიკური გადაცემა, მრუდების მინიმალური რადიუსი 125 მეტრი, ხანგრძლივი რეჟიმის მაღალი სიჩქარეები, 6 ღერძზე არანაკლები და ძრავის სიმძლავრე არანაკლებ 2000 ცხ. ძალისა ერთ სექციაზე.&lt;ref name=&quot;Тепловозы-магистральные-ГОСТ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294831/4294831304.htm ГОСТ 22602-91 Тепловозы магистральные. Типы и основные параметры. — С. 1.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293750/4293750639.htm ГОСТ Р 57215-2016 Тепловозы магистральные с гидропередачей. Общие технические требования. — С. 1]&lt;/ref&gt; აქტუალური რუსული სტანდარტები რვა კლასიფიკაციის პარამეტრის საფუძველზე გვთავაზობენ მაგისტრალური თბომავლების ექვს ტიპს: სატვირთო თბომავლების ოთხ ტიპს და სამგზავრო თბომავლების ორ ტიპს.&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294831/4294831304.htm ГОСТ 22602-91 Тепловозы магистральные. Типы и основные параметры. — С. 2. таблица 1.]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
! ტიპი !! სექციური&lt;br&gt;სიმძლავრე&lt;br&gt;&lt;small&gt;ცხ.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;ძალა&lt;/small&gt;!! ღერძების&lt;br&gt;რაოდენობა!! ღერძული&lt;br&gt;დატვირთვა&lt;br&gt;&lt;small&gt;ტონა&lt;/small&gt; !! წევის ძალა&lt;br&gt;გადასაბმელზე&lt;br&gt;&lt;small&gt;ტონა ძალა&lt;/small&gt; !! კონსტრუქციული&lt;br&gt;სიჩქარე&lt;br&gt;&lt;small&gt;კმ/სთ&lt;/small&gt; !! გოგორწყვილების&lt;br&gt;დიამეტრი&lt;br&gt;&lt;small&gt;მმ&lt;/small&gt; !! [[წვის გადამყვანი მექანიზმი|წვის გადამყვანი&lt;br&gt;მექანიზმის ტიპი]] !! სამატარებლო&lt;br&gt;მუშაობის&lt;br&gt;სფერო
|-
| 1 || 6000 || 8 || 25,0 || 48 || 120 || 1250 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სატვირთო
|-
| 2 || 4000 || 6 || 25,0 || 30 || 120 || 1250 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სატვირთო
|-
| 3 || 3000 || 6 || 23,0 || 28 || 100 || 1050 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სატვირთო
|-
| 4 || 2000 || 6 || 21,0 || 22 || 100 || 1050 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სატვირთო
|-
| 5 || 6000 || 8 || 22,5 || 18 || 160 || 1250 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სამგზავრო
|-
| 6 || 4000 || 6 || 22,5 || 17 || 160 || 1250 || საყრდენ-ჩარჩოიანი || სამგზავრო
|}
ამასთან, დამკვეთსა და შემსრულებელს შორის შეთანხმებით დასაშვებია ისეთი მაგისტრალური თბომავლების შექმნა (მოდერნიზაცია) დანიშნულებისა და პარამეტრების მიხედვით, რომლებიც ცხრილში ნაჩვენებზე განსხვავებულები იქნებიან. სხვა ქვეყნებში თბომავლებს შეუძლიათ აღიჭურვონ ჰიდროგადამცემებით დიზელის ძრავთან ერთად სიმძლავრით 3000-4000 ცხ. ძალა.

==== სამანევრო და სამრეწველო თბომავლები ====
[[სურათი:TEM7A-0542_-_EXPO-1520_train_parade_2017.jpg|thumb|რვაღერძიანი სამანევრო თბომავალი [[ТЭМ7А]] ელექტროგადამცემით]]
[[სურათი:TGM4BUGMK-0659.jpg|thumb|ოთხღერძიანი სამანევრო თბომავალი [[ТГМ4]]Б-УГМК ჰიდროგადამცემით]]
[[სურათი:ТГМ23Б-2954, Литва, Паневежский уезд, подъездной путь от станции Рокишкис (Trainpix 142683).jpg|thumb|უურიკო ტიპის სამღერძიანი სამანევრო თბომავალი [[ТГМ23]]Б ჰიდროგადამცემით]]
როგორც წესი სამანევრო და სამრეწველო თბომავლებს აქვთ კაპოტური განლაგების ძარა და ერთი მართვის კაბინა, გათვლილი თბომავლის მართვის შესაძლებლობაზე ორივე მიმართულებით მოძრაობისათვის. რუსეთში და პოსტსაბჭოთა სივრცეში ფორმალურად ითვლება, რომ კაბინა მდებარეობს ძარის უკანა ნაწილში, ხოლო ძრავი — წინა ნაწილში, მაგრამ ფაქტიურად კაბინა შეიძლება მდებარეობდეს ძარის, როგორც განაპირა, ასევე ცენტრალურ ნაწილში. საინტერესოა, რომ აშშ-ში იმავე კაპოტურ თბომავლებს წინა ნაწილად ჩაითვლება ის ნაწილი, რომელშიც მდებარეობს კაბინა.

სამანევრო თბომავლის ძირითადი საექსპლოატაციო განსხვავებები იმავე სიმძლავრის მაგისტრალური სატვირთო თბომავლისაგან წარმოადგენს ხანგრძლივი რეჟიმის უფრო მაღალი წევის ძალა უფრო დაბალი სიჩქარისას. თანაბარი მნიშვნელობის მხები წევის ძალის შემთხვევაში სამანევრო თბომავალს შეიძლება ქონდეს ძრავი ორჯერ უფრო ნაკლებად მძლავრი მაგისტრალურ თბომავლებთან შედარებით, ამასთან სამანევრო თბომავალს სიჩქარე დაახლოებით ორჯერ ნაკლები აქვს, რომლითაც ეს წევის ძალა მიიღწევა. მთლიანობაში სამანევრო თბომავლებს აქვთ ძრავის უფრო დაბალი სიმძლავრე, ვიდრე მაგისტრალურ თბომავლებს. სამანევრო თბომავლების ყველაზე უფრო მძლავრი ნაირსახეობაა სამანევრო-გამტანი, რომელიც გამოიყენება, როგორც სამანევრო სამუშაოებისას სატვირთო სადგურებში და [[მისასვლელი ლიანდაგი|მისასვლელ ლიანდაგებში]], ასევე შემადგენლობების გადასაცემად [[გადასარბენი|გადასარბენებზე]] სატვირთო სადგურებსა და სატრანსპორტო კვანძებს შორის, ასევე სატვირთო შემადგენლობების ტრანსპორტირებისათვის რთულპროფილიან კარიერულ რკინიგზებზე. საშუალო სიმძლავრის სამანევრო თბომავლები არიან ყველაზე უფრო უნივერსალურები და შეიძლება გამოყენებულები იქნენ, როგორც მანევრებისთვის სადგურებში და სამრეწველო საწარმოებში, ასევე გამტანი სამუშაოებისათვის მცირე სატვირთო შემადგენლობებზე ან სამატარებლო სამუშაოებისთვის ნაკლებად დატვირთულ ხაზებზე. ეგრედ წოდებული სამრეწველო თბომავლები ფაქტიურად წარმოადგენენ სამანევრო თბომავლების შემსუბუქებულ ნაირსახეობას, აქვთ უფრო ნაკლები სიმძლავრის ძრავი, ღერძების ნაკლები რაოდენობა და უფრო ხისტი მოთხოვნები მოხვეულებში მინიმალურ რადიუსთან.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://opzt.ru/wp-content/uploads/2019/09/TT-na-prom-lokomotivy-ot-04.09.2019.pdf|title=Тяговый подвижной состав промышленных предприятий. Маневрово-вывозные и маневровые тепловозы. Технические требования|website=opzt.ru|publisher=Объединение производителей железнодорожной техники|access-date=2023-11-12|archive-date=2023-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112223856/https://opzt.ru/wp-content/uploads/2019/09/TT-na-prom-lokomotivy-ot-04.09.2019.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

რუსული სტანდარტების საერთო ტექნიკური მოთხოვნები სტანდარტული ლიანდაგის სიგანის სამანევრო თბომავლებს უწესებს ისეთ კონსტრუქციულ თავისებურებებს როგორებიცაა: ძარის კაპოტური განლაგება, ძარის ნაპირებში მართვის კაბინის მდებარეობა თავის მიმართულებაზე მოძრაობისათვის, ელექტრული გადაცემა, მოხვეულებში მინიმალური რადიუსი 80 მეტრიდან, არანაკლებ 6 ღერძი და ძრავის სიმძლავრე არანაკლებ 1000 ცხ. ძალისა. სამრეწველო თბომავლები ხშირად აღჭურვილია ჰიდროგადამცემით, შეიძლება ქონდეთ შედარებით ნაკლები სიმძლავრის ძრავები, 6 ღერძზე ნაკლები, გასავლელი მოხვეულების რადიუსი 40-50 მეტრი და ღერძზე ნაკლები დატვირთვა. სამანევრო თბომავლების სამრეწველო თბომავლებისაგან დოკუმენტალურად დაფიქსირებული განსხვავებები სტანდარტებში არ არსებობს, ხოლო თბომავლების ორივე ქვეტიპს შეუძლიათ წარმატებით შეცვალონ ერთმანეთი საკმარისი გაბარიტისა და ძრავის შესაბამისი სიმძლავრის პირობით.&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293800/4293800256.htm ГОСТ 31428-2011 Тепловозы маневровые с электрической передачей. Общие технические требования. — С. 3. Раздел 4 «Общие технические требования».]&lt;/ref&gt;

აქტუალური რუსული სტანდარტები შვიდი კლასიფიკაციის პარამეტრის საფუძველზე გვთავაზობენ სტანდარტული ლიანდაგის სიგანის სამანევრო/სამრეწველო თბომავლების ექვს ტიპს: მათ შორის მთლიანი სიგრძის და მასის სატვირთო შემადგენლობით ფაქტიურად შეიძლება იმუშაოს მხოლოდ 1 და 2 (სამანევრო-გამტანი) ტიპებზე, ხოლო 3-6 ტიპები განკუთვნილია გამტანი სამუშაოებისათვის შედარებით მსუბუქი შემადგენლობებისთვის.&lt;ref&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294831/4294831519.htm ГОСТ 22339-88 Тепловозы маневровые и промышленные. Типы и основные параметры. — С. 2. таблица 1.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
!ტიპი!!სამომსახურეო&lt;br&gt;მასა&lt;br&gt;&lt;small&gt;ტონა&lt;/small&gt;!!სექციური&lt;br&gt;სიმძლავრე&lt;br&gt;&lt;small&gt;ცხ.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;ძალა&lt;/small&gt;!!ღერძების&lt;br&gt;რაოდენობა!!ღერძული&lt;br&gt;დატვირთვა&lt;br&gt;&lt;small&gt;ტონა&lt;/small&gt; !!კონსტრუქციული&lt;br&gt;სიჩქარე&lt;br&gt;&lt;small&gt;კმ/სთ&lt;/small&gt; !!მინიმალური&lt;br&gt;რადიუსი&lt;br&gt;&lt;small&gt;მ&lt;/small&gt;!!გაბარიტი
|-
| 1 || 180-200 || 2000-3000 || 8 ||22.5-25.0|| 100 || 80 || 1-Т
|-
| 2 || 120-135 || 1200-1500 || 6 ||20.0-22.5|| 100 || 80 || 0-ВМ
|-
| 3 || 90-100 || 1000-1200 || 4 ||22.5-25.0|| 40/80 || 40 || 0-ВМ
|-
| 4 || 68-80 || 750-850 || 4 ||17.0-20.0|| 30/60|| 40 || 0-ВМ
|-
| 5 || 44-65 || 400 || 3 ||14.7-21.7|| 30/60 || 40 || 1-ВМ/2-ВМ
|-
| 6 || 28-32 || 250 || 2 ||14.0-16.0|| 30 || 50 || 03-ВМ
|}
ამასთან, შემსრულებელსა და დამკვეთს შორის არსებული შეთანხმებით დასაშვებია მაგისტრალური თბომავლების აშენება (მოდერნიზაცია) დანიშნულებისა და პარამეტრების მიხედვით, რომლებიც განსხვავდებიან ცხრილში ნაჩვენებულთაგან.

ჩვეულებრივ რუსულ და საბჭოთა სამანევრო თბომავლებს აქვთ მემანქანის რვა პოზიციური მაკონტროლებელი, მაგისტრალური თბომავლებიდან 16 და 15 პოზიციური მაკონტროლებლების გამოყენების მიზანშეუწონლობის დადასტურებული ექსპლოატაციური პრაქტიკის გამო (მაგალითად, КВ-16 ТЭ3-დან ТЭМ2-მდე).

==== თბომავალ-ელექტროსადგურები სალიანდაგო მანქანებისთვის ====
[[სურათი:TES PSS1K with snow removal train (cropped).jpg|thumb|თბომავალი-ელექტროსადგური ТЭС-ПСС1К თოვლსაწმენდ მატარებელთან ერთად]]
სამანევრო თბომავლების განსაკუთრებულ კლასს წარმოადგენენ თბომავალი-ელექტროსადგურები [[სალიანდაგო მანქანები]]ს ტრანსპორტირებისა და ენერგომომარაგებისათვის, რომლებსაც არ გააჩნიათ საკუთარი ენერგეტიკული დანადგარები, ისეთები, როგორებიცაა თოვლმწმენდელი, ღორღმწმენდელი, რელსის გამხეხი მატარებლები და სხვა. ჩვეულებრივი უმრავლესი სამანევრო თბომავლებისგან განსხვავებით, ასეთი ლოკომოტივები აღჭურვილია ელექტრო ჩამრთველებით სალიანდაგო მანქანების ელექტრომომარაგებისთვის და არცთუ იშვიათად აქვთ მართვის ორი კაბინა ორივე ბოლოზე, როგორც მაგისტრალურ ლოკომოტივებს, ხოლო ძარა შეიძლება იყოს, როგორც კაპოტური, ისევე ვაგონური ტიპის. სამანევრო მუშა რეჟიმში ეს თბომავლები უზრუნველყოფენ სალიანდაგო მანქანების მოძრაობას მცირე მუშა სიჩქარით, იმავდროულად ახორციელებენ მისი მუშა მექანიზმების და დამხმარე სისტემების ელექტრომომარაგებას, ხოლო სამატარებლო რეჟიმში თბომავალი ახორციელებს სალიანდაგო მანქანების გადაყვანას სამუშაოს ჩატარების ადგილზე და უკან, ამასთან ახორციელებს მხოლოდ დამხმარე სისტემების ელექტრომომარაგებას. ზოგიერთ შემთხვევებში ლოკომოტივის მართვის პულტს შეუძლია უზრუნველყოს მისაბმელი მანქანების სისტემების მართვა. რუსეთში და პოსტსაბჭოთა სივრცეში ასეთ თბომავლებს ჩვეულებრივ ეძახიან უნივერსალურ წევით მოდულებს, დანადგარებს ან წევით-ენერგეტიკულ სექციებს და იღებენ შესაბამის აღნიშვნებს.&lt;ref name=UTM&gt;{{cite web |url=http://www.rempm.ru/production/travelingcars/tjagovye-moduli/ |title=Тяговые модули |website=Ремпутьмаш |access-date=2021-11-10 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109223638/http://www.rempm.ru/production/travelingcars/tjagovye-moduli/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TES&gt;{{cite web |url=http://scbist.com/scb/uploaded/docs/2010/fevral-2010/6925-rasporyazhenie-oao-rzhd-ot-27-02-2010-n-400r.htm |title=Распоряжение ОАО РЖД ОТ 27.02.2010 N 400р |publisher=РЖД |website=СЦБист |access-date=2021-11-10 |archive-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112223854/http://scbist.com/scb/uploaded/docs/2010/fevral-2010/6925-rasporyazhenie-oao-rzhd-ot-27-02-2010-n-400r.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== სექციების რაოდენობისა და მართვის კაბინების მიხედვით ===
სექციების რაოდენობის მიხედვით თბომავლები იყოფა ერთ-, ორ- და მრავალსექციანებად (როგორც წესი სამ-, იშვიათად ოთხ-, ხუთ- და ექვსსექციანებად). სამგზავრო თბომავლების უმრავლესობა და თითქმის ყველა სამანევრო თბომავალი არიან ერთსექციანები ან იშვიათად ორსექციანები, მაშინ როდესაც სატვირთო თბომავლებს ძირითადად აქვთ ორი ან სამი სექცია, იშვიათად — ერთი ან ოთხი და მეტი. ვაგონური ტიპის ძარის ერთსექციანი მაგისტრალური თბომავლების უმრავლესობას აქვს ორ-ორი ცალმხრივი მართვის კაბინა ლოკომოტივის ორივე ბოლოში, რაც მათ საშუალებას აძლევს შეცვალონ მოძრაობის მიმართულება სალოკომოტივე ბრიგადის მეორე კაბინაში გადასვლის გზით, მაშინ როდესაც კაპოტური ტიპის ძარიანი ერთსექციანი თბომავლების უმრავლესობა შენდება ერთკაბინიანები. სამანევრო ერთკაბინიანი ერთსექციანი თბომავლების კაბინები არიან ორმხრივები, აქვთ მართვის პულტი და ფანჯრები ლოკომოტივის ორივე ბორტთან, მაშინ როდესაც კაპოტურ ძარიან და განსაკუთრებით ვაგონური ტიპის მაგისტრალურ თბომავლებს ხშირად კაბინები აქვთ ცალმხრივები, რომელიც, როგორც წესი, ითხოვს თბომავლის შემობრუნებას ბოლო სადგურებში მარტო მუშაობის შემთხვევაში. როგორც წესი ორსექციანი მაგისტრალური თბომავლები შედგება ორი ერთნაირი სექციისაგან, რომელთაგან თითოეულს აქვს ერთი მართვის კაბინა განაპირა მხარეს და სექციებსშორისი გასასვლელი გადასაბმელის მხარეს მეორე სექციაში.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}} სამანევრო თბომავლებზე ზოგჯერ მეორე სექციის სახით შეიძლება გამოყენებული იქნეს [[ბუსტერული სექცია]], რომელსაც არ გააჩნია საკუთარი მართვის კაბინა, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში მას ასევე არ გააჩნია დიზელის ძრავიც და ემსახურება მხოლოდ გადაბმის წონის გაზრდას.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://n-metro.ru/product/%D0%B1%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B1-003/ |title=Бустерная секция Б-003 |website=Наше метро |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815163829/http://n-metro.ru/product/%D0%B1%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B1-003/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; მრავალსექციან თბომავლებს კაბინებით ორი სექციის გარდა გააჩნიათ შუალედური სექციები, რომლებსაც ან არ გააჩნიათ მართვის კაბინა, ან გააჩნიათ გამარტივებული კაბინა სამანევრო გადაადგილებებისთვის, არ არის განკუთვნილი მაგისტრალზე მოძრაობის დროს მისი საშუალებით ხანგრძლივი მართვისათვის. უფრო ხშირად ამ სექციებს ასევე გააჩნიათ დიზელის ძრავი და მსახურობენ ბუსტერების როლში, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება გამოყენებულები იქნენ აირგენერატორული ან ტენდერული სექციების სახით აირთბომავლებში შეკუმშული ან თხევადი აირის შენახვის ტევადობით, ასეთ შემთხვევაში სექციებს ჩვეულებრივ არ გააჩნიათ ძრავები.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Northbound Away (1413946480).jpg|ერთსექციანი ერთკაბინიანი ოთხღერძიანი სამგზავრო თბომავალი GE P42DC [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]]
ТЭ33А-0170, Kazakhstan, Karaganda region, Karaganda depot (Trainpix 127572).jpg|ერთსექციანი ორკაბინიანი ექვსღერძიანი სატვირთო თბომავალი ТЭ33А [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]]
TG102-153-169.jpg|ორსექციანი მაგისტრალური თბომავალი [[ТГ102]] ოთხღერძიანი სექციებით და ჰიდროგადამცემით რუსეთში
2ТЭ116Г.jpg|სამსექციანი სატვირთო თბომავალი 2ТЭ116Г საწყისი ექვსღერძიანი წევითი სექციებით და შუალედური სატენდერო ოთხღერძიანი სექციით რუსეთში
AT&amp;SF44CatLosAngelesCA9-24-66.jpg|ხუთსექციანი სატვირთო თბომავალი EMD F7 აშშ-ში ორი საწყისი და სამი ბუსტერული ოთხღერძიანი სექციებით
&lt;/gallery&gt;

=== გადაცემის ტიპის მიხედვით ===
გადაცემის ტიპის მიხედვით თბომავლებს განასხვავებენ ელექტრული, ჰიდრავლიკური და მექანიკური გადაცემების მიხედვით. თბომავლები ელექტრული გადაცემით იყოფიან თბომავლებად მუდმივი დენის, ცვლადი-მუდმივი დენის და ცვლადი-ცვლადი დენის გადაცემის მიხედვით; ხოლო თბომავლები ჰიდრავლიკური გადაცემით — თბომავლებად ჰიდროდინამიკური და ჰიდრომექანიკური გადაცემის მიხედვით.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

ასევე განასხვავებენ თბომავლებს ინდივიდუალური გადამყვანი მექანიზმების მიხედვით, რომლებსაც თითოეული [[გოგორწყვილი]] მოძრაობაში მოდის საკუთარი წევითი ელექტროძრავით საკუთარი რედუქტორების მეშვეობით (ჩვეულებრივ ისინი ორი ცალია) და ჯგუფური გადამყვანი მექანიზმით, როდესაც რამდენიმე გოგორწყვილი მოძრაობაში მოდის პარალელურად საუღლი ან კარდანული გადაცემით (როგორც წესი ჰიდრავლიკური გადაცემის თბომავლებს).{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}

=== საბჭოთა და რუსული თბომავლების აღნიშვნები ===
თბომავლების სერიების აღნიშვნისას საბჭოთა კავშირში და რუსეთში ხშირად გამოიყენებოდა შემდეგი აბრევიატურა:&lt;ref name=Классификация /&gt;{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003}}
* '''Т''' — თბომავალი
* '''Э''' — ელექტრო გადამცემი
* '''Г''' — ჰიდრავლიკური გადამცემი
* '''П''' — სამგზავრო
* '''М''' — სამანევრო
წინ მდგომი რიცხვი აღნიშნავს სექციების რაოდენობას (მაგალითად, 2ТЭ116 — ორსექციანი თბომავალი; 4ТЭ10С — ოთხსექციანი თბომავალი). წინ მდგომი რიცხვის არყოფნა უფრო ხშირად მიუთითებს ერთსექციან თბომავალზე. აღნიშვნის მოცემული სისტემა ნაწილობრივ შემორჩენილია რუსეთში, მაგრამ პოსტსაბჭოთა სივრცის სხვა ქვეყნებში იგი შეიცვალა. ეს დაკავშირებულია აღნიშვნების გადატანით ეროვნულ ენებზე.

მაგისტრალურ თბომავლებს, დაპროექტებულებს და აშენებულებს საბჭოთა კავშირში, სერიის ნომრის მიხედვით შესაძლებელია განისაზღვროს ქარხანა-დამამზადებელი:
* '''1-დან 49-მდე''' — [[მალიშევის სახელობის ქარხანა]], [[ხარკივი]],
* '''50-დან 99-მდე''' — [[კოლომნის ქარხანა]], [[კოლომნა]],
* '''100-დან და მეტი''' — [[ლუჰანსკის თბომავალმშენებელი ქარხანა]], [[ლუჰანსკი]].

თბომავალ-ელექტროსადგურებმა რუსეთში და პოსტსაბჭოთა სივრცეში მიიღეს აღნიშვნების ცალკე სისტემა, მაგალითად: УТМ — უნივერსალური წევითი მოდული ({{lang-ru|универсальный тяговый модуль}}) (სერიები УТМ1—УТМ5),&lt;ref name=UTM /&gt; ПТМ — სალიანდაგო წევითი მანქანა ({{lang-ru|путевая тяговая машина}}) (ПТМ630), ТЭУ — წევა-ენერგეტიკული დანადგარი ({{lang-ru|тягово-энергетическая установка}}) (ТЭУ400, ТЭУ630), ТЭС — წევა-ენერგეტიკული სექცია ({{lang-ru|тягово-энергетическая секция}}) (ТЭС1000, ТЭС1200, ТЭС1400, ТЭС ПСС1К) და ПА — გადასატანი აგრეგატი ({{lang-ru|передвижной агрегат}}) (ПА300, ПА400).&lt;ref name=TES /&gt;

სხვა ქვეყნებში თბომავლების სერიების აღნიშვნები დგინდება სხვადასხვანაირად: რკინიგზების მიხედვით, როგორც [[ევროპის ეკონომიკური თანამეგობრობა|ევროპის ეკონომიკურ თანამეგობრობაში]], დამამზადებელი ფირმების მიხედვით, როგორც აშშ-ში.

=== თბომავლებთან მსგავსი ავტონომიური წევის მოძრავი შემადგენლობა ===
; [[დიზელმატარებელი]] და [[ავტომოტრისა]]
: დიზელმატარებელი — ავტონომიური წევის [[რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა]] დიზელის ძალოვანი დანადგარით, რომელიც შედგება არანაკლებ ორი ვაგონისა, რომელთაგან მინიმუმ ერთი ვაგონი მოტორულია და განკუთვნილია მგზავრთა გადასაყვანად ან ტვირთების გადასაზიდად.&lt;ref name=&quot;ГОСТ 31666&quot;&gt;[http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293767/4293767843.htm ГОСТ 31666-2014. Дизель-поезда. Общие технические требования.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211126112438/http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293767/4293767843.htm |date=2021-11-26 }}&lt;br&gt;Термин 3.17 «Дизель-поезд»&lt;/ref&gt; ერთეულ თვითმავალ მოტორულ ვაგონებს დიზელის ძალოვანი დანადგარით ეძახიან [[ავტომოტრისა|ავტომოტრისებს]].{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003|сс=430—431}}
: დიზელმატარებლები ჩვეულებრივ იგება [[ელექტრომატარებელი|ელექტრომატარებლების]] ტიპის — ანუ, შემადგენლობა საწყისი და შუალედური ვაგონებისგან, შესრულებული ერთიან სტილისტიკაში და თითოეულ ვაგონში სამგზავრო სალონების ან ტვირთების გადასატანი ადგილების მქონენი. დიზელის ძრავი და მასში სხვა ძალოვანი აპარატურა მოთავსებულია ან სპეციალურ სამანქანე განყოფილებაში, ან ვაგონქვეშა სივრცეში და შესაძლებელია განლაგდეს, როგორც საწყის, ასევე შუალედურ ვაგონებში. ელექტრო გადამცემიან დიზელმატარებლებზე წევის ელექტრო ძრავები და დიზელ-გენერატორები შეიძლება განლაგებული იყოს სხვადასხვა ვაგონებში, რაც განსაკუთრებით დამახასიათებელია ჰიბრიდული დიზელ-ელექტრომატარებლებისათვის. თბომავლებისაგან განსხვავებით, რომლებიც გამოიყენებიან ვაგონების და მატარებლების სატარებლად, როგორც წესი დიზელმატარებლები და ავტომოტრისები მუშაობენ დამოუკიდებლად ან ერთმანეთთან გადაბმაში მრავალი ერთეულების სისტემით რომელიმე ვაგონის მიბმის გარეშე, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში ავტომოტრისები გამოიყენება ჩვეულებრივი ვაგონების სატარებლად, მათ შორის მათთან კონსტრუქციის მიხედვით არაუნიფიცირებულების ჩათვლით.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003|сс=430—431}}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; caption=&quot;მოტორვაგონიანი დიზელმატარებლები და ავტომოტრისები&quot;&gt;
CD Class 854 in Mladá Boleslav 2022-08-29.jpg|სერია 854-ის ჩეხური ავტომოტრისა მისაბმელი ვაგონებით
DR1A-227 Cesvaines stacijā 4.JPG|[[ДР1|ДР1А]] ტიპის საგარეუბნო სამგზავრო დიზელმატარებელი, რომელშიც საწყის მოტორულ ვაგონს აქვს სალონი მგზავრთა გადასაყვანად.
Stadler Flirt DMU 2404 power car.jpg|დიზელმატარებელ [[Stadler Flirt]]-ის შუალედური შეკრული დიზელ-გენერატორული მოდული ძრავის სექციის ღია კარებებით. ამასთან წევის ძრავები განლაგებულია მეზობელ სამგზავრო ვაგონებში
SBB Lösch- und Rettungszug in Winterthur-IMG 1070.jpg|[[სახანძრო მატარებელი|სახანძრო]] დიზელმატარებელი სატვირთო დიზელმატარებელ [[Windhoff CargoSprinter|CargoSprinter-ის]] ბაზაზე. დიზელის ძრავები განლაგებულია ვაგონების ძარების ქვეშ
&lt;/gallery&gt;
: ასევე არსებობენ დიზელმატარებლები, რომლებსაც ერთ ან ორივე საწყის მოტორულ ვაგონს არ გააჩნია ადგილები მგზავრთა გადასაყვანად და ტვირთების გადასაზიდად, რის გამოც ისინი შეიძლება კლასიფიცირებულები იყვნენ, როგორც ერთმხრივი ერთკაბინიანი თბომავლები. სრულფასოვანი თბომავლებისგან განსხვავდება არის ის, რომ ამასთან ისინი კონსტრუქციის მიხედვით უნიფიცირებულები არიან ვაგონებთან და განკუთვნილები არიან მხოლოდ ერთობლივი ექსპლოატაციისათვის მათთან (ექსპლოატაცია სხვა ტიპის ვაგონებთან ხშირად გაძნელებულია ვაგონებსშორისი გადასაბმელი მოწყობილობების, გადასასვლელების და შემაერთებლების სპეციფიკური კონსტრუქციების გამო), ხოლო ზოგიერთ შემთხვევებში არ შეუძლიათ გადახსნა საერთო შეკრული ურიკების არსებობის გამო. ასეთ საწყის ვაგონ-თბომავალს ეძახიან „წევის თავს“. ასეთი დიზელმატარებლების მაგალითებია [[დიდი ბრიტანეთი|ბრიტანული]] [[InterCity 125]] (HST), რომლის საწყისი მოტორული ვაგონები კლასიფიცირდება, როგორც [[British Rail Class 43 (HST)|სერია 43-ის]] თბომავლები,&lt;ref&gt;{{წიგნი|ავტორი= Hugh Llewelyn |სათაური= Intercity HST 125. The Amberley Railway Archive Volume 4 |წყარო= https://www.google.ru/books/edition/Intercity_HST_125/_i5mBAAAQBAJ?hl=ru |გამომცემლობა= Amberley Publishing |წელი= 2014 |ფურცელი= 128 |lang = en |archive-date = 2025-06-28 |access-date = 2021-12-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250628111628/https://www.google.ru/books/edition/Intercity_HST_125/_i5mBAAAQBAJ?hl=ru |url-status = live }}&lt;/ref&gt; ან [[ესპანეთი|ესპანური]] Talgo XXI, რომლის საწყის მოტორულ ვაგონებს აქვთ სერია 355-ის აღნიშვნა თბომავლების საერთო რიგში, ამასთან ვაგონს აქვს შეკრული უკანა ურიკა და არ შეუძლია გადაეხსნას მატარებელს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.talgo.com/talgo-xxi |title=Talgo XXI, a High Speed Diesel Train |publisher=Talgo |website=Официальный сайт |lang=en |access-date=2021-12-05 |archive-date=2021-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205202403/https://www.talgo.com/talgo-xxi |url-status=live }}&lt;/ref&gt; განსაკუთრებულ შემთხვევებში ასეთ მატარებლებში დიზელ-გენერატორი შეიძლება განლაგდეს ცალკე ვაგონზე, როგორც მაგალითად ესპანურ ჰიბრიდულ დიზელ-ელექტრომატარებელზე [[Talgo 250]] Dual (სერია 730), რომლის მოტორული საწყისი ვაგონები ტექნიკურად წარმოადგენენ ელმავლებს, როგორც ელექტრომატარებლებზე Talgo 250, ხოლო დიზელ-გენერატორები არაელექტროფიცირებულ მონაკვეთებზე მოძრაობისათვის განლაგებულია განაპირა შუალედურ ვაგონებში, რომლებიც შეკრულები არიან სამგზავრო ვაგონებთან.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.talgo.com/250-dual |title=Talgo 250 Dual |publisher=Talgo |website=Официальный сайт |lang=en |access-date=2021-12-05 |archive-date=2021-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205202404/https://www.talgo.com/250-dual |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
: ასევე ფართე გაგებით დიზელმატარებლებს შეიძლება მიეკუთვნებოდნენ ერთი და იგივე მარშრუტზე მოსიარულე მატარებლები თბოწევაზე („გაქაჩე-უბიძგე“), რომლის შემადგენლობაშიც მუდმივ საფუძველზე მოტორული ვაგონების ნაცვლად გამოიყენება სერიული თბომავლების სექციები, რომლებიც ჩვეულებრივ ებმებიან სამგზავრო შემადგენლობის ბოლოებზე ერთი ან ორი მხრიდან, ერთი სექციის გამოყენების შემთხვევაში საწინააღმდეგო მხარეს იმყოფება საწყისი მისაბმელი ვაგონი მართვის კაბინით. ასეთი თბომავლები გარედან საკმაოდ განსხვავდება ვაგონებისგან დიზაინის და გაბარიტის მიხედვით, თუმცა ერთიანი სტილის მისაღებად მათ არცთუ იშვიათად ღებავენ მათთან საერთო ფერების სქემაში. ხშირად ანალოგიური თბომავლები ასევე ექსპლოატაციას გადიან, როგორც დამოუკიდებელი წევითი ერთეულები. ასეთი სახის მატარებლები ფართედ გავრცელებულია [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]] და [[კანადა]]ში, ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში (ძირითადად [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] და [[ირლანდია]]ში) და [[ისრაელი|ისრაელში]]. [[პოსტსაბჭოთა სივრცე]]ში ასეთი მატარებლების მაგალითია [[ДРБ1]], [[ДДБ1]], [[ДПМ1]] და [[ДПЛ1]], რომლებიც იყენებენ [[2М62]], [[ДПЛ2]] და [[2ТЭ116]] თბომავლების სექციებს, ასევე მატარებელი [[ДЛ2]], რომელსაც აქვს უნიკალური თბომავლის სექციები, რომელიც კონსტრუქციულად მსგავსია თბომავალ [[ТГ21]]-სთან.{{sfn|Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта|2003|сс=430—431}}&lt;ref name=PushPull/&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; caption=&quot;დიზელ-მატარებლები თბომავლის ტიპის მოტორული ვაგონებით და თბოწევით („გაქაჩე-უბიძგე“)&quot;&gt;
Plymouth - GWR 43002.JPG|მაღალსიჩქარიანი [[Intercity 125]] დიზელ-მატარებლის მოტორული საწყისი ვაგონი 43002 სამგზავრო ადგილების გარეშე, რომელიც შეიძლება იყოს კლასიფიცირებული, როგორც თბომავალი
Talgo XXI, Talgo BT o Serie 355, BT.001 Virgen del Rocio.JPG|მაღალსიჩქარიანი Talgo BT დიზელ-მატარებლის მოტორული საწყისი ვაგონი, კლასიფიცირებული, როგორც 355 სერიის თბომავალი, მაგრამ სამგზავრო ვაგონებთან მიმართებაში გადაუხსნელი
Rail-grinding train RSHP-48.jpg|რელსგამხეხი დიზელ-მატარებელი [[РШП48К]]. ახლო საწყისი ვაგონი — მოტორული დიზელის ძრავით, თბომავლის ტიპის მიხედვით აგებული, დანარჩენი — სამომსახურებო ადგილებით პერსონალისთვის
DDB1 Krulevstchizna.jpg|thumb|„გაქაჩე-უბიძგეს“ ტიპის თბოწევის ДДБ1 დიზელ-მატარებლები. შუაში — მატარებლები [[М62 (თბომავალი)|2М62У]] თბომავლის სექციების მხრიდან, ნაპირებზე — საწყისი ვაგონების მხრიდან
&lt;/gallery&gt;
; [[აირტურბომავალი]]
: ავტონომიური ლოკომოტივი, რომლის პირველადი ძრავია [[აირტურბინული ძრავი]].&lt;ref name=&quot;ГОСТ 55056 2&quot;&gt;[http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293780/4293780947.htm ГОСТ 55056-2012 Транспорт железнодорожный. Основные понятия, термины и определения] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211123084234/http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293780/4293780947.htm |date=2021-11-23 }}&lt;br&gt;Термин 55 «Газотурбовоз»&lt;/ref&gt;
: მიუხედავად იმისა, რომ აირტურბინული ძრავა ასევე წარმოადგენს შიდა წვის ძრავს, რის გამოც აირტურბომავალი შეიძლება ჩაითვალოს თბომავლის ქვესახეობად, მაგრამ აირტურბინის გარე მახასიათებლები იმდენად განსხვავდება დიზელის ძრავისაგან, რომ მოცემული ლოკომოტივების მოწყობილობა ხდება განსხვავებული. აირტურბომავლების დიდი უმრავლესობა ფაქტიურად წარმოადგენენ ჰიბრიდულ ლოკომოტივებს, რადგან ტურბინის გარდა ჩვეულებრივ აღჭურვილები არიან მცირე სიმძლავრის დიზელის ძრავებით მანევრებისათვის და რეზერვში გადასვლისათვის, აირის ტურბინის საწვავის დიდი ხარჯის გამო მცირე დატვირთვების დროსაც კი, ამ შემთხვევაში ისინი მუშაობენ თბომავლის რეჟიმში. ასევე ადრინდელი გამოშვების ამერიკული ოპერატორ Union Pacific-ს ზოგიერთ აირტურბომავლებს ქონდა თბომავლის საწყისი სექცია დიზელის ძრავით, რომელსაც შეეძლო ემუშავა, როგორც დამოუკიდებელი თბომავალი, მაშინ როდესაც აირტურბინული ძრავი მდებარეობდა [[ბუსტერული სექცია|ბუსტერულ სექციაში]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://pikabu.ru/story/gazoturbovozyi_union_pacific_6892306 |title=Газотурбовозы union pacific |website=pikabu |archive-date=2023-05-02 |access-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502201315/https://pikabu.ru/story/gazoturbovozyi_union_pacific_6892306 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
; ჰიბრიდული ლოკომოტივი დიზელის ძრავით
: ლოკომოტივი, რომელსაც გააჩნია არანაკლებ ორი სხვადასხვა ენერგიის წყარო.&lt;ref name=&quot;ГОСТ 55056 1&quot;&gt;[http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293780/4293780947.htm ГОСТ 55056-2012 Транспорт железнодорожный. Основные понятия, термины и определения] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211123084234/http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293780/4293780947.htm |date=2021-11-23 }}&lt;br&gt;Термин 57 «Гибридный локомотив»&lt;/ref&gt; ასეთებია: [[ელექტროთბომავალი]], [[აირტურბომავალი]] დიზელის ძრავით, [[თბოორთქლმავალი]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; caption=&quot;ჰიბრიდული ლოკომოტივები დიზელის ძრავებით&quot;&gt;
Bombardier ALP-45DP at Innotrans 2010.jpg|მაგისტრალური ელექტროთბომავალი ALP-45DP ერთ სექციაში გაერთიანებული მოწყობილობით
OPE1-393.jpg|საწარმოო ელექტროთბომავალი ОПЭ1-393 თბომავლის და ელმავლის სექციებით
Tem 346.jpg|სამანევრო ელექტროთბომავალი Tem 346
სურათი:Union Pacific -29 (22128307059).jpg|აირტურბომავალი Union Pacific საწყისი თბომავლის სექციით და ბუსტერული აირტურბინული სექციით
&lt;/gallery&gt;
; [[მოტომავალი]]
: თვითმავალი ავტონომიური სარელსო სატრანსპორტო საშუალება მცირე სიმძლავრის ძრავით (220 კილოვატამდე) დამხმარე სამუშაოებისათვის მაგისტრალურ, სადგურის და მისასვლელ სარკინიგზო ლიანდაგებში. ფაქტიურად წარმოადგენს თბომავლის მცირესიმძლავრიან ნაირსახეობას.
; [[დიზელმავალი]]
: თვითმავალი ავტონომიური სარელსო სატრანსპორტო საშუალება დიზელის ძრავით, რომელიც განკუთვნილია მატარებლების მოძრაობისათვის [[ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა|ვიწროლიანდაგიან რკინიგზებზე]] სამთო გამამდიდრებელი საწარმოების მიწისქვეშა სამუშაოებზე და მიწისქვეშა მშენებლობებზე. ჩვეულებრივი თბომავლებისგან და მოტომავლებისგან განსხვავდება სპეციალური კატალიზატორების და ფილტრების რაოდენობით, რომლებიც ემსახურებიან გამონაბოლქვი აირების გაწმენდას [[ნახშირორჟანგი]]სგან და სამუშაო ნარევის ტოქსიკური წვის პროდუქტებისგან, რაც აუცილებელია მიწისქვეშა [[მაღარო]]ების და [[გვირაბი|გვირაბების]] პირობებში ექსპლოატაციისთვის მათი მოშორების სირთულის გამო. მექანიკური ნაწილის კონსტრუქციის მიხედვით დიზელმავლები ანალოგიურებია ვიწროლიანდაგიანი მაღაროს ელმავლებისა.&lt;ref name=&quot;ГОСТ 53648-2009&quot;&gt;[https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293808/4293808963.htm ГОСТ 53648-2009. Дизелевозы подземные. Общие технические требования. — С. 3—8. Назначение и общие сведения.]&lt;/ref&gt; ზოგადად, ტერმინ „დიზელმავალსა“ და „თბომავალს“ შორის განსხვავება, კერძოდ, მიწისქვეშა ლოკომოტივებისთვის, დამახასიათებელია მხოლოდ რკინიგზის ტერმინოლოგიისთვის რუსეთში და პოსტსაბჭოთა სივრცეში, რადგან სხვა ქვეყნებში ყველა ეძახის დიზელის ლოკომოტივებს.
; [[საავტომობილო-სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება]]
: მანქანა კომბინირებული სვლით, რომელიც შეიძლება გამოყენებული იქნეს, როგორც საავტომობილო გზებზე, ასევე სარელსო ლიანდაგზე.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; caption=&quot;დაბალსიმძლავრიანი დიზელის ლოკომოტივები და მათი ანალოგები&quot;&gt;
Мотовоз МК-2-15-3400.jpg|მოტომავალი МК-2/15
DMSu (ДМСу).jpg|ავტოდრეზინა ДМС&lt;sup&gt;У&lt;/sup&gt;
Schöma locomotive at the construction site of the western portal of the Bossler Tunnel 03.jpg|მიწისქვეშა დიზელმავლები Schöma
Маневровый тягач КРТ-1.png|ბორბლებიან-სარელსო გამთრევი КРТ-1 ტრაქტორ ХТЗ-150К-09-25-03-ს ბაზაზე (ლოკომობილი)
&lt;/gallery&gt;

== მუშაობის საერთო პრინციპი და კონსტრუქცია ==
[[სურათი:Diesel_schema.png|thumb|960px|საბჭოთა საექსპორტო [[ТЭ109]] თბომავლის განლაგების სქემა ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტრული გადამცემით:
1 — [[დიზელის ძრავი]]
2 — გამაცივებელი კამერა
3 — მაღალვოლტიანი კამერა
4 — [[გამმართველი]] დანადგარი
5 — [[წევის ელექტროძრავი]]
6 — [[წევის გენერატორი]]
7 — სტარტერ-გენერატორი
8 — მაყუჩი
9 — წყლის ავზი
10 — [[ლოკომოტივის ბრიგადა|მემანქანის]] წინა კაბინა
11 — [[ლოკომოტივის ბრიგადა|მემანქანის]] უკანა კაბინა
12 — [[ელექტრული აკუმულატორი|აკუმულატორული ბატარეა]]
13 — [[საწვავის ავზი]]
14 — საჰაერო რეზერვუარი
15 — ურიკა
16 — საწვავის ნასოსი
17 — [[ქვიშოვანა (ტექნიკა)|ქვიშოვანის]] ბუნკერი
18 — [[გოგორწყვილი]]
19 — [[საწმენდი]]
20 — [[ბუფერი (რკინიგზა)|ბუფერი]]
]]

=== გადამცემი, მისი მნიშვნელობა და სახეობები ===
[[სურათი:Diesel2D100.jpg|thumb|ათცილინდრიანი 2Д100 დიზელის ძრავის მოდელი, რომელიც გამოიყენება [[ТЭ3]] თბომავლებზე]]
ძირითადი სიძნელე თბომავალის შექმნაში მდგომარეობდა მის არაქმედითუნარიანობაში დიზელის ძრავის ლილვის უშუალოდ შეერთებისას [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილებთან]] დიზელის ძრავის სიჩქარისა და ლოკომოტივის წევის მახასიათებლებში შეუსაბამობის გამო. წევის ძალის დამოკიდებულება მოძრაობის სიჩქარეზე წარმოადგენს თბომავლის ძირითად მახასიათებელს და მას უწოდებენ ''წევის მახასიათებელი''. ლოკომოტივის სიმძლავრის მაქსიმალურად გამოყენების შემთხვევაში ასეთი მახასიათებლის გრაფიკი წარმოადგენს [[ჰიპერბოლა]]ს, რომლის თითოეულ წერტილში წევის ძალის ლოკომოტივის სიჩქარეზე ნამრავლი ტოლია მისი მაქსიმალური სიმძლავრის. თბომავლის შექმნის ისტორია, როგორც ექსპლოატაციისთვის გამოსადეგი ლოკომოტივის წარმოადგენს გადაცემის შექმნის ისტორიას, რომელიც უზრუნველყოფს დიზელის ძრავისა და ლოკომოტივის სათანადო შეთანხმებას და ხდის ქმედითუნარიანს „ლოკომოტივი დიზელის ძრავთან ერთად“ სისტემას.

თანამედროვე თბომავლებში გამოიყენება ელექტრული, ჰიდრავლიკური (ჰიდროდინამიური)/ჰიდრომექანიკური და მექანიკური გადაცემები. გადაცემის შემოტანამდე მიმდინარეობდა სპეციალური დიზელის ძრავების შექმნის ცდები ([[ვასილი გრინევეცკი]]), დამატებითი ენერგიის წყაროების გამოყენება დიზელის ძრავის ცილინდრებში შეკუმშული ჰაერის შეშვების სახით ([[რუდოლფ დიზელი]]ს და [[ადოლფ კლოზე]]ს თბომავალი), [[თბოორთქლმავალი|თბოორთქლმავლების]] აშენება ([[ТП1]], [[8000 (თბოორთქლმავალი)|№ 8000]], [[8001 (თბოორთქლმავალი)|№ 8001]]), ამავე მიზნებისთვის ორთქლის გამოყენება. ყველა ეს ცდები აღმოჩნდა უშედეგო, ხოლო ისტორიულ პერსპექტივაში — უაზრო, რადგან ლოკომოტივის ადაპტაციის ნაცვლად, როგორც სისტემა საკმაოდ წარმატებულ ძრავთან მუშაობისთვის, თვითონ ძრავს ქმნიდნენ არაქმედითუნარიანს.

==== მექანიკური გადაცემა ====
[[სურათი:TU4-2630, Tesovo.webm|thumb|thumbtime=7:47|ვიწროლიანდაგიანი თბომავალი [[ТУ4]]-2630 მექანიკური გადაცემით. მგზავრობა კაბინაში და ხედი გვერდიდან]]
[[სურათი:Emh-3.jpg|right|thumb|Э&lt;sup&gt;мх&lt;/sup&gt;3 — პირველი და ერთადერთი მაგისტრალური თბომავალი მექანიკური გადაცემით]]
[[მექანიკური გადაცემა]] მოიცავს ფრიქციულ ქუროს, გადაცემათა კოლოფს რევერს-რედუქტორთან ერთად; ასევე კარდანულ ლილვებს ღერძული რედუქტორებით ან დამცემ ლილვს საუღლი გადაცემით. მექანიკური გადაცემა ფლობს შედარებით მაღალ [[მარგი ქმედების კოეფიციენტი|მარგი ქმედების კოეფიციენტს]] და მცირე წონას მცირე სიმძლავრის გადაცემისას, მაგრამ გადაცემათა გადართვისას გარდაუვლად წარმოიშობა გარღვევები. პრაქტიკაში მას იყენებენ მცირე სიმძლავრის ლოკომოტივებში ([[მოტომავალი|მოტომავლებში]]), [[დრეზინა|დრეზინებში]] და [[ავტომოტრისა|ავტომოტრისებში]].

მსოფლიოში ერთადერთი მაგისტრალური თბომავალი დიზელის ძრავის სიმძლავრით 1200 ცხ. ძალა, რომელსაც ქონდა ასეთი გადაცემა, იყო [[იური ლომონოსოვი]]ს [[Эмх3|Э&lt;sup&gt;мх&lt;/sup&gt;3]], თავდაპირველად Юм005. მისმა ექსპლოატაციამ აშხაბადის სარკინიგზო ხაზზე აჩვენა ასეთი სიმძლავრის მაგისტრალურ თბომავალში მექანიკური გადაცემის ტექნიკური წარუმატებლობა — მიუხედავად სპეციალურად მიღებული ღონისძიებებისა, გადაცემის ელემენტები, განსაკუთრებით კონიკური კბილანა, გადაცემის გადართვისას გარღვევების გამო მწყობრიდან გამოდიოდა. ხოლო რთულპროფილიან რკინიგზებზე საქმე მიდიოდა მატარებლის გადახსნამდე. მდგომარეობა არ შეიცვალა დიზელის ძრავის სიმძლავრის შემცირებისას 1050 ცხ. ძალამდე. ამიტომ Э&lt;sup&gt;мх&lt;/sup&gt; აღმოჩნდა ასეთი ტიპის პირველი და უკანასკნელი მაგისტრალური თბომავალი.

==== ელექტრული გადაცემა ====
{{მთავარი|ელექტრული გადაცემა}}
[[სურათი:Zamracena engine.JPG|thumb|თბომავალ [[ЧМЭ3]]-ის დიზელ-გენერატორი]]
[[სურათი:116U-left-corridore-diesel.jpg|thumb|2ТЭ116У თბომავლის სამანქანო განყოფილების მარცხენა კორიდორის ინტერიერი, ხედი უკნიდან. წინიდან ჩანს აპარატის კამერა ელექტრომოწყობილობებთან ერთად, მოშორებით ჩანს დიზელის ძრავი.&lt;br&gt;ციფრებით აღნიშნულია: 1 — გამმართველის დანადგარის ვენტილატორი, 2 — სტარტერ-გენერატორი, 3 — მთავარი გენერატორი, 4 — გამმართველის დანადგარი, 5 — მაყუჩი, 6 — დიზელის ძრავი, 7 — წყალი-ზეთოვანი თბოგადამცემი.]]
[[სურათი:TEP70-0347 arrives and TEP70-0234 departs with train, Daugavpils.webm|thumbtime=3:04|thumb|მაგისტრალური სამგზავრო [[ТЭП70]] თბომავლები ცვლადი-მუდმივი დენის გადაცემით — შემოსვლა, ლოკომოტივის შეცვლა და გამგზავრება. გამგზავრების მომენტში (3 წუთით) ისმის დიზელის ძრავის აჩქარებისა და წევის ელექტროძრავების ხმა]]
[[სურათი:Baikonur Cosmodrome Railway.webm|thumbtime=1:05|thumb|სამანევრო [[ТЭМ2]]УМ თბომავლები რაკეტების გამოტანაზე [[ბაიკონურის კოსმოდრომი|ბაიკონურის კოსმოდრომზე]]]]
[[ელექტრული გადაცემა|ელექტრულ გადაცემაში]] დიზელის ძრავის [[ლილვი]] ატრიალებს [[წევის გენერატორი|წევის გენერატორს]], რომელიც კვებავს [[წევის ელექტროძრავი|წევის ელექტროძრავებს]]. თავის მხრივ, წევის ელექტროძრავის ლილვის ბრუნვა გადაეცემა გოგორწყვილებს — ინდივიდუალური გადამყვანი მექანიზმისას — ღერძული რედუქტორის საშუალებით. რედუქტორი წარმოადგენს შეერთებულ კბილანა გოგორწყვილებს, რომლებიც მდებარეობენ წევის ელექტროძრავის ლილვზე და გოგორწყვილების ღერძზე. მუდმივი დენის ელექტროგადაცემას აქვს ჰიპერბოლური წევის მახასიათებლები, რომლის დროსაც მოძრაობის წინააღმდეგობის ზრდა იწვევს წევის ძალის ზრდას, ხოლო შემცირება — ლოკომოტივის აჩქარებას, ადვილად სამართავი და რეგულირებადია. ელექტროგადაცემა საშუალებას იძლევა ერთი კაბინიდან მართვა [[მრავალი ერთეულის სისტემა|მრავალი ერთეულის სისტემის]] მიხედვით განხორციელდეს რამდენიმე თბომავლზე. მისი ნაკლოვანებებია დიდი მასა და აუცილებელი აღჭურვილობების შედარებითი სიძვირე.

ელექტროგადაცემა რიგ თბომავლებზე უზრუნველყოფს [[დინამიური დამუხრუჭება|ელექტროდინამიურ (ელექტრულ) დამუხრუჭებას]], რომლის დროსაც წევის ელექტროძრავები მუშაობენ, როგორც გენერატორები დამოუკიდებელი აღგზნებით, გამოიმუშავებენ რა ელექტროენერგიას. ამასთან წარმოიქმნება წევის ელექტროძრავის ლილვების ბრუნვის წინააღმდეგობა, რის გამოც ხორციელდება დამუხრუჭება. როგორც წესი, თბომავლებზე გამოიყენება ელექტროდინამიური [[რეოსტატული დამუხრუჭება]]: წევის ძრავების მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია სამუხრუჭე რეოსტატებში გარდაიქმნება თბოენერგიად. წევის ძრავების ამგზნები გრაგნილების კვება ასეთი დამუხრუჭების დროს ხორციელდება წევის გენერატორიდან. წევის ძრავების სამუხრუჭე ძალა მათი დენის ძალის პირდაპირპროპორციულია. სამუხრუჭე ძალის სიდიდის დარეგულირება ხორციელდება წევის გენერატორის დენის ძალის აღგზნების ცვლილების გზით, ამასთან იცვლება წევის გენერატორის ძაბვა და დენის ძალა, რომელიც ნიშნავს, რომ წევის ძრავების გრაგნილების აღმგზნები დენის ძალა, ძაბვა და წევის ძრავების დენის ძალა, რომლებიც მუშაობენ გენერატორულ რეჟიმში. ელექტროდინამიური დამუხრუჭება ამცირებს სამუხრუჭე ხუნდების ცვეთას. ელექტროდინამიური რეოსტატული დამუხრუჭებით აღჭურვილია [[2ТЭ116]], [[2ТЭ121]], [[ТЭП70]], [[ТЭП80]] და სხვა სერიების თბომავლები.&lt;ref&gt;{{წიგნი|ავტორი=Кузьмич В. Д., Руднев B. C., Френкель С. Я.|სათაური=Теория локомотивной тяги: Учебник для вузов ж.-д. транспорта|პასუხისმგებელი=Под ред. В. Д. Кузьмича|გამომცემლობა=Издательство &quot;Маршрут&quot;|ადგილი=М.|წელი=2005|ენა=ru|ფურცელი=285|ფურცლები=448}}&lt;/ref&gt;

თავდაპირველად თბომავლებზე, მოწყობილობების სიმარტივისა და გამორჩეულად წარმატებული მახასიათებლების გამო, გამოიყენებოდა მუდმივი დენის ელექტროგადაცემა. მსოფლიოში პირველი თბომავლები [[Ээл2]] და [[Щэл1]] საერთოდ გახდნენ კონცეპტუალურად გამოსადეგები სამატარებლო მუშაობისათვის ზუსტად მუდმივი დენის ელექტროგადაცემის გამო, რომელიც რეგულირდებოდა [[ვარდ ლეონარდის სისტემა|ვარდ ლეონარდის სისტემის]] სქემის მიხედვით. მაგრამ აგრეგატების დიდი წონისა და მექანიკურად ცვეთადი კონსტრუქციის ელექტრულად დატვირთული ელემენტების — კოლექტორების არსებობის გამო, რომლებიც ითხოვდნენ განსაკუთრებულ მოვლას და ზღუდავდნენ ანკერების სამუშაო დენის ძალას — შემდგომში (საბჭოთა კავშირში 1960-იანი წლების ბოლოდან) გადამცემი სიმძლავრის ზრდასთან ერთად თანდათანობით დაიწყო ცვლადი დენის აგრეგატების დანერგვა. მათ დანერგვას ხელი შეუწყო კომპაქტური, იაფი და საკმაოდ საიმედო [[სილიციუმი]]ს [[გამმართველი|გამმართველების]] გამოჩენამ.

ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტროგადაცემა საბჭოთა კავშირში დაპატენდა 1956 წლის 26 მარტს [[რუსეთის ტრანსპორტის უნივერსიტეტი]]ს „ლოკომოტივები და სალოკომოტივე მეურნეობის“ კათედრის დოცენტ ი. ბ. ბაშუკის მიერ.&lt;ref name=bashuk&gt;{{წიგნი|ავტორი=И. Б. Башук, А. Е. Зорохович |სათაური=Электропередача для тепловозов и газотурбовозов с синхронным генератором и полупроводниковыми выпрямителями тр |გამომცემლობა=Трансжелдориздат |წელი=1958|ფურცელი=175 |ენა=ru }}&lt;/ref&gt; XX საუკუნის 60-იანი წლების პირველი ნახევრიდან მსოფლიოს ბევრი ქვეყნის რიგმა წამყვანმა თბომავალმშენებელმა საწარმოებმა დაიწყეს თბომავლების სერიული შექმნა ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტროგადაცემით. საბჭოთა კავშირში ამ სამუშაოებს ასრულდებდა [[ლუჰანსკის თბომავალმშენებელი ქარხანა]] და 1963 წელს დამზადდა თბომავალი [[ТЭ109]] ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტროგადაცემით, დამუშავებული ელექტრული ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მიერ და [[ხარკივი]]ს ქარხანა „[[ელექტროტიაჟმაში]]ს“ მიერ შექმნილი ელექტრომოწყობილობით. გამმართველ დანადგარს უშვებდა [[ტალინის ელექტროტექნიკური ქარხანა]]. მის საფუძველზე მოგვიანებით დაპროექტდა კაპოტური თბომავალი [[ТЭ114]].

თბომავალზე ТЭ109 დაყენებულია სინქრონული წევის გენერატორი ГС501, გამმართველი დანადგარი УВКТ-2, წევის ელექტროძრავები ЭД107А. სინქრონული გენერატორი წარმოადგენს 12-პოლუსიან მანქანას ორი სამფაზიანი გრაგნილით [[სტატორი|სტატორზე]], ერთმანეთთან მიმართებაში გადაწეული 30 ელექტრული გრადუსით. აღმგზნები დენი მიერთებულია პოლუსებზე ორი რგოლისა და ექვსი ფუნჯის დახმარებით, სამუშაო დენის დაგროვება ხდება სტატორის ექვსი უძრავი სალტიდან. ლოკომოტივები [[ТЭ109]] და [[ТЭ114]] განკუთვნილები იყვნენ ექსპორტისათვის და გამოდიოდა სხვადასხვა შესრულებით და სხვადასხვა ლიანდაგის სიგანით.

საბჭოთა კავშირის ფარგლებს გარეთ პირველად ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტროგადაცემით აღიჭურვა [[საფრანგეთი|ფრანგული]] კომპანია [[Alstom]]-ის სერია 67000-ის თბომავალი სიმძლავრით 2400 ცხ. ძალა (1963—1964 წლები), რომელიც ადრე გამოდიოდა მუდმივი დენის გადაცემით. 1970-იანი წლების განმავლობაში „Alstom“-მა ააშენა თბომავლების საცდელი ნიმუშები ცვლადი-მუდმივი დენის ელექტროგადაცემით სერიები 67300 სიმძლავრით 2400 და 2800 ცხ. ძალა და [[СС70000]] სიმძლავრით 4800 ცხ. ძალა ორი დიზელის ძრავით, ბიროტორული სინქრონული გენერატორით და ერთძრავიანი ურიკებით. 1967 წელს თბომავალი [[СС72000]] სიმძლავრით 3600 ცხ. ძალა მიღებული იქნა ფირმის მიერ სერიული წარმოებისთვის.

[[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]] თბომავლები ცვლადი-მუდმივი დენის გადაცემით სიმძლავრით 3000 ცხ. ძალაზე მეტი გამოდის 1964 წლიდან [[General Motors]]-ის, [[General Electric]]-ის, [[American Locomotive Company|ALCo-ის]] ფირმების მიერ. [[ინგლისი|ინგლისში]] ფირმა [[Brush Traction]]-მა შეიმუშავა ცვლადი-მუდმივი დენის გადაცემის პროექტი სიმძლავრით 4000 ცხ. ძალა სერიული „კესტრელის“ თბომავლისათვის.

პირველი ორსექციანი სატვირთო გაზრდილი სიმძლავრის თბომავალი [[2ТЭ116]] აშენდა 1971 წელს. 1973 წელს კოლომნის ქარხანამ დაიწყო სამგზავრო თბომავალ [[ТЭП70]]-ის აშენება სიმძლავრით 4000 ცხ. ძალა. შემდგომში ამ გადაცემის განლაგების პრინციპი მიღებული იქნა საბჭოთა კავშირის და რუსეთის ყველა სერიულ მაგისტრალურ თბომავლებზე: სატვირთოებზე — [[2ТЭ121]], 2[[ТЭ136]]; სამგზავროებზე — [[ТЭП75]], რეკორდულზე [[ТЭП80]] და სამანევროებზე [[ТЭМ7]] და [[ТЭМ7|ТЭМ7А]].

აკადემიკოსმა [[მიხეილ კოსტენკო]]მ დაამტკიცა ასინქრონული ძრავის ნებისმიერი სახის მახასიათებლების მიღების შესაძლებლობა სიხშირის რეგულირებისა და მოთხოვნილ კანონზომიერებაში მკვებავი ძაბვის დროს.&lt;ref name=ReferenceB&gt;{{cite web|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=15894|title=Герой Соц.Труда Костенко Михаил Полиевктович :: Герои страны|access-date=2013-01-17|archive-url=https://www.webcitation.org/6E1TYQNOE?url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=15894|archive-date=2013-01-29}}&lt;/ref&gt;

მსოფლიოში პირველი თბომავალი ცვლადი დენის ასინქრონული წევის ელექტროძრავით აშენდა კომპანია [[Brush Traction]]-ის მიერ, ხოლო პირველი ასინქრონული წევის ელექტროძრავის გამოყენების რუსული გამოცდა ჩატარდა საცდელ ВМЭ1А თბომავალზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://korrosion.nglib.ru/book_view.jsp?idn=020342&amp;page=247&amp;format=free|title=Прогрессивные виды электрической передачи|author=Гаккель Е.Я.|work=Электрические машины и электрооборудование тепловозов|access-date=2018-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305070420/http://korrosion.nglib.ru/book_view.jsp?idn=020342&amp;page=247&amp;format=free|archive-date=2016-03-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ასინქრონული წევის ელექტროძრავის გამოყენებისას აუცილებელია მათი კვება განსაზღვრული მოთხოვნადი სიხშირის დენით საჭირო მახასიათებლების მისაღებად. [[1975]] წელს საბჭოთა კავშირში თბომავალ ТЭ109-ის ბაზაზე აშენდა საცდელი [[ТЭ120]] თბომავალი ცვლადი დენის ელექტრული გადაცემით, სადაც გამოიყენებოდნენ წევის გენერატორი და ცვლადი დენის წევის ელექტროძრავები. ცვლადი დენის ელექტრული გადაცემით აღჭურვილია რუსული სამანევრო [[ТЭМ21]] თბომავალი.

გენერატორებისა და ცვლადი დენის წევის ელექტროძრავების გამოყენება გადაცემის სიმძლავრის გაზრდის, მასის შემცირების, ექსპლოატაციისას საიმედოობის მნიშვნელოვნად გაზრდის და მომსახურების სიმარტივის საშუალებას იძლევა. ასინქრონული წევის ელექტროძრავების გამოყენება, რომელიც შესაძლებელი გახდა მძლავრი ნახევარგამტარული [[ტირისტორი|ტირისტორებისა]] და [[ტრანზისტორი|ტრანზისტორების]] გამოჩენის შემდეგ, პოტენციურად ამცირებს თბომავლის [[სრიალი]]ს შესაძლებლობას, რაც საშუალებას იძლევა შემცირდეს მისი მასა, ოღონდ შენარჩუნდეს წევითი თვისებები. ურიკებში ინტეგრირებული ძრავების შემსუბუქების გამო თბომავლის სვლის სიგლუვე იზრდება და მცირდება მისი ზემოქმედება ლიანდაგზე. შუალედური ბლოკების — გამმართველის და ინვერტორის — მოხმარებითაც კი სინქრონული გენერატორისა და ასინქრონული წევის ელექტროძრავის გამოყენება აღმოჩნდება გამართლებული, როგორც ეკონომიურად, ასევე ტექნიკურად.

მუდმივი დენის გადაცემის, რომელის განსხვავებულია კონსტრუქციის შედარებითი სიმარტივით და შედარებით მცირე მასა-გაბრიტული პარამეტრებით, გამოყენება გრძელდება თბომავლებზე სიმძლავრით 2000 ცხ. ძალამდე ([[ТЭМ18]]).

==== ჰიდრავლიკური გადაცემა ====
{{მთავარი|ჰიდრავლიკური გადაცემა}}
[[სურათი:SGL V500.17-III.JPG|thumb|გერმანული მაგისტრალური თბომავალი [[Voith Maxima|Voith Maxima 40CC]] — მსოფლიოში ყველაზე უფრო მძლავრი თბომავალი ჰიდრავლიკური გადაცემით (3600 კილოვატი)]]
ჰიდრავლიკური (ჰიდროდინამიური) გადაცემა მოიცავს ჰიდრორედუქტორს და მექანიკურ გადაცემას გოგორწყვილებზე. ჰიდრორედუქტორში მბრუნავი მომენტი გარდაიქმნება [[ჰიდროქურო]]ების და [[ჰიდროტრანსფორმატორი|ჰიდროტრანსფორმატორების]] დახმარებით. საერთო სახით ჰიდრორედუქტორი წარმოადგენს რამდენიმე ჰიდროტრანსფორმატორის და/ან ჰიდროქუროს, რევერს-რედუქტორის და ერთი ან რამდენიმე კბილანური გადაცემის კომბინაციას. ჰიდროქურო შედგება ნასოსის ბორბლისაგან, რომელსაც ძრავი ამოძრავებს და ტურბინის ბორბლისაგან, რომლისგანაც იხსნება სიმძლავრე. ნასოსის და ტურბინის ბორბლები მდებარეობენ ერთმანეთისგან მინიმალურ მანძილზე ჰერმეტულ ტოროიდულ ღრუში, შევსებული სითხით (ზეთით), რომელიც ნასოსის ბორბლების ბრუნვის ენერგიას გადასცემს ტურბინის ბორბლებს. ჰიდროქუროსგან განსხვავებით, ჰიდროტრანსფორმატორს აქვს შუალედური — რეაქტორული ბორბალი, ტურბინულ ბორბალზე ზეთის ნაკადის მიმართულების და ძალის შემცვლელი. ჰიდროქუროში გადაცემული მბრუნავი მომენტის რეგულირება ხორციელდება მუშა სითხის (ზეთის) რაოდენობისა და წნევის შეცვლით ნასოსის და ტურბინის ბორბლების ფრთებზე, ჰიდროტრანსფორმატორების გადართვა ხორციელდება გათიშულის ზეთისგან დაცლით და ჩართულის ზეთით შევსებით. გადაცემის მარგი ქმედების კოეფიციენტის ასამაღლებლად გამოიყენება თვითბლოკირებადი გადაბმის ქუროები, ფრიქციონების პაკეტები, გადაცემის დახურვის ელემენტები გარკვეულ რეჟიმებზე.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; caption=&quot;თბომავლების ჰიდრავლიკური გადაცემა&quot;&gt;
Williton Class 52 engine and transmission.jpg|თბომავალ [[British Rail Class 35|Class 35-ის]] დიზელის ძრავი (მარცხნივ) და ჰიდრავლიკური გადაცემა (მარჯვნივ)
Karkulka podvozek3.JPG|ურიკა ჰიდრავლიკური გადაცემით
SAR Class 61-000 61-006 (D750) 1.jpg|[[South African Class 61-000|გერმანული სამანევრო თბომავალი]] ჰიდრავლიკური გადაცემით ნახევრადაწყობილი სახით
&lt;/gallery&gt;
[[სურათი:82-0615-3 with train № 381 Vadul-Siret — Bucharest.webm|thumb|thumbtime=39|თბომავალი 82-0615-3 ჰიდრავლიკური გადაცემით ატარებს სამგზავრო მატარებელს]]
ჰიდრავლიკური გადაცემა ელექტრულზე მსუბუქია, არ მოითხოვს ფერადი ლითონების ხარჯვას, ექსპლოატაციისას ნაკლებად სახიფათოა. მაგრამ ჰიდრავლიკური გადაცემა — ზუსტი აგრეგატია, მოითხოვს მაღალ კვალიფიკაციას და ტექნიკურ კულტურას მომსახურე პერსონალისგან, ასევე ზეთის მაღალ ხარისხს; ჩამოთვლილი „პირობების“ შეუსრულებლობისა და არასრულყოფილი კონსტრუქციის გამო ТГ თბომავლების ექსპლუატაცია საბჭოთა კავშირში არ იყო წარმატებული. საბჭოთა კავშირში და რუსეთში ჰიდრავლიკური გადაცემა უმთავრესად გამოიყენება სამანევრო თბომავლებზე (ТГМ), ასევე მცირე სერიების მაგისტრალურ თბომავლებზე ([[ТГ102]] — სტანდარტული ლიანდაგის სიგანისთვის ყველაზე მრავალრიცხოვანი; [[ТГ16]], [[ТГ21]] — ვიწროლიანდაგიანი სახალინის რკინიგზისთვის).

ჰიდრავლიკური გადაცემიანი თბომავლების დიდი უმრავლესობა შექმნილია [[გერმანია]]ში, ხოლო თვითონ ჰიდრავლიკური გადაცემის უმრავლესობა შექმნილი აქვს ფირმა [[Voith]]-ს. დღეისათვის ყველაზე უფრო მძლავრი სერიული თბომავალი ჰიდრავლიკური გადაცემით არის გერმანული [[Voith Maxima|Voith Maxima 40CC]] სიმძლავრით 3600 [[ვატი|კილოვატი]] (5000 [[ცხენის ძალა|ცხ. ძალა]]).

=== მექანიკური/ეკიპაჟური ნაწილი ===
[[სურათი:Tep70-p.jpg|thumb|თბომავალ [[ТЭП70]]-ის მემანქანის პულტი]]
[[სურათი:Führerstand 217.jpg|thumb|გერმანული თბომავალ DB-Baureihe 217-ის მემანქანის პულტი]]
თბომავლის რბილი სვლა და მისი [[რელსი|რელსზე]] ზემოქმედება განისაზღვრება ეკიპაჟური ნაწილის კონსტრუქციით: [[სატრანსპორტო საშუალების სავალი ნაწილი|ურიკებით]] გოგორწყვილებთან ერთად, [[ღერძკოლოფი|ღერძკოლოფებით]] და რესორული დაკიდებით, რომლებიც საკუთარი თავით ზიდავენ თბომავლის ჩარჩოს და ძარას, რომლებზეც განლაგებულია ლოკომოტივის ყველა დანარჩენი აღჭურვილობა. ურიკები შეიძლება იყოს ორ-, სამ-, ან ოთხღერძიანები, ანუ რომელთაც გააჩნიათ ორი, სამი, ან ოთხი გოგორწყვილი. გოგორწყვილები შეიძლება იყვნენ, როგორც მოძრავი, ასევე [[მორბენალი გოგორწყვილები|მორბენალი]]. როგორც წესი თანამედროვე მაგისტრალურ თბომავლებზე ყველა გოგორწყვილი მოძრავია. ლოკომოტივის მასა, რომელიც გადაეცემა რელსებს მოძრავი გოგორწყვილების საშუალებით, ეწოდება ''გადაბმის წონა''. ლოკომოტივის გოგორწყვილების სქემის აღნიშვნას ჩვეულებრივ უწოდებენ მის [[თბომავლის და ელმავლის ღერძული ფორმულა|ღერძულ მახასიათებელს]], ხოლო გადაბმის წონის შეფარდებას საერთო წონასთან — გადაბმის წონის გამოყენების კოეფიციენტს.

ინდივიდუალური გადამყვანი მექანიზმის დროს წევის ელექტროძრავები დგება გოგორწყვილების ურიკებზე და იქ მაგრდება ორი შესაძლო მეთოდით: ''საყრდენ-ჩარჩოული დაკიდება'', როდესაც ძრავი მაგრდება მხოლოდ ურიკის ჩარჩოზე და ''საყრდენ-ღერძული'', როდესაც ძრავის წონის ნაწილი მოდის გოგორწყვილების ღერძზე. დაკიდების პირველი მეთოდი გამოყენებულია საბჭოთა სამგზავრო თბომავლებზე ТЭП60 და ТЭП70, ხოლო მეორე — სატვირთო თბომავლებზე ТЭ3, ТЭ10, 2ТЭ116, М62.

ურიკების ჩარჩოები ეყრდნობა გოგორწყვილების ღერძებზე ღერძკოლოფების საშუალებით. თანამედროვე ღერძკოლოფები მოიცავს გორვით [[საკისარი|საკისრებს]] და საკუთარი კონსტრუქციით შეიძლება იყოს, როგორც ''ყბიანი'', როდესაც ის თავისუფლადაა ჩამჯდარი ურიკის ჩარჩოს სპეციალურად ამოჭრილ ადგილში, ასევე ''უყბო'', როდესაც კავშირს ურიკასა და ღერძკოლოფს შორის უზრუნველყოფს სპეციალური ღვედები სახსრებთან ერთად. პირველი ტიპის ღერძკოლოფების მაგალითებია საბჭოთა თბომავლების ღერძკოლოფები ТЭ3, М62 და ТЭМ2, მეორე ტიპის — ТЭП60, ТЭП70, 2ТЭ116. უყბო ღერძკოლოფების უპირატესობაა მიმართულებებში სრიალის ხახუნის არ არსებობა, რაც აადვილებს ღერძკოლოფების თავისუფალ გადაადგილებას ურიკებთან მიმართებაში, ამცირებს გოგორწყვილების გავლენას, ამაღლებს ღერძკოლოფების კვანძების გამძლეობას და ამცირებს მისი მომსახურეობის პერიოდულობას. ურიკებს შეიძლება ქონდეთ ასევე ერთ-, ორ- ან სამსაფეხურიანი რესორული ან ზამბარიანი დაკიდება, ურიკის დაკიდებაში რაც მეტია საფეხურები, მით უფრო რბილია რელსებზე თბომავლების სვლა და უფრო ნაკლებია მისი ზემოქმედება ლიანდაგზე.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot; caption=&quot;საბჭოთა მაგისტრალური თბომავლების ეკიპაჟური ნაწილი&quot;&gt;
სურათი:Te2 bogie.jpg|თბომავალ [[ТЭ2]]-ის ურიკა, ყბიანი ღერძკოლოფები
სურათი:Tep10 bogie.jpg|თბომავალ [[ТЭП10]]-ის ურიკა, ყბიანი ღერძკოლოფები
სურათი:Tep60 bogie.jpg|თბომავალ [[ТЭП60]]-ის ურიკა, გადამცემი უღლის ღერძკოლოფები, ბალანსირები
&lt;/gallery&gt;

=== თბომავლის დიზელის ძრავი ===
[[სურათი:Машинное отделение 3ТЭ10М-К-0170.jpg|thumb|დიზელის ძრავი [[ТЭ10М|3ТЭ10МК]] თბომავლის შიგნით]]
დიზელის ძრავი წარმოადგენს თბომავლის უმთავრეს აგრეგატს, განსაზღვრავს ეკონომიურობას, საიმედოობას, წევით შესაძლებლობებს და თბომავლის, როგორც მთლიანი მანქანის, საექსპლოატაციო თვისებებს. თბომავლების დიზელის ძრავებზე წარდგენილი მოთხოვნები საკმაოდ სხვადასხვანაირი და წინააღმდეგობრივია. ძრავის მაღალი სიმძლავრისა და საიმედოობის შერწყმა მკაცრად შეზღუდულ გაბარიტულ ზომებთან და მასასთან მოითხოვს სერიოზულ კონსტრუქციულ კომპრომისებს და ქმნის რიგ ინჟინრულ პრობლემებს.

თბომავლის დიზელის ძრავი, ჩამონტაჟებული თბომავლის სექციის გაბარიტების საზღვრებში, რომელსაც ასევე გააჩნია შეზღუდვა ღერძზე დატვირთვაზე, აქვს ბუნებრივი გაბარიტებისა და მასის მკაცრი შეზღუდვები. ამავდროულად უნდა იყოს უზრუნველყოფილი მომსახურების, დიზელის ძრავის მოწყობილობების მონტაჟის და დემონტაჟის პირობები. ამ შეზღუდვებიდან გამომდინარე, თანამედროვე მძლავრი თბომავლის დიზელის ძრავის სიგრძე შეადგენს 4500-6200 მმ-ს, სიგანე 1500—1900 მმ-ს, სიმაღლე 2500-3200 მმ-ს Т და 1-Т [[მოძრავი შემადგენლობის გაბარიტი|გაბარიტებისთვის]].

ყველა თბომავლების დიზელის ძრავები უკომპრესოროა, შიდა შერევის წარმოქმნით და წყლით გაგრილებით. მათთვის დამახასიათებელია აირტურბინული ჩაბერვის გამოყენება ინტერკულერით, რაც საშუალებას იძლევა მიღწეული იქნას ეფექტური წნევა ორტაქტიანი დიზელის ძრავებისთვის 1,0 მეგაპასკალამდე და ოთხტაქტიანი დიზელის ძრავებისთვის 1,4-1,8 მეგაპასკალამდე. მუშა პროცესი სრულდება ჩაბერვის მაღალი წნევით (0,12-0,18 მეგაპასკალი) და შეკუმშვისა და გაფართოების მაღალი ხარისხით ცილინდრში ჭარბი ჰაერის კოეფიციენტების დროს – დაახლოებით 1,8-2,5 და მაქსიმალური წვის წნევებით 8-12 მეგაპასკალამდე.

საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის თბომავლების დიზელის ძრავის მასა შეადგენს ლოკომოტივის მასის 12-16 %-ს. თბომავლის ორტაქტიანი დიზელის ძრავის ხვედრითი მასა 6,3-8,8 კგ/კილოვატი, ოთხტაქტიანის — 5,0-8,4 კგ/კილოვატი. ყველა თბომავლის დიზელის ძრავი საშუალო-ჩქარსვლიანია, [[დგუში|დგუშების]] საშუალო სიჩქარით 7-10 მ/წმ; [[მუხლა ლილვი]]ს ბრუნვის სიხშირის მიხედვით ისინი შეიძლება დავყოთ ორ ჯგუფად: პირველი — 1000 ბრუნი/წუთამდე და მეორე — 1000-დან 2000 ბრუნი/წუთამდე. ჰიდრავლიკური გადაცემისა და ცვლადი დენის წევის გენერატორის გამოყენება საშუალებას იძლევა გამოყენებული იქნეს უფრო სწრაფმავალი, მუშა ბრუნვით 2000—2500 ბრუნი/წუთამდე და უფრო კომპაქტური დიზელის ძრავები. თბომავლის დიზელის ძრავების საწვავის ხვედრითი ხარჯი ნომინალურ სიმძლავრეზე 205—220 გრამი/(კილოვატ-საათი) და ასეთი ხარჯი უნდა შენარჩუნდეს ნომინალური რეჟიმიდან ნომინალური ძრავის სიმძლავრის 60-70 %-მდე ინტერვალში.

ოთხტაქტიანი დიზელის ძრავები ორტაქტიანებთან შედარებით უკეთესად უძლებენ დიზელ-გენერატორული დანადგარის მუშაობის რეჟიმის ხშირ და მკვეთრ ცვლილებებს (განსაკუთრებით სამანევრო თბომავლებზე, რომელთა დიზელის ძრავები მუშაობენ საერთო დროის 80-90 %-მდე მცირე დატვირთვებზე და უქმი სვლისას), აქვთ უფრო მეტად მაღალი ეკონომიურობა და უფრო მაღალი ჩაბერვის გამოყენებისას, დაბალი ხვედრითი ლითონშემცველობა. ორტაქტიან დიზელის ძრავებს აქვთ მაღალი კონსტრუქციის თბოდაძაბულობა, განსაკუთრებით გამოსაბოლქვი დგუშების, რგოლების, მასრების გამოსაბოლქვი ფანჯრების ზონაში (მათი არსებობის შემთხვევაში). განსაკუთრებით ხშირად და მკვეთრად, მაკონტროლებლის საკმაოდ დიდი რაოდენობით გადართვისას იცვლება დიზელის ძრავის მუშაობის რეჟიმი მანევრების დროს. ამასთან დაკავშირებით სამანევრო თბომავლებზე ხშირად გამოიყენება უფრო მძიმე ნელი სვლის დიზელის ძრავები ფორსირების მცირე ხარისხით, რაც დადებითად აისახება მცირე დატვირთვებისა და უქმი სვლის მუშაობის რეჟიმებში და შესაბამისად თვითონ თბომავლების ეკონომიურობაში. ეს მითუმეტეს შესაძლებელია იმიტომ, რომ სამუშაოს ხასიათის გამო, სამანევრო თბომავლებს, მაგისტრალურებთან შედარებით, უნდა ქონდეთ უფრო მაღალი გადაბმის წონა დიზელის ძრავის მცირე სიმძლავრის დროს. როგორც წესი, გამოიყენება დგუშის ფსკერის ზეთით გაგრილება, რის გამოც მცირდება კონსტრუქციის თბოდაძაბულობა. დიზელის ძრავის ყველაზე უფრო დიდი კომპაქტურობა მიიღწევა ცილინდრების V-ს მსგავსი მდებარეობის დროს.

თბომავლების დიზელის ძრავების მუშაობის ხანგრძლივობა გადაწყობამდე დგუშებიანი ამონაჭრით შეადგენს თბომავლის გარბენის არანაკლებ 200—250 ათას კილომეტრს (ან 12 000-15 000 მოტოსაათს), ხოლო კაპიტალურ რემონტამდე (მოტორესურსი) — გარბენის არანაკლებ 750—800 ათას კილომეტრს (45 000-50 000 მოტოსაათს).

თბომავლების დიზელის ძრავებისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს კონსტრუქციის გაშლის შესაძლებლობას სიმძლავრის რიგში ცალკეული კვანძებისა და დეტალების უნიფიცირების მიზნით, დეპოში მათი რემონტისა და მომსახურების დროს ხარჯების შემცირებას და პერსპექტივაში ძალოვანი აგრეგატის სიმძლავრის ამაღლების შესაძლებლობის უზრუნველყოფას. სიმძლავრის რიგები იქმნება ცილინდრებისა და ერთიდაიგივე კონსტრუქციის ბარბაცა-მრუდმხარა მექანიზმის ბაზებზე. კონკრეტული დიზელის ძრავის სიმძლავრე მიიღწევა ცილინდრების რაოდენობისა და მათი მდებარეობის ვარირებით, ჩაბერვის წნევით, [[მუხლა ლილვი]]ს ბრუნვის სიხშირით. ერთი რიგის დიზელის ძრავებს შეიძლება ქონდეთ სულ 5-6 სხვადასხვა დეტალი (მუხლა ლილვი, მზიდი [[მანაწილებელი ლილვი]]ს მცირე ლილვი, ჩარჩო), რაც მკვეთრად აიაფებს მასიურ წარმოებას და აადვილებს ექსპლოატაციას. მძლავრი რიგების მაგალითებს წარმოადგენენ Д100, Д49, Д70 ოჯახის დიზელის ძრავები.

[[კოლომნის ქარხანა]]ში მიმდინარეობს მუშაობა თბომავლის დიზელის ძრავის ერთიანი კონსტრუქციის შესაქმნელად იმისათვის, რომ მოთხოვნა მაგისტრალურ და სამანევრო თბომავლებზე სექციაში 600-დან 4500 კილოვატამდე სიმძლავრის დიაპაზონში შეიძლება გადაფარული იქნას ერთი უნიფიცირებული დიზელის ძრავების რიგით. დიზელის ძრავის კონსტრუქციამ უნდა უზრუნველყოს მომუშავე პერსონალის მთლიანი უსაფრთხოება.

თბომავლის დიზელის ძრავის გაშვება დისტანციურია, მართვის კაბინიდან ან დამატებითი ტექნიკური მართვის პოსტიდან, შემთხვევების დიდ უმრავლესობაში ელექტრულია, თანაც, გამშვები ძრავის რეჟიმში მუშაობს წევის გენერატორი, ხოლო ზოგიერთ ჰიდრავლიკურ გადაცემიან თბომავლებში სტარტერი ავტომობილების ტიპისაა; ზოგიერთ შემთხვევაში გამოიყენება პნევმატური გაშვება (10Д100А [[ТГ105]]-ზე).

ზოგიერთ შემთხვევებში თბომავლის ერთ სექციაზე გამოიყენება ორი ერთნაირი დიზელის ძრავი, მაგალითად, ТГ16, ТГ20, ТГ102, DD20 თბომავლებზე.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 139. § 5. «Технические требования, основные характеристики и мощностные ряды дизелей».]&lt;/ref&gt;

=== თბომავლის დამხმარე მოწყობილობები ===
[[სურათი:TGM6-diesel-UGP.jpg|thumb|სამანევრო [[ТГМ6]] თბომავლის დამხმარე მოწყობილობები, განლაგებული ჰიდრავლიკური გადაცემის კორპუსზე. ციფრებით აღნიშნულია: 1 — დიზელის ძრავის გამანაწილებელი რედუქტორი, 2 — ზეთის ფილტრი, 3 — ლილვის მბრუნავი მექანიზმის ჭიახრახნი, 4 — საწვავის გამათბობელი, 5 — დამხმარე გენერატორი, 6 — უნივერსალური ჰიდრავლიკური გადაცემა, 7 — პირველი სიჩქარის ჩამრთველი ვენტილი (ხელის ჩართვის სახელურით), 8 — უნივერსალური ჰიდრავლიკური გადაცემის ავტომატიკის ზეთის ფილტრი]]
თბომავლის დამხმარე მოწყობილობები უზრუნველყოფენ დიზელის ძრავის, გადაცემის, ეკიპაჟური ნაწილის და მთლიანობაში მთელი თბომავლის ნორმალურ მუშაობას. მათ მიეკუთვნება: საწვავის სისტემა, ზეთის სისტემა და დიზელის ძრავის გაცივების სისტემა; გაცივების სისტემა და გადაცემის დამხმარე მოწყობილობები, თბომავლის საჰაერო სისტემა, ეკიპაჟის ქვიშოვანის სისტემა, ხანძარჩამქრობი სისტემა, სხვა.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 8. § 1.1. «Принцип действия и конструкция тепловоза», раздел «Вспомогательное оборудование».]&lt;/ref&gt;

; დიზელის ძრავის საწვავის სისტემა
: უზრუნველყოფს დიზელის ძრავის თხევადი საწვავით კვებას. შედგება საწვავის აუზებისგან, დაბალი წნევის საწვავმიმწოდებელი ნასოსებისგან, საწვავგამათბობლებისგან, ფილტრებისგან, სეპარატორებისგან.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 131. § 6.1. «Топливная система».]&lt;/ref&gt;
; დიზელის ძრავის ზეთის სისტემა
: უზრუნველყოფს ზეთის წნევის შენარჩუნებას [[მუხლა ლილვი]]ს [[საკისარი|საკისრებში]] და დიზელის ძრავის სხვა სახეხ კვანძებში, ასევე დიზელის ძრავის დეტალების გაცივებას ზეთით.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 139. § 6.2. «Масляная система».]&lt;/ref&gt;
; დიზელის ძრავის გაცივების სისტემა
: უზრუნველყოფს დიზელის ძრავის გაცივებას სითხით. შედგება ცირკულირებადი წყლის ნასოსისგან, რადიატორებისგან, ვენტილატორისგან. რადიატორები, ვენტილატორები და საჰაერო არხები მდებარეობენ ეგრედ წოდებულ „თბომავლის გამაცივებელ კამერაში“ (მაცივარში). ამასვე მიეკუთვნება დიზელის ძრავის ზეთით გაცივების ქვესისტემა და შემბერავი ჰაერით გაცივების სისტემა.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 150. § 6.3. «Водяная система».]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 162. § 6.5. «Охлаждающие устройства».]&lt;/ref&gt;
; გაცივების სისტემა და გადაცემის დამხმარე მოწყობილობები
: უზრუნველყოფს გადაცემის მუშაობის უნარიანობას, მათ შორის მის გაცივებას. ეს არის მოწყობილობების მრავალფეროვანი კომპლექსი, რომლის შემადგენლობა დამოკიდებულია, როგორც გადაცემის პრინციპიალურ ტიპზე (ელექტრული ან ჰიდრავლიკური), ასევე ამა თუ იმ თბომავლის კონკრეტული გადაცემის კონსტრუქციულ სპეციფიკაზე.
; საჰაერო სისტემა
: უზრუნველყოფს ლოკომოტივის და მთელი მატარებლის ავტომატური მუხრუჭების მუშაობას, ასევე თბომავლის ზოგიერთი დამხმარე მოწყობილობების მუშაობას. შედგება მთავარი საჰაერო კომპრესორისგან, მთავარი და სათადარიგო ჰაერის რეზერვუარებისგან, პნევმომაგისტრალებისგან.
; ეკიპაჟის ქვიშოვანის სისტემა
: ხელს უწყობს მძიმე შემადგენლობიანი ლოკომოტივის დაძვრისა და დამუხრუჭების პროცესებს. ლოკომოტივის კონსტრუქციის განუყოფელი ნაწილია.&lt;ref&gt;[https://dieselloc.ru/books/kuzmich.html Тепловозы: Основы теории и конструкция . — С. 340. § 12.3. «Песочная система».]&lt;/ref&gt;

დიზელის ძრავის გაცივება ხდება წყლით, 1970-იანი წლებიდან ჰერმეტული სისტემით სერიულად აშენებულ თბომავლების დიზელის ძრავებს შეუძლიათ იმუშაონ გარკვეული ზედმეტი წნევის ქვეშ. თავდაპირველად ზეთი ცივდებოდა ანალოგიურად, მაგრამ ზეთის ჰაერით გაცივება მნიშვნელოვნად დაბალეფექტურია და ხარჯიანია [[სპილენძი]]ს გამოყენების თვალსაზრისით. ამიტომ შემდგომში თბომავლებზე გამოიყენეს უფრო კომპაქტური ''წყალ-ზეთოვანი თბოგადამცემცემები'', რომლებშიც ზეთი ცივდება წყლის დახმარებით, ასევე გაცივებული საჰაერო მაცივარში. დიზელის ძრავში მოხვედრილი ნაკადური ჰაერი ასევე საჭიროებს გაცივებას, ამიტომ ხშირად გამოიყენება დიზელის ძრავის ''გაცივების ორკონტურიანი სისტემა'' — პირველ კონტურში წყალი აცივებს დიზელის ძრავის დეტალებს, ხოლო მეორე კონტურში — ნაკადური ჰაერი და ცხელი ზეთი. მეორე კონტურის უფრო ღრმა გაცივება საშუალებას იძლევა გაიზარდოს თბომავლის დიზელის ძრავის საიმედოობა და ეკონომიურობა.

=== [[მრავალი ერთეულის სისტემა]] ===
[[სურათი:Marquette Rail -3001 in Baldwin, MI.jpg|thumb|EMD SD40-2 თბომავლის ოთხი სექცია მატარებლის თავში]]
თბომავლებს უშვებდნენ შემადგენლობაში ერთი, ორი, იშვიათად — სამი, ოთხი, ხუთი ან ექვსი სექციით. თბომავლის ერთი სექციის სიმძლავრე შეიძლება შეადგენდეს 6600 [[ცხენის ძალა]]მდე (ამერიკული [[EMD DDA40X]]), მაგრამ როგორც წესი სერიული თბომავლების უმრავლესობისთვის არ აღემატება 4000 ცხ. ძალას ([[ТЭП70]] და [[2ТЭ121]]).

მძიმე მატარებლების ტარების დროს წევის ძალის გაზრდისათვის გამოიყენება რამდენიმე ლოკომოტივი ან ლოკომოტივების სექცია, გაერთიანებულები მრავალი ერთეულის სისტემის მიხედვით. ასეთი სისტემის დროს ყველა სექცია იმართება ერთ პოსტზე მყოფი მემანქანის მიერ. როგორც წესი, შესაძლებელია მხოლოდ ერთნაირი სერიების სექციების ერთობლივი მუშაობა, მაგრამ ზოგიერთ ქვეყანაში არსებობენ ისეთი შეერთების სტანდარტები, სადაც თავმოყრილია თბომავლების ბევრი სერიები. კერძოდ, ასეთი სტანდარტი არსებობს [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]] ქვეყნებში. [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]] გამოიყენება კავშირგაბმულობის უგამტარო ინტერფეისი ორ თბომავალს შორის, რომლებსაც მიყავთ ერთი მატარებელი. ეს ხდება იმ შემთხვევაში, როდესაც მეორე თბომავალი დგას შემადგენლობის შუაში, რაც აადვილებს მატარებლის მიერ რკინიგზის უღელტეხილის მსგავსი პროფილის რთული მონაკვეთების გადალახვას. 1999—2002 წლებში რუსეთში ასევე მიმდინარეობდა რადიო-მრავალი ერთეულის სისტემის გამოცდა, მაგრამ ფართე დანერგვა მან ჯერ-ჯერობით ვერ მიიღო.

== თბომავალმშენებლობის ისტორია ==
=== მსოფლიო თბომავალმშენებლობა ===
==== თბომავალმშენებლობის გარიჟრაჟი ====
პირველი „ლოკომოტივი“, რომელმაც გამოიყენა აირის [[შიდა წვის ძრავი]], ააშენა [[გოტლიბ დაიმლერი|გოტლიბ დაიმლერმა]]. ის წარმოადგენდა ორღერძიან, ვიწროლიანდაგიან [[ავტომოტრისა]]ს ორცილინდრიანი აირის შიდა წვის ძრავით, სიმძლავრით 10 ცხ. ძალამდე.&lt;ref name=gumel&gt;{{წიგნი|სათაური=Тепловозы |ავტორი=Л. Гумилевский|გამომცემლობა=Молодая Гвардия |ენა= |წელი=1957}}&lt;/ref&gt; პირველი ცნობილი დემონსტრაცია შედგა [[1887]] წლის [[27 სექტემბერი|27 სექტემბერს]] [[შტუტგარტი|შტუტგარტში]] ფოლკლორულ ფესტივალზე. ფაქტიურად ეს იყო ატრაქციონი, ამ ლოკომოტივის ზოგიერთი შემდგომი მოდიფიკაცია გამოიყენებოდა [[ტრამვაი]]ს სახით. ბოლო გაჩერებებზე მოწყობილი იყო საწვავის ბალონების სანათო გაზით შევსების პოსტები.

რაღაც სახით ექსპლოატაციაში პირველად გაშვებულ თბომავლად შეიძლება ჩაითვალოს [[დრეზდენი|დრეზდენში]] 1892 წელს გამოჩენილი მანქანა. მისი სახელი იყო ტერმინი, რომელიც შეიძლება [[ქართული ენა|ქართულად]] შეიძლება გადაითარგმნოს, როგორც „ვაგონი-აირმავალი“. ის არ წარმოადგენდა მაგისტრალურ ლოკომოტივს (სიმძლავრე 10 ცხ. ძალა) და გამოიყენებოდა საქალაქო რკინიგზისთვის.&lt;ref name=&quot;Gudok-210918&quot;&gt;{{სტატია|წყარო=http://www.gudok.ru/newspaper/?ID=1435599&amp;archive=2018.09.21|სათაური=Первые магистральные|ავტორი=Виктор Фомин|გამოცემა=«Гудок (газета)»|გამომცემლობა=ИД «Гудок»|ტიპი=Газета (электронная версия)|წელი=2018|თვე=09|რიცხვი=21|ტომი=|ნომერი=168 (26541)|ფურცელი=|doi=|issn=|archive-date=2018-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922063541/http://www.gudok.ru/newspaper/?ID=1435599&amp;archive=2018.09.21}}&lt;/ref&gt;

1896 წელს აშენდა თხევად საწვავზე მომუშავე პირველი ლოკომოტივი, მასზე დამონტაჟებული იყო [[ნავთის ძრავი]], რომელიც გამოიგონა [[ჰერბერტ სტიუარტი|ჰერბერტ სტიუარტმა]].&lt;ref name=doch&gt;Doherty, J M 1962: ''Diesel Locomotive Practice''. Odhams Press&lt;/ref&gt; ნავთის ძრავი (ასევე ცნობილი, როგორც კალორიზატორული ძრავი ან ნახევრადდიზელის ძრავი) გახდა დიზელის ძრავის წინამორბედი.

1905 წელს აშშ-ში დაიწყო [[ავტომოტრისა]] UP M-1-ის ექსპლოატაცია — ბენზინის ძრავიანი თვითმავალი ვაგონის.&lt;ref name=&quot;Gudok-210918&quot;/&gt;

პირველი ექსპერიმენტული 2—2&lt;sub&gt;о&lt;/sub&gt;—2 ტიპის „თერმო“ თბომავალი მაგისტრალურ ხაზებზე მუშაობისათვის შემუშავდა [[რუდოლფ დიზელი]]ს ხელმძღვანელობით [[ადოლფ კლოზე]]ს მიერ [[1909]] წელს და [[1912]] წლის სექტემბრისთვის აშენდა [[შვეიცარია|შვეიცარიის]] ქალაქ [[ვინტერთური|ვინტერთურში]] „[[Sulzer|ზულცერის]]“ შვილობილი საწარმო ქარხანა „ბორზიგის“ მიერ. მასზე გამოიყენებოდა ორი დიზელის ძრავი: მთავარი, სიმძლავრით 750 ცხ. ძალა და დამატებითი — სიმძლავრით 250 ცხ. ძალა. პირველი იყო ორტაქტიანი, ოთხ ცილინდრიანი — საუღლი გადაცემის მეშვეობით მოძრაობაში მოყავდა ეკიპაჟი, ავტონომიურად მომუშავე მეორე ძრავი ემსახურებოდა შეკუმშული ჰაერის მიწოდებას პირველი ძრავის ცილინდრებში თბომავლის ადგილიდან დაძვრის დროს და მანქანის გადაადგილებისას მანევრების დროს ჩვეულებრივი ორთქლმავლის რეჟიმში. 100-ტონიანი ლოკომოტივის კონსტრუქციაში ორიგინალურობა იყო ის, რომ დიდი სიჩქარეებით მოძრაობის დროს მეორე დიზელის ძრავი უზრუნველყოფდა პირველი ძრავის შებერვას. მაგრამ უშუალო მექანიკური გადაცემა მთავარი ძრავიდან ხდიდა ამ თბომავალს პრინციპულად წარუმატებელს ექსპლოატაციაში; საცდელი გარბენებისას აღმოჩენილი პრობლემების, ასევე დაწყებული [[პირველი მსოფლიო ომი]]სა და რუდოლფ დიზელის გარდაცვალების გამო მისი დამუშავება არ მოხერხდა.&lt;ref name=gumel /&gt;
[[სურათი:Acsev14.jpg|thumb|ბენზინის ძრავიანი უნგრული თვითმავალი ვაგონი [[მექანიკური გადაცემა|მექანიკური გადაცემით]].]]
[[სურათი:Limousin2010RVT01.jpg|thumb|მსოფლიოში პირველი მოტორული ვაგონი ელექტრული გადაცემით — [[შვეიცარია|შვეიცარიისა]] და [[გერმანია|გერმანიის]] ერთობლივი პროექტი, 1914 წელი]]
1907—1909 წლებში [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]] ფირმა [[General Electric]]-მა ორგანიზება გაუკეთა მცირე სიმძლავრის [[ბენზინი]]ს [[მოტომავალი|მოტომავლების]] წარმოებას. 1910 წელს ამ ფირმის ინჟინერი, დოქტორი [[ჰერმან ლემპი]] (მისი გადაცემათა სისტემა გამოიყენებოდა მოგვიანებით [[ТЭ1]], [[ТЭ2]] და [[ТЭ3]] თბომავლებზე), ხვდებოდა რუდოლფ დიზელს, რათა განეხილათ მისი თბური ძრავის მოტომავლებზე გამოყენების პერსპექტივები. 1911 წლიდან ამერიკელმა სპეციალისტებმა ორგანიზება გაუკეთეს მგზავრობებს [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] და [[გერმანიის იმპერია]]ში, რათა შეესწავლათ დიზელის ძრავების გამოყენების გამოცდილებები მსუბუქ სატრანსპორტო მანქანებზე, კერძოდ, [[ავიაცია]]ში. პარალელურად უმჯობესდებოდა მოტომავლების კონსტრუქციები. 1913 წელს ''Dan Patch''-ის ხაზისათვის, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებდა [[ნორტფილდი|ნორტფილდს]] და [[მინეაპოლისი|მინეაპოლისს]], [[მინესოტა]]ს შტატში აშენდა მოტომავალი სიმძლავრით 350 ცხ. ძალა, წონით 57 ტონა. მასზე დაიდგა ორი ბუნებრივი ბენზინის ძრავი და ოთხი ელექტროძრავი ურიკებზე, ხოლო მისი საერთო განლაგებას ქონდა ბევრი საერთო თანამედროვე ერთსექციანი თბომავლების განლაგებასთან.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;&gt;{{cite web |url=http://izmerov.narod.ru/first/ |author=Олег Измеров |title=Они были первыми |website=izmerov.narod.ru |access-date=2018-02-23 |archive-date=2018-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180224053138/http://izmerov.narod.ru/first/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

სულ General Electriс-ის მიერ 1909-დან 1917 წლის ჩათვლით აშენებული იქნა 80-ზე მეტი ბენზინის მოტომავალი. 1917 წელს General Electric-მა ააშენა თავისი პირველი დიზელის ძრავი და საკვლევი მიზნებისთვის შექმნა დიზელის ძრავიანი მოტომავლის სამაკეტო ნიმუში ურიკების ძრავიანი გადაცემით. 1918 წელს აშენდა კიდევ სამი ასეთი მოტომავალი. მათგან ერთ-ერთი გაიყიდა ქალაქის პატარა რკინიგზაზე [[ბრუკლინი|ბრუკლინში]], მაგრამ მის მიერ აღიარებული იქნა არადამაკმაყოფილებლად და 1919 წელს დაბრუნდა ქარხანაში. მეორე მოტომავალი გაიყიდა [[ბალტიმორი|ბალტიმორში]], მაგრამ მცირეხნიანი მუშაობის შემდეგ 1926 წლამდე გადავიდა მარაგში, რის შემდეგაც უკან მიეყიდა ქარხანას გადასაკეთებლად. მესამე მოტომავალი გადაკეთდა ჯავშანდრეზინად და მიეყიდა აშშ-ის არმიას, მონაცემები მისი გამოყენების შესახებ არ არსებობს. ხოლო 1919 წელს კომპანია General Electric-მა საერთოდ შეწყვიტა შიდა წვის ძრავების წარმოება, მოტომავლების დიზელის ძრავების ჩათვლით.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

1914 წელს Rastatt-ის ქარხანაში დაპროექტდა მოტორული ვაგონი DET 1, რომელზეც პირველად იქნა გამოყენებული [[ელექტრული გადაცემა]]. DET1-ზე გამოიყენებოდა [[შვეიცარია|შვეიცარიული]] კომპანია „Brown, Boveri &amp; Cie“-ის ელექტრო მოწყობილობები, ხოლო დიზელის ძრავი შეიქმნა კომპანია „[[Sulzer]]“-ის ქარხანაში. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს პერიოდში ბენზინის დეფიციტის გამო მათი ექსპლოატაცია არ ხორციელდებოდა. 1922 წელს ისინი იყიდა შვეიცარიულმა რკინიგზის კომპანია „Régional du Val-de-Travers“-მა და DET1 ასრულებდნენ საგარეუბნო სამგზავრო გადაყვანებს, სანამ კომპანიის კუთვნილი რკინიგზები არ გახდნენ ელექტროფიცირებულები 1944 წელს.

ჯერ კიდევ პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე საკუთარ ვიწროლიანდაგიან ლოკომოტივზე მსგავსი გადაწყვეტილების დანერგვას ცდილობდა [[საფრანგეთი|ფრანგული]] ფირმა კროში, მაგრამ ამ ომმა მოცემული პროექტის რეალიზების საშუალება არ მისცა.&lt;ref name=&quot;Gudok-210918&quot;/&gt;

მაგრამ 1930-იან წლებამდე ლაპარაკი იმაზე, რომ თბომავალი შეიქმნა, როგორც ტექნიკურად მიზანმიმართული სატრანსპორტო საშუალება ჯერ კიდევ ნაადრევი იყო. აშენებულ მოტომავლებს არ ქონდათ ელექტრონული გადაცემის მართვის სისტემები, ანუ მოტორისტი ერთდროულად ხელით არეგულირებდა დიზელის ძრავის ბრუნვებს და გენერატორის ძაბვას მუდმივად ცვალებადი მოძრაობის სიჩქარისა და დატვირთვის პირობებში. მხოლოდ 1916 წელს ლემპმა შექმნა ლოკომოტივის წევისათვის მისაღები მართვის სისტემა, ის დამუშავდა იმავე წელს აშენებულ ორღერძიან მოტომავალზე.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

General Electriс-მა თბომავალმშენებლობაში შეწყვიტა ცდები 1936 წლამდე, როდესაც სცადეს აეშენებინათ პირველი მაგისტრალური თბომავალი, რომელმაც ასევე არანაირი კომერციული წარმატება არ მოიტანა, შედეგად General Electriс-მა დიდი მანქანების სერიული გამოშვების ყველა ცდა შეწყვიტა თითქმის ორმოცდაათიანი წლების ბოლომდე. 1938 წლიდან General Electriс სერიულად აშენებდა 20-ტონიან სამანევრო „Boxcab“ თბომავლებს 150 ცხ. ძალიანი Cummins-ის დიზელის ძრავით.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

1921 წელს General Electriс-მა შეთანხმება დადო კომპანია Ingersoll-Rand-სთან ამერიკული „ნავთელმავლის“ (Oil-Electric Locomotive) შექმნის შესახებ. მექანიკური ნაწილის შექმნა თავის თავზე აიღო აშშ-ში ლოკომოტივმშენებლობის ერთ-ერთმა ლიდერმა ფირმა — AlCo-მ. ერთობლივი ძალისხმევით შემუშავდა მოტომავალი ელექტრული გადაცემით „Boxcab“, სიმძლავრით 300 ცხ. ძალა და წონით 60 ტონა. 1923 წლის დეკემბერში AGEIR-მა, როგორც ოფიციალურად უწოდეს მოტომავალს, განახორციელა საცდელი გარბენი, ხოლო 1924 წლის ივნისში წარედგინა პუბლიკას, მაგრამ მხოლოდ, როგორც მოქმედი მაკეტი, რომელიც მოწოდებულია გამოავლინოს თბომავლის წევის შესაძლებლობები. ის იყო საკმაოდ მცირე სიმძლავრიანი, რომ ემუშავა ნორმალური წონის მატარებლებთან.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

1922 წელს აშშ-ში დაფუძნებული Electro-Motive Engineering Company-მ 1923 და 1924 წლებში ააშენა და Chicago Great Western-ის და Northern Pacific-ის რკინიგზებს მიყიდა ორი მოტორული ვაგონი, აღჭურვილი ბებზინის ძრავებით. მომავალ, 1925 წელს, კომპანიამ შეიცვალა სახელი და ეწოდა Electro-Motive Company (EMC) და დაიწყო სრულმასშტაბიანი წარმოება, გამოუშვა რა 27 მოტორული ვაგონი. 1930 წელს General Electriс-მა, დაინახა რა დიზელის ძრავების წარმოების პერსპექტივები, იყიდა Winton Engine Company და გაეცნო რა მის საქმიანობებს, იყიდა EMC-იც — მისი მთავარი კლიენტი. მხოლოდ 1930-იანი წლების ბოლოსათვის EMC-მა შეძლო შეექმნა მძლავრი და საიმედო თბომავლების (და არა „სათამაშო“) დიზელის ძრავები. ALCo-მ General Electric-თან თანამშრომლობით 1924 წელს გამოუშვა პირველი 300 ცხ. ძალიანი დიზელ-ელექტრული ლოკომოტივი, ხოლო 1929 წელს თავისი პირველი სამგზავრო თბომავალი ელექტრული გადაცემით.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

1903 წელს [[ნიუ-იორკის შტატი]]ს ხელისუფლებამ გამოსცა ადგილობრივი კანონი, რომელიც 1908 წლის 30 ივნისის შემდეგ კრძალავდა ორთქლმავლების გამოყენებას ნიუ-იორკის კუნძულ მანჰეტენის ტერიტორიაზე, მდინარე ჰარლემის (Harlem River) სამხრეთით. ხელისუფლება ასეთი ხერხით ცდილობდა აეძულებინა რკინიგზის კომპანიები მოეხდინათ საკუთარი ლიანდაგების ელექტროფიკაცია. ფორმალურად კანონი გახდა შტატის ხელმძღვანელობის რეაქცია 1902 წლის კატასტროფაზე. მაშინ, პარკ-ავენიუს რაიონში [[გვირაბი|გვირაბებში]] მოძრაობის დროს, ერთ-ერთი მატარებლის მემანქანემ წინ ვერაფერი დაინახა ორთქლმავლის კვამლის გამო, ვერ გათვალა სიჩქარე და მისი ორთქლმავალი შეეჯახა წინ მიმავალ შემადგენლობას, რის შედეგადაც დაიღუპა თხუთმეტი მგზავრი. 1923 წელს ეს კანონი კიდევ უფრო გამკაცრდა. ეგრედ წოდებული „კაუფმანის აქტი“, რომელიც ძალაში უნდა შესულიყო 1926 წლის 1 იანვრიდან, ყველა რკინიგზას ავალებდა, რომელთა ხაზებიც თუნდაც ნაწილობრივ იმყოფებოდნენ ნიუ-იორკის და მისი გარეუბნების საზღვრებში, არ გამოეყენებინა ამ ხაზებზე არანაირი სხვა წევა, გარდა ელექტრულისა. გამომუშავების, გადაცემის და საჭირო ელექტროენერგიის მოხმარების მეთოდები უნდა დამტკიცებულიყო საზოგადოებრივი სამსახურის კომისიის მიერ (Public Service Commission). ხოლო 1926 წელს „აქტის“ მოქმედებაში მოყვანა გადაიდო ხუთი წლით.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.railwaymodel.com/info/articles/us_diesel_02.html |title = Американская &quot;дизельная эволюция&quot; и &quot;дизельная революция&quot; EMD |website = Railway Model |access-date = 2018-02-23 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20081120180951/http://www.railwaymodel.com/info/articles/us_diesel_02.html |archive-date = 2008-11-20 }}&lt;/ref&gt;

აშშ-ის პირველი თბომავლები განკუთვნილები იყვნენ სამანევრო სამუშაოებისათვის. პირველი თბომავალი, რომელიც განკუთვნილი იყო სპეციალურად სამგზავრო მატარებლების სატარებლად, გამოჩნდა [[1928]] წელს რამდენიმე ამერიკულ-კანადური ლოკომოტივმშენებელი კომპანიების თანამშრომლობის შედეგად.&lt;ref name=&quot;FirstDieselLocs&quot;/&gt;

==ლიტერატურა==
=== მიმოხილვითი და სამეცნიერო ლიტერატურა ===
* {{წიგნი|ავტორი= Стрекопытов В. В., Грищенко А. В., Кручек В. А.|სათაური=Электрические передачи локомотивов. Учебник для ВУЗов |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Маршрут|წელი= 2003|pages= |ფურცელი= 310|isbn= 5-89035-081-1 }}
* {{წიგნი|ავტორი= Добринский В. А., Егунов П. М. |სათაური=Как устроен и работает тепловоз |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= 3-е, переработанное и дополненное|ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1980|pages= |ფურცელი= 367|isbn= }}
* {{წიგნი|ავტორი= Кузьмич В. Д, Бородулин И. П., Пахомов Э. А. |წყარო=https://www.dieselloc.ru/books/kuzmich/index.html |სათაური=Тепловозы: Основы теории и конструкция |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა=|ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1982|pages= |ფურცელი= 352|isbn= }}
* {{წიგნი|ავტორი= Пойда А. А, Хуторянский Н. М., Кононов В. Е.|სათაური= Тепловозы. Механическое оборудование, устройство и ремонт|გამოცემა=|ადგილი= М.|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1988|ფურცელი= 320|წყარო= http://myswitcher.ru/books/poyda/page_1.html|isbn =|ref = Тепловозы. Механическое оборудование, устройство и ремонт}}
* {{წიგნი|ავტორი= Якобсон П. В.|ნაწილი= Первые проекты тепловозов|სათაური= История тепловоза в СССР|გამოცემა=|ადგილი= М.|გამომცემლობა= Всесоюзное издательско-полиграфическое объединение Министерства путей сообщения|წელი= 1960|ფურცელი= 11—23|isbn =}}
* {{წიგნი|ავტორი= Шелест В. П., Шелест П. А.|ნაწილი= Введение|სათაური= Тепловозы (итоги и перспективы)|გამოცემა=|ადგილი= М.|გამომცემლობა= Знание|წელი= 1971|ფურცელი= 3—11|isbn =}}
* {{წიგნი|ავტორი= Гаккель Е. Я.|ნაწილი= Введение, Прогрессивные виды электрической передачи|სათაური= Электрические машины и электрооборудование тепловозов|გამოცემა= 3-е изд|ადგილი= М.|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1981|ფურცელი= 3—5, 247—249|isbn =}}
* {{წიგნი|ავტორი= Сотников Е. А.|ნაწილი= Двигатель внутреннего сгорания приходит на железную дорогу|სათაური= Железные дороги мира из XIX в XXI век|გამოცემა=|ადგილი= М.|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1993|ფურცელი= 32—40|isbn = 5-277-01050-5}}
*{{წიგნი|ავტორი= Раков В. А.|სათაური=Локомотивы отечественных железных дорог 1845-1955 |წყარო= http://get.zdsimulator.com.ua/library/tiaga/lokomotivy_otechestvennykh_zheleznykh_dorog_(1845-1955)_rakov_1995.djvu |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1995|pages= |ფურცელი= 564|isbn= 5-277-00821-7}}
*{{წიგნი|ავტორი= Раков В. А.|სათაური=Локомотивы отечественных железных дорог 1956-1975 |წყარო= http://get.zdsimulator.com.ua/library/tiaga/lokomotivy_otechestvennykh_zheleznykh_dorog_(1956-1975)_rakov_1999.djvu |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Транспорт|წელი= 1999|pages= |ფურცელი= 443|isbn= 5-277-02012-8}}
*{{წიგნი|ავტორი= Раков В. А.|სათაური=Локомотивы и моторвагонный подвижной состав Советского Союза 1976—1985 |წყარო= http://get.zdsimulator.com.ua/library/tiaga/lokomotivy_i_motorvagonnyjj_podvizhnojj_sostav_zheleznykh_dorog_sovetskogo_soyuza_(1976-1985)_rakov_1990.djvu |ადგილი= Москва |გამომცემლობა= Транспорт |წელი= 1990 |ფურცელი= 238 |isbn = 5-277-00933-7}}
* {{წიგნი|ავტორი= Абрамов Е. Р.|სათაური= Локомотивы и моторвагонный подвижной состав с двигателями внутреннего сгорания отечественных железных дорог|გამოცემა=|ადგილი= М.|გამომცემლობა=|წელი= 2015|ფურცელი= 433|წყარო= http://static.scbist.com/scb/uploaded/1_1424499337.pdf|ref = Локомотивы и МВПС отечественных ЖД}}
* {{წიგნი|ავტორი= Конарев Н. С.|ნაწილი= Локомотивы и локомотивное хозяйство. Тепловоз|სათაური= Большая энциклопедия транспорта. Железнодорожный транспорт|ორიგინალი=|წყარო= https://raillook.com/download/bolshaya-entsiklopediya-transporta-zheleznodorozhnyj-transport-izd-2-n-s-konarev/|პასუხისმგებელი=|გამოცემა= 2|ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Научное издательство «Большая российская энциклопедия»|წელი= 2003|ტომი= 4|ფურცელი= 408—412, 418—431|ფურცლები= 1040|სერია=|isbn= 5-85270-231-5|ტირაჟი=|ref= Железнодорожный транспорт. Большая энциклопедия транспорта}}
* [https://search.rsl.ru/ru/record/01001687278 Тепловоз // Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 431—436. — ISBN 5-85270-115-7.]
* Журнал «Локомотив», № 1—10 2007 год

=== სტანდარტები და სპეციფიკაციები ===
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294831/4294831304.htm |სათაური= ГОСТ 22602-91. Тепловозы магистральные. Типы и основные параметры|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Издательство стандартов|წელი= 1991|pages= |ფურცელი= 6|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294831/4294831519.htm |სათაური= ГОСТ 22339-88. Тепловозы маневровые и промышленные. Типы и основные параметры|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Издательство стандартов|წელი= 1989|pages= |ფურცელი= 8|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293795/4293795629.htm |სათაური= ГОСТ 31187-2011. Тепловозы магистральные. Общие технические требования|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2012|pages= |ფურცელი= 32|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293750/4293750639.htm |სათაური= ГОСТ Р 57215-2016. Тепловозы магистральные с гидропередачей. Общие технические требования|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2016|pages= |ფურცელი= 24|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293800/4293800256.htm |სათაური= ГОСТ 31428-2011. Тепловозы маневровые с электрической передачей. Общие технические требования|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2011|pages= |ფურცელი= 31|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4294829/4294829554.htm |სათაური= ГОСТ 24790-81. Тепловозы промышленные. Общие технические условия|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Издательство стандартов|წელი= 1982|pages= |ფურცელი= 16|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293808/4293808963.htm |სათაური= ГОСТ 53648-2009. Дизелевозы подземные. Общие технические требования|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Издательство стандартов|წელი=2011|pages= |ფურცელი=28|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://docs.cntd.ru/document/1200146115 |სათაური= ГОСТ 34077-2017. Передачи гидродинамические для железнодорожного подвижного состава. Технические условия|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2017|pages= |ფურცელი= 16|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=https://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293774/4293774534.htm |სათაური= ГОСТ 2582-2013. Машины электрические вращающиеся тяговые. Общие технические условия |ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2014|pages= |ფურცელი= 119|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293745/4293745019.htm |სათაური= ГОСТ Р 55437-2013. Двигатели внутреннего сгорания поршневые. Классификация по объему автоматизации и технические требования к автоматизации|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2014|pages= |ფურცელი= 8|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://files.stroyinf.ru/Index2/1/4293776/4293776759.htm |სათაური= ГОСТ Р 55513-2013. Локомотивы. Требования к прочности и динамическим качествам|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= ГУП «Стандартинформ»|წელი= 2014|pages= |ფურცელი= 42|isbn= }}
* {{წიგნი|წყარო=http://docs.cntd.ru/document/1200012535 |სათაური= ГОСТ 12.2.056-81. Система стандартов безопасности труда (ССБТ). Электровозы и тепловозы колеи 1520 мм.|ორიგინალი= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= Москва|გამომცემლობა= Издательство стандартов|წელი= 2002|pages= |ფურცელი= 38|isbn= }}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat|Diesel locomotives}}
* {{YouTube|_6w0A99O3cQ|Документальный фильм об истории тепловозостроения в СССР|logo=}}
* {{cite web|url = http://railway.ruzgd.ru/1038.shtml|title = Страницы тепловозной тяги|description = статья об истории тепловозов в СССР|website = Железнодорожное место}}
* {{cite web|url = http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/9200-7-istokov-sozdaniya-teplovozov.html|title = 7 истоков создания тепловозов|author = В.Н. Балабин|publisher = Журнал «Локомотив»}}
* {{cite web|url = http://scbist.com/zhurnal-lokomotiv/16031-teplovozostroenie-i-teplovoznaya-tyaga-v-1971-1990-gg.html|title = Тепловозостроение и тепловозная тяга в 1971—1990 гг.|author = В.Д. Кузьмич|publisher = Журнал «Локомотив»}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:თბომავლები|*]]
[[კატეგორია:ლოკომოტივები]]</text>
      <sha1>e3hhwdial7l8ubcluq5apl761s37ior</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1222</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882975</id>
    <revision>
      <id>5378436</id>
      <parentid>5370417</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1999 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7438" sha1="hbs4wkl1ryaszj21wz0eb59euh0rnor" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1222
|ორგანო = უს
|თარიღი =15 იანვარი
|წელი =1999
|სხდომა =3966
|კოდი =S/RES/1222
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1222(1999)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია ხორვატიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Vicinity-of-Prevlaka-in-Croatia-and-Montenegro.PNG
|წარწერა =პრევლაკას ნახევარკუნძული
}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1222 ერთხმად იქნა მიღებული [[1999]] წლის [[15 იანვარი|15 იანვარს]], [[ხორვატია|ხორვატიის]] შესახებ წინა რეზოლუციების, მათ შორის [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 779|779]] (1992), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 981|981]] (1995), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1147|1147]] (1998) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1183|1183]] (1998) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დამკვირვებელთა მისიას პრევლაკაში (UNMOP) უფლება მისცა, გაეგრძელებინა ხორვატიის პრევლაკას ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე დემილიტარიზაციის მონიტორინგი 1999 წლის 15 ივლისამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/1999/19990115.sc6627.html|title=Security Council extends Prevlaka observer mission mandate until 15 July|date=15 January 1999|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭო მიესალმა გაეროს მემორიალური სამსახურის (UNMOP) გადაადგილების თავისუფლებაზე შეზღუდვების ბოლოდროინდელ მოხსნას და ხორვატიის მხრიდან თანამშრომლობის გაუმჯობესებას, თუმცა ამავდროულად აღნიშნა დემილიტარიზაციის რეჟიმის ხანგრძლივი დარღვევები და [[იუგოსლავია|იუგოსლავიის]] და ზოგჯერ ხორვატიის ძალების ყოფნა. ასევე მიესალმა ხორვატიის მზაობას, ხელახლა გაეხსნას [[მონტენეგრო]]სთან გადასასვლელი პუნქტები, როგორც ნდობის აღდგენის მნიშვნელოვან ზომას, რამაც გამოიწვია სამოქალაქო მიმოსვლა ორივე მიმართულებით.

მხარეებს მოუწოდეს სრულად შეესრულებინათ შეთანხმება ურთიერთობების ნორმალიზების შესახებ, შეეწყვიტათ დემილიტარიზაციის რეჟიმის დარღვევები, შეემცირებინათ დაძაბულობა და უზრუნველყოთ გაეროს დამკვირვებლებისთვის გადაადგილების თავისუფლება. გენერალურ მდივანს, [[კოფი ანანი|კოფი ანანს]], სთხოვეს, განეხილა სამხედრო დამკვირვებლების 22-მდე შემცირების საკითხი გაუმჯობესებული პირობების გათვალისწინებით.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hilare|first=Max|title=United Nations law and the Security Council|year=2005|publisher=Ashgate Publishing, Ltd|isbn=978-0-7546-4489-7|page=173}}&lt;/ref&gt; მას ასევე სთხოვეს, 1999 წლის 15 აპრილამდე საბჭოსთვის მოეხსენებინა სიტუაცია ხორვატიას, [[სერბეთი|სერბეთსა]] და მონტენეგროს შორის დავის მშვიდობიანი გზით მოგვარების პროგრესის შესახებ. და ბოლოს, სტაბილიზაციის ძალებს, რომლებიც უფლებამოსილი იყო [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1088|1088]] (1996) რეზოლუციით და გაფართოვდა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1174|1174]] (1998) რეზოლუციით, მოეთხოვათ გაეროს მოკავშირეთა ორგანიზაციასთან (UNMOP) თანამშრომლობა.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1222(1999) Text of the Resolution at undocs.org]

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1999}}
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1999 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]
[[კატეგორია:1999 წელი ხორვატიაში]]</text>
      <sha1>hbs4wkl1ryaszj21wz0eb59euh0rnor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1567</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882997</id>
    <revision>
      <id>5378438</id>
      <parentid>5376504</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:2004 წლის იუგოსლავია]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2460" sha1="902pyhtxz2m4ueixgaguoxadtwr5dw4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1567
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =14 ოქტომბერი 
|წელი =2004
|სხდომა =5,057
|კოდი =S/RES/1567
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1567(2004)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
კენჭისყრის შედეგები
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =1988Yugoslavia map detail.gif
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1567''', რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული [[2004]] წლის [[14 ოქტომბერი|14 ოქტომბერ]]ს, მას შემდეგ, რაც გაიხსენეს რეზოლუციები 827 ([[1993]]), 1166 ([[1998]]), 1329 ([[2000]]), 1411 ([[2002]]), 1481 ([[2003]]), 1503 (2003) და 1534 ([[2004]]), საბჭომ საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალისათვის ყოფილი იუგოსლავიის საკითხზე (ICTY) მუდმივი მოსამართლეების კანდიდატთა სია განსახილველად გადაუგზავნა გენერალურ ასამბლეას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2004/sc8218.doc.htm|title=Security Council forwards to General Assembly list of 22 candidates for judges of former Yugoslavia trial|date=14 October 2004|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია: გაეროს უშიშროების საბჭოს 2004 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>902pyhtxz2m4ueixgaguoxadtwr5dw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378439</id>
      <parentid>5378438</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="b2fhqf7j1gkhz4lbt06lm3ae6w5vjms" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1567
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =14 ოქტომბერი 
|წელი =2004
|სხდომა =5,057
|კოდი =S/RES/1567
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1567(2004)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
კენჭისყრის შედეგები
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =1988Yugoslavia map detail.gif
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1567''', რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული [[2004]] წლის [[14 ოქტომბერი|14 ოქტომბერ]]ს, მას შემდეგ, რაც გაიხსენეს რეზოლუციები 827 ([[1993]]), 1166 ([[1998]]), 1329 ([[2000]]), 1411 ([[2002]]), 1481 ([[2003]]), 1503 (2003) და 1534 ([[2004]]), საბჭომ საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალისათვის ყოფილი იუგოსლავიის საკითხზე (ICTY) მუდმივი მოსამართლეების კანდიდატთა სია განსახილველად გადაუგზავნა გენერალურ ასამბლეას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2004/sc8218.doc.htm|title=Security Council forwards to General Assembly list of 22 candidates for judges of former Yugoslavia trial|date=14 October 2004|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია: გაეროს უშიშროების საბჭოს 2004 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]</text>
      <sha1>b2fhqf7j1gkhz4lbt06lm3ae6w5vjms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 877</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883018</id>
    <revision>
      <id>5378361</id>
      <parentid>5375564</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1993 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="ticozlrxdvbizfpp63h3zufha01hsi8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 877
|ორგანო = უს
|თარიღი = 21 ოქტომბერი
|წელი = 1993
|სხდომა = 3296
|კოდი = S/RES/877
|დოკუმენტი = https://docs.un.org/S/RES/877(1993) 
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ტრიბუნალი (ყოფილი იუგოსლავია)
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = ICTY Detention Unit cell.jpg
|წარწერა = ICTY-ს წინასწარი პატიმრობის განყოფილება 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 877''' მიღებულია [[1993]] წლის [[21 ოქტომბერი|21 ოქტომბერს]]. [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 808|808]]-ე (1993) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია  827|827]]-ე (1993) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაამტკიცა [[გაეროს გენერალური მდივანი|გენერალური მდივნის]] [[ბუტროს ბუტროს-გალი|ბუტროს ბუტროს-გალის]] მიერ წარდგენილი ბატონ რამონ ესკოვარ სალომის კანდიდატურა [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის]] (ICTY) პროკურორის თანამდებობაზე.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://docs.un.org/S/RES/877(1993) Text of the Resolution at undocs.org]

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1993}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1993 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]</text>
      <sha1>ticozlrxdvbizfpp63h3zufha01hsi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1038</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883243</id>
    <revision>
      <id>5378400</id>
      <parentid>5371032</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1996 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6419" sha1="3tevmhg66elz92knpullano0ypooanp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 1038
|ორგანო = უს
|თარიღი = 15 იანვარი
|წელი = 1996
|სხდომა = 3,619
|კოდი = S/RES/1038
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1038(1996)
|მომხრე = 15
|წინააღმდეგი = 0
|თავი შეიკავა = 0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ხორვატიაში
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = Prevlaka_tvrdjava.JPG
|წარწერა = [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთის]] ციხესიმაგრე პრევლაკას ნახევარკუნძულის ბოლოში.
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1038''' ერთხმად  მიიღეს [[1996]] წლის [[15 იანვარი|15 იანვარს]]. მას შემდეგ, რაც საბჭომ გაიხსენა წინა რეზოლუციები [[ხორვატია|ხორვატიის]] შესახებ, მათ შორის [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 779|779]] ([[1992]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 981|981]] ([[1995]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1025|1025]] (1995), მან უფლებამოსილება მიანიჭა გაეროს დამკვირვებელთა მისიას პრევლაკაში (UNMOP), რათა გაეგრძელებინა ხორვატიის პრევლაკის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე დემილიტარიზაციის პროცესის მონიტორინგი.&lt;ref&gt;{{cite book|last=United Nations, Office of Public Information|title=UN monthly chronicle, Volumes 32–33|publisher=United Nations, Office of Public Information|year=1996|page=28}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ ყურადღება გაამახვილა ხორვატიისა და [[იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა|იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის]] ([[სერბეთი]] და [[მონტენეგრო]]) პრეზიდენტების შეთანხმებაზე დემილიტარიზაციის შესახებ და ხაზგასმით აღნიშნა იმ წვლილის მნიშვნელობა, რომელიც ამ შეთანხმებამ რეგიონში დაძაბულობის შემცირებაში შეიტანა.

დამკვირვებლებს პრევლაკის ნახევარკუნძულზე დემილიტარიზაციის მონიტორინგი სამი თვის განმავლობაში უნდა განეხორციელებინათ, ხოლო საბჭო ამ ვადას კიდევ სამი თვით გააგრძელებდა გენერალური მდივნის ანგარიშის საფუძველზე.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hilaire|first=Max|title=United Nations law and the Security Council|publisher=Ashgate Publishing, Ltd|year=2005|page=172|isbn=978-0-7546-4489-7}}&lt;/ref&gt; 1996 წლის 15 მარტამდე გენერალურ მდივანს, [[ბუტროს ბუტროს-გალი]]ს, დაევალა საბჭოსთვის წარედგინა ინფორმაცია რეგიონში არსებული ვითარების, მხარეებს შორის უთანხმოების მოგვარების კუთხით მიღწეული პროგრესისა და სამხედრო დამკვირვებელთა მანდატის შესაძლო გაგრძელების შესახებ. დასასრულს, დამკვირვებლებსა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1031|1031-ე რეზოლუციით]] შექმნილ იმპლემენტაციის ძალებს (IFOR) მოუწოდეს ერთმანეთთან მჭიდრო თანამშრომლობისკენ.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[ბოსნიის ომი]]
*[[იუგოსლავიის დაშლა]]
*[[ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის]]
*[[იუგოსლავიის ომები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1038(1996) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1996}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1996 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ხორვატიის შესახებ]]
[[კატეგორია:1996 წელი ხორვატიაში]]</text>
      <sha1>3tevmhg66elz92knpullano0ypooanp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 936</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883464</id>
    <revision>
      <id>5378433</id>
      <parentid>5375557</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:1994 წელი იუგოსლავიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="3xt0v4twgujj9gs7fb1hfndbv5or9el" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი = 936
|ორგანო = უს
|თარიღი = 8 ივლისი
|წელი = 1994
|სხდომა = 3401
|კოდი = S/RES/936
|დოკუმენტი = https://docs.un.org/S/RES/936(1994) 
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ტრიბუნალი (ყოფილი იუგოსლავია)
|შედეგი = მიღებულია
|სურათი = Richard Goldstone.jpg
|წარწერა = რიჩარდ გოლდსტოუნი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 936''' მიღებულია [[1994]] წლის [[8 ივლისი|8 ივლისს]]. [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 808|808]]-ე ([[1993]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 827|827]]-ე (1994) რეზოლუციების განხილვის შემდეგ, საბჭომ დანიშნა რიჩარდ გოლდსტოუნი, [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სამხრეთ აფრიკის]] საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე, [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის]] (ICTY) პროკურორის თანამდებობაზე.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://docs.un.org/S/RES/936(1994) Text of the Resolution at undocs.org]

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 1994}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1994 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ]]</text>
      <sha1>3xt0v4twgujj9gs7fb1hfndbv5or9el</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუფოსი (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884157</id>
    <revision>
      <id>5378181</id>
      <parentid>5375155</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2416" sha1="kxx789ds8pwu6q4u51bh4u0mw35872e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული რუფოსი''' ({{lang-el|Ῥοῦφος}}, {{lang-la|Rufus}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]] და ქალაქ თებეს ეპისკოპოსი. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|21|აპრილი||8|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება).

მოციქული რუფოსი, მარკოზის სახარების მიხედვით იყო სიმონ კვირინელის ძე.

{{ციტატა|და პაჰრაკად წარიყვანეს თანა-წარმავალი სიმონ ვინმე კჳრინელი, მომავალი ველით, მამაჲ ალექსანდრესი და როფესი, რაჲთა აღიღოს ჯუარი მისი.|მარკ. 15,21}}

მას ასევე ახსენებს წმიდა პავლე რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში. შემდგომში იგი გახდა საბერძნეთის ქალაქ თებეს ეპისკოპოსი.

{{ციტატა|კითხვაჲ არქუთ რუფოსს, რჩეულსა უფლისა მიერ, და დედასა მისსა და ჩემსა.|რომ. 16,13}} 

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/08-irodion.htm წმიდა მოციქულნი: იროდიონ, აგაბო, ასინკრიტე, რუთოს, ფლეგონტე, ერმი და სხვანი (I)] — orthodoxy.ge

{{ესკიზი-ბიოგრაფია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]</text>
      <sha1>kxx789ds8pwu6q4u51bh4u0mw35872e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შავი გარიელი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884491</id>
    <revision>
      <id>5378564</id>
      <parentid>5376892</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17346" sha1="4pfh450yfbwyw787qbydt1wt7dayk2c" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/EleneMetonidze55|EleneMetonidze55]].|30|04|2026}}
{{ტაქსოდაფა
| სახელი = შავი გარიელი
| სურათის ფაილი = Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg
| სურათის წარწერა = მამალი
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ფრინველები]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = [[ბატისნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[იხვისებრნი]]
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = [[გარიელი|Melanitta]]
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = '''შავი გარიელი'''
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Melanitta fusca
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = MelanittaFuscaIUCNver2018 2.png
| არეალის რუკის წარწერა = ''M. fusca''-ს გავრცელების არეალი
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = {{leftlegend|#00FF00|საბუდარი არეალი|outline=gray}} {{leftlegend|#007FFF|გამოსაზამთრებელი არეალი|outline=gray}}
| დაცვის სტატუსი = VU
| ვიკისახეობები = Melanitta fusca
| commons = Melanitta fusca
| iucn = 22724836
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
}}[[File:Melanitta fusca MWNH 1019.JPG|right|thumb|upright=0.8| კვერცხები, [[Museum Wiesbaden|ვისბადენის მუზეუმის]] კოლექცია]]

'''შავი გარიელი''' ('''''Melanitta fusca''''') — დიდი ზომის ზღვის იხვი, რომელიც ბუდობს [[ევროპა|ევროპის]] უკიდურეს ჩრდილოეთსა და [[პალეარქტიკის ოლქი|პალეარქტიკაში]], [[ენისეი|ენისეის]] აუზის დასავლეთით. გვარის სახელწოდება მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული]] სიტყვებიდან: {{Lang|grc-Latn|melas}} — „შავი“ და {{Lang|grc-Latn|netta}} — „იხვი“. სახეობის სახელწოდება მომდინარეობს [[ლათინური]] {{Lang|la|fuscus}}-დან, რაც „მუქ ყავისფერს“ ნიშნავს.

== ტაქსონომია ==
'''შავი გარიელი''' ოფიციალურად აღწერა 1758 წელს შვედმა ნატურალისტმა [[კარლ ლინე|კარლ ლინემ]] თავისი ნაშრომის, ''Systema Naturae'', მეათე გამოცემაში, ბინომიალური სახელწოდებით ''Anas fusca''.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=123 | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/727028](https://www.biodiversitylibrary.org/page/727028) }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mayr&gt;{{ cite book | editor1-last=Mayr | editor1-first=Ernst | editor1-link=Ernst Mayr | editor2-last=Cottrell | editor2-first=G. William | year=1979 | title=Check-List of Birds of the World | volume=1 | edition=2nd | publisher=Museum of Comparative Zoology | place=Cambridge, Massachusetts | page=494 | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109134](https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109134) }}&lt;/ref&gt; ლინემ ტიპურ ადგილსამყოფელად ევროპის ზღვები მიუთითა, თუმცა 1761 წელს ის შვედეთის სანაპიროთი შემოფარგლა.&lt;ref name=mayr/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1761 | title=Fauna svecica, sistens animalia sveciae regni mammalia, aves amphibia, pisces, insecta, vermes | edition=2nd | location=Stockholmiae | publisher=Sumtu &amp; Literis Direct. Laurentii Salvii | language=Latin | page=39 | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/32170508](https://www.biodiversitylibrary.org/page/32170508) }}&lt;/ref&gt; '''შავი გარიელი''' ამჟამად არის იმ ექვსი სახეობიდან ერთ-ერთი, რომელიც გაერთიანებულია გერმანელი ზოოლოგის, [[Friedrich Boie|ფრიდრიხ ბოიეს]] მიერ 1822 წელს შემოღებულ გვარში ''[[Melanitta]]''.&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Screamers, ducks, geese &amp; swans | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=[http://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/](http://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/) | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=15 June 2024 }}&lt;/ref&gt; გვარის სახელი აერთიანებს ძველ ბერძნულ {{Lang|grc-Latn|melas}}-ს (ნიშნავს „შავს“) და {{Lang|grc-Latn|netta}}-ს (ნიშნავს „იხვს“). სახეობის ეპითეტი ''fusca'' მომდინარეობს ლათინური {{Lang|la|fuscus}}-დან, რაც ნიშნავს „მუქს“, „შავს“ ან „ყავისფერს“.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n246/mode/1up](https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n246/mode/1up) 246], [[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n167/mode/1up](https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n167/mode/1up) 167]}}&lt;/ref&gt; სახეობა ითვლება [[monotypic|მონოტიპურად]]: [[subspecies|ქვესახეობები]] არ გამოიყოფა.&lt;ref name=ioc/&gt;

წარსულში '''შავი გარიელი''' მიიჩნეოდა ჩრდილოამერიკული [[white-winged scoter|თეთრფრთიანი გავაზას]] (''Melanitta deglandi'') და აღმოსავლეთ ციმბირული [[Stejneger's scoter|კეხნისკარტა გავაზას]] (''Melanitta stejnegeri'') [[conspecific|კონსპეციფიკურ]] (ერთსა და იმავე) სახეობად.&lt;ref name=ioc/&gt;&lt;ref name=hbw&gt;{{ cite book | last=Carboneras | first=C. | year=1992 | chapter=Family Anatidae (Ducks, Geese and Swans) | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | title=Handbook of the Birds of the World | volume=1: Ostrich to Ducks | location=Barcelona, Spain | publisher=Lynx Edicions | isbn=84-87334-10-5 | pages=536–628 [625] | chapter-url=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/623/mode/1up](https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/623/mode/1up) | chapter-url-access=registration }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bow/&gt;

[[File:Velvet Scoter from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|left|thumb|'''შავი გარიელის''' კომპოზიციური გამოსახულება]]

== აღწერა ==
'''შავი გარიელის''' სიგრძეა {{cvt|51|-|56|cm}}, ხოლო ფრთების გაშლილობა {{cvt|90|-|99|cm}}-ია. ის შედარებით დიდი ზომის ზღვის იხვია, სქელი კისრით, გრძელი, განიერი ნისკარტითა და წვეტიანი კუდით. მამლის ბუმბული პრიალა შავია, ფრთებზე დიდი თეთრი ლაქებითა და თვალის უკან მცირე თეთრი ლაქებით. ნისკარტი ნაწილობრივ ნარინჯისფერია. დედალი მამალს ჰგავს, თუმცა ბუმბულს პრიალი არ აქვს და უფრო მკრთალი, ყავისფერი შეფერილობისაა.{{sfn|Cramp|1977|p=644}}

== გავრცელება ==
ისინი ბუდობენ ჩრდილოეთ ევროპაში, ნორვეგიიდან ცენტრალურ ციმბირში მდებარე [[Yenisey|მდინარე ენისეიმდე]], ასევე ჩრდილო-აღმოსავლეთ [[Kazakhstan|ყაზახეთში]]. [[bird migration|იზამთრებს]] უფრო სამხრეთით, [[temperate|ზომიერ]] ზონებში, [[Europe|ევროპაში]] ბრიტანეთის კუნძულებამდე, ასევე [[Black Sea|შავ]] და [[Caspian Sea|კასპიის ზღვებზე]]. მცირე რაოდენობა აღწევს საფრანგეთსა და ჩრდილოეთ ესპანეთს. ქმნის დიდ [[Flock (birds)|გუნდებს]] შესაბამის სანაპირო წყლებში. გუნდები მჭიდროა და ფრინველები, როგორც წესი, ერთად ფრინდებიან.&lt;ref name=bow&gt;{{cite journal | last1=Carboneras | first1=C. | last2=Kirwan | first2=G.M. | last3= Sharpe | first3=C.J. | year=2020 | title=Velvet Scoter (''Melanitta fusca'') version 1.0 | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | editor4-last=Christie | editor4-first=D.A. | editor5-last=de Juana | editor5-first=E. | journal=Birds of the World | location=Ithaca, NY, USA | publisher=Cornell Lab of Ornithology | doi=10.2173/bow.whwsco3.01 }}&lt;/ref&gt;

[[Tabatskuri Lake|ტაბაწყურის ტბაზე]], [[Samtskhe–Javakheti|სამცხე-ჯავახეთის]] რეგიონში, [[Georgia (country)|საქართველოში]], ბინადრობს კავკასიაში '''შავი გარიელის''' ბოლო მობუდარი პოპულაცია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Research and conservation of the velvet scoter in Georgia |url=[https://www.conservationleadershippponsorship.org/project/velvet-scoter-duck-georgia/](https://www.conservationleadershippponsorship.org/project/velvet-scoter-duck-georgia/) |access-date=2023-09-09 |website=Conservation Leadership Programme |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ამ პოპულაციის 2017–2018 წლების კვლევამ ტბაზე 25–35 წყვილი გამოავლინა, თუმცა ბუდობის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად დაბალი იყო. საბუდარი ადგილებისთვის კონკურენცია, თოლიების მხრიდან მტაცებლობა და თევზჭერით გამოწვეული შეწუხება დასახელდა რეპროდუქციის „დაბალი“ მაჩვენებლის ხელშემშლელ ფაქტორებად.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ქცევა ==
=== გამრავლება ===
ამოფენილი [[bird nest|ბუდე]] შენდება მიწაზე, ზღვის, ტბების ან მდინარეების მახლობლად, [[woodland|ტყიან ზონაში]] ან [[tundra|ტუნდრაში]]. ბუდეს აშენებს დედალი ხშირ მცენარეულობაში და ის კარგად არის შენიღბული. კლატჩი ჩვეულებრივ შედგება 7–9 კრემისფერი-თეთრი [[egg (biology)|კვერცხისგან]], რომელთა ზომაა {{cvt|72|x|48|mm}}. ინკუბაცია იწყება ბოლო კვერცხის დადების შემდეგ და გრძელდება 27–28 დღე (მხოლოდ დედლის მიერ). როდესაც დედალი ბუდეს ტოვებს, კვერცხებს ბუმბულით ფარავს. ბარტყები [[precocial|თვითმკვებავნი]] და [[nidifugous|ბუდედან გაქცევიანები]] არიან. მათზე დედალი ზრუნავს და დამოუკიდებლები 30–40 დღეში ხდებიან. გამრავლებას იწყებენ ორი წლის ასაკიდან.{{sfn|Cramp|1977|p=649}}

=== კვება ===
ეს იხვი ყვინთავს [[crustacean|კიბოსნაირებისა]] და [[mollusc|მოლიუსკების]] მოსაპოვებლად.{{sfn|Cramp|1977|pp=646-647}}

== კონსერვაციის სტატუსი ==
'''შავი გარიელი''' შეტანილია [[International Union for Conservation of Nature|ბუნების კონსერვაციის საერთაშორისო კავშირის]] (IUCN) წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი  სახეობა. ის არის ერთ-ერთი სახეობა, რომელზეც ვრცელდება „აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება“ ([[AEWA]]).&lt;ref&gt;{{ cite web | title=AEWA Agreement and Text Annexes | url=[https://www.unep-aewa.org/sites/default/files/uploads/aewa_agreement_text_2023-2025_corrected%20version%20as%20of%2010%20August%202023_EN.pdf](https://www.unep-aewa.org/sites/default/files/uploads/aewa_agreement_text_2023-2025_corrected%20version%20as%20of%2010%20August%202023_EN.pdf) | publisher=Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbird | date=10 August 2023 | access-date=15 June 2024 }}&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა ==
{{Reflist}}

== წყაროები ==
{{refbegin}}
*{{ cite book | editor1-last=Cramp | editor1-first=Stanley | editor1-link=Stanley Cramp | year=1977 | chapter=''Melanitta fusca'' Velvet scoter | title=Handbook of the Birds of Europe the Middle East and North Africa. The Birds of the Western Palearctic | volume=I: Ostrich to Ducks | location=Oxford | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-857358-6 | pages=644–650 }}
{{refend}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Melanitta fusca}}
{{Wikispecies|Melanitta fusca}}
*[[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/velvet-scoter](https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/velvet-scoter) შავი გარიელი], RSPB</text>
      <sha1>4pfh450yfbwyw787qbydt1wt7dayk2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378566</id>
      <parentid>5378564</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <origin>5378566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16861" sha1="qz9bran3jkq82hrab7j5fp68t5k4e00" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/EleneMetonidze55|EleneMetonidze55]].|30|04|2026}}
{{ტაქსოდაფა
| სახელი = შავი გარიელი
| სურათის ფაილი = Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg
| სურათის წარწერა = მამალი
| სურათის აღწერა = 
| სამეფო = ცხოველები
| ქვესამეფო = 
| ზეტიპი = 
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი = 
| ზეკლასი = 
| კლასი = [[ფრინველები]]
| ქვეკლასი = 
| ინფრაკლასი = 
| ზერიგი = 
| რიგი = [[ბატისნაირნი]]
| ქვერიგი = 
| ინფრარიგი = 
| ზეოჯახი = 
| ოჯახი = [[იხვისებრნი]]
| ქვეოჯახი = 
| ზეტრიბა = 
| ტრიბა = 
| ქვეტრიბა = 
| გვარი = [[გარიელი|Melanitta]]
| ქვეგვარი = 
| sectio = 
| სახეობა = '''შავი გარიელი'''
| ქვესახეობა = 
| ლათ = Melanitta fusca
| სექციის სახელი = 
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა = MelanittaFuscaIUCNver2018 2.png
| არეალის რუკის წარწერა = ''M. fusca''-ს გავრცელების არეალი
| არეალის რუკის სიგანე = 
| არეალის ლეგენდა = {{leftlegend|#00FF00|საბუდარი არეალი|outline=gray}} {{leftlegend|#007FFF|გამოსაზამთრებელი არეალი|outline=gray}}
| დაცვის სტატუსი = VU
| ვიკისახეობები = Melanitta fusca
| commons = Melanitta fusca
| iucn = 22724836
| itis = 
| ncbi = 
| eol = 
| fw = 
}}[[File:Melanitta fusca MWNH 1019.JPG|right|thumb|upright=0.8| კვერცხები, [[Museum Wiesbaden|ვისბადენის მუზეუმის]] კოლექცია]]

'''შავი გარიელი''' ('''''Melanitta fusca''''') — დიდი ზომის ზღვის იხვი, რომელიც ბუდობს [[ევროპა|ევროპის]] უკიდურეს ჩრდილოეთსა და [[პალეარქტიკის ოლქი|პალეარქტიკაში]], [[ენისეი|ენისეის]] აუზის დასავლეთით. გვარის სახელწოდება მომდინარეობს [[ძველი ბერძნული]] სიტყვებიდან: {{Lang|grc-Latn|melas}} — „შავი“ და {{Lang|grc-Latn|netta}} — „იხვი“. სახეობის სახელწოდება მომდინარეობს [[ლათინური]] {{Lang|la|fuscus}}-დან, რაც „მუქ ყავისფერს“ ნიშნავს.

== ტაქსონომია ==
'''შავი გარიელი''' ოფიციალურად აღწერა 1758 წელს შვედმა ნატურალისტმა [[კარლ ლინე|კარლ ლინემ]] თავისი ნაშრომის, ''Systema Naturae'', მეათე გამოცემაში, ბინომიალური სახელწოდებით ''Anas fusca''.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=123 | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/727028](https://www.biodiversitylibrary.org/page/727028) }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mayr&gt;{{ cite book | editor1-last=Mayr | editor1-first=Ernst | editor1-link=Ernst Mayr | editor2-last=Cottrell | editor2-first=G. William | year=1979 | title=Check-List of Birds of the World | volume=1 | edition=2nd | publisher=Museum of Comparative Zoology | place=Cambridge, Massachusetts | page=494 | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109134](https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109134) }}&lt;/ref&gt; ლინემ ტიპურ ადგილსამყოფელად ევროპის ზღვები მიუთითა, თუმცა 1761 წელს ის შვედეთის სანაპიროთი შემოფარგლა.&lt;ref name=mayr/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1761 | title=Fauna svecica, sistens animalia sveciae regni mammalia, aves amphibia, pisces, insecta, vermes | edition=2nd | location=Stockholmiae | publisher=Sumtu &amp; Literis Direct. Laurentii Salvii | language=Latin | page=39 | url=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/32170508](https://www.biodiversitylibrary.org/page/32170508) }}&lt;/ref&gt; '''შავი გარიელი''' ამჟამად არის იმ ექვსი სახეობიდან ერთ-ერთი, რომელიც გაერთიანებულია გერმანელი ზოოლოგის, [[Friedrich Boie|ფრიდრიხ ბოიეს]] მიერ 1822 წელს შემოღებულ გვარში ''[[Melanitta]]''.&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Screamers, ducks, geese &amp; swans | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=[http://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/](http://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/) | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=15 June 2024 }}&lt;/ref&gt; გვარის სახელი აერთიანებს ძველ ბერძნულ {{Lang|grc-Latn|melas}}-ს  და {{Lang|grc-Latn|netta}}-ს. სახეობის ეპითეტი ''fusca'' მომდინარეობს ლათინური {{Lang|la|fuscus}}-დან, რაც ნიშნავს „მუქს“, „შავს“ ან „ყავისფერს“.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n246/mode/1up](https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n246/mode/1up) 246], [[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n167/mode/1up](https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n167/mode/1up) 167]}}&lt;/ref&gt; სახეობა ითვლება მონოტიპურად: ქვესახეობები არ გამოიყოფა.&lt;ref name=ioc/&gt;

წარსულში '''შავი გარიელი''' მიიჩნეოდა ჩრდილოამერიკული თეთრფრთიანი გავაზას და აღმოსავლეთ ციმბირული კეხნისკარტა გავაზას კონსპეციფიკურ სახეობად.&lt;ref name=ioc/&gt;&lt;ref name=hbw&gt;{{ cite book | last=Carboneras | first=C. | year=1992 | chapter=Family Anatidae (Ducks, Geese and Swans) | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | title=Handbook of the Birds of the World | volume=1: Ostrich to Ducks | location=Barcelona, Spain | publisher=Lynx Edicions | isbn=84-87334-10-5 | pages=536–628 [625] | chapter-url=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/623/mode/1up](https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/623/mode/1up) | chapter-url-access=registration }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bow/&gt;

[[File:Velvet Scoter from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|left|thumb|'''შავი გარიელის''' კომპოზიციური გამოსახულება]]


==აღწერა==
'''შავი გარიელის''' სიგრძეა 51-56 სმ, ხოლო ფრთების გაშლილობა 90-99 სმ-ია. ის შედარებით დიდი ზომის ზღვის იხვია, სქელი კისრით, გრძელი, განიერი ნისკარტითა და წვეტიანი კუდით. მამლის ბუმბული პრიალა შავია, ფრთებზე დიდი თეთრი ლაქებითა და თვალის უკან მცირე თეთრი ლაქებით. ნისკარტი ნაწილობრივ ნარინჯისფერია. დედალი მამალს ჰგავს, თუმცა ბუმბულს პრიალი არ აქვს და უფრო მკრთალი, ყავისფერი შეფერილობისაა.{{sfn|Cramp|1977|p=644}}

== გავრცელება ==
ისინი ბუდობენ ჩრდილოეთ ევროპაში, ნორვეგიიდან ცენტრალურ ციმბირში მდებარე [[ენისეი|მდინარე ენისეიმდე]], ასევე ჩრდილო-აღმოსავლეთ [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]].იზამთრებს უფრო სამხრეთით, ზომიერ ზონებში, [[ევროპა|ევროპაში]] ბრიტანეთის კუნძულებამდე, ასევე [[შავი ზღვა|შავ]] და [[კასპიის ზღვა|კასპიის ზღვებზე]]. მცირე რაოდენობა აღწევს საფრანგეთსა და ჩრდილოეთ ესპანეთს. ქმნის დიდ გუნდებს შესაბამის სანაპირო წყლებში. გუნდები მჭიდროა და ფრინველები, როგორც წესი, ერთად ფრინდებიან.&lt;ref name=bow&gt;{{cite journal | last1=Carboneras | first1=C. | last2=Kirwan | first2=G.M. | last3= Sharpe | first3=C.J. | year=2020 | title=Velvet Scoter (''Melanitta fusca'') version 1.0 | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | editor4-last=Christie | editor4-first=D.A. | editor5-last=de Juana | editor5-first=E. | journal=Birds of the World | location=Ithaca, NY, USA | publisher=Cornell Lab of Ornithology | doi=10.2173/bow.whwsco3.01 }}&lt;/ref&gt;

ტაბაწყურის ტბაზე, [[სამცხე-ჯავახეთი|სამცხე-ჯავახეთის]] რეგიონში, [[საქართველო|საქართველოში]], ბინადრობს კავკასიაში '''შავი გარიელის''' ბოლო მობუდარი პოპულაცია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Research and conservation of the velvet scoter in Georgia |url=[https://www.conservationleadershippponsorship.org/project/velvet-scoter-duck-georgia/](https://www.conservationleadershippponsorship.org/project/velvet-scoter-duck-georgia/) |access-date=2023-09-09 |website=Conservation Leadership Programme |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ამ პოპულაციის 2017–2018 წლების კვლევამ ტბაზე 25–35 წყვილი გამოავლინა, თუმცა ბუდობის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად დაბალი იყო. საბუდარი ადგილებისთვის კონკურენცია, თოლიების მხრიდან მტაცებლობა და თევზჭერით გამოწვეული შეწუხება დასახელდა რეპროდუქციის „დაბალი“ მაჩვენებლის ხელშემშლელ ფაქტორებად.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ქცევა ==
=== გამრავლება ===
ამოფენილი [[ბუდე]] შენდება მიწაზე, ზღვის, ტბების ან მდინარეების მახლობლად, ტყიან ზონაში ან [[ტუნდრა|ტუნდრაში]]. ბუდეს აშენებს დედალი ხშირ მცენარეულობაში და ის კარგად არის შენიღბული. კლატჩი ჩვეულებრივ შედგება 7–9 კრემისფერი-თეთრი კვერცხისგან. ინკუბაცია იწყება ბოლო კვერცხის დადების შემდეგ და გრძელდება 27–28 დღე . როდესაც დედალი ბუდეს ტოვებს, კვერცხებს ბუმბულით ფარავს. ბარტყები თვითმკვებავნი და ბუდედან გაქცევიანები არიან. მათზე მდედრი ზრუნავს და დამოუკიდებლები 30–40 დღეში ხდებიან. გამრავლებას იწყებენ ორი წლის ასაკიდან.{{sfn|Cramp|1977|p=649}}

=== კვება ===
ეს იხვი ყვინთავს კიბოსნაირებისა და [[მოლუსკები|მოლუსკების]] მოსაპოვებლად.{{sfn|Cramp|1977|pp=646-647}}

== კონსერვაციის სტატუსი ==
'''შავი გარიელი''' შეტანილია [[ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირი|IUCN]] წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი  სახეობა. ის არის ერთ-ერთი სახეობა, რომელზეც ვრცელდება „აფრიკულ-ევრაზიული მიგრირებადი წყალმცურავი ფრინველების კონსერვაციის შესახებ შეთანხმება“ AEWA.&lt;ref&gt;{{ cite web | title=AEWA Agreement and Text Annexes | url=[https://www.unep-aewa.org/sites/default/files/uploads/aewa_agreement_text_2023-2025_corrected%20version%20as%20of%2010%20August%202023_EN.pdf](https://www.unep-aewa.org/sites/default/files/uploads/aewa_agreement_text_2023-2025_corrected%20version%20as%20of%2010%20August%202023_EN.pdf) | publisher=Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbird | date=10 August 2023 | access-date=15 June 2024 }}&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა ==
{{Reflist}}

== წყაროები ==
{{refbegin}}
*{{ cite book | editor1-last=Cramp | editor1-first=Stanley | editor1-link=Stanley Cramp | year=1977 | chapter=''Melanitta fusca'' Velvet scoter | title=Handbook of the Birds of Europe the Middle East and North Africa. The Birds of the Western Palearctic | volume=I: Ostrich to Ducks | location=Oxford | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-857358-6 | pages=644–650 }}
{{refend}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Melanitta fusca}}
{{Wikispecies|Melanitta fusca}}
*[[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/velvet-scoter](https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/velvet-scoter) შავი გარიელი], RSPB</text>
      <sha1>qz9bran3jkq82hrab7j5fp68t5k4e00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Quilpenink</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884631</id>
    <revision>
      <id>5377893</id>
      <timestamp>2026-05-01T12:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5377893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="2usp1axw3m9bxcwwf135be0t5a3zm0v" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 12:10, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2usp1axw3m9bxcwwf135be0t5a3zm0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:KameliaAugusta</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884632</id>
    <revision>
      <id>5377917</id>
      <timestamp>2026-05-01T12:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5377917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="e5b3dd7ysdp8xhsmj552xcchmab60rp" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 12:23, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e5b3dd7ysdp8xhsmj552xcchmab60rp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:KingvonOblock64</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884633</id>
    <revision>
      <id>5377920</id>
      <timestamp>2026-05-01T12:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5377920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="nnx74v3u1akv9e1011jr73aquw7edlk" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 12:28, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>nnx74v3u1akv9e1011jr73aquw7edlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:OldFeliks</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884634</id>
    <revision>
      <id>5378050</id>
      <timestamp>2026-05-01T13:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="jij2uwjl7umakdqefq12ojew8k3k5qu" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 13:00, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jij2uwjl7umakdqefq12ojew8k3k5qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Jlomt89</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884635</id>
    <revision>
      <id>5378071</id>
      <timestamp>2026-05-01T13:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="mu6xxbhldvahqetqy748k6ag258flrf" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 13:13, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mu6xxbhldvahqetqy748k6ag258flrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Hervormde</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884636</id>
    <revision>
      <id>5378075</id>
      <timestamp>2026-05-01T14:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="fz3igcae3jmyhfjtfokd1xe582bo1ij" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 14:07, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fz3igcae3jmyhfjtfokd1xe582bo1ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Micnek</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884637</id>
    <revision>
      <id>5378091</id>
      <timestamp>2026-05-01T15:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="atehnhxohpfwhu6e14fq2y4qihjpyka" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 15:36, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>atehnhxohpfwhu6e14fq2y4qihjpyka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884638</id>
    <revision>
      <id>5378095</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის 48-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1998 წლის 8 ნოემბრიდან 23 დეკემბრამდე [[ათენი|ათენში]].  ტურნირი იოანის პაპაიოანუს დაჯერებული გამარჯვე...</comment>
      <origin>5378095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="kg53ckf780475fn8rlj6y6wlfbq2368" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის 48-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1998 წლის 8 ნოემბრიდან 23 დეკემბრამდე [[ათენი|ათენში]].

ტურნირი იოანის პაპაიოანუს დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაუგებლად გაიარა და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და ქრისტოს ბანიკასს. პაპაიოანუსთვის ეს საბერძნეთის ჩემპიონატზე მოპოვებული მეორე გამარჯვება იყო.

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2520 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 4 || 0 || 6 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2530 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 5 || 6½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2490 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 1 || 5 || 6½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2480 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს ანაგნოსტოპულოსი]] || 2445 || ½ || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 5 || 5½ || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეფსტრატიოს გრივასი]] || 2520 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 0 || 1 || 0 || 3 || 3 || 4 || 5 || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2435 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 0 || 1 || 3 || 4 || 3 || 4½ || 7—8
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2315 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 3 || 4 || 3 || 4½ || 7—8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2280 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 2 || 4 || 4 || 4 || 9—10
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მარკიდისი || 2295 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 4 || 4 || 4 || 9—10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ორესტის სტეფანოპულოსი || 2320 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 8 || 1 || 1½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic216.html#6 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>kg53ckf780475fn8rlj6y6wlfbq2368</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378097</id>
      <parentid>5378095</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4334" sha1="6ifltxfsoq9w3yt7eg1q1qvqv0zeibs" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის 48-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1998 წლის 8 ნოემბრიდან 23 დეკემბრამდე [[ათენი|ათენში]].

ტურნირი იოანის პაპაიოანუს დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაუგებლად გაიარა და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და ქრისტოს ბანიკასს. პაპაიოანუსთვის ეს საბერძნეთის ჩემპიონატზე მოპოვებული მეორე გამარჯვება იყო.

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2520 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 4 || 0 || 6 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2530 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 5 || 6½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2490 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 1 || 5 || 6½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2480 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს ანაგნოსტოპულოსი]] || 2445 || ½ || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 5 || 5½ || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეფსტრატიოს გრივასი]] || 2520 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 0 || 1 || 0 || 3 || 3 || 4 || 5 || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2435 || ½ || ½ || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 0 || 1 || 3 || 4 || 3 || 4½ || 7—8
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2315 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 3 || 4 || 3 || 4½ || 7—8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2280 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 2 || 4 || 4 || 4 || 9—10
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მარკიდისი || 2295 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 4 || 4 || 4 || 9—10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ორესტის სტეფანოპულოსი || 2320 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 8 || 1 || 1½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic216.html#6 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1998 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>6ifltxfsoq9w3yt7eg1q1qvqv0zeibs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884639</id>
    <revision>
      <id>5378096</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884640</id>
    <revision>
      <id>5378099</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ნავდაფა | სახელი                   = საბერძნეთის ჩემპიონატები ჭადრაკში | state                   = {{{state|}}} | სათაური                 = [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი|საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] | listclass               =...</comment>
      <origin>5378099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3791" sha1="kolif5v4berkl911prvuib2ux1pa4zw" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                   = საბერძნეთის ჩემპიონატები ჭადრაკში
| state                   = {{{state|}}}
| სათაური                 = [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი|საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| listclass               = hlist

| ჯგუფი1                  = ჩემპიონატები
| სია1                    = 
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 1995|1995 (44-ე)]]
* ...
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 1998|1998 (48-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2000|2000]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2002|2002 (52-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2003|2003]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2004|2004]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2005|2005 (55-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2006|2006 (56-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2007|2007]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2008|2008 (58-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2009|2009 (59-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2010|2010 (60-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2011|2011 (61-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2012|2012 (62-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2013|2013 (63-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2014|2014 (64-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2015|2015 (65-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2016|2016 (66-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2017|2017 (67-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2018|2018 (68-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2019|2019 (69-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2021|2021 (70-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2022|2022 (71-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2023|2023 (72-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2024|2024 (73-ე)]]
* [[საბერძნეთის საჭადრაკო ჩემპიონატი 2025|2025 (74-ე)]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ნავიგაციური თარგები:საჭადრაკო შეჯიბრებები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kolif5v4berkl911prvuib2ux1pa4zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378111</id>
      <parentid>5378099</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3670" sha1="bxzrs6cyrtkiojrjeo7pql4vh70m7lt" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                   = საბერძნეთის ჩემპიონატები ჭადრაკში
| state                   = {{{state|}}}
| სათაური                 = [[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| listclass               = hlist

| ჯგუფი1                  = ჩემპიონატები
| სია1                    = 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995 (44-ე)]] · 
... · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998 (48-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002 (52-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005 (55-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006 (56-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008 (58-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009 (59-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010 (60-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011 (61-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012 (62-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013 (63-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014 (64-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015 (65-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016 (66-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017 (67-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018 (68-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019 (69-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021 (70-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022 (71-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023 (72-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024 (73-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025 (74-ე)]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ნავიგაციური თარგები:საჭადრაკო შეჯიბრებები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bxzrs6cyrtkiojrjeo7pql4vh70m7lt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378404</id>
      <parentid>5378111</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="mkhl3p2ruxb59wuqjhf4ez3lwyy6gwr" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                   = საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| state                   = {{{state|}}}
| სათაური                 = [[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| listclass               = hlist

| ჯგუფი1                  = ჩემპიონატები
| სია1                    = 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995 (44-ე)]] · 
... · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998 (48-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002 (52-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005 (55-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006 (56-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008 (58-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009 (59-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010 (60-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011 (61-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012 (62-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013 (63-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014 (64-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015 (65-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016 (66-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017 (67-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018 (68-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019 (69-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021 (70-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022 (71-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023 (72-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024 (73-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025 (74-ე)]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ნავიგაციური თარგები:საჭადრაკო შეჯიბრებები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mkhl3p2ruxb59wuqjhf4ez3lwyy6gwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378449</id>
      <parentid>5378404</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="rhwxjg4ph7y2hvsgn7zqwjgev9wtpi6" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                   = საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| state                   = {{{state|}}}
| სათაური                 = [[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| listclass               = hlist

| ჯგუფი1                  = ჩემპიონატები
| სია1                    = 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995 (44-ე)]] · 
... · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998 (48-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002 (52-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005 (55-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006 (56-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008 (58-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009 (59-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010 (60-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011 (61-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012 (62-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013 (63-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014 (64-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015 (65-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016 (66-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017 (67-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018 (68-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019 (69-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021 (70-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022 (71-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023 (72-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024 (73-ე)]] · 
[[საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025 (74-ე)]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rhwxjg4ph7y2hvsgn7zqwjgev9wtpi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884641</id>
    <revision>
      <id>5378109</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის 44-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1995 წლის მაისსა და ივნისში [[გლიფადა]]ში.  ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. მიუხე...</comment>
      <origin>5378109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="asdl9418w1qy971u3eguqqbax7q1cgu" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის 44-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1995 წლის მაისსა და ივნისში [[გლიფადა]]ში.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. მიუხედავად გეორგიოს მასტროკუკასთან მარცხისა, მან ერთი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და სპირიდონ სკემბრისს, რომლებსაც პირადი შეხვედრები მოუგო. ილიას კურკუნაკისმა ტურნირი მესამე ტურის შემდეგ დატოვა.

=== ტურების განრიგი ===
* 1-ლი ტური: 14.06.1995
* მე-2 ტური: 15.06.1995
* მე-3 ტური: 16.06.1995
* მე-4 ტური: 17.06.1995
* მე-5 ტური: 19.06.1995
* მე-6 ტური: 20.06.1995
* მე-7 ტური: 21.06.1995
* მე-8 ტური: 22.06.1995
* მე-9 ტური: 23.06.1995

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2570 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || || 6 || 1 || 1 || '''6½''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2495 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || || 4 || 1 || 3 || 5½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2525 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || || 5 || 2 || 1 || 5½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|თეოდოროს ხარიტიაკისი || 2250 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || || 2 || 3 || 3 || 3½ || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს კალესისი || 2410 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || || 1 || 2 || 5 || 3½ || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს მასტროკუკასი || 2425 || 1 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || || 2 || 4 || 2 || 3 || 6—8
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს ნიკოლაიდისი || 2290 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || || 1 || 3 || 4 || 3 || 6—8
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს ცუმბასი || 2360 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || || 1 || 3 || 4 || 3 || 6—8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეფსტრატიოს გრივასი]] || 2460 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || || 1 || 4 || 3 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ილიას კურკუნაკისი || || colspan=9 | ||style=&quot;background: black;&quot;| || colspan=5 | გამოეთიშა
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic38.html ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #38)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>asdl9418w1qy971u3eguqqbax7q1cgu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378110</id>
      <parentid>5378109</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="1ozztpfk5x79jom60aif6syd62nhvop" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის 44-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 1995 წლის მაისსა და ივნისში [[გლიფადა]]ში.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. მიუხედავად გეორგიოს მასტროკუკასთან მარცხისა, მან ერთი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და სპირიდონ სკემბრისს, რომლებსაც პირადი შეხვედრები მოუგო. ილიას კურკუნაკისმა ტურნირი მესამე ტურის შემდეგ დატოვა.

=== ტურების განრიგი ===
* 1-ლი ტური: 14.06.1995
* მე-2 ტური: 15.06.1995
* მე-3 ტური: 16.06.1995
* მე-4 ტური: 17.06.1995
* მე-5 ტური: 19.06.1995
* მე-6 ტური: 20.06.1995
* მე-7 ტური: 21.06.1995
* მე-8 ტური: 22.06.1995
* მე-9 ტური: 23.06.1995

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2570 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || || 6 || 1 || 1 || '''6½''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2495 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || || 4 || 1 || 3 || 5½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2525 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || || 5 || 2 || 1 || 5½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|თეოდოროს ხარიტიაკისი || 2250 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || || 2 || 3 || 3 || 3½ || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს კალესისი || 2410 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || || 1 || 2 || 5 || 3½ || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს მასტროკუკასი || 2425 || 1 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || || 2 || 4 || 2 || 3 || 6—8
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს ნიკოლაიდისი || 2290 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || || 1 || 3 || 4 || 3 || 6—8
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს ცუმბასი || 2360 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || || 1 || 3 || 4 || 3 || 6—8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეფსტრატიოს გრივასი]] || 2460 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || || 1 || 4 || 3 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ილიას კურკუნაკისი || || colspan=9 | ||style=&quot;background: black;&quot;| || colspan=5 | გამოეთიშა
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic38.html ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #38)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:1995 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>1ozztpfk5x79jom60aif6syd62nhvop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884642</id>
    <revision>
      <id>5378112</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884643</id>
    <revision>
      <id>5378113</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 13-დან 23 ოქტომბრამდე [[აიოს-ნიკოლაოსი (კრეტა)|აიოს-ნიკოლაოსში]].  ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებულ...</comment>
      <origin>5378113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4041" sha1="7xcuucs2s0plmhwnx02wfpgy8gxepgv" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 13-დან 23 ოქტომბრამდე [[აიოს-ნიკოლაოსი (კრეტა)|აიოს-ნიკოლაოსში]].

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი დისტანცია წაგების გარეშე გაიარა და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და სტელიოს ხალკიასს. ბანიკასი პირველად გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': V (საშუალო რეიტინგი: 2365).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2542 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 4 || '''8''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2512 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 5 || 7½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2502 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 0 || 5 || 7½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2372 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 1 || 6 || 6 || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2475 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2349 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || 1 || 1 || 3 || 3 || 4 || 5 || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2386 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || 2 || 7 || 4½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მარკიდისი || 2337 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 3 || 5 || 2 || 4 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის აფცოღლუ || 2203 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 2 || 5 || 3 || 3½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მურუტისი || 2217 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 3 || 2½ || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს პაპასი || 2122 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 9 || 1 || ½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic311.html#11 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #311)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>7xcuucs2s0plmhwnx02wfpgy8gxepgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378115</id>
      <parentid>5378113</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="rk06lcmvs6jtgaqnvi8d8pdsifylz62" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 13-დან 23 ოქტომბრამდე [[აიოს-ნიკოლაოსი (კრეტა)|აიოს-ნიკოლაოსში]].

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი დისტანცია წაგების გარეშე გაიარა და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილებზე გასულ იოანის ნიკოლაიდისსა და სტელიოს ხალკიასს. ბანიკასი პირველად გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': V (საშუალო რეიტინგი: 2365).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2542 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 4 || '''8''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2512 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 5 || 7½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2502 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 0 || 5 || 7½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2372 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 1 || 6 || 6 || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2475 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2349 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || 1 || 1 || 3 || 3 || 4 || 5 || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2386 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 1 || 1 || 2 || 7 || 4½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მარკიდისი || 2337 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 3 || 5 || 2 || 4 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის აფცოღლუ || 2203 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 2 || 5 || 3 || 3½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მურუტისი || 2217 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 3 || 2½ || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს პაპასი || 2122 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 9 || 1 || ½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic311.html#11 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #311)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2000 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>rk06lcmvs6jtgaqnvi8d8pdsifylz62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884644</id>
    <revision>
      <id>5378114</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884645</id>
    <revision>
      <id>5378116</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 28 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.  ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებული გამარჯვებით დას...</comment>
      <origin>5378116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="7uqu67nhwy6bpq8fj11kaf208bcpzto" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 28 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე გაიარა, ნახევარი ქულით გაუსწრო სტელიოს ხალკიასს და მესამედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2446).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2520 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2528 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2587 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2495 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 1 || 6 || 5 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს ანაგნოსტოპულოსი]] || 2438 || 0 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || ½ || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2452 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2461 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანდრეას ცერმიადიანოსი || 2440 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის სიმეონიდისი || 2329 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 2 || 2 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს მიხაილიდისი || 2205 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic422.html#7 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #422)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>7uqu67nhwy6bpq8fj11kaf208bcpzto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378476</id>
      <parentid>5378116</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="loi794xzvpeqswvbshdtlj1lu9cjx12" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 28 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე გაიარა, ნახევარი ქულით გაუსწრო სტელიოს ხალკიასს და მესამედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2446).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2520 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2528 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2587 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2495 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 1 || 6 || 5 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს ანაგნოსტოპულოსი]] || 2438 || 0 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || ½ || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2452 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2461 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეას ცერმიადიანოსი]] || 2440 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის სიმეონიდისი]] || 2329 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 2 || 2 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანასტასიოს მიხაილიდისი]] || 2205 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic422.html#7 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #422)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>loi794xzvpeqswvbshdtlj1lu9cjx12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884646</id>
    <revision>
      <id>5378117</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884647</id>
    <revision>
      <id>5378118</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ასპროპირგოსი|ასპროპირგოსში]] 29 ნოემბრიდან 7 დეკემბრამდე.  ტურნირი სამი მონაწილის: ქრისტოს ბანიკა...</comment>
      <origin>5378118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3805" sha1="3lemrswrgwrlbux0q6ued11kxk2j2rr" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ასპროპირგოსი|ასპროპირგოსში]] 29 ნოემბრიდან 7 დეკემბრამდე.

ტურნირი სამი მონაწილის: ქრისტოს ბანიკასის, სტელიოს ხალკიასისა და დიმიტრიოს მასტროვასილისის გამარჯვებით დასრულდა (მათ პირველი ადგილი გაიყვეს). ტაი-ბრეიკის შემდეგ ტიტული ქრისტოს ბანიკასს ერგო, რომელიც მეოთხედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2448).

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2522 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2546 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2512 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2467 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2577 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2500 || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || 6 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2460 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის სიმეონიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 6 || 2 || 2 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ფრანგისკოს სიგალასი || 2272 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 6 || 3 || 1½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს სკაპერდასი || 2285 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 8 || 1 || ½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic475.html#6 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #475)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>3lemrswrgwrlbux0q6ued11kxk2j2rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378119</id>
      <parentid>5378118</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4091" sha1="2vcc27xx893u5u4dg6kambjv2bl3l8i" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ასპროპირგოსი|ასპროპირგოსში]] 29 ნოემბრიდან 7 დეკემბრამდე.

ტურნირი სამი მონაწილის: ქრისტოს ბანიკასის, სტელიოს ხალკიასისა და დიმიტრიოს მასტროვასილისის გამარჯვებით დასრულდა (მათ პირველი ადგილი გაიყვეს). ტაი-ბრეიკის შემდეგ ტიტული ქრისტოს ბანიკასს ერგო, რომელიც მეოთხედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2448).

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2522 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2546 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2512 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2467 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2577 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2500 || 0 || 0 || ½ || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || 6 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2460 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის სიმეონიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 6 || 2 || 2 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ფრანგისკოს სიგალასი || 2272 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 6 || 3 || 1½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს სკაპერდასი || 2285 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 8 || 1 || ½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic475.html#6 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #475)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2003 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>2vcc27xx893u5u4dg6kambjv2bl3l8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884648</id>
    <revision>
      <id>5378120</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884649</id>
    <revision>
      <id>5378122</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 4-დან 12 დეკემბრამდე.  ტურნირი სამი მონაწილის: იოანის ნიკოლაიდისის, ქრისტოს ბანიკასი...</comment>
      <origin>5378122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3686" sha1="cf3tc6irh1h6y32ufvsalaa08bd1jql" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 4-დან 12 დეკემბრამდე.

ტურნირი სამი მონაწილის: იოანის ნიკოლაიდისის, ქრისტოს ბანიკასისა და სტელიოს ხალკიასის გამარჯვებით დასრულდა (მათ პირველი ადგილი გაიყვეს). ტაი-ბრეიკის შემდეგ ტიტული ქრისტოს ბანიკასს ერგო, რომელიც მეხუთედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': X (საშუალო რეიტინგი: 2485).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2527 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2538 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2526 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2599 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2422 || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2446 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2574 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2435 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2502 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 4 || 4 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს ცანასი || 2283 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 6 || 2 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic529.html#25 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #529)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>cf3tc6irh1h6y32ufvsalaa08bd1jql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378123</id>
      <parentid>5378122</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3973" sha1="627dmufqvc8bivx9lpf2gm59rfuoi0d" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 4-დან 12 დეკემბრამდე.

ტურნირი სამი მონაწილის: იოანის ნიკოლაიდისის, ქრისტოს ბანიკასისა და სტელიოს ხალკიასის გამარჯვებით დასრულდა (მათ პირველი ადგილი გაიყვეს). ტაი-ბრეიკის შემდეგ ტიტული ქრისტოს ბანიკასს ერგო, რომელიც მეხუთედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': X (საშუალო რეიტინგი: 2485).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2527 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2538 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2526 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2599 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2422 || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2446 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2574 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2435 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2502 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 4 || 4 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს ცანასი || 2283 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 6 || 2 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic529.html#25 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #529)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}


[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2004 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>627dmufqvc8bivx9lpf2gm59rfuoi0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378126</id>
      <parentid>5378123</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხრილი */</comment>
      <origin>5378126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4001" sha1="h970tx4uyw2d4wtasqxw96wt2w9dtqz" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]] 4-დან 12 დეკემბრამდე.

ტურნირი სამი მონაწილის: იოანის ნიკოლაიდისის, ქრისტოს ბანიკასისა და სტელიოს ხალკიასის გამარჯვებით დასრულდა (მათ პირველი ადგილი გაიყვეს). ტაი-ბრეიკის შემდეგ ტიტული ქრისტოს ბანიკასს ერგო, რომელიც მეხუთედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': X (საშუალო რეიტინგი: 2485).

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2527 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2538 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2526 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2599 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2422 || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2446 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2574 || ½ || ½ || 0 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2435 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2502 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 4 || 4 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს ცანასი || 2283 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 6 || 2 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic529.html#25 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #529)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}


[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2004 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>h970tx4uyw2d4wtasqxw96wt2w9dtqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884650</id>
    <revision>
      <id>5378124</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884651</id>
    <revision>
      <id>5378127</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[კალამატა]]ში 16-დან 24 ნოემბრამდე.  ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეექვს...</comment>
      <origin>5378127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="0cgm93niodpvyigcog2u5lrjk9v08h4" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[კალამატა]]ში 16-დან 24 ნოემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეექვსედ მოიპოვა საბერძნეთის ჩემპიონის ტიტული. მან მდევრებს ნახევარი ქულით გაუსწრო.

მეორე და მესამე ადგილები ძმებმა, დიმიტრიოს და ათანასიოს მასტროვასილისებმა გაიყვეს.

* ''კატეგორია'': X (საშუალო რეიტინგი: 2497).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2566 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2496 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2570 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2521 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 8 || 5 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს სულეიდისი || 2421 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2626 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2540 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2427 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2461 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ვასილიოს კოტროცოსი || 2339 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 5 || 4 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic577.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #577)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>0cgm93niodpvyigcog2u5lrjk9v08h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378128</id>
      <parentid>5378127</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3966" sha1="tucocul4ovzvrmhvjj2pj2hqp03amly" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[კალამატა]]ში 16-დან 24 ნოემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეექვსედ მოიპოვა საბერძნეთის ჩემპიონის ტიტული. მან მდევრებს ნახევარი ქულით გაუსწრო.

მეორე და მესამე ადგილები ძმებმა, დიმიტრიოს და ათანასიოს მასტროვასილისებმა გაიყვეს.

* ''კატეგორია'': X (საშუალო რეიტინგი: 2497).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2566 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2496 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2570 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2521 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 8 || 5 || 4—6
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს სულეიდისი || 2421 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2626 || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 4—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2540 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2427 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2461 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ვასილიოს კოტროცოსი || 2339 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 5 || 4 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic577.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #577)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2005 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>tucocul4ovzvrmhvjj2pj2hqp03amly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884652</id>
    <revision>
      <id>5378129</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2005 წელი ჭადრაკში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884653</id>
    <revision>
      <id>5378131</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჭადრაკი წლების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5378131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="atraj7do1xymw0qn315fqxvh59co42g" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჭადრაკი წლების მიხედვით]]</text>
      <sha1>atraj7do1xymw0qn315fqxvh59co42g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2005 წელი ჭადრაკში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884654</id>
    <revision>
      <id>5378132</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884655</id>
    <revision>
      <id>5378133</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006''' (56-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]] 27 ნოემბრიდან 5 დეკემბრამდე.  ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის დაჯერებული გამ...</comment>
      <origin>5378133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4097" sha1="h4l7dzhmweqs5b898x2nybj9vjlrj1p" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006''' (56-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]] 27 ნოემბრიდან 5 დეკემბრამდე.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი დისტანცია წაგების გარეშე გაიარა, ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ სპირიდონ სკემბრისს, ქრისტოს ბანიკასსა და ათანასიოს მასტროვასილისს და მერვედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': IX (საშუალო რეიტინგი: 2459).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2587 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2455 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—4
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2568 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—4
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2533 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 3 || 1 || 5 || 5½ || 2—4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2562 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 8 || 5 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2536 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2421 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 9 || 4½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ქრისტოს გორიცასი || 2289 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ვასილიოს კოტროცოსი || 2276 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2361 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic631.html#11 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #631)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2006 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>h4l7dzhmweqs5b898x2nybj9vjlrj1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378135</id>
      <parentid>5378133</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="smolawfk3wazieecqk6w2ocet1gl447" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]] 27 ნოემბრიდან 5 დეკემბრამდე.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი დისტანცია წაგების გარეშე გაიარა, ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ სპირიდონ სკემბრისს, ქრისტოს ბანიკასსა და ათანასიოს მასტროვასილისს და მერვედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

* ''კატეგორია'': IX (საშუალო რეიტინგი: 2459).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2587 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2455 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—4
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2568 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 0 || 7 || 5½ || 2—4
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2533 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 3 || 1 || 5 || 5½ || 2—4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2562 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 8 || 5 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2536 || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2421 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || 9 || 4½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ქრისტოს გორიცასი || 2289 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ვასილიოს კოტროცოსი || 2276 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2361 || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic631.html#11 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #631)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2006 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>smolawfk3wazieecqk6w2ocet1gl447</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884656</id>
    <revision>
      <id>5378134</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Applesaucejar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884657</id>
    <revision>
      <id>5378136</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="08jhl0zuzun3cx022y8892c4j3a30do" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 17:13, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>08jhl0zuzun3cx022y8892c4j3a30do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884658</id>
    <revision>
      <id>5378137</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[იგუმენიცა]]ში 1-დან 9 დეკემბრამდე.  ტურნირი იანის პაპადოპულოსის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა....</comment>
      <origin>5378137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="ilfz8z6wd8t7jh7cinjpgcpal0mluas" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[იგუმენიცა]]ში 1-დან 9 დეკემბრამდე.

ტურნირი იანის პაპადოპულოსის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე გაიარა და ორი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონს, ქრისტოს ბანიკასს.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2448).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იანის პაპადოპულოსი]] || 2445 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 0 || 7 || 1 || 1 || '''7½''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2591 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2614 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის გეორგიადისი || 2377 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2529 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 3—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2525 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნ. გალოპულოსი || 2172 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გავრილიაკისი || 2437 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || 1 || ½ || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანტონიოს ხაძიმანოლისი || 2329 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic684.html#15 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #684)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>ilfz8z6wd8t7jh7cinjpgcpal0mluas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378139</id>
      <parentid>5378137</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="fgdqtgtaoyzaxbaoozjgscqochh7w5i" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[იგუმენიცა]]ში 1-დან 9 დეკემბრამდე.

ტურნირი იანის პაპადოპულოსის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე გაიარა და ორი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონს, ქრისტოს ბანიკასს.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2448).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იანის პაპადოპულოსი]] || 2445 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 0 || 7 || 1 || 1 || '''7½''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2591 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2614 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის გეორგიადისი || 2377 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2529 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 3—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2525 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნ. გალოპულოსი || 2172 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გავრილიაკისი || 2437 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || 1 || ½ || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანტონიოს ხაძიმანოლისი || 2329 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic684.html#15 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #684)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>fgdqtgtaoyzaxbaoozjgscqochh7w5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378140</id>
      <parentid>5378139</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხრილი */</comment>
      <origin>5378140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="rq02ek02mxis8r0d5qzfm2q8tyils0q" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[იგუმენიცა]]ში 1-დან 9 დეკემბრამდე.

ტურნირი იანის პაპადოპულოსის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე გაიარა და ორი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონს, ქრისტოს ბანიკასს.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2448).

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იანის პაპადოპულოსი]] || 2445 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 0 || 7 || 1 || 1 || '''7½''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2591 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2614 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 0 || ½ || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის გეორგიადისი || 2377 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 3—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2529 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 3—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2525 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნ. გალოპულოსი || 2172 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 2 || 3 || 4 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გავრილიაკისი || 2437 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || 1 || ½ || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანტონიოს ხაძიმანოლისი || 2329 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 2 || 6 || 1 || 2½ || 9—10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic684.html#15 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #684)]

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>rq02ek02mxis8r0d5qzfm2q8tyils0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884659</id>
    <revision>
      <id>5378138</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884660</id>
    <revision>
      <id>5378143</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008''' (58-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[როდოსი|როდოსზე]] 30 ნოემბრიდან 10 დეკემბრამდე.  ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა....</comment>
      <origin>5378143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="fqkivzypgcg0xhx810i630mz3arirct" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008''' (58-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[როდოსი|როდოსზე]] 30 ნოემბრიდან 10 დეკემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეშვიდე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2433).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2572 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 4 || '''8''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2597 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 0 || 6 || 7 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2418 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 4 || 7 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2587 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 5 || 2 || 3 || 6½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2529 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 3 || 1 || 6 || 6 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2495 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იანის პაპადოპულოსი]] || 2452 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 5 || 5½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ნიკოლაოს გავრილიაკისი]] || 2426 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 5 || 4 || 3 || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|სებასტიან ფილიპასი || 2221 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 2 || 6 || 2 || 3 || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|მიხაილ დარმარაკისი || 2194 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 6 || 3 || 2½ || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|პანაიოტის დაგკაკისი || 2272 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 9 || 1 || ½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic736.html#21 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #736)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/58th_ch-GRE_2008/37868 58th ch-GRE] საიტზე www.365chess.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>fqkivzypgcg0xhx810i630mz3arirct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378145</id>
      <parentid>5378143</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="61a9uv6f0h47g44asbsz1hvi49vawyi" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[როდოსი|როდოსზე]] 30 ნოემბრიდან 10 დეკემბრამდე.

ტურნირი ქრისტოს ბანიკასის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეშვიდე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''კატეგორია'': VIII (საშუალო რეიტინგი: 2433).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2572 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 4 || '''8''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის პაპაიოანუ]] || 2597 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 0 || 6 || 7 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2418 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 4 || 7 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2587 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 5 || 2 || 3 || 6½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2529 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 3 || 1 || 6 || 6 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2495 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 4 || 2 || 4 || 6 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იანის პაპადოპულოსი]] || 2452 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 5 || 5½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ნიკოლაოს გავრილიაკისი]] || 2426 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 5 || 4 || 3 || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|სებასტიან ფილიპასი || 2221 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 2 || 6 || 2 || 3 || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|მიხაილ დარმარაკისი || 2194 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 6 || 3 || 2½ || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|პანაიოტის დაგკაკისი || 2272 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 9 || 1 || ½ || 11
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic736.html#21 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #736)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/58th_ch-GRE_2008/37868 58th ch-GRE] საიტზე www.365chess.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>61a9uv6f0h47g44asbsz1hvi49vawyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884661</id>
    <revision>
      <id>5378144</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884662</id>
    <revision>
      <id>5378147</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 26 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.  ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეცხრ...</comment>
      <origin>5378147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3563" sha1="rf148pga1gkekf5ysffckh1b3bp1k8x" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 26 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეცხრე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2414).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2591 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 6 || 1 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2511 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2—4
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2590 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || 6½ || 2—4
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2580 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2—4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2556 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს კანაკარისი || 2285 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 2 || 4 || 3 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს ნიკოლაიდისი || 2308 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 2 || 5 || 2 || 3 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ალექსანდროს კუკუფიკისი || 2278 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 7 || 1 || 1½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს სპილიადისი || 1888 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 8 || 1 || ½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://indiv2010.peristerichess.gr ოფიციალური გვერდი]
* [https://theweekinchess.com/html/twic839.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #839)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/60th_ch-GRE_2010/38839 60th ch-GRE] საიტზე www.365chess.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>rf148pga1gkekf5ysffckh1b3bp1k8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378149</id>
      <parentid>5378147</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3849" sha1="mek8jzjndlrfq7d1bipvzlt61q6uczd" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა 26 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე.

ტურნირი ვასილიოს კოტრონიასის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეცხრე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2414).

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2591 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 6 || 1 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2511 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2—4
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ქრისტოს ბანიკასი]] || 2590 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || 6½ || 2—4
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[დიმიტრიოს მასტროვასილისი]] || 2580 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2—4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2556 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 4 || 5 || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს კანაკარისი || 2285 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 2 || 4 || 3 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს ნიკოლაიდისი || 2308 || ½ || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 2 || 5 || 2 || 3 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ალექსანდროს კუკუფიკისი || 2278 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 7 || 1 || 1½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს სპილიადისი || 1888 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 8 || 1 || ½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://indiv2010.peristerichess.gr ოფიციალური გვერდი]
* [https://theweekinchess.com/html/twic839.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #839)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/60th_ch-GRE_2010/38839 60th ch-GRE] საიტზე www.365chess.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2010 წელი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]</text>
      <sha1>mek8jzjndlrfq7d1bipvzlt61q6uczd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884663</id>
    <revision>
      <id>5378148</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884664</id>
    <revision>
      <id>5378150</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012''' (62-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.  ტურნირი ანტონიოს პავლიდისის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება საბე...</comment>
      <origin>5378150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="pauu7la4athlji86jy5q8olrwj1m5bn" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012''' (62-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.

ტურნირი ანტონიოს პავლიდისის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ანასტასიოს მიხაილიდისი.
* ''მსაჯი'': ფიდეს არბიტრი პავლოს დეფტერეოსი.
* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2409).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანტონიოს პავლიდისი]] || 2463 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 1 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2555 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2500 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 1 || 5 || 5½ || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 2 || 1 || 6 || 5 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2457 || ½ || 1 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2426 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 4 || 4 || 1 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2313 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|სებასტიან ფილიპასი || 2310 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2372 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 4 || 5 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს ნიკოლაუ || 2232 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 5 || 4 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic943.html#26 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #943)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/62nd_ch-GRE_2012_2012/39823 62nd ch-GRE 2012] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr85935.aspx?lan=0&amp;art=4 62nd Greek Individual National Championship 2012] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>pauu7la4athlji86jy5q8olrwj1m5bn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378151</id>
      <parentid>5378150</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4284" sha1="khhxsruuqlolfrynkk22sh2fxpyp372" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.

ტურნირი ანტონიოს პავლიდისის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ანასტასიოს მიხაილიდისი.
* ''მსაჯი'': ფიდეს არბიტრი პავლოს დეფტერეოსი.
* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2409).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანტონიოს პავლიდისი]] || 2463 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 1 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2555 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2500 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 1 || 5 || 5½ || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 2 || 1 || 6 || 5 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2457 || ½ || 1 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2426 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 4 || 4 || 1 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2313 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|სებასტიან ფილიპასი || 2310 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2372 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 4 || 5 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს ნიკოლაუ || 2232 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 5 || 4 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic943.html#26 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #943)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/62nd_ch-GRE_2012_2012/39823 62nd ch-GRE 2012] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr85935.aspx?lan=0&amp;art=4 62nd Greek Individual National Championship 2012] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი 2012 წელს]]</text>
      <sha1>khhxsruuqlolfrynkk22sh2fxpyp372</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378167</id>
      <parentid>5378151</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="copxlqc55hnvh90iccw8irxxjcjusxw" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.

ტურნირი ანტონიოს პავლიდისის გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება საბერძნეთის ჩემპიონატებზე.

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ანასტასიოს მიხაილიდისი.
* ''მსაჯი'': ფიდეს არბიტრი პავლოს დეფტერეოსი.
* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2409).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანტონიოს პავლიდისი]] || 2463 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 1 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2555 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2500 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 1 || 5 || 5½ || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ სკემბრისი]] || 2463 || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || ½ || 2 || 1 || 6 || 5 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სპირიდონ კაპნისისი]] || 2457 || ½ || 1 || 1 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || 2 || 2 || 5 || 4½ || 5—6
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2426 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 4 || 4 || 1 || 4½ || 5—6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2313 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|სებასტიან ფილიპასი || 2310 || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 2 || 4 || 3 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2372 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 4 || 5 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს ნიკოლაუ || 2232 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 5 || 4 || 2 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic943.html#26 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #943)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/62nd_ch-GRE_2012_2012/39823 62nd ch-GRE 2012] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr85935.aspx?lan=0&amp;art=4 62nd Greek Individual National Championship 2012] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2012 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>copxlqc55hnvh90iccw8irxxjcjusxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884665</id>
    <revision>
      <id>5378152</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:~2026-26575-34</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884666</id>
    <revision>
      <id>5378154</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Otogi</username>
        <id>27089</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:ტესტი}}— ~~~~</comment>
      <origin>5378154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="468" sha1="bvswbmu985d0d8tzpz35oqwm8tpjdfu" xml:space="preserve">== გთხოვთ, ვარჯიშისთვის გამოიყენოთ [[ვიკიპედია:სავარჯიშო|„სავარჯიშო გვერდი“]] ! ==
{{ახალბედა/ტესტი}}
— [[User:Otogi|&lt;span style=&quot;color:#0018A8; font-family:Neuropol&quot;&gt;&lt;b&gt;OTOGI&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:Otogi|&lt;span style=&quot;color:#0018A8&quot;&gt;Messages&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; 17:34, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bvswbmu985d0d8tzpz35oqwm8tpjdfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ეშლი გრემი (მოდელი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884667</id>
    <revision>
      <id>5378155</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinatin kokhreidze55</username>
        <id>178881</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე       =   | სახელი       = ეშლი გრემი | ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg | ფოტოს სიგანე =250 |წარწერა = გრემი 2024 წელს | ალტ         = | მშობლსახელი = | ენის კოდი    =  | დაბსახელ...</comment>
      <origin>5378155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12745" sha1="7zqdohecnqhiynwm997r18ldqcgurbn" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Tinatin kokhreidze55|Tinatin kokhreidze55]].|1|05|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ეშლი გრემი
| ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = გრემი 2024 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ოქტომბერი, 1987
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მოდელი, ტელეწამყვანი
| აქტიურობის წლები =2000-დღემდე
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = IMG 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე = 1.78 მ.       
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  ჯასტინ ერვინი (2010)
| პარტნიორები = 
| შვილები = 3
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ეშლი გრემ ერვინი''' (დ. 30 ოქტომბერი, [[1987]])&lt;ref name=LincolnJournalStar&gt;{{cite news |last=Mertes |first=Micah |title=Lincoln model from Lane Bryant ad amazed at media frenzy |url=https://journalstar.com/news/local/lincoln-model-from-lane-bryant-ad-amazed-at-media-frenzy/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |access-date=February 11, 2022|newspaper=[[Lincoln Journal Star]] |location=Nebraska |date=May 3, 2010 |quote=The 22-year-old model.... |archive-date=July 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709164350/http://journalstar.com/news/local/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;— ამერიკელი [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]] და ტელეწამყვანი. &lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |date=November 16, 2013 |title=About |url=http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227192006/http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |archive-date=December 27, 2013 |publisher=Ashley Graham official website}}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი ჟურნალ Sports Illustrated Swimsuit Issue-ის გარეკანზე 2016 წელს შედგა. ერთი წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი „ახალი მოდელი: როგორია სინამდვილეში თავდაჯერებულობა, სილამაზე და ძალა“. &lt;ref name=&quot;vogue.com&quot;&gt;Regensdorf, Laura. [https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence &quot;How Curvy Model Ashley Graham Helped Redefine Beauty Norms for a Body-Positive Generation.&quot;] ''Vogue'', Vogue, May 25, 2017.&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
გრემი დაიბადა [[1987]] წლის [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]]; იგი სამი დადან ყველაზე უფროსია.  როდესაც იგი საშუალო სკოლაში სწავლობდა, ის და მისი ოჯახი [[ლინკოლნი (ნებრასკა)|ლინკოლნში (ნებრასკა)]] გადავიდნენ საცხოვრებლად. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=qe7sMLyKhJ4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/qe7sMLyKhJ4 |archive-date=December 21, 2021 |url-status=live |title=Pretty Big Deal with Ashley Graham &amp;#124; Gabrielle Union |publisher=YouTube |date=October 11, 2018 |access-date=March 28, 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;  1999 წლიდან [[2002]] წლამდე იგი დადიოდა სკოტის საშუალო სკოლაში, ხოლო 2002 წლიდან 2005 წლამდე ლინკოლნ საუთვესტის საშუალო სკოლაში. &lt;ref name=LincolnJournalStar/&gt; ბავშვობაში მას დაუდგინეს [[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა]](ADHD) და [[დისლექსია]]. &lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.glamour.com/story/ashley-graham-being-okay-with-who-you-are-is-a-revolutionary-act |title= Ashley Graham: 'Being OK With Who You Are Is a Revolutionary Act' |website= Glamour |date= 11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

2000 წელს გრემი სააგენტო I &amp; I-ის აგენტებმა აღმოაჩინეს, როდესაც იგი [[ომაჰა]]ში (ნებრასკა) Oak View Mall-ში შოპინგობდა. &lt;ref name=IandISuccess&gt;{{cite web |url= http://iandiagency.com/Success_Stories.html |title=Success Stories |work=I &amp; I Agency |access-date=June 20, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928220219/http://www.iandiagency.com/Success_Stories.html |archive-date=September 28, 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==კარიერა==
გრემმა მოდელობა 12 წლის ასაკში დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;&gt;{{Cite news |last=Meltzer |first=Marisa |date=February 9, 2021 |title=Supermodel Ashley Graham: Her Rules, Her Game -US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/ashley-graham-model-profile-cover-story-11612828389
 |access-date=February 10, 2021 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; 2001 წელს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Wilhelmina Models-თან მოდელების კონვენციაზე დასწრების შემდეგ.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; 2003 წელს იგი გადავიდა Ford Models-ში.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; კარიერის დასაწყისში იგი გამოჩნდა ''YM'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;Shine-2010&quot;&gt;{{cite web |last=Brody |first=Liz |title=Model Ashley Graham on how to Rock a Size 16: &quot;Did someone say cellulite? |url=http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |publisher=Yahoo! |access-date=November 16, 2013 |date=July 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607094754/http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |archive-date=June 7, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 წლის აპრილში მისი პროფილი გამოქვეყნდა სალი სინგერის მიერ ''Vogue'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;USVogue2007&quot;&gt;{{cite journal |last=Singer |first=Sally |date=April 2007 |title=Body of Work |journal=Vogue |issue=April 2007 |pages=188–190}}&lt;/ref&gt;

2009 წლის ოქტომბერში იგი გამოჩნდა ''Glamour''-ის რედაქციულ სტატიაში „These Bodies are Beautiful at Every Size“, პლუს-საიზ მოდელებთან ერთად: Kate Dillon Levin, Amy Lemons, Lizzie Miller, Crystal Renn, Jennie Runk და Anansa Sims.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Field |first=Genevieve |title=These Bodies are Beautiful at Every Size |url=https://www.glamour.com/story/these-bodies-are-beautiful-at-every-size|work=Glamour|date=September
 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glamour.com/gallery/supermodels-who-arent-superthin#slide=1
 |title=Supermodels Who Aren't Superthin: Meet the Women Who Proudly Bared it All |work=Glamour |date=September 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს გრემი გამოჩნდა სადავო Lane Bryant-ის სატელევიზიო რეკლამაში, რომელიც აიკრძალა პრაიმ-ტაიმში ABC-სა და Fox-ზე, რადგან იგი ზედმეტად სექსუალურად მიიჩნიეს.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Keyes |first1=Alison |title=Plus-Size Models An Increasing Presence In Ads |url=https://www.npr.org/2010/05/17/126883729/plus-size-models-an-increasing-presence-in-ads
 |website=NPR.org |publisher=National Public Radio, Inc. (NPR) |access-date=10 August 2025 |date=May 17, 2010}}&lt;/ref&gt; რეკლამამ YouTube-ზე 800,000-ზე მეტი ნახვა დააგროვა და გააშუქეს ისეთმა მედიასაშუალებებმა, როგორიცაა ''The Huffington Post'' და ''New York Post''.&lt;ref name=&quot;About&quot; /&gt;

2010 წლის 31 მაისს იგი გამოჩნდა ''The Tonight Show with Jay Leno''-ში, რათა ამ საკითხთან დაკავშირებულ დავაზე ესაუბრა.&lt;ref&gt;[http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham The Tonight Show with Jay Leno] Episode Guide {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110605215319/http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham |date=June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ Ashley Graham Model Plus Size On Jay Leno Show] Spreadit.org, May 2, 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505174536/http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ |date=May 5, 2010 }}&lt;/ref&gt;

მას უმუშავია ისეთ საერთაშორისო დიზაინერებთან, როგორებიც არიან Prabal Gurung, Michael Kors, Love Mag, Dolce and Gabbana, H&amp;M, Tommy Hilfiger, Rag &amp; Bone და Christian Siriano.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|3904458}}

==სქოლიო==</text>
      <sha1>7zqdohecnqhiynwm997r18ldqcgurbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378158</id>
      <parentid>5378155</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinatin kokhreidze55</username>
        <id>178881</id>
      </contributor>
      <origin>5378158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25466" sha1="m8fjht96pv9hnp95o66qv8h87q34fl0" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Tinatin kokhreidze55|Tinatin kokhreidze55]].|1|05|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ეშლი გრემი
| ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = გრემი 2024 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ოქტომბერი, 1987
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მოდელი, ტელეწამყვანი
| აქტიურობის წლები =2000-დღემდე
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = IMG 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე = 1.78 მ.       
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  ჯასტინ ერვინი (2010)
| პარტნიორები = 
| შვილები = 3
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ეშლი გრემ ერვინი''' (დ. 30 ოქტომბერი, [[1987]])&lt;ref name=LincolnJournalStar&gt;{{cite news |last=Mertes |first=Micah |title=Lincoln model from Lane Bryant ad amazed at media frenzy |url=https://journalstar.com/news/local/lincoln-model-from-lane-bryant-ad-amazed-at-media-frenzy/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |access-date=February 11, 2022|newspaper=[[Lincoln Journal Star]] |location=Nebraska |date=May 3, 2010 |quote=The 22-year-old model.... |archive-date=July 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709164350/http://journalstar.com/news/local/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;— ამერიკელი [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]] და ტელეწამყვანი. &lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |date=November 16, 2013 |title=About |url=http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227192006/http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |archive-date=December 27, 2013 |publisher=Ashley Graham official website}}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი ჟურნალ Sports Illustrated Swimsuit Issue-ის გარეკანზე 2016 წელს შედგა. ერთი წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი „ახალი მოდელი: როგორია სინამდვილეში თავდაჯერებულობა, სილამაზე და ძალა“. &lt;ref name=&quot;vogue.com&quot;&gt;Regensdorf, Laura. [https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence &quot;How Curvy Model Ashley Graham Helped Redefine Beauty Norms for a Body-Positive Generation.&quot;] ''Vogue'', Vogue, May 25, 2017.&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
გრემი დაიბადა [[1987]] წლის [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]]; იგი სამი დადან ყველაზე უფროსია.  როდესაც იგი საშუალო სკოლაში სწავლობდა, ის და მისი ოჯახი [[ლინკოლნი (ნებრასკა)|ლინკოლნში (ნებრასკა)]] გადავიდნენ საცხოვრებლად. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=qe7sMLyKhJ4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/qe7sMLyKhJ4 |archive-date=December 21, 2021 |url-status=live |title=Pretty Big Deal with Ashley Graham &amp;#124; Gabrielle Union |publisher=YouTube |date=October 11, 2018 |access-date=March 28, 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;  1999 წლიდან [[2002]] წლამდე იგი დადიოდა სკოტის საშუალო სკოლაში, ხოლო 2002 წლიდან 2005 წლამდე ლინკოლნ საუთვესტის საშუალო სკოლაში. &lt;ref name=LincolnJournalStar/&gt; ბავშვობაში მას დაუდგინეს [[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა]](ADHD) და [[დისლექსია]]. &lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.glamour.com/story/ashley-graham-being-okay-with-who-you-are-is-a-revolutionary-act |title= Ashley Graham: 'Being OK With Who You Are Is a Revolutionary Act' |website= Glamour |date= 11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

2000 წელს გრემი სააგენტო I &amp; I-ის აგენტებმა აღმოაჩინეს, როდესაც იგი [[ომაჰა]]ში (ნებრასკა) Oak View Mall-ში შოპინგობდა. &lt;ref name=IandISuccess&gt;{{cite web |url= http://iandiagency.com/Success_Stories.html |title=Success Stories |work=I &amp; I Agency |access-date=June 20, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928220219/http://www.iandiagency.com/Success_Stories.html |archive-date=September 28, 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==კარიერა==
გრემმა მოდელობა 12 წლის ასაკში დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;&gt;{{Cite news |last=Meltzer |first=Marisa |date=February 9, 2021 |title=Supermodel Ashley Graham: Her Rules, Her Game -US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/ashley-graham-model-profile-cover-story-11612828389
 |access-date=February 10, 2021 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; 2001 წელს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Wilhelmina Models-თან მოდელების კონვენციაზე დასწრების შემდეგ.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; 2003 წელს იგი გადავიდა Ford Models-ში.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; კარიერის დასაწყისში იგი გამოჩნდა ''YM'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;Shine-2010&quot;&gt;{{cite web |last=Brody |first=Liz |title=Model Ashley Graham on how to Rock a Size 16: &quot;Did someone say cellulite? |url=http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |publisher=Yahoo! |access-date=November 16, 2013 |date=July 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607094754/http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |archive-date=June 7, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 წლის აპრილში მისი პროფილი გამოქვეყნდა სალი სინგერის მიერ ''Vogue'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;USVogue2007&quot;&gt;{{cite journal |last=Singer |first=Sally |date=April 2007 |title=Body of Work |journal=Vogue |issue=April 2007 |pages=188–190}}&lt;/ref&gt;

2009 წლის ოქტომბერში იგი გამოჩნდა ''Glamour''-ის რედაქციულ სტატიაში „These Bodies are Beautiful at Every Size“, პლუს-საიზ მოდელებთან ერთად: Kate Dillon Levin, Amy Lemons, Lizzie Miller, Crystal Renn, Jennie Runk და Anansa Sims.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Field |first=Genevieve |title=These Bodies are Beautiful at Every Size |url=https://www.glamour.com/story/these-bodies-are-beautiful-at-every-size|work=Glamour|date=September
 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glamour.com/gallery/supermodels-who-arent-superthin#slide=1
 |title=Supermodels Who Aren't Superthin: Meet the Women Who Proudly Bared it All |work=Glamour |date=September 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს გრემი გამოჩნდა სადავო Lane Bryant-ის სატელევიზიო რეკლამაში, რომელიც აიკრძალა პრაიმ-ტაიმში ABC-სა და Fox-ზე, რადგან იგი ზედმეტად სექსუალურად მიიჩნიეს.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Keyes |first1=Alison |title=Plus-Size Models An Increasing Presence In Ads |url=https://www.npr.org/2010/05/17/126883729/plus-size-models-an-increasing-presence-in-ads
 |website=NPR.org |publisher=National Public Radio, Inc. (NPR) |access-date=10 August 2025 |date=May 17, 2010}}&lt;/ref&gt; რეკლამამ YouTube-ზე 800,000-ზე მეტი ნახვა დააგროვა და გააშუქეს ისეთმა მედიასაშუალებებმა, როგორიცაა ''The Huffington Post'' და ''New York Post''.&lt;ref name=&quot;About&quot; /&gt;

2010 წლის 31 მაისს იგი გამოჩნდა ''The Tonight Show with Jay Leno''-ში, რათა ამ საკითხთან დაკავშირებულ დავაზე ესაუბრა.&lt;ref&gt;[http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham The Tonight Show with Jay Leno] Episode Guide {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110605215319/http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham |date=June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ Ashley Graham Model Plus Size On Jay Leno Show] Spreadit.org, May 2, 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505174536/http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ |date=May 5, 2010 }}&lt;/ref&gt;

მას უმუშავია ისეთ საერთაშორისო დიზაინერებთან, როგორებიც არიან Prabal Gurung, Michael Kors, Love Mag, Dolce and Gabbana, H&amp;M, Tommy Hilfiger, Rag &amp; Bone და Christian Siriano.
===ინკლუზიურობა===
გრემი არის body positivity მოძრაობის მხარდამჭერი&lt;ref name=Vogue&gt;{{cite magazine |last1=Regensdorf |first1=Laura |title=Model Ashley Graham's Honest New Book Chronicles the Making of a Body-Positive Icon |url=https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Vogue |date=May 9, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Glamour&gt;{{cite magazine |title=Ashley Graham on Authenticity and Being a Body Image Activist |url=https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-ashley-graham
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Glamour |date=November 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Belle |first1=Elly |title=Ashley Graham Explained Why Body Type Doesn't Make Someone a &quot;Real Woman&quot; |url=https://www.teenvogue.com/story/ashley-graham-body-type-doesnt-make-real-woman?verso=true
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Teen Vogue |date=March 21, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=ASHLEY GRAHAM CRITICISES BODY SHAMER WHO COMPARED HER TO A 'REAL MODEL' |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/ashley-graham-body-shamer-real-model-plus-size-curvy-instagram-story-a8312851.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=April 19, 2018}}&lt;/ref&gt; და Health at Every Size მოძრაობის.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.metro.us/lifestyle/plus-size-model-ashley-graham-on-high-fashion-and-health/zsJoau---4Bc6O41PsNH2/
 |title=Plus-size model Ashley Graham on high-fashion and health |date=January 21, 2015 |publisher=Metro |quote=I promote health at every size. |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |title=Beauty Beyond Size |last=Graham |first=Ashley |date=January 2015 |publisher=The Edit |quote=I think that you can be healthy at any size and my goal is to help and educate women on that. |access-date=February 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005093558/https://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |archive-date=October 5, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.health.com/2016/02/19/ashley-graham-opens-up-about-being-healthy-at-any-size/
 |title=Ashley Graham Opens Up About Being Healthy at Any Size |last=Thomason |first=Kristine |date=February 19, 2016 |quote=I believe you can be healthy at any size as long as you're getting off the couch and moving your body |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;

2016 წელს იგი გახდა პირველი size 16 მოდელი, რომელიც გამოჩნდა ''Sports Illustrated Swimsuit Issue''-ის ყდაზე. ''Glamour''-მა გრემის ეს ყდა აღწერა როგორც „size acceptance-ის მეინსტრიმში შემოტანა“. 2017 წელს იგი გამოჩნდა ''Vogue''-ის ყდაზე და გახდა პირველი პლუს-საიზ მოდელი, რომელიც ამ ჟურნალში გამოჩნდა.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;/&gt;

გრემმა გამართა TED Talk, სადაც იგი სხეულის აღქმასთან დაკავშირებით თვითმიღებას უწევდა პოპულარიზაციას; ამ გამოსვლაში იგი სრულსიგრძიან სარკეში იყურებოდა და საკუთარ სხეულის ნაწილებთან მეგობრულად საუბრობდა, მაგალითად: „ზურგის ცხიმო, გხედავ, დღეს ბიუსტჰალტერზე როგორ გადმოდიხარ. მაგრამ არაუშავს. მე ვირჩევ, რომ შეგიყვარო.“&lt;ref name=Glamour/&gt;&lt;ref&gt;Alter, Charlotte. [https://time.com/3902544/ashley-graham-body-acceptance-talk/
 &quot;Ashley Graham: Watch Her Inspiring TED Talk About Body Image.&quot;] ''Time'', ''Time'', May 30, 2015.&lt;/ref&gt;

გრემი შეაქეს ქალებმა Instagram-ზე იმისთვის, რომ აზიარებდა ფოტოებს, სადაც მისი ცელულიტი ჩანს.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Young |first1=Sarah |title=ASHLEY GRAHAM'S 'EMPOWERING' INSTAGRAM POST IS HELPING WOMEN LOVE THEIR CELLULITE |url=https://www.independent.co.uk/life-style/ashley-graham-instragram-cellulite-photos-plus-size-model-swimsuits-for-all-a8264536.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=March 20, 2019}}&lt;/ref&gt; ''Vogue''-თან ინტერვიუში მან თქვა: „ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ჩემმა სხეულმა ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა. მე გამოვიყენე ჩემი სხეული როგორც ინსტრუმენტი, რომ მესაუბრა ტაბუ თემებზე, როგორიცაა ცელულიტი ან ქვედა მუცლის ცხიმის გამო დაურწმუნებლობა — და ასევე იმაზე, როგორ უნდა ჩაუბერო სიცოცხლე საკუთარ სხეულს და გქონდეს პოზიტიური დიალოგი საკუთარ თავთან. და მე ვიცი შეცვლილი ცხოვრებები: ახალგაზრდა გოგოები და ჩემი ასაკის ქალებიც კი, რომლებმაც მომწერეს და თქვეს: „მე არასოდეს მიყვარდა ჩემი სხეული, სანამ შენს ისტორიას არ მოვისმენდი“.“&lt;ref name=Vogue/&gt;

გრემმა განაცხადა, რომ მას არ მოსწონს ტერმინი „plus-size“: „ვფიქრობ, როდესაც იყენებ სიტყვას ‘plus-size’, შენ ყველა ამ ქალს ერთ კატეგორიაში აქცევ: ‘არასწორად იკვებებიან’, ‘არ ვარჯიშობენ’, ‘არ აინტერესებთ საკუთარი სხეული’, ‘არ არიან თავდაჯერებულები’. და ეს ყველაფერი არასწორია“… მოდის ინდუსტრია შეიძლება კვლავ მარქვას ‘plus-size’, მაგრამ მე მირჩევნია ამას ‘ჩემი ზომა’ ვუწოდო.“&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Brabar |first1=Kasandra |title=Ashley Graham Says It's Time We Stop Calling People &quot;Plus-Size&quot; |url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/12/183509/ashley-grahm-stop-using-plus-size-label
 |access-date=January 13, 2019 |publisher=Refinery 29 |date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

==პერსონალური ცხოვრება==

გრემი მონაწილეობდა მისიონერულ საქმიანობაში სამხრეთ აფრიკაში Themba Foundation-თან ერთად.&lt;ref name=About/&gt;

მან თავისი მეუღლე, ვიდეოგრაფი ჯასტინ ერვინი, ეკლესიაში 2009 წელს გაიცნო; ისინი მომდევნო წელს დაქორწინდნენ.&lt;ref name=&quot;PeopleMagEngaged&quot;&gt;{{cite web |last=Pham |first=Thailan |date=October 2, 2013 |title=Lane Bryant Model Ashley Graham Is Engaged! |url=https://people.com/celebrity/lane-bryant-model-ashley-graham-is-engaged/
 |url-status=live |access-date= |work=People|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626174826/http://www.people.com:80/people/article/0,,20396954,00.html
 |archive-date=June 26, 2010 }}&lt;/ref&gt; 2019 წლის აგვისტოში გრემმა და ერვინმა განაცხადეს, რომ პირველ შვილს ელოდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Garvey |first=Marianne |date=August 14, 2019 |title=Ashley Graham announces she's pregnant with her first child |website=CNN |url=https://www.cnn.com/2019/08/14/entertainment/ashley-graham-pregnant-trnd/index.html
 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

2017 წლის ინტერვიუში CBS News-თან გრემმა აღიარა, რომ მისი ინტერრასიული ურთიერთობა ერვინთან, რომელიც შავკანიანია, მის ოჯახს შოკში აგდებდა:&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ashley Graham, a supermodel turning heads as a role model |date=December 3, 2017 |newspaper=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ashley-graham-a-supermodel-turning-heads-as-a-role-model/}}
&lt;/ref&gt;

{{blockquote|მე არასოდეს დამავიწყდება ის განცდა, როცა ჯასტინთან ერთად ვიჯექი და ვფიქრობდი: „ძალიან მრცხვენია, რომ მომიწია მისი ამ ხალხისთვის გაცნობა — იმ ხალხისთვის, ვინც მე გამზარდა და მასწავლა ცხოვრება — და ისინი მას ასე ცუდად ეპყრობიან“. მან კი მითხრა: „რასიზმი არასოდეს არის გასაკვირი, მაგრამ ყოველთვის გულდასაწყვეტია.“}}

2020 წლის 18 იანვარს გრემს შეეძინა ვაჟი.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 20, 2020|title=Ashley Graham and Husband Justin Ervin Welcome a Son: 'Our Lives Changed for the Better' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |url-status=live |website=People|first=Jen|last=Juneau|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121055816/https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |archive-date=January 21, 2020 }}&lt;/ref&gt; 2021 წლის ივლისში მან განაცხადა, რომ მეორე შვილს ელოდნენ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 13, 2021 |title=Ashley Graham Is Pregnant! Model Expecting Baby No. 2 with Husband Justin Ervin: Our 'Next Chapter'|first=Benjamin|last=VanHoose|url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |url-status=live |access-date=February 11, 2022|website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713145343/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |archive-date=July 13, 2021 }}&lt;/ref&gt; რაც ტყუპ ვაჟებად აღმოჩნდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 20, 2021 |title=Pregnant Ashley Graham Reveals She's Expecting Twin Boys: 'Are You Serious?' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/|first=Benjamin|last=VanHoose|url-status=live
 |access-date=February 11, 2022 |website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920212930/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/
 |archive-date=September 20, 2021 }}&lt;/ref&gt; 2022 წლის იანვარში გრემმა სახლში გააჩინა ტყუპები.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dupre |first1=Elyse |last2=Bergeson |first2=Samantha |title=Ashley Graham Gives Birth, Welcomes Twins With Husband Justin Ervin |url=https://www.eonline.com/news/1300246/ashley-graham-gives-birth-welcomes-twins-with-husband-justin-ervin
 |website=E! Online |access-date=February 11, 2022 |date=January 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ashley Graham instagram announcement|url=https://www.instagram.com/p/CZzcCcXl5sH/}}
&lt;/ref&gt;
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|3904458}}

==სქოლიო==</text>
      <sha1>m8fjht96pv9hnp95o66qv8h87q34fl0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378161</id>
      <parentid>5378158</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinatin kokhreidze55</username>
        <id>178881</id>
      </contributor>
      <origin>5378161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25664" sha1="j66f6w9xnb4hzwvy6jalc36flfnyz60" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Tinatin kokhreidze55|Tinatin kokhreidze55]].|1|05|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ეშლი გრემი
| ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = გრემი 2024 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ოქტომბერი, 1987
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მოდელი, ტელეწამყვანი
| აქტიურობის წლები =2000-დღემდე
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = IMG 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე = 1.78 მ.       
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  ჯასტინ ერვინი (2010)
| პარტნიორები = 
| შვილები = 3
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ეშლი გრემ ერვინი''' (დ. 30 ოქტომბერი, [[1987]])&lt;ref name=LincolnJournalStar&gt;{{cite news |last=Mertes |first=Micah |title=Lincoln model from Lane Bryant ad amazed at media frenzy |url=https://journalstar.com/news/local/lincoln-model-from-lane-bryant-ad-amazed-at-media-frenzy/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |access-date=February 11, 2022|newspaper=[[Lincoln Journal Star]] |location=Nebraska |date=May 3, 2010 |quote=The 22-year-old model.... |archive-date=July 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709164350/http://journalstar.com/news/local/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;— ამერიკელი [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]] და ტელეწამყვანი. &lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |date=November 16, 2013 |title=About |url=http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227192006/http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |archive-date=December 27, 2013 |publisher=Ashley Graham official website}}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი ჟურნალ Sports Illustrated Swimsuit Issue-ის გარეკანზე 2016 წელს შედგა. ერთი წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი „ახალი მოდელი: როგორია სინამდვილეში თავდაჯერებულობა, სილამაზე და ძალა“. &lt;ref name=&quot;vogue.com&quot;&gt;Regensdorf, Laura. [https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence &quot;How Curvy Model Ashley Graham Helped Redefine Beauty Norms for a Body-Positive Generation.&quot;] ''Vogue'', Vogue, May 25, 2017.&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
გრემი დაიბადა [[1987]] წლის [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]]; იგი სამი დადან ყველაზე უფროსია.  როდესაც იგი საშუალო სკოლაში სწავლობდა, ის და მისი ოჯახი [[ლინკოლნი (ნებრასკა)|ლინკოლნში (ნებრასკა)]] გადავიდნენ საცხოვრებლად. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=qe7sMLyKhJ4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/qe7sMLyKhJ4 |archive-date=December 21, 2021 |url-status=live |title=Pretty Big Deal with Ashley Graham &amp;#124; Gabrielle Union |publisher=YouTube |date=October 11, 2018 |access-date=March 28, 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;  1999 წლიდან [[2002]] წლამდე იგი დადიოდა სკოტის საშუალო სკოლაში, ხოლო 2002 წლიდან 2005 წლამდე ლინკოლნ საუთვესტის საშუალო სკოლაში. &lt;ref name=LincolnJournalStar/&gt; ბავშვობაში მას დაუდგინეს [[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა]](ADHD) და [[დისლექსია]]. &lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.glamour.com/story/ashley-graham-being-okay-with-who-you-are-is-a-revolutionary-act |title= Ashley Graham: 'Being OK With Who You Are Is a Revolutionary Act' |website= Glamour |date= 11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

2000 წელს გრემი სააგენტო I &amp; I-ის აგენტებმა აღმოაჩინეს, როდესაც იგი [[ომაჰა]]ში (ნებრასკა) Oak View Mall-ში შოპინგობდა. &lt;ref name=IandISuccess&gt;{{cite web |url= http://iandiagency.com/Success_Stories.html |title=Success Stories |work=I &amp; I Agency |access-date=June 20, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928220219/http://www.iandiagency.com/Success_Stories.html |archive-date=September 28, 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==კარიერა==
გრემმა მოდელობა 12 წლის ასაკში დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;&gt;{{Cite news |last=Meltzer |first=Marisa |date=February 9, 2021 |title=Supermodel Ashley Graham: Her Rules, Her Game -US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/ashley-graham-model-profile-cover-story-11612828389
 |access-date=February 10, 2021 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; 2001 წელს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Wilhelmina Models-თან მოდელების კონვენციაზე დასწრების შემდეგ.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; 2003 წელს იგი გადავიდა Ford Models-ში.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; კარიერის დასაწყისში იგი გამოჩნდა ''YM'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;Shine-2010&quot;&gt;{{cite web |last=Brody |first=Liz |title=Model Ashley Graham on how to Rock a Size 16: &quot;Did someone say cellulite? |url=http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |publisher=Yahoo! |access-date=November 16, 2013 |date=July 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607094754/http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |archive-date=June 7, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 წლის აპრილში მისი პროფილი გამოქვეყნდა სალი სინგერის მიერ ''Vogue'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;USVogue2007&quot;&gt;{{cite journal |last=Singer |first=Sally |date=April 2007 |title=Body of Work |journal=Vogue |issue=April 2007 |pages=188–190}}&lt;/ref&gt;

2009 წლის ოქტომბერში იგი გამოჩნდა ''Glamour''-ის რედაქციულ სტატიაში „These Bodies are Beautiful at Every Size“, პლუს-საიზ მოდელებთან ერთად: Kate Dillon Levin, Amy Lemons, Lizzie Miller, Crystal Renn, Jennie Runk და Anansa Sims.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Field |first=Genevieve |title=These Bodies are Beautiful at Every Size |url=https://www.glamour.com/story/these-bodies-are-beautiful-at-every-size|work=Glamour|date=September
 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glamour.com/gallery/supermodels-who-arent-superthin#slide=1
 |title=Supermodels Who Aren't Superthin: Meet the Women Who Proudly Bared it All |work=Glamour |date=September 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს გრემი გამოჩნდა სადავო Lane Bryant-ის სატელევიზიო რეკლამაში, რომელიც აიკრძალა პრაიმ-ტაიმში ABC-სა და Fox-ზე, რადგან იგი ზედმეტად სექსუალურად მიიჩნიეს.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Keyes |first1=Alison |title=Plus-Size Models An Increasing Presence In Ads |url=https://www.npr.org/2010/05/17/126883729/plus-size-models-an-increasing-presence-in-ads
 |website=NPR.org |publisher=National Public Radio, Inc. (NPR) |access-date=10 August 2025 |date=May 17, 2010}}&lt;/ref&gt; რეკლამამ YouTube-ზე 800,000-ზე მეტი ნახვა დააგროვა და გააშუქეს ისეთმა მედიასაშუალებებმა, როგორიცაა ''The Huffington Post'' და ''New York Post''.&lt;ref name=&quot;About&quot; /&gt;

2010 წლის 31 მაისს იგი გამოჩნდა ''The Tonight Show with Jay Leno''-ში, რათა ამ საკითხთან დაკავშირებულ დავაზე ესაუბრა.&lt;ref&gt;[http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham The Tonight Show with Jay Leno] Episode Guide {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110605215319/http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham |date=June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ Ashley Graham Model Plus Size On Jay Leno Show] Spreadit.org, May 2, 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505174536/http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ |date=May 5, 2010 }}&lt;/ref&gt;

მას უმუშავია ისეთ საერთაშორისო დიზაინერებთან, როგორებიც არიან Prabal Gurung, Michael Kors, Love Mag, Dolce and Gabbana, H&amp;M, Tommy Hilfiger, Rag &amp; Bone და Christian Siriano.
===ინკლუზიურობა===
გრემი არის body positivity მოძრაობის მხარდამჭერი&lt;ref name=Vogue&gt;{{cite magazine |last1=Regensdorf |first1=Laura |title=Model Ashley Graham's Honest New Book Chronicles the Making of a Body-Positive Icon |url=https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Vogue |date=May 9, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Glamour&gt;{{cite magazine |title=Ashley Graham on Authenticity and Being a Body Image Activist |url=https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-ashley-graham
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Glamour |date=November 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Belle |first1=Elly |title=Ashley Graham Explained Why Body Type Doesn't Make Someone a &quot;Real Woman&quot; |url=https://www.teenvogue.com/story/ashley-graham-body-type-doesnt-make-real-woman?verso=true
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Teen Vogue |date=March 21, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=ASHLEY GRAHAM CRITICISES BODY SHAMER WHO COMPARED HER TO A 'REAL MODEL' |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/ashley-graham-body-shamer-real-model-plus-size-curvy-instagram-story-a8312851.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=April 19, 2018}}&lt;/ref&gt; და Health at Every Size მოძრაობის.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.metro.us/lifestyle/plus-size-model-ashley-graham-on-high-fashion-and-health/zsJoau---4Bc6O41PsNH2/
 |title=Plus-size model Ashley Graham on high-fashion and health |date=January 21, 2015 |publisher=Metro |quote=I promote health at every size. |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |title=Beauty Beyond Size |last=Graham |first=Ashley |date=January 2015 |publisher=The Edit |quote=I think that you can be healthy at any size and my goal is to help and educate women on that. |access-date=February 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005093558/https://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |archive-date=October 5, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.health.com/2016/02/19/ashley-graham-opens-up-about-being-healthy-at-any-size/
 |title=Ashley Graham Opens Up About Being Healthy at Any Size |last=Thomason |first=Kristine |date=February 19, 2016 |quote=I believe you can be healthy at any size as long as you're getting off the couch and moving your body |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;

2016 წელს იგი გახდა პირველი size 16 მოდელი, რომელიც გამოჩნდა ''Sports Illustrated Swimsuit Issue''-ის ყდაზე. ''Glamour''-მა გრემის ეს ყდა აღწერა როგორც „size acceptance-ის მეინსტრიმში შემოტანა“. 2017 წელს იგი გამოჩნდა ''Vogue''-ის ყდაზე და გახდა პირველი პლუს-საიზ მოდელი, რომელიც ამ ჟურნალში გამოჩნდა.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;/&gt;

გრემმა გამართა TED Talk, სადაც იგი სხეულის აღქმასთან დაკავშირებით თვითმიღებას უწევდა პოპულარიზაციას; ამ გამოსვლაში იგი სრულსიგრძიან სარკეში იყურებოდა და საკუთარ სხეულის ნაწილებთან მეგობრულად საუბრობდა, მაგალითად: „ზურგის ცხიმო, გხედავ, დღეს ბიუსტჰალტერზე როგორ გადმოდიხარ. მაგრამ არაუშავს. მე ვირჩევ, რომ შეგიყვარო.“&lt;ref name=Glamour/&gt;&lt;ref&gt;Alter, Charlotte. [https://time.com/3902544/ashley-graham-body-acceptance-talk/
 &quot;Ashley Graham: Watch Her Inspiring TED Talk About Body Image.&quot;] ''Time'', ''Time'', May 30, 2015.&lt;/ref&gt;

გრემი შეაქეს ქალებმა Instagram-ზე იმისთვის, რომ აზიარებდა ფოტოებს, სადაც მისი ცელულიტი ჩანს.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Young |first1=Sarah |title=ASHLEY GRAHAM'S 'EMPOWERING' INSTAGRAM POST IS HELPING WOMEN LOVE THEIR CELLULITE |url=https://www.independent.co.uk/life-style/ashley-graham-instragram-cellulite-photos-plus-size-model-swimsuits-for-all-a8264536.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=March 20, 2019}}&lt;/ref&gt; ''Vogue''-თან ინტერვიუში მან თქვა: „ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ჩემმა სხეულმა ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა. მე გამოვიყენე ჩემი სხეული როგორც ინსტრუმენტი, რომ მესაუბრა ტაბუ თემებზე, როგორიცაა ცელულიტი ან ქვედა მუცლის ცხიმის გამო დაურწმუნებლობა — და ასევე იმაზე, როგორ უნდა ჩაუბერო სიცოცხლე საკუთარ სხეულს და გქონდეს პოზიტიური დიალოგი საკუთარ თავთან. და მე ვიცი შეცვლილი ცხოვრებები: ახალგაზრდა გოგოები და ჩემი ასაკის ქალებიც კი, რომლებმაც მომწერეს და თქვეს: „მე არასოდეს მიყვარდა ჩემი სხეული, სანამ შენს ისტორიას არ მოვისმენდი“.“&lt;ref name=Vogue/&gt;

გრემმა განაცხადა, რომ მას არ მოსწონს ტერმინი „plus-size“: „ვფიქრობ, როდესაც იყენებ სიტყვას ‘plus-size’, შენ ყველა ამ ქალს ერთ კატეგორიაში აქცევ: ‘არასწორად იკვებებიან’, ‘არ ვარჯიშობენ’, ‘არ აინტერესებთ საკუთარი სხეული’, ‘არ არიან თავდაჯერებულები’. და ეს ყველაფერი არასწორია“… მოდის ინდუსტრია შეიძლება კვლავ მარქვას ‘plus-size’, მაგრამ მე მირჩევნია ამას ‘ჩემი ზომა’ ვუწოდო.“&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Brabar |first1=Kasandra |title=Ashley Graham Says It's Time We Stop Calling People &quot;Plus-Size&quot; |url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/12/183509/ashley-grahm-stop-using-plus-size-label
 |access-date=January 13, 2019 |publisher=Refinery 29 |date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

==პერსონალური ცხოვრება==
[[ფაილი:Justin Ervin, Isaac, Ashley Graham on Pretty Big Deal.jpg|250px|მინი|გრემი, ჯასტინ ერვინი და მათი ვაჟიშვილი]]
გრემი მონაწილეობდა მისიონერულ საქმიანობაში სამხრეთ აფრიკაში Themba Foundation-თან ერთად.&lt;ref name=About/&gt;
მან თავისი მეუღლე, ვიდეოგრაფი ჯასტინ ერვინი, ეკლესიაში 2009 წელს გაიცნო; ისინი მომდევნო წელს დაქორწინდნენ.&lt;ref name=&quot;PeopleMagEngaged&quot;&gt;{{cite web |last=Pham |first=Thailan |date=October 2, 2013 |title=Lane Bryant Model Ashley Graham Is Engaged! |url=https://people.com/celebrity/lane-bryant-model-ashley-graham-is-engaged/
 |url-status=live |access-date= |work=People|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626174826/http://www.people.com:80/people/article/0,,20396954,00.html
 |archive-date=June 26, 2010 }}&lt;/ref&gt; 2019 წლის აგვისტოში გრემმა და ერვინმა განაცხადეს, რომ პირველ შვილს ელოდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Garvey |first=Marianne |date=August 14, 2019 |title=Ashley Graham announces she's pregnant with her first child |website=CNN |url=https://www.cnn.com/2019/08/14/entertainment/ashley-graham-pregnant-trnd/index.html
 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

2017 წლის ინტერვიუში CBS News-თან გრემმა აღიარა, რომ მისი ინტერრასიული ურთიერთობა ერვინთან, რომელიც შავკანიანია, მის ოჯახს შოკში აგდებდა:&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ashley Graham, a supermodel turning heads as a role model |date=December 3, 2017 |newspaper=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ashley-graham-a-supermodel-turning-heads-as-a-role-model/}}
&lt;/ref&gt;

{{blockquote|მე არასოდეს დამავიწყდება ის განცდა, როცა ჯასტინთან ერთად ვიჯექი და ვფიქრობდი: „ძალიან მრცხვენია, რომ მომიწია მისი ამ ხალხისთვის გაცნობა — იმ ხალხისთვის, ვინც მე გამზარდა და მასწავლა ცხოვრება — და ისინი მას ასე ცუდად ეპყრობიან“. მან კი მითხრა: „რასიზმი არასოდეს არის გასაკვირი, მაგრამ ყოველთვის გულდასაწყვეტია.“}}

2020 წლის 18 იანვარს გრემს შეეძინა ვაჟი.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 20, 2020|title=Ashley Graham and Husband Justin Ervin Welcome a Son: 'Our Lives Changed for the Better' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |url-status=live |website=People|first=Jen|last=Juneau|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121055816/https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |archive-date=January 21, 2020 }}&lt;/ref&gt; 2021 წლის ივლისში მან განაცხადა, რომ მეორე შვილს ელოდნენ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 13, 2021 |title=Ashley Graham Is Pregnant! Model Expecting Baby No. 2 with Husband Justin Ervin: Our 'Next Chapter'|first=Benjamin|last=VanHoose|url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |url-status=live |access-date=February 11, 2022|website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713145343/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |archive-date=July 13, 2021 }}&lt;/ref&gt; რაც ტყუპ ვაჟებად აღმოჩნდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 20, 2021 |title=Pregnant Ashley Graham Reveals She's Expecting Twin Boys: 'Are You Serious?' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/|first=Benjamin|last=VanHoose|url-status=live
 |access-date=February 11, 2022 |website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920212930/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/
 |archive-date=September 20, 2021 }}&lt;/ref&gt; 2022 წლის იანვარში გრემმა სახლში გააჩინა ტყუპები.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dupre |first1=Elyse |last2=Bergeson |first2=Samantha |title=Ashley Graham Gives Birth, Welcomes Twins With Husband Justin Ervin |url=https://www.eonline.com/news/1300246/ashley-graham-gives-birth-welcomes-twins-with-husband-justin-ervin
 |website=E! Online |access-date=February 11, 2022 |date=January 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ashley Graham instagram announcement|url=https://www.instagram.com/p/CZzcCcXl5sH/}}
&lt;/ref&gt;
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|3904458}}

==სქოლიო==</text>
      <sha1>j66f6w9xnb4hzwvy6jalc36flfnyz60</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378168</id>
      <parentid>5378161</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinatin kokhreidze55</username>
        <id>178881</id>
      </contributor>
      <origin>5378168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26225" sha1="pyogolmsa7gts3emorhrr4ti9qm1yd8" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Tinatin kokhreidze55|Tinatin kokhreidze55]].|1|05|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ეშლი გრემი
| ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = გრემი 2024 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ოქტომბერი, 1987
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მოდელი, ტელეწამყვანი
| აქტიურობის წლები =2000-დღემდე&lt;ref name=IandISuccess/&gt;
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = IMG 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე = 1.78 მ. &lt;ref name=&quot;ford&quot;&gt;{{cite web |url=http://private.fordmodels.com/portfolios/4833/6727 |title=Ford Models |access-date=February 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104050417/http://private.fordmodels.com/portfolios/4833/6727 |archive-date=January 4, 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;      
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  ჯასტინ ერვინი (2010)&lt;ref name=&quot;Element Films&quot;&gt;{{cite web |last=Ervin |first=Justin |title=Contact Element Films |url=http://elementfilmsnyc.com/contact/ |work=Element Films |publisher=Ervin, Justin |access-date=October 2, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PeopleMagEngaged/&gt;
| პარტნიორები = 
| შვილები = 3
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ეშლი გრემ ერვინი''' (დ. 30 ოქტომბერი, [[1987]])&lt;ref name=LincolnJournalStar&gt;{{cite news |last=Mertes |first=Micah |title=Lincoln model from Lane Bryant ad amazed at media frenzy |url=https://journalstar.com/news/local/lincoln-model-from-lane-bryant-ad-amazed-at-media-frenzy/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |access-date=February 11, 2022|newspaper=[[Lincoln Journal Star]] |location=Nebraska |date=May 3, 2010 |quote=The 22-year-old model.... |archive-date=July 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709164350/http://journalstar.com/news/local/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;— ამერიკელი [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]] და ტელეწამყვანი. &lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |date=November 16, 2013 |title=About |url=http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227192006/http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |archive-date=December 27, 2013 |publisher=Ashley Graham official website}}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი ჟურნალ Sports Illustrated Swimsuit Issue-ის გარეკანზე 2016 წელს შედგა. ერთი წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი „ახალი მოდელი: როგორია სინამდვილეში თავდაჯერებულობა, სილამაზე და ძალა“. &lt;ref name=&quot;vogue.com&quot;&gt;Regensdorf, Laura. [https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence &quot;How Curvy Model Ashley Graham Helped Redefine Beauty Norms for a Body-Positive Generation.&quot;] ''Vogue'', Vogue, May 25, 2017.&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
გრემი დაიბადა [[1987]] წლის [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]]; იგი სამი დადან ყველაზე უფროსია.  როდესაც იგი საშუალო სკოლაში სწავლობდა, ის და მისი ოჯახი [[ლინკოლნი (ნებრასკა)|ლინკოლნში (ნებრასკა)]] გადავიდნენ საცხოვრებლად. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=qe7sMLyKhJ4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/qe7sMLyKhJ4 |archive-date=December 21, 2021 |url-status=live |title=Pretty Big Deal with Ashley Graham &amp;#124; Gabrielle Union |publisher=YouTube |date=October 11, 2018 |access-date=March 28, 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;  1999 წლიდან [[2002]] წლამდე იგი დადიოდა სკოტის საშუალო სკოლაში, ხოლო 2002 წლიდან 2005 წლამდე ლინკოლნ საუთვესტის საშუალო სკოლაში. &lt;ref name=LincolnJournalStar/&gt; ბავშვობაში მას დაუდგინეს [[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა]](ADHD) და [[დისლექსია]]. &lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.glamour.com/story/ashley-graham-being-okay-with-who-you-are-is-a-revolutionary-act |title= Ashley Graham: 'Being OK With Who You Are Is a Revolutionary Act' |website= Glamour |date= 11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

2000 წელს გრემი სააგენტო I &amp; I-ის აგენტებმა აღმოაჩინეს, როდესაც იგი [[ომაჰა]]ში (ნებრასკა) Oak View Mall-ში შოპინგობდა. &lt;ref name=IandISuccess&gt;{{cite web |url= http://iandiagency.com/Success_Stories.html |title=Success Stories |work=I &amp; I Agency |access-date=June 20, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928220219/http://www.iandiagency.com/Success_Stories.html |archive-date=September 28, 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==კარიერა==
გრემმა მოდელობა 12 წლის ასაკში დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;&gt;{{Cite news |last=Meltzer |first=Marisa |date=February 9, 2021 |title=Supermodel Ashley Graham: Her Rules, Her Game -US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/ashley-graham-model-profile-cover-story-11612828389
 |access-date=February 10, 2021 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; 2001 წელს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Wilhelmina Models-თან მოდელების კონვენციაზე დასწრების შემდეგ.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; 2003 წელს იგი გადავიდა Ford Models-ში.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; კარიერის დასაწყისში იგი გამოჩნდა ''YM'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;Shine-2010&quot;&gt;{{cite web |last=Brody |first=Liz |title=Model Ashley Graham on how to Rock a Size 16: &quot;Did someone say cellulite? |url=http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |publisher=Yahoo! |access-date=November 16, 2013 |date=July 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607094754/http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |archive-date=June 7, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 წლის აპრილში მისი პროფილი გამოქვეყნდა სალი სინგერის მიერ ''Vogue'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;USVogue2007&quot;&gt;{{cite journal |last=Singer |first=Sally |date=April 2007 |title=Body of Work |journal=Vogue |issue=April 2007 |pages=188–190}}&lt;/ref&gt;

2009 წლის ოქტომბერში იგი გამოჩნდა ''Glamour''-ის რედაქციულ სტატიაში „These Bodies are Beautiful at Every Size“, პლუს-საიზ მოდელებთან ერთად: Kate Dillon Levin, Amy Lemons, Lizzie Miller, Crystal Renn, Jennie Runk და Anansa Sims.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Field |first=Genevieve |title=These Bodies are Beautiful at Every Size |url=https://www.glamour.com/story/these-bodies-are-beautiful-at-every-size|work=Glamour|date=September
 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glamour.com/gallery/supermodels-who-arent-superthin#slide=1
 |title=Supermodels Who Aren't Superthin: Meet the Women Who Proudly Bared it All |work=Glamour |date=September 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს გრემი გამოჩნდა სადავო Lane Bryant-ის სატელევიზიო რეკლამაში, რომელიც აიკრძალა პრაიმ-ტაიმში ABC-სა და Fox-ზე, რადგან იგი ზედმეტად სექსუალურად მიიჩნიეს.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Keyes |first1=Alison |title=Plus-Size Models An Increasing Presence In Ads |url=https://www.npr.org/2010/05/17/126883729/plus-size-models-an-increasing-presence-in-ads
 |website=NPR.org |publisher=National Public Radio, Inc. (NPR) |access-date=10 August 2025 |date=May 17, 2010}}&lt;/ref&gt; რეკლამამ YouTube-ზე 800,000-ზე მეტი ნახვა დააგროვა და გააშუქეს ისეთმა მედიასაშუალებებმა, როგორიცაა ''The Huffington Post'' და ''New York Post''.&lt;ref name=&quot;About&quot; /&gt;

2010 წლის 31 მაისს იგი გამოჩნდა ''The Tonight Show with Jay Leno''-ში, რათა ამ საკითხთან დაკავშირებულ დავაზე ესაუბრა.&lt;ref&gt;[http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham The Tonight Show with Jay Leno] Episode Guide {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110605215319/http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham |date=June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ Ashley Graham Model Plus Size On Jay Leno Show] Spreadit.org, May 2, 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505174536/http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ |date=May 5, 2010 }}&lt;/ref&gt;

მას უმუშავია ისეთ საერთაშორისო დიზაინერებთან, როგორებიც არიან Prabal Gurung, Michael Kors, Love Mag, Dolce and Gabbana, H&amp;M, Tommy Hilfiger, Rag &amp; Bone და Christian Siriano.
===ინკლუზიურობა===
გრემი არის body positivity მოძრაობის მხარდამჭერი&lt;ref name=Vogue&gt;{{cite magazine |last1=Regensdorf |first1=Laura |title=Model Ashley Graham's Honest New Book Chronicles the Making of a Body-Positive Icon |url=https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Vogue |date=May 9, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Glamour&gt;{{cite magazine |title=Ashley Graham on Authenticity and Being a Body Image Activist |url=https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-ashley-graham
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Glamour |date=November 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Belle |first1=Elly |title=Ashley Graham Explained Why Body Type Doesn't Make Someone a &quot;Real Woman&quot; |url=https://www.teenvogue.com/story/ashley-graham-body-type-doesnt-make-real-woman?verso=true
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Teen Vogue |date=March 21, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=ASHLEY GRAHAM CRITICISES BODY SHAMER WHO COMPARED HER TO A 'REAL MODEL' |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/ashley-graham-body-shamer-real-model-plus-size-curvy-instagram-story-a8312851.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=April 19, 2018}}&lt;/ref&gt; და Health at Every Size მოძრაობის.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.metro.us/lifestyle/plus-size-model-ashley-graham-on-high-fashion-and-health/zsJoau---4Bc6O41PsNH2/
 |title=Plus-size model Ashley Graham on high-fashion and health |date=January 21, 2015 |publisher=Metro |quote=I promote health at every size. |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |title=Beauty Beyond Size |last=Graham |first=Ashley |date=January 2015 |publisher=The Edit |quote=I think that you can be healthy at any size and my goal is to help and educate women on that. |access-date=February 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005093558/https://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |archive-date=October 5, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.health.com/2016/02/19/ashley-graham-opens-up-about-being-healthy-at-any-size/
 |title=Ashley Graham Opens Up About Being Healthy at Any Size |last=Thomason |first=Kristine |date=February 19, 2016 |quote=I believe you can be healthy at any size as long as you're getting off the couch and moving your body |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;

2016 წელს იგი გახდა პირველი size 16 მოდელი, რომელიც გამოჩნდა ''Sports Illustrated Swimsuit Issue''-ის ყდაზე. ''Glamour''-მა გრემის ეს ყდა აღწერა როგორც „size acceptance-ის მეინსტრიმში შემოტანა“. 2017 წელს იგი გამოჩნდა ''Vogue''-ის ყდაზე და გახდა პირველი პლუს-საიზ მოდელი, რომელიც ამ ჟურნალში გამოჩნდა.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;/&gt;

გრემმა გამართა TED Talk, სადაც იგი სხეულის აღქმასთან დაკავშირებით თვითმიღებას უწევდა პოპულარიზაციას; ამ გამოსვლაში იგი სრულსიგრძიან სარკეში იყურებოდა და საკუთარ სხეულის ნაწილებთან მეგობრულად საუბრობდა, მაგალითად: „ზურგის ცხიმო, გხედავ, დღეს ბიუსტჰალტერზე როგორ გადმოდიხარ. მაგრამ არაუშავს. მე ვირჩევ, რომ შეგიყვარო.“&lt;ref name=Glamour/&gt;&lt;ref&gt;Alter, Charlotte. [https://time.com/3902544/ashley-graham-body-acceptance-talk/
 &quot;Ashley Graham: Watch Her Inspiring TED Talk About Body Image.&quot;] ''Time'', ''Time'', May 30, 2015.&lt;/ref&gt;

გრემი შეაქეს ქალებმა Instagram-ზე იმისთვის, რომ აზიარებდა ფოტოებს, სადაც მისი ცელულიტი ჩანს.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Young |first1=Sarah |title=ASHLEY GRAHAM'S 'EMPOWERING' INSTAGRAM POST IS HELPING WOMEN LOVE THEIR CELLULITE |url=https://www.independent.co.uk/life-style/ashley-graham-instragram-cellulite-photos-plus-size-model-swimsuits-for-all-a8264536.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=March 20, 2019}}&lt;/ref&gt; ''Vogue''-თან ინტერვიუში მან თქვა: „ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ჩემმა სხეულმა ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა. მე გამოვიყენე ჩემი სხეული როგორც ინსტრუმენტი, რომ მესაუბრა ტაბუ თემებზე, როგორიცაა ცელულიტი ან ქვედა მუცლის ცხიმის გამო დაურწმუნებლობა — და ასევე იმაზე, როგორ უნდა ჩაუბერო სიცოცხლე საკუთარ სხეულს და გქონდეს პოზიტიური დიალოგი საკუთარ თავთან. და მე ვიცი შეცვლილი ცხოვრებები: ახალგაზრდა გოგოები და ჩემი ასაკის ქალებიც კი, რომლებმაც მომწერეს და თქვეს: „მე არასოდეს მიყვარდა ჩემი სხეული, სანამ შენს ისტორიას არ მოვისმენდი“.“&lt;ref name=Vogue/&gt;

გრემმა განაცხადა, რომ მას არ მოსწონს ტერმინი „plus-size“: „ვფიქრობ, როდესაც იყენებ სიტყვას ‘plus-size’, შენ ყველა ამ ქალს ერთ კატეგორიაში აქცევ: ‘არასწორად იკვებებიან’, ‘არ ვარჯიშობენ’, ‘არ აინტერესებთ საკუთარი სხეული’, ‘არ არიან თავდაჯერებულები’. და ეს ყველაფერი არასწორია“… მოდის ინდუსტრია შეიძლება კვლავ მარქვას ‘plus-size’, მაგრამ მე მირჩევნია ამას ‘ჩემი ზომა’ ვუწოდო.“&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Brabar |first1=Kasandra |title=Ashley Graham Says It's Time We Stop Calling People &quot;Plus-Size&quot; |url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/12/183509/ashley-grahm-stop-using-plus-size-label
 |access-date=January 13, 2019 |publisher=Refinery 29 |date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

==პერსონალური ცხოვრება==
[[ფაილი:Justin Ervin, Isaac, Ashley Graham on Pretty Big Deal.jpg|250px|მინი|გრემი, ჯასტინ ერვინი და მათი ვაჟიშვილი]]
გრემი მონაწილეობდა მისიონერულ საქმიანობაში სამხრეთ აფრიკაში Themba Foundation-თან ერთად.&lt;ref name=About/&gt;
მან თავისი მეუღლე, ვიდეოგრაფი ჯასტინ ერვინი, ეკლესიაში 2009 წელს გაიცნო; ისინი მომდევნო წელს დაქორწინდნენ.&lt;ref name=&quot;PeopleMagEngaged&quot;&gt;{{cite web |last=Pham |first=Thailan |date=October 2, 2013 |title=Lane Bryant Model Ashley Graham Is Engaged! |url=https://people.com/celebrity/lane-bryant-model-ashley-graham-is-engaged/
 |url-status=live |access-date= |work=People|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626174826/http://www.people.com:80/people/article/0,,20396954,00.html
 |archive-date=June 26, 2010 }}&lt;/ref&gt; 2019 წლის აგვისტოში გრემმა და ერვინმა განაცხადეს, რომ პირველ შვილს ელოდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Garvey |first=Marianne |date=August 14, 2019 |title=Ashley Graham announces she's pregnant with her first child |website=CNN |url=https://www.cnn.com/2019/08/14/entertainment/ashley-graham-pregnant-trnd/index.html
 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

2017 წლის ინტერვიუში CBS News-თან გრემმა აღიარა, რომ მისი ინტერრასიული ურთიერთობა ერვინთან, რომელიც შავკანიანია, მის ოჯახს შოკში აგდებდა:&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ashley Graham, a supermodel turning heads as a role model |date=December 3, 2017 |newspaper=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ashley-graham-a-supermodel-turning-heads-as-a-role-model/}}
&lt;/ref&gt;

{{blockquote|მე არასოდეს დამავიწყდება ის განცდა, როცა ჯასტინთან ერთად ვიჯექი და ვფიქრობდი: „ძალიან მრცხვენია, რომ მომიწია მისი ამ ხალხისთვის გაცნობა — იმ ხალხისთვის, ვინც მე გამზარდა და მასწავლა ცხოვრება — და ისინი მას ასე ცუდად ეპყრობიან“. მან კი მითხრა: „რასიზმი არასოდეს არის გასაკვირი, მაგრამ ყოველთვის გულდასაწყვეტია.“}}

2020 წლის 18 იანვარს გრემს შეეძინა ვაჟი.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 20, 2020|title=Ashley Graham and Husband Justin Ervin Welcome a Son: 'Our Lives Changed for the Better' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |url-status=live |website=People|first=Jen|last=Juneau|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121055816/https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |archive-date=January 21, 2020 }}&lt;/ref&gt; 2021 წლის ივლისში მან განაცხადა, რომ მეორე შვილს ელოდნენ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 13, 2021 |title=Ashley Graham Is Pregnant! Model Expecting Baby No. 2 with Husband Justin Ervin: Our 'Next Chapter'|first=Benjamin|last=VanHoose|url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |url-status=live |access-date=February 11, 2022|website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713145343/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |archive-date=July 13, 2021 }}&lt;/ref&gt; რაც ტყუპ ვაჟებად აღმოჩნდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 20, 2021 |title=Pregnant Ashley Graham Reveals She's Expecting Twin Boys: 'Are You Serious?' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/|first=Benjamin|last=VanHoose|url-status=live
 |access-date=February 11, 2022 |website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920212930/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/
 |archive-date=September 20, 2021 }}&lt;/ref&gt; 2022 წლის იანვარში გრემმა სახლში გააჩინა ტყუპები.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dupre |first1=Elyse |last2=Bergeson |first2=Samantha |title=Ashley Graham Gives Birth, Welcomes Twins With Husband Justin Ervin |url=https://www.eonline.com/news/1300246/ashley-graham-gives-birth-welcomes-twins-with-husband-justin-ervin
 |website=E! Online |access-date=February 11, 2022 |date=January 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ashley Graham instagram announcement|url=https://www.instagram.com/p/CZzcCcXl5sH/}}
&lt;/ref&gt;
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|3904458}}

==სქოლიო==</text>
      <sha1>pyogolmsa7gts3emorhrr4ti9qm1yd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378316</id>
      <parentid>5378168</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები; დაემატა სქოლიოს თარგი</comment>
      <origin>5378316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26246" sha1="bq7xjkkl9bw0xg76amx6hnsfp478bjr" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Tinatin kokhreidze55|Tinatin kokhreidze55]].|1|05|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ეშლი გრემი
| ფოტო       =File:Ashley Graham ATTN 2024.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = გრემი 2024 წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ოქტომბერი, 1987
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მოდელი, ტელეწამყვანი
| აქტიურობის წლები =2000-დღემდე&lt;ref name=IandISuccess/&gt;
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = IMG 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე = 1.78 მ.&lt;ref name=&quot;ford&quot;&gt;{{cite web |url=http://private.fordmodels.com/portfolios/4833/6727 |title=Ford Models |access-date=February 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104050417/http://private.fordmodels.com/portfolios/4833/6727 |archive-date=January 4, 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;      
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  ჯასტინ ერვინი (2010)&lt;ref name=&quot;Element Films&quot;&gt;{{cite web |last=Ervin |first=Justin |title=Contact Element Films |url=http://elementfilmsnyc.com/contact/ |work=Element Films |publisher=Ervin, Justin |access-date=October 2, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PeopleMagEngaged/&gt;
| პარტნიორები = 
| შვილები = 3
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ეშლი გრემ ერვინი''' (დ. 30 ოქტომბერი, [[1987]])&lt;ref name=LincolnJournalStar&gt;{{cite news |last=Mertes |first=Micah |title=Lincoln model from Lane Bryant ad amazed at media frenzy |url=https://journalstar.com/news/local/lincoln-model-from-lane-bryant-ad-amazed-at-media-frenzy/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |access-date=February 11, 2022|newspaper=[[Lincoln Journal Star]] |location=Nebraska |date=May 3, 2010 |quote=The 22-year-old model.... |archive-date=July 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709164350/http://journalstar.com/news/local/article_90cf067c-5703-11df-b6bc-001cc4c03286.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;— ამერიკელი [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]] და ტელეწამყვანი.&lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |date=November 16, 2013 |title=About |url=http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227192006/http://ashley-graham-gjp5.squarespace.com/about/ |archive-date=December 27, 2013 |publisher=Ashley Graham official website}}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი ჟურნალ Sports Illustrated Swimsuit Issue-ის გარეკანზე 2016 წელს შედგა. ერთი წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი „ახალი მოდელი: როგორია სინამდვილეში თავდაჯერებულობა, სილამაზე და ძალა“.&lt;ref name=&quot;vogue.com&quot;&gt;Regensdorf, Laura. [https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence &quot;How Curvy Model Ashley Graham Helped Redefine Beauty Norms for a Body-Positive Generation.&quot;] ''Vogue'', Vogue, May 25, 2017.&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
გრემი დაიბადა [[1987]] წლის [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]]; იგი სამი დადან ყველაზე უფროსია.  როდესაც იგი საშუალო სკოლაში სწავლობდა, ის და მისი ოჯახი [[ლინკოლნი (ნებრასკა)|ლინკოლნში (ნებრასკა)]] გადავიდნენ საცხოვრებლად.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=qe7sMLyKhJ4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/qe7sMLyKhJ4 |archive-date=December 21, 2021 |url-status=live |title=Pretty Big Deal with Ashley Graham &amp;#124; Gabrielle Union |publisher=YouTube |date=October 11, 2018 |access-date=March 28, 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;  1999 წლიდან [[2002]] წლამდე იგი დადიოდა სკოტის საშუალო სკოლაში, ხოლო 2002 წლიდან 2005 წლამდე ლინკოლნ საუთვესტის საშუალო სკოლაში.&lt;ref name=LincolnJournalStar/&gt; ბავშვობაში მას დაუდგინეს [[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა]](ADHD) და [[დისლექსია]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.glamour.com/story/ashley-graham-being-okay-with-who-you-are-is-a-revolutionary-act |title= Ashley Graham: 'Being OK With Who You Are Is a Revolutionary Act' |website= Glamour |date= 11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

2000 წელს გრემი სააგენტო I &amp; I-ის აგენტებმა აღმოაჩინეს, როდესაც იგი [[ომაჰა]]ში (ნებრასკა) Oak View Mall-ში შოპინგობდა.&lt;ref name=IandISuccess&gt;{{cite web |url= http://iandiagency.com/Success_Stories.html |title=Success Stories |work=I &amp; I Agency |access-date=June 20, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928220219/http://www.iandiagency.com/Success_Stories.html |archive-date=September 28, 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==კარიერა==
გრემმა მოდელობა 12 წლის ასაკში დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;&gt;{{Cite news |last=Meltzer |first=Marisa |date=February 9, 2021 |title=Supermodel Ashley Graham: Her Rules, Her Game -US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/ashley-graham-model-profile-cover-story-11612828389
 |access-date=February 10, 2021 |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; 2001 წელს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Wilhelmina Models-თან მოდელების კონვენციაზე დასწრების შემდეგ.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; 2003 წელს იგი გადავიდა Ford Models-ში.&lt;ref name=&quot;IandISuccess&quot; /&gt; კარიერის დასაწყისში იგი გამოჩნდა ''YM'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;Shine-2010&quot;&gt;{{cite web |last=Brody |first=Liz |title=Model Ashley Graham on how to Rock a Size 16: &quot;Did someone say cellulite? |url=http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |publisher=Yahoo! |access-date=November 16, 2013 |date=July 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607094754/http://us.lifestyles.qa1p.global.media.yahoo.com/bikini/model-ashley-graham-on-how-to-rock-a-size-16a-did-someone-say-cellulite-2082277.html
 |archive-date=June 7, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007 წლის აპრილში მისი პროფილი გამოქვეყნდა სალი სინგერის მიერ ''Vogue'' ჟურნალში.&lt;ref name=&quot;USVogue2007&quot;&gt;{{cite journal |last=Singer |first=Sally |date=April 2007 |title=Body of Work |journal=Vogue |issue=April 2007 |pages=188–190}}&lt;/ref&gt;

2009 წლის ოქტომბერში იგი გამოჩნდა ''Glamour''-ის რედაქციულ სტატიაში „These Bodies are Beautiful at Every Size“, პლუს-საიზ მოდელებთან ერთად: Kate Dillon Levin, Amy Lemons, Lizzie Miller, Crystal Renn, Jennie Runk და Anansa Sims.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Field |first=Genevieve |title=These Bodies are Beautiful at Every Size |url=https://www.glamour.com/story/these-bodies-are-beautiful-at-every-size|work=Glamour|date=September
 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glamour.com/gallery/supermodels-who-arent-superthin#slide=1
 |title=Supermodels Who Aren't Superthin: Meet the Women Who Proudly Bared it All |work=Glamour |date=September 30, 2009|access-date=February 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს გრემი გამოჩნდა სადავო Lane Bryant-ის სატელევიზიო რეკლამაში, რომელიც აიკრძალა პრაიმ-ტაიმში ABC-სა და Fox-ზე, რადგან იგი ზედმეტად სექსუალურად მიიჩნიეს.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Keyes |first1=Alison |title=Plus-Size Models An Increasing Presence In Ads |url=https://www.npr.org/2010/05/17/126883729/plus-size-models-an-increasing-presence-in-ads
 |website=NPR.org |publisher=National Public Radio, Inc. (NPR) |access-date=10 August 2025 |date=May 17, 2010}}&lt;/ref&gt; რეკლამამ YouTube-ზე 800,000-ზე მეტი ნახვა დააგროვა და გააშუქეს ისეთმა მედიასაშუალებებმა, როგორიცაა ''The Huffington Post'' და ''New York Post''.&lt;ref name=&quot;About&quot; /&gt;

2010 წლის 31 მაისს იგი გამოჩნდა ''The Tonight Show with Jay Leno''-ში, რათა ამ საკითხთან დაკავშირებულ დავაზე ესაუბრა.&lt;ref&gt;[http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham The Tonight Show with Jay Leno] Episode Guide {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110605215319/http://www.nbc.com/the-tonight-show/episode-guide/keywords/ashley%20graham |date=June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ Ashley Graham Model Plus Size On Jay Leno Show] Spreadit.org, May 2, 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505174536/http://www.spreadit.org/ashley-graham-model-plus-size/ |date=May 5, 2010 }}&lt;/ref&gt;

მას უმუშავია ისეთ საერთაშორისო დიზაინერებთან, როგორებიც არიან Prabal Gurung, Michael Kors, Love Mag, Dolce and Gabbana, H&amp;M, Tommy Hilfiger, Rag &amp; Bone და Christian Siriano.

===ინკლუზიურობა===
გრემი არის body positivity მოძრაობის მხარდამჭერი&lt;ref name=Vogue&gt;{{cite magazine |last1=Regensdorf |first1=Laura |title=Model Ashley Graham's Honest New Book Chronicles the Making of a Body-Positive Icon |url=https://www.vogue.com/article/ashley-graham-book-a-new-model-body-positivity-confidence
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Vogue |date=May 9, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Glamour&gt;{{cite magazine |title=Ashley Graham on Authenticity and Being a Body Image Activist |url=https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-ashley-graham
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Glamour |date=November 1, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Belle |first1=Elly |title=Ashley Graham Explained Why Body Type Doesn't Make Someone a &quot;Real Woman&quot; |url=https://www.teenvogue.com/story/ashley-graham-body-type-doesnt-make-real-woman?verso=true
 |access-date=January 13, 2019 |magazine=Teen Vogue |date=March 21, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=ASHLEY GRAHAM CRITICISES BODY SHAMER WHO COMPARED HER TO A 'REAL MODEL' |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/ashley-graham-body-shamer-real-model-plus-size-curvy-instagram-story-a8312851.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=April 19, 2018}}&lt;/ref&gt; და Health at Every Size მოძრაობის.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.metro.us/lifestyle/plus-size-model-ashley-graham-on-high-fashion-and-health/zsJoau---4Bc6O41PsNH2/
 |title=Plus-size model Ashley Graham on high-fashion and health |date=January 21, 2015 |publisher=Metro |quote=I promote health at every size. |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |title=Beauty Beyond Size |last=Graham |first=Ashley |date=January 2015 |publisher=The Edit |quote=I think that you can be healthy at any size and my goal is to help and educate women on that. |access-date=February 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005093558/https://www.net-a-porter.com/us/en/magazine/280/11
 |archive-date=October 5, 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.health.com/2016/02/19/ashley-graham-opens-up-about-being-healthy-at-any-size/
 |title=Ashley Graham Opens Up About Being Healthy at Any Size |last=Thomason |first=Kristine |date=February 19, 2016 |quote=I believe you can be healthy at any size as long as you're getting off the couch and moving your body |access-date=February 22, 2016}}&lt;/ref&gt;

2016 წელს იგი გახდა პირველი size 16 მოდელი, რომელიც გამოჩნდა ''Sports Illustrated Swimsuit Issue''-ის ყდაზე. ''Glamour''-მა გრემის ეს ყდა აღწერა როგორც „size acceptance-ის მეინსტრიმში შემოტანა“. 2017 წელს იგი გამოჩნდა ''Vogue''-ის ყდაზე და გახდა პირველი პლუს-საიზ მოდელი, რომელიც ამ ჟურნალში გამოჩნდა.&lt;ref name=&quot;Meltzer&quot;/&gt;

გრემმა გამართა TED Talk, სადაც იგი სხეულის აღქმასთან დაკავშირებით თვითმიღებას უწევდა პოპულარიზაციას; ამ გამოსვლაში იგი სრულსიგრძიან სარკეში იყურებოდა და საკუთარ სხეულის ნაწილებთან მეგობრულად საუბრობდა, მაგალითად: „ზურგის ცხიმო, გხედავ, დღეს ბიუსტჰალტერზე როგორ გადმოდიხარ. მაგრამ არაუშავს. მე ვირჩევ, რომ შეგიყვარო.“&lt;ref name=Glamour/&gt;&lt;ref&gt;Alter, Charlotte. [https://time.com/3902544/ashley-graham-body-acceptance-talk/  &quot;Ashley Graham: Watch Her Inspiring TED Talk About Body Image.&quot;] ''Time'', ''Time'', May 30, 2015.&lt;/ref&gt;

გრემი შეაქეს ქალებმა Instagram-ზე იმისთვის, რომ აზიარებდა ფოტოებს, სადაც მისი ცელულიტი ჩანს.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Young |first1=Sarah |title=ASHLEY GRAHAM'S 'EMPOWERING' INSTAGRAM POST IS HELPING WOMEN LOVE THEIR CELLULITE |url=https://www.independent.co.uk/life-style/ashley-graham-instragram-cellulite-photos-plus-size-model-swimsuits-for-all-a8264536.html
 |access-date=January 13, 2019 |newspaper=Independent |date=March 20, 2019}}&lt;/ref&gt; ''Vogue''-თან ინტერვიუში მან თქვა: „ნამდვილად ვფიქრობ, რომ ჩემმა სხეულმა ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა. მე გამოვიყენე ჩემი სხეული როგორც ინსტრუმენტი, რომ მესაუბრა ტაბუ თემებზე, როგორიცაა ცელულიტი ან ქვედა მუცლის ცხიმის გამო დაურწმუნებლობა — და ასევე იმაზე, როგორ უნდა ჩაუბერო სიცოცხლე საკუთარ სხეულს და გქონდეს პოზიტიური დიალოგი საკუთარ თავთან. და მე ვიცი შეცვლილი ცხოვრებები: ახალგაზრდა გოგოები და ჩემი ასაკის ქალებიც კი, რომლებმაც მომწერეს და თქვეს: „მე არასოდეს მიყვარდა ჩემი სხეული, სანამ შენს ისტორიას არ მოვისმენდი“.“&lt;ref name=Vogue/&gt;

გრემმა განაცხადა, რომ მას არ მოსწონს ტერმინი „plus-size“: „ვფიქრობ, როდესაც იყენებ სიტყვას ‘plus-size’, შენ ყველა ამ ქალს ერთ კატეგორიაში აქცევ: ‘არასწორად იკვებებიან’, ‘არ ვარჯიშობენ’, ‘არ აინტერესებთ საკუთარი სხეული’, ‘არ არიან თავდაჯერებულები’. და ეს ყველაფერი არასწორია“… მოდის ინდუსტრია შეიძლება კვლავ მარქვას ‘plus-size’, მაგრამ მე მირჩევნია ამას ‘ჩემი ზომა’ ვუწოდო.“&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Brabar |first1=Kasandra |title=Ashley Graham Says It's Time We Stop Calling People &quot;Plus-Size&quot; |url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/12/183509/ashley-grahm-stop-using-plus-size-label
 |access-date=January 13, 2019 |publisher=Refinery 29 |date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

==პერსონალური ცხოვრება==
[[ფაილი:Justin Ervin, Isaac, Ashley Graham on Pretty Big Deal.jpg|250px|მინი|გრემი, ჯასტინ ერვინი და მათი ვაჟიშვილი]]
გრემი მონაწილეობდა მისიონერულ საქმიანობაში სამხრეთ აფრიკაში Themba Foundation-თან ერთად.&lt;ref name=About/&gt;
მან თავისი მეუღლე, ვიდეოგრაფი ჯასტინ ერვინი, ეკლესიაში 2009 წელს გაიცნო; ისინი მომდევნო წელს დაქორწინდნენ.&lt;ref name=&quot;PeopleMagEngaged&quot;&gt;{{cite web |last=Pham |first=Thailan |date=October 2, 2013 |title=Lane Bryant Model Ashley Graham Is Engaged! |url=https://people.com/celebrity/lane-bryant-model-ashley-graham-is-engaged/
 |url-status=live |access-date= |work=People|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626174826/http://www.people.com:80/people/article/0,,20396954,00.html
 |archive-date=June 26, 2010 }}&lt;/ref&gt; 2019 წლის აგვისტოში გრემმა და ერვინმა განაცხადეს, რომ პირველ შვილს ელოდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Garvey |first=Marianne |date=August 14, 2019 |title=Ashley Graham announces she's pregnant with her first child |website=CNN |url=https://www.cnn.com/2019/08/14/entertainment/ashley-graham-pregnant-trnd/index.html
 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

2017 წლის ინტერვიუში CBS News-თან გრემმა აღიარა, რომ მისი ინტერრასიული ურთიერთობა ერვინთან, რომელიც შავკანიანია, მის ოჯახს შოკში აგდებდა:&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ashley Graham, a supermodel turning heads as a role model |date=December 3, 2017 |newspaper=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ashley-graham-a-supermodel-turning-heads-as-a-role-model/}}
&lt;/ref&gt;

{{blockquote|მე არასოდეს დამავიწყდება ის განცდა, როცა ჯასტინთან ერთად ვიჯექი და ვფიქრობდი: „ძალიან მრცხვენია, რომ მომიწია მისი ამ ხალხისთვის გაცნობა — იმ ხალხისთვის, ვინც მე გამზარდა და მასწავლა ცხოვრება — და ისინი მას ასე ცუდად ეპყრობიან“. მან კი მითხრა: „რასიზმი არასოდეს არის გასაკვირი, მაგრამ ყოველთვის გულდასაწყვეტია.“}}

2020 წლის 18 იანვარს გრემს შეეძინა ვაჟი.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 20, 2020|title=Ashley Graham and Husband Justin Ervin Welcome a Son: 'Our Lives Changed for the Better' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |url-status=live |website=People|first=Jen|last=Juneau|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121055816/https://people.com/parents/ashley-graham-justin-ervin-welcome-first-child-son/
 |archive-date=January 21, 2020 }}&lt;/ref&gt; 2021 წლის ივლისში მან განაცხადა, რომ მეორე შვილს ელოდნენ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 13, 2021 |title=Ashley Graham Is Pregnant! Model Expecting Baby No. 2 with Husband Justin Ervin: Our 'Next Chapter'|first=Benjamin|last=VanHoose|url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |url-status=live |access-date=February 11, 2022|website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713145343/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-husband-justin-ervin-expecting-second-baby/
 |archive-date=July 13, 2021 }}&lt;/ref&gt; რაც ტყუპ ვაჟებად აღმოჩნდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 20, 2021 |title=Pregnant Ashley Graham Reveals She's Expecting Twin Boys: 'Are You Serious?' |url=https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/|first=Benjamin|last=VanHoose|url-status=live
 |access-date=February 11, 2022 |website=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920212930/https://people.com/parents/ashley-graham-pregnant-reveals-expecting-twin-baby-sons/
 |archive-date=September 20, 2021 }}&lt;/ref&gt; 2022 წლის იანვარში გრემმა სახლში გააჩინა ტყუპები.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dupre |first1=Elyse |last2=Bergeson |first2=Samantha |title=Ashley Graham Gives Birth, Welcomes Twins With Husband Justin Ervin |url=https://www.eonline.com/news/1300246/ashley-graham-gives-birth-welcomes-twins-with-husband-justin-ervin
 |website=E! Online |access-date=February 11, 2022 |date=January 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ashley Graham instagram announcement|url=https://www.instagram.com/p/CZzcCcXl5sH/}}
&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|3904458}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>bq7xjkkl9bw0xg76amx6hnsfp478bjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884668</id>
    <revision>
      <id>5378162</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]].  * ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ. * ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი...</comment>
      <origin>5378162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="k3qz5rw9lgldp9a0hhuvhnruuck7pju" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]].

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ.
* ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონსტანტინოს სკაპერდასი.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2314 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2554 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2568 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2416 || ½ || 1 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2387 || ½ || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2290 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 1 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2355 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2340 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 5 || 2 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ხრისტოს ზიგურისი || 2241 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 7 || 1 || 1½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1013.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1013)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/63rd_Chessnale_ch-GRE_2014_2014/40479 63rd Chessnale ch-GRE 2014] საიტზე www.365chess.com
* [https://chess-results.com/tnr126551.aspx?lan=0&amp;art=4 63ο Πανελλήνιο Ατομικό Πρωτάθλημα Ανδρών Chessnale 2014] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>k3qz5rw9lgldp9a0hhuvhnruuck7pju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378164</id>
      <parentid>5378162</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3819" sha1="f9nqfuopwvk2ibaa0w8un5zzidl8kvt" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]].

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ.
* ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონსტანტინოს სკაპერდასი.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2314 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2554 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2568 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2416 || ½ || 1 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2387 || ½ || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2290 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 1 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2355 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2340 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 5 || 2 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ხრისტოს ზიგურისი || 2241 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 7 || 1 || 1½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1013.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1013)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/63rd_Chessnale_ch-GRE_2014_2014/40479 63rd Chessnale ch-GRE 2014] საიტზე www.365chess.com
* [https://chess-results.com/tnr126551.aspx?lan=0&amp;art=4 63ο Πανελλήνιο Ατομικό Πρωτάθλημα Ανδρών Chessnale 2014] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი 2014 წელს]]</text>
      <sha1>f9nqfuopwvk2ibaa0w8un5zzidl8kvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378166</id>
      <parentid>5378164</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="a63rl7h5a4nabqk38fenjy693kfxcpb" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[ათენი|ათენში]].

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ.
* ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონსტანტინოს სკაპერდასი.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2314 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2554 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2568 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2416 || ½ || 1 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2387 || ½ || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2290 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 1 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2355 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2340 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 5 || 2 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ხრისტოს ზიგურისი || 2241 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 7 || 1 || 1½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1013.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1013)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/63rd_Chessnale_ch-GRE_2014_2014/40479 63rd Chessnale ch-GRE 2014] საიტზე www.365chess.com
* [https://chess-results.com/tnr126551.aspx?lan=0&amp;art=4 63ο Πανελλήνιο Ατομικό Πρωτάθλημα Ανδρών Chessnale 2014] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2014 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>a63rl7h5a4nabqk38fenjy693kfxcpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884669</id>
    <revision>
      <id>5378165</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884670</id>
    <revision>
      <id>5378173</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' (63-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.  * ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ. * ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონ...</comment>
      <origin>5378173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="2ef6pfshi2roem8yg07bdbvd8kr8f8z" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' (63-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ.
* ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონსტანტინოს სკაპერდასი.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2314 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2554 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2568 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2416 || ½ || 1 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2387 || ½ || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2290 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 1 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2355 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2340 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 5 || 2 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ხრისტოს ზიგურისი || 2241 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 7 || 1 || 1½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1013.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1013)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/63rd_Chessnale_ch-GRE_2014_2014/40479 63rd Chessnale ch-GRE 2014] საიტზე www.365chess.com
* [https://chess-results.com/tnr126551.aspx?lan=0&amp;art=4 63ο Πανελλήνιο Ατομικό Πρωτάθλημα Ανδρών Chessnale 2014] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2013 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>2ef6pfshi2roem8yg07bdbvd8kr8f8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378183</id>
      <parentid>5378173</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხრილი */</comment>
      <origin>5378183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="emgb56hx74bbann4tt5srqyt2vj77ru" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014''' (63-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა ათენში.

* ''მთავარი მსაჯი'': საერთაშორისო არბიტრი ეფი ანდრიკოპულუ.
* ''მსაჯი'': ეროვნული არბიტრი კონსტანტინოს სკაპერდასი.

== სატურნირო ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2314 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2554 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2568 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 2 || 2 || '''6''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2416 || ½ || 1 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 0 || 4 || 2 || 3 || 5½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2387 || ½ || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2290 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 1 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2355 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2340 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2340 || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 2 || 5 || 2 || 3 || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ხრისტოს ზიგურისი || 2241 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 7 || 1 || 1½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1013.html#8 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1013)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/63rd_Chessnale_ch-GRE_2014_2014/40479 63rd Chessnale ch-GRE 2014] საიტზე www.365chess.com
* [https://chess-results.com/tnr126551.aspx?lan=0&amp;art=4 63ο Πανελλήνιο Ατομικό Πρωτάθλημα Ανδρών Chessnale 2014] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2013 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>emgb56hx74bbann4tt5srqyt2vj77ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884671</id>
    <revision>
      <id>5378174</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884672</id>
    <revision>
      <id>5378176</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015''' (65-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა კუნძულ იდრაზე.  ჩემპიონი პირველად გახდა [[ათანასიოს მასტროვასილისი]], რომელმაც ნახევარი ქულით...</comment>
      <origin>5378176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11097" sha1="57ct7q8p228vv06u6xby8578ooq5f5p" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015''' (65-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა კუნძულ იდრაზე.

ჩემპიონი პირველად გახდა [[ათანასიოს მასტროვასილისი]], რომელმაც ნახევარი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონ [[ვასილიოს კოტრონიასს]]. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''მთავარი მსაჯი'': პავლოს-ეფტათიოს დეფტერეოსი.
* ''მსაჯი'': გეორგიოს კარადიმიტრიუ.
* ''კატეგორია'': VI (საშუალო რეიტინგი: 2392).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ტურების მიხედვით ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! თეთრები !! შედეგი !! შავები !! სვლა !! ECO !! დებიუტი
|-
| გუმასი || ½:½ || პავლიდისი || 47 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || მალიკენძოსი || 66 || B18 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || ½:½ || დმიტროვი || 24 || B08 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 49 || D15 || [[სლავური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 34 || E20 || [[ნიმცოვიჩის დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 44 || E12 || [[ახალინდური დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || კოტრონიასი || 17 || B51 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || ½:½ || ანგელისი || 36 || E60 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || მასტროვასილისი || 21 || A07 || [[რეტის დებიუტი]]
|-
| გუმასი || 1:0 || ლადოპულოსი || 35 || B81 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || პავლიდისი || 46 || C68 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || გუმასი || 52 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 14 || E06 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || დმიტროვი || 48 || D93 || [[გრიუნფელდის დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 74 || B90 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 41 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 31 || E00 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 31 || A15 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || ½:½ || ანგელისი || 58 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || მასტროვასილისი || 32 || C60 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || პავლიდისი || 47 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ლადოპულოსი || 35 || A46 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || გუმასი || 43 || B63 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 23 || B12 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || დმიტროვი || 32 || A21 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| პავლიდისი || 0:1 || დმიტროვი || 38 || E10 || [[ძინძიხაშვილის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 54 || A37 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 46 || B49 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 64 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || ანგელისი || 44 || A50 || [[ინდური დებიუტი]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || პავლიდისი || 15 || C92 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| კოტრონიასი || ½:½ || მასტროვასილისი || 72 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || 1:0 || ლადოპულოსი || 71 || C16 || [[ფრანგული დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || გუმასი || 30 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || მალიკენძოსი || 48 || D02 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 11 || C43 || [[რუსული პარტია]]
|-
| გუმასი || ½:½ || დმიტროვი || 46 || B31 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 48 || B17 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 21 || A19 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || კოტრონიასი || 39 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 0:1 || პავლიდისი || 41 || B78 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ანგელისი || 14 || C54 || [[იტალიური პარტია]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || მასტროვასილისი || 31 || D37 || [[ლაზიერის გამბიტი]]
|-
| დმიტროვი || 1:0 || ლადოპულოსი || 38 || B07 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || გუმასი || 14 || D20 || [[მიღებული ლაზიერის გამბიტი]]
|}

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2506 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2565 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2299 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2372 || 0 || 1 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2417 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 5—7
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2321 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2174 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს ანგელისი || 2357 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 4 || 5 || 2½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1069.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1069)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/65th_ch-GRE_2015_2015/40999 65th ch-GRE 2015] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr169318.aspx?lan=0&amp;art=4 65o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>57ct7q8p228vv06u6xby8578ooq5f5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378177</id>
      <parentid>5378176</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11383" sha1="rzfr1hcy9qi7v9fwc5h4vuajsgcwaof" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015''' (65-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა კუნძულ იდრაზე.

ჩემპიონი პირველად გახდა [[ათანასიოს მასტროვასილისი]], რომელმაც ნახევარი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონ [[ვასილიოს კოტრონიასს]]. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''მთავარი მსაჯი'': პავლოს-ეფტათიოს დეფტერეოსი.
* ''მსაჯი'': გეორგიოს კარადიმიტრიუ.
* ''კატეგორია'': VI (საშუალო რეიტინგი: 2392).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ტურების მიხედვით ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! თეთრები !! შედეგი !! შავები !! სვლა !! ECO !! დებიუტი
|-
| გუმასი || ½:½ || პავლიდისი || 47 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || მალიკენძოსი || 66 || B18 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || ½:½ || დმიტროვი || 24 || B08 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 49 || D15 || [[სლავური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 34 || E20 || [[ნიმცოვიჩის დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 44 || E12 || [[ახალინდური დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || კოტრონიასი || 17 || B51 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || ½:½ || ანგელისი || 36 || E60 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || მასტროვასილისი || 21 || A07 || [[რეტის დებიუტი]]
|-
| გუმასი || 1:0 || ლადოპულოსი || 35 || B81 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || პავლიდისი || 46 || C68 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || გუმასი || 52 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 14 || E06 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || დმიტროვი || 48 || D93 || [[გრიუნფელდის დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 74 || B90 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 41 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 31 || E00 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 31 || A15 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || ½:½ || ანგელისი || 58 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || მასტროვასილისი || 32 || C60 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || პავლიდისი || 47 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ლადოპულოსი || 35 || A46 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || გუმასი || 43 || B63 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 23 || B12 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || დმიტროვი || 32 || A21 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| პავლიდისი || 0:1 || დმიტროვი || 38 || E10 || [[ძინძიხაშვილის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 54 || A37 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 46 || B49 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 64 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || ანგელისი || 44 || A50 || [[ინდური დებიუტი]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || პავლიდისი || 15 || C92 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| კოტრონიასი || ½:½ || მასტროვასილისი || 72 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || 1:0 || ლადოპულოსი || 71 || C16 || [[ფრანგული დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || გუმასი || 30 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || მალიკენძოსი || 48 || D02 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 11 || C43 || [[რუსული პარტია]]
|-
| გუმასი || ½:½ || დმიტროვი || 46 || B31 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 48 || B17 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 21 || A19 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || კოტრონიასი || 39 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 0:1 || პავლიდისი || 41 || B78 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ანგელისი || 14 || C54 || [[იტალიური პარტია]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || მასტროვასილისი || 31 || D37 || [[ლაზიერის გამბიტი]]
|-
| დმიტროვი || 1:0 || ლადოპულოსი || 38 || B07 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || გუმასი || 14 || D20 || [[მიღებული ლაზიერის გამბიტი]]
|}

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2506 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2565 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2299 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2372 || 0 || 1 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2417 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 5—7
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2321 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2174 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს ანგელისი || 2357 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 4 || 5 || 2½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1069.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1069)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/65th_ch-GRE_2015_2015/40999 65th ch-GRE 2015] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr169318.aspx?lan=0&amp;art=4 65o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2015 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>rzfr1hcy9qi7v9fwc5h4vuajsgcwaof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378179</id>
      <parentid>5378177</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11105" sha1="9f6lt9gcsxe729fjb691ocwbz8kzy2f" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა კუნძულ [[იდრა|იდრაზე]].

ჩემპიონი პირველად გახდა [[ათანასიოს მასტროვასილისი]], რომელმაც ნახევარი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონ [[ვასილიოს კოტრონიასს]]. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''მთავარი მსაჯი'': პავლოს-ეფტათიოს დეფტერეოსი.
* ''მსაჯი'': გეორგიოს კარადიმიტრიუ.
* ''კატეგორია'': VI (საშუალო რეიტინგი: 2392).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ტურების მიხედვით ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! თეთრები !! შედეგი !! შავები !! სვლა !! ECO !! დებიუტი
|-
| გუმასი || ½:½ || პავლიდისი || 47 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || მალიკენძოსი || 66 || B18 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || ½:½ || დმიტროვი || 24 || B08 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 49 || D15 || [[სლავური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 34 || E20 || [[ნიმცოვიჩის დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 44 || E12 || [[ახალინდური დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || კოტრონიასი || 17 || B51 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || ½:½ || ანგელისი || 36 || E60 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || მასტროვასილისი || 21 || A07 || [[რეტის დებიუტი]]
|-
| გუმასი || 1:0 || ლადოპულოსი || 35 || B81 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || პავლიდისი || 46 || C68 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || გუმასი || 52 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 14 || E06 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || დმიტროვი || 48 || D93 || [[გრიუნფელდის დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 74 || B90 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 41 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 31 || E00 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 31 || A15 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || ½:½ || ანგელისი || 58 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || მასტროვასილისი || 32 || C60 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || პავლიდისი || 47 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ლადოპულოსი || 35 || A46 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || გუმასი || 43 || B63 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 23 || B12 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || დმიტროვი || 32 || A21 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| პავლიდისი || 0:1 || დმიტროვი || 38 || E10 || [[ძინძიხაშვილის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 54 || A37 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 46 || B49 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 64 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || ანგელისი || 44 || A50 || [[ინდური დებიუტი]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || პავლიდისი || 15 || C92 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| კოტრონიასი || ½:½ || მასტროვასილისი || 72 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || 1:0 || ლადოპულოსი || 71 || C16 || [[ფრანგული დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || გუმასი || 30 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || მალიკენძოსი || 48 || D02 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 11 || C43 || [[რუსული პარტია]]
|-
| გუმასი || ½:½ || დმიტროვი || 46 || B31 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 48 || B17 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 21 || A19 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || კოტრონიასი || 39 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 0:1 || პავლიდისი || 41 || B78 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ანგელისი || 14 || C54 || [[იტალიური პარტია]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || მასტროვასილისი || 31 || D37 || [[ლაზიერის გამბიტი]]
|-
| დმიტროვი || 1:0 || ლადოპულოსი || 38 || B07 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || გუმასი || 14 || D20 || [[მიღებული ლაზიერის გამბიტი]]
|}

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2506 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2565 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2299 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2372 || 0 || 1 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2417 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 5—7
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2321 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2174 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს ანგელისი || 2357 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 4 || 5 || 2½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1069.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1069)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/65th_ch-GRE_2015_2015/40999 65th ch-GRE 2015] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr169318.aspx?lan=0&amp;art=4 65o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>9f6lt9gcsxe729fjb691ocwbz8kzy2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378180</id>
      <parentid>5378179</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11391" sha1="dwdliff6dox0ukf5na6xfgddar9x214" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა კუნძულ [[იდრა|იდრაზე]].

ჩემპიონი პირველად გახდა [[ათანასიოს მასტროვასილისი]], რომელმაც ნახევარი ქულით გაუსწრო საბერძნეთის მრავალგზის ჩემპიონ [[ვასილიოს კოტრონიასს]]. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''მთავარი მსაჯი'': პავლოს-ეფტათიოს დეფტერეოსი.
* ''მსაჯი'': გეორგიოს კარადიმიტრიუ.
* ''კატეგორია'': VI (საშუალო რეიტინგი: 2392).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ტურების მიხედვით ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! თეთრები !! შედეგი !! შავები !! სვლა !! ECO !! დებიუტი
|-
| გუმასი || ½:½ || პავლიდისი || 47 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || მალიკენძოსი || 66 || B18 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || ½:½ || დმიტროვი || 24 || B08 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 49 || D15 || [[სლავური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 34 || E20 || [[ნიმცოვიჩის დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 44 || E12 || [[ახალინდური დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || კოტრონიასი || 17 || B51 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || ½:½ || ანგელისი || 36 || E60 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || მასტროვასილისი || 21 || A07 || [[რეტის დებიუტი]]
|-
| გუმასი || 1:0 || ლადოპულოსი || 35 || B81 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 1:0 || პავლიდისი || 46 || C68 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || გუმასი || 52 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 14 || E06 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || დმიტროვი || 48 || D93 || [[გრიუნფელდის დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 74 || B90 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || ნიკოლაიდისი || 41 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 31 || E00 || [[კატალონიური დასაწყისი]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 31 || A15 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || ½:½ || ანგელისი || 58 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || მასტროვასილისი || 32 || C60 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || პავლიდისი || 47 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || ლადოპულოსი || 35 || A46 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| კოტრონიასი || 1:0 || გუმასი || 43 || B63 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 23 || B12 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || დმიტროვი || 32 || A21 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| პავლიდისი || 0:1 || დმიტროვი || 38 || E10 || [[ძინძიხაშვილის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 54 || A37 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| გუმასი || 0:1 || კურკულოს-არდიტისი || 46 || B49 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || ½:½ || კოტრონიასი || 64 || C41 || [[ფილიდორის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || ანგელისი || 44 || A50 || [[ინდური დებიუტი]]
|-
| ანგელისი || ½:½ || პავლიდისი || 15 || C92 || [[ესპანური პარტია]]
|-
| კოტრონიასი || ½:½ || მასტროვასილისი || 72 || C45 || [[შოტლანდიური პარტია]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || 1:0 || ლადოპულოსი || 71 || C16 || [[ფრანგული დაცვა]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || გუმასი || 30 || E11 || [[ბოგოლიუბოვის დაცვა]]
|-
| დმიტროვი || 0:1 || მალიკენძოსი || 48 || D02 || [[ლაზიერის პაიკის დებიუტი]]
|-
| პავლიდისი || ½:½ || მალიკენძოსი || 11 || C43 || [[რუსული პარტია]]
|-
| გუმასი || ½:½ || დმიტროვი || 46 || B31 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| ლადოპულოსი || 0:1 || ნიკოლაიდისი || 48 || B17 || [[კარო-კანის დაცვა]]
|-
| მასტროვასილისი || 1:0 || კურკულოს-არდიტისი || 21 || A19 || [[ინგლისური დასაწყისი]]
|-
| ანგელისი || 0:1 || კოტრონიასი || 39 || A48 || [[ძველინდური დაცვა]]
|-
| კოტრონიასი || 0:1 || პავლიდისი || 41 || B78 || [[სიცილიური დაცვა]]
|-
| კურკულოს-არდიტისი || ½:½ || ანგელისი || 14 || C54 || [[იტალიური პარტია]]
|-
| ნიკოლაიდისი || ½:½ || მასტროვასილისი || 31 || D37 || [[ლაზიერის გამბიტი]]
|-
| დმიტროვი || 1:0 || ლადოპულოსი || 38 || B07 || [[პირც-უფიმცევის დაცვა]]
|-
| მალიკენძოსი || ½:½ || გუმასი || 14 || D20 || [[მიღებული ლაზიერის გამბიტი]]
|}

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2506 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 0 || 4 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2565 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || ½ || 1 || 1 || ½ || 1 || 4 || 1 || 4 || 6 || 2—3
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2552 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 2—3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტამატის კურკულოს-არდიტისი]] || 2299 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2372 || 0 || 1 || ½ || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სოტირიოს მალიკენძოსი]] || 2417 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 0 || ½ || 1 || 2 || 6 || 4 || 5—7
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანას დმიტროვი || 2321 || ½ || 0 || ½ || 0 || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 2 || 3 || 4 || 4 || 5—7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს გუმასი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2174 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 3 || 5 || 1 || 3½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს ანგელისი || 2357 || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 4 || 5 || 2½ || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1069.html#9 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1069)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/65th_ch-GRE_2015_2015/40999 65th ch-GRE 2015] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr169318.aspx?lan=0&amp;art=4 65o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2015 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>dwdliff6dox0ukf5na6xfgddar9x214</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884673</id>
    <revision>
      <id>5378178</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884674</id>
    <revision>
      <id>5378184</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' (66-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].  პირველი ადგილისთვის გამართულ ტაი-ბრეიკში ანტონიოს პავლიდისმა გაიმარჯ...</comment>
      <origin>5378184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3936" sha1="862h3pjke5nbwn1vbqzgk4mj1f2jrnn" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' (66-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].

პირველი ადგილისთვის გამართულ ტაი-ბრეიკში ანტონიოს პავლიდისმა გაიმარჯვა.

* ''მთავარი არბიტრი' : საერთაშორისო არბიტრი სავას მავრომუსტაკოსი.
* ''არბიტრები'': ნიკოლას დირლისი, სპიროს-ავგერინ გიაკუსტიდისი.
* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2418).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანტონიოს პავლიდისი]] || 2532 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2584 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2557 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეას კელირისი]] || 2508 || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2524 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2537 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2379 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2138 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 4 || 4 || 3 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2194 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 4 || 5 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის სიმეონიდისი || 2231 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1166.html#5 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1166)]
* [https://archive.chess-results.com/tnr267573.aspx?lan=1&amp;art=4 66th Greek National Chess Championship] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>862h3pjke5nbwn1vbqzgk4mj1f2jrnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378186</id>
      <parentid>5378184</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4222" sha1="jxh40a8r1hox1yos0xeos0ir56pbezd" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' (66-ე) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].

პირველი ადგილისთვის გამართულ ტაი-ბრეიკში ანტონიოს პავლიდისმა გაიმარჯვა.

* ''მთავარი არბიტრი' : საერთაშორისო არბიტრი სავას მავრომუსტაკოსი.
* ''არბიტრები'': ნიკოლას დირლისი, სპიროს-ავგერინ გიაკუსტიდისი.
* ''კატეგორია'': VII (საშუალო რეიტინგი: 2418).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანტონიოს პავლიდისი]] || 2532 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 0 || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სტელიოს ხალკიასი]] || 2584 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 0 || 5 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2557 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 5 || 1 || 3 || '''6½''' || '''1—3'''
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეას კელირისი]] || 2508 || 1 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 0 || 6 || 6 || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ვასილიოს კოტრონიასი]] || 2524 || 0 || ½ || 0 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || 2 || 5 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2537 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || ½ || 1 || 2 || 2 || 5 || 4½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს გალოპულოსი || 2379 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || 1 || 3 || 5 || 3½ || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს ლადოპულოსი || 2138 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 4 || 4 || 3 || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ათანასიოს კარაიანისი || 2194 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 4 || 5 || 2½ || 9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|იოანის სიმეონიდისი || 2231 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 7 || 2 || 1 || 10
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic1166.html#5 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1166)]
* [https://archive.chess-results.com/tnr267573.aspx?lan=1&amp;art=4 66th Greek National Chess Championship] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2016 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>jxh40a8r1hox1yos0xeos0ir56pbezd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884675</id>
    <revision>
      <id>5378185</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884676</id>
    <revision>
      <id>5378188</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].  ტურნირი იოანის ნიკოლაიდისის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეორე ადგილზე...</comment>
      <origin>5378188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4221" sha1="t0t6z1ga8od723z8ugyr3xm8afi92lb" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].

ტურნირი იოანის ნიკოლაიდისის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეორე ადგილზე გასულ მოჭადრაკეს ნახევარი ქულით გაუსწრო. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''კატეგორია'': V (საშუალო რეიტინგი: 2375).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.
* მოჭადრაკეს ეთვლება წაგება, თუ ის დააგვიანებს 30 წუთზე მეტს.
* ყაიმის შეთავაზება აკრძალულია 30-ე სვლამდე.
* საპრიზო ფონდი შეადგენდა 2500 ევროს: I ადგილი — 1200 €, II ადგილი — 800 €, III ადგილი — 500 €.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2517 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2493 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 1 || 1 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეას კელირისი]] || 2519 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 2 || 6 || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2389 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს პაპაკონსტანტინუ || 2251 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 2 || 4 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 4 || 1 || 3½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს სანდალაკისი || 2213 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 5 || 2 || 2 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|პანაიოტის მიხელაკოსი || 2272 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 1 || 1½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს-ალექსანდროს კუსკუტისი || 2365 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 6 || 2 || 1 || 9
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://chessfed.gr/67_ind_ch/ ოფიციალური გვერდი]
* [https://theweekinchess.com/html/twic1207.html#7 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1207)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/67th_ch-GRE_2017_2017/42451 67th ch-GRE 2017] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr317213.aspx 67th Greek Individual Chess Championship] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>t0t6z1ga8od723z8ugyr3xm8afi92lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378189</id>
      <parentid>5378188</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4507" sha1="3f2z1zw2h8qgcfv0iu6r45iuv8ft9py" xml:space="preserve">'''საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[სალონიკი|სალონიკში]].

ტურნირი იოანის ნიკოლაიდისის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც მეორე ადგილზე გასულ მოჭადრაკეს ნახევარი ქულით გაუსწრო. მათი პირადი შეხვედრა ყაიმით დასრულდა.

* ''კატეგორია'': V (საშუალო რეიტინგი: 2375).
* ''დროის კონტროლი'': 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით.
* მოჭადრაკეს ეთვლება წაგება, თუ ის დააგვიანებს 30 წუთზე მეტს.
* ყაიმის შეთავაზება აკრძალულია 30-ე სვლამდე.
* საპრიზო ფონდი შეადგენდა 2500 ევროს: I ადგილი — 1200 €, II ადგილი — 800 €, III ადგილი — 500 €.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7
 ! 8
 ! 9
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იოანის ნიკოლაიდისი]] || 2517 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 2 || '''7''' || '''1'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ათანასიოს მასტროვასილისი]] || 2493 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 1 || 1 || 6½ || 2
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეას კელირისი]] || 2519 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 1 || 2 || 6 || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|კონსტანტინოს მუტუსისი || 2389 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 1 || 1 || 1 || 3 || 2 || 3 || 4½ || 4
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|დიმიტრიოს პაპაკონსტანტინუ || 2251 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 1 || ½ || 3 || 3 || 2 || 4 || 5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ანასტასიოს პავლიდისი || 2358 || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 1 || 1 || 3 || 4 || 1 || 3½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|ნიკოლაოს სანდალაკისი || 2213 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 5 || 2 || 2 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|პანაიოტის მიხელაკოსი || 2272 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || 6 || 1 || 1½ || 8
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|გეორგიოს-ალექსანდროს კუსკუტისი || 2365 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 6 || 2 || 1 || 9
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://chessfed.gr/67_ind_ch/ ოფიციალური გვერდი]
* [https://theweekinchess.com/html/twic1207.html#7 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე (TWIC #1207)]
* [https://www.365chess.com/tournaments/67th_ch-GRE_2017_2017/42451 67th ch-GRE 2017] საიტზე www.365chess.com
* [https://archive.chess-results.com/tnr317213.aspx 67th Greek Individual Chess Championship] საიტზე chess-results.com

{{საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:2017 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>3f2z1zw2h8qgcfv0iu6r45iuv8ft9py</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884677</id>
    <revision>
      <id>5378190</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პუდი (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884678</id>
    <revision>
      <id>5378192</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა წმინდანი}} '''მოციქული პუდი'''&lt;ref&gt;[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/15-aristarqos.htm მოციქულნი: არისტარქოს, პუდი და ტროფიმე (+დაახლ. 67)] — orthodoxy.ge&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მო...</comment>
      <origin>5378192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="d7kmivgei7dq7bhkb7bdtbotxadjuyi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პუდი'''&lt;ref&gt;[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/15-aristarqos.htm მოციქულნი: არისტარქოს, პუდი და ტროფიმე (+დაახლ. 67)] — orthodoxy.ge&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[პავლე მოციქული]]ს თანამოსაგრე. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|28|აპრილი||15|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[29 დეკემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა ტროფიმე მოციქული წარმოშობით ედესელი იყო. იგი მოხსენიებულია საქმე მოციქულთაში (20,4) და ტიმოთეს მიმართ მე-2 ეპისტოლეში (4,20). ის იყო წმიდა პავლე მოციქულის მოწაფე და თანამგზავრი. მოციქულებთან არისტარქოსსა და პუდისთან ერთად იზიარებდა მის გასაჭირს და დევნულებას.

სამივე მოციქული მოწამეობრივად აღესრულა რომში იმპერატორ ნერონის დროს. მათ თავები მოკვეთეს.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>d7kmivgei7dq7bhkb7bdtbotxadjuyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378197</id>
      <parentid>5378192</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="dsy1q0qvru2vym872kn4bhqap76w4oo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პუდი'''&lt;ref&gt;[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/15-aristarqos.htm მოციქულნი: არისტარქოს, პუდი და ტროფიმე (+დაახლ. 67)] — orthodoxy.ge&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[პავლე მოციქული]]ს თანამოსაგრე. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|28|აპრილი||15|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[29 დეკემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა მოციქული პუდი მოხსენიებულია წმიდა პავლე მოციქულის მე-2 ეპისტოლეში ტიმოთეს მიმართ (2, 21). მას რომის სენატში მაღალი თანამდებობა ეჭირა. წმიდა პუდის სახლში თავს იყრიდნენ მოციქულები, შემდგომ ეს სახლი გადაკეთდა ეკლესიად, სადაც, გადმოცემით, თვით წმიდა მოციქული მღვდელმსახურებდა.

მოციქული მოწამეობრივად აღესრულა რომში იმპერატორ ნერონის დროს. მას თავი მოკვეთეს.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>dsy1q0qvru2vym872kn4bhqap76w4oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378198</id>
      <parentid>5378197</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2695" sha1="nvijs3hosp50yz52xuquh3tuartboni" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პუდი'''&lt;ref&gt;[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/15-aristarqos.htm მოციქულნი: არისტარქოს, პუდი და ტროფიმე (+დაახლ. 67)] — orthodoxy.ge&lt;/ref&gt; — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[პავლე მოციქული]]ს თანამოსაგრე. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|28|აპრილი||15|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[29 დეკემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა მოციქული პუდი მოხსენიებულია წმიდა პავლე მოციქულის მე-2 ეპისტოლეში ტიმოთეს მიმართ (2, 21). მას რომის სენატში მაღალი თანამდებობა ეჭირა. წმიდა პუდის სახლში თავს იყრიდნენ მოციქულები, შემდგომ ეს სახლი გადაკეთდა ეკლესიად, სადაც, გადმოცემით, თვით წმიდა მოციქული მღვდელმსახურებდა.

მოციქული მოწამეობრივად აღესრულა რომში იმპერატორ ნერონის დროს. მას თავი მოკვეთეს.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>nvijs3hosp50yz52xuquh3tuartboni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378204</id>
      <parentid>5378198</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცხოვრება და მოღვაწეობა */</comment>
      <origin>5378204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2993" sha1="n8oc2rgqklrozaqzc71kiy9uxf6niwa" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პუდი'''&lt;ref&gt;[https://www.orthodoxy.ge/tveni/aprili/15-aristarqos.htm მოციქულნი: არისტარქოს, პუდი და ტროფიმე (+დაახლ. 67)] — orthodoxy.ge&lt;/ref&gt; — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[პავლე მოციქული]]ს თანამოსაგრე. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|28|აპრილი||15|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[29 დეკემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა მოციქული პუდი მოხსენიებულია წმიდა პავლე მოციქულის მე-2 ეპისტოლეში ტიმოთეს მიმართ.

{{ციტატა|ისწრაფე ზამთრისა წინა მოსლვად. გიკითხვენ შენ ევვულოს და პუდის და ლინოს და კლავდია და ძმანი ყოველნი.|2ტიმ. 4.21}}

მას რომის სენატში მაღალი თანამდებობა ეჭირა. წმიდა პუდის სახლში თავს იყრიდნენ მოციქულები, შემდგომ ეს სახლი გადაკეთდა ეკლესიად, სადაც, გადმოცემით, თვით წმიდა მოციქული მღვდელმსახურებდა.

მოციქული მოწამეობრივად აღესრულა რომში იმპერატორ ნერონის დროს. მას თავი მოკვეთეს.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>n8oc2rgqklrozaqzc71kiy9uxf6niwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ანდრეა დი ბარტოლო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884679</id>
    <revision>
      <id>5378194</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა მხატვარი | სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო | სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini | სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg | წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400 | დაბ. თარიღი = და...</comment>
      <origin>5378194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4880" sha1="bvt111srtuak3vye7gzrdlree46vikp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1428]]</text>
      <sha1>bvt111srtuak3vye7gzrdlree46vikp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378200</id>
      <parentid>5378194</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5794" sha1="jqox85lnylmca0rwn93szasuvdtdg2w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>jqox85lnylmca0rwn93szasuvdtdg2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378202</id>
      <parentid>5378200</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6128" sha1="9dp35d27yuyaj4ogfpsatkucg1iex2h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>9dp35d27yuyaj4ogfpsatkucg1iex2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378206</id>
      <parentid>5378202</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6679" sha1="9v0qv2otg8todvvo7xml9y8y5kwr7ov" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== შემოქმედება ==
ანდრეა დი ბარტოლოს ნამუშევრების უმეტესობა რელიგიური შინაარსისაა. მისი შემოქმედება დიდწილად აგრძელებს მამის სტილს, თუმცა დროთა განმავლობაში მან დამოუკიდებელი მხატვრული სტილი ჩამოაყალიბა.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>9v0qv2otg8todvvo7xml9y8y5kwr7ov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378207</id>
      <parentid>5378206</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7219" sha1="ropst32xlido7xu3tf78ko4o2cv54of" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== შემოქმედება ==
ანდრეა დი ბარტოლოს ნამუშევრების უმეტესობა რელიგიური შინაარსისაა. მისი შემოქმედება დიდწილად აგრძელებს მამის სტილს, თუმცა დროთა განმავლობაში მან დამოუკიდებელი მხატვრული სტილი ჩამოაყალიბა.

იგი თანამშრომლობდა სხვა მხატვრებთანაც, განსაკუთრებით [[ლუკა დი ტომე]]სთან. მისი სტილი გამოირჩევა შედარებით მარტივი ხაზვითა და რბილი მოდელირებით, ნაკლებად არის აქცენტი დეტალებსა და ემოციურ ექსპრესიაზე.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>ropst32xlido7xu3tf78ko4o2cv54of</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378212</id>
      <parentid>5378207</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8095" sha1="gu63bql9ne5vkven0y9z07yr3rfgdv3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== შემოქმედება ==
ანდრეა დი ბარტოლოს ნამუშევრების უმეტესობა რელიგიური შინაარსისაა. მისი შემოქმედება დიდწილად აგრძელებს მამის სტილს, თუმცა დროთა განმავლობაში მან დამოუკიდებელი მხატვრული სტილი ჩამოაყალიბა.

იგი თანამშრომლობდა სხვა მხატვრებთანაც, განსაკუთრებით [[ლუკა დი ტომე]]სთან. მისი სტილი გამოირჩევა შედარებით მარტივი ხაზვითა და რბილი მოდელირებით, ნაკლებად არის აქცენტი დეტალებსა და ემოციურ ექსპრესიაზე.

ანდრეას შემოქმედება მყარად ეფუძნება სიენური სკოლის ტრადიციას, რომელიც დაიწყო [[დუჩო]]სა და [[სიმონე მარტინი]]ს მიერ. მიუხედავად ამისა, იგი საჭიროების შემთხვევაში ითვისებდა სხვა რეგიონების გავლენებსაც. მაგალითად, მისი ''ღვთისმშობლის კორონაცია'' ([[ვენეცია]]) აჩვენებს ვენეციური მხატვრობის გავლენას ორნამენტულობასა და იკონოგრაფიაში.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>gu63bql9ne5vkven0y9z07yr3rfgdv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378213</id>
      <parentid>5378212</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8715" sha1="rpwe0mx6gjduelnllwsn9ia214ar8t9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== შემოქმედება ==
ანდრეა დი ბარტოლოს ნამუშევრების უმეტესობა რელიგიური შინაარსისაა. მისი შემოქმედება დიდწილად აგრძელებს მამის სტილს, თუმცა დროთა განმავლობაში მან დამოუკიდებელი მხატვრული სტილი ჩამოაყალიბა.

იგი თანამშრომლობდა სხვა მხატვრებთანაც, განსაკუთრებით [[ლუკა დი ტომე]]სთან. მისი სტილი გამოირჩევა შედარებით მარტივი ხაზვითა და რბილი მოდელირებით, ნაკლებად არის აქცენტი დეტალებსა და ემოციურ ექსპრესიაზე.

ანდრეას შემოქმედება მყარად ეფუძნება სიენური სკოლის ტრადიციას, რომელიც დაიწყო [[დუჩო]]სა და [[სიმონე მარტინი]]ს მიერ. მიუხედავად ამისა, იგი საჭიროების შემთხვევაში ითვისებდა სხვა რეგიონების გავლენებსაც. მაგალითად, მისი ''ღვთისმშობლის კორონაცია'' ([[ვენეცია]]) აჩვენებს ვენეციური მხატვრობის გავლენას ორნამენტულობასა და იკონოგრაფიაში.

მისი გვიანი პერიოდის ნამუშევრებში შეიმჩნევა ისეთი მხატვრების გავლენა, როგორიცაა [[ტადეო დი ბარტოლო]], [[მარტინო დი ბარტოლომეო]] და [[სპინელო არეტინო]]. ეს განსაკუთრებით ჩანს მის მინიატურებში, სადაც იგი უფრო დამოუკიდებელ სტილს ავითარებს.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>rpwe0mx6gjduelnllwsn9ia214ar8t9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378224</id>
      <parentid>5378213</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T19:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9924" sha1="a9qvlx99jpacffrvoj2ctdmc204kset" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = ანდრეა დი ბარტოლო
| სრული სახელი = Andrea di Bartolo Cini
| სურათი = 6 Andrea di Bartolo. Crucifixion. c. 1400, Metropolitan museum, N-Y.jpg
| წარწერა = ანდრეა დი ბარტოლო, ''ჯვარცმა'', დაახლოებით 1400
| დაბ. თარიღი = დაახლოებით [[1360]]/[[1370]]
| დაბ. ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| გარდაცვალების თარიღი = [[1428]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[სიენა]], იტალია
| ჯილდოები =
| სფერო = [[ფერწერა]], [[მინის მხატვრობა]], [[მინიატურა]]
| განათლება = ბარტოლო დი ფრედის სახელოსნო
| მიმდინარეობა = [[სიენის ფერწერული სკოლა]]
}}

'''ანდრეა დი ბარტოლო''' ({{lang-it|Andrea di Bartolo Cini}}; დაახლოებით [[1360]]/[[1370]] – [[1428]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, ვიტრაჟების დიზაინერი და მინიატურისტი, [[სიენის ფერწერული სკოლა|სიენური სკოლის]] წარმომადგენელი, რომელიც ძირითადად რელიგიურ თემებზე მუშაობდა. იგი აქტიური იყო [[1389]]–[[1428]] წლებში [[სიენა]]სა და მის შემოგარენში.

== ცხოვრება ==
[[ფაილი:2 Andrea di Bartolo. Massacre of the Innocents 1380s. Walters Museum of Art..jpg|მინი|„ჩვილთა ხოცვა“]]
ანდრეა დი ბარტოლო იყო ცნობილი [[სიენა|სიენელი]] მხატვრის, [[ბარტოლო დი ფრედი]]ს შვილი და მოწაფე. ახალგაზრდობა გაატარა მამის სახელოსნოში, რომელიც იმ დროისთვის მრავალ მნიშვნელოვან შეკვეთას ასრულებდა.

მისი პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ნამუშევარი არის [[1389]] წელს შესრულებული საკურთხევლის ნაწილი, რომელიც მან მამასთან და [[ლუკა დი ტომე]]სთან ერთად შექმნა სიენის საკათედრო ტაძრისთვის. თუმცა მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მისი ხელი უკვე შეიმჩნევა მამის ადრეულ ნამუშევრებში, მაგალითად ''ჩვილთა ხოცვაში'' (1380-იანი წლები).&lt;ref name=his&gt;[https://archive.org/stream/historyofpaintin03crowuoft#page/184/mode/2up Joseph Archer Crowe, Giovanni Battista Cavalcaselle, ''A history of painting in Italy, Umbria, Florence and Siena, from the second to the sixteenth century, Volume 3''],  J. Murray, London, 1903, 2001 {{ISBN|0-543-97422-7}}, p. 134-137&lt;/ref&gt;

დაახლოებით [[1390]] წელს ანდრეამ საკუთარი სახელოსნო დააარსა. იგი წარმატებული მხატვარი გახდა და შეკვეთებს იღებდა არა მხოლოდ სიენაში, არამედ [[იტალია|იტალიის]] სხვა რეგიონებიდანაც, მათ შორის [[ვენეტო]]დან. მისი მფარველები ხშირად იყვნენ რელიგიური ორდენები, როგორიცაა [[ფრანცისკელთა ორდენი|ფრანცისკელები]] [[მონტალჩინო]]დან და [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელები]] სიენიდან. თავისი სახელოსნოში მან შექმნა უამრავი ნამუშევარი, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩენილია და მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმშია დაცული.

ანდრეა მოგზაურობდა და მუშაობდა სხვადასხვა ქალაქში, მათ შორის [[მარკე]]ში, [[ტრევიზო]]ში და [[ვენეტო|ვენეტოს]] რეგიონში. არსებობს ვარაუდი, რომ იგი იყო მხატვრის [[ჯორჯო დი ანდრეა დი ბარტოლო]]ს მამა.

ანდრეა დი ბარტოლო გარდაიცვალა [[1428]] წელს სიენაში.&lt;ref&gt;Gaudenz Freuler, ''Andrea di Bartolo, Fra Tommaso d'Antonio Caffarini, and Sienese Dominicans in Venice'', in: The Art Bulletin Vol. 69, No. 4 (Dec., 1987), pp. 570-586&lt;/ref&gt;

== შემოქმედება ==
ანდრეა დი ბარტოლოს ნამუშევრების უმეტესობა რელიგიური შინაარსისაა. მისი შემოქმედება დიდწილად აგრძელებს მამის სტილს, თუმცა დროთა განმავლობაში მან დამოუკიდებელი მხატვრული სტილი ჩამოაყალიბა.

იგი თანამშრომლობდა სხვა მხატვრებთანაც, განსაკუთრებით [[ლუკა დი ტომე]]სთან. მისი სტილი გამოირჩევა შედარებით მარტივი ხაზვითა და რბილი მოდელირებით, ნაკლებად არის აქცენტი დეტალებსა და ემოციურ ექსპრესიაზე.

ანდრეას შემოქმედება მყარად ეფუძნება სიენური სკოლის ტრადიციას, რომელიც დაიწყო [[დუჩო]]სა და [[სიმონე მარტინი]]ს მიერ. მიუხედავად ამისა, იგი საჭიროების შემთხვევაში ითვისებდა სხვა რეგიონების გავლენებსაც. მაგალითად, მისი ''ღვთისმშობლის კორონაცია'' ([[ვენეცია]]) აჩვენებს ვენეციური მხატვრობის გავლენას ორნამენტულობასა და იკონოგრაფიაში.

მისი გვიანი პერიოდის ნამუშევრებში შეიმჩნევა ისეთი მხატვრების გავლენა, როგორიცაა [[ტადეო დი ბარტოლო]], [[მარტინო დი ბარტოლომეო]] და [[სპინელო არეტინო]]. ეს განსაკუთრებით ჩანს მის მინიატურებში, სადაც იგი უფრო დამოუკიდებელ სტილს ავითარებს.&lt;ref&gt;{{cite book
 |title=History of Painting
 |volume=3
 |url=https://archive.org/details/historyofpaintin03crowuoft/page/184/mode/2up
 |publisher=Dodd, Mead &amp; Company
 |year=1894
 |page=184
 |via=Internet Archive
}}&lt;/ref&gt;

== ფოტოგალერეა ==
&lt;gallery&gt;
File:Brooklyn Museum - Madonna of Humility portable altarpiece - Andrea di Bartolo.jpg|„თავმდაბლობის მადონა“.
File:13 Andrea di Bartolo. Coronation of the Virgin. 1405-07, Ca d'Oro, Venice.jpg|„ღვთისმშობლის კორონაცია“.
File:Andrea di Bartolo. Way to Calvary. Thissen-Bornhemisz coll..jpg|„გზა გოლგოთისკენ“.
File:9 Andrea di Bartolo. JOACHIM AND THE BEGGARS c. 1400, National Gallery of Art, Washington.jpg|„იოაკიმე და მათხოვრები“.
File:10 Andrea di Bartolo. Joachim Leaving the City. c. 1400, Keresztény Múzeum, Esztergom.jpg|„იოაკიმე ქალაქიდან გადის“.
File:12 Andrea di Bartolo. THE PRESENTATION OF THE VIRGIN c. 1400, National Gallery of Art, Washington.jpg|„ქალწულის წარდგენა“.
&lt;/gallery&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>a9qvlx99jpacffrvoj2ctdmc204kset</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Meloman86</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884680</id>
    <revision>
      <id>5378195</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="ep3fmjjopyrpadwfsko0df0rody1s00" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 18:06, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ep3fmjjopyrpadwfsko0df0rody1s00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ანდრეა დი ბარტოლო</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884681</id>
    <revision>
      <id>5378196</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:პუდი (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884682</id>
    <revision>
      <id>5378199</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2017 წელი ჭადრაკში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884683</id>
    <revision>
      <id>5378208</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Im starmira</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884684</id>
    <revision>
      <id>5378210</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="aa2pxr8hmtpih3igmc7navaqcrjk1aq" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 18:21, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>aa2pxr8hmtpih3igmc7navaqcrjk1aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Orfearap69</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884685</id>
    <revision>
      <id>5378218</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="erop1gauvbdeus9i2q1ocy4lxug94mm" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 18:49, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>erop1gauvbdeus9i2q1ocy4lxug94mm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Jlnqln</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884686</id>
    <revision>
      <id>5378221</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="lpwr3o11avipjqdksvnd64k60aw1nu8" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 18:55, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lpwr3o11avipjqdksvnd64k60aw1nu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პიეტრო ანიგონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884688</id>
    <revision>
      <id>5378236</id>
      <timestamp>2026-05-01T20:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა მხატვარი | სახელი = პიეტრო ანიგონი | სრული სახელი = Pietro Annigoni | სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg | წარწერა = პიეტრო ანიგონი | დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]] | დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]] | გა...</comment>
      <origin>5378236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3000" sha1="gyt31ar7zfap5kpozpb2hhfspr53xlf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი|რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.
 
==სქოლიო==
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>gyt31ar7zfap5kpozpb2hhfspr53xlf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378239</id>
      <parentid>5378236</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T20:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4548" sha1="p17vcnuh12hzwvvkc9vgvewu50ub0wf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი|რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.
 
==სქოლიო==
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>p17vcnuh12hzwvvkc9vgvewu50ub0wf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378249</id>
      <parentid>5378239</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5440" sha1="8zxpppzwcdn5ainnwm9n5rkzshygl9q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი|რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.
 
==სქოლიო==
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>8zxpppzwcdn5ainnwm9n5rkzshygl9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378250</id>
      <parentid>5378249</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T21:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6093" sha1="og76chrwllktmayyovi1odlvumq04c4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი|რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.

=== ოჯახი ===

ანიგონი დაქორწინდა ანა ჯუზეპა მაჯინიზე [[1937]] წელს, რომელიც გარდაიცვალა [[1969]] წლის ივლისში. მათ ჰყავდათ ორი შვილი — ბენედეტო (დ. [[1939]]) და მარია რიჩარდა. [[1976]] წელს იგი ხელმეორედ დაქორწინდა როსელა სეგრეტოზე, რომელიც ასევე მისი საყვარელი მოდელი იყო.

==სქოლიო==
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>og76chrwllktmayyovi1odlvumq04c4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378315</id>
      <parentid>5378250</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები; დაემატა სქოლიოს თარგი</comment>
      <origin>5378315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6093" sha1="n3xiuse4x51nx4c55jz94lfbo3f1rfu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.

=== ოჯახი ===

ანიგონი დაქორწინდა ანა ჯუზეპა მაჯინიზე [[1937]] წელს, რომელიც გარდაიცვალა [[1969]] წლის ივლისში. მათ ჰყავდათ ორი შვილი — ბენედეტო (დ. [[1939]]) და მარია რიჩარდა. [[1976]] წელს იგი ხელმეორედ დაქორწინდა როსელა სეგრეტოზე, რომელიც ასევე მისი საყვარელი მოდელი იყო.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>n3xiuse4x51nx4c55jz94lfbo3f1rfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378518</id>
      <parentid>5378315</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7207" sha1="tllbyhgyccx91yqdh17dn5a97la8i1j" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.

=== ოჯახი ===

ანიგონი დაქორწინდა ანა ჯუზეპა მაჯინიზე [[1937]] წელს, რომელიც გარდაიცვალა [[1969]] წლის ივლისში. მათ ჰყავდათ ორი შვილი — ბენედეტო (დ. [[1939]]) და მარია რიჩარდა. [[1976]] წელს იგი ხელმეორედ დაქორწინდა როსელა სეგრეტოზე, რომელიც ასევე მისი საყვარელი მოდელი იყო.

=== გარდაცვალება ===
[[1988]] წლის მაისში ანიგონის გადაუდებელი ოპერაცია ჩაუტარდა კუჭის წყლულის გამო, რის შემდეგაც სრულად ვერ გამოჯანმრთელდა. [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბერს]] იგი საავადმყოფოში გადაიყვანეს [[ფლორენცია|ფლორენციაში]] და [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] გარდაიცვალა თირკმლის უკმარისობით. დაკრძალულია ''Porte Sante''-ს სასაფლაოზე, [[წმინდა მინიატოს ბაზილიკა მთაზე|წმინდა მინიატოს ბაზილიკაში]], რომელიც გადაჰყურებს მის საყვარელ ფლორენციას.


== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>tllbyhgyccx91yqdh17dn5a97la8i1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378528</id>
      <parentid>5378518</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9260" sha1="psiwz0nvmiu3eq2l8fsv7l3hrmkg5se" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.

=== ოჯახი ===

ანიგონი დაქორწინდა ანა ჯუზეპა მაჯინიზე [[1937]] წელს, რომელიც გარდაიცვალა [[1969]] წლის ივლისში. მათ ჰყავდათ ორი შვილი — ბენედეტო (დ. [[1939]]) და მარია რიჩარდა. [[1976]] წელს იგი ხელმეორედ დაქორწინდა როსელა სეგრეტოზე, რომელიც ასევე მისი საყვარელი მოდელი იყო.

=== გარდაცვალება ===
[[1988]] წლის მაისში ანიგონის გადაუდებელი ოპერაცია ჩაუტარდა კუჭის წყლულის გამო, რის შემდეგაც სრულად ვერ გამოჯანმრთელდა. [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბერს]] იგი საავადმყოფოში გადაიყვანეს [[ფლორენცია|ფლორენციაში]] და [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] გარდაიცვალა თირკმლის უკმარისობით. დაკრძალულია ''Porte Sante''-ს სასაფლაოზე, [[წმინდა მინიატოს ბაზილიკა მთაზე|წმინდა მინიატოს ბაზილიკაში]], რომელიც გადაჰყურებს მის საყვარელ ფლორენციას.

== ტრადიციულობა ==
[[1945]]-დან [[1950]] წლამდე ანიგონიმ შექმნა მნიშვნელოვანი და წარმატებული ნამუშევრები. [[1947]] წელს ხელი მოაწერა ''თანამედროვე რეალისტი მხატვრები''-ს მანიფესტს, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა აბსტრაქტულ ხელოვნებასა და იმდროინდელ ახალ მიმდინარეობებს. ეს მოვლენა მოგვიანებით გახდა მნიშვნელოვანი ფაქტორი მისი შემოქმედების შეფასებაში. მანიფესტს ასევე ხელი მოაწერეს [[გრეგორი სკილტიანი|გრეგორი სკილტიანმა]] და ძმებმა [[ანტონიო ბუენო]]მ და [[ხავიერ ბუენო|ხავიერ ბუენომ]].
[[1949]] წლის მარტში [[ხელოვნების სამეფო აკადემია (ლონდონი)|ხელოვნების სამეფო აკადემიის]] კომიტეტმა მიიღო ანიგონის ნამუშევრები წლიურ გამოფენაზე. ეს იყო მისი პირველი კონტაქტი [[ინგლისი|ინგლისთან]] და მისი საერთაშორისო წარმატების დასაწყისი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rompedas.blogspot.com/2009/11/italys-greatest-misunderstood-artist.html |title=Annigoni: Italy's Most Misunderstood Artist |date=2009-11-26 |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;


== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>psiwz0nvmiu3eq2l8fsv7l3hrmkg5se</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378536</id>
      <parentid>5378528</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <origin>5378536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11748" sha1="5igmei23ihr7sb214x0ln7pa25c60r5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| სახელი = პიეტრო ანიგონი
| სრული სახელი = Pietro Annigoni
| სურათი = Vittorio Miele con Pietro Annigoni.jpg
| წარწერა = პიეტრო ანიგონი
| დაბ. თარიღი = [[7 ივნისი]], [[1910]]
| დაბ. ადგილი = [[მილანი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]
| გარდაცვალების ადგილი = [[ფლორენცია]], იტალია
| ჯილდოები = 
| სფერო = [[ფრესკა]], [[ზეთის მხატვრობა]], [[პორტრეტული მხატვრობა]], [[ხატვა]], [[სკულპტურა]]
| განათლება = [[Accademia di Belle Arti di Firenze|სახვითი ხელოვნების აკადემია]], [[ფლორენცია]], იტალია
| მიმდინარეობა = [[რეალიზმი]]
}}

'''პიეტრო ანიგონი''' ({{lang-it|Pietro Annigoni}}; [[7 ივნისი]], [[1910]] – [[28 ოქტომბერი]], [[1988]]) — [[იტალია|იტალიელი]] მხატვარი, პორტრეტისტი, ფრესკების ავტორი და არაერთი ჯილდოს მფლობელი, ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა დედოფალ [[ელისაბედ II|ელიზაბედ II]]-ის პორტრეტებით.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://numismatica-italiana.lamoneta.it/ricerca.php?parole=Pietro+Annigoni&amp;category=&amp;byear=&amp;eyear=&amp;minpeso=&amp;maxpeso=&amp;mindia=&amp;maxdia=&amp;mymat=-&amp;mynominale=&amp;myzecca=&amp;type=-
 |title=About Pietro Annigoni |publisher=laMoneta.it |access-date=2019-08-17}}&lt;/ref&gt; მისი შემოქმედება ეყრდნობოდა [[რენესანსი|რენესანსის]] ტრადიციას და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროისთვის გავრცელებულ [[მოდერნიზმი|მოდერნისტულ]] სტილს.

== ბიოგრაფია ==

დაიბადა [[მილანი|მილანში]] [[1910]] წელს. ანიგონი ძლიერ იყო შთაგონებული [[იტალიური რენესანსი|იტალიური რენესანსით]]. 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი ძირითადად ცხოვრობდა [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], სადაც სწავლობდა [[პიარისტები|პიარისტ]] მამათა კოლეჯში.

[[1927]] წელს ჩაირიცხა [[ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემია|ფლორენციის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში]], სადაც [[ფელისე კარენა]]სთან სწავლობდა ფერწერას, [[ჯუზეპე გრაციოზი]]სთან სკულპტურას და [[სელესტინო სელესტინი]]სთან გრავიურას. ასევე სწავლობდა შიშველი ფიგურის ხატვას [[ფლორენცია|ფლორენციის]] მხატვართა წრეებში და აკადემიის ღია კლასებში.

ანიგონიმ პირველად თავისი ნამუშევრები [[1930]] წელს ფლორენციაში ჯგუფურ გამოფენაზე წარადგინა. პირველი პერსონალური გამოფენა ჰქონდა [[1932]] წელს ფერონის სასახლეში მდებარე ბელინის გალერეაში.

იგივე წელს ჟურნალისტმა უგო ოჯეტიმ ანიგონი გააშუქა გაზეთ ''[[საღამოს კურიერი]]''-ს ხელოვნების განყოფილებაში. ასევე [[1932]] წელს მან მოიპოვა ტრენტაკოსტეს პრემია.

=== ოჯახი ===

ანიგონი დაქორწინდა ანა ჯუზეპა მაჯინიზე [[1937]] წელს, რომელიც გარდაიცვალა [[1969]] წლის ივლისში. მათ ჰყავდათ ორი შვილი — ბენედეტო (დ. [[1939]]) და მარია რიჩარდა. [[1976]] წელს იგი ხელმეორედ დაქორწინდა როსელა სეგრეტოზე, რომელიც ასევე მისი საყვარელი მოდელი იყო.

=== გარდაცვალება ===
[[1988]] წლის მაისში ანიგონის გადაუდებელი ოპერაცია ჩაუტარდა კუჭის წყლულის გამო, რის შემდეგაც სრულად ვერ გამოჯანმრთელდა. [[27 ოქტომბერი|27 ოქტომბერს]] იგი საავადმყოფოში გადაიყვანეს [[ფლორენცია|ფლორენციაში]] და [[28 ოქტომბერი|28 ოქტომბერს]] გარდაიცვალა თირკმლის უკმარისობით. დაკრძალულია ''Porte Sante''-ს სასაფლაოზე, [[წმინდა მინიატოს ბაზილიკა მთაზე|წმინდა მინიატოს ბაზილიკაში]], რომელიც გადაჰყურებს მის საყვარელ ფლორენციას.

== ტრადიციულობა ==
[[1945]]-დან [[1950]] წლამდე ანიგონიმ შექმნა მნიშვნელოვანი და წარმატებული ნამუშევრები. [[1947]] წელს ხელი მოაწერა ''თანამედროვე რეალისტი მხატვრები''-ს მანიფესტს, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა აბსტრაქტულ ხელოვნებასა და იმდროინდელ ახალ მიმდინარეობებს. ეს მოვლენა მოგვიანებით გახდა მნიშვნელოვანი ფაქტორი მისი შემოქმედების შეფასებაში. მანიფესტს ასევე ხელი მოაწერეს [[გრეგორი სკილტიანი|გრეგორი სკილტიანმა]] და ძმებმა [[ანტონიო ბუენო]]მ და [[ხავიერ ბუენო|ხავიერ ბუენომ]].
[[1949]] წლის მარტში [[ხელოვნების სამეფო აკადემია (ლონდონი)|ხელოვნების სამეფო აკადემიის]] კომიტეტმა მიიღო ანიგონის ნამუშევრები წლიურ გამოფენაზე. ეს იყო მისი პირველი კონტაქტი [[ინგლისი|ინგლისთან]] და მისი საერთაშორისო წარმატების დასაწყისი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rompedas.blogspot.com/2009/11/italys-greatest-misunderstood-artist.html |title=Annigoni: Italy's Most Misunderstood Artist |date=2009-11-26 |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== გამოფენები ==
1950-იანი წლებიდან ანიგონიმ დაიწყო საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობა. ლონდონში მისი ნამუშევრები გამოიფინა ვილდენსტეინში (1950, 1954), აგნიუსში (1952, 1956), [[ბრიტანელ მხატვართა ფედერაცია]]ში (1961), აპერ გროსვენორის გალერეებში (1966) და სამეფო აკადემიის მრავალ გამოფენაზე. [[1953]] წელს [[პარიზის სახვითი ხელოვნების გალერეა|პარიზის სახვითი ხელოვნების გალერეაში]] გაიმართა მისი სპეციალური გამოფენა. [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]] ვილდენსტეინმა მას უმასპინძლა [[1957]]–[[1958]] წლებში. [[1969]] წლისთვის მისი ნამუშევრები გამოიფინა [[ბრუკლინის მუზეუმი|ბრუკლინის მუზეუმში]]. მისი ნამუშევრები ასევე გამოიფინა [[იტალია|იტალიის]] მრავალ ქალაქში, მათ შორის [[ტურინი|ტურინში]], [[რომი|რომში]], [[ფლორენცია|ფლორენციაში]], [[ვერონა|ვერონაში]], [[ბრეშა|ბრეშაში]], [[მონტეკატინი-ტერმე|მონტეკატინი-ტერმეში]], [[პიზა|პიზაში]], [[ბერგამო|ბერგამოში]], [[როვერეტო|როვერეტოსა]] და [[მილანი|მილანში]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20100306081342/http://annigoni.info/cronologia.htm |title=Pietro Annigoni Cronologia |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306081342/http://annigoni.info/cronologia.htm |archive-date=2010-03-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:იტალიელი მხატვრები]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1910]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი]]</text>
      <sha1>5igmei23ihr7sb214x0ln7pa25c60r5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:პიეტრო ანიგონი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884689</id>
    <revision>
      <id>5378237</id>
      <timestamp>2026-05-01T20:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GagaMumladze2020</username>
        <id>126180</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Basnormand</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884690</id>
    <revision>
      <id>5378260</id>
      <timestamp>2026-05-01T21:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="0g1zwt30wgzd6sdkyqzkbzqiukeed8n" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 21:24, 1 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0g1zwt30wgzd6sdkyqzkbzqiukeed8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-15</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884691</id>
    <revision>
      <id>5378275</id>
      <timestamp>2026-05-01T23:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Australian brushturkey (Alectura lathami) female head Atherton.jpg</comment>
      <origin>5378275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="ci96d3ors8k1d75bk8mszi5hfij05v1" xml:space="preserve">Australian brushturkey (Alectura lathami) female head Atherton.jpg</text>
      <sha1>ci96d3ors8k1d75bk8mszi5hfij05v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-15</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884692</id>
    <revision>
      <id>5378276</id>
      <timestamp>2026-05-01T23:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-15 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884693</id>
    <revision>
      <id>5378277</id>
      <timestamp>2026-05-01T23:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: მდედრი ავსტრალიური ინდაური (''Alectura lathami''), [[ათერტონის პლატო]], [[ქვინზლენდი]], [[ავსტრალია]].</comment>
      <origin>5378277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="eud0k0xn3jdrn5qqtvdffs3i1abo2y6" xml:space="preserve">მდედრი ავსტრალიური ინდაური (''Alectura lathami''), [[ათერტონის პლატო]], [[ქვინზლენდი]], [[ავსტრალია]].</text>
      <sha1>eud0k0xn3jdrn5qqtvdffs3i1abo2y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-15 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884694</id>
    <revision>
      <id>5378278</id>
      <timestamp>2026-05-01T23:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-16</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884695</id>
    <revision>
      <id>5378282</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Gurudongmar Lake Sikkim, India (edit).jpg</comment>
      <origin>5378282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="p4zvme9zxo6ivzlr2xijwuc3bgbarow" xml:space="preserve">Gurudongmar Lake Sikkim, India (edit).jpg</text>
      <sha1>p4zvme9zxo6ivzlr2xijwuc3bgbarow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-16 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884696</id>
    <revision>
      <id>5378283</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[გურუდონგმარის ტბა]], [[სიკიმი]], [[ინდოეთი]].</comment>
      <origin>5378283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="3nr5a49hnlxia2mot3r9t0oski2hqhy" xml:space="preserve">[[გურუდონგმარის ტბა]], [[სიკიმი]], [[ინდოეთი]].</text>
      <sha1>3nr5a49hnlxia2mot3r9t0oski2hqhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-16 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884697</id>
    <revision>
      <id>5378284</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-16</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884698</id>
    <revision>
      <id>5378285</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-17</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884699</id>
    <revision>
      <id>5378286</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Zitrone -- 2025 -- 7294.jpg</comment>
      <origin>5378286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="akactozzctcxdojmru14se3so6i9ks9" xml:space="preserve">Zitrone -- 2025 -- 7294.jpg</text>
      <sha1>akactozzctcxdojmru14se3so6i9ks9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-17</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884700</id>
    <revision>
      <id>5378287</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-17 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884701</id>
    <revision>
      <id>5378288</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: ორად გაჭრილი [[ლიმონი]].</comment>
      <origin>5378288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="lnlgyg46e6989wu0snfjmd0tfytk8oi" xml:space="preserve">ორად გაჭრილი [[ლიმონი]].</text>
      <sha1>lnlgyg46e6989wu0snfjmd0tfytk8oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-17 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884702</id>
    <revision>
      <id>5378289</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-18</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884703</id>
    <revision>
      <id>5378290</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Scuol-Motta Naluns, 11-10-2024. (actm.) 21.jpg</comment>
      <origin>5378290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="7p7fzfvviuzrgdc0hhb2gweqydrv42m" xml:space="preserve">Scuol-Motta Naluns, 11-10-2024. (actm.) 21.jpg</text>
      <sha1>7p7fzfvviuzrgdc0hhb2gweqydrv42m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-18</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884704</id>
    <revision>
      <id>5378291</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-18 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884705</id>
    <revision>
      <id>5378292</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[შვეიცარია|შვეიცარიის]] თოვლიანი მთები.</comment>
      <origin>5378292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="ctr31sk7uezksdezgqwpec5sqpy5jv3" xml:space="preserve">[[შვეიცარია|შვეიცარიის]] თოვლიანი მთები.</text>
      <sha1>ctr31sk7uezksdezgqwpec5sqpy5jv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-18 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884706</id>
    <revision>
      <id>5378293</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-19</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884707</id>
    <revision>
      <id>5378294</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 64.jpg</comment>
      <origin>5378294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hstf57l9c5aw9d1rtt8h3sx4ltqkc84" xml:space="preserve">Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 64.jpg</text>
      <sha1>hstf57l9c5aw9d1rtt8h3sx4ltqkc84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-19</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884708</id>
    <revision>
      <id>5378295</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-19 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884709</id>
    <revision>
      <id>5378296</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: ბავშვი მუნდარის ტომიდან, [[სამხრეთი სუდანი]].</comment>
      <origin>5378296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="8tm1hn5scu1k213kuegcyslpf0mkqoh" xml:space="preserve">ბავშვი მუნდარის ტომიდან, [[სამხრეთი სუდანი]].</text>
      <sha1>8tm1hn5scu1k213kuegcyslpf0mkqoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-19 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884710</id>
    <revision>
      <id>5378297</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-20</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884711</id>
    <revision>
      <id>5378298</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Bengal tiger in Sanjay Dubri Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 15.jpg</comment>
      <origin>5378298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="prb9iv53r2gk4pthxfv4gulazzfpuka" xml:space="preserve">Bengal tiger in Sanjay Dubri Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 15.jpg</text>
      <sha1>prb9iv53r2gk4pthxfv4gulazzfpuka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-20</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884712</id>
    <revision>
      <id>5378299</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-05-20 (ka)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884713</id>
    <revision>
      <id>5378300</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: ბენგალური [[ვეფხვი]] (''Panthera tigris''), [[ინდოეთი]].</comment>
      <origin>5378300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="pd571op08u32v7fd52jkgybmh1uhz2w" xml:space="preserve">ბენგალური [[ვეფხვი]] (''Panthera tigris''), [[ინდოეთი]].</text>
      <sha1>pd571op08u32v7fd52jkgybmh1uhz2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:Potd/2026-05-20 (ka)</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884714</id>
    <revision>
      <id>5378301</id>
      <timestamp>2026-05-02T00:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:森山晏吏</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884715</id>
    <revision>
      <id>5378343</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="0m4klbe0uaj108c8cdg399ike4xjehe" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 03:19, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0m4klbe0uaj108c8cdg399ike4xjehe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884716</id>
    <revision>
      <id>5378350</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჭადრაკის ეროვნული ჩემპიონატები]]</comment>
      <origin>5378350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="ibnuil7w81bmeykqctknl9ojqu5cnb5" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჭადრაკის ეროვნული ჩემპიონატები]]</text>
      <sha1>ibnuil7w81bmeykqctknl9ojqu5cnb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბერძნეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884717</id>
    <revision>
      <id>5378351</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ჭადრაკის ეროვნული ჩემპიონატები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884718</id>
    <revision>
      <id>5378352</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჭადრაკი ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5378352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="c2zhaiwvymgbx1hsd8igmo06n8g8nzp" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჭადრაკი ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>c2zhaiwvymgbx1hsd8igmo06n8g8nzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ჭადრაკის ეროვნული ჩემპიონატები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884719</id>
    <revision>
      <id>5378353</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთ მაკედონიის შესახებ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884720</id>
    <revision>
      <id>5378358</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები თემების მიხედვით|ჩრდილოეთი მაკედონია]]</comment>
      <origin>5378358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="2x7uwfbeqfrit4v22z6grboajv84ocu" xml:space="preserve">[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები თემების მიხედვით|ჩრდილოეთი მაკედონია]]</text>
      <sha1>2x7uwfbeqfrit4v22z6grboajv84ocu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩრდილოეთ მაკედონიის შესახებ</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884721</id>
    <revision>
      <id>5378360</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2003 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884722</id>
    <revision>
      <id>5378362</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2003 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2003 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="420" sha1="gylb7g6fgfdf3svkiiaq1f9lvibkfo1" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2003 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2003 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>gylb7g6fgfdf3svkiiaq1f9lvibkfo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884723</id>
    <revision>
      <id>5378363</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2000-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="rwbvxwl0rmgxrr6xn1wlrqd8ml287qx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2000-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები აფრიკაში]]</text>
      <sha1>rwbvxwl0rmgxrr6xn1wlrqd8ml287qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884724</id>
    <revision>
      <id>5378364</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2003 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884725</id>
    <revision>
      <id>5378365</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884726</id>
    <revision>
      <id>5378366</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ათწლეულები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]] [[კატეგორია:ათწლეულები აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360" sha1="bvstccrk3b0f7y3mwf1k06f3irpydg9" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ათწლეულები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ათწლეულები აფრიკაში]]</text>
      <sha1>bvstccrk3b0f7y3mwf1k06f3irpydg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884727</id>
    <revision>
      <id>5378367</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884728</id>
    <revision>
      <id>5378368</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია]] [[კატეგორია:ქვეყნების ისტორია პერიოდების მიხედვით]] [[კატეგორია:აფრიკის ისტორია პერიოდების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5378368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="lv0wgt1hl35dpxneslmv0xlo9ycv6cj" xml:space="preserve">[[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია]]
[[კატეგორია:ქვეყნების ისტორია პერიოდების მიხედვით]]
[[კატეგორია:აფრიკის ისტორია პერიოდების მიხედვით]]</text>
      <sha1>lv0wgt1hl35dpxneslmv0xlo9ycv6cj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884729</id>
    <revision>
      <id>5378369</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884730</id>
    <revision>
      <id>5378370</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დასავლეთი საჰარა]] [[კატეგორია:ისტორია ქვეყნების მიხედვით|დასავლეთი საჰარა]] [[კატეგორია:ჩრდილოეთ აფრიკის ისტორია|დასავლეთი საჰარა]] [[კატეგორია:აფრიკის ისტორია]]</comment>
      <origin>5378370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="456" sha1="g8pw8n5m5cehzkohyi7fe3aluskacqb" xml:space="preserve">[[კატეგორია:დასავლეთი საჰარა]]
[[კატეგორია:ისტორია ქვეყნების მიხედვით|დასავლეთი საჰარა]]
[[კატეგორია:ჩრდილოეთ აფრიკის ისტორია|დასავლეთი საჰარა]]
[[კატეგორია:აფრიკის ისტორია]]</text>
      <sha1>g8pw8n5m5cehzkohyi7fe3aluskacqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:დასავლეთ საჰარის ისტორია</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884731</id>
    <revision>
      <id>5378372</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884732</id>
    <revision>
      <id>5378373</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:XXI საუკუნე ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნე აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="eyzymgrnr38mk8jv097lnct4vwa57yi" xml:space="preserve">[[კატეგორია:XXI საუკუნე ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნე აფრიკაში]]</text>
      <sha1>eyzymgrnr38mk8jv097lnct4vwa57yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884733</id>
    <revision>
      <id>5378375</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884734</id>
    <revision>
      <id>5378377</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]] [[კატეგორია:საუკუნეები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საუკუნეები აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360" sha1="7lj9t7w3w6yvymntrl9g0fa1b3wpuu9" xml:space="preserve">[[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საუკუნეები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საუკუნეები აფრიკაში]]</text>
      <sha1>7lj9t7w3w6yvymntrl9g0fa1b3wpuu9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884735</id>
    <revision>
      <id>5378378</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884736</id>
    <revision>
      <id>5378379</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები აფრიკაში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5378379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="lyusxoo5j6qgpsioymd6jniyww4qri0" xml:space="preserve">[[კატეგორია:XXI საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები აფრიკაში]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>lyusxoo5j6qgpsioymd6jniyww4qri0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884737</id>
    <revision>
      <id>5378381</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884738</id>
    <revision>
      <id>5378382</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]] [[კატეგორია:წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:წლები აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="o5zugjxz04s4c32g25v8exkytwy3mju" xml:space="preserve">[[კატეგორია:დასავლეთ საჰარის ისტორია პერიოდების მიხედვით]]
[[კატეგორია:წლები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:წლები აფრიკაში]]</text>
      <sha1>o5zugjxz04s4c32g25v8exkytwy3mju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884739</id>
    <revision>
      <id>5378383</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1991 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884740</id>
    <revision>
      <id>5378384</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1991 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1991 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="jkoro7z5lu84ybbx2t38j665uhxfnk6" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1991 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1991 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>jkoro7z5lu84ybbx2t38j665uhxfnk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1991 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884741</id>
    <revision>
      <id>5378386</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884742</id>
    <revision>
      <id>5378387</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ნავდაფა | სახელი                = საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში | მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt; | სათაური              = [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] | სიის_კლასი           = hlist  | ჯგუფი1...</comment>
      <origin>5378387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6459" sha1="b4flcdz5inlg6lysj0hsvt6ex5in0tr" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                = საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
| სათაური              = [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| სიის_კლასი           = hlist

| ჯგუფი1               = ჩემპიონატები
| სია1                 = 
[[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1923|1923]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1924|1924]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1925|1925]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1926|1926]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1927|1927]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1928|1928]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1929|1929]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1930|1930]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1931|1931]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1932|1932]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1933|1933]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1934|1934]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1935|1935]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1936|1936]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1937|1937]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1938|1938]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1940|1940]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1941|1941]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1942|1942]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1943|1943]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1945|1945]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1946|1946]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1947|1947]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1948|1948]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1949|1949]] · ... · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997|1997]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2001|2001]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის სანავიგაციო თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4flcdz5inlg6lysj0hsvt6ex5in0tr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378447</id>
      <parentid>5378387</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6425" sha1="1om5z4jw9jot8uybi0xw4m88m9c9fdl" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
| სახელი                = საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში
| მდგომარეობა          = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
| სათაური              = [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
| სიის_კლასი           = hlist

| ჯგუფი1               = ჩემპიონატები
| სია1                 = 
[[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1923|1923]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1924|1924]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1925|1925]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1926|1926]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1927|1927]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1928|1928]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1929|1929]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1930|1930]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1931|1931]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1932|1932]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1933|1933]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1934|1934]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1935|1935]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1936|1936]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1937|1937]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1938|1938]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1940|1940]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1941|1941]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1942|1942]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1943|1943]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1945|1945]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1946|1946]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1947|1947]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1948|1948]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1949|1949]] · ... · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997|1997]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2001|2001]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004|2004]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024]] · [[საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1om5z4jw9jot8uybi0xw4m88m9c9fdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884743</id>
    <revision>
      <id>5378388</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1990-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="429" sha1="6dm4pg6yq0kq3f96trky6f1794a3yq2" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1990-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:ათწლეულები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები აფრიკაში]]</text>
      <sha1>6dm4pg6yq0kq3f96trky6f1794a3yq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884744</id>
    <revision>
      <id>5378389</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884745</id>
    <revision>
      <id>5378390</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884746</id>
    <revision>
      <id>5378391</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:XX საუკუნე ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:XX საუკუნე აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="fr4em4nvtb09l65zn3maj6o5c72t7io" xml:space="preserve">[[კატეგორია:XX საუკუნე ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საუკუნეები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:XX საუკუნე აფრიკაში]]</text>
      <sha1>fr4em4nvtb09l65zn3maj6o5c72t7io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884747</id>
    <revision>
      <id>5378393</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884748</id>
    <revision>
      <id>5378394</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები აფრიკაში]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5378394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="622xqhw2atusdb29qynoptw9iyb5pbo" xml:space="preserve">[[კატეგორია:XX საუკუნე დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები აფრიკაში]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>622xqhw2atusdb29qynoptw9iyb5pbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884749</id>
    <revision>
      <id>5378395</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1999 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884750</id>
    <revision>
      <id>5378396</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1999 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1999 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="4ufez160bdgsamfvic7f432jbc1q1r6" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1999 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1999 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>4ufez160bdgsamfvic7f432jbc1q1r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1999 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884751</id>
    <revision>
      <id>5378397</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2002 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884752</id>
    <revision>
      <id>5378398</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2002 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2002 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="420" sha1="g2q5a7r7lyx7m45qdsw0hr8cdbmfyf4" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2002 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2002 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>g2q5a7r7lyx7m45qdsw0hr8cdbmfyf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2002 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884753</id>
    <revision>
      <id>5378399</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1996 წელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884754</id>
    <revision>
      <id>5378402</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1996 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]] [[კატეგორია:1996 წელი ევროპაში]]</comment>
      <origin>5378402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="451" sha1="8knjqdwd4ty7wj7i02vccaqkuz9856s" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1996 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]
[[კატეგორია:1996 წელი ევროპაში]]</text>
      <sha1>8knjqdwd4ty7wj7i02vccaqkuz9856s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1996 წელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884755</id>
    <revision>
      <id>5378403</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1992 წელი სირიაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884756</id>
    <revision>
      <id>5378406</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1992 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები სირიაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები სირიაში]] [[კატეგორია:1992 წელი აზიაში]]</comment>
      <origin>5378406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="o9juhi9lwe4qq7j4pkn33391pge76x4" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1992 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:1992 წელი აზიაში]]</text>
      <sha1>o9juhi9lwe4qq7j4pkn33391pge76x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1992 წელი სირიაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884757</id>
    <revision>
      <id>5378407</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2004 წელი სირიაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884758</id>
    <revision>
      <id>5378408</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2004 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სირიაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები სირიაში]] [[კატეგორია:2004 წელი აზიაში]]</comment>
      <origin>5378408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="raratqojw60s3ephknulb8xnb1apxnw" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2004 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:2004 წელი აზიაში]]</text>
      <sha1>raratqojw60s3ephknulb8xnb1apxnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2005 წელი სირიაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884759</id>
    <revision>
      <id>5378409</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2005 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სირიაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები სირიაში]] [[კატეგორია:2005 წელი აზიაში]]</comment>
      <origin>5378409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="jogvyu84qqet1muyjtnvfg60uhqk567" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2005 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები სირიაში]]
[[კატეგორია:2005 წელი აზიაში]]</text>
      <sha1>jogvyu84qqet1muyjtnvfg60uhqk567</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2004 წელი სირიაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884760</id>
    <revision>
      <id>5378412</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2005 წელი სირიაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884761</id>
    <revision>
      <id>5378413</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პატრობა (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884762</id>
    <revision>
      <id>5378414</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა წმინდანი}} '''მოციქული პატრობა''' ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დ...</comment>
      <origin>5378414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="ft2ee6vcv933rb3h0o9cxwatz5prxhq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პატრობა''' ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|18|ნოემბერი||5|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[4 ნოემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა პატრობა ნეაპოლისა და პუტეოლის (იტალია) ეპისკოპოსი იყო (რომ. 16,14).

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.orthodoxy.ge/tveni/noemberi/05-patroba.htm წმიდა მოციქულნი: პატრობა, ერმე, ლინოსი, გაიოზი და ფილოლოგე - სამოცდაათთაგანნი (I)] — orthodoxy.ge

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>ft2ee6vcv933rb3h0o9cxwatz5prxhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378418</id>
      <parentid>5378414</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="swxu2siz5twkt0kvmcvub58mjfjzxjh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პატრობა''' ({{lang-el|Φιλόλογος}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|18|ნოემბერი||5|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[4 ნოემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა პატრობა ნეაპოლისა და პუტეოლის (იტალია) ეპისკოპოსი იყო.

{{ციტატა|კითხვაჲ არქუთ ასჳნკრიტეს, ფლეგონს, ერმეს, პატრობას, ერმის და მათ თანათა მათ ძმათა.|რომ. 16,14}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.orthodoxy.ge/tveni/noemberi/05-patroba.htm წმიდა მოციქულნი: პატრობა, ერმე, ლინოსი, გაიოზი და ფილოლოგე - სამოცდაათთაგანნი (I)] — orthodoxy.ge

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>swxu2siz5twkt0kvmcvub58mjfjzxjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378420</id>
      <parentid>5378418</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5378420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="bi1xpipzh6gh1cr5f25vylgklo51gwn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წმინდანი}}
'''მოციქული პატრობა''' ({{lang-el|Πατροβᾶς}}) — [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული|ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი]]. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ]] ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა {{OldStyleDate|18|ნოემბერი||5|}} და {{OldStyleDate|17|იანვარი||4|}} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), [[კათოლიციზმი|კათოლიკურში]] — [[4 ნოემბერი]].

==ცხოვრება და მოღვაწეობა==
წმიდა პატრობა ნეაპოლისა და პუტეოლის (იტალია) ეპისკოპოსი იყო.

{{ციტატა|კითხვაჲ არქუთ ასჳნკრიტეს, ფლეგონს, ერმეს, პატრობას, ერმის და მათ თანათა მათ ძმათა.|რომ. 16,14}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.orthodoxy.ge/tveni/noemberi/05-patroba.htm წმიდა მოციქულნი: პატრობა, ერმე, ლინოსი, გაიოზი და ფილოლოგე - სამოცდაათთაგანნი (I)] — orthodoxy.ge

{{ესკიზი-რელიგია}}
{{ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული}}

[[კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები]]
[[კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები]]</text>
      <sha1>bi1xpipzh6gh1cr5f25vylgklo51gwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:პატრობა (სამოცდაათთაგანი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884763</id>
    <revision>
      <id>5378415</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1992 წელი სლოვენიაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884764</id>
    <revision>
      <id>5378416</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1992 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები სლოვენიაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები სლოვენიაში]] [[კატეგორია:1992 წელი ევროპაში]]</comment>
      <origin>5378416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="381" sha1="q15cb5rl1dkqrzz03vuam91xw4c45nv" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1992 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები სლოვენიაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები სლოვენიაში]]
[[კატეგორია:1992 წელი ევროპაში]]</text>
      <sha1>q15cb5rl1dkqrzz03vuam91xw4c45nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1992 წელი სლოვენიაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884765</id>
    <revision>
      <id>5378417</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1993 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884766</id>
    <revision>
      <id>5378419</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1993 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1993 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="nhpryw51c747ga9umboj1ydahsmntsr" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1993 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1993 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>nhpryw51c747ga9umboj1ydahsmntsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:1998 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884767</id>
    <revision>
      <id>5378421</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1998 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:1998 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="8x4gypxcm6zj7che5s9dtgnswg73rz1" xml:space="preserve">[[კატეგორია:1998 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1990-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:1998 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>8x4gypxcm6zj7che5s9dtgnswg73rz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2000 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884768</id>
    <revision>
      <id>5378422</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2000 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="kiqmp9qaw46wvwaa5thm1glq2vy9ctc" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2000 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>kiqmp9qaw46wvwaa5thm1glq2vy9ctc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2004 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884769</id>
    <revision>
      <id>5378423</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2004 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2004 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="420" sha1="6wnpopipn2xy0tyq0c2g92hf8ac7tqd" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2004 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2004 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>6wnpopipn2xy0tyq0c2g92hf8ac7tqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2008 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>884770</id>
    <revision>
      <id>5378424</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]] [[კატეგორია:2008 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5378424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="420" sha1="hgcmvs5qfa776129dzj2jaonhl9nr76" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები დასავლეთ საჰარაში]]
[[კატეგორია:2008 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>hgcmvs5qfa776129dzj2jaonhl9nr76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1993 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884771</id>
    <revision>
      <id>5378425</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884772</id>
    <revision>
      <id>5378426</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''საფრანგეთის 83-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[2008]] წლის [[11 აგვისტო|11]]-დან [[23 აგვისტო]]მდე ქალაქ [[პო (ქალაქი)|პოში]].  ძირითადი ტურნირი ორმა მონაწილემ თ...</comment>
      <origin>5378426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="kv25xkss4t9lrk49adbginytcnekdue" xml:space="preserve">'''საფრანგეთის 83-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[2008]] წლის [[11 აგვისტო|11]]-დან [[23 აგვისტო]]მდე ქალაქ [[პო (ქალაქი)|პოში]].

ძირითადი ტურნირი ორმა მონაწილემ თანაბარი ქულებით დაასრულა. [[ტაი-ბრეიკი|ტაი-ბრეიკში]] (სწრაფი ჭადრაკი) გამარჯვება [[ეტიენ ბაკრო|ეტიენ ბაკრომ]] მოიპოვა [[მაქსიმ ვაშიე-ლაგრავი|მაქსიმ ვაშიე-ლაგრავთან]] ანგარიშით 1½ : ½. ბრინჯაოს პრიზიორი [[ლორან ფრესინე]] გახდა.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7 
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! 12
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეტიენ ბაკრო]] ||2691 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 6 || 0 || 5 || '''8½''' || '''1—2'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[მაქსიმ ვაშიე-ლაგრივი]] ||2681 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 5 || '''8½''' || '''1—2'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ლორან ფრესინე]] ||2673 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 5 || 1 || 5 || 7½ || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[კრისტიან ბაუერი (მოჭადრაკე)|კრისტიან ბაუერი]] ||2583 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 0 || 10 || 6 || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სებასტიან მაზე]] ||2553 || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 6 || 6 || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეი სოკოლოვი]] ||2561 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 9 || 5½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სებასტიან ფელერი]] ||2523 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 3 || 4 || 4 || 5 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იგორ-ალექსანდრე ნატაფი]] ||2534 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 2 || 9 || 4½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ტალ აბერგელი]] ||2499 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 3 || 5 || 3 || 4½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ჟან-მარკ დეგრევი]] ||2523 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 4 || 6 || 4 || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[მანუელ აპისელია]] ||2521 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 5 || 7 || 3½ || 11
|-
|12 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანატოლი ვაისერი]] ||2542 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 6 || 5 || 2½ || 12
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic720.html#4 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე]
* [http://heritageechecsfra.free.fr/2008.htm Pau 2008 — 83ème championnat de France]

{{საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}</text>
      <sha1>kv25xkss4t9lrk49adbginytcnekdue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378431</id>
      <parentid>5378426</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <origin>5378431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4513" sha1="1eaelgnsin6y450ljjnsgaxgzchf11r" xml:space="preserve">'''საფრანგეთის 83-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ჩატარდა [[2008]] წლის [[11 აგვისტო|11]]-დან [[23 აგვისტო]]მდე ქალაქ [[პო (ქალაქი)|პოში]].

ძირითადი ტურნირი ორმა მონაწილემ თანაბარი ქულებით დაასრულა. [[ტაი-ბრეიკი|ტაი-ბრეიკში]] (სწრაფი ჭადრაკი) გამარჯვება [[ეტიენ ბაკრო|ეტიენ ბაკრომ]] მოიპოვა [[მაქსიმ ვაშიე-ლაგრავი|მაქსიმ ვაშიე-ლაგრავთან]] ანგარიშით 1½ : ½. ბრინჯაოს პრიზიორი [[ლორან ფრესინე]] გახდა.

== ცხრილი ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 ! №
 ! მონაწილე
 ! [[ელოს რეიტინგი|რეიტინგი]]
 ! 1
 ! 2
 ! 3
 ! 4
 ! 5
 ! 6
 ! 7 
 ! 8
 ! 9
 ! 10
 ! 11
 ! 12
 ! +
 ! −
 ! =
 ! ქულა
 ! ადგილი
|-
|1 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ეტიენ ბაკრო]] ||2691 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || ½ || 1 || 1 || 6 || 0 || 5 || '''8½''' || '''1—2'''
|-
|2 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[მაქსიმ ვაშიე-ლაგრივი]] ||2681 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 6 || 0 || 5 || '''8½''' || '''1—2'''
|-
|3 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ლორან ფრესინე]] ||2673 || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ½ || ½ || 5 || 1 || 5 || 7½ || 3
|-
|4 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[კრისტიან ბაუერი (მოჭადრაკე)|კრისტიან ბაუერი]] ||2583 || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 0 || 10 || 6 || 4—5
|-
|5 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სებასტიან მაზე]] ||2553 || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 0 || 1 || ½ || 1 || 3 || 2 || 6 || 6 || 4—5
|-
|6 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანდრეი სოკოლოვი]] ||2561 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 9 || 5½ || 6
|-
|7 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[სებასტიან ფელერი]] ||2523 || 0 || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 3 || 4 || 4 || 5 || 7
|-
|8 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[იგორ-ალექსანდრე ნატაფი]] ||2534 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || 2 || 9 || 4½ || 8—9
|-
|9 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ტალ აბერგელი]] ||2499 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 1 || 1 || ½ || 3 || 5 || 3 || 4½ || 8—9
|-
|10 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ჟან-მარკ დეგრევი]] ||2523 || ½ || 0 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || 0 ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 1 || 1 || 4 || 6 || 4 || 10
|-
|11 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[მანუელ აპისელია]] ||2521 || 0 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || ½ || 0 || 5 || 7 || 3½ || 11
|-
|12 ||style=&quot;text-align: left&quot;|[[ანატოლი ვაისერი]] ||2542 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ ||style=&quot;background: black;&quot;| || 0 || 6 || 5 || 2½ || 12
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://theweekinchess.com/html/twic720.html#4 ტურნირის მიმოხილვა The Week in Chess-ზე]
* [http://heritageechecsfra.free.fr/2008.htm Pau 2008 — 83ème championnat de France]

{{საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:საფრანგეთის ჩემპიონატები ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:2008 წელი ჭადრაკში]]</text>
      <sha1>1eaelgnsin6y450ljjnsgaxgzchf11r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:1998 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884773</id>
    <revision>
      <id>5378427</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2000 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884774</id>
    <revision>
      <id>5378428</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2004 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884775</id>
    <revision>
      <id>5378429</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2008 წელი დასავლეთ საჰარაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>884776</id>
    <revision>
      <id>5378430</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:საფრანგეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884777</id>
    <revision>
      <id>5378432</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>10</ns>
    <id>884778</id>
    <revision>
      <id>5378441</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{სანავიგაციო დაფა |სახელი        = აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში |state        = {{{state|}}} |სათაური      = [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] |სია_კლასი     = hlist  |ჯგუფი1       = ჩემპიონატები |სია1         = * ... აშშ-ის ჩემპიონ...</comment>
      <origin>5378441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3365" sha1="dntb7a2a9jwvee2j92tfbspxdogply3" xml:space="preserve">{{სანავიგაციო დაფა
|სახელი        = აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში
|state        = {{{state|}}}
|სათაური      = [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]
|სია_კლასი     = hlist

|ჯგუფი1       = ჩემპიონატები
|სია1         =
* ... [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1994|1994]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995|1995]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996|1996]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997|1997]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998|1998]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999|1999]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000|2000]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2002|2002]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2003|2003]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2005|2005]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006|2006]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2007|2007]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2008|2008]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2009|2009]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2010|2010]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011|2011]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2012|2012]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2013|2013]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2014|2014]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2015|2015]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016|2016]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2017|2017]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2018|2018]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2019|2019]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2020|2020]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021|2021]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022|2022]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023|2023]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024|2024]] {{•}} [[აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025|2025]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჭადრაკის თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dntb7a2a9jwvee2j92tfbspxdogply3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგის განხილვა:აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>11</ns>
    <id>884779</id>
    <revision>
      <id>5378443</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borbolia777</username>
        <id>11915</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:MusayevNo</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884780</id>
    <revision>
      <id>5378483</id>
      <timestamp>2026-05-02T06:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="1idtcgwkjig18cjwkznvbgo8nvxhcct" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 06:03, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1idtcgwkjig18cjwkznvbgo8nvxhcct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884781</id>
    <revision>
      <id>5378505</id>
      <timestamp>2026-05-02T07:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>შექმნილია გვერდის თარგმნით „[[:en:Special:Redirect/revision/1351552409|European Political Community]]“</comment>
      <origin>5378505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5714" sha1="fiuk9g1oqofn1z5tpe5fwmt8dtq3npm" xml:space="preserve">
 

'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ( '''European Political Community,''' '''EPC''' ) -[[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი თვის, რომელიც დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ. &lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news|last=Tidey|first=Alice|date=5 October 2022|title=What we know and don't know about the new European Political Community|language=en|work=euronews|url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=6 October 2022|title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022|language=en|publisher=Europa (web portal)|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ასევე ამ ფორმატის წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი დაგლობალური მშპ- ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს - შვეიცარია , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს - აზერბაიჯანი , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს - საბერძნეთი და 2028 წელს - ლატვია უმასპინძლებს. 
[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>fiuk9g1oqofn1z5tpe5fwmt8dtq3npm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378506</id>
      <parentid>5378505</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5378506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5757" sha1="tl9b5srfrwn0kwqrvd18cx6fagtkugw" xml:space="preserve">'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ( '''European Political Community,''' '''EPC''' ) -[[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი თვის, რომელიც დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ. &lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news|last=Tidey|first=Alice|date=5 October 2022|title=What we know and don't know about the new European Political Community|language=en|work=euronews|url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=6 October 2022|title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022|language=en|publisher=Europa (web portal)|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ასევე ამ ფორმატის წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი დაგლობალური მშპ- ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს - შვეიცარია , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს - აზერბაიჯანი , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს - საბერძნეთი და 2028 წელს - ლატვია უმასპინძლებს. 

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>tl9b5srfrwn0kwqrvd18cx6fagtkugw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378508</id>
      <parentid>5378506</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5378508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="tb5zgl1bpqys0xp42ppx2hxbo3gqd1q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
|სახელი = ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური = European Political Community
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი = en
|სურათი = 
|ზომა = 
|სურათის წარწერა = 
|ფოტო = 
|ფოტოს ზომა = 
|ფოტოს წარწერა = 
|ლოგო = European Political Community logo.svg
|ლოგოს ზომა = 190px
|ლოგოს წარწერა = 
|რუკა = European_Political_Community.svg
|რუკის ზომა = 
|რტიტრი = {{legend|#0042acff|მონაწილე სახელმწიფოები}}
|აბრევიატურა = EPC
|დევიზი = 
|შეიქმნა = 6 ოქტომბერი, 2022 ([[პრაღა]])
|გაუქმდა = 
|ტიპი = [[მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია]]
|სტატუსი = 
|მიზანი = 
|შტაბ-ბინა = 
|ადგილმდებარეობა = 
|ემსახურება რეგიონს = ევროპა
|წევრები = 47 მონაწილე სახელმწიფო
|ენა = 
|მდივანი = 
|ლიდერი წარწერა = მომავალი მასპინძელი
|ლიდერი სახელი = {{დროშა|სომხეთი}}, [[ერევანი]]
|ლიდერი წარწერა2 = წინა მასპინძელი
|ლიდერი სახელი2 = {{დროშა|დანია}}
|ლიდერი წარწერა3 = 
|ლიდერი სახელი3 = 
|მნიშვნელოვანი პირები = 
|მთავარი ორგანო = 
|მშობელი ორგანიზაცია = 
|გაწევრიანება = 
|ბიუჯეტი = 
|შტატი = 
|მოხალისე = 
|საიტი = 
|შენიშვნები = პირველად შემოთავაზებულ იქნა 2022 წლის 9 მაისს; შეთანხმდნენ [[ევროპის საბჭო]]ზე 2022 წლის 24 ივნისს; ინაუგურაციული სამიტი ჩატარდა 2022 წლის 6 ოქტომბერს [[პრაღა]]ში.
|ყოფილი სახელი = 
|ფერები = 
}}
'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ({{lang-en|European Political Community}}, '''EPC''' ) — [[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი თვის, რომელიც დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ. &lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news|last=Tidey|first=Alice|date=5 October 2022|title=What we know and don't know about the new European Political Community|language=en|work=euronews|url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=6 October 2022|title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022|language=en|publisher=Europa (web portal)|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ასევე ამ ფორმატის წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი დაგლობალური მშპ- ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს - შვეიცარია , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს - აზერბაიჯანი , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს - საბერძნეთი და 2028 წელს - ლატვია უმასპინძლებს. 

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>tb5zgl1bpqys0xp42ppx2hxbo3gqd1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378509</id>
      <parentid>5378508</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5378509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8495" sha1="t5wp5jp7s3akjjv6ulqvyr5bf7940nd" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
|სახელი = ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური = European Political Community
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი = en
|სურათი = 
|ზომა = 
|სურათის წარწერა = 
|ფოტო = 
|ფოტოს ზომა = 
|ფოტოს წარწერა = 
|ლოგო = European Political Community logo.svg
|ლოგოს ზომა = 190px
|ლოგოს წარწერა = 
|რუკა = European_Political_Community.svg
|რუკის ზომა = 
|რტიტრი = {{legend|#0042acff|მონაწილე სახელმწიფოები}}
|აბრევიატურა = EPC
|დევიზი = 
|შეიქმნა = 6 ოქტომბერი, 2022 ([[პრაღა]])
|გაუქმდა = 
|ტიპი = [[მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია]]
|სტატუსი = 
|მიზანი = 
|შტაბ-ბინა = 
|ადგილმდებარეობა = 
|ემსახურება რეგიონს = ევროპა
|წევრები = 47 მონაწილე სახელმწიფო
|ენა = 
|მდივანი = 
|ლიდერი წარწერა = მომავალი მასპინძელი
|ლიდერი სახელი = {{დროშა|სომხეთი}}, [[ერევანი]]
|ლიდერი წარწერა2 = წინა მასპინძელი
|ლიდერი სახელი2 = {{დროშა|დანია}}
|ლიდერი წარწერა3 = 
|ლიდერი სახელი3 = 
|მნიშვნელოვანი პირები = 
|მთავარი ორგანო = 
|მშობელი ორგანიზაცია = 
|გაწევრიანება = 
|ბიუჯეტი = 
|შტატი = 
|მოხალისე = 
|საიტი = 
|შენიშვნები = პირველად შემოთავაზებულ იქნა 2022 წლის 9 მაისს; შეთანხმდნენ [[ევროპის საბჭო]]ზე 2022 წლის 24 ივნისს; ინაუგურაციული სამიტი ჩატარდა 2022 წლის 6 ოქტომბერს [[პრაღა]]ში.
|ყოფილი სახელი = 
|ფერები = 
}}
'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ({{lang-en|European Political Community}}, '''EPC''' ) — [[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი. დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ. &lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news|last=Tidey|first=Alice|date=5 October 2022|title=What we know and don't know about the new European Political Community|language=en|work=euronews|url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community|archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=6 October 2022|title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022|language=en|publisher=Europa (web portal)|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|url-status=live|access-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/|archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ასევე ამ ფორმატის წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი დაგლობალური მშპ- ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს - შვეიცარია , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს - აზერბაიჯანი , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს - საბერძნეთი და 2028 წელს - ლატვია უმასპინძლებს. 

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>t5wp5jp7s3akjjv6ulqvyr5bf7940nd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378510</id>
      <parentid>5378509</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5378510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8512" sha1="jznvxyjahieshuwnthzd10csrt4llrs" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
|სახელი = ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური = European Political Community
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი = en
|სურათი = 
|ზომა = 
|სურათის წარწერა = 
|ფოტო = 
|ფოტოს ზომა = 
|ფოტოს წარწერა = 
|ლოგო = European Political Community logo.svg
|ლოგოს ზომა = 190px
|ლოგოს წარწერა = 
|რუკა = European_Political_Community.svg
|რუკის ზომა = 
|რტიტრი = {{legend|#0042acff|მონაწილე სახელმწიფოები}}
|აბრევიატურა = EPC
|დევიზი = 
|შეიქმნა = 6 ოქტომბერი, 2022 ([[პრაღა]])
|გაუქმდა = 
|ტიპი = [[მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია]]
|სტატუსი = 
|მიზანი = 
|შტაბ-ბინა = 
|ადგილმდებარეობა = 
|ემსახურება რეგიონს = ევროპა
|წევრები = 47 მონაწილე სახელმწიფო
|ენა = 
|მდივანი = 
|ლიდერი წარწერა = მომავალი მასპინძელი
|ლიდერი სახელი = {{დროშა|სომხეთი}}, [[ერევანი]]
|ლიდერი წარწერა2 = წინა მასპინძელი
|ლიდერი სახელი2 = {{დროშა|დანია}}
|ლიდერი წარწერა3 = 
|ლიდერი სახელი3 = 
|მნიშვნელოვანი პირები = 
|მთავარი ორგანო = 
|მშობელი ორგანიზაცია = 
|გაწევრიანება = 
|ბიუჯეტი = 
|შტატი = 
|მოხალისე = 
|საიტი = 
|შენიშვნები = პირველად შემოთავაზებულ იქნა 2022 წლის 9 მაისს; შეთანხმდნენ [[ევროპის საბჭო]]ზე 2022 წლის 24 ივნისს; ინაუგურაციული სამიტი ჩატარდა 2022 წლის 6 ოქტომბერს [[პრაღა]]ში.
|ყოფილი სახელი = 
|ფერები = 
}}
'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ({{lang-en|European Political Community}}, '''EPC''') — [[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი. დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news |last=Tidey |first=Alice |date=5 October 2022 |title=What we know and don't know about the new European Political Community |language=en |work=euronews |url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community |url-status=live |access-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community |archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 October 2022 |title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022 |language=en |publisher=Europa (web portal) |url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/ |url-status=live |access-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/ |archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ასევე ამ ფორმატის წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი და გლობალური მშპ-ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს — შვეიცარია,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს — აზერბაიჯანი,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს — საბერძნეთი და 2028 წელს — ლატვია უმასპინძლებს.

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>jznvxyjahieshuwnthzd10csrt4llrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378516</id>
      <parentid>5378510</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5378516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8556" sha1="o67vfe5jt07jrireemtr5av80fziilo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
|სახელი = ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური = European Political Community
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი = en
|სურათი = 
|ზომა = 
|სურათის წარწერა = 
|ფოტო = 
|ფოტოს ზომა = 
|ფოტოს წარწერა = 
|ლოგო = European Political Community logo.svg
|ლოგოს ზომა = 190px
|ლოგოს წარწერა = 
|რუკა = European_Political_Community.svg
|რუკის ზომა = 
|რტიტრი = {{legend|#0042acff|მონაწილე სახელმწიფოები}}
|აბრევიატურა = EPC
|დევიზი = 
|შეიქმნა = 6 ოქტომბერი, 2022 ([[პრაღა]])
|გაუქმდა = 
|ტიპი = [[მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია]]
|სტატუსი = 
|მიზანი = 
|შტაბ-ბინა = 
|ადგილმდებარეობა = 
|ემსახურება რეგიონს = ევროპა
|წევრები = 47 მონაწილე სახელმწიფო
|ენა = 
|მდივანი = 
|ლიდერი წარწერა = მომავალი მასპინძელი
|ლიდერი სახელი = {{დროშა|სომხეთი}}, [[ერევანი]]
|ლიდერი წარწერა2 = წინა მასპინძელი
|ლიდერი სახელი2 = {{დროშა|დანია}}
|ლიდერი წარწერა3 = 
|ლიდერი სახელი3 = 
|მნიშვნელოვანი პირები = 
|მთავარი ორგანო = 
|მშობელი ორგანიზაცია = 
|გაწევრიანება = 
|ბიუჯეტი = 
|შტატი = 
|მოხალისე = 
|საიტი = 
|შენიშვნები = პირველად შემოთავაზებულ იქნა 2022 წლის 9 მაისს; შეთანხმდნენ [[ევროპის საბჭო]]ზე 2022 წლის 24 ივნისს; ინაუგურაციული სამიტი ჩატარდა 2022 წლის 6 ოქტომბერს [[პრაღა]]ში.
|ყოფილი სახელი = 
|ფერები = 
}}
'''ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება''' ({{lang-en|European Political Community}}, '''EPC''') — [[ევროპა|ევროპის]] მომავლის შესახებ პოლიტიკური და სტრატეგიული დისკუსიებისთვის შექმნილი [[საერთაშორისო ორგანიზაცია|მთავრობათაშორისი]] ფორუმი. დაარსდა 2022 წელს, რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;euronews&quot;&gt;{{Cite news |last=Tidey |first=Alice |date=5 October 2022 |title=What we know and don't know about the new European Political Community |language=en |work=euronews |url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community |url-status=live |access-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018060311/https://www.euronews.com/my-europe/2022/10/05/what-we-know-and-dont-know-about-the-european-political-community |archive-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=EPC Observatory – Think Tank Forum in Granada |url=https://www.ceps.eu/ceps-events/epc-observatory-think-tank-forum-in-granada/ |access-date=5 October 2023 |website=CEPS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ჯგუფი პირველად 2022 წლის ოქტომბერში [[პრაღა|პრაღაში]] შეიკრიბა და პირველ შეხვედრაში მონაწილეობა 44 [[ევროპის სუვერენულ სახელმწიფოთა სია|ევროპულმა ქვეყანამ]], ასევე ევროპის საბჭოსა და [[ევროკომისიის პრეზიდენტი|ევროკომისიის]] პრეზიდენტებმა მიიღეს.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 October 2022 |title=Meeting of the European Political Community, 6 October 2022 |language=en |publisher=Europa (web portal) |url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/ |url-status=live |access-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028164448/https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2022/10/06/ |archive-date=28 October 2022}}&lt;/ref&gt; 

ფორმატი განსხვავდება როგორც [[ევროკავშირი|ევროკავშირისგან]] (რომელიც ევროპის პოლიტიკური საზოგადოების წევრია), ასევე [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოსგან]] (წარმოდგენილია მისი გენერალური მდივნის მიერ). EPC-ის 47 მონაწილე სახელმწიფოში ცხოვრობს 689.5 მილიონი ადამიანი და გლობალური მშპ-ს დაახლოებით 23.5 პროცენტს წარმოადგენენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2023 |title=The Polish Economic Institute is a public economic think tank dating back to 1928. |url=https://pie.net.pl/en/the-european-political-community-could-potentially-account-for-up-to-1-4-of-the-global-gdp/ |access-date=4 October 2025 |website=BIP-Bulletin of Information for the Public |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2025 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ ევროპის ეკონომიკური თანამშრომლობის საბჭოს გაზაფხულის სამიტებს 2026 წელს სომხეთი,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pashinyan: Armenia to host European Political Community summit |url=https://arka.am/en/news/politics/pashinyan-armenia-to-host-european-political-community-summit/ |website=arka.am}}&lt;/ref&gt; 2027 წელს — შვეიცარია,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=swissinfo.ch |first=S. W. I. |date=24 May 2025 |title=Switzerland to host European Political Community summit in 2027 |url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/switzerland-to-host-epc-summit-in-2027-antonio-costa/89404403}}&lt;/ref&gt; და 2028 წელს — აზერბაიჯანი,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2025 |title=Regional transformation begins as EPC looks to Baku for leadership [OPINION] |url=https://www.azernews.az/analysis/242232.html |website=Azernews.Az}}&lt;/ref&gt; ხოლო შემოდგომის სამიტებს 2026 წელს ირლანდია, 2027 წელს — საბერძნეთი და 2028 წელს — ლატვია უმასპინძლებს.

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:ევროპის პარლამენტი]]
[[კატეგორია:ევროკომისია]]
[[კატეგორია:ევროპული საბჭო]]
[[კატეგორია:ევროკავშირის საგარეო ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია]]
[[კატეგორია:ევროპის საერთაშორისო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:დიპლომატიური კონფერენციები]]</text>
      <sha1>o67vfe5jt07jrireemtr5av80fziilo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ევროპის პოლიტიკური საზოგადოება</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884782</id>
    <revision>
      <id>5378514</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5378514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დარიჩინისფერი იხვი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884783</id>
    <redirect title="Spatula cyanoptera" />
    <revision>
      <id>5378521</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[დარიჩინისფერი იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Spatula cyanoptera]]“</comment>
      <origin>5378521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="41wuwvhar6koha54awlbt9uhnxxc3ce" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Spatula cyanoptera]]</text>
      <sha1>41wuwvhar6koha54awlbt9uhnxxc3ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:დარიჩინისფერი იხვი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884784</id>
    <redirect title="განხილვა:Spatula cyanoptera" />
    <revision>
      <id>5378523</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:დარიჩინისფერი იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Spatula cyanoptera]]“</comment>
      <origin>5378523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="hj3spgt4jsuxp890fmra6n5zvaprhb0" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Spatula cyanoptera]]</text>
      <sha1>hj3spgt4jsuxp890fmra6n5zvaprhb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ევრაზიული სვია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884785</id>
    <redirect title="Mareca penelope" />
    <revision>
      <id>5378525</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[ევრაზიული სვია]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Mareca penelope]]“</comment>
      <origin>5378525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="mz2um8nvm59yh5uy4cmnk1yr028hn62" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Mareca penelope]]</text>
      <sha1>mz2um8nvm59yh5uy4cmnk1yr028hn62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ევრაზიული სვია</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884786</id>
    <redirect title="განხილვა:Mareca penelope" />
    <revision>
      <id>5378527</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:ევრაზიული სვია]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Mareca penelope]]“</comment>
      <origin>5378527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="arm0cg8n3jnddmlth3lu3gzqkk62lph" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Mareca penelope]]</text>
      <sha1>arm0cg8n3jnddmlth3lu3gzqkk62lph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პატარა სტვენია იხვი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884787</id>
    <redirect title="Dendrocygna javanica" />
    <revision>
      <id>5378531</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[პატარა სტვენია იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Dendrocygna javanica]]“</comment>
      <origin>5378531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="dg9tvrfa7bpfdhucnkdtoyi376yhwhw" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Dendrocygna javanica]]</text>
      <sha1>dg9tvrfa7bpfdhucnkdtoyi376yhwhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:პატარა სტვენია იხვი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884788</id>
    <redirect title="განხილვა:Dendrocygna javanica" />
    <revision>
      <id>5378533</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:პატარა სტვენია იხვი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Dendrocygna javanica]]“</comment>
      <origin>5378533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="q8hxw9leoij16uy7c28a9dosjah5945" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Dendrocygna javanica]]</text>
      <sha1>q8hxw9leoij16uy7c28a9dosjah5945</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატამჭყავანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884789</id>
    <redirect title="ბღავანა" />
    <revision>
      <id>5378535</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ბღავანა]]“</comment>
      <origin>5378535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="pjeqp917cblclnv0t3shmtyru3u3n4y" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ბღავანა]]</text>
      <sha1>pjeqp917cblclnv0t3shmtyru3u3n4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შავქუდა ბერიყურა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884790</id>
    <redirect title="Vireo atricapilla" />
    <revision>
      <id>5378538</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[შავქუდა ბერიყურა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Vireo atricapilla]]“</comment>
      <origin>5378538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="gxb3wv5dl2fa6q8d18pyd2kqratiigw" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Vireo atricapilla]]</text>
      <sha1>gxb3wv5dl2fa6q8d18pyd2kqratiigw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:შავქუდა ბერიყურა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884791</id>
    <redirect title="განხილვა:Vireo atricapilla" />
    <revision>
      <id>5378540</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:შავქუდა ბერიყურა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Vireo atricapilla]]“</comment>
      <origin>5378540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="epa1zogybe480m38p1v0m3jymkp3uek" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Vireo atricapilla]]</text>
      <sha1>epa1zogybe480m38p1v0m3jymkp3uek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მოხატული მწყერი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884792</id>
    <redirect title="Turnix varius" />
    <revision>
      <id>5378543</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[მოხატული მწყერი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Turnix varius]]“</comment>
      <origin>5378543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="rsjiverasxumd3zcmn3tspz3ow6u155" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Turnix varius]]</text>
      <sha1>rsjiverasxumd3zcmn3tspz3ow6u155</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:მოხატული მწყერი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884793</id>
    <redirect title="განხილვა:Turnix varius" />
    <revision>
      <id>5378545</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:მოხატული მწყერი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Turnix varius]]“</comment>
      <origin>5378545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="pnet0aqd0c70r5ut7wdpcx5r6lcj8m5" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Turnix varius]]</text>
      <sha1>pnet0aqd0c70r5ut7wdpcx5r6lcj8m5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Giogio30</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884794</id>
    <revision>
      <id>5378546</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="la2b4u2wzkt50z39usjo1v44bi1k5nv" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 09:07, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>la2b4u2wzkt50z39usjo1v44bi1k5nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თეთრკუდა მესაჭე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884795</id>
    <redirect title="Vanellus leucurus" />
    <revision>
      <id>5378550</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[თეთრკუდა მესაჭე]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Vanellus leucurus]]“</comment>
      <origin>5378550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="6gq328ncfs09i2u26x4diieyj8v1njz" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Vanellus leucurus]]</text>
      <sha1>6gq328ncfs09i2u26x4diieyj8v1njz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:თეთრკუდა მესაჭე</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884796</id>
    <redirect title="განხილვა:Vanellus leucurus" />
    <revision>
      <id>5378552</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:თეთრკუდა მესაჭე]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Vanellus leucurus]]“</comment>
      <origin>5378552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="0bnshyx7aj1b08exesfk6z5o2xzeksf" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Vanellus leucurus]]</text>
      <sha1>0bnshyx7aj1b08exesfk6z5o2xzeksf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Stefan Karwasiecki</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884797</id>
    <revision>
      <id>5378555</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="muoa59dox22efc1b26fc1f02a0nzk60" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 09:16, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>muoa59dox22efc1b26fc1f02a0nzk60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პატარა ნამგალა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884798</id>
    <redirect title="Apus affinis" />
    <revision>
      <id>5378558</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[პატარა ნამგალა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[Apus affinis]]“</comment>
      <origin>5378558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ksyy6xqbkluro9loumb6z37xssp5hls" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[Apus affinis]]</text>
      <sha1>ksyy6xqbkluro9loumb6z37xssp5hls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:პატარა ნამგალა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>884799</id>
    <redirect title="განხილვა:Apus affinis" />
    <revision>
      <id>5378560</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EleneMetonidze55</username>
        <id>179626</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა EleneMetonidze55 გვერდი „[[განხილვა:პატარა ნამგალა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:Apus affinis]]“</comment>
      <origin>5378560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="5r5oqby31kf94xmuigaxmh69vhw7z7m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:Apus affinis]]</text>
      <sha1>5r5oqby31kf94xmuigaxmh69vhw7z7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Mariammwituridze</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884800</id>
    <revision>
      <id>5378561</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="k3mx7nb0vcpjkpcopk4tg0lplgba3fs" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 09:25, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k3mx7nb0vcpjkpcopk4tg0lplgba3fs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Nikoo1234567</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884801</id>
    <revision>
      <id>5378568</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="e4m41lk7r7avlbwrkwhbiob32aqc3xx" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 09:59, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e4m41lk7r7avlbwrkwhbiob32aqc3xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტერენს კროუფორდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884802</id>
    <revision>
      <id>5378569</id>
      <timestamp>2026-05-02T10:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5378569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="cnq2t7l50ngipgkv29r7q1603to0v8u" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}</text>
      <sha1>cnq2t7l50ngipgkv29r7q1603to0v8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378577</id>
      <parentid>5378569</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <origin>5378577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22101" sha1="lynucxp5u4rsl7w4azowksrhpu9okl2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა ბრეიდის პრესკოტის წინააღმდეგ, ბრენდონ რიოსისა და მაიკ ალვარადოს მეორე შეხვედრის ანდერკარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, ხაბიბ ალახვერდიევს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს რობერტ ოსიობას უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი **ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით** დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]</text>
      <sha1>lynucxp5u4rsl7w4azowksrhpu9okl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378578</id>
      <parentid>5378577</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22199" sha1="rmqg0qxcvtnfz4ytvzt7dh2kzokgr2h" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა ბრეიდის პრესკოტის წინააღმდეგ, ბრენდონ რიოსისა და მაიკ ალვარადოს მეორე შეხვედრის ანდერკარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, ხაბიბ ალახვერდიევს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს რობერტ ოსიობას უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი **ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით** დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]

[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]</text>
      <sha1>rmqg0qxcvtnfz4ytvzt7dh2kzokgr2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378579</id>
      <parentid>5378578</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22267" sha1="fvmb2ro099263ov5v2xg2qu7mvkl1by" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა ბრეიდის პრესკოტის წინააღმდეგ, ბრენდონ რიოსისა და მაიკ ალვარადოს მეორე შეხვედრის ანდერკარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, ხაბიბ ალახვერდიევს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს რობერტ ოსიობას უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი **ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით** დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]

[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1987]]</text>
      <sha1>fvmb2ro099263ov5v2xg2qu7mvkl1by</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378580</id>
      <parentid>5378579</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22364" sha1="i2bdk8296vgcirqxit4zsqr3z6030re" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა ბრეიდის პრესკოტის წინააღმდეგ, ბრენდონ რიოსისა და მაიკ ალვარადოს მეორე შეხვედრის ანდერკარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, ხაბიბ ალახვერდიევს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს რობერტ ოსიობას უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი **ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით** დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]

[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1987]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები]]</text>
      <sha1>i2bdk8296vgcirqxit4zsqr3z6030re</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378581</id>
      <parentid>5378580</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5378581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22455" sha1="5omr6zy5kvcjuwyike6vbiwacf9jo6h" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა ბრეიდის პრესკოტის წინააღმდეგ, ბრენდონ რიოსისა და მაიკ ალვარადოს მეორე შეხვედრის ანდერკარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, ხაბიბ ალახვერდიევს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს რობერტ ოსიობას უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი **ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით** დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]

[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1987]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები]]</text>
      <sha1>5omr6zy5kvcjuwyike6vbiwacf9jo6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378582</id>
      <parentid>5378581</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <origin>5378582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24764" sha1="e58s1gmowrleb8w7ql3jeduk2kviq02" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი[b] პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი.[c] ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ[d] და სამ დივიზიონში,[3] და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.[4]

2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.[5] 2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).[6]

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.).[e][7] 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.[8] 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.[9]

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.[10][11] ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.[f][12] თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.[13][12] მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.[g][16][17]

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.[18][19] თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,[20] კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.[21] 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).[22] BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,[23] ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.[24][25] 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.[26]

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.[27]

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.[28] რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.[29][30]

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.[31] კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.[32][33] ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.[34] ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.[35]

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.[36]

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.[37] მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.[38]

===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ჯეიმს ვილა (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ხავიერ გარსია (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[39]
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ხოსე ფერნანდესი (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა პოლ გრინი (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა დენი გარსია (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი[40]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ანჯელო უორდი (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა დემარკო მაკკრედი (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა რაშად განავეი (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა კარლოს მოლინა (3–2)
*ფინალი: წააგო ხესუს მენდესთან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[41]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა მაიკი გარსია (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა სტენ მარტინიუკი (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო დენი გარსიასთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი[42]
*ნახევარფინალი: დაამარცხა ლუის რამოს უმცროსი (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა დიეგო მაგდალენო (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[43]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა ხოსე მარია ვირულა (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა ლუის ერნესტო რუედა (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო იორდენის უგასთან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი[44]
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა მიგელ ანხელ გონსალესი (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო ჯერი ბელმონტესთან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა [[ბრეიდის პრესკოტი]]ს წინააღმდეგ, [[ბრენდონ რიოსი]]სა და [[მაიკ ალვარადო]]ს მეორე შეხვედრის ანდერქარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, [[ხაბიბ ალახვერდიევი|ხაბიბ ალახვერდიევ]]ს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს [[რობერტ ოსიობა]]ს უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა.[45][46] კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.[47]

===კროუფორდი სანაბრიას წინააღმდეგ===
2013 წლის 15 ივნისს კროუფორდი [[ალეხანდრო სანაბრია]]ს დაუპირისპირდა. ბრძოლა გაიმართა [[დალასი|დალას]]ში, [[ტეხასი|ტეხას]]ში, [[American Airlines Center]]-ში; ეს იყო WBO-ს მსუბუქი წონის ტიტულის პრეტენდენტის გამოსავლენი შესარჩევი (eliminator) შეხვედრა, ასევე ვაკანტური WBO-NABO-ს მსუბუქი წონის ტიტულისთვის.[48]

პირველ და მეორე რაუნდებში ნელი სტარტის შემდეგ, მომდევნო სამ რაუნდში კროუფორდმა სანაბრიაზე ორჯერ მეტი ძლიერი დარტყმა განახორციელა.[49] ბრძოლა დასრულდა მეექვსე რაუნდის დაწყებისთანავე. კროუფორდი წინ წაიწია და სანაბრიას ყბაში ზუსტი მარცხენა ჰუკი უთავაზა, რამაც იგი რინგზე თავით წინ დაანარცხა.[50] მიუხედავად იმისა, რომ სანაბრიამ შვიდამდე დათვლაზე ფეხზე წამოდგომა შეძლო, იგი ბარბაცებდა, რის გამოც რეფერი [[ლორენს კოული|ლორენს კოულ]]მა ბრძოლა შეაჩერა და კროუფორდს ტექნიკური ნოკაუტით (TKO) გამარჯვება მიანიჭა.[51][52]


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:კროუფორფი, ტერენს}}
[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1987]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები]]</text>
      <sha1>e58s1gmowrleb8w7ql3jeduk2kviq02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5378585</id>
      <parentid>5378582</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lova-QR</username>
        <id>175441</id>
      </contributor>
      <origin>5378585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49928" sha1="kyhl3vya4ps87oxuewowvyx8dcgttp0" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|2|05|2026}}
[[ფაილი:Terence Crawford during a podcast in 2023.png|მინი]]
'''ტერენს ალან &quot;ბად&quot; კროუფორდი''' (დ. [[28 სექტემბერი]], [[1987]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] ყოფილი პროფესიონალი [[კრივი|მოკრივე]], რომელიც ასპარეზობდა 2008-დან 2025 წლამდე. კარიერა დაასრულა დაუმარცხებელი რეკორდით და მოიგო 18 სხვადასხვა მთავარი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული ხუთ წონით კატეგორიაში, მსუბუქი წონიდან (lightweight) სუპერ საშუალო წონამდე (super middleweight). მათ შორის, იყო აბსოლუტური ჩემპიონი პირველ საშუალო (light welterweight), ქვესაშუალო (welterweight) და სუპერ საშუალო წონებში.

ტერენსი არის პირველი მამაკაცი მოკრივე ისტორიაში, რომელიც გახდა სამი წონითი კატეგორიის აბსოლუტური მსოფლიო ჩემპიონი. ოთხი ქამრის ეპოქაში, კროუფორდი გახდა პირველი მამაკაცი მოკრივე, რომელმაც მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული ორ და სამ დივიზიონში,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First four-belt undisputed world boxing champion at two weights (male) |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/756464-first-four-belt-undisputed-world-boxing-champion-at-two-weights-male |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611025212/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/756464-first-four-belt-undisputed-world-boxing-champion-at-two-weights-male |archive-date=June 11, 2025 |access-date=June 10, 2025 |website=Guinnessworldrecords.com}}&lt;/ref&gt; და პირველი, ვინც აბსოლუტური სტატუსი ერთდროულად პირველ საშუალო და ქვესაშუალო წონებში მოიპოვა.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date=September 4, 2025 |title=Terence Crawford broke a 100-year-old record with a history-making world title win in 2014 |url=https://www.bloodyknockout.com/throwbacks/terence-crawford-broke-a-100-year-old-record-with-a-history-making-world-title-win-in-2014/ |archive-url=https://archive.today/20251210061947/https://www.bloodyknockout.com/throwbacks/terence-crawford-broke-a-100-year-old-record-with-a-history-making-world-title-win-in-2014/ |archive-date=December 10, 2025 |access-date=September 6, 2025 |website=www.bloodyknockout.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;


2014 წელს კროუფორდი გაემგზავრა საზღვარგარეთ [[რიკი ბერნსი|რიკი ბერნს]]თან დასაპირისპირებლად და მოიპოვა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული — WBO-ს ვერსიით მსუბუქ წონაში. ორი წარმატებული დაცვის შემდეგ, 2015 წელს გადაინაცვლა პირველ საშუალო წონაში და დაამარცხა [[თომას დულორმე]] ვაკანტური WBO-ს ტიტულის მოსაპოვებლად.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The world title wins of Terence Crawford's career |url=https://proboxtv.com/news/The-world-title-wins-of-Terence-Crawfords-career%20/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003070537/https://proboxtv.com/news/The-world-title-wins-of-Terence-Crawfords-career%20/en |archive-date=October 3, 2023 |access-date=January 16, 2025 |website=proboxtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;  2017 წელს კროუფორდი გახდა პირველი საშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი — პირველი [[კოსტია ძიუ]]ს შემდეგ (2004 წ.) — და პირველი მოკრივე ნებისმიერ წონით კატეგორიაში, რომელიც ერთდროულად ფლობდა ოთხივე მთავარ მსოფლიო ტიტულს [[ჯერმენ ტეილორი]]ს შემდეგ (2005 წ.).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Josh Taylor v Jose Ramirez: Scot becomes first Briton to unify division in four-belt era |url=https://www.bbc.co.uk/sport/boxing/57216305 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318184911/https://www.bbc.com/sport/boxing/57216305 |archive-date=March 18, 2023 |access-date=May 23, 2021 |work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

2023 წელს ტერენსმა დაამარცხა [[ეროლ სპენს უმცროსი]] და გახდა ქვესაშუალო წონის აბსოლუტური ჩემპიონი, პირველი [[ზაბ ჯუდა]]ს შემდეგ (2006 წ.). 2024 წელს კროუფორდი გადავიდა მეორე საშუალო წონაში (light middleweight) და დაამარცხა [[ისრაილ მადრიმოვი]], რითაც გახდა ოთხი დივიზიონის მსოფლიო ჩემპიონი.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 4, 2024 |title=Terence Crawford becomes 4-division champion by defeating Israil Madrimov by unanimous decision |url=https://apnews.com/article/terence-crawford-israil-madrimov-boxing-a971fa03157139f93681883002c7e2df |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806183525/https://apnews.com/article/terence-crawford-israil-madrimov-boxing-a971fa03157139f93681883002c7e2df |archive-date=August 6, 2025 |access-date=June 11, 2025 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt; 2025 წელს კროუფორდმა ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა [[კანელო ალვარესი]] და მოიპოვა აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტული სუპერ საშუალო წონაში, რითაც გახდა ისტორიაში იმ ექვს მამაკაც მოკრივეთაგან ერთ-ერთი, რომელთაც ხუთ დივიზიონში მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Drapeau |first=Zak |date=September 14, 2025 |title=Is Terence Crawford the Greatest Of All Time?: a Sportz Nation Special Report |url=https://www.fansonlysportz.com/post/is-terence-crawford-the-greatest-of-all-time-a-sportz-nation-special-report |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210061431/https://www.fansonlysportz.com/post/is-terence-crawford-the-greatest-of-all-time-a-sportz-nation-special-report |archive-date=December 10, 2025 |access-date=September 14, 2025 |website=Fans Only Sportz |language=en}}&lt;/ref&gt;

კროუფორდი ისტორიაში ერთადერთი მოკრივეა, რომელიც ფლობდა ჟურნალ The Ring-ის ტიტულს ოთხ დივიზიონში და შეუერთდა [[მენი პაკიაო]]სა და [[ფლოიდ მეივეზერ უმცროსი|ფლოიდ მეივეზერ უმცროს]]ს, როგორც ერთადერთი მებრძოლი, რომელიც გახდა ხაზოვანი (lineal) ჩემპიონი ოთხ დივიზიონში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Boxing legend Terence Crawford announces retirement |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/boxing-legend-terence-crawford-announces-retirement/news-story/e0c49651554bd42bf812daba3a4077cd? |archive-url=https://archive.today/20251217041318/https://www.news.com.au/sport/boxing/boxing-legend-terence-crawford-announces-retirement/news-story/e0c49651554bd42bf812daba3a4077cd? |archive-date=December 17, 2025 |access-date=December 17, 2025 |website=news.com.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 14, 2025 |title='Best of an era': Terence Crawford vs. Canelo Alvarez result leaves boxing world in awe, rewrites the history books |url=https://sports.yahoo.com/boxing/breaking-news/article/best-of-an-era-terence-crawford-vs-canelo-alvarez-result-leaves-boxing-world-in-awe-rewrites-the-history-books-064114009.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926062632/https://sports.yahoo.com/boxing/breaking-news/article/best-of-an-era-terence-crawford-vs-canelo-alvarez-result-leaves-boxing-world-in-awe-rewrites-the-history-books-064114009.html |archive-date=September 26, 2025 |access-date=September 14, 2025 |website=Yahoo Sports |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ასევე არის ერთ-ერთი იმ ორი მოკრივიდან, რომელთაც მოიპოვეს მსოფლიო ტიტულები როგორც მსუბუქ, ისე სუპერ საშუალო წონაში.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |date=September 12, 2025 |title=Canelo vs. Crawford: What the stats, numbers tell us about the fight |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46225489/boxing-stats-key-numbers-canelo-alvarez-vs-terence-crawford |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920114642/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46225489/boxing-stats-key-numbers-canelo-alvarez-vs-terence-crawford |archive-date=September 20, 2025 |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; თავისი 17-წლიანი პროფესიონალური კარიერის განმავლობაში, კროუფორდი არცერთხელ ყოფილა ნოკდაუნში და არცერთ მსაჯს არასოდეს დაუწერია ქულები მისი მეტოქის სასარგებლოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 14, 2025 |title=After defeating Canelo, is Crawford the best fighter of his generation? |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46247298/after-defeating-canelo-boxing-crawford-best-fighter-generation |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920145502/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46247298/after-defeating-canelo-boxing-crawford-best-fighter-generation |archive-date=September 20, 2025 |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; His streak of 11 consecutive [[knockout]]s in world title fights is tied for the third longest in boxing history.{{efn|Tied with [[Naoya Inoue]],&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hale |first=Andreas |title=Naoya Inoue won the boxing weekend, and has proven to be must-see TV |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/45001698/naoya-inoue-won-boxing-weekend-proven-see-tv |website=ESPN |date=November 5, 2024 |access-date=September 28, 2025}}&lt;/ref&gt; მსოფლიო ტიტულისთვის ბრძოლებში მისი 11 ზედიზედ ნოკაუტის სერია მესამე ყველაზე ხანგრძლივია კრივის ისტორიაში.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 17, 2014 |title=Golovkin brings his 'big drama show' to the West Coast |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/11715587/gennady-golovkin-brings-big-drama-show-west-coast |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722175707/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/11715587/gennady-golovkin-brings-big-drama-show-west-coast |archive-date=July 22, 2022 |access-date=December 8, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Glinski |first=George |date=August 1, 2023 |title=Terence Crawford has staggering KO streak stretching back eight years that cements status as successor to Floyd Mayweather |url=https://talksport.com/boxing/1892849/terence-crawford-ko-streak-floyd-mayweather/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208022050/https://talksport.com/boxing/1892849/terence-crawford-ko-streak-floyd-mayweather/ |archive-date=December 8, 2025 |access-date=September 28, 2025 |website=Talksport}}&lt;/ref&gt;

კროუფორდი [[ამერიკის კრივის მწერალთა ასოციაცია]]მ (BWAA) წლის მებრძოლად დაასახელა 2014 და 2025 წლებში, ESPN-მა — 2014, 2017 და 2025 წლებში, ხოლო ჟურნალმა The Ring-მა — 2025 წელს. მან მიიღო საუკეთესო მებრძოლის/მოკრივის ESPY ჯილდო 2018 და 2024 წლებში.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |date=July 19, 2018 |title=Crawford wins ESPY for best fighter |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/24137181/three-division-world-titlist-terence-crawford-wins-espy-best-fighter |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611024110/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/24137181/three-division-world-titlist-terence-crawford-wins-espy-best-fighter |archive-date=June 11, 2025 |access-date=June 11, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Malik |first=Shayan |date=July 12, 2024 |title=Terence Crawford Wins 2024 ESPY for Best Boxer |url=https://www.yardbarker.com/boxing/articles/terence_crawford_wins_2024_espy_for_best_boxer/s1_17396_40602789 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714013500/https://www.yardbarker.com/boxing/articles/terence_crawford_wins_2024_espy_for_best_boxer/s1_17396_40602789 |archive-date=July 14, 2024 |access-date=December 8, 2025 |website=Yardbarker |language=en}}&lt;/ref&gt; თავისი თაობის საუკეთესო მოკრივეებს შორის მუდმივი ყოფნით,&lt;ref name=&quot;GOAT&quot;&gt;
* {{Cite web |last=Stephens |first=Adam |date=December 23, 2019 |title=The top 10 boxers of the decade (2010-2020) |url=https://www.givemesport.com/1532021-the-top-10-boxers-of-the-decade-20102020/ |access-date=July 25, 2025 |website=GiveMeSport |language=en}}
* {{Cite web |title=The 2010s in the Rankings: The Top Twenty of the Decade - #5-1 |url=https://www.boxingscene.com/articles/2010s-rankings-top-twenty-decade-5-1 |access-date=July 25, 2025 |website=BoxingScene |language=en}}
* {{Cite web |date=August 12, 2024 |title=10 Best Boxers Of The 2010s: From Deontay Wilder To Manny Pacquiao |url=https://ringsideintel.com/boxing/lists/10-best-boxers-of-the-2010s/ |access-date=July 25, 2025 |website=Ringside Intel |language=en-US}}
* {{Cite web |date=December 22, 2023 |title=Boxing's best: Ranking the top 100 men in the sport |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/39154333/men-boxing-top-100-naoya-inoue-canelo-alvarez-deontay-wilder-more |access-date=August 23, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}
* {{Cite web |date=September 3, 2025 |title=Canelo, Crawford, Mayweather: Top 25 boxers of the century |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46113827/canelo-crawford-mayweather-ranking-boxing-top-25-boxers-21st-century |access-date=September 3, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}
* {{cite web |last=Woodward |first=Hamish |title=10 best boxers of the 21st century ranked as Terence Crawford climbs above Canelo Alvarez |url=https://bloodyelbow.com/2025/09/12/10-best-boxers-of-the-21st-century-ranked-including-canelo-alvarez-and-the-50-0-legend/ |website=Bloody Elbow |date=September 12, 2025 |access-date=September 30, 2025}}
* {{cite web |url=https://sports.yahoo.com/article/where-terence-crawford-ranks-among-124250175.html |title=Where Terence Crawford ranks among boxing's all-time greats |website=Yahoo Sports |date=September 15, 2025 |access-date=September 15, 2025}}&lt;/ref&gt; კროუფორდი ფართოდ არის აღიარებული ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მოკრივედ.&lt;ref name=&quot;GOAT2&quot;&gt;*{{Cite web |last=Mazique |first=Brian |title=Terence Crawford Retires: Where 'Bud' Ranks In G.O.A.T Debate |url=https://www.forbes.com/sites/brianmazique/2025/12/16/terence-crawford-retires-where-bud-ranks-in-goat-debate/ |archive-url=https://archive.today/20251217021450/https://www.forbes.com/sites/brianmazique/2025/12/16/terence-crawford-retires-where-bud-ranks-in-goat-debate/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=December 17, 2025 |website=[[Forbes]]}}
*{{Cite web |last=Fitzsimmons |first=Lyle |title=B/R's Definitive Ranking of the Top 50 Boxers of All Time |url=https://bleacherreport.com/articles/25262092-brs-definitive-ranking-top-50-boxers-all-time |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217195650/https://bleacherreport.com/articles/25262092-brs-definitive-ranking-top-50-boxers-all-time |archive-date=December 17, 2025 |access-date=December 17, 2025 |website=[[Bleacher Report]]}}
*{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/boxing/articles/cwyw0kzln3do |title='Perfection - Crawford is among boxing gods' |website=BBC Sport |date=September 14, 2025 |access-date=September 15, 2025}}
*{{cite web |url=https://www.fansonlysportz.com/post/is-terence-crawford-the-greatest-of-all-time-a-sportz-nation-special-report |title=Is Terence Crawford the greatest of all time? |website=Fans Only Sportz |date=September 14, 2025 |access-date=September 15, 2025}}
*{{cite web |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/46247298/after-defeating-canelo-boxing-crawford-best-fighter-generation |title=After defeating Canelo, is Terence Crawford the best fighter of his generation? |website=ESPN |date=September 14, 2025 |access-date=September 15, 2025}}
*{{cite web |title=Boxing pound-for-pound rankings (Sept. 2025): Terence Crawford overthrows Oleksandr Usyk as new No. 1 |url=https://sports.yahoo.com/boxing/article/boxing-pound-for-pound-rankings-sept-2025-terence-crawford-overthrows-oleksandr-usyk-off-no-1-spot-023204211.html |website=Yahoo Sports |date=September 16, 2025 |access-date=September 17, 2025}}
*{{cite web |title=Shakur Stevenson believes Terence Crawford is the greatest fighter of all time |url=https://ringmagazine.com/en/news/shakur-stevenson-believes-terence-crawford-is-the-greatest-fighter-of-all-time |website=The Ring |date=September 13, 2025 |access-date=September 17, 2025}}
*{{cite web |last=Tinsley |first=Justin |title=Boxer Terence Crawford and the real meaning of 'generational' |url=https://andscape.com/features/boxer-terence-crawford-and-the-real-meaning-of-generational/ |website=Andscape |date=September 15, 2025 |access-date=September 19, 2025}}
*{{cite web |last=Burgos |first=Jason |title=Ranking the Greatest Boxers of All-Time: Does Terence Crawford Make the Top 10? |url=https://sportsnaut.com/boxing/greatest-boxers-of-all-time |website=Sportsnaut |date=September 17, 2025 |access-date=October 12, 2025}}
*{{cite web |last=Bernal |first=Rodrigo |title=Boxing Legend Compares Terence Crawford With Michael Jordan |url=https://www.beinsports.com/en-us/boxing/articles/boxing-legend-compares-terence-crawford-with-michael-jordan-2025-09-26 |website=beIN SPORTS |date=September 26, 2025 |access-date=September 27, 2025}}
*{{cite web |last=Anber |first=Russ |title=In the corner with Russ Anber: Terence Crawford proved himself an all-time great |url=https://www.boxingscene.com/articles/in-the-corner-with-russ-anber-terence-crawford-proved-himself-an-all-time-great |website=BoxingScene |date=September 23, 2025 |access-date=September 27, 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 წელს ჟურნალმა The Ring-მა იგი 21-ე საუკუნის მესამე საუკეთესო მოკრივედ დაასახელა წონითი კატეგორიის მიუხედავად (pound-for-pound).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranking of the best boxers in the 21st century: Usyk outside the top 3 {{!}} УНН |url=https://unn.ua/en/news/ranking-of-the-best-boxers-in-the-21st-century-usyk-outside-the-top-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212203751/https://unn.ua/en/amp/ranking-of-the-best-boxers-in-the-21st-century-usyk-outside-the-top-3 |archive-date=December 12, 2025 |access-date=December 12, 2025 |website=unn.ua |date=December 11, 2025 }}&lt;/ref&gt; BWAA-მ იგი მსოფლიოს საუკეთესო pound-for-pound მოკრივედ აღიარა 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მაისამდე,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Planos |first=Josh |date=October 4, 2017 |title=BWAA: Terence Crawford No. 1 pound-for-pound fighter in world |url=https://www.ketv.com/article/bwaa-terence-crawford-no-1-pound-for-pound-fighter-in-world/12776511 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520052436/https://www.ketv.com/article/bwaa-terence-crawford-no-1-pound-for-pound-fighter-in-world/12776511 |archive-date=May 20, 2022 |access-date=December 8, 2025 |website=KETV |language=en}}&lt;/ref&gt; ასევე 2022 წლის ივნისში, ხოლო The Ring-მა — 2023 წლის ივლისიდან 2024 წლის მაისამდე და კვლავ 2025 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 2, 2023 |title=Terence Crawford named Ring Magazine's pound-for-pound king in updated top ten rankings |url=https://talksport.com/boxing/1519647/terence-crawford-oleksandr-usyk-anthony-joshua-canelo-gervonta-davis/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208020949/https://talksport.com/boxing/1519647/terence-crawford-oleksandr-usyk-anthony-joshua-canelo-gervonta-davis/ |archive-date=December 8, 2025 |access-date=August 23, 2025 |website=talkSPORT |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 15, 2025 |title=The Ring's Updated P4P: Terence Crawford Elevated #1, Overlooking Usyk's More Impressive Record Of Unification And Dominance - Boxing News 24 |url=https://www.boxingnews24.com/2025/09/the-rings-updated-p4p-terence-crawford-elevated-1-overlooking-usyks-more-impressive-record-of-unification-and-dominance/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250930055114/https://www.boxingnews24.com/2025/09/the-rings-updated-p4p-terence-crawford-elevated-1-overlooking-usyks-more-impressive-record-of-unification-and-dominance/ |archive-date=September 30, 2025 |access-date=September 15, 2025 |website=www.boxingnews24.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2026 წლის იანვარში Sportico-მ კროუფორდი 21-ე ადგილზე დაასახელა 2025 წლის მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად სპორტსმენებს შორის, 66 მილიონი დოლარის სავარაუდო შემოსავლით.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Badenhausen |first=Kurt |date=January 14, 2026 |title=Highest-Paid Athletes in the World: Ronaldo Leads Top 100 With $260M |url=https://www.sportico.com/personalities/athletes/2026/worlds-highest-paid-athletes-cristiano-ronaldo-1234880803/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116230713/https://www.sportico.com/personalities/athletes/2026/worlds-highest-paid-athletes-cristiano-ronaldo-1234880803/ |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 17, 2026 |website=Sportico.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ადრეული წლები==
კროუფორდი დაიბადა და გაიზარდა [[ომაჰა]]ში, [[ნებრასკა]]ში; იგი დების და ტერენს უფროსის ერთადერთი ვაჟი იყო. ის გაიზარდა სახიფათო უბანში, რომელიც ცნობილი იყო სიღარიბით, კრიმინალით და ძალადობით, რაც მის ახალგაზრდობას ართულებდა. კროუფორდების ოჯახი ხშირად აწყდებოდა ფინანსურ სირთულეებს და ხშირად საბაზისო საჭიროებების დაკმაყოფილებაც კი უჭირდათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=November 15, 2023 |title=Defying Fate: Terence Crawford's Unforgettable Rise from Adversity to Boxing Immortality - Boxing News |url=https://boxingnews.com/defying-fate-terence-crawfords-unforgettable-rise-from-adversity-to-boxing-immortality/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426115716/https://boxingnews.com/defying-fate-terence-crawfords-unforgettable-rise-from-adversity-to-boxing-immortality/ |archive-date=April 26, 2025 |access-date=January 19, 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ადრეულ ასაკში ის ხშირად იყო ჩაბმული ფიზიკურ დაპირისპირებებში, რის გამოც ხუთი სხვადასხვა სკოლიდან გარიცხეს.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 4, 2019 |title=The education of Terence Crawford |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/23669876/the-education-terence-crawford |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916152028/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/23669876/the-education-terence-crawford |archive-date=September 16, 2025 |access-date=August 23, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; რადგან მამამისი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ის [[სამხედრო-საზღვაო ფლოტი|სამხედრო-საზღვაო ფლოტ]]ში მსახურობდა, იგი იშვიათად იყო სახლში, რის გამოც დედას მისი მარტო გაზრდა უწევდა. დედა მას ხშირად სცემდა ქამრით და მეზობლის ბავშვებს ფულსაც კი სთავაზობდა მის საცემად, თუმცა ამას ვერავინ ახერხებდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 7, 2023 |title=Months After $21 Million Feat, Terence Crawford Gives a Truck to His Father as Birthday Gift |url=https://www.essentiallysports.com/category/boxing/boxing-news-months-after-twenty-one-million-feat-terence-crawford-gives-a-truck-to-his-father-as-birthday-gift/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426115508/https://www.essentiallysports.com/category/boxing/boxing-news-months-after-twenty-one-million-feat-terence-crawford-gives-a-truck-to-his-father-as-birthday-gift/ |archive-date=April 26, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=EssentiallySports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kelly |first=D. B. |date=August 31, 2023 |title=The Tragic Story Of Terence Crawford, The 'Best Boxer In The World' |url=https://www.grunge.com/1380908/tragic-story-terence-crawford-best-boxer-in-world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620225442/https://www.grunge.com/1380908/tragic-story-terence-crawford-best-boxer-in-world/ |archive-date=June 20, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=Grunge |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

კროუფორდმა შვება ჩრდილოეთ ომაჰაში მდებარე C.W. Boxing Club-ში, კრივში პოვა. იქ ვარჯიშობდნენ მისი ბაბუა, მამა და ბიძა. დარბაზის მფლობელი, [[კარლ ვაშინგტონი]], რომელიც კროუფორდის მეზობელიც იყო, შვიდი წლის ტერენსს დაუკავშირდა და დარბაზში გაწევრიანება ურჩია.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Terence Crawford - Next Fight, Fighter Bio, Stats &amp; News |url=https://www.premierboxingchampions.com/terence-crawford |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713080615/https://www.premierboxingchampions.com/terence-crawford |archive-date=July 13, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=PBC Boxing |language=en}}&lt;/ref&gt; კროუფორდმა დაიწყო დარბაზში სიარული და საბოლოოდ მისი მენტორი [[მიჯ მაინორი]] გახდა, რომელიც მისთვის მამასავით იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Pro Files: Terence &quot;Bud&quot; Crawford |url=https://www.lobosboxingclub.com/blog/the-pro-files-terence-bud-crawford?format=amp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426115515/https://www.lobosboxingclub.com/blog/the-pro-files-terence-bud-crawford?format=amp |archive-date=April 26, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=www.lobosboxingclub.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hopkins |first=Jamie |date=April 25, 2022 |title=Terence 'Bud' Crawford: Fighting for Change |url=https://www.carsongroup.com/insights/blog/terence-bud-crawford-fighting-for-change/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209141536/https://www.carsongroup.com/insights/blog/terence-bud-crawford-fighting-for-change/ |archive-date=February 9, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=Carson Group |language=en}}&lt;/ref&gt; ის მუდმივად აკითხავდა კროუფორდს სკოლის შემდეგ და დიდ ყურადღებას აქცევდა მას, რადგან ეშინოდა, რომ ბიჭი უბანში გავრცელებულ კრიმინალში არ გახვეულიყო.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 4, 2019 |title=Terence Crawford loves to fight -- and he's always been a fan |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/26439170/terence-crawford-loves-fight-always-fan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426115453/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/26439170/terence-crawford-loves-fight-always-fan |archive-date=April 26, 2025 |access-date=January 19, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ოჯახის ახლობელმა კროუფორდს ჭიდაობაც გააცნო; მან ეს სპორტი ადრევე შეიყვარა და განივითარა უნარები, რამაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული, ჭიდაობის ელემენტებით გაჯერებული კრივის სტილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 27, 2023 |title=Does Terence Crawford have a background in wrestling? |url=https://mediareferee.com/boxing-does-terence-crawford-have-a-background-in-wrestling/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208033408/https://mediareferee.com/does-terence-crawford-have-a-background-in-wrestling/ |archive-date=December 8, 2025 |access-date=August 23, 2025 |website=Media Referee |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

2001 წელს კროუფორდმა ვარჯიში დაიწყო [[ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერი|ბრაიან &quot;ბომაკ&quot; მაკინტაიერ]]თან და [[ესაუ დიეგე]]სთან, რომლებიც მისი მწვრთნელები დარჩნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 28, 2023 |title=Esaú Diéguez has been in Terence Crawford's corner since the boxer was 14 |url=https://www.latimes.com/delos/story/2023-07-28/terence-crawfords-guatemalan-trainer |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728190538/https://www.latimes.com/delos/story/2023-07-28/terence-crawfords-guatemalan-trainer |archive-date=July 28, 2023 |access-date=January 19, 2025 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==სამოყვარულო კარიერა==
კროუფორდმა კრივში ვარჯიში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მან 70 ოფიციალური სამოყვარულო ბრძოლა ჩაატარა და 12-ჯერ დამარცხდა. მოყვარულებში მან დაამარცხა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები — [[მაიკი გარსია]] და [[დენი გარსია]], ასევე [[დიეგო მაგდალენო]], რომელსაც სამჯერ მოუგო. 2008 წლის ოლიმპიადამდე ცოტა ხნით ადრე, სამ სამოყვარულო ტურნირში გამარჯვების შემდეგ, იგი აშშ-ში მსუბუქი წონის ყველაზე მაღალრეიტინგული მოკრივე გახდა. თუმცა, წამყვან პრეტენდენტთან, [[სადამ ალი]]სთან მარცხმა მისი ოლიმპიური ამბიციები დაასამარა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxnation.com/boxing-news/11-random-facts-about-terence-crawford/ |title=11 random facts about Terence Crawford |website=www.boxnation.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210134122/http://www.boxnation.com/boxing-news/11-random-facts-about-terence-crawford/ |archive-date=December 10, 2016}}&lt;/ref&gt; მისი სამოყვარულო რეკორდი 58–12 იყო.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web |date=May 25, 2023 |title=Who is Terence Crawford? Pro record, titles, trainer for superstar boxer set to fight Errol Spence Jr. {{!}} Sporting News |url=https://www.sportingnews.com/us/boxing/news/terence-crawford-pro-record-titles-trainer-boxer/xkuwctyxqnkxyvfu88drpeyo |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725141101/https://www.sportingnews.com/us/boxing/news/terence-crawford-pro-record-titles-trainer-boxer/xkuwctyxqnkxyvfu88drpeyo |archive-date=July 25, 2024 |access-date=February 25, 2025 |website=www.sportingnews.com |language=en-us}}&lt;/ref&gt;


===მთავარი მიღწევები===
*2006 წლის ეროვნული PAL ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი&lt;ref name=&quot;boxer&quot;&gt;{{cite web |title=Terence Crawford - Boxrec Boxing Encyclopaedia |url=http://boxrec.com/media/index.php?title=Human:447121 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140329223354/http://boxrec.com/media/index.php?title=Human:447121 |archive-date=March 29, 2014 |access-date=June 29, 2014 |publisher=Boxrec.com}}&lt;/ref&gt;
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[მიგელ ანხელ გონსალესი]] (W 4)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[ჯეიმს ვილა]] (RSC-2)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[სტენ მარტინიუკი]] (22–11)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა [[ხავიერ გარსია]] (7–4)
*ფინალი: დაამარცხა [[დიეგო მაგდალენო]] (13–8)
*2006 წლის Blue &amp; Gold ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი&lt;ref name=&quot;boxer&quot;/&gt;
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[ხოსე ფერნანდესი]] (RSC)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა [[პოლ გრინი]] (5–0)
*ფინალი: დაამარცხა [[დენი გარსია]] (3–2)
*2006 წლის ეროვნული &quot;ოქროს ხელთათმანები&quot;, 132 ფუნტი – ვერცხლის მედლის მფლობელი&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US National Golden Gloves - Omaha - April 24-29 2006 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USGoldenGloves2006.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127170017/http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USGoldenGloves2006.html |archive-date=November 27, 2024 |access-date=February 25, 2025 |website=amateur-boxing.strefa.pl}}&lt;/ref&gt;
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[ანჯელო უორდი]] (5–0)
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[დემარკო მაკკრედი]] (5–0)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[რაშად განავეი]] (5–0)
*ნახევარფინალი: დაამარცხა [[კარლოს მოლინა]] (3–2)
*ფინალი: წააგო [[ხესუს მენდესი|ხესუს მენდეს]]თან (2–3)
*2006 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი&lt;ref&gt;{{Cite web |title=USA2006 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USA2006.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223210952/http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USA2006.html |archive-date=February 23, 2025 |access-date=February 25, 2025 |website=amateur-boxing.strefa.pl}}&lt;/ref&gt;
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[მაიკი გარსია]] (18–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[სტენ მარტინიუკი]] (17–13)
*ნახევარფინალი: წააგო [[დენი გარსია]]სთან (20–21)
*2007 წლის აშშ-ის პანამერიკული შესარჩევი ბრძოლები (Box-Offs), 132 ფუნტი – ოქროს მედლის მფლობელი&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nat_Sel_USA2007 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Nat_Sel_USA2007.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708213444/http://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Nat_Sel_USA2007.html |archive-date=July 8, 2025 |access-date=February 25, 2025 |website=amateur-boxing.strefa.pl}}&lt;/ref&gt;
*ნახევარფინალი: დაამარცხა [[ლუის რამოს უმცროსი]] (25–15)
*ფინალი: დაამარცხა [[დიეგო მაგდალენო]] (24–13)
*2007 წლის პანამერიკული თამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Panamerican Games 2007 1st qualifiers |url=http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/PanamericanGames2007qual_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717003213/http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/PanamericanGames2007qual_1.html |archive-date=July 17, 2025 |access-date=February 25, 2025 |website=www.amateur-boxing.strefa.pl}}&lt;/ref&gt;
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: დაამარცხა [[ხოსე მარია ვირულა]] (19–7)
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[ლუის ერნესტო რუედა]] (20–15)
*ნახევარფინალი: წააგო [[იორდენის უგასი|იორდენის უგას]]თან (10–27)
*2007 წლის აშშ-ის ეროვნული ჩემპიონატი, 132 ფუნტი – ბრინჯაოს მედლის მფლობელი&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US National Championships - Colorado Springs - June 2-8 2007 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USA2007.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708213414/http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/USA2007.html |archive-date=July 8, 2025 |access-date=February 25, 2025 |website=amateur-boxing.strefa.pl}}&lt;/ref&gt;
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*საკვალიფიკაციო ეტაპი: თავისუფალი იყო
*მეოთხედფინალი: დაამარცხა [[მიგელ ანხელ გონსალესი]] (25–24)
*ნახევარფინალი: წააგო [[ჯერი ბელმონტესი|ჯერი ბელმონტეს]]თან (9–10)

==პროფესიონალური კარიერა==
===მსუბუქი ადრეული კარიერა===
კროუფორდის პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2008 წლის 14 მარტს; იგი ასპარეზობდა მსუბუქ წონაში (130 ფუნტი (59 კგ) - 135 ფუნტი (61 კგ)) და პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა [[ბრაიან კამინგსი]]. მან დააგროვა 19–0 რეკორდი, საიდანაც 15 გამარჯვება ნოკაუტით (KO) მოიპოვა, ძირითადად ნაკლებად ცნობილ მეტოქეებთან ბრძოლებში.

კროუფორდის პირველი მნიშვნელოვანი ბრძოლა შედგა [[ბრეიდის პრესკოტი]]ს წინააღმდეგ, [[ბრენდონ რიოსი]]სა და [[მაიკ ალვარადო]]ს მეორე შეხვედრის ანდერქარდზე. პრესკოტი თავდაპირველად WBA-ს პირველი საშუალო წონის ჩემპიონს, [[ხაბიბ ალახვერდიევი|ხაბიბ ალახვერდიევ]]ს უნდა დაპირისპირებოდა, თუმცა ამ უკანასკნელმა იდაყვის ტრავმის გამო ბრძოლაზე უარი თქვა. კროუფორდი იმავე საღამოს [[რობერტ ოსიობა]]ს უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ალახვერდიევის ჩასანაცვლებლად შეთავაზებას ბრძოლამდე სამი დღით ადრე დათანხმდა. კროუფორდმა კოლუმბიელი ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით დაამარცხა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espn.com/boxing/story/_/id/9116541/terrence-crawford-upsets-breidis-prescott-10-dominant-rounds|title=Crawford upsets Prescott by UD|date=March 31, 2013|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.badlefthook.com/2013/3/30/4166342/rios-vs-alvarado-ii-results-terence-crawford-outboxes-breidis|title=Terence Crawford outboxes Breidis Prescott in HBO debut|date=March 30, 2013|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt; კროუფორდმა ჰონორარის სახით 125,000 დოლარი მიიღო, ხოლო პრესკოტმა — 50,000 დოლარი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კროუფორდმა 140-ფუნტიან ზღვარში ათრაუნდიანი ბრძოლა ჩაატარა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxinginsider.com/columns/terence-crawfords-victory-over-breidis-prescott-looks-nothing-like-rocky-movie/|title=Terence Crawford's Victory over Breidis Prescott Looks Nothing like Rocky Movie|date=March 31, 2013|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt;

===კროუფორდი სანაბრიას წინააღმდეგ===
2013 წლის 15 ივნისს კროუფორდი [[ალეხანდრო სანაბრია]]ს დაუპირისპირდა. ბრძოლა გაიმართა [[დალასი|დალას]]ში, [[ტეხასი|ტეხას]]ში, [[American Airlines Center]]-ში; ეს იყო WBO-ს მსუბუქი წონის ტიტულის პრეტენდენტის გამოსავლენი შესარჩევი (eliminator) შეხვედრა, ასევე ვაკანტური WBO-NABO-ს მსუბუქი წონის ტიტულისთვის.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxingscene.com/terence-crawford-vs-alejandro-sanabria-on-juanma-garcia--65291|title=Terence Crawford vs Alejandro Sanabria on Juanma-Garcia|date=May 7, 2013|website=Boxing Scene|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt;

პირველ და მეორე რაუნდებში ნელი სტარტის შემდეგ, მომდევნო სამ რაუნდში კროუფორდმა სანაბრიაზე ორჯერ მეტი ძლიერი დარტყმა განახორციელა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CompuBox Stats: Crawford Lands Heavy on Sanabria |url=https://www.boxingscene.com/compubox-stats-crawford-lands-heavy-on-sanabria--66698 |access-date=January 26, 2025 |website=www.boxingscene.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ბრძოლა დასრულდა მეექვსე რაუნდის დაწყებისთანავე. კროუფორდი წინ წაიწია და სანაბრიას ყბაში ზუსტი მარცხენა ჰუკი უთავაზა, რამაც იგი რინგზე თავით წინ დაანარცხა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Terence Crawford vs. Alejandro Sanabria - BoxRec |url=https://boxrec.com/wiki/index.php/Terence_Crawford_vs._Alejandro_Sanabria |access-date=January 26, 2025 |website=boxrec.com}}&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ სანაბრიამ შვიდამდე დათვლაზე ფეხზე წამოდგომა შეძლო, იგი ბარბაცებდა, რის გამოც რეფერი [[ლორენს კოული|ლორენს კოულ]]მა ბრძოლა შეაჩერა და კროუფორდს ტექნიკური ნოკაუტით (TKO) გამარჯვება მიანიჭა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hbo.com/boxing/fights/2013/06-15-mikey-garcia-vs-juan-manuel-lopez/article/crawford-sanabria-compubox.html|title=CompuBox Analysis: Terence Crawford vs. Alejandro Sanabria|date=June 15, 2013|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxingchannel.tv/terence-crawford-gets-knockout-win-over-alejandro-sanabria-and-remains-undefeated/|title=Terence Crawford gets knockout win over Alejandro Sanabria and remains undefeated.|date=June 14, 2013|access-date=January 12, 2017}}&lt;/ref&gt;


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:კროუფორფი, ტერენს}}
[[კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1987]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები]]</text>
      <sha1>kyhl3vya4ps87oxuewowvyx8dcgttp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Vampelinaa</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884803</id>
    <revision>
      <id>5378572</id>
      <timestamp>2026-05-02T10:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="fvolw1gp4232kmi6lluf4le58u0s62r" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 10:28, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fvolw1gp4232kmi6lluf4le58u0s62r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Ska101</title>
    <ns>3</ns>
    <id>884804</id>
    <revision>
      <id>5378586</id>
      <timestamp>2026-05-02T11:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5378586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="7pil1hvw7n1hipwjtkjmtiu023imtq9" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 11:58, 2 მაისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7pil1hvw7n1hipwjtkjmtiu023imtq9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>