Википсалъалъэ kbdwiktionary https://kbd.wiktionary.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive Медиа Служебная Тепсэлъэхьыгъуэ ЦӀыхухэт ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ Википсалъалъэ Википсалъалъэм тепсэлъыхьын Файл Файл тепсэлъэхьыгъуэ MediaWiki MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ Шаблон Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ Категориэ Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ Гуэлъхьэ Гуэлъхьэм тепсэлъыхьын Индекс Индексым тепсэлъыхьын TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk бгъэдэлъын 0 1601 129878 100441 2026-10-22T13:34:30Z Rhdkabardian 5 129878 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=bʁɐdɐ'ɬǝn}}: [[File:б315бгъэдэлъын.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=бгъэды + -э + [лъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-бгъэдэлъын|Глагол лъэмыӀэс "бгъэдэлъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу зыгуэр щылъын, жьэхэлъын. #Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэлъын, иӀэн. {{щапхъэхэр}} *Дэри зы зэман гуэрым дбгъэдэлъащ мылъку Ӏэджэ, адрейхэр къыдэхъуапсэу. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ ущӀэгузэвэн лъэпкъ <b>убгъэдэлъкъым</b> || Ничего серьезного <b>у тебя (вас) нет</b>. || You <b>don't have</b> anything serious. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЛӀыгъэ бгъэдэлъын. *Унафэ бгъэдэлъын. *ШыӀэныгъэ бгъэдэлъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *бгъэдэлъын: 1. lie near or next to sb or sth 2. have, possess sth. *ЛӀыгъэ бгъэдэлъын: have courage, possess bravery *Унафэ бгъэдэлъын: be sb’s (about a decision) *ШыӀэныгъэ бгъэдэлъын: be calm, composed, reasonable, prudent {{урысыбзэ}} *бгъэдэлъын: 1. лежать около кого-чего-л., рядом с кем-чем-л. 2. обладать чем-л. *ЛӀыгъэ бгъэдэлъын: обладать мужеством *Унафэ бгъэдэлъын: быть чьим-л. (о решении) *ШыӀэныгъэ бгъэдэлъын: быть спокойным, рассудительным {{библиографие}} j7z83wdrwi187rjhnzxgpa8do4b9bx7 бжыгъэ 0 1740 129942 100679 2026-10-23T08:42:03Z Rhdkabardian 5 129942 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='bᶎǝʁɐ}}: [[File:б529бжыгъэ.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[бж] + -ы + -гъ + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=бжыгъ}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрыр куэдагъ-мащӀагъкӀэ зыхуэдизыр къызэрагъэлъагъуэ, къызэралъытэ. #Зыгуэрхэр къыщабж, щызэхалъхьэ, щызэхах сытхэм деж зэрыхъур, къыщӀэкӀыр. {{щапхъэхэр}} *Уэ къуэшу уиӀэм бжыгъэ имыӀэ, уэ шыпхъуу уиӀэм хуэдиз щымыӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} *Амыщ и мэл бжыгъэр ищӀэжу щытакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт хуэдэ сыхьэт <b>бжыгъэхэра</b> дохутырыр щылажьэр? || В какие <b>часы</b> принимает врач? || What <b>hours</b> does the doctor see patients? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Ахъшэ псори щызэхалъхьэм, бжыгъэшхуэ къыщӀэкӀащ. *закъуэ бжыгъэ *куэд бжыгъэ {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *бжыгъэ: 1. number, numeral, count, digit, quantity, figure 2. sum, amount *Ахъшэ псори щызэхалъхьэм, бжыгъэшхуэ къыщӀэкӀащ: if you add up all the money, it comes out to be a big amount. *закъуэ бжыгъэ: singular *куэд бжыгъэ: plural {{урысыбзэ}} *бжыгъэ: 1. число, счёт, цифра 2. сумма *Ахъшэ псори щызэхалъхьэм, бжыгъэшхуэ къыщӀэкӀащ: если сложить все деньги, получится большая сумма. *закъуэ бжыгъэ: единственное число *куэд бжыгъэ: множественное число <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Бжыгъэ имыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} innumerable, countless, limitless {{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь счёта, предела. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Бжыгъэр мыщӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose count of sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять счёт кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====бжыгъэ къута==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы псо иримыкъу къэзыгъэлъагъуэ бжыгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a fractional number {{псалъафэ-урысыбзэ}} дробное число {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====бжыгъэ къутахуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы псом и Ӏыхьэ бжыгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a fraction {{псалъафэ-урысыбзэ}} дробь {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====бжыгъэ псо==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Бжыгъэ мыкъута. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a whole number {{псалъафэ-урысыбзэ}} целое число {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 0rx6u9ae0qd3j8wwd9u1r897n3p3ozg гузэвэн 0 2618 129876 102365 2026-10-22T13:28:32Z Rhdkabardian 5 129876 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝzɐ'vɐn}}: [[File:гу255гузэвэн.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу] + зэ- + [в] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-гузэвэн|Глагол лъэмыӏэс "гузэвэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Гуныкъуэгъуэ хэтын, пӀейтеин. {{щапхъэхэр}} *Ди анэр гузэващ, дэжеящ, къежэхащ, ауэ хьэжыгъэ матэ къезытын игъуэтакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} *Иныжьхэр гузавэрт ящӀэн ямыщӀэу, КъуийцӀыкӀу зыри къыфӀэмыӀуэхуу пӀэм хэлът. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>ущӀэгузэвэн</b> лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего <b>серьезного</b> у тебя (вас) нет. || You don't have anything <b>serious</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гузэвэн: worry, fret, be concerned about sth {{урысыбзэ}} *гузэвэн: беспокоиться, тревожиться, волноваться {{библиографие}} phdcgs1wqyf064svaj691ob3upie09h гъуэлъыпӏэ 0 3238 129915 10485 2026-10-23T06:48:35Z Rhdkabardian 5 129915 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> 3399_-_Fiescheralp_-_Hotel_Eggishorn.JPG|гъуэлъыпӏэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁʷɐ'ɬǝpʹɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гъуэлъ] + -ы + [пӀ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=гъуэлъыпӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зэрыжеихь унэлъащӀэ. {{щапхъэхэр}} *Пэшым щӀэтыр Бэчмырзэ и.. гъуэлъыпӀэ закъуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>ГъуэлъыпӀэм</b> къоувэхри абы и Ӏэпкълъэпкъыр зэрегъакӀуэ.|| Она встает с <b>кровати</b> и делает зарядку.|| He gets out of <b>bed</b> and does his exercises. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи сымаджэщым <b>гъуэлъыпӀэ</b> дапщэ щӀэт? || Сколько <b>коек</b> у вас в больнице? || How many <b>beds</b> are there <b>in</b> your hospital? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ. *Пхъэ гъуэлъыпӀэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гъуэлъыпӏэ: bed, cot *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ: iron bed *Пхъэ гъуэлъыпӀэ: wooden bed {{урысыбзэ}} *гъуэлъыпӏэ: кровать, койка *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ: железная кровать *Пхъэ гъуэлъыпӀэ: деревянная кровать <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====гъуэлъыпӀэ натӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГъуэлъыпӀэм щыщу узытелъ Ӏыхьэр зыфӀэдза, зыӀыгъ щӀым тетхэр. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} headboard, bedhead, head of the bed {{псалъафэ-урысыбзэ}} спинка кровати {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Софят]... напэӀэлъэщӀыр гъуэлъыпӀэ натӀэм иредз.. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====гъуэлъыпӀэ Ӏэдий==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГъуэлъыпӀэ натӀэм и ищхьэ кукъу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} upper part of the bedhead or headboard {{псалъафэ-урысыбзэ}} верхняя часть спинки кровати ГъуэлъыпӀэ Ӏэдий цӀу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ГъуэлъыпӀэ Ӏэдий цӀу. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 31es0zl0q0mo8fgzex5gzxnlax7xo4l 129916 129915 2026-10-23T06:50:19Z Rhdkabardian 5 129916 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> 3399_-_Fiescheralp_-_Hotel_Eggishorn.JPG|гъуэлъыпӏэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁʷɐ'ɬǝpʹɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гъуэлъ] + -ы + [пӀ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=гъуэлъыпӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зэрыжеихь унэлъащӀэ. {{щапхъэхэр}} *Пэшым щӀэтыр Бэчмырзэ и.. гъуэлъыпӀэ закъуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>ГъуэлъыпӀэм</b> къоувэхри абы и Ӏэпкълъэпкъыр зэрегъакӀуэ.|| Она встает с <b>кровати</b> и делает зарядку.|| He gets out of <b>bed</b> and does his exercises. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи сымаджэщым <b>гъуэлъыпӀэ</b> дапщэ щӀэт? || Сколько <b>коек</b> у вас в больнице? || How many <b>beds</b> are there in your hospital? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ. *Пхъэ гъуэлъыпӀэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гъуэлъыпӏэ: bed, cot *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ: iron bed *Пхъэ гъуэлъыпӀэ: wooden bed {{урысыбзэ}} *гъуэлъыпӏэ: кровать, койка *ГъущӀ гъуэлъыпӀэ: железная кровать *Пхъэ гъуэлъыпӀэ: деревянная кровать <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====гъуэлъыпӀэ натӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГъуэлъыпӀэм щыщу узытелъ Ӏыхьэр зыфӀэдза, зыӀыгъ щӀым тетхэр. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} headboard, bedhead, head of the bed {{псалъафэ-урысыбзэ}} спинка кровати {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Софят]... напэӀэлъэщӀыр гъуэлъыпӀэ натӀэм иредз.. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====гъуэлъыпӀэ Ӏэдий==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГъуэлъыпӀэ натӀэм и ищхьэ кукъу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} upper part of the bedhead or headboard {{псалъафэ-урысыбзэ}} верхняя часть спинки кровати ГъуэлъыпӀэ Ӏэдий цӀу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ГъуэлъыпӀэ Ӏэдий цӀу. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} fkup34a7fnvtyrdpg116lqnjhy617eh дапщэ 0 3878 129917 129624 2026-10-23T06:51:32Z Rhdkabardian 5 129917 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:pɕɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дапщ] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Сыт и бжыгъэ, дапщэ, сыт хуэдиз. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Ахъшэ <b>дапщэ</b> естынур? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |- ! !! !! нап. 178 |- | Фи сымаджэщым гъуэлъыпӀэ <b>дапщэ</b> щӀэт? || <b>Сколько</b> коек у вас в больнице? || <b>How many</b> beds are there in your hospital? |} </div> </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дапщэ хъурэ хьэщӀэ къэкӀуар? {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дапщэ: how much, how many? *Дапщэ хъурэ хьэщӀэ къэкӀуар?: How many guests came? {{урысыбзэ}} *дапщэ: сколько *Дапщэ хъурэ хьэщӀэ къэкӀуар?: Сколько гостей пришло? {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЫГЪЭБЕЛДЖЫЛЫ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:pɕɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дапщ] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Сыт хуэдиз, дапщэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дапщэ: how much! how many! {{урысыбзэ}} *дапщэ: сколько; как много! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ОТНОСИТЕЛЬНЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:pɕɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дапщ] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Сыт хуэдиз, дапщэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дапщэ: how much, how many {{урысыбзэ}} *дапщэ: сколько {{библиографие}} rsf089pvuzt136em5b2fdnyknzs7ekf деж 0 3939 129931 129765 2026-10-23T07:25:01Z Rhdkabardian 5 129931 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[деж]}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу (и Ӏэгъуэблагъэу) Ӏуэхур къыщыхъуныгъэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэр бжьыхьэм <b>деж</b> мэжейри гъатхэм къоушыж.|| Осенью мухи засыпают и просыпаются весной.|| Flies go to sleep <b>in</b> autumn and in spring they wake up. |- ! !! !! нап. 102 |- || Мэлыр щащыр бжьыхьэм <b>дежщ</b>.|| Время стрижки овец – осень.|| Sheep shearing time <b>is in</b> autumn. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм <b>деж</b>, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || <b>Когда</b> погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || <b>When</b> the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым <b>деж</b> хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня <b>в</b> 11 часов дня лекарство будет готово. || The medicine will be ready today <b>at</b> 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) <b>деж</b> сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться <b>к</b> врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment <b>with</b> a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ. *Унэм деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *деж: by, near, close to, next to, beside, at *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: Flower grow near the entry to the house. *Унэм деж: by or near the house {{урысыбзэ}} *деж: у, около, вблизи, возле кого-чего-л. *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: у входа в дом растут цветы. *Унэм деж: у дома, возле дома <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where {{псалъафэ-урысыбзэ}} где {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ <b>деж</b> (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |- ! !! !! нап. 178 |- | Дэнэ <b>деж</b> дохутырыр щыпсэур? || <b>Где</b> живет врач? || <b>Where</b> does the doctor live? |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 5o39ykcfm5rwz55e7m6wzj6pk49jbz2 дохутыр 0 4273 129927 129756 2026-10-23T07:13:56Z Rhdkabardian 5 129927 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} rycxd1n8vpmbmgp815r2304wtbg4yyn 129932 129927 2026-10-23T07:26:38Z Rhdkabardian 5 129932 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} 5akn722oh38yuyl5ex0jrl9699de38g 129943 129932 2026-10-23T08:44:25Z Rhdkabardian 5 129943 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does the <b>doctor</b> see patients? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} los7mt51ogl24spuizlwnxhnfv4cmbw 129944 129943 2026-10-23T08:46:15Z Rhdkabardian 5 129944 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does <b>the doctor</b> see patients? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} fzn9hzdoayffskncguxyu6bpex5yitr 129952 129944 2026-10-23T09:08:47Z Rhdkabardian 5 129952 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does <b>the doctor</b> see patients? |- ! !! !! нап. 178 |- | Сэ зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ <b>дохутырыр</b>. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an eye <b>doctor</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} it7yxto1hzkqpciwknvtog2kntgnjik 129953 129952 2026-10-23T09:10:00Z Rhdkabardian 5 129953 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does <b>the doctor</b> see patients? |- | Сэ зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ <b>дохутырыр</b>. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an eye <b>doctor</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} 7clkjxby2fpj01d6ay3y5kbbbk60i7d 129960 129953 2026-10-23T09:36:12Z Rhdkabardian 5 129960 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does <b>the doctor</b> see patients? |- | Сэ зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ <b>дохутырыр</b>. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an eye <b>doctor</b>. |- | Сыт хуэдэ узыфэ къофыкӀыу жиӀа <b>дохутырым</b>? || Какой диагноз тебе (вам) поставил <b>врач</b>? || What diagnosis did <b>the doctor</b> give you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} bicnyzkzqhwtvus3cngmlr3vlxr4elp 129964 129960 2026-10-23T09:54:38Z Rhdkabardian 5 129964 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | КхъыӀэ, <b>дохутыр</b> къысхуеджэ. || Вызови(-те), пожалуйста, <b>врача</b>. || Please call <b>a doctor</b>. |- | Дэнэ деж <b>дохутырыр</b> щыпсэур? || Где живет <b>врач</b>? || Where does <b>the doctor</b> live? |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра <b>дохутырыр</b> щылажьэр? || В какие часы принимает <b>врач</b>? || What hours does <b>the doctor</b> see patients? |- | Сэ зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ <b>дохутырыр</b>. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an eye <b>doctor</b>. |- | Сыт хуэдэ узыфэ къофыкӀыу жиӀа <b>дохутырым</b>? || Какой диагноз тебе (вам) поставил <b>врач</b>? || What diagnosis did <b>the doctor</b> give you? |- ! !! !! нап. 179 |- | Сыт зэпхьэлӀэну къыбжиӀа <b>дохутырым</b>? || Что посоветовал <b>врач</b>? || What did <b>the doctor</b> advise? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} mzkii6i1pilm3x9r98z6dt1k248d6fb дэнэ 0 4665 129930 129538 2026-10-23T07:22:50Z Rhdkabardian 5 129930 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɐnɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дэн] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Сыт хуэдэ щӀыпӀэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 78 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Дэнэ</b> къыщежьэрэ Налшыкыпс?|| <b>Где</b> начинается река Нальчик?|| <b>Where</b> does the Nalchik River begin? |- ! !! !! нап. 91 |- || <b>Дэнэ</b> щыпсэурэ бдзэжьейр?|| <b>Где</b> живёт рыба?|| <b>Where</b> do fish live? |- ! !! !! нап. 92 |- || <b>Дэнэ</b> щыпсэурэ кӀэпхъыр?|| <b>Где</b> живёт белка?|| <b>Where</b> does the squirrel live? |- ! !! !! нап. 96 |- || <b>Дэнэ</b> фӀамыщӀыр здэщыӀэр?|| <b>Где</b> залегает уголь?|| <b>Where</b> is coal found (located)? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Дэнэ</b> щыпсэурэ тхьэкӀумэкӀыхьыр?|| <b>Где</b> живёт заяц?|| <b>Where</b> does the hare live? |- ! !! !! нап. 105 |- || <b>Дэнэ</b> щыпсэурэ цӀывхэр?|| <b>Где</b> живут жуки?|| <b>Where</b> do beetles live? |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм Ӏэщыр <b>дэнэ</b> щӀэт? || <b>Где</b> находится скот когда погода теплая? || <b>Where</b> is the cattle kept when the weather is warm? |- ! !! !! нап. 113 |- || ЩӀымахуэм Ӏэщыр <b>дэнэ</b> щаӀыгъ? || Зимой <b>где</b> держат скот? || <b>Where</b> do they keep cattle |} {{зэпхахэр}} *Дэнэ къыщыбгъэна уи гъусэхэр? *Дэнэ укӀуэрэ? *Дэнэ къикӀа хьэщӀэр? {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дэнэ: where at, where to, where from *Дэнэ къыщыбгъэна уи гъусэхэр? Where have your companions gone? *Дэнэ укӀуэрэ? Where are you going? *Дэнэ къикӀа хьэщӀэр?: Where is the guest from? {{урысыбзэ}} *дэнэ: куда, где, откуда *Дэнэ къыщыбгъэна уи гъусэхэр? Куда пропали ваши спутники? *Дэнэ укӀуэрэ? Куда идешь? *Дэнэ къикӀа хьэщӀэр?: Откуда приехал гость? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where at {{псалъафэ-урысыбзэ}} где. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Дэнэ</b> деж (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Дэнэ</b> деж дохутырыр щыпсэур? || <b>Где</b> живет врач? || <b>Where</b> does the doctor live? |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дэнэ кӀуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (he)’s got nowhere to go {{псалъафэ-урысыбзэ}} куда [он] денется. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэчыхъыр дэнэ кӀуэжын? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Дэнэ къэна==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not only… but… {{псалъафэ-урысыбзэ}} не только..., но и ... {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шех-Алий-хъан къуажэ уэрамым къыщрикӀуэкӀэ, абы и пащхьэм хьеуан блахун дэнэ къэна, хьэ къебэну идэртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====ДэнэлъэныкъуэкӀэ (лъэныкъуэкӀи)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in all directions, from all sides, everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} во все стороны, со всех сторон; всюду, отовсюду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} sic1viez5jh7hlqq8oaqavlzvgutqni дэтын 0 4737 129923 66942 2026-10-23T07:06:39Z Rhdkabardian 5 129923 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=дэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-дэтын|Глагол лъэмыӏэс "дэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и кӀуэцӀым, и зэхуакум щыӀэн. {{щапхъэхэр}} *Сэ ӀэпцӀанэу уэрамым сыдэтырэт ахъшэ сиӀамэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мы фабрикэр Налшык <b>дэтщ</b>. || Эта фабрика <b>находится в</b> Нальчике. || This factory <b>is located in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 65 |- || Дамаск фабрикэ <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> фабрики <b>в</b> Дамаске. || <b>There are</b> factories <b>in</b> Damascus. |- ! !! !! нап. 77 |- || Къат зыбжанэу зэтет унэхэр Налшык куэду <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> много многоэтажных домов <b>в</b> Нальчике. || <b>There are</b> a lot of multi-storied buildings <b>in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 93 |- || Бжьыхьэм къуакӀэм гъэужь кӀыр <b>дэтщ</b>.|| Осенью, <b>в</b> ложбине <b>стоит</b> густая отава.|| In autumn, <b>there is</b> dense aftermath <b>in</b> the hollow. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи къуажэм сымаджэщ <b>дэт</b>? || <b>У</b> вас в селе <b>есть</b> больница? || <b>Is there</b> a hospital </b>in</b> your village? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ПщӀантӀэм дэтын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дэтын: stand between or among sb or sth, in sth. *ПщӀантӀэм дэтын: stand in the courtyard {{урысыбзэ}} *дэтын: стоять между кем-чем-л., в чём-л. *ПщӀантӀэм дэтын: стоять посреди двора {{библиографие}} 8gy6saj96c26fw1hnbx6p008c6vd514 129924 129923 2026-10-23T07:08:09Z Rhdkabardian 5 129924 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=дэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-дэтын|Глагол лъэмыӏэс "дэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и кӀуэцӀым, и зэхуакум щыӀэн. {{щапхъэхэр}} *Сэ ӀэпцӀанэу уэрамым сыдэтырэт ахъшэ сиӀамэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мы фабрикэр Налшык <b>дэтщ</b>. || Эта фабрика <b>находится в</b> Нальчике. || This factory <b>is located in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 65 |- || Дамаск фабрикэ <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> фабрики <b>в</b> Дамаске. || <b>There are</b> factories <b>in</b> Damascus. |- ! !! !! нап. 77 |- || Къат зыбжанэу зэтет унэхэр Налшык куэду <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> много многоэтажных домов <b>в</b> Нальчике. || <b>There are</b> a lot of multi-storied buildings <b>in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 93 |- || Бжьыхьэм къуакӀэм гъэужь кӀыр <b>дэтщ</b>.|| Осенью, <b>в</b> ложбине <b>стоит</b> густая отава.|| In autumn, <b>there is</b> dense aftermath <b>in</b> the hollow. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи къуажэм сымаджэщ <b>дэт</b>? || <b>У</b> вас в селе <b>есть</b> больница? || <b>Is there</b> a hospital <b>in</b> your village? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ПщӀантӀэм дэтын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дэтын: stand between or among sb or sth, in sth. *ПщӀантӀэм дэтын: stand in the courtyard {{урысыбзэ}} *дэтын: стоять между кем-чем-л., в чём-л. *ПщӀантӀэм дэтын: стоять посреди двора {{библиографие}} nnzgy01w38ptt5592wv4wq2ftl6bjld 129925 129924 2026-10-23T07:08:51Z Rhdkabardian 5 129925 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=дэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-дэтын|Глагол лъэмыӏэс "дэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и кӀуэцӀым, и зэхуакум щыӀэн. {{щапхъэхэр}} *Сэ ӀэпцӀанэу уэрамым сыдэтырэт ахъшэ сиӀамэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мы фабрикэр Налшык <b>дэтщ</b>. || Эта фабрика <b>находится в</b> Нальчике. || This factory <b>is located in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 65 |- || Дамаск фабрикэ <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> фабрики <b>в</b> Дамаске. || <b>There are</b> factories <b>in</b> Damascus. |- ! !! !! нап. 77 |- || Къат зыбжанэу зэтет унэхэр Налшык куэду <b>дэтщ</b>.|| <b>Есть</b> много многоэтажных домов <b>в</b> Нальчике. || <b>There are</b> a lot of multi-storied buildings <b>in</b> Nalchik. |- ! !! !! нап. 93 |- || Бжьыхьэм къуакӀэм гъэужь кӀыр <b>дэтщ</b>.|| Осенью, <b>в</b> ложбине <b>стоит</b> густая отава.|| In autumn, <b>there is</b> dense aftermath <b>in</b> the hollow. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи къуажэм сымаджэщ <b>дэт</b>? || <b>У</b> вас <b>в</b> селе <b>есть</b> больница? || <b>Is there</b> a hospital <b>in</b> your village? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ПщӀантӀэм дэтын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дэтын: stand between or among sb or sth, in sth. *ПщӀантӀэм дэтын: stand in the courtyard {{урысыбзэ}} *дэтын: стоять между кем-чем-л., в чём-л. *ПщӀантӀэм дэтын: стоять посреди двора {{библиографие}} b2rxwbd6r3ok2nf0puzuaacezxtkbyu ефыкӏын 0 5728 129957 68137 2026-10-23T09:20:39Z Rhdkabardian 5 129957 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:fǝˈtʹʂǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [ф] + -ы + -кӏ + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-ефыкӏын|Глагол лъэмыӏэс "ефыкӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Сымэджэн, зыгуэр къеузын. #Зыгуэрым иринэщхъеин. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт хуэдэ узыфэ <b>къофыкӀыу</b> жиӀа дохутырым? || Какой <b>диагноз</b> тебе (вам) поставил врач? || What <b>diagnosis</b> did the doctor give you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэм хуабэ уз ефыкӀащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *ефыкӏын: 1. be ill, suffer from some kind of illness 2. worry, fret about sth. *ЩӀалэм хуабэ уз ефыкӀащ: the boy came down with typhus. {{урысыбзэ}} *ефыкӏын: 1. болеть, страдать какой-л. болезнью 2. переживать, беспокоиться о чём-л. *ЩӀалэм хуабэ уз ефыкӀащ: мальчик заболел тифом. {{библиографие}} gl554ta80kzz8xgsm4yas5dw9y6e310 еӏэзэн 0 5916 129951 129755 2026-10-23T09:06:54Z Rhdkabardian 5 129951 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʔɐˈzɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [ӏэз] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-еӏэзэн|Глагол лъэмыӏэс "еӏэзэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым хущхъуэ ехьэлӀэн. {{щапхъэхэр}} *Мыщэм хуэзэу къифыщӀауэ, Е кхъуэпӀащэм къиуӀауэ нрашалӀэу Ӏэджэм сеӀэзакъэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ гриппым <b>зэреӀэзэ</b> хущхъуэ. || Мне нужно средство <b>от</b> гриппа. || I need something <b>for</b> the flu. |- | КхъыӀэ, къызэтыт гум <b>зэреӀэзэ</b> каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, сердечные <b>капли</b> (жаропонижающее). || Please give me heart <b>drops</b> (fever reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм <b>еӀэзэ</b> дохутырым (тэмакъ, дзэ узым <b>еӀэзэ</b> дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 178 |- | Сэ зэзгъэплъынут нэм <b>еӀэзэ</b> дохутырыр. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an eye <b>doctor</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм еӀэзэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *еӏэзэн: treat sb, provide medical assistance to sb. *Сымаджэм еӀэзэн: treat a patient. {{урысыбзэ}} *еӏэзэн: лечить кого-л. *Сымаджэм еӀэзэн: лечить больного. {{библиографие}} ivs2jfyy6lojwev9mnav6n91aoo893q жыӏэн 0 6093 129958 129804 2026-10-23T09:25:15Z Rhdkabardian 5 129958 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ᶎǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=жы- + [Ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-жыӏэн|Глагол лъэӏэс "жыӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэр къэпсэлъын. {{щапхъэхэр}} *Къуаргъым нэ хуащӀати, набдзэ жиӀэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 61 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нанэ псысэ <b>жеӀэ</b>. || Бабушка <b>рассказывает</b> сказку.|| Grandmother <b>is telling</b> a fairytale. |- ! !! !! нап. 71 |- || И адэ-анэхэм <b>жаӀэм</b> Сэтэней йодаӀуэ.|| Сатаней слушает <b>то, что говорят</b> свои родители.|| Sataney listens to (obeys) <b>what</b> her parents <b>say</b>. |- ! !! !! нап. 82 |- | Бзухэм уэрэд <b>жаӀэ</b>. || Птички <b>поют</b> || I The little birds <b>are singing</b>. |- ! !! !! нап. 104 |- || Хугу уэстынщи, уэрэд <b>жыӀэ</b>.|| Я тебе дам пшена и ты песню <b>пой</b>.|| I will give you some millet and you <b>sing</b> a song. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ <b>жеӀэ</b>: — Мыр сишщ. УемыӀусэ! || Хамат <b>говорит</b>: --Это моя лошадь. Не трогай! || Hamat <b>says</b>, “This is my horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ <b>жеӀэ</b>: — Мыр си мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина <b>говорит</b>: --Это мой поезд. Не трогай! || Madina <b>says</b>, “This is my train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ <b>жеӀэ</b>: — Сэ сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка <b>говорит</b>: -- Хотя я не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather <b>says</b>, "Although I may not eat any, others will eat them and thank me." |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр дъин хуейуэ ди анэм <b>жиӀащ</b>. || Мама <b>сказала</b>, что нам необходимо побелить глиной стены дома. || Our mother <b>said</b> that the walls of our house needed whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уи жьэр ину зэтехи "а" <b>жыӀэт</b>. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и <b>скажи(-те)</b> "а". || Please open your mouth wide and <b>say</b> "ah." |- ! !! !! нап. 178 |- | Сыт хуэдэ узыфэ къофыкӀыу <b>жиӀа</b> дохутырым? || Какой <b>диагноз</b> тебе (вам) <b>поставил</b> врач? || What <b>diagnosis</b> <b>did</b> the doctor <b>give</b> you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ. *Псалъэ жыӀэн. *щыжыӀэн (щыжеӀэ) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *жыӏэн: say sth *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: the boy is saying what he remembers *Псалъэ жыӀэн: say a word *щыжыӀэн (щыжеӀэ): say sth swh {{урысыбзэ}} *жыӏэн: говорить, сказать что-л. *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: мальчик говорит, что он помнит *Псалъэ жыӀэн: говорить слово *щыжыӀэн (щыжеӀэ): говорить, сказать что-л. где-л. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дахэ жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a warm word {{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать теплое слово {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЖаӀэ пэтми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever you may say. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как ни говори. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Куэд жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a lot (too much) {{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить много (лишнее) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэрэд жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing a song {{псалъафэ-урысыбзэ}} петь песню {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 9ms1772w6fpltk426tpqlihq9sx1bfx 129959 129958 2026-10-23T09:26:21Z Rhdkabardian 5 129959 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ᶎǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=жы- + [Ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-жыӏэн|Глагол лъэӏэс "жыӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэр къэпсэлъын. {{щапхъэхэр}} *Къуаргъым нэ хуащӀати, набдзэ жиӀэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 61 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нанэ псысэ <b>жеӀэ</b>. || Бабушка <b>рассказывает</b> сказку.|| Grandmother <b>is telling</b> a fairytale. |- ! !! !! нап. 71 |- || И адэ-анэхэм <b>жаӀэм</b> Сэтэней йодаӀуэ.|| Сатаней слушает <b>то, что говорят</b> свои родители.|| Sataney listens to (obeys) <b>what</b> her parents <b>say</b>. |- ! !! !! нап. 82 |- | Бзухэм уэрэд <b>жаӀэ</b>. || Птички <b>поют</b> || I The little birds <b>are singing</b>. |- ! !! !! нап. 104 |- || Хугу уэстынщи, уэрэд <b>жыӀэ</b>.|| Я тебе дам пшена и ты песню <b>пой</b>.|| I will give you some millet and you <b>sing</b> a song. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ <b>жеӀэ</b>: — Мыр сишщ. УемыӀусэ! || Хамат <b>говорит</b>: --Это моя лошадь. Не трогай! || Hamat <b>says</b>, “This is my horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ <b>жеӀэ</b>: — Мыр си мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина <b>говорит</b>: --Это мой поезд. Не трогай! || Madina <b>says</b>, “This is my train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ <b>жеӀэ</b>: — Сэ сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка <b>говорит</b>: -- Хотя я не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather <b>says</b>, "Although I may not eat any, others will eat them and thank me." |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр дъин хуейуэ ди анэм <b>жиӀащ</b>. || Мама <b>сказала</b>, что нам необходимо побелить глиной стены дома. || Our mother <b>said</b> that the walls of our house needed whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уи жьэр ину зэтехи "а" <b>жыӀэт</b>. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и <b>скажи(-те)</b> "а". || Please open your mouth wide and <b>say</b> "ah." |- ! !! !! нап. 178 |- | Сыт хуэдэ узыфэ къофыкӀыу <b>жиӀа</b> дохутырым? || Какой диагноз тебе (вам) <b>поставил</b> врач? || What diagnosis <b>did</b> the doctor <b>give</b> you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ. *Псалъэ жыӀэн. *щыжыӀэн (щыжеӀэ) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *жыӏэн: say sth *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: the boy is saying what he remembers *Псалъэ жыӀэн: say a word *щыжыӀэн (щыжеӀэ): say sth swh {{урысыбзэ}} *жыӏэн: говорить, сказать что-л. *ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: мальчик говорит, что он помнит *Псалъэ жыӀэн: говорить слово *щыжыӀэн (щыжеӀэ): говорить, сказать что-л. где-л. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дахэ жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a warm word {{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать теплое слово {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЖаӀэ пэтми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever you may say. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как ни говори. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Куэд жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a lot (too much) {{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить много (лишнее) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэрэд жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing a song {{псалъафэ-урысыбзэ}} петь песню {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} jwl4llbih9j00jgpp9neigdu80730od зыри 0 6546 129911 19920 2026-10-23T06:37:12Z Rhdkabardian 5 129911 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЫХЪУНЫГЪЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='zǝri:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- + -р + -и }} {{склоненэ}} {{скл-цп-зы|kbd|псалъэпкъ=зы}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэри, хэти. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат къэувыӀэри, нэ къулэн дахитӀымкӀэ мащӀэу къеплъэкӀа мыхъумэ, зыри жиӀакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым карантин щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ <b>зыри</b> щӀагъэхьэркъым. || В больнице карантин, посетителей <b>не</b> принимают. || There's a quarantine in the hospital, <b>no</b> visitors allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зыри: no one, nobody, nothing {{урысыбзэ}} *зыри: никто, ничто <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыри хуэӀуакъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} there’s nothing bad (shameful) in it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} ничего плохого (зазорного) нет в том {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ хъан гуащэу ущытыным зыри хуэӀуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} </div> </div> {{библиографие}} 4ctjvqtwa0qhqaxgcnrilaxwgsp52tg иджыри 0 6906 129888 21152 2026-10-22T14:30:42Z Rhdkabardian 5 129888 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'dᶎǝri:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[иджы] + -р + -и]}} {{мыхьэнэ}} #Мы зэманми, иджыпстуи, аргуэруи. {{щапхъэхэр}} *Пщэдджыжьыр иджыри жьыт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 80 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Адэлбий <b>иджыри</b> къыхуэжыхьыркъым. || Адалбий <b>все еще</b> не умеет кататься. || Adalbi <b>still</b> doesn’t know how to skate. |- ! !! !! нап. 85 |- || Къуаргъ шырхэр <b>иджыри</b> лъатэркъым.|| Воронята <b>еще</b> не летают.|| The baby crows don’t fly <b>yet</b>. |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀум и бжьэр <b>иджыри</b> къыхэкӀакъым.|| У маленького козлёнка рога <b>еще</b> не выросли.|| The baby goat’s horns haven’t grown out <b>yet</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>иджыри</b> сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) <b>пока</b> нельзя выписать из больницы. || You can't be discharged from the hospital <b>yet</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *иджыри: still, yet, until now, for the time being {{урысыбзэ}} *иджыри: ещё, всё ещё, до сих пор, пока <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Иджыри къэс==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} until now, still, yet {{псалъафэ-урысыбзэ}} до сих пор, ещё. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} mpz0owhxbt0bxe5dsqn92wuceiw5s80 икӏэщӏыпӏэкӏэ 0 6988 129879 21357 2026-10-22T14:10:43Z Rhdkabardian 5 129879 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝtʹʂɐɕʹǝ'pʹɐtʹʂɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [кӀэщӀ] + и- [пӀ] + -э + кӀэ}} {{мыхьэнэ}} #ЩӀэхыу, псынщӀэу. {{щапхъэхэр}} *Абыхэм я пщэ иралъхьат бийм и бжыгъэмрэ здэкӀуэ лъэныкъуэмрэ зрагъащӀэу икӀэщӀыпӀэкӀэ хъыбар къыӀэрагъэхьэн хуейуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ИкӀэщӀыпӀэкӀэ</b> уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо <b>срочно</b> положить в больницу. || You need to be <b>urgently</b> admitted to hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *икӏэщӏыпӏэкӏэ: urgently, immediately, right away, straight away {{урысыбзэ}} *икӏэщӏыпӏэкӏэ: срочно, незамедлительно, немедленно, тут же {{библиографие}} f2zwwihl4jw23sbl89y1i2kfk3358ji ипщэ 0 7068 129937 21614 2026-10-23T07:40:35Z Rhdkabardian 5 129937 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='jǝpɕɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ипщ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=ипщ}} {{мыхьэнэ}} #Псыр къыздиж лъэныкъуэ. #Уи гупэр къуэкӀыпӀэмкӀэ гъэзауэ уувмэ, уи ижьырабгъур зыхуэзэ лъэныкъуэр. {{щапхъэхэр}} *Абы пощтзехьэм и макъыр зэхимыхыжу фӀокӀуэд, ауэ иужькӀэ я гъунэгъу ипщэм я пщӀантӀэм ар къыдэкӀыжу къелъагъу. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} *Ипщэ лъэныкъуэмкӀэ жьы кърихуу щӀидзати, пшэр трихуурэ уафэр лъагэ хъужырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мы уэрамымкӀэ укӀуэурэ <b>ипщэкӀэ</b>. || По этой улице <b>вверх</b>. || <b>Up</b> this street. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *ипщэ: 1. upper region, upper reaches 2. south, southern {{урысыбзэ}} *ипщэ: 1. верховье (местность) 2. юг || южный {{библиографие}} bnt6isu1afj4zq33amkmbi7be3mqfg6 129938 129937 2026-10-23T07:42:55Z Rhdkabardian 5 129938 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='jǝpɕɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ипщ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=ипщ}} {{мыхьэнэ}} #Псыр къыздиж лъэныкъуэ. #Уи гупэр къуэкӀыпӀэмкӀэ гъэзауэ уувмэ, уи ижьырабгъур зыхуэзэ лъэныкъуэр. {{щапхъэхэр}} *Абы пощтзехьэм и макъыр зэхимыхыжу фӀокӀуэд, ауэ иужькӀэ я гъунэгъу ипщэм я пщӀантӀэм ар къыдэкӀыжу къелъагъу. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} *Ипщэ лъэныкъуэмкӀэ жьы кърихуу щӀидзати, пшэр трихуурэ уафэр лъагэ хъужырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мы уэрамымкӀэ укӀуэурэ <b>ипщэкӀэ</b>. || По этой улице <b>вверх</b>. || <b>Up</b> this street. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *ипщэ: 1. upper region, upper reaches; up 2. south, southern; in a southernly direction {{урысыбзэ}} *ипщэ: 1. верховье (местность); вверх, наверх 2. юг || южный; на юг {{библиографие}} 9t5res7tnrtezs1plcy2v996ndis0z0 кхъыӏэ 0 7636 129926 129661 2026-10-23T07:11:51Z Rhdkabardian 5 129926 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='qʹχǝʔɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[кхъыӀэ]}} {{мыхьэнэ}} #ЛъэӀу къикӀыу зыгуэрым зыщыхуагъазэкӀэ жаӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *КхъыӀэ, апхуэдэу сызэропсалъэр уи жагъуэ умыщӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>КхъыӀэ</b>, къызэт псчэ (щхьэ уз, лъатэ уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, <b>пожалуйста</b>, средство от кашля (головной боли, желудочной боли). || <b>Please</b> give me something for a cough (headache, stomachache). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>КхъыӀэ</b>, къызэтыт гум зэреӀэзэ каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, <b>пожалуйста</b>, сердечные капли (жаропонижающее). || <b>Please</b> give me heart drops (fever reducer). |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>КхъыӀэ</b>, дохутыр къысхуеджэ. || Вызови(-те), <b>пожалуйста</b>, врача. || <b>Please</b> call a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *КхъыӀэ, къызэт. *КхъыӀэ, умыгузавэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кхъыӏэ: please! *КхъыӀэ, къызэт: please, give it to me. *КхъыӀэ, умыгузавэ: please don’t worry! {{урысыбзэ}} *кхъыӏэ: пожалуйста *КхъыӀэ, къызэт: пожалуйста, дай (это) мне. *КхъыӀэ, умыгузавэ: пожалуйста, не беспокойся. {{библиографие}} 65wdntaqutapum01t14bualnskrhrvk къуажэ 0 7785 129921 23970 2026-10-23T07:00:32Z Rhdkabardian 5 129921 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Waldkirch_Oberwil.jpg|къуажэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='qʹʷɑ:ᶎɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[къуаж] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=къуаж}} {{мыхьэнэ}} #Мэкъумэшым, Ӏэщым елэжь цӀыхухэр жылэу здэпсэу щӀыпӀэ, а щӀыпӀэм епха, теухуа. #Къуажэм дэс цӀыху псори зэгъусэу, къызэщӀиубыдэу. {{щапхъэхэр}} *Хъаным и дзэр унэ къэсыху цӀыху плӀырыплӀу къуажэм нтригуэшащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} *Ауэрэ фызышэр докӀыж, къуажэр докӀуатэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 78 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Ди <b>къуажэр</b> Налшык псы Ӏуфэм Ӏусщ.|| Наша <b>деревня</b> стоит на берегу реки Нальчик. || Our <b>village</b> is beside the bank of the Nalchik River. |- ! !! !! нап. 85 |- || Ди <b>къуажэ</b> гупэр губгъуэшхуэщ.|| Перед нашей <b>деревней</b> большое поле.|| There is a big field in front of our <b>village</b>. |- ! !! !! нап. 91 |- || Ди <b>къуажэм</b> псы блож.|| Река течет через нашу <b>деревню</b>.|| A river flows through our <b>village</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи <b>къуажэм</b> сымаджэщ дэт? || У вас <b>в селе</b> есть больница? || Is there a hospital <b>in</b> your <b>village</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къуажэ: 1. village, hamlet 2. population or residents of a village, villagers {{урысыбзэ}} *къуажэ: 1. село, селение || сельский 2. население, жители села {{библиографие}} 3x51g8w0fjqmvrihkx0bmn8dee2cqe5 къыжыӏэн 0 8062 129963 122275 2026-10-23T09:52:26Z Rhdkabardian 5 129963 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝᶎǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + жы- + [ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-къыжыӏэн|Глагол лъэӏэс "къыжыӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #КъэӀуэтэн, зыгуэр къэпсэлъын. {{щапхъэхэр}} *Нобэрей гуфӀэгъуэшхуэм хуэфащэу, абы и инагъыр къитӀэсыфу псалъэ щхьэхуэ къыжыӀэн хуейт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт зэпхьэлӀэну <b>къыбжиӀа</b> дохутырым? || Что <b>посоветовал</b> врач? || What <b>did</b> the doctor <b>advise</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыжыӏэн: tell sth (for example, a story) {{урысыбзэ}} *къыжыӏэн: рассказать что-л. {{библиографие}} dtlov4zg34ihl286z38o3n3kaj7yohv кӏуэн 0 8475 129936 70696 2026-10-23T07:38:14Z Rhdkabardian 5 129936 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[кӀу] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-кӏуэн|Глагол лъэмыӏэс "кӏуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Лъэсу е зыгуэркӀэ зыщӀыпӀэ нэсын. #ЕкӀуэкӀын, лэжьэн (сыхьэтыр). #ЗыщӀыпӀэ нэсу гъуэгу иӀэн. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 98 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мэзым <b>докӀуэри</b> къэкӀыгъэхэм дакӀэлъоплъ.|| Мы <b>ходим в</b> лес <b>и</b> наблюдаем за растениями.|| We <b>go to</b> the forest <b>and</b> observe plants. |- ! !! !! нап. 98 |- || Фэ зыплъыхьакӀуэ <b>фыкӀуэрэ</b>?|| Вы <b>ходите на</b> экскурсии?|| <b>Do</b> you <b>go on</b> excursions? |- || Дэ зыплъыхьакӀуэ <b>докӀуэ</b>.|| Мы <b>ходим на</b> экскурсии.|| We <b>go on</b> excursions. |- ! !! !! нап. 101 |- || Зыхуеину псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм <b>макӀуэ</b>.|| Он кладет все необходимое в ранец и <b>идет в</b> школу.|| He puts everything he will need in his bookbag and <b>goes to</b> school. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мы уэрамымкӀэ <b>укӀуэурэ</b> ипщэкӀэ. || <b>По</b> этой улице вверх. || <b>Up</b> this street. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Лъэсу кӀуэн. *АвтобускӀэ къалэм кӀуэн. *Сыхьэтыр макӀуэр. *Ди къуажэм асфальт гъуэгу макӀуэ. *кӏуэфын (мэкӏуэф) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэн: 1. go (walk, drive ride) 2. work, operate (about a machine or mechanism) 3. run, lie, pass, lead (about a road) *Лъэсу кӀуэн: walk on foot *АвтобускӀэ къалэм кӀуэн: go to the city by bus *Сыхьэтыр макӀуэр: the watch is running *Ди къуажэм асфальт гъуэгу макӀуэ: An asphalt road leads to our village *кӏуэфын (мэкӏуэф): be able to go (walk, drive, ride) {{урысыбзэ}} *кӏуэн: 1. идти, ехать куда-л. 2. идти, ходить (о механизме) 3. пролегать (о дороге) *Лъэсу кӀуэн: идти пешком *АвтобускӀэ къалэм кӀуэн: ехать в город автобусом *Сыхьэтыр макӀуэр: часы идут *Ди къуажэм асфальт гъуэгу макӀуэ: асфальтовая дорога ведет в нашу деревню. *кӏуэфын (мэкӏуэф): мочь ходить, ездить <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гъэр кӀуащ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a year (has) passed {{псалъафэ-урысыбзэ}} прошел год {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Жыхьэрмэм кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to hell {{псалъафэ-урысыбзэ}} попасть в ад {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЗекӀуэ кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go on a (military) campaign, a raid {{псалъафэ-урысыбзэ}} отправиться в поход, в набег {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] къарур кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s strength {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять силы {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэр кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to pass, go by (about a day) {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о дне {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] псэр хьэршым кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. die, pass away 2. scared to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. умереть, испустить дух 2. до смерти перепугаться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Улахуэр кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s pay {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропала зарплата {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fade, wither {{псалъафэ-урысыбзэ}} поблекнуть, увянуть {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ХьэщӀапӀэ кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} visit, go and see sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти в гости {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 2wjw98lr3jgdto5o2jj37w68kpva15n лъэпкъ 0 9558 129877 28943 2026-10-22T13:31:15Z Rhdkabardian 5 129877 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɬɐpʹqʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъэпкъ]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=лъэпкъ}} {{мыхьэнэ}} #Зи бзэрэ зи хабзэрэ зы цӀыхубэ; нацие. #Зы унэцӀэм къриубыдэ зэӀыхьлыхэр. #КъэкӀыгъэхэмрэ псэущхьэхэмрэ яӀэ лӀэужьыгъуэхэр. {{щапхъэхэр}} *Щэбэтыныкъу лӀы щыхъум, зыпӀам еупщӀащ къыздикӀамрэ и лъэпкъымрэ и адэ-анэмкӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} {{зэпхахэр}} *Адыгэ лъэпкъ. *Кавказым ис лъэпкъхэр. *Адыгэш лъэпкъыр дуней псом щыцӀэрыӀуэщ. *Гуэдз лъэпкъ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъэпкъ: 1. nation, people, tribe, ethnos 2. clan, family, bloodline (relatives within the bounds of one family line) 3. family, breed (of domestic animal), sort (of plants) *Адыгэ лъэпкъ: the Adyghe nation, ethnos *Кавказым ис лъэпкъхэр: the peoples of the Caucasus *Адыгэш лъэпкъыр дуней псом щыцӀэрыӀуэщ: the Kabardian breed of horses is world famous. *Гуэдз лъэпкъ: a sort of wheat {{урысыбзэ}} *лъэпкъ: 1. племя; нация 2. род (родственники в пределах одной фамилии) 3. порода (скота), сорт (растений) *Адыгэ лъэпкъ: адыгский народ *Кавказым ис лъэпкъхэр: народы Кавказа *Адыгэш лъэпкъыр дуней псом щыцӀэрыӀуэщ: Кабардинская порода лошадей известна по всему миру. *Гуэдз лъэпкъ: сорт пшеницы. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Лъэпкъ быдэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a strong family (bloodline) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать крепким родом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лъэпкъ кӀуэдыр къыхуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disappear, perish, die out (about an entire clan or bloodline) {{псалъафэ-урысыбзэ}} исчезнуть, погибнуть всем родом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лъэпкъ напэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the conscience or honour of your clan, bloodline {{псалъафэ-урысыбзэ}} совесть, честь рода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɬɐpʹqʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъэпкъ]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=лъэпкъ}} {{мыхьэнэ}} #ЩымыӀэныгъэр щӀэзыгъэхуабжьэ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Сэ сыкъызытекӀухьа Ӏуэхур уэ къыщӀоуэлӀэн лъэпкъ щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ ущӀэгузэвэн <b>лъэпкъ</b> убгъэдэлъкъым || <b>Ничего</b> серьезного у тебя (вас) нет. || You don't have <b>anything</b> serious. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀэгузэвэн лъэпкъ щыӀэкъым. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъэпкъ: a particle reinforcing negation *ЩӀэгузэвэн лъэпкъ щыӀэкъым: there’s absolutely no reason to worry {{урысыбзэ}} *лъэпкъ: частицэ усиливает отрицание *ЩӀэгузэвэн лъэпкъ щыӀэкъым: совершенно нет повода беспокоиться {{библиографие}} f9wsmillolvxc049imibdgiqjpv6pe4 лэжьэн 0 9809 129947 71075 2026-10-23T08:49:11Z Rhdkabardian 5 129947 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɮɐ'ʑɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лэжь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-лэжьэн|Глагол лъэмыӏэс "лэжьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ГуащӀэдэкӀыр, къарур къэбгъэсэбэпкӀэрэ Ӏуэхугъуэ гуэр гъэзэщӀэн, зэфӀэгъэкӀын, Ӏуэху зехьэн. {{щапхъэхэр}} *Улажьэмэ, лыжь пшхынщ, умылъажьэмэ, лажьэ бгъуэтынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 60 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Ахэр хуабжьу <b>мэлажьэ</b>. || Они усердно <b>работают</b>.|| They <b>work</b> very hard. |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Долажьэ</b>.|| <b>Мы работаем</b>. || <b>We Are Working</b>. |- ! !! !! нап. 75 |- || Сабийхэр <b>мэлажьэ</b>.|| Дети <b>работают</b>. || The children <b>are working</b>. |- ! !! !! нап. 82 |- | Дэри <b>долажьэ</b>. || И мы <b>работаем</b>. || We <b>are working</b>, too. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр <b>щылажьэр</b>? || В какие часы <b>принимает</b> врач? || What hours <b>does</b> the doctor <b>see patients</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *щылэжьэн (щолажьэ) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лэжьэн: work, labour *щылэжьэн (щолажьэ): work swh {{урысыбзэ}} *лэжьэн: работать *щылэжьэн (щолажьэ): работать где-л. {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх=Ӏоф ышӀэн, лэжьэн |азр=çalışmaq, işləmək |ерм=աշխատել |грз=მუშაობა |ивр=עָבַד |къб=ишлерге |нэм=arbeiten |прс=اکار کردن |трку=çalışmak |фрн=travailler |хьэр=عَمِلَ‎ }} {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɮɐ'ʑɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лэжь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-лэжьэн1|Глагол лъэмыӏэс "лэжьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Махэ хъун, къэбгъэсэбэп мыхъужу зэӀытхъын. {{щапхъэхэр}} *Си лъакъуэр щӀым тескъузэмэ си вакъитӀыр лэжьэну къысфӀэщӀырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} {{зэпхахэр}} *Джанэр лэжьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лэжьэн: wear out, become worn out *Джанэр лэжьэн: the shirt wore out {{урысыбзэ}} *лэжьэн: износиться *Джанэр лэжьэн: рубашка износилась {{библиографие}} fgzipk1vr0b3gqms3xyd1xdila1ujgu мы 0 10192 129934 129613 2026-10-23T07:32:22Z Rhdkabardian 5 129934 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Malus_sylvestris.jpg|мы Malus_sylvestris_005.JPG|мы Malus_sylvestris_%28Southeast_Michigan%29.JPG|мы </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[м] + -ы}} {{склоненэ}} {{скл-ыр2|kbd|псалъэпкъ=м}} {{мыхьэнэ}} #Мей жыгым къыпыкӀэ пхъэщхьэмыщхьэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мейм <b>мы</b> пытщ.|| На дикой яблоне растут <b>дикие яблоки</b>.|| There are <b>wild apples</b> on the wild apple tree. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мы къэщыпын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *мы: crab apple, wild apple (fruit) *Мы къэщыпын: pick crab apples {{урысыбзэ}} *мы: плод дикой яблони *Мы къэщыпын: {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЫГЪЭЛЪАГЪУЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[м] + -ы}} {{склоненэ}} {{цӀэп-зыгъ|kbd|псалъэпкъ=мы}} {{мыхьэнэ}} #Гъунэгъуу щыӀэр ирагъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 25 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Маш, <b>мы</b> шыр шэ! || Маш, веди <b>эту</b> лошадь. || Mash, lead <b>this</b> horse! |- ! !! !! нап. 64 |- || <b>Мы</b> фабрикэр Налшык дэтщ.|| <b>Эта</b> фабрика находится в Нальчике. || <b>This</b> factory is located in Nalchik. |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — Сыт <b>мы</b> кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: что ты будешь делать с <b>этими</b> грушевыми деревьями? || People say to him: What are you going to do with <b>these</b> pear trees? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Мы</b> уэрамым аптекэ тетщ, нэхъ уехыӀуэмэ. || Аптека на <b>этой же</b> улице, ниже. || There is a pharmacy on <b>this same</b> street, further down. |- | Дауэ зэпхьэлӀэну <b>мы</b> хущхъуэр? || Как принимать <b>это</b> лекарство? || How should I take <b>this</b> medicine? |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Мы</b> рецептым ипкъ иткӀэ, заказ сӀыхыт. || Прими(-те) заказ по <b>этому</b> рецепту. || Fill <b>this</b> prescription order. |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Мы</b> уэрамымкӀэ укӀуэурэ ипщэкӀэ. || По <b>этой</b> улице вверх. || Up <b>this</b> street. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мы унэр. *Мы тхылъыр. *Мы жэмыр. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *мы: this, these *Мы унэр: this house *Мы тхылъыр: this book *Мы жэмыр: this cow {{урысыбзэ}} *мы: этот, эта, это, эти *Мы унэр: этот дом *Мы тхылъыр: эта книга *Мы жэмыр: эта корова {{библиографие}} pneo04zci1wifm0wex81n1ds8s09uf0 мыгувэу 0 10219 129900 30795 2026-10-22T14:58:45Z Rhdkabardian 5 129900 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝ'gʷǝvɐw}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=мы- + [гув] + -э + -у}} {{мыхьэнэ}} #Зэман куэд дэмыкӀыу. {{щапхъэхэр}} *Жыраслъэн мыгувэу игъэзэжынущ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 68 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Мыгувэу</b> Нарти вэн иухынущ.|| <b>Скоро</b> и Нарт закончит пахать. || <b>Soon</b> Nart will finish ploughing, too. |- ! !! !! нап. 80 |- | Ар <b>мыгувэу</b> есэнщ. || Он <b>скоро</b> научится. || He will <b>soon</b> learn. |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Мыгувэу</b> Ӏэюбрэ Уэзырмэсрэ япэ гъэ еджэгъуэр къаухынущ. || Аюб и Уазырмас, <b>скоро</b> закончат первый учебный год. || <b>Soon</b> Ayub and Wazyrmas will finish their first school year. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Мыгувэу</b> уэ сымаджэщым ущӀатхыкӀыжынущ. || <b>Скоро</b> тебя (вас) выпишут из больницы. || You'll be discharged from the hospital <b>soon</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мыгувэу къэсыжын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *мыгувэу: soon, directly, shortly, before long *Мыгувэу къэсыжын: arrive soon {{урысыбзэ}} *мыгувэу: вскоре, скоро *Мыгувэу къэсыжын: прибыть, прийти, приехать скоро {{библиографие}} airsq2npnzbind3rbblh48skx3df0wn нэ 0 10831 129950 129770 2026-10-23T09:00:32Z Rhdkabardian 5 129950 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Menschliches_auge.jpg|нэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=nɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[н] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=н}} {{мыхьэнэ}} #Зэрыплъэу, зэрилъагъуу цӀыхум, псэущхьэм иӀэр. #Шыбзэ, чымчыр сыт хуэдэхэм я гъуанэ цӀыкӀухэр, безым иӀэ кумбыгъэ цӀыкӀухэр. {{щапхъэхэр}} *Гур мыплъэмэ, нэм илъагъукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Нэм илъагъур щхьэм и уасэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэм и <b>нэр</b> жанщ.|| У мухи острые <b>глаза</b>.|| Flies have got sharp <b>eyes</b>. |- |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си <b>нэр</b> мэуз. || У меня болят <b>глаза</b>. || My <b>eyes</b> hurt. |- ! !! !! нап. 178 |- | Сэ зэзгъэплъынут <b>нэм</b> еӀэзэ дохутырыр. || Я бы хотел показаться <b>окулисту</b>. || I would like to see an <b>eye</b> doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Шыбзэм и нэ. *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр. *Мастэм и нэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *нэ: 1. eye 2. opening, hole, eye, cell in sth *Шыбзэм и нэ: the openings of a sieve *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр: bees put the honey in the comb cells and seal them with wax. *Мастэм и нэ: the eye of a needle {{урысыбзэ}} *нэ: 1. глаз 2. отверстие, ячейка, ушко в чём-л. *Шыбзэм и нэ: отверстия сита *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр: пчелы кладут мед в ячейках сот и заделывают воском. *Мастэм и нэ: ушко иголки <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Нэ гъэцӀуун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} begin shining or sparkling - about eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} засиять, заблестеть - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ дазэкӀэ темыгъэплъэн (емыгъэлъагъун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} like one’s ears, not to see sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не видать как своих ушей кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ джабэкӀэ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sideways, crosswise at sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} коситься на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ жан==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} good eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} хорошее зрение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Анэм:] - Уэ уи нэ цӀыкӀухэр нэ жанщи Зыгуэрхэр плъагъумэ къызжыӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sharp, penetrating look {{псалъафэ-урысыбзэ}} острый, проницательный взгляд. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ жей къекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s eyes keep closing; be falling to sleep {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза слипаются у кого-л.; клонит ко сну. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ ирегъэщӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb envy sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать зависть у кого-л. чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэремкъаныр нысашэ жиӀэу хэмытыххэнкӀи хъунт и жэгъуэгъум я нэр ирыригъэщӀыжыну имымурадатэмэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Нэ ищын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spot, take a liking to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} заприметить, облюбовать кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Бостейм нэ ищын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ ищӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to poke or gauge out sb’s eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} выколоть глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пэжым нэ ирещӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] нэ къикӀын (къыхуикӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} passionately desire or want sth, long for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} страстно желать, хотеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Псоми я нэ къикӀырт Матхъэнхэ я щӀапӀэжьыр къаплъыхьыну. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] нэ къимыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} displease sb, incur sb’s dislike {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ къитӀэтӀу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with bulging eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} вылупив глаза, выпятив глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ лейкӀэ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb with special care, attention or respect {{псалъафэ-урысыбзэ}} с особым вниманием, уважением относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Музыкауэ цӀыкӀухэм а фызыжьыр Инал и анэу къыщащӀэм, нэхь нэ лейкӀэ еплъ хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====И нэ и псэу илъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sincerely love, with all one’s heart and soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} любить искренне, от всей души. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фаризэти и нэ и псэу илъагъуу щытащ Хъаничэ тхьэмыщкӀэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Нэ техуэн (къытехуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put a jinx on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} сглазили. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабийм нэ техуащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ утхъуа==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cloudy eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} мутные глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бэрокъуэр къыдэплъейри и нэ утхъуар абы триубыдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Нэ фыгъуэ зытрамыгъаплъэм хуэдэщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very beautiful, gorgeous, magnificent {{псалъафэ-урысыбзэ}} очень красивый, великолепный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ ӀейкӀэ еплъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. give sb a stern look {{псалъафэ-урысыбзэ}} сурово, злобно посмотреть на кого-л. ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dislike sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} неприязненно относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нобэ цӀыхубз къытхыхьэри.. нэхъыжьыр игъэпэжу, нэхъыщӀэм нэ ӀейкӀэ емыплъу.. хъун нысэ тхьэм тхуищӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====НэкӀэ зегъэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} watch, keep a close eye on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наблюдать, пристально следить за кем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====НэкӀэ пыджэн (епыджын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a spiteful, angry look {{псалъафэ-урысыбзэ}} злобно, гневно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====НэкӀэ уэн (еуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a spiteful, angry look {{псалъафэ-урысыбзэ}} злобно, гневно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЛӀыгъэм зезгъэхьу Унэм ныщесхулӀэкӀэ НэкӀэ укъызоуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====НэкӀэ шхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} eat, devour sb with your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} есть, пожирать взглядом, глазами кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look at sb angrily {{псалъафэ-урысыбзэ}} со злостью смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}}<big>Big text</big> ====НэкӀэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} determine sth approximately, by eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} определить на глаз что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм бжэгъуу (бжэгъукӀэ) щӀэуэн (къыщӀэуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be a bone in sb's throat; be like an eyesore. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать поперёк горла кому-л.; быть как бельмо на глазу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ХьэтӀэкъущокъуэр лӀакъуэлӀэшхэм я нэм бжэгъуу щӀэуэрт, ауэ тхьэмыщкӀэхэр иригушхуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэм къегъэжыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes keep running around {{псалъафэ-урысыбзэ}} глазки бегают. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тыкъыр гужьеяуэ и нитӀым адэкӀэмыдэкӀэ кърегъэжыхь. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэм къиубыдым нэс==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as far as you can see {{псалъафэ-урысыбзэ}} насколько хватает глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къиубыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze at sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} охватывать взглядом, взором. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} {{псалъафэ-урысыбзэ}} gaze at sth {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗыхуэмышыӀэр Ӏэбжьанэм доплъэ, И лъэр щыувыр и нэм къимыщтэ, Ӏуэхуу къытехьуэм гъунэ имыӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====Нэм къищтэр (къиубыдыр, къиплъысыр, къиплъыхьыр)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everything around; everything the eye can see {{псалъафэ-урысыбзэ}} всё вокруг; всё, что охватывает глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм къыфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} please, catch sb’s eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} приглянуться, понравиться кому-л. (букв. зацепиться за глаза). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэрылэ нэм къыфӀэнэу хъуар дурэшплӀэрэшым дигъапщкӀуэу щӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====[И] нэм къыфӀэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seem, appear to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} показаться, померещиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм къыщипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not see anything in front of you (for example, out of anger) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ничего не видеть перед собой (напр. от гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И занщӀэр и гъуэгуу шур мажэ, мажэ и нэм къыщипхъуауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Нэм къыщхьэрипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not see anything in front of you (for example, out of anger) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ничего не видеть перед собой (напр. от гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къыщӀэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be obvious, apparent (literally: gauge out your eyes) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть очевидным (букв. колоть глаза). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэӀэбэр (къыщӀэӀэбэр) мылъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} even if you gouge out your eyes, you can't see anything. {{псалъафэ-урысыбзэ}} хоть глаза выколи, ни зги не видать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Нэм къыщӀэӀэбэр умылъагъуу жэщыр кӀыфӀт. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къыӀуидзэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be visible, open up (about a view) {{псалъафэ-урысыбзэ}} открываться взору {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be obvious, strike the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тафэщ, тафэщ нэм къыӀуидзэр. {{автор|kbd|имяавтора=Е. К.}} ====Нэм къыӀуимыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} displease sb, incur sb’s dislike {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм лыбод трищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get bored, fed up, be like an eyesore. {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоесть, осточертеть, быть как бельмо на глазу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм лъы къытелъэдэн (телъэдэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes became bloodshot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза кровью налились. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и нэм лъыр къытелъэдауэ зешхыж. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм лъы щӀэгъэупӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat sb up hard, cruelly {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно, жестоко избить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм пшагъуэ къытрихьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everything blurred in sb's eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} помутилось в глазах у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэры си нэм пшагъуэр къытрихьащи, щӀыӀэ техьэгъуэм сызэщӀиубыда хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Нэм пшагъуэ къыщӀихьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} frown, grow angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} хмуриться, сердиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм пшатхъуэ къытрихуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} frown, grow angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} хмуриться, сердиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} desired, beloved, dear (literally: similar to one’s eyes). {{псалъафэ-урысыбзэ}} желанный, любимый, дорогой (букв.: подобный своим глазам). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Ди нэм ухуэдэщ, ди псэм ухуэдэщ! - жаӀэри Гъудэберд жьантӀэм дагъэтӀысхьащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэм хуэмылъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour dislike for sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} питать неприязнь к кому-чему-л.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм хуэхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb with sweetness or tenderness {{псалъафэ-урысыбзэ}} нежно, ласково относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм хъуаскӀэ къыщӀихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cast thunder and lightning. {{псалъафэ-урысыбзэ}} метать громы и молнии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм цӀу-цӀу къыщӀегъэхын, къыхущӀегъэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, give sb a talking to {{псалъафэ-урысыбзэ}} устроить кому-л. взбучку, нагоняй. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм цӀу-цӀу щӀэгъэӀукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, tell sb off {{псалъафэ-урысыбзэ}} устроить кому-л. взбучку, нагоняй. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щызу лъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} see, get enough of smb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} насмотреться вдоволь на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щыщӀэн (кӀэричын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get worse – about one’s eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} ухудшиться - о зрении. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэбзеен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remove sth from sb’s eye with the tongue (a speck) {{псалъафэ-урысыбзэ}} удалить языком из чьего-л. глаза (соринку). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм щӀэгъуэнлыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, tell sb off {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать нагоняй кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэджэгуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be immediately noticeable, conspicuous (about sth bright, colourful) {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза (о чём-л. ярком, пёстром). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзым дыщэкӀэ дауэ къэдабэ бостей дахэ щыгъти нэм щӀэджагуэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Нэм щӀэлыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be immediately noticeable, conspicuous (about sth bright, colourful) {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза (о чём-л. ярком, пёстром). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэӀэбэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} right in the eye; candidly, frankly, bluntly {{псалъафэ-урысыбзэ}} прямо в глаза, откровенно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПащӀэ Бэчмырзэ.. нэм щӀэӀэбэу мыхъумыщӀагъэр игъэлъагъуэу ныкъуэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====[И] нэм щӀэӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} poke sb in the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} тыкать в глаза кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм щӀы имылъагъу(жы)н==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be terribly angry. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть страшно разгневанным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къурыкъуэ лъэбышэр Хьэмид сымэ щаубыдам, Назыч гуфӀэгъуэшхуэ иӀащ, ауэ ар псэууэ къазэрыӀэщӀэкӀыжар гухэщӀышхуэ хуэхъуауэ и нэм щӀы илъагъужтэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not feel your legs under you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не чуять под собой ног. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Апхуэдэу, си нэм щӀы имылъагъуу, сыжэурэ, хъэхэм гу къыслъатэри сяужь къихьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} ====Нэр гъэджэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} play with one’s eyes, flirt {{псалъафэ-урысыбзэ}} играть глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze, look at sth intently {{псалъафэ-урысыбзэ}} пристально смотреть, всматриваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open the eyes, see {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскрыть глаза, посмотреть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэупӀэрэпӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blink {{псалъафэ-урысыбзэ}} моргать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр зэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get worse – about eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} ухудшиться - о зрении. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И нэр ису и псэр хэгъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to get extremely thin, only skin and bones left. {{псалъафэ-урысыбзэ}} страшно исхудать, остались кожа да кости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къэлыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes lit up {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза загорелись. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къэплъэжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one's senses, come round, regain consciousness {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в себя {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} breath more freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} вздохнуть свободнее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [жылэм] я псыр благъуэм къиутӀыпщыжащ, цӀыхухэм я нэри къэплъэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====[И] нэр къэпщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open up - about the eyes (for example, in a puppy). {{псалъафэ-урысыбзэ}} открыться, раскрыться - о глазах (напр. у щенка). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gawk, stare, gape {{псалъафэ-урысыбзэ}} вытаращить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бажэм и нитӀыр къижу зиплъыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====[И] нэр къилэлын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to become dull or numb - about one’s eyes, one’s look. {{псалъафэ-урысыбзэ}} осоловеть - о глазах, взгляде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къилыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shine, gleam, sparkle – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} сверкать, сиять - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къитӀэтӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bulge out – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} выпучиться - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} knock out an eye. {{псалъафэ-урысыбзэ}} выбить глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Джэгу пэтрэ нэ къраху. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] нэр къипхуу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} candidly, frankly, bluntly, straight in the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} честно, прямо, в глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къицӀуукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle, shine, gleam – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} блестеть сверкать - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къицӀыщхъукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle, shine, gleam – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} блестеть сверкать - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къыщипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} panic, become panicky {{псалъафэ-урысыбзэ}} впасть в панику. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къыщихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes bulged out of their sockets (for example, from laughter, pain, fright, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза вылезли из орбит (напр. от смеха, боли, испуга и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шамхъун и нэр къыщихуауэ дыхьэшхырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====[И] нэр къыщыпкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes bulged out of their sockets (for example, from laughter, pain, fright, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза вылезли из орбит (напр. от смеха, боли, испуга и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къыщӀэгъэбырдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sullenly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смотреть исподлобья. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къыщӀэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sullenly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смотреть исподлобья. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр мыупӀэрэпӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to bat an eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} и глазом не моргнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр мыгъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb badly, mistreat, ill-treat, handle sb without gloves {{псалъафэ-урысыбзэ}} держать кого-л. в чёрном теле. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр плъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} see {{псалъафэ-урысыбзэ}} видеть {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have fun, have a good time {{псалъафэ-урысыбзэ}} развлечься, приятно провести время. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр плъызын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare, gaze at a single point {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться, уткнуться в одну точку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр пӀэпихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated by sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очаровываться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Розэ зэмыфэгъухэм я къэгъэгъэгъуэщ - узэплъыныр умыщӀэу нэр пӀэпах. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр тедиен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a look at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} остановиться взглядом на ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} НапэӀэлъэщӀым кӀуэцӀылъу абы [Хьэцацэ] иӀыгъым ефэндым и нэр занщӀэу тедиящ. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}} ====Нэр текӀылэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dazzles in the eyes, dance before sb’s eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябит в глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр темыгъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not take your eyes off of sb, keep your eyes on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} не спускать глаз с кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр темыпыӀэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in an instant, the the blink of an eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} в мгновение ока. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр тенэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} glare at sb or sth., keep your eyes on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} впиться глазами в кого, во что-л., не сводить глаз с кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бабыху хъыджэбзым и натӀэм телъ щхьэц топым и нэр тенащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр теплъызэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мусэбий и нэр хъыджэбзым теплъызат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр тепщӀыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dazzles in the eyes, dance before sb’s eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябит в глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэсанш щауэм и джатэм нэр топщӀыпщӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} ====Нэр теубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze at sb or sth, into sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вперить глаза, взгляд, взор в кого, во что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр тӀууэ хуэгъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give to sb scolding; put fear in sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. нагоняй; навести страх на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр уфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} close your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} зажмурить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр хуэгъэӀеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look at sb evilly, hostilely {{псалъафэ-урысыбзэ}} зло, неприязненно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр хуэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} close your eyes to sth, look through your fingers at sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} закрыть глаза, смотреть сквозь пальцы на что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы жиӀэр уэ лэжь, ИщӀэр умыщӀэ, Уи нэр хуэуфӀыцӀ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} ====Нэр хъуэпскӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} сверкнуть - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щыджылын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ripple in the eyes (from a bright flame, from light). {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябить в глазах (от яркого пламени, от света). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыхьэрэну мэплъ и нэкӀур, Нэр щоджылыр уӀуплъамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====Нэр щысыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} слепить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр щыункӀыфӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} darkened in the eyes; became ill {{псалъафэ-урысыбзэ}} потемнело в глазах, стало дурно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А напӀэзыпӀэм Таусэ Трам и нэхэр щыун кӀыфӀыкӀащ.. пхырыху къыфӀэщӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр щӀэплъызэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъусин и нэхэр мэз щӀагъым щӀэплъызэурэ зыкъомрэ щыта нэужьым ежьэри зиплъыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Нэр щӀэукъуэнцӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} squint your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прищурить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щӀэӀуэтыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rub your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} протереть глаза {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щӀегъэлъэфэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn, roll (up) your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} закатывать глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Динэ зэхиуфа и набдзэхэм и нэ фӀыцӀэ лыдхэр щӀригъэлъафэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}} ====[И] нэр щӀым етауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} downcast eyes, gaze {{псалъафэ-урысыбзэ}} потупив глаза, взор. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [КӀукӀуэ] хогупсысыхь, и нэр щӀым етами, зытеувэр имылъагъу хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэрэ напӀэрэ я зэхуакум (бзэхын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} instantly, in an instant (disappear). {{псалъафэ-урысыбзэ}} мгновенно, в один миг (исчезнуть). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Фызыжьым:] - Мастэ сӀыгъар юрэ напӀэрэ я зэхуакум кӀуэдащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Нэрэ налӀэрэ зэхуэмыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not sleep a wink {{псалъафэ-урысыбзэ}} не сомкнуть глаз {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анусэ цӀыкӀу мыгъуэм жэщ псом нэрэ напӀэрэ зэхуихьакъым.. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Нэрэ Ӏэрэ я зэхуакум==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} instantly, in an instant (disappear). {{псалъафэ-урысыбзэ}} мгновенно, в один миг (исчезнуть). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэри пэри хьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} demolish everything, sweep away everything in its path (about a seething stream). {{псалъафэ-урысыбзэ}} всё сносить, сметать на своём пути (о бурном потоке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэри пэри зыхь псышхуэм къыхыхьэну зызыгъэхъэзыр щӀалэр.. [Мыхьэмэт и фызымрэ и шыпхъумрэ] ягъэщӀагъуэу уващ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэхэр зэблэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} squint your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} косить глаза, взгляд. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэ банэ макъыр зэрызэхихыу, тхьэкӀумэкӀыхь анэжьым и гур къилъэтащ, и напӀэхэр тригъауэри и нэхэр зэблигъэплъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====[И] нэхэр зэблэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dazzled; difficult to choose {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза разбежались. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зыхуэмыубыдыжу абы [Марусхъан] и нэхэр зэблож, гуфӀэу и гур къолъэт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[Я] нэхэр зэтедиен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at each other {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====(И] нэхэр илэлыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to become dull - about one’s eyes, one’s look. {{псалъафэ-урысыбзэ}} осоловеть - о глазах, взгляде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэхэр къиджэгукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} play with one’s eyes, flirt {{псалъафэ-урысыбзэ}} играть глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ закъуэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы нэ фӀэкӀа зимыӀэ (адыгэ таурыхъхэм хэт Иныжьым хужаӀэ) {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one-eyed (about a giant in Adyghe tales) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый (о великане в адыгских сказках) {{псалъафэ-зэпхахэр}} Иныжь нэ закъуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы нэ лъэныкъуэр нэф. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind in one eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ди унэшхуэр тӀошхэ-щэшхэщ, ди лэгъунэр шхэгъуэ закъуэщ, ди нэ закъуэр пӀэм къыхоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====нэ зэв==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэр зэв. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} narrow-eyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} узкоглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ кӀуэцӀ: нэ кӀуэцӀ нашэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cross-eyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} косоглазый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ лъэныкъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэ лъэныкъуэр нэф. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind in one eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ фӀыцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэр фӀыцӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} black-eyed, with black eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} черноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ хъурей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэхэр хъурейуэ щыт (цӀыху). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} round-eyed, with round eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} [человек] с круглыми глазами {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} cmf3s0ce543ic9lrq5cwtl8bay1om1q нэхъыфӏ 0 11072 129898 33234 2026-10-22T14:53:13Z Rhdkabardian 5 129898 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=nɐ'χǝfʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[нэхъ] + -ы + [фӀ]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=нэхъыфӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым ефӀэкӀ. #Нэхъ наплъэ (сымаджэм хужаӀэ). #Нэхъ сэбэп, нэхъ щхьэпэ. {{щапхъэхэр}} *Кавказ дахэу ди хэку лъапӀэ ПлъапӀэу щыӀэм я нэхьыфӀ.. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ сымаджэщым ущӀэлъмэ, <b>нэхъыфӀщ</b>. || Тебе (вам) <b>будет лучше</b> в больнице. || You<b>'ll feel</b> better in the hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *нэхъыфӏ: 1. better (than sb or sth) 2. better (about the condition of a sick person) 3. better (to show preference for some course of action) {{урысыбзэ}} *нэхъыфӏ: 1. лучше (который лучше кого-чего-л.) 2. лучше (о состоянии больного) 3. лучше (для подчёркивания предпочтительности какого-л. действия) {{библиографие}} osa1dj2wlxl1k2np3muegfg1nkrs6h4 129899 129898 2026-10-22T14:53:42Z Rhdkabardian 5 129899 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=nɐ'χǝfʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[нэхъ] + -ы + [фӀ]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=нэхъыфӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым ефӀэкӀ. #Нэхъ наплъэ (сымаджэм хужаӀэ). #Нэхъ сэбэп, нэхъ щхьэпэ. {{щапхъэхэр}} *Кавказ дахэу ди хэку лъапӀэ ПлъапӀэу щыӀэм я нэхьыфӀ.. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ сымаджэщым ущӀэлъмэ, <b>нэхъыфӀщ</b>. || Тебе (вам) <b>будет лучше</b> в больнице. || You<b>'ll feel better</b> in the hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *нэхъыфӏ: 1. better (than sb or sth) 2. better (about the condition of a sick person) 3. better (to show preference for some course of action) {{урысыбзэ}} *нэхъыфӏ: 1. лучше (который лучше кого-чего-л.) 2. лучше (о состоянии больного) 3. лучше (для подчёркивания предпочтительности какого-л. действия) {{библиографие}} 5uijt1n2gcin0haeavs4j6xpq75b5bc операцэ 0 11177 129870 33518 2026-10-22T13:07:04Z Rhdkabardian 5 129870 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: операция < латиныбзэ: ореrātiō = Ӏуэху, лэжьыгъэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɐpʲɪˈrat͡sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[операц] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=операцэ}} {{мыхьэнэ}} #Урысыбзэ ныкъуэкIэ: узыншагъэ и лъэныкъуэкIэ дохутырыр сымаджэм и Iэпкълъэпкъым сэкIэ хэIэбэныр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *операцэ: operation (surgical) {{урысыбзэ}} *операцэ: операция (хирургическая) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====операцэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an operation, have surgery {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать операцию, сделать хирургическое вмешательство {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>операцэ</b> зебгъэщӀын хуейщ. || Тебе (вам) необходима <b>операция</b>. || You need <b>surgery</b>. |} </div> </div> ====операцэ щӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} perform an operation Сымаджэр операцэ ящӀащ. they perfomed an operation on the patient {{псалъафэ-урысыбзэ}} делать операцию. Сымаджэр операцэ ящӀащ. они сделали больному операцию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сымаджэр операцэ ящӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} llcmw1c94xam03easwn9rtrgp76iyv6 псэун 0 11310 129933 96287 2026-10-23T07:29:02Z Rhdkabardian 5 129933 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=psɐ'wǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псэу] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-псэун|Глагол лъэмыӏэс "псэун"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Псэ хэтын, гъащӀэр ехьэкӀын. #Зыхуей гъуэту гъащӀэр хьын, унэн. {{щапхъэхэр}} *Щхьэр псэумэ, пыӀэ щыщӀэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * И анэ гупсэщ, и адэ псэущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *Адэ щӀэинкӀэ псэуа щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ деж дохутырыр <b>щыпсэур</b>? || Где <b>живет</b> врач? || Where <b>does</b> the doctor <b>live</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *псэуфын (мэпсэуф) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *псэун: 1. live 2. support yourself, make a living *псэуфын (мэпсэуф): be able to live {{урысыбзэ}} *псэун: 1. жить 2. содержать себя, добывать средства к жизни *псэуфын (мэпсэуф): мочь жить {{библиографие}} qgs0q9ymu5b0qu4b3x6h5e4z4hsqz1r сымаджэщ 0 11861 129881 35652 2026-10-22T14:14:58Z Rhdkabardian 5 129881 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} 2ovwzkcgguz4nfj59kg4regq1ib075h 129889 129881 2026-10-22T14:32:34Z Rhdkabardian 5 129889 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} mg62wgruksm8u0vv1h4gnr96btlj7tj 129894 129889 2026-10-22T14:45:36Z Rhdkabardian 5 129894 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |- | Уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше в <b>больнице</b>. || You'll feel better in <b>the hospital</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} lbvamat7tvyest3ontvv3x6dbpt7h4b 129902 129894 2026-10-23T06:08:02Z Rhdkabardian 5 129902 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |- | Уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше в <b>больнице</b>. || You'll feel better in <b>the hospital</b>. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро тебя (вас) выпишут из <b>больницы</b>. || You'll be discharged from <b>the hospital</b> soon. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} nunjoe1r4ely9ms0l7x8husrya161se 129904 129902 2026-10-23T06:14:40Z Rhdkabardian 5 129904 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |- | Уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше в <b>больнице</b>. || You'll feel better in <b>the hospital</b>. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро тебя (вас) выпишут из <b>больницы</b>. || You'll be discharged from <b>the hospital</b> soon. |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Сымаджэщым</b> карантин щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || <b>В больнице</b> карантин, посетителей не принимают. || There's a quarantine <b>in the hospital</b>, no visitors allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} gcil47xunogt78bx3wxydc3ipk3deor 129914 129904 2026-10-23T06:46:46Z Rhdkabardian 5 129914 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |- | Уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше в <b>больнице</b>. || You'll feel better in <b>the hospital</b>. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро тебя (вас) выпишут из <b>больницы</b>. || You'll be discharged from <b>the hospital</b> soon. |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Сымаджэщым</b> карантин щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || <b>В больнице</b> карантин, посетителей не принимают. || There's a quarantine <b>in the hospital</b>, no visitors allowed. |- | Фи <b>сымаджэщым</b> гъуэлъыпӀэ дапщэ щӀэт? || Сколько коек у вас <b>в больнице</b>? || How many beds are there <b>in</b> your <b>hospital</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} ibe8adpl5drylw34ghn30dneaiqph0t 129922 129914 2026-10-23T07:03:12Z Rhdkabardian 5 129922 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐ'dᶎɐɕ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымадж] + -э + -щ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сымаджэщ}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэхэр зыщӀэлъ, ахэр щагъэхъуж, абыхэм къыщеӀэзэ унэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно положить в <b>больницу</b>. || You need to be urgently admitted to <b>hospital</b>. |- | Уэ иджыри <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя выписать из <b>больницы</b>. || You can't be discharged from <b>the hospital</b> yet. |- | Уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше в <b>больнице</b>. || You'll feel better in <b>the hospital</b>. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу уэ <b>сымаджэщым</b> ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро тебя (вас) выпишут из <b>больницы</b>. || You'll be discharged from <b>the hospital</b> soon. |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Сымаджэщым</b> карантин щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || <b>В больнице</b> карантин, посетителей не принимают. || There's a quarantine <b>in the hospital</b>, no visitors allowed. |- | Фи <b>сымаджэщым</b> гъуэлъыпӀэ дапщэ щӀэт? || Сколько коек у вас <b>в больнице</b>? || How many beds are there <b>in</b> your <b>hospital</b>? |- | Фи къуажэм <b>сымаджэщ</b> дэт? || У вас в селе есть <b>больница</b>? || Is there <b>a hospital</b> in your village? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымаджэщ: hospital, infirmary *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: put sb in hospital, take sb to hospital {{урысыбзэ}} *сымаджэщ: больница *Сымаджэщым щӀэгъэгъуэлъхьэн: положить кого-л. в больницу {{библиографие}} fen78eodu56mqyymprycezddn7ic9qt сыт 0 11881 129939 129789 2026-10-23T07:47:38Z Rhdkabardian 5 129939 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |- | <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сыт</b> хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} 65idt622tson6ts8erwelky8any0srj 129954 129939 2026-10-23T09:13:59Z Rhdkabardian 5 129954 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |- | <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сыт</b> хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients? |- | <b>Сыт</b> хуэдэ узыфэ къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || <b>Какой</b> диагноз тебе (вам) поставил врач? || <b>What</b> diagnosis did the doctor give you? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} 0lgdidifvyco5ppeid9awh0vykllj26 129961 129954 2026-10-23T09:46:05Z Rhdkabardian 5 129961 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |- | <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |- ! !! !! нап. 179 |- | <b>Сыт</b> зэпхьэлӀэну къыбжиӀа дохутырым? || <b>Что</b> посоветовал врач? || <b>What</b> did the doctor advise? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сыт</b> хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients? |- | <b>Сыт</b> хуэдэ узыфэ къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || <b>Какой</b> диагноз тебе (вам) поставил врач? || <b>What</b> diagnosis did the doctor give you? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} j67rjcbqm8m7oc1nd42v65vdp7lubud сыхьэт 0 11895 129941 129632 2026-10-23T08:40:33Z Rhdkabardian 5 129941 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> AnalogClockAnimation1_2hands_1h_in_6sec.gif|сыхьэт (1) Casio_OCEANUS_OCW-S1350PC-1AJR_01.JPG|сыхьэт (2) Moscow_05-2012_Kremlin_13.jpg|сыхьэт (2) </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < хьэрыпыбзэ: ساعة = сыхьэт {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝ'ħɐt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыхьэт]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сыхьэт}} {{мыхьэнэ}} #Суткэм и тӀощӀрэ еплӀанэ Ӏыхьэ, дакъикъэ 60. #Къэзыухъуреихь псалъэхэм елъытауэ мыхьэнэ зэмылӀэужьыгъуэхэр иӀэнкӀэ мэхъу (дауэ, сыт хуэдэ щӀыкӀэкӀэ, н. къ.). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ <b>сыхьэтыр</b> пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня в 11 <b>часов дня</b> лекарство будет готово. || The medicine will be ready today at 11 <b>a.m.</b> |- ! !! !! нап. 178 |- | Сыт хуэдэ <b>сыхьэт</b> бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В какие <b>часы</b> принимает врач? || What <b>hours</b> does the doctor see patients? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Зы сыхьэт дэкӀмэ ежьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыхьэт: 1. hour (unit of time) 2. clock, watch *Зы сыхьэт дэкӀмэ ежьэн: leave in an hour {{урысыбзэ}} *сыхьэт: 1. час (единица времени) 2. часы *Зы сыхьэт дэкӀмэ ежьэн: через час поехать <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыхьэтыр зекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} run, work – about a watch or clock {{псалъафэ-урысыбзэ}} ходить - о часах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыхьэтыр къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} strike – about a clock {{псалъафэ-урысыбзэ}} бить - о часах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыхьэт махуэ ухуишэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} good luck! Godspeed! {{псалъафэ-урысыбзэ}} в добрый час! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыхьэт махуэм уӀущӀэ!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} good luck! Godspeed! {{псалъафэ-урысыбзэ}} в добрый час! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыхьэт мыгъуэ хуэзэм==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a bad time, an evil hour, misfortune, trouble {{псалъафэ-урысыбзэ}} недобрый час, несчастье; беда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} qykhb5zbirslwzxio13audmbcoh9y7p сэ 0 11903 129948 129782 2026-10-23T08:52:54Z Rhdkabardian 5 129948 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |- | <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold. |- | <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | <b>Сэ</b> си нэр мэуз. || У <b>меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сэ</b> сопсчэ, си тэмакъыр мэуз. || <b>У меня</b> кашель, болит горло. || <b>I</b> have a cough, my throat hurts. |- ! !! !! нап. 178 |- | <b>Сэ</b> зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ дохутырыр. || <b>Я</b> бы хотел показаться окулисту. || <b>I</b> would like to see an eye doctor. |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ahgmrkr65doz9xwd15hles1vt258pwl узыфэ 0 12410 129956 37441 2026-10-23T09:16:59Z Rhdkabardian 5 129956 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝfɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + [ф] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыф}} {{мыхьэнэ}} #Уз лӀэужьыгъуэ. {{щапхъэхэр}} *Узыфэу щыӀэр сщӀэуэ Ӏэзэ зысщӀынкъэ, дахэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт хуэдэ <b>узыфэ</b> къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || Какой <b>диагноз</b> тебе (вам) поставил врач? || What <b>diagnosis</b> did the doctor give you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узыфэ: illness, disease, sickness, ailment, disorder, malady {{урысыбзэ}} *узыфэ: болезнь {{библиографие}} kzr3udoz549gkz0hsu1xbuvfpgql5wg уэ 0 12660 129869 129861 2026-10-22T12:57:39Z Rhdkabardian 5 129869 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} rk772t6vk8pgg4sr1m2kvw1fzlat85p 129875 129869 2026-10-22T13:25:12Z Rhdkabardian 5 129875 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |- | <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} iw0vxm55rfhu68747i1jdobiuo6ldx7 129880 129875 2026-10-22T14:12:56Z Rhdkabardian 5 129880 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |- | <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital. |} |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} dxg14zs20gj4xhuqnqrwi2cozvw6wkb 129887 129880 2026-10-22T14:28:05Z Rhdkabardian 5 129887 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |- | <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital. |- | <b>Уэ</b> иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || <b>Тебя (вас)</b> пока нельзя выписать из больницы. || <b>You</b> can't be discharged from the hospital yet. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} 02oxwh4x2yh64fuxynv2ku7tpk11sd5 129893 129887 2026-10-22T14:42:47Z Rhdkabardian 5 129893 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |- | <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital. |- | <b>Уэ</b> иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || <b>Тебя (вас)</b> пока нельзя выписать из больницы. || <b>You</b> can't be discharged from the hospital yet. |- | <b>Уэ</b> сымаджэщым ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || <b>Тебе (вам)</b> будет лучше в больнице. || <b>You</b>'ll feel better in the hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} 9zgzsz2ao8lk6ev9p9xems0noebnz9c 129901 129893 2026-10-23T06:05:49Z Rhdkabardian 5 129901 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection. |- | <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days. |- | <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery. |- | <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital. |- | <b>Уэ</b> иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || <b>Тебя (вас)</b> пока нельзя выписать из больницы. || <b>You</b> can't be discharged from the hospital yet. |- | <b>Уэ</b> сымаджэщым ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || <b>Тебе (вам)</b> будет лучше в больнице. || <b>You</b>'ll feel better in the hospital. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро <b>тебя (вас)</b> выпишут из больницы. || <b>You</b>'ll be discharged from the hospital soon. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} tpzb0yi3vdjy1tin8lof52ttrpoh8ta уэрам 0 12715 129935 129544 2026-10-23T07:35:04Z Rhdkabardian 5 129935 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Shanghaid03.jpg|уэрам Ansamblul_de_arhitectura_Str._Stavropoleos.jpg|уэрам Avenida_Cruzeiro_do_Sul.jpg|уэрам </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ'rɑ:m}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уэрам]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=уэрам}} {{мыхьэнэ}} #Къалэ, къуажэ кӀуэцӀхэм зэрыщызекӀуэ гъуэгу. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 77 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Абы и <b>уэрамхэр</b> захуэщ.|| Его <b>улицы</b> прямые.|| Its <b>streets</b> are straight. |- || <b>Уэрамхэм</b> жыгхэр тетщ.|| Вдоль <b>улиц</b> стоят деревья. || Trees stand along its <b>streets</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мы <b>уэрамым</b> аптекэ тетщ, нэхъ уехыӀуэмэ. || Аптека на этой же <b>улице</b>, ниже. || There is a pharmacy is on this same <b>street</b>, further down. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мы <b>уэрамымкӀэ</b> укӀуэурэ ипщэкӀэ. || По этой <b>улице</b> вверх. || Up this <b>street</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уэрам бгъуэшхуэ. *Уэрам занщӀэ. *уэрамышхуэ {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэрам: street *Уэрам бгъуэшхуэ: a big, wide street *Уэрам занщӀэ: a straight street *уэрамышхуэ: a big street. {{урысыбзэ}} *уэрам: улица *Уэрам бгъуэшхуэ: большая, широкая улица *Уэрам занщӀэ: прямая улица *уэрамышхуэ: большая улица <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэрамым дэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang around, hang out swh {{псалъафэ-урысыбзэ}} слоняться, болтаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэрамым къыдэужьгъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wash your dirty clothes in public {{псалъафэ-урысыбзэ}} выносить сор из избы {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} crowd out, pour out onto the street {{псалъафэ-урысыбзэ}} высыпать гурьбой на улицу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====уэрам зэблэкӀыпӀэ==== <Gallery> Bonneuil_16_Carrefour_Bellevue_2012.jpg|уэрам зэблэкӀыпӀэ </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Уэрамхэм зым адрейр щызэпиупщӀ, щызэхэкӀ щӀыпӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} intersection, crossroads, junction {{псалъафэ-урысыбзэ}} перекрёсток {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТешанкӀэр уэрам зэблэкӀыпӀэм и кум ягъэуври, дээ игухэм я Ӏэтащхьэм унафэ ищӀащ фочхэр зырыээ ягъэуэну. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}} ====уэрам щу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Хьэулейуэ уэрамым дэт, Ӏуэхуншэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} loiterer, loafer {{псалъафэ-урысыбзэ}} бездельник, праздношатающийся {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 81352oatcthyq4i25qe9ahqkkjnbcvp фи 0 12871 129913 38704 2026-10-23T06:44:33Z Rhdkabardian 5 129913 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ф + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Кэлэмэт <b>фи</b>гу ирихьрэ?|| Каламат <b>вам</b> нравится?|| Do <b>you</b> like Kalmat? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Фи</b> сымаджэщым гъуэлъыпӀэ дапщэ щӀэт? || Сколько коек <b>у вас</b> в больнице? || How many beds are there in <b>your</b> hospital? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Фи хадэ. *Фи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *фи: second person plural possessive prefix functionally equivalent to English “your, yours” *Фи хадэ: your garden *Фи деж: at your (house, flat, place, etc.) {{урысыбзэ}} *фи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «ваш» *Фи хадэ: ваш сад *Фи деж: у вас {{библиографие}} 5glze4vx97ldc15j77he525cnbm06os 129920 129913 2026-10-23T06:58:21Z Rhdkabardian 5 129920 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ф + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Кэлэмэт <b>фи</b>гу ирихьрэ?|| Каламат <b>вам</b> нравится?|| Do <b>you</b> like Kalmat? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Фи</b> сымаджэщым гъуэлъыпӀэ дапщэ щӀэт? || Сколько коек <b>у вас</b> в больнице? || How many beds are there in <b>your</b> hospital? |- | <b>Фи</b> къуажэм сымаджэщ дэт? || <b>У вас</b> в селе есть больница? || Is there a hospital in <b>your</b> village? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Фи хадэ. *Фи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *фи: second person plural possessive prefix functionally equivalent to English “your, yours” *Фи хадэ: your garden *Фи деж: at your (house, flat, place, etc.) {{урысыбзэ}} *фи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «ваш» *Фи хадэ: ваш сад *Фи деж: у вас {{библиографие}} 7nf9vngiallwh2bievqvg9it8bwidfv хуеин 0 13458 129874 129868 2026-10-22T13:22:05Z Rhdkabardian 5 129874 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need to get an injection. |- | Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days. |- | Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} aly6i7zf37ranz54i8ja18jn3ztnq0j 129883 129874 2026-10-22T14:20:40Z Rhdkabardian 5 129883 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need to get an injection. |- | Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days. |- | Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн <b>хуейщ</b>. || Тебя (вас) <b>надо</b> срочно положить в больницу. || You <b>need</b> to be urgently admitted to hospital. |} </div> </div> |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} aqza7vdj90z5ntyu3hp27ifg3487yh1 129884 129883 2026-10-22T14:22:18Z Rhdkabardian 5 129884 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need to get an injection. |- | Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days. |- | Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн <b>хуейщ</b>. || Тебя (вас) <b>надо</b> срочно положить в больницу. || You <b>need</b> to be urgently admitted to hospital. </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 6kl6g3szt69ggd4bd1zmc5oy62sjqno 129885 129884 2026-10-22T14:23:38Z Rhdkabardian 5 129885 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need to get an injection. |- | Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days. |- | Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн <b>хуейщ</b>. || Тебя (вас) <b>надо</b> срочно положить в больницу. || You <b>need</b> to be urgently admitted to hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} myjqoukz10xzeiptn9ggikam3subinr 129886 129885 2026-10-22T14:24:48Z Rhdkabardian 5 129886 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need</b> to get an injection. |- | Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days. |- | Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery. |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн <b>хуейщ</b>. || Тебя (вас) <b>надо</b> срочно положить в больницу. || You <b>need</b> to be urgently admitted to hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 90b8mjsvh7ak0uz1qpzzjl9znch2d6h хуэдэ 0 13494 129940 76256 2026-10-23T07:49:14Z Rhdkabardian 5 129940 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым теплъэкӀэ, щытыкӀэкӀэ пэгъунэгъу; зыгуэрым ещхь. {{щапхъэхэр}} *Абы хуэдэ гугъуехь мащӀэ и фэ дэкӀакъым Лу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} * А шым хуэдэ зэикӀ ялъэгъуатэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 82 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ?</b> || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in summer? </b> |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What is</b> the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| What is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какие</b> есть жуки?|| What are beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| What is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || Сыт <b>хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт <b>хуэдэ</b> сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуэдэ: like, similar to sb or sth {{урысыбзэ}} *хуэдэ: подобный кому-чему-л., сходный с кем-чем-л. {{библиографие}} хуэдэ {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}} {{мыхьэнэ}} #И пэжыпӀэр ямыщӀэу, хуэгъэфэщауэ зыгуэрым щытепсэлъыхьым деж къагъэсэбэп. #Зыр зым ирагъапщэу щытепсэлъыхькӀэ къагъэсэбэп. #Зыгуэрым и бжыгъэ, инагъ, хьэлъагъ къыщагъэлъэгъуэнум деж егъэщхьыгъэ мыхьэнэ къикӀыу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт. *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ? *Сабий хуэдэ мэджэгу. *Хуэдэ тӀощӀ. *Хуэдэ зыбжанэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуэдэ: 1. as if, like 2. like, similar to sth, as if (used in comparative structures) 3. as many as, as much as *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: as with a changeable wind, the lower edge of the sky in the East was misty. *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: as if sb came. *Сабий хуэдэ мэджэгу: (he) is playing like a child *Хуэдэ тӀощӀ: as many as twenty *Хуэдэ зыбжанэ: as many as several {{урысыбзэ}} *хуэдэ: 1. будто, как будто 2. подобно чему-л., словно, как (употребляется в сравнительных оборотах) 3. столько, сколько... *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: как при переменчивом ветре, на востоке нижний край неба затуманился *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: как будто кто-то пришел? *Сабий хуэдэ мэджэгу: играет как ребёнок *Хуэдэ тӀощӀ: целых двадцать, до двадцати *Хуэдэ зыбжанэ: целых несколько, до нескольких <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Хуэдэ къабзэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in precisely the same way, in exactly the same way {{псалъафэ-урысыбзэ}} точно так же. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал, япэм зэрыщытам хуэдэ къабзэу, тегушхуат, мурад ищӀам дихьэхауэ иужь итт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} </div> </div> {{библиографие}} beppu1or767rxeouolzfzp9r5omov4g 129955 129940 2026-10-23T09:15:15Z Rhdkabardian 5 129955 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым теплъэкӀэ, щытыкӀэкӀэ пэгъунэгъу; зыгуэрым ещхь. {{щапхъэхэр}} *Абы хуэдэ гугъуехь мащӀэ и фэ дэкӀакъым Лу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} * А шым хуэдэ зэикӀ ялъэгъуатэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 82 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ?</b> || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in summer? </b> |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What is</b> the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| What is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какие</b> есть жуки?|| What are beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| What is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || Сыт <b>хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт <b>хуэдэ</b> сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients? |- | Сыт <b>хуэдэ</b> узыфэ къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || <b>Какой</b> диагноз тебе (вам) поставил врач? || <b>What</b> diagnosis did the doctor give you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуэдэ: like, similar to sb or sth {{урысыбзэ}} *хуэдэ: подобный кому-чему-л., сходный с кем-чем-л. {{библиографие}} хуэдэ {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}} {{мыхьэнэ}} #И пэжыпӀэр ямыщӀэу, хуэгъэфэщауэ зыгуэрым щытепсэлъыхьым деж къагъэсэбэп. #Зыр зым ирагъапщэу щытепсэлъыхькӀэ къагъэсэбэп. #Зыгуэрым и бжыгъэ, инагъ, хьэлъагъ къыщагъэлъэгъуэнум деж егъэщхьыгъэ мыхьэнэ къикӀыу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт. *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ? *Сабий хуэдэ мэджэгу. *Хуэдэ тӀощӀ. *Хуэдэ зыбжанэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуэдэ: 1. as if, like 2. like, similar to sth, as if (used in comparative structures) 3. as many as, as much as *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: as with a changeable wind, the lower edge of the sky in the East was misty. *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: as if sb came. *Сабий хуэдэ мэджэгу: (he) is playing like a child *Хуэдэ тӀощӀ: as many as twenty *Хуэдэ зыбжанэ: as many as several {{урысыбзэ}} *хуэдэ: 1. будто, как будто 2. подобно чему-л., словно, как (употребляется в сравнительных оборотах) 3. столько, сколько... *Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: как при переменчивом ветре, на востоке нижний край неба затуманился *Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: как будто кто-то пришел? *Сабий хуэдэ мэджэгу: играет как ребёнок *Хуэдэ тӀощӀ: целых двадцать, до двадцати *Хуэдэ зыбжанэ: целых несколько, до нескольких <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Хуэдэ къабзэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in precisely the same way, in exactly the same way {{псалъафэ-урысыбзэ}} точно так же. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал, япэм зэрыщытам хуэдэ къабзэу, тегушхуат, мурад ищӀам дихьэхауэ иужь итт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} </div> </div> {{библиографие}} ewrljss4fnk901riyw56p07vk1043jm хъун 0 13640 129892 129815 2026-10-22T14:38:27Z Rhdkabardian 5 129892 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Poa_annua.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур. {{щапхъэхэр}} *- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Абы <b>хъун</b> щыкуэдщ.|| Там много <b>луговой травы</b>.|| There is a lot of <b>meadow grass</b> there. |- || <b>Хъун</b> щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой <b>луговой травы</b>.|| The livestock get fat there on the soft <b>meadow grass</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: meadow grass {{урысыбзэ}} *хъун: луговая трава {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *ПыӀэр хъуным ишхащ. *Хъуныр гъэкӀуэдын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: moth *ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths *Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths {{урысыбзэ}} *хъун: моль *ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью. *Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Хъун еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths {{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Warp_and_weft_2.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Цей хъун. *ЩэкӀ хъун. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: warp (longitudinal threads in fabric) *Цей хъун: the warp of homespun cloth *ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material {{урысыбзэ}} *хъун: основа (продольные нити в ткани) *Цей хъун: основа домотканного сукна *ЩэкӀ хъун: основа ткани {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс "хъун"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын. #Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ <b>хъуат</b>.|| Мать Мерян, Нащхо, <b>заболела</b>.|| Meryan’s mother Nashkhwa <b>had fallen</b> ill. |- ! !! !! нап. 90 |- || Гъэмахуэм бадзэр куэд <b>мэхъу</b>.|| Летом мух <b>становиться</b> много.|| <b>There are</b> a lot of flies in summer. |- || Ахэр хуабжьу зэран <b>мэхъу</b>.|| Они <b>приносят</b> большой вред.|| They <b>are</b> very harmful. |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэр мазищ <b>мэхъу</b>.|| Зима <b>длится</b> три месяца.|| Winter <b>lasts for</b> three months. |- ! !! !! нап. 95 |- || Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв <b>мэхъу</b>.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры <b>становятся</b> обильными.|| When it rains, plants grow, crops <b>become</b> plentiful. |- ! !! !! нап. 100 |- || Хур яужьгъри хугу <b>мэхъу</b>.|| Просо рушат и оно <b>становится</b> пшеном.|| People grind millet and it <b>becomes</b> millet flour. |- ! !! !! нап. 103 |- || Абы и щхьэцыр ин <b>хъуащ</b>.|| Ее волосы <b>стали</b> длинными.|| Her hair <b>has grown</b> long. |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр куэд дыдэ <b>мэхъу</b>.|| Жуков очень много.|| <b>There are</b> very many beetles. |- ! !! !! нап. 107 |- || Нащэр бэв <b>хъуащ</b>. || Огурцы <b>стали</b> обильными. || The cucumbers <b>have become</b> luscious. |- ! !! !! нап. 108 |- || Дэ хы <b>дохъу</b>. || Нас шестеро. || <b>There are</b> six of us. |- ! !! !! нап. 115 |- || Сэбэп <b>хъу</b>. || <b>Будьте</b> полезны. || <b>Be</b> Useful. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дапщэщ хьэзыр <b>хъуну</b> хущхъуэр? || Когда <b>будет</b> готово лекарство? || When <b>will</b> the medicine <b>be</b> ready? |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр <b>хъунущ</b>. || Сегодня в 11 часов дня лекарство <b><b>будет</b> готово. || The medicine <b>will be</b> ready today at 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ махуэ зыбжанэ <b>хъуауэ</b> сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я <b>уже</b> несколько дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for</b> a few days. |- ! !! !! нап. 176 |- | Уэ тэмакъыдзэ <b>ухъуащ</b>. || <b>У</b> тебя (вас) ангина. || You <b>have</b> tonsillitis. |- ! !! !! нап. 177 |- | Уэ иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж <b>хъунукъым</b>. || Тебя (вас) пока <b>нельзя</b> выписать из больницы. || You <b>can't</b> be discharged from the hospital yet. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жэщ хъуащ. *Гъавэр хъун. *Хъарбызыр хъун. *хъуфын (мэхъуф) *щыхъун (щохъу) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe *Жэщ хъуащ: night fell *Гъавэр хъун: ripen (about a crop) *Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon) *хъуфын (мэхъуф): be able to be or become *щыхъун (щохъу): be, become swh {{урысыбзэ}} *хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать *Жэщ хъуащ: наступил ночь *Гъавэр хъун: зреть (об урожае) *Хъарбызыр хъун: зреть (об арбузе) *хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть *щыхъун (щохъу): быть, становить где-л. {{библиографие}} lde2wwr144pnw19wbug5qxp5p5y85az щылэжьэн 0 16031 129945 122190 2026-10-23T08:47:12Z Rhdkabardian 5 129945 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝɮɐ'ʑɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [лэжь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щылэжьэн|Глагол лъэмыӏэс "щылэжьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЩӀыпӀэ гуэрым щыгъэзэщӀэн, зэфӀэгъэкӀын хуей Ӏуэху, лэжьыгъэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 60 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Ди дадэ бжьаӀуэм <b>щолажьэ</b>. || Наш дедушка <b>работает на</b> пасеке.|| Our grandfather <b>works in</b> the apiary. |- ! !! !! нап. 64 |- || Хьикмэтрэ Кэзибанрэ а фабрикэм <b>щолажьэ</b>.|| Хикмат и Казибан <b>работают на</b> этой фибрике. || Hikmat and Kaziban <b>work at</b> this factory. |- ! !! !! нап. 65 |- || Аскэр фабрикэм <b>щолажьэ</b>.|| Аскар <b>работает на</b> фабрике. || Askar <b>works at</b> the factory. |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэм си дэлъхур <b>щолажьэ</b>.|| Мой брат <b>работает в</b> поле.|| My brother <b>is working in</b> the field. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр <b>щылажьэр</b>? || В какие часы <b>принимает</b> врач? || What hours <b>does</b> the doctor <b>see patients</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щылэжьэн: work, labour swh {{урысыбзэ}} *щылэжьэн: работать где-л. {{библиографие}} glejxro1kdyz2fjm865kmt59ig949i7 129946 129945 2026-10-23T08:48:47Z Rhdkabardian 5 129946 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝɮɐ'ʑɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [лэжь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щылэжьэн|Глагол лъэмыӏэс "щылэжьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЩӀыпӀэ гуэрым щыгъэзэщӀэн, зэфӀэгъэкӀын хуей Ӏуэху, лэжьыгъэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 60 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Ди дадэ бжьаӀуэм <b>щолажьэ</b>. || Наш дедушка <b>работает на</b> пасеке.|| Our grandfather <b>works in</b> the apiary. |- ! !! !! нап. 64 |- || Хьикмэтрэ Кэзибанрэ а фабрикэм <b>щолажьэ</b>.|| Хикмат и Казибан <b>работают на</b> этой фибрике. || Hikmat and Kaziban <b>work at</b> this factory. |- ! !! !! нап. 65 |- || Аскэр фабрикэм <b>щолажьэ</b>.|| Аскар <b>работает на</b> фабрике. || Askar <b>works at</b> the factory. |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэм си дэлъхур <b>щолажьэ</b>.|| Мой брат <b>работает в</b> поле.|| My brother <b>is working in</b> the field. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щылэжьэн: work, labour swh {{урысыбзэ}} *щылэжьэн: работать где-л. {{библиографие}} r6vabp1umrddbcd4a2amgz98hyrwq2b щыӏэн 0 16071 129908 74458 2026-10-23T06:31:15Z Rhdkabardian 5 129908 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [Ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щыӏэн|Глагол лъэмыӏэс "щыӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Дунейм тетын, щӀыпӀэ гуэрым щыхэтын, щынэрылъагъун. {{щапхъэхэр}} *Къулыкъу щыпщӀэкӀэ уи жагъуэ къэзыщӀыни, зи жагъуэ пщӀыжыни щыӀэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Дэ мэзым <b>дыщыӀащ</b>.|| Мы <b>побывали в</b> лесу.|| We <b>have been to</b> the woods. |- || Мэзым <b>щыӀэщ</b> мей жыги.|| <b>В</b> лесу <b>есть</b> и дикая яблоня.|| <b>There are</b> also wild apple trees <b>in</b> the woods. |- || Сыт хуэдэ жыг <b>щыӀэ</b> мэзым?|| Какие <b>есть</b> деревья <b>в</b> лесу?|| What kind of trees <b>are there in</b> the woods? |- ! !! !! нап. 73 |- || Джэду анэр гуэщым <b>щыӀэщ</b>.|| Мать-кошка <b>находится в</b> сарае.|| The mother cat <b>is in</b> the shed. |- ! !! !! нап. 96 |- || Дэнэ фӀамыщӀыр <b>здэщыӀэр</b>?|| Где <b>залегает</b> уголь?|| Where <b>is coal <b>found (located) </b>? |- ! !! !! нап. 98 |- || Ноби мэзым <b>дыщыӀащ</b>.|| И сегодня <b>мы были в</b> лесу.|| <b>We were in</b> the forest today, too. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым карантин <b>щыӀэщи</b>, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || В больнице карантин, посетителей не принимают. || <b>There's</b> a quarantine in the hospital, no visitors allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щыӏэн: exist, be, be located or situated swh, be present {{урысыбзэ}} *щыӏэн: существовать, быть, находиться где-л., иметься, быть в наличии {{библиографие}} g71fnqhql5yh89yty63d39ypjz73bii щӏэлъын 0 16194 129895 80522 2026-10-22T14:48:02Z Rhdkabardian 5 129895 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'ɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [лъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щӏэлъын|Глагол лъэмыӏэс "щӏэлъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и щӀагъым е унэ с. ху. гуэрым и кӀуэцӀым щыщылъын. #Сымаджэщым пӀалъэкӀэ ущыӀэу, къыщоӀэзэу щытын. #Зыгуэрым зыгуэр (п. п. щӀагъыбзэр псалъэм) къыхэбгурыӀукӀыу щытын, (уэрэд, псалъэ с. ху.) щыжыпӀэкӀэ къыхэнэхукӀыу мыхьэнэщӀэ гуэр щӀэтын. #Езым и плъыфэм мащӀэу нэгъуэщӀ къыхыхьэн. #ЛӀар щӀалъхьауэ щытын. {{щапхъэхэр}} *ЩӀалэм и псалъэхэм щӀагъыбзэ щӀэлът. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} *ЩӀэлъщ ди кхъэм ЛӀыхъужь куэд, Хэкум папщӀэ псэр ятауэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ сымаджэщым <b>ущӀэлъмэ</b>, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) <b>будет</b> лучше в больнице. || You<b>'ll feel</b> better in the hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жыг щӀагъым щӀэлъын. *ПӀэщхьагъым щӀэлъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэлъын: 1. to lie swh, under sth 2. to lie, to be (in hospital) 3. be contained in something (for example, irony in a word) 4. acquire a shade (of color) 5. be buried *Жыг щӀагъым щӀэлъын: lie under a tree *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: lie at the head of the bed {{урысыбзэ}} *щӏэлъын: 1. лежать где-л., под чем-л. 2. лежать, находиться (в больнице) 3. содержаться в чём-л. (напр. об иронии в слове) 4. приобрести какой-л. оттенок (о цвете) 5. быть похороненным *Жыг щӀагъым щӀэлъын: лежать под деревом *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: лежать у изголовья кровати {{библиографие}} t085cw45mz5cnnaxh00133jqql61k08 129896 129895 2026-10-22T14:49:55Z Rhdkabardian 5 129896 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'ɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [лъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щӏэлъын|Глагол лъэмыӏэс "щӏэлъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и щӀагъым е унэ с. ху. гуэрым и кӀуэцӀым щыщылъын. #Сымаджэщым пӀалъэкӀэ ущыӀэу, къыщоӀэзэу щытын. #Зыгуэрым зыгуэр (п. п. щӀагъыбзэр псалъэм) къыхэбгурыӀукӀыу щытын, (уэрэд, псалъэ с. ху.) щыжыпӀэкӀэ къыхэнэхукӀыу мыхьэнэщӀэ гуэр щӀэтын. #Езым и плъыфэм мащӀэу нэгъуэщӀ къыхыхьэн. #ЛӀар щӀалъхьауэ щытын. {{щапхъэхэр}} *ЩӀалэм и псалъэхэм щӀагъыбзэ щӀэлът. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} *ЩӀэлъщ ди кхъэм ЛӀыхъужь куэд, Хэкум папщӀэ псэр ятауэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ сымаджэщым <b>ущӀэлъмэ</b>, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше <b>в</b> больнице. || You'll feel> better <b>in</b> hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жыг щӀагъым щӀэлъын. *ПӀэщхьагъым щӀэлъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэлъын: 1. to lie swh, under sth 2. to lie, to be (in hospital) 3. be contained in something (for example, irony in a word) 4. acquire a shade (of color) 5. be buried *Жыг щӀагъым щӀэлъын: lie under a tree *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: lie at the head of the bed {{урысыбзэ}} *щӏэлъын: 1. лежать где-л., под чем-л. 2. лежать, находиться (в больнице) 3. содержаться в чём-л. (напр. об иронии в слове) 4. приобрести какой-л. оттенок (о цвете) 5. быть похороненным *Жыг щӀагъым щӀэлъын: лежать под деревом *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: лежать у изголовья кровати {{библиографие}} gstowsheebnbjbnm9b5e446y0puvoxt 129897 129896 2026-10-22T14:50:46Z Rhdkabardian 5 129897 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'ɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [лъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щӏэлъын|Глагол лъэмыӏэс "щӏэлъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и щӀагъым е унэ с. ху. гуэрым и кӀуэцӀым щыщылъын. #Сымаджэщым пӀалъэкӀэ ущыӀэу, къыщоӀэзэу щытын. #Зыгуэрым зыгуэр (п. п. щӀагъыбзэр псалъэм) къыхэбгурыӀукӀыу щытын, (уэрэд, псалъэ с. ху.) щыжыпӀэкӀэ къыхэнэхукӀыу мыхьэнэщӀэ гуэр щӀэтын. #Езым и плъыфэм мащӀэу нэгъуэщӀ къыхыхьэн. #ЛӀар щӀалъхьауэ щытын. {{щапхъэхэр}} *ЩӀалэм и псалъэхэм щӀагъыбзэ щӀэлът. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} *ЩӀэлъщ ди кхъэм ЛӀыхъужь куэд, Хэкум папщӀэ псэр ятауэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ сымаджэщым <b>ущӀэлъмэ</b>, нэхъыфӀщ. || Тебе (вам) будет лучше <b>в</b> больнице. || You'll feel better <b>in</b> hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жыг щӀагъым щӀэлъын. *ПӀэщхьагъым щӀэлъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэлъын: 1. to lie swh, under sth 2. to lie, to be (in hospital) 3. be contained in something (for example, irony in a word) 4. acquire a shade (of color) 5. be buried *Жыг щӀагъым щӀэлъын: lie under a tree *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: lie at the head of the bed {{урысыбзэ}} *щӏэлъын: 1. лежать где-л., под чем-л. 2. лежать, находиться (в больнице) 3. содержаться в чём-л. (напр. об иронии в слове) 4. приобрести какой-л. оттенок (о цвете) 5. быть похороненным *Жыг щӀагъым щӀэлъын: лежать под деревом *ПӀэщхьагъым щӀэлъын: лежать у изголовья кровати {{библиографие}} lvui3k4phds4s6cnkxwwdubix9t1zoc щӏэтын 0 16210 129918 80868 2026-10-23T06:53:58Z Rhdkabardian 5 129918 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щӏэтын|Глагол лъэмыӏэс "щӏэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Унэ с. ху. е щӀагъ гуэрым щызэфӀэтын. #Зыгуэрым (п. п. тыкуэн, с. ху.) щылэжьэн. #Зыгуэрым зыгуэр щӀыгъуу, хэту щытын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 112 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Дунейр щыхуабэм деж, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым <b>щӀэтщ</b>. || Когда погода теплая, днём скот пасётся, а ночью <b>находится в</b> коровнике. || When the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they <b>are in</b> the cowshed. |- || Дунейр щыхуабэм Ӏэщыр дэнэ <b>щӀэт</b>? || Где <b>находится</b> скот когда погода теплая? || Where <b>is</b> the cattle <b>kept</b> when the weather is warm? |- || Жэмыр бэкхъым <b>щӀэтщ</b>. || Корова <b>находится в</b> коровнике. || The cow <b>is in</b> the shed. |- ! !! !! нап. 113 |- || Бэкхъым жэм <b>щӀэтщ</b>. || <b>Есть</b> корова <b>в</b> коровнике. || A cow <b>is standing in</b> the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи сымаджэщым гъуэлъыпӀэ дапщэ <b>щӀэт</b>? || Сколько коек у вас в больнице? || How many beds <b>are</b> there in your hospital? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Унэм щӀэтын. *Жыгым щӀэтын. *Библиотекэм щӀэтын. *Уэшхым уэ щӀэтщ. *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтын: 1. stand, be swh (inside), under sth 2. work swh (for example, in a shop) 3. be accompanied by sth *Унэм щӀэтын: be in the house *Жыгым щӀэтын: stand under a tree *Библиотекэм щӀэтын: work in the library *Уэшхым уэ щӀэтщ: rain with hail *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ: a cold wind with snow {{урысыбзэ}} *щӏэтын: 1. стоять, находиться где-л. (в помещении), под чем-л. 2. работать где-л. (напр. в магазине) 3. сопровождаться чем-л. *Унэм щӀэтын: быть в доме *Жыгым щӀэтын: стоять под деревом *Библиотекэм щӀэтын: работать в библиотеке *Уэшхым уэ щӀэтщ: дождь с градом *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ: холодный ветер со снегом <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] жьауэм щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be under sb’s patronage {{псалъафэ-урысыбзэ}} пользоваться чьим-л. покровительством {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Жьы щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with spunk, excitement, spirit, a twinkle {{псалъафэ-урысыбзэ}} с огоньком {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀакхъум щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strict, demanding {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть строгим, требовательным {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэгум щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. be before your eyes, in plain sight 2. stand in front of your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. быть на глазах, на виду 2. стоять перед глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] унафэм щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sb’s subordinate {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в подчинении {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀэ щӀэмытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} innumerable, uncountable {{псалъафэ-урысыбзэ}} несть числа кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэтын1|Глагол лъэӏэс "щӏэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и пщӀэу зыгуэр тын. {{щапхъэхэр}} *Ди гъащӀэм и пщӀэр уасэшхуэщ, Абы щӀэттакъым лъы мащӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} {{зэпхахэр}} *Мылъку щӀэтын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтын: pay in some manner. *Мылъку щӀэтын: pay with property {{урысыбзэ}} *щӏэтын: заплатить чем-л. *Мылъку щӀэтын: платить имуществом {{библиографие}} 3bzhhj1xjody0y9gmozwq4sjbovjccy 129919 129918 2026-10-23T06:54:45Z Rhdkabardian 5 129919 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щӏэтын|Глагол лъэмыӏэс "щӏэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Унэ с. ху. е щӀагъ гуэрым щызэфӀэтын. #Зыгуэрым (п. п. тыкуэн, с. ху.) щылэжьэн. #Зыгуэрым зыгуэр щӀыгъуу, хэту щытын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 112 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Дунейр щыхуабэм деж, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым <b>щӀэтщ</b>. || Когда погода теплая, днём скот пасётся, а ночью <b>находится в</b> коровнике. || When the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they <b>are in</b> the cowshed. |- || Дунейр щыхуабэм Ӏэщыр дэнэ <b>щӀэт</b>? || Где <b>находится</b> скот когда погода теплая? || Where <b>is</b> the cattle <b>kept</b> when the weather is warm? |- || Жэмыр бэкхъым <b>щӀэтщ</b>. || Корова <b>находится в</b> коровнике. || The cow <b>is in</b> the shed. |- ! !! !! нап. 113 |- || Бэкхъым жэм <b>щӀэтщ</b>. || <b>Есть</b> корова <b>в</b> коровнике. || A cow <b>is standing in</b> the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Фи сымаджэщым гъуэлъыпӀэ дапщэ <b>щӀэт</b>? || Сколько коек у вас в больнице? || How many beds <b>are there</b> in your hospital? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Унэм щӀэтын. *Жыгым щӀэтын. *Библиотекэм щӀэтын. *Уэшхым уэ щӀэтщ. *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтын: 1. stand, be swh (inside), under sth 2. work swh (for example, in a shop) 3. be accompanied by sth *Унэм щӀэтын: be in the house *Жыгым щӀэтын: stand under a tree *Библиотекэм щӀэтын: work in the library *Уэшхым уэ щӀэтщ: rain with hail *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ: a cold wind with snow {{урысыбзэ}} *щӏэтын: 1. стоять, находиться где-л. (в помещении), под чем-л. 2. работать где-л. (напр. в магазине) 3. сопровождаться чем-л. *Унэм щӀэтын: быть в доме *Жыгым щӀэтын: стоять под деревом *Библиотекэм щӀэтын: работать в библиотеке *Уэшхым уэ щӀэтщ: дождь с градом *Уэсым жьы щӀыӀэ щӀэтщ: холодный ветер со снегом <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] жьауэм щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be under sb’s patronage {{псалъафэ-урысыбзэ}} пользоваться чьим-л. покровительством {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Жьы щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with spunk, excitement, spirit, a twinkle {{псалъафэ-урысыбзэ}} с огоньком {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀакхъум щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strict, demanding {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть строгим, требовательным {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэгум щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. be before your eyes, in plain sight 2. stand in front of your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. быть на глазах, на виду 2. стоять перед глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] унафэм щӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sb’s subordinate {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в подчинении {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀэ щӀэмытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} innumerable, uncountable {{псалъафэ-урысыбзэ}} несть числа кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэтын1|Глагол лъэӏэс "щӏэтын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и пщӀэу зыгуэр тын. {{щапхъэхэр}} *Ди гъащӀэм и пщӀэр уасэшхуэщ, Абы щӀэттакъым лъы мащӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} {{зэпхахэр}} *Мылъку щӀэтын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтын: pay in some manner. *Мылъку щӀэтын: pay with property {{урысыбзэ}} *щӏэтын: заплатить чем-л. *Мылъку щӀэтын: платить имуществом {{библиографие}} 7xzhc4qdqkg30zrnm25r91nbh3kh65l щӏэупщӏакӏуэ 0 16212 129909 47756 2026-10-23T06:34:31Z Rhdkabardian 5 129909 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐwǝpʹ'ɕʹɑ:kʹʷɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [упщӀ] + -а + кӀу + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=щӀэупщӀакӀу}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм и узыншагъэр къищӀэну, ар тригъэуну кӀэлъыкӀуэр. #Нысэу къашэну зыхуей цӀыхубзым щӀэупщӀэныгъэ. #Нысэу къашэну зыхуей цӀыхубзым и адэ-анэм деж щӀэупщӀакӀуэ, гурыӀуакӀуэ кӀуэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} *Аслъэныжьым щӀэупщӀакӀуэ къыхуэкӀуэхэр къыщӀимыгъэкӀыжу ишхырт. Пщ. А. Сымаджэр къанэри щӀэупщ/акӀуэр лӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым карантин щыӀэщи, <b>щӀэупщӀакӀуэ</b> зыри щӀагъэхьэркъым. || В больнице карантин, <b>посетителей</b> не принимают. || There's a quarantine in the hospital, no <b>visitor</b>s allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэупщӏакӏуэ: 1. sb who comes to visit a patient, visitor 2. matchmaking 3. matchmaker *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ: matchmaking a girl {{урысыбзэ}} *щӏэупщӏакӏуэ: 1. тот, кто навещает, проведывает больного, посетитель 2. сватовство 3. сват *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ: сватовство девушки {{библиографие}} n8j6s10b5vz43ha66ho2raav20c9w4l 129910 129909 2026-10-23T06:35:34Z Rhdkabardian 5 129910 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐwǝpʹ'ɕʹɑ:kʹʷɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀэ- + [упщӀ] + -а + кӀу + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=щӀэупщӀакӀу}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм и узыншагъэр къищӀэну, ар тригъэуну кӀэлъыкӀуэр. #Нысэу къашэну зыхуей цӀыхубзым щӀэупщӀэныгъэ. #Нысэу къашэну зыхуей цӀыхубзым и адэ-анэм деж щӀэупщӀакӀуэ, гурыӀуакӀуэ кӀуэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} *Аслъэныжьым щӀэупщӀакӀуэ къыхуэкӀуэхэр къыщӀимыгъэкӀыжу ишхырт. Пщ. А. Сымаджэр къанэри щӀэупщ/акӀуэр лӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым карантин щыӀэщи, <b>щӀэупщӀакӀуэ</b> зыри щӀагъэхьэркъым. || В больнице карантин, <b>посетителей</b> не принимают. || There's a quarantine in the hospital, no <b>visitors</b> allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэупщӏакӏуэ: 1. sb who comes to visit a patient, visitor 2. matchmaking 3. matchmaker *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ: matchmaking a girl {{урысыбзэ}} *щӏэупщӏакӏуэ: 1. тот, кто навещает, проведывает больного, посетитель 2. сватовство 3. сват *Хъыджэбзым и щӀэупщӀакӀуэ: сватовство девушки {{библиографие}} 8679y9a2ulej7siigu0on61pb6f0crh Индекс:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/К 102 20024 129905 129666 2026-10-23T06:17:37Z Rhdkabardian 5 129905 wikitext text/x-wiki {{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}} *[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/к|к]] *[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/К|К]] <div class="index"> ==к== *[[к]] ==ка== *[[кабель]] *[[кабинэ]] *[[кабинет]] *[[кавалерие]] *[[кавычкэ]] *[[казах]] *[[казаххэр]] *[[казахыбзэ]] *[[казначей]] *[[какао]] *[[календарь]] *[[кандидат]] *[[каникул]] *[[кантатэ]] *[[канцелярие]] *[[капитал]] *[[капитализм]] *[[капиталист]] *[[капитан]] *[[каплъэ]] *[[капрон]] *[[карабин]] *[[карамель]] *[[карантин]] *[[карикатурэ]] *[[карнавал]] *[[картэ]] *[[картон]] *[[кассэ]] *[[кассир]] *[[катер]] *[[кафе]] *[[кафедрэ]] *[[кафель]] *[[каютэ]] ==кэ== *[[кэржэ]] ==кв== *[[квадрат]] *[[квартал]] *[[квартет]] *[[квас]] *[[квитанц]] ==ке== *[[кенаф]] *[[кенгуру]] *[[кефир]] ==ки== *[[киловатт]] *[[килограмм]] *[[километр]] *[[кинематографие]] *[[кинескоп]] *[[кино]] *[[киноактёр]] *[[киноаппарат]] *[[кинокамерэ]] *[[киностудие]] *[[кинотеатр]] *[[кинофильм]] *[[киоск]] *[[кисель]] *[[кислород]] *[[китай]] *[[китайхэр]] ==кл== *[[кларнет]] *[[класс]] *[[классэгъу]] *[[классик]] *[[клевер]] *[[клеткэ]] *[[климат]] *[[клиникэ]] *[[клоун]] *[[клуб]] ==кн== *[[кнопкэ]] ==ко== *[[кодекс]] *[[коктейль]] *[[колготкэ]] *[[коллегие]] *[[коллектив]] *[[коллекцэ]] *[[колониализм]] *[[колоние]] *[[колонизатор]] *[[колоннэ]] *[[колхоз]] *[[командэ]] *[[командир]] *[[командировкэ]] *[[командующэ]] *[[комбайн]] *[[комбайнёр]] *[[комбикорм]] *[[комбинат]] *[[комбинезон]] *[[комдив]] *[[комедие]] *[[комендант]] *[[комендатурэ]] *[[комиссар]] *[[комиссариат]] *[[комиссэ]] *[[комитет]] *[[коммунальнэ]] *[[коммунэ]] *[[коммунизм]] *[[коммунист]] *[[коммюнике]] *[[компание]] *[[компарт]] *[[компас]] *[[комплекс]] *[[композитор]] *[[компот]] *[[комсомол]] *[[конвейер]] *[[конверт]] *[[конгресс]] *[[кондитер]] *[[кондицэ]] *[[кондиционер]] *[[кондуктор]] *[[конкуренцэ]] *[[конкурс]] *[[консерв]] *[[консерваторие]] *[[конспект]] *[[конституцэ]] *[[консул]] *[[консультант]] *[[консультацэ]] *[[контейнер]] *[[конторэ]] *[[контракт]] *[[контролёр]] *[[конферансье]] *[[конференц]] *[[конференц-зал]] *[[концерт]] *[[концертмейстер]] *[[концлагерь]] *[[коньяк]] *[[кооператив]] *[[кооперацэ]] *[[копие]] *[[кореибзэ]] *[[корей]] *[[корейхэр]] *[[король]] *[[корректор]] *[[корректурэ]] *[[корреспондент]] *[[корреспонденцэ]] *[[косметикэ]] *[[космонавт]] *[[космонавтикэ]] *[[космос]] *[[котлет]] *[[коттедж]] *[[кофе]] *[[кофейник]] ==кр== *[[кран]] *[[красная]] *[[краснэ]] *[[красноармеец]] *[[крахмал]] *[[крейсер]] *[[крем]] *[[криминалист]] *[[критик]] *[[критикэ]] *[[кросс]] *[[кроссворд]] *[[кружок]] *[[крупа]] *[[крушкӏэ]] ==ку== *[[куб]] *[[кубок]] *[[кубометр]] *[[кузов]] *[[кулак]] *[[культ]] *[[культиватор]] *[[культивацэ]] *[[культурэ]] *[[купе]] *[[куплет]] *[[курорт]] *[[курс]] *[[курсант]] *[[курткэ]] </div> {{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}} iyq7t5x6g407awz4prx7de0euuryrci щӏэгъэхьэн 0 27734 129912 80944 2026-10-23T06:41:38Z Rhdkabardian 5 129912 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐʁɐ'ħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + гъэ- + [хь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэгъэхьэн|Глагол лъэӏэс "щӏэгъэхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[щӏыхьэн]] I псалъэм и каузатив. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым карантин щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри <b>щӀагъэхьэркъым</b>. || В больнице карантин, посетителей <b>не принимают</b>. || There's a quarantine in the hospital, <b>no</b> visitors <b>allowed</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Унэм щӀэгъэхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэгъэхьэн: causative for [[щӏыхьэн]] I: have, make or let sb go into or enter swh, allow, permit. *Унэм щӀэгъэхьэн: let sb go into the house. {{урысыбзэ}} *щӏэгъэхьэн: каузатив к [[щӏыхьэн]] I: заставить зайти, войти куда-л., принимать *Унэм щӀэгъэхьэн: дать кому-л. войти в дом. {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐʁɐ'ħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + гъэ- + [хь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэгъэхьэн1|Глагол лъэӏэс "щӏэгъэхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[щӏыхьэн]] II псалъэм и каузатив. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэгъэхьэн: causative for [[щӏыхьэн]] II: have, make or let sb catch up to sb or sth {{урысыбзэ}} *щӏэгъэхьэн: каузатив к [[щӏыхьэн]] II: заставить кого-л. догнать кого-что-л. {{библиографие}} 3zfhgxko51do8oh99a8e8wihgdrpte6 щӏэгъуэлъхьэн 0 27778 129882 80460 2026-10-22T14:17:40Z Rhdkabardian 5 129882 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐʁʷɐ'ɬħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + [гъуэлъ] + -хь + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щӏэгъуэлъхьэн|Глагол лъэмыӏэс "щӏэгъуэлъхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и щӀагъым (п. п. жыг, бгы с. ху.) е зыщӀыпӀэ щӀэгъуэлъхьэн (п. п. унэм). #Сымаджэщым щызэбгъэӀэзэну щыгъуэлъын. #Щэхуу зыщӀыпӀэ щыгъуэлъхьэн (джэдкъазыр). {{щапхъэхэр}} *Гъэ къэскӀэ нанэ и джэд гъуабжэжьыр щӀэгъуалъхьэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} *Делэжьыр лъэныкъуабэу жьауапӀэм щӀэгъуэлъхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. таур.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым <b>ущӀэгъуэлъхьэн</b> хуейщ. || Тебя (вас) надо срочно <b>положить</b> в больницу. || You need to be urgently <b>admitted</b> to hospital. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэщым щӀэгъуэлъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэгъуэлъхьэн: 1. lie swh (in a room), under sth 2. go into, enter (hosptal) 3. sit on or hatch eggs secretly (about poultry) *Сымаджэщым щӀэгъуэлъхьэн: {{урысыбзэ}} *щӏэгъуэлъхьэн: 1. лечь где-л. (в помещении), под чем-л. 2. лечь (в больницу) 3. высиживать тайком яйца (о домашних птицах) *Сымаджэщым щӀэгъуэлъхьэн: <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Тэмакъым (къурмакъейм) щӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth; pester or annoy sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л.; приставать к кому-л., надоедать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Псэм щӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to breathe down smb's neck, plague sb, worry the life out of sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять над душой у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ix05atjdllq8fxm81mizz9h45p3c2pr щӏэтхыкӏыжын 0 27980 129890 80864 2026-10-22T14:34:46Z Rhdkabardian 5 129890 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐtxǝtʹʂǝ'ᶎǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + [тх] + -ы + -кӏ + -ы + -ж + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэтхыкӏыжын|Глагол лъэӏэс "щӏэтхыкӏыжын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЩӀэгъэкӀыжын (сымаджэр сымаджэщым). #Унагъуэм щӀэсхэр зэрыт тхылъым къихыжын (нэгъуэщӀ щӀыпӀэ щыпсэуну кӀуэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ иджыри сымаджэщым <b>ущӀатхыкӀыж</b> хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя <b>выписать из</b> больницы. || You can't <b>be discharged from</b> the hospital yet. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. sign a release from swh (for example, from hospital) 2. deregister sb's residence (when moving) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: the young man got well and he was released from hospital. {{урысыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. выписать кого-л. откуда-л. (напр. из больницы) 2. выписать кого-л. (при перемене местожительства) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: молодой человек поправился и выписали из больницы. {{библиографие}} 1goa4ou24578goyq1p3mk1bq662llg2 129891 129890 2026-10-22T14:35:38Z Rhdkabardian 5 129891 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐtxǝtʹʂǝ'ᶎǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + [тх] + -ы + -кӏ + -ы + -ж + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэтхыкӏыжын|Глагол лъэӏэс "щӏэтхыкӏыжын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЩӀэгъэкӀыжын (сымаджэр сымаджэщым). #Унагъуэм щӀэсхэр зэрыт тхылъым къихыжын (нэгъуэщӀ щӀыпӀэ щыпсэуну кӀуэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ иджыри сымаджэщым <b>ущӀатхыкӀыж</b> хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя <b>выписать из</b> больницы. || You can't <b>be discharged from</b> the hospital yet. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. sign a release, discharge from swh (for example, from hospital) 2. deregister sb's residence (when moving) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: the young man got well and he was released from hospital. {{урысыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. выписать кого-л. откуда-л. (напр. из больницы) 2. выписать кого-л. (при перемене местожительства) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: молодой человек поправился и выписали из больницы. {{библиографие}} 6zxb4z7uuvocc9vct88vknxxuzzbkk1 129903 129891 2026-10-23T06:11:04Z Rhdkabardian 5 129903 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐtxǝtʹʂǝ'ᶎǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӏэ- + [тх] + -ы + -кӏ + -ы + -ж + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэтхыкӏыжын|Глагол лъэӏэс "щӏэтхыкӏыжын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЩӀэгъэкӀыжын (сымаджэр сымаджэщым). #Унагъуэм щӀэсхэр зэрыт тхылъым къихыжын (нэгъуэщӀ щӀыпӀэ щыпсэуну кӀуэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ иджыри сымаджэщым <b>ущӀатхыкӀыж</b> хъунукъым. || Тебя (вас) пока нельзя <b>выписать из</b> больницы. || You can't <b>be discharged from</b> the hospital yet. |- ! !! !! нап. 178 |- | Мыгувэу уэ сымаджэщым <b>ущӀатхыкӀыжынущ</b>. || Скоро тебя (вас) <b>выпишут из</b> больницы. || You<b>'ll be discharged from</b> the hospital soon. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. sign a release, discharge from swh (for example, from hospital) 2. deregister sb's residence (when moving) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: the young man got well and he was released from hospital. {{урысыбзэ}} *щӏэтхыкӏыжын: 1. выписать кого-л. откуда-л. (напр. из больницы) 2. выписать кого-л. (при перемене местожительства) *ЩӀалэр хъужри сымаджэщым щӀатхыкӀыжащ: молодой человек поправился и выписали из больницы. {{библиографие}} ew0t0dr3hk3eyn5prnre2r7trt91opv зэгъэплъын 0 31920 129949 129749 2026-10-23T08:57:47Z Rhdkabardian 5 129949 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐʁɐ'pɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + гъэ- + [плъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зэгъэплъын|Глагол лъэӏэс "зэгъэплъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Уи нэгу щӀэгъэплъэн, зыкъегъэлъагъун, зытегъэплъэн. #Уи узыншагъэм егъэплъын, зегъэлъагъун (дохутыр сыт хуэдэхэм). {{щапхъэхэр}} *ЕзырикӀ [сабийр] апхуэдизкӀэ дахэти, узэригъэплъыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр <b>зэбгъэплъын</b> хуейщ. || Тебе (вам) необходимо <b>обратиться к</b> врачу. || You need <b>to see</b> a doctor. |- ! !! !! нап. 178 |- | Сэ <b>зэзгъэплъынут</b> нэм еӀэзэ дохутырыр. || Я <b>бы хотел показаться</b> окулисту. || I <b>would like to see</b> an eye doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дохутыр зэгъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. let sb look at you 2. have a medical checkup; let sb examine you (a doctor, etc.) *Дохутыр зэгъэплъын: let a doctor give you a medical checkup, let a doctor examine you, see a doctor. {{урысыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. позволить кому-л. посмотреть на себя 2. подвергнуться врачебному осмотру; показаться (врачу и т.п.) *Дохутыр зэгъэплъын: дать врачу себя осмотреть, обратиться к врачу. {{библиографие}} knynlyebn7uhmvh5xgdqbbbjqfa2qs3 зэхьэлӏэн 0 33866 129962 129679 2026-10-23T09:49:41Z Rhdkabardian 5 129962 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐħɐ'ɬʹɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + [хь] + -э + -лӏ + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зэхьэлӏэн|Глагол лъэӏэс "зэхьэлӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыр адрейм ехьэлӀэн, и гъунэгъу щӀын. бгъэдэхьэн. #Ифын (п. п. хущхъуэ). #Зэбгъэдэлъхьэн, зэлъэфэлӀэн (п. п. ахъшэ, мылъку сыт хуэдэхэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дауэ <b>зэпхьэлӀэну</b> мы хущхъуэр? || Как <b>принимать</b> это лекарство? || How <b>should I take</b> this medicine? |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>ЗэпхьэлӀэным</b> япэкӀэ утхытхэн хуейщ. || Перед <b>употреблением</b> взбалтывать. || Shake before <b>use</b>. |- ! !! !! нап. 179 |- | Сыт <b>зэпхьэлӀэну</b> къыбжиӀа дохутырым? || <b>Что</b> посоветовал врач? || <b>What</b> did the doctor advise? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сабийхэм я щхьэр зэрахьэлӀауэ зопсалъэ. *Хущхъуэ зэхьэлӀэн. *Мылъкур зэхьэлӀэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зэхьэлӏэн: 1. bring or move one thing closer to another 2. take sth (for example, medicine) 3. appropriate sth *Сабийхэм я щхьэр зэрахьэлӀауэ зопсалъэ: the children, moving their heads close together, talk to one another. *Хущхъуэ зэхьэлӀэн: take medicine. *Мылъкур зэхъэлӀэн: appropriate property. {{урысыбзэ}} *зэхьэлӏэн: 1. поднести, приблизить одно к другому 2. принять что-л. (напр. лекарство) 3. присвоить себе что-л. *Сабийхэм я щхьэр зэрахьэлӀауэ зопсалъэ: дети, приблизив головы друг к другу, разговаривают. *Хущхъуэ зэхьэлӀэн: принимать лекарство. *Мылъкур зэхъэлӀэн: присвоить имущество. {{библиографие}} icuxa31nio8he9255jf2hz9nnr5xzyh зегъэщӏын 0 34244 129871 113840 2026-10-22T13:10:58Z Rhdkabardian 5 129871 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын1|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[зыщӏын]] псалъэм и каузатив. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: causative for [[зыщӏын]]: 1. have, make or let become sb 2. have make or let act or behave haughtily, be arrogant or pretentions 3. have, make ro let be fashionable, smartly-dressed, be a dandy {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: каузатив к [[зыщӏын]]: 1. заставить стать кем-л. 2. заставить держаться высокомерно, манерничать. задаваться 3. заставить модничать, франтить <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ауан зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put oneself in a ridiculous situation {{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя в смешное положение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀыхьлӀыхь зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drag out, stretch the rubber {{псалъафэ-урысыбзэ}} тянуть резину. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЛъэгущӀэтын зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let oneself be humiliated {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать себя унизить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====операцэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an operation, have surgery {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать операцию, сделать хирургическое вмешательство {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>операцэ</b> зебгъэщӀын хуейщ. || Тебе (вам) необходима <b>операция</b>. || You need <b>surgery</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым зытегъэщӀэн. #ЗыгъэукӀуриин, гъуэлъын. {{щапхъэхэр}} *МафӀэ тӀэкӀуи зэщӀэзгъанэри лы Ӏыхьэ зырыз дгъэжьащ, дедзакъэри ауэ мафӀэбгъум деж зедгъэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} {{зэпхахэр}} *Блыным зегъэщӀын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. lean against sb or sth 2. take a nap, lie down for a short while *Блыным зегъэщӀын: lean against the wall. {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. прислониться к кому-чему-л. 2. прилечь *Блыным зегъэщӀын: прислониться к стене. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ӏэдэгъуэмылъэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lie on your side, propping up your head with your hand. {{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь на бок и подпереть голову рукой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} gm6nd4a9919wjjtqo6x8hny9cfdq3vy 129872 129871 2026-10-22T13:11:39Z Rhdkabardian 5 129872 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын1|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[зыщӏын]] псалъэм и каузатив. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: causative for [[зыщӏын]]: 1. have, make or let become sb 2. have make or let act or behave haughtily, be arrogant or pretentions 3. have, make ro let be fashionable, smartly-dressed, be a dandy {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: каузатив к [[зыщӏын]]: 1. заставить стать кем-л. 2. заставить держаться высокомерно, манерничать. задаваться 3. заставить модничать, франтить <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ауан зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put oneself in a ridiculous situation {{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя в смешное положение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀыхьлӀыхь зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drag out, stretch the rubber {{псалъафэ-урысыбзэ}} тянуть резину. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЛъэгущӀэтын зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let oneself be humiliated {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать себя унизить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Операцэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an operation, have surgery {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать операцию, сделать хирургическое вмешательство {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>операцэ</b> зебгъэщӀын хуейщ. || Тебе (вам) необходима <b>операция</b>. || You need <b>surgery</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым зытегъэщӀэн. #ЗыгъэукӀуриин, гъуэлъын. {{щапхъэхэр}} *МафӀэ тӀэкӀуи зэщӀэзгъанэри лы Ӏыхьэ зырыз дгъэжьащ, дедзакъэри ауэ мафӀэбгъум деж зедгъэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} {{зэпхахэр}} *Блыным зегъэщӀын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. lean against sb or sth 2. take a nap, lie down for a short while *Блыным зегъэщӀын: lean against the wall. {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. прислониться к кому-чему-л. 2. прилечь *Блыным зегъэщӀын: прислониться к стене. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ӏэдэгъуэмылъэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lie on your side, propping up your head with your hand. {{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь на бок и подпереть голову рукой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} mww7h60v7g9yk7kp0i31papftaxv61r 129873 129872 2026-10-22T13:18:18Z Rhdkabardian 5 129873 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын1|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[зыщӏын]] псалъэм и каузатив. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: causative for [[зыщӏын]]: 1. have, make or let become sb 2. have make or let act or behave haughtily, be arrogant or pretentions 3. have, make ro let be fashionable, smartly-dressed, be a dandy {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: каузатив к [[зыщӏын]]: 1. заставить стать кем-л. 2. заставить держаться высокомерно, манерничать. задаваться 3. заставить модничать, франтить <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ауан зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put oneself in a ridiculous situation {{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя в смешное положение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀыхьлӀыхь зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drag out, stretch the rubber {{псалъафэ-урысыбзэ}} тянуть резину. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЛъэгущӀэтын зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let oneself be humiliated {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать себя унизить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Операцэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an operation, have surgery {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать операцию, сделать хирургическое вмешательство {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ операцэ <b>зебгъэщӀын</b> хуейщ. || Тебе (вам) необходима <b>операция</b>. || You need <b>surgery</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ze:ʁɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зе- + гъэ- + [щӏ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зегъэщӏын|Глагол лъэӏэс "зегъэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым зытегъэщӀэн. #ЗыгъэукӀуриин, гъуэлъын. {{щапхъэхэр}} *МафӀэ тӀэкӀуи зэщӀэзгъанэри лы Ӏыхьэ зырыз дгъэжьащ, дедзакъэри ауэ мафӀэбгъум деж зедгъэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} {{зэпхахэр}} *Блыным зегъэщӀын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. lean against sb or sth 2. take a nap, lie down for a short while *Блыным зегъэщӀын: lean against the wall. {{урысыбзэ}} *зегъэщӏын: 1. прислониться к кому-чему-л. 2. прилечь *Блыным зегъэщӀын: прислониться к стене. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ӏэдэгъуэмылъэ зегъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lie on your side, propping up your head with your hand. {{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь на бок и подпереть голову рукой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 8gsx44oo6i2yhi3sipdck8rphn8fbvj къыхуеджэн 0 38573 129928 127528 2026-10-23T07:15:59Z Rhdkabardian 5 129928 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝxʷe:'dᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + хуе- + [дж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-къыхуеджэн|Глагол лъэӏэс "къыхуеджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэрым къеджэн. #Зыгуэр зы Ӏуэхугъуэ гуэрым тегъэгушхуэн, къыхуэгъэушын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, дохутыр <b>къысхуеджэ</b>. || <b>Вызови(-те)</b>, пожалуйста, врача. || Please <b>call</b> a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыхуеджэн: 1. call, invite sb or sb 2. call or invite sb to sth *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ: he who needs the older one calls the younger one. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн: a call to loyalty. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн: a call to action. {{урысыбзэ}} *къыхуеджэн: 1. позвать, пригласить кого-л. для кого-л. 2. призвать кого-л. к чему-л. *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ: человек, которому нужен старший, зовет младшего. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн: призыв к верности. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн: призыв к действию. {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝxʷe:'dᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + хуе- + [дж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къыхуеджэн1|Глагол лъэмыӏэс "къыхуеджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым папщӀэ тхыгъэ къеджэн. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Тхылъым къыхуеджэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыхуеджэн: read sth out loud to sb. *Тхылъым къыхуеджэн: read a book out loud to sb. {{урысыбзэ}} *къыхуеджэн: зачитать, прочитать что-л. кому-л. *Тхылъым къыхуеджэн: зачитать книгу кому-л. {{библиографие}} 73vyhhhc9tnpfvf217o9zclolvnji05 129929 129928 2026-10-23T07:16:58Z Rhdkabardian 5 129929 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝxʷe:'dᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + хуе- + [дж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-къыхуеджэн|Глагол лъэӏэс "къыхуеджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэрым къеджэн. #Зыгуэр зы Ӏуэхугъуэ гуэрым тегъэгушхуэн, къыхуэгъэушын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, дохутыр <b>къысхуеджэ</b>. || <b>Вызови(-те)</b>, пожалуйста, врача. || Please <b>call</b> a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыхуеджэн: 1. call, invite sb or sb 2. call or invite sb to sth *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ: he who needs the older one calls the younger one. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн: a call to loyalty. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн: a call to action. {{урысыбзэ}} *къыхуеджэн: 1. позвать, вызвать, пригласить кого-л. для кого-л. 2. призвать кого-л. к чему-л. *Нэхъыжьыр зыхуей хъуа цӀыхур нэхъыщӀэм къыхуреджэ: человек, которому нужен старший, зовет младшего. *Пэжыгъэм и телъхьэу щытыным къыхуеджэн: призыв к верности. *ЛэжьыгъэкӀэ пашэу щытыным къыхуеджэн: призыв к действию. {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝxʷe:'dᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + хуе- + [дж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къыхуеджэн1|Глагол лъэмыӏэс "къыхуеджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым папщӀэ тхыгъэ къеджэн. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Тхылъым къыхуеджэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыхуеджэн: read sth out loud to sb. *Тхылъым къыхуеджэн: read a book out loud to sb. {{урысыбзэ}} *къыхуеджэн: зачитать, прочитать что-л. кому-л. *Тхылъым къыхуеджэн: зачитать книгу кому-л. {{библиографие}} 7c9bgh25hfbg7abz1soo6aacfmezpyf карантин 0 50363 129906 2026-10-23T06:27:21Z Rhdkabardian 5 Created page with "{{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: карантин < итальяныбзэ: итал. quarantina [di giorni] = пщӏиплӏ, махуэ плӏыщӏым нэблагъэ», адэкӏэ quaranta «плӏыщӏ». {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kərɐnʲˈtʲin}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[карантин]}} {{..." 129906 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: карантин < итальяныбзэ: итал. quarantina [di giorni] = пщӏиплӏ, махуэ плӏыщӏым нэблагъэ», адэкӏэ quaranta «плӏыщӏ». {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kərɐnʲˈtʲin}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[карантин]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=карнавал}} {{мыхьэнэ}} #узыфэр зиӏэ е зиӏэнкӏэ хъуну псэущхьэр е цӏыхур нэгъуэщӏ цӏыхухэм япэӏэщӏэу щаӏыгъ зэманым и лъэхъэнэр, узым земыгъэубгъун папщӏэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым <b>карантин</b> щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || В больнице <b>карантин</b>, посетителей не принимают. || There's <b>a quarantine</b> in the hospital, no visitors allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *карантин: quarantine {{урысыбзэ}} *карантин: карантин {{библиографие}} qmbt8rj538xgv42olxkn0i2kwk58g39 129907 129906 2026-10-23T06:28:01Z Rhdkabardian 5 129907 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: карантин < итальяныбзэ: итал. quarantina [di giorni] = пщӏиплӏ, махуэ плӏыщӏым нэблагъэ», адэкӏэ quaranta «плӏыщӏ». {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kərɐnʲˈtʲin}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[карантин]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=карантин}} {{мыхьэнэ}} #узыфэр зиӏэ е зиӏэнкӏэ хъуну псэущхьэр е цӏыхур нэгъуэщӏ цӏыхухэм япэӏэщӏэу щаӏыгъ зэманым и лъэхъэнэр, узым земыгъэубгъун папщӏэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 178 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сымаджэщым <b>карантин</b> щыӀэщи, щӀэупщӀакӀуэ зыри щӀагъэхьэркъым. || В больнице <b>карантин</b>, посетителей не принимают. || There's <b>a quarantine</b> in the hospital, no visitors allowed. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *карантин: quarantine {{урысыбзэ}} *карантин: карантин {{библиографие}} 7hqxz00v0u6e75b3o5iouo013z00e2k