Википсалъалъэ
kbdwiktionary
https://kbd.wiktionary.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
case-sensitive
Медиа
Служебная
Тепсэлъэхьыгъуэ
ЦӀыхухэт
ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ
Википсалъалъэ
Википсалъалъэм тепсэлъыхьын
Файл
Файл тепсэлъэхьыгъуэ
MediaWiki
MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ
Шаблон
Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ
Категориэ
Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ
Гуэлъхьэ
Гуэлъхьэм тепсэлъыхьын
Индекс
Индексым тепсэлъыхьын
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
дамэтелъ
0
3864
130006
129327
2026-10-24T10:44:49Z
Ziv
472
([[c:GR|GR]]) [[File:Rank slide.jpg]] → [[File:Rank slide of a Royal Air Force sergeant.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · The name remained meaningless even after the first move.
130006
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Rank slide of a Royal Air Force sergeant.jpg|дамэтелъ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dɐmɐ'te:ɬ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дам] + -э + те- + [лъ]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дамэтелъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Дзэм къулыкъу щызыщӀэ цӀыхухэм я дамитӀым тралъхьэ дамыгъэ кусэ.
{{щапхъэхэр}}
*[БетӀал] Ӏэбэри поручикым и дамэтелъыр триудри ятӀэм хидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
{{зэпхахэр}}
*Офицер дамэтелъ.
*Сэлэт дамэтелъ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дамэтелъ: epaulettes, stripes
*Офицер дамэтелъ: an officer’s stripes
*Сэлэт дамэтелъ: a soldiers stripes
{{урысыбзэ}}
*дамэтелъ: погоны
*Офицер дамэтелъ: погоны офицера
*Сэлэт дамэтелъ: погоны солдата
{{библиографие}}
lhpl3zjqxm77tpeg3wsispja6e9rp1g
дауэ
0
3896
129969
129838
2026-10-23T16:03:52Z
Rhdkabardian
5
129969
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Сыт хуэдэ щӀыкӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
* Дауэ уэ къызэроджэр? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 74
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| <b>Дауэ</b> зэдэджэгурэ сабийхэр?|| <b>Как</b> дети играют друг с другом?|| <b>How</b> are the children playing with each other?
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псыр <b>дауэ</b> зехьэн хуей?|| <b>Как</b> необходимо держать воду?|| <b>How</b> should water be kept?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| <b>Дауэ</b> зэрихьэрэ Цацэ и щхьэцыр? || <b>Какими</b> держит Цаца свои волосы?|| <b>How</b> does Tsatsa keep her hair?
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм <b>дауэ</b> елэжьа нащэм? || <b>Как</b> Часам занималась огурцами? || <b>How</b> did Chasam tend the cucumbers?
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Фэ <b>дауэ</b> фызэдэджэгурэ? || <b>Как</b> вы играете вместе друг с другом? || <b>How</b> do you play together?
</b>
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| <b>Дауэ</b> хэта Лъэпщ дадэр зауэм? || <b>Как</b> Тлепш участвовал в войне.|| <b>How</b> did Grandfather Tlepsh take part in the war.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюбрэ Уэзырмэсрэ <b>дауэ</b> еджэрэ? || <b>Как</b> учатся Аюб и Уазырмас? || <b>How</b> do Ayub and Wazyrmas study?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Дауэ</b> зэпхьэлӀэну мы хущхъуэр? || <b>Как</b> принимать это лекарство? || <b>How</b> should I take this medicine?
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Шхыным уи гур <b>дауэ</b> хущыт? || <b>Какой</b> у тебя аппетит? || <b>How’s</b> your appetite?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Дауэ</b> щыт уи узыншагъэр? || <b>Как</b> твое (ваше) здоровье? || <b>How</b> is your health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: how
{{урысыбзэ}}
*дауэ: как
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауэ ущыт?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} How are you doing? How is your health? How are you feeling?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как здоровье?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъуми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come what may! Sink or swim! Here goes!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} была не была.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъун?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Indeed? Really? Is it possible?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Неужели?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ шытми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} anyhow, anyway, nevertheless, however that may be, be it as it may
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ ищӀыну?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s to be done? what can be done?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как быть?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=дау}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкъуныгъэ, зэпсэлъэныгъэ.
#Тхьэусыхафэ.
{{щапхъэхэр}}
*Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: 1. dispute, litigation 2. dissatisfaction, claim
{{урысыбзэ}}
*дауэ: 1. спор; тяжба 2. недовольство, претензия
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауи-щхьэуи хэмылъу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} without dispute and scandal; quietly, peacefully
{{псалъафэ-урысыбзэ}} без спора и скандала; тихо, мирно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
knjlrjo0769fji7gxtq32duui3ndvkg
ефэн
0
5738
129984
129647
2026-10-23T16:33:02Z
Rhdkabardian
5
129984
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:'fɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [ф] + -э + н }}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-ефэн|Глагол лъэмыӏэс "ефэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Псы, фадэ, шей, хущхъуэ сытхуэдэхэр тэмакъым егъэхын.
#Фадэм дихьэхын, фадэкӀэ ерыщын.
#Тутын Ӏугъуэ жьэдэшэн.
{{щапхъэхэр}}
*Жэмал аркъэр пимычыпэми, нэхъ мащӀэу ефэн мурадыр и гум илъ зэпыту псэурт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 28
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нуржан шэ <b>йофэ</b>. || Нуржан <b>пьёт</b> молоко. || Nurzhan <b>is drinking</b> some milk.
|-
! !! !! нап. 44
|-
| Пылыр псы <b>йофэ</b>.|| Слон <b>пьет</b> воду.|| The elephant <b>is drinking</b> some water.
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| Сэтэней шей <b>йофэ</b>.|| Сатаней <b>пьет</b> чай.|| Sataney <b>is drinking</b> tea.
|-
|| Псори шей <b>дофэ</b>.|| Все <b>пьём</b> чай.|| All of us <b>are drinking</b> tea.
|-
|| Шей <b>ефэн</b> духащ.|| Мы закончили <b>пить</b> чай.|| We have finished <b>drinking</b> tea.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Ефэ</b> порошок зырызу (ткӀуэпс пщӀырыпщӀу) умышхэ щӀыкӀэ (ушха нэужь), зы шей бжэмышх из. || <b>Принимай(-те)</b> по одному порошку (по десять капель перед едой (после еды), по одной чайной ложке. || <b>Take</b> one powder (ten drops before meals (after meals), one teaspoon).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| Балигъыр (сабийр) сыт хуэдиз <b>зэфэнур</b>? || Какова <b>доза</b> для взрослого (ребенка)? || What is <b>the dose</b> for an adult (a child)?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уэ тутын (фадэ) <b>уефэ</b> хъунукъым. || Тебе (вам) нельзя <b>курить</b> (<b>пить</b>). || You must not <b>smoke</b> (<b>drink</b>).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Псы ефэн.
*Тутын ефэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ефэн: 1. drink sth 2. drink, get drunk, intoxicated 3. smoke (tobacco)
*Псы ефэн: drink water
*Тутын ефэн: smoke tobacco
{{урысыбзэ}}
*ефэн: 1. пить что-л. 2. пить, пьянствовать 3. курить
*Псы ефэн: пить воду
*Тутын ефэн: курить табак
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Къэмыхъупс ефэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cursed, damned (a rude way of addressing a child)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} окаянный (грубое обращение к детям)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
q07b6dhb7rb9ussj8lpdiiauawi7htn
зэран
0
6691
129989
20467
2026-10-23T16:45:23Z
Rhdkabardian
5
129989
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: ضرر = зэран
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐ'rɑ:n}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[зэран]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=зэран}}
{{мыхьэнэ}}
#Ягъэ, хэщӀ, пэрыуэгъу, лъэпощхьэпо.
{{щапхъэхэр}}
*Джэримэсым и ежьэныр ди зэрану уэ къыпфӀощӀыр. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Ахэр хуабжьу <b>зэран</b> мэхъу.|| Они приносят большой <b>вред</b>.|| They are very <b>harmful</b>.
|-
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Тутыныр узыншагъэм <b>зэран</b> хуохъу. || Курение <b>вредит</b> здоровью. || Smoking is <b>harmful to</b> your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*УзыншагъэмкӀэ нэхъ зэраныр тутынымрэ фадэмрэщ.
*зэранышхуэ
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зэран: harm, damage, loss, bother, hindrance, interference
*УзыншагъэмкӀэ нэхъ зэраныр тутынымрэ фадэмрэщ: tobacco and alcohol are most damaging to health.
*зэранышхуэ: great harm, damage
{{урысыбзэ}}
*зэран: вред, ущерб, убыток
*УзыншагъэмкӀэ нэхъ зэраныр тутынымрэ фадэмрэщ: табак и спирт самые вредные для здоровья.
*зэранышхуэ: большой вред, большой ущерб
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====[И] зэран егъэкӀын (екӀын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} harm, damage; cause harm or damage
{{псалъафэ-урысыбзэ}} навредить, нанести ущерб кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Иджы уэгъум и зэран гуэдзым екӀыжынукъым, хагъуэ хидзэу хуежьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Зэран хэхъухьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do damage to the (business, cause, things)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} навредить (делу).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Ӏуэхум зыгуэр зэран хэхъухьырт, ауэ хэтми къэщӀэгъуейт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Зэран хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} harm, damage, bother, hinder sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} повредить, помешать, воспрепятствовать кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Люся и лъагъуныгъэр япэ лъагъуныгъэу икӀи лъагъуныгъэ пщтыру щыт пэтми, ар и еджэныгъэм зыкӀи зэран хуэхъуртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
КӀукӀуэ зимыгъэӀэуэлъауэу къэтэджри пэшым къыщӀэкӀащ: и хьэщӀэм зэран сыт щхьэкӀэ хуэхъун. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Зэран хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be a hindrance, be bothersome, interfere
{{псалъафэ-урысыбзэ}} повредить, помешать, быть помехой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ЛӀыхъу джатэу Ӏэщэр фэ вгъабзэ, зэран хъу флъагъум фысакъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
====Зэран щӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} harm, damage, bring about or cause harm, damage, evil
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вредить, приносить вред, зло.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] зэранкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s his fault
{{псалъафэ-урысыбзэ}} по его [ее] вине
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
353qyxnwn9fhrd6yc0hcs39tfiwucdf
иӏэн
0
7312
129998
129746
2026-10-24T07:52:54Z
Rhdkabardian
5
129998
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-иӏэн|Глагол лъэӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Бэяу, краскэ с. ху. зыгуэрым (п. п. щэкӀым) и фэм зегъэхъуэжын.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Чэсейр плъыжьу иӀэн.
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*иӏэн: dye, colour or paint sth. (for example, material or one’s hair)
*Чэсейр плъыжьу иӀэн: dye madapollam
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: dye hair with henna.
{{урысыбзэ}}
*иӏэн: покрасить, выкрасить что-л. (напр. ткань, волосы)
*Чэсейр плъыжьу иӀэн: покрасить мадаполам.
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: покрасить волосы хнами.
{{библиографие}}
<div style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:xx-small;">
{| class="wikitable"
|-
|+ Глагол лъэмыӀэс "ИӀЭН"-ым и спряженэ кӀэщӀыр
|-
! !! Ит зэман !! БлэкӀа зэман !! КъэкӀуэну зэман
|-
! !! !! щыӀэныгъэ (+) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэщ || сиӀащ || сиӀэнущ
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэщ || уиӀащ || уиӀэнущ
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэщ || иӀащ || иӀэнущ
|-
! куэд япэ
| диӀэщ || диӀащ || диӀэнущ
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэщ || фиӀащ || фиӀэнущ
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэщ || яӀащ || яӀэнущ
|-
! !! !! щымыӀэныгъэ (-) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэкъым || сиӀакъым || сиӀэнукъым
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэкъым || уиӀакъым || уиӀэнукъым
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэкъым || иӀакъым || иӀэнукъым
|-
! куэд япэ
| диӀэкъым || диӀакъым || диӀэнукъым
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэкъым || фиӀакъым || фиӀэнукъым
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэкъым || яӀакъым || яӀэнукъым
|-
! !! !! зэрыупщӀэ (?) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэ || сиӀа || сиӀэну
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэ || уиӀа || уиӀэну
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэ || иӀа || иӀэну
|-
! куэд япэ
| диӀэ || диӀа || диӀэну
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэ || фиӀа || фиӀэну
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэ || яӀа || яӀэну
|-
! !! унафэ наклоненэ
|-
! закъуэ 2-нэ +
| иӀэ(т)!
|-
! закъуэ 2-нэ -
| уимыӀэ(т)!
|-
! куэд 2-нэ +
| фиӀэ(т)!
|-
! куэд 2-нэ -
| фимыӀэ(т)!
|-
|}
</div>
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-иӏэн1|Глагол лъэмыӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым зыгуэр (мылъку с. ху.) ейуэ щытын.
#Зыгуэрым зыгуэр бгъэдэлъын.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 57
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Ӏэбу Ӏэди уади <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> Абу инструменты.|| Abu <b>has</b> some tools.
|-
! !! !! нап. 62
|-
|| Ашэмэз адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Ашамаз <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Ashamaz <b>has</b> a Kabardian national costume.
|-
|| Дахэуэси адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Дахауас также <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Dakhawas <b>has</b> a Kabardian national costume.
|-
! !! !! нап. 63
|-
|| Дэ унэ хадэ <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас огород. || We <b>have</b> a home garden.
|-
! !! !! нап. 73
|-
|| Джэду анэжьым шыр <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> старой мать-кошки котята.|| The old mother cat <b>has got</b> kittens.
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| Нащэми къуэпс <b>иӀэщ</b>.|| Огурец тоже <b>имеет</b> побеги.|| Cucumbers also <b>have</b> vines.
|-
|| Абы къуэпс <b>иӀэ</b>?|| Оно <b>имеет</b> побеги?|| <b>Has</b> it <b>got</b> vines?
|-
! !! !! нап. 81
|-
| Сэ тхылъылъэ дахэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> красивый ранец. || I <b>have got</b> a nice book bag.
|-
! !! !! нап. 85
|-
|| Губгъуэм гъуэгу <b>иӀэщ</b>.|| <b>Есть</b> дорога через поле.|| <b>There is</b> a road in the field.
|-
! !! !! нап. 87
|-
|| Дэ пхъэгулъей жыг <b>диӀэщ</b>.|| <b>У нас</b> сливовое дерево.|| We <b>have got</b> a cherry-plum tree.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псым хъеру сыт <b>иӀэр</b>?|| Какая польза <b>есть у</b> воды?|| What <b>are</b> the benefits <b>of</b> water?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Цацэ мажьи гъуджи <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> Цацы расчёска и зеркало.|| Tsatse <b>has</b> a comb and a mirror.
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| Дэ бжэн <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас коза.|| We<b>’ve got</b> a goat.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Сэ зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I have got</b> one sister and two brothers.
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| ХьэматӀ шыпхъу цӀыкӀу <b>иӀэщ</b>, МадинэкӀэ еджэу. || <b>У</b> Хамата маленькая сестра по имени Мадина. || Hamat <b>has</b> a small sister by the name of Madina.
|-
|| ХьэматӀи Мадини зэрыджэгу хьэпшып гъунэжу <b>яӀэщ</b>. || <b>У</b> Хамата и Мадины много игрушек. || Hamat and Madina <b>have</b> a lot of toys.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| Мамэ ӀэщӀагъэфӀ <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> мамы хорошая профессия. || Mama <b>has</b> a good profession.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ Ӏэмал <b>имыӀэу</b> дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал <b>имыӀэу</b> тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) <b>немедленно должен (должны)</b> перестать курить (пить). || Due to your health condition, you <b>must immediately</b> stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Мылъку иӀэн.
*Ахъшэ иӀэн
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн.
*Къару иӀэн
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*иӏэн: 1. have or own sth (for example, a car) 2. have sb or sth, possess, have sb or sth in one’s disposition
*Мылъку иӀэн: have property
*Ахъшэ иӀэн: have money
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн: have a good friend
*Къару иӀэн: have strength
{{урысыбзэ}}
*иӏэн: 1. иметь что-л. (напр. машину) 2. иметь кого-что-л., обладать, располагать кем-чем-л.
*Мылъку иӀэн: иметь собственность
*Ахъшэ иӀэн: иметь деньги
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн: иметь хорошего товарища
*Къару иӀэн: иметь силу
{{библиографие}}
pyarui2rdewquqs21v39ev525efrfho
130005
129998
2026-10-24T08:08:08Z
Rhdkabardian
5
130005
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-иӏэн|Глагол лъэӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Бэяу, краскэ с. ху. зыгуэрым (п. п. щэкӀым) и фэм зегъэхъуэжын.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Чэсейр плъыжьу иӀэн.
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*иӏэн: dye, colour or paint sth. (for example, material or one’s hair)
*Чэсейр плъыжьу иӀэн: dye madapollam
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: dye hair with henna.
{{урысыбзэ}}
*иӏэн: покрасить, выкрасить что-л. (напр. ткань, волосы)
*Чэсейр плъыжьу иӀэн: покрасить мадаполам.
*Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: покрасить волосы хнами.
{{библиографие}}
<div style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:xx-small;">
{| class="wikitable"
|-
|+ Глагол лъэмыӀэс "ИӀЭН"-ым и спряженэ кӀэщӀыр
|-
! !! Ит зэман !! БлэкӀа зэман !! КъэкӀуэну зэман
|-
! !! !! щыӀэныгъэ (+) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэщ || сиӀащ || сиӀэнущ
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэщ || уиӀащ || уиӀэнущ
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэщ || иӀащ || иӀэнущ
|-
! куэд япэ
| диӀэщ || диӀащ || диӀэнущ
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэщ || фиӀащ || фиӀэнущ
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэщ || яӀащ || яӀэнущ
|-
! !! !! щымыӀэныгъэ (-) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэкъым || сиӀакъым || сиӀэнукъым
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэкъым || уиӀакъым || уиӀэнукъым
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэкъым || иӀакъым || иӀэнукъым
|-
! куэд япэ
| диӀэкъым || диӀакъым || диӀэнукъым
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэкъым || фиӀакъым || фиӀэнукъым
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэкъым || яӀакъым || яӀэнукъым
|-
! !! !! зэрыупщӀэ (?) !!
|-
! закъуэ япэ
| сиӀэ || сиӀа || сиӀэну
|-
! закъуэ 2-нэ
| уиӀэ || уиӀа || уиӀэну
|-
! закъуэ 3-нэ
| иӀэ || иӀа || иӀэну
|-
! куэд япэ
| диӀэ || диӀа || диӀэну
|-
! куэд 2-нэ
| фиӀэ || фиӀа || фиӀэну
|-
! куэд 3-нэ
| яӀэ || яӀа || яӀэну
|-
! !! унафэ наклоненэ
|-
! закъуэ 2-нэ +
| иӀэ(т)!
|-
! закъуэ 2-нэ -
| уимыӀэ(т)!
|-
! куэд 2-нэ +
| фиӀэ(т)!
|-
! куэд 2-нэ -
| фимыӀэ(т)!
|-
|}
</div>
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-иӏэн1|Глагол лъэмыӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым зыгуэр (мылъку с. ху.) ейуэ щытын.
#Зыгуэрым зыгуэр бгъэдэлъын.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 57
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Ӏэбу Ӏэди уади <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> Абу инструменты.|| Abu <b>has</b> some tools.
|-
! !! !! нап. 62
|-
|| Ашэмэз адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Ашамаз <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Ashamaz <b>has</b> a Kabardian national costume.
|-
|| Дахэуэси адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Дахауас также <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Dakhawas <b>has</b> a Kabardian national costume.
|-
! !! !! нап. 63
|-
|| Дэ унэ хадэ <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас огород. || We <b>have</b> a home garden.
|-
! !! !! нап. 73
|-
|| Джэду анэжьым шыр <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> старой мать-кошки котята.|| The old mother cat <b>has got</b> kittens.
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| Нащэми къуэпс <b>иӀэщ</b>.|| Огурец тоже <b>имеет</b> побеги.|| Cucumbers also <b>have</b> vines.
|-
|| Абы къуэпс <b>иӀэ</b>?|| Оно <b>имеет</b> побеги?|| <b>Has</b> it <b>got</b> vines?
|-
! !! !! нап. 81
|-
| Сэ тхылъылъэ дахэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> красивый ранец. || I <b>have got</b> a nice book bag.
|-
! !! !! нап. 85
|-
|| Губгъуэм гъуэгу <b>иӀэщ</b>.|| <b>Есть</b> дорога через поле.|| <b>There is</b> a road in the field.
|-
! !! !! нап. 87
|-
|| Дэ пхъэгулъей жыг <b>диӀэщ</b>.|| <b>У нас</b> сливовое дерево.|| We <b>have got</b> a cherry-plum tree.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псым хъеру сыт <b>иӀэр</b>?|| Какая польза <b>есть у</b> воды?|| What <b>are</b> the benefits <b>of</b> water?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Цацэ мажьи гъуджи <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> Цацы расчёска и зеркало.|| Tsatse <b>has</b> a comb and a mirror.
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| Дэ бжэн <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас коза.|| We<b>’ve got</b> a goat.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Сэ зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I have got</b> one sister and two brothers.
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| ХьэматӀ шыпхъу цӀыкӀу <b>иӀэщ</b>, МадинэкӀэ еджэу. || <b>У</b> Хамата маленькая сестра по имени Мадина. || Hamat <b>has</b> a small sister by the name of Madina.
|-
|| ХьэматӀи Мадини зэрыджэгу хьэпшып гъунэжу <b>яӀэщ</b>. || <b>У</b> Хамата и Мадины много игрушек. || Hamat and Madina <b>have</b> a lot of toys.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| Мамэ ӀэщӀагъэфӀ <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> мамы хорошая профессия. || Mama <b>has</b> a good profession.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ Ӏэмал <b>имыӀэу</b> дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал <b>имыӀэу</b> тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) <b>немедленно</b> должен (должны) перестать курить (пить). || Due to your health condition, you must <b>immediately</b> stop smoking (drinking)..
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Мылъку иӀэн.
*Ахъшэ иӀэн
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн.
*Къару иӀэн
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*иӏэн: 1. have or own sth (for example, a car) 2. have sb or sth, possess, have sb or sth in one’s disposition
*Мылъку иӀэн: have property
*Ахъшэ иӀэн: have money
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн: have a good friend
*Къару иӀэн: have strength
{{урысыбзэ}}
*иӏэн: 1. иметь что-л. (напр. машину) 2. иметь кого-что-л., обладать, располагать кем-чем-л.
*Мылъку иӀэн: иметь собственность
*Ахъшэ иӀэн: иметь деньги
*НыбжьэгъуфӀ иӀэн: иметь хорошего товарища
*Къару иӀэн: иметь силу
{{библиографие}}
h8lfocl8dher38e8myjolwbswqqdsih
сэ
0
11903
129965
129948
2026-10-23T15:53:18Z
Rhdkabardian
5
129965
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}}
{{мыхьэнэ}}
#Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
{{зэпхахэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing.
|-
| <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing.
|-
! !! !! нап. 53
|-
| Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip.
|-
! !! !! нап. 63
|-
|| Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them.
|-
! !! !! нап. 66
|-
|| Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it.
|-
! !! !! нап. 80
|-
| <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating.
|-
! !! !! нап. 81
|-
| <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag.
|-
| <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag.
|-
| <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag.
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields.
|-
! !! !! нап. 87
|-
|| Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums.
|-
! !! !! нап. 91
|-
|| Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers.
|-
|| Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew.
|-
|| <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>.
|-
|| <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls.
|-
|| <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu.
|-
| <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days.
|-
| <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold.
|-
| <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain).
|-
| <b>Сэ</b> си нэр мэуз. || У <b>меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| <b>Сэ</b> сопсчэ, си тэмакъыр мэуз. || <b>У меня</b> кашель, болит горло. || <b>I</b> have a cough, my throat hurts.
|-
! !! !! нап. 178
|-
| <b>Сэ</b> зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ дохутырыр. || <b>Я</b> бы хотел показаться окулисту. || <b>I</b> would like to see an eye doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Сэ</b> сыузыншэщ. || <b>Я</b> здоров. || <b>I</b> am healthy.
|}
</div>
</div>
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сэ: I, me
{{урысыбзэ}}
*сэ: я
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Damascus_Bowie.jpg|сэ
Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}}
{{мыхьэнэ}}
#ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>.
|-
| <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp.
|-
| Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>.
|-
| Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp.
|-
! !! !! нап. 31
|-
| зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>.
|-
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Сэр лъын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сэ: knife
*Сэр лъын: sharpen, hone a knife
{{урысыбзэ}}
*сэ: нож
*Сэр лъын: точить нож
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====сэ жан====
<Gallery>
Pocket_knives.jpg|сэ жан
Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
mfqnqx7xfnqjwj8u6hdiyppqkn58mu4
129968
129965
2026-10-23T16:00:25Z
Rhdkabardian
5
129968
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}}
{{мыхьэнэ}}
#Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
{{зэпхахэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing.
|-
| <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing.
|-
! !! !! нап. 53
|-
| Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip.
|-
! !! !! нап. 63
|-
|| Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them.
|-
! !! !! нап. 66
|-
|| Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it.
|-
! !! !! нап. 80
|-
| <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating.
|-
! !! !! нап. 81
|-
| <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag.
|-
| <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag.
|-
| <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag.
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields.
|-
! !! !! нап. 87
|-
|| Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums.
|-
! !! !! нап. 91
|-
|| Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers.
|-
|| Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew.
|-
|| <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>.
|-
|| <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls.
|-
|| <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu.
|-
| <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days.
|-
| <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold.
|-
| <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain).
|-
| <b>Сэ</b> си нэр мэуз. || У <b>меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| <b>Сэ</b> сопсчэ, си тэмакъыр мэуз. || <b>У меня</b> кашель, болит горло. || <b>I</b> have a cough, my throat hurts.
|-
! !! !! нап. 178
|-
| <b>Сэ</b> зэзгъэплъынут нэм еӀэзэ дохутырыр. || <b>Я</b> бы хотел показаться окулисту. || <b>I</b> would like to see an eye doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Сэ</b> сыузыншэщ. || <b>Я</b> здоров. || <b>I</b> am healthy.
|-
| <b>Сэ</b> сыузыншэкъым. || <b>Я</b> нездоров. || <b>I</b> am not healthy.
|}
</div>
</div>
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сэ: I, me
{{урысыбзэ}}
*сэ: я
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Damascus_Bowie.jpg|сэ
Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}}
{{мыхьэнэ}}
#ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>.
|-
| <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp.
|-
| Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>.
|-
| Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp.
|-
! !! !! нап. 31
|-
| зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>.
|-
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Сэр лъын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сэ: knife
*Сэр лъын: sharpen, hone a knife
{{урысыбзэ}}
*сэ: нож
*Сэр лъын: точить нож
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====сэ жан====
<Gallery>
Pocket_knives.jpg|сэ жан
Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
2a7dm2k2aal066huypwg22y4f9qkyiv
тутын
0
12065
129981
82787
2026-10-23T16:27:36Z
Rhdkabardian
5
129981
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Nicotiana_tabacum_001.JPG|тутын (1)
Papierosa_1_ubt_0069.jpeg|тутын (2)
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
< тюркибзэ: tütün = тутын, Ӏугъуэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тутын]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=тутын}}
{{мыхьэнэ}}
#Зи тхьэмпэхэр ягъэгъуурэ яубзытэжу тхылъымпӀэ шыхьам кӀуэцӀылъу Ӏугъуэ щытыкӀэу ираф къэкӀыгъэ (Nicotiana tabacum).
#А къэкӀыгъэм и тхьэмпэ ягъэгъуу яубзытэжауэ Ӏугъуэ щытыкӀэу ирафыным хуэхьэзырыр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. tobacco (plant) 2. tobacco (for smoking)
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. табак (растение) 2. табак (для курения)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Тутын ефэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke (tobacco)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Даримэкъуэ Аслъэн тутын ефэну игу къихьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ <b>тутын</b> (фадэ) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя <b>курить</b> (пить). || <b>You</b> must not <b>smoke</b> (drink).
|}
</div>
</div>
====Тутын ефэныр хыфӀэдзэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give up (smoking)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бросить курить (курение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын зыӀурегъэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить, дымить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын Ӏугъуэ дрегъэхусин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} permeate with tobacco smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пропитать табачным дымом
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====тутын тхьэрыкъуэф====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тутыным и тхьэмпэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tabacco leaf (plant)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лист табака (растение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тут] + -ы = -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-тутын1|Глагол лъэмыӏэс "тутын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэхэвэзэхэжьэу, зэхэзежэу щытын, къызэщӀэхъеен.
#Куэду зэщӀыгъуу къалъэтыхьын (къуалэбзу, бадзэ сыт хуэдэхэм).
{{щапхъэхэр}}
*Узыкъуэт къуагъыр Дэ къытхуэмыщӀэ, Мис уи кӀуэдэгъухэр мэтут. Дахэр зэшауэ уэ къожьэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. fuss, be excited or agitated (eg. about the crowd) 2. fly, swirl in a flock, swarm
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. суетиться, волноваться (напр. о толпе) 2. летать, кружиться стаей, роем
{{библиографие}}
smel494muw88vhrlatjg1c4mfxsdb9g
129987
129981
2026-10-23T16:40:10Z
Rhdkabardian
5
129987
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Nicotiana_tabacum_001.JPG|тутын (1)
Papierosa_1_ubt_0069.jpeg|тутын (2)
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
< тюркибзэ: tütün = тутын, Ӏугъуэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тутын]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=тутын}}
{{мыхьэнэ}}
#Зи тхьэмпэхэр ягъэгъуурэ яубзытэжу тхылъымпӀэ шыхьам кӀуэцӀылъу Ӏугъуэ щытыкӀэу ираф къэкӀыгъэ (Nicotiana tabacum).
#А къэкӀыгъэм и тхьэмпэ ягъэгъуу яубзытэжауэ Ӏугъуэ щытыкӀэу ирафыным хуэхьэзырыр.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Тутыныр</b> узыншагъэм зэран хуохъу. || <b>Курение</b> вредит здоровью. || <b>Smoking</b> is harmful to your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. tobacco (plant) 2. tobacco (for smoking)
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. табак (растение) 2. табак (для курения)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Тутын ефэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke (tobacco)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Даримэкъуэ Аслъэн тутын ефэну игу къихьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ <b>тутын</b> (фадэ) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя <b>курить</b> (пить). || <b>You</b> must not <b>smoke</b> (drink).
|}
</div>
</div>
====Тутын ефэныр хыфӀэдзэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give up (smoking)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бросить курить (курение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын зыӀурегъэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить, дымить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын Ӏугъуэ дрегъэхусин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} permeate with tobacco smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пропитать табачным дымом
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====тутын тхьэрыкъуэф====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тутыным и тхьэмпэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tabacco leaf (plant)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лист табака (растение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тут] + -ы = -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-тутын1|Глагол лъэмыӏэс "тутын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэхэвэзэхэжьэу, зэхэзежэу щытын, къызэщӀэхъеен.
#Куэду зэщӀыгъуу къалъэтыхьын (къуалэбзу, бадзэ сыт хуэдэхэм).
{{щапхъэхэр}}
*Узыкъуэт къуагъыр Дэ къытхуэмыщӀэ, Мис уи кӀуэдэгъухэр мэтут. Дахэр зэшауэ уэ къожьэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. fuss, be excited or agitated (eg. about the crowd) 2. fly, swirl in a flock, swarm
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. суетиться, волноваться (напр. о толпе) 2. летать, кружиться стаей, роем
{{библиографие}}
lou3a9k55p2os2yo4uacmaqhrmh26ha
129999
129987
2026-10-24T07:55:08Z
Rhdkabardian
5
129999
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Nicotiana_tabacum_001.JPG|тутын (1)
Papierosa_1_ubt_0069.jpeg|тутын (2)
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
< тюркибзэ: tütün = тутын, Ӏугъуэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тутын]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=тутын}}
{{мыхьэнэ}}
#Зи тхьэмпэхэр ягъэгъуурэ яубзытэжу тхылъымпӀэ шыхьам кӀуэцӀылъу Ӏугъуэ щытыкӀэу ираф къэкӀыгъэ (Nicotiana tabacum).
#А къэкӀыгъэм и тхьэмпэ ягъэгъуу яубзытэжауэ Ӏугъуэ щытыкӀэу ирафыным хуэхьэзырыр.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Тутыныр</b> узыншагъэм зэран хуохъу. || <b>Курение</b> вредит здоровью. || <b>Smoking</b> is harmful to your health.
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу <b>тутыныр</b> (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) перестать <b>курить</b> (пить). || Due to your health condition, you must immediately stop <b>smoking</b> (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. tobacco (plant) 2. tobacco (for smoking)
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. табак (растение) 2. табак (для курения)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Тутын ефэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke (tobacco)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Даримэкъуэ Аслъэн тутын ефэну игу къихьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ <b>тутын</b> (фадэ) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя <b>курить</b> (пить). || <b>You</b> must not <b>smoke</b> (drink).
|}
</div>
</div>
====Тутын ефэныр хыфӀэдзэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give up (smoking)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бросить курить (курение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын зыӀурегъэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} курить, дымить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тутын Ӏугъуэ дрегъэхусин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} permeate with tobacco smoke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пропитать табачным дымом
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====тутын тхьэрыкъуэф====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тутыным и тхьэмпэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tabacco leaf (plant)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лист табака (растение)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tu:'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тут] + -ы = -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-тутын1|Глагол лъэмыӏэс "тутын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэхэвэзэхэжьэу, зэхэзежэу щытын, къызэщӀэхъеен.
#Куэду зэщӀыгъуу къалъэтыхьын (къуалэбзу, бадзэ сыт хуэдэхэм).
{{щапхъэхэр}}
*Узыкъуэт къуагъыр Дэ къытхуэмыщӀэ, Мис уи кӀуэдэгъухэр мэтут. Дахэр зэшауэ уэ къожьэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тутын: 1. fuss, be excited or agitated (eg. about the crowd) 2. fly, swirl in a flock, swarm
{{урысыбзэ}}
*тутын: 1. суетиться, волноваться (напр. о толпе) 2. летать, кружиться стаей, роем
{{библиографие}}
pw656sk2p9rr0e7e2qyg6dizonozkr7
узыншагъэ
0
12406
129973
37429
2026-10-23T16:11:04Z
Rhdkabardian
5
129973
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
ogqzx2dm3konjjsgiii2c1fd38khl4y
129977
129973
2026-10-23T16:19:56Z
Rhdkabardian
5
129977
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
72golhyj8e8b1eyudi8rdw5q312n7yl
129988
129977
2026-10-23T16:42:03Z
Rhdkabardian
5
129988
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|-
| Тутыныр <b>узыншагъэм</b> зэран хуохъу. || Курение вредит <b>здоровью</b>. || Smoking is harmful to your <b>health</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
nayx5onj6woo84om3s7ldqz3p98qyi2
129992
129988
2026-10-24T07:40:58Z
Rhdkabardian
5
129992
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|-
| Тутыныр <b>узыншагъэм</b> зэран хуохъу. || Курение вредит <b>здоровью</b>. || Smoking is harmful to your <b>health</b>.
|-
| Уи <b>узыншагъэмкӀэ</b> уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию <b>здоровья</b> ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || Due to <b>your</b> <b>health</b> condition, you must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
m7cgcoyta6oi7z2w9dr4cx2s4a0ex3t
129993
129992
2026-10-24T07:42:02Z
Rhdkabardian
5
129993
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|-
| Тутыныр <b>узыншагъэм</b> зэран хуохъу. || Курение вредит <b>здоровью</b>. || Smoking is harmful to your <b>health</b>.
|-
| Уи <b>узыншагъэмкӀэ</b> уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию <b>здоровья</b> ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || Due to your <b>health</b> condition, you must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
cu439jip365xambwgiacyxdbdiyflky
129994
129993
2026-10-24T07:44:08Z
Rhdkabardian
5
129994
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|-
| Тутыныр <b>узыншагъэм</b> зэран хуохъу. || Курение вредит <b>здоровью</b>. || Smoking is harmful to your <b>health</b>.
|-
| Уи <b>узыншагъэмкӀэ</b> уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || <b>По состоянию здоровья</b> ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || <b>Due to your health condition</b>, you must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
4mgcz9swd9inefrrqavcr8n8zjczqlo
129995
129994
2026-10-24T07:45:08Z
Rhdkabardian
5
129995
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝzǝn'ʂɑ:ʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -а + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узыншагъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Узыншэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 83
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| А псори ди <b>узыншагъэм</b> и сэбэпщ. || Все это полезно для нашего <b>здоровья</b>. || All of this is good (useful) for our <b>health</b>.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Къабзагъэр <b>узыншагъэщ</b>. || Чистота – <b>это здоровье</b>. || Cleanliness <b>is health</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ щыт уи <b>узыншагъэр</b>? || Как твое (ваше) <b>здоровье</b>? || How is your <b>health</b>?
|-
| Зыхуэсакъыж, уи <b>узыншагъэр</b> хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) свое <b>здоровье</b>. || Be careful, take care of your <b>health</b>.
|-
| Тутыныр <b>узыншагъэм</b> зэран хуохъу. || Курение вредит <b>здоровью</b>. || Smoking is harmful to your <b>health</b>.
|-
| Уи <b>узыншагъэмкӀэ</b> уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || <b>По состоянию здоровья</b> ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || <b>Due to</b> your <b>health condition</b>, you must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Узыншагъэр хъумэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншагъэ: health
*Узыншагъэр хъумэн: protect or preserve your health
{{урысыбзэ}}
*узыншагъэ: здоровье
*Узыншагъэр хъумэн: защищать здоровье
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншагъэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become weak, fail - about health.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ослабнуть, расстроиться - о здоровье.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
k0scejpbcmplfmkkt86oic1yaa0z0eb
узыншэ
0
12407
129966
37432
2026-10-23T15:55:39Z
Rhdkabardian
5
129966
wikitext
text/x-wiki
узыншэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -нш + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узынш}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз къызэмыуз, узыншагъэ зиӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ <b>сыузыншэщ</b>. || Я <b>здоров</b>. || I <b>am healthy</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ЦӀыху узыншэ.
*Ӏэщ узыншэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэ: healthy, sound, not ill
*ЦӀыху узыншэ: a healthy person
*Ӏэщ узыншэ: healthy livestock
{{урысыбзэ}}
*узыншэ: здоровый, небольной
*ЦӀыху узыншэ: здоровый человек
*Ӏэщ узыншэ: здоровый скот
{{библиографие}}
11psxy4ltbzi0m6rr1v2rf5edbegn5h
129967
129966
2026-10-23T15:58:10Z
Rhdkabardian
5
129967
wikitext
text/x-wiki
узыншэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -нш + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узынш}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз къызэмыуз, узыншагъэ зиӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ <b>сыузыншэщ</b>. || Я <b>здоров</b>. || I <b>am healthy</b>.
|-
| Сэ <b>сыузыншэкъым</b>. || Я <b>нездоров</b>. || I <b>am not healthy</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ЦӀыху узыншэ.
*Ӏэщ узыншэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэ: healthy, sound, not ill
*ЦӀыху узыншэ: a healthy person
*Ӏэщ узыншэ: healthy livestock
{{урысыбзэ}}
*узыншэ: здоровый, небольной
*ЦӀыху узыншэ: здоровый человек
*Ӏэщ узыншэ: здоровый скот
{{библиографие}}
bo0wep0uf4brc39qkgu6neoxf540yx4
уи
0
12419
129972
129840
2026-10-23T16:09:09Z
Rhdkabardian
5
129972
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>?
|-
| Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ <b>уи</b>гу къыдэмыжрэ? || Когда <b>ты (вы)</b> почувствовал(—и) себя плохо? || When did <b>you</b> start feeling unwell?
|-
| <b>Уи</b> жьэр ину зэтехи "а" жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) "а". || Please open <b>your</b> mouth wide and say "ah."
|-
| <b>Уи</b> Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, <b>уи</b> тэмакъыр узрэ? || <b>Тебе (вам)</b> больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| <b>Уи</b> бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me <b>your</b> tongue.
|-
| Мыдэхьыт, <b>уи</b> лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check <b>your</b> pulse.
|-
| Шхыным <b>уи</b> гур дауэ хущыт? || Какой <b>у тебя</b> аппетит? || How’s <b>your</b> appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уи</b> щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does <b>your</b> head hurt (Do <b>you</b> feel dizzy)?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ щыт <b>уи</b> узыншагъэр? || Как <b>твое (ваше)</b> здоровье? || How is <b>your</b> health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж: у тебя
{{библиографие}}
lpxlcj6cubu3tmemiieqyyccw60qpgp
129976
129972
2026-10-23T16:17:54Z
Rhdkabardian
5
129976
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>?
|-
| Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ <b>уи</b>гу къыдэмыжрэ? || Когда <b>ты (вы)</b> почувствовал(—и) себя плохо? || When did <b>you</b> start feeling unwell?
|-
| <b>Уи</b> жьэр ину зэтехи "а" жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) "а". || Please open <b>your</b> mouth wide and say "ah."
|-
| <b>Уи</b> Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, <b>уи</b> тэмакъыр узрэ? || <b>Тебе (вам)</b> больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| <b>Уи</b> бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me <b>your</b> tongue.
|-
| Мыдэхьыт, <b>уи</b> лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check <b>your</b> pulse.
|-
| Шхыным <b>уи</b> гур дауэ хущыт? || Какой <b>у тебя</b> аппетит? || How’s <b>your</b> appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уи</b> щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does <b>your</b> head hurt (Do <b>you</b> feel dizzy)?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ щыт <b>уи</b> узыншагъэр? || Как <b>твое (ваше)</b> здоровье? || How is <b>your</b> health?
|-
| Зыхуэсакъыж, <b>уи</b> узыншагъэр хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) <b>свое</b> здоровье. || Be careful, take care of <b>your</b> health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж: у тебя
{{библиографие}}
tgq3si3uje23bozmdyh8fymypsebtrn
129991
129976
2026-10-24T07:39:10Z
Rhdkabardian
5
129991
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>?
|-
| Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ <b>уи</b>гу къыдэмыжрэ? || Когда <b>ты (вы)</b> почувствовал(—и) себя плохо? || When did <b>you</b> start feeling unwell?
|-
| <b>Уи</b> жьэр ину зэтехи "а" жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) "а". || Please open <b>your</b> mouth wide and say "ah."
|-
| <b>Уи</b> Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, <b>уи</b> тэмакъыр узрэ? || <b>Тебе (вам)</b> больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| <b>Уи</b> бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me <b>your</b> tongue.
|-
| Мыдэхьыт, <b>уи</b> лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check <b>your</b> pulse.
|-
| Шхыным <b>уи</b> гур дауэ хущыт? || Какой <b>у тебя</b> аппетит? || How’s <b>your</b> appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уи</b> щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does <b>your</b> head hurt (Do <b>you</b> feel dizzy)?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ щыт <b>уи</b> узыншагъэр? || Как <b>твое (ваше)</b> здоровье? || How is <b>your</b> health?
|-
| Зыхуэсакъыж, <b>уи</b> узыншагъэр хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) <b>свое</b> здоровье. || Be careful, take care of <b>your</b> health.
|-
| <b>Уи</b> узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || Due to <b>your</b> health condition, you must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж: у тебя
{{библиографие}}
9ufd6wwpgx6goy1qi2b3vx5mlmdnryg
уэ
0
12660
129980
129901
2026-10-23T16:25:41Z
Rhdkabardian
5
129980
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>!
|-
| Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection.
|-
| <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days.
|-
| <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery.
|-
| <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious.
|-
| ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital.
|-
| <b>Уэ</b> иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || <b>Тебя (вас)</b> пока нельзя выписать из больницы. || <b>You</b> can't be discharged from the hospital yet.
|-
| <b>Уэ</b> сымаджэщым ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || <b>Тебе (вам)</b> будет лучше в больнице. || <b>You</b>'ll feel better in the hospital.
|-
! !! !! нап. 178
|-
| Мыгувэу <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро <b>тебя (вас)</b> выпишут из больницы. || <b>You</b>'ll be discharged from the hospital soon.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Уэ</b> тутын (фадэ) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя курить (пить). || <b>You</b> must not smoke (drink).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome!
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}
qj3ag5tetz11qms21bcr7q9n046s6yu
129996
129980
2026-10-24T07:46:50Z
Rhdkabardian
5
129996
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>!
|-
| Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| <b>Уэ</b> тэмакъыдзэ ухъуащ. || У <b>тебя (вас)</b> ангина. || <b>You</b> have tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уэ</b> мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> нужно сделать укол. || <b>You</b> need to get an injection.
|-
| <b>Уэ</b> махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || <b>You</b> need to stay in bed for a few days.
|-
| <b>Уэ</b> операцэ зебгъэщӀын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходима операция. || <b>You</b> need surgery.
|-
| <b>Уэ</b> ущӀэгузэвэн лъэпкъ убгъэдэлъкъым || Ничего серьезного у <b>тебя (вас)</b> нет. || <b>You</b> don't have anything serious.
|-
| ИкӀэщӀыпӀэкӀэ <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн хуейщ. || <b>Тебя (вас)</b> надо срочно положить в больницу. || <b>You</b> need to be urgently admitted to hospital.
|-
| <b>Уэ</b> иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж хъунукъым. || <b>Тебя (вас)</b> пока нельзя выписать из больницы. || <b>You</b> can't be discharged from the hospital yet.
|-
| <b>Уэ</b> сымаджэщым ущӀэлъмэ, нэхъыфӀщ. || <b>Тебе (вам)</b> будет лучше в больнице. || <b>You</b>'ll feel better in the hospital.
|-
! !! !! нап. 178
|-
| Мыгувэу <b>уэ</b> сымаджэщым ущӀатхыкӀыжынущ. || Скоро <b>тебя (вас)</b> выпишут из больницы. || <b>You</b>'ll be discharged from the hospital soon.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Уэ</b> тутын (фадэ) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя курить (пить). || <b>You</b> must not smoke (drink).
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ <b>уэ</b> Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья <b>ты (вы)</b> немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || Due to your health condition, <b>you</b> must immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome!
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}
1n85a4m108b6cidb4glxnotzjcr1xv5
фадэ
0
12821
129982
38569
2026-10-23T16:30:04Z
Rhdkabardian
5
129982
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='fɑ:dɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[фад] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=фад}}
{{мыхьэнэ}}
#Махъсымэ, шагъыр, аркъэ с. ху.
{{щапхъэхэр}}
*Нэм щӀэлъыр Ӏугъуэм къыщӀеху, гум илъыр фадэм къреху. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ тутын (<b>фадэ</b>) уефэ хъунукъым. || <b>Тебе (вам)</b> нельзя курить (<b>пить</b>). || <b>You</b> must not smoke (<b>drink</b>).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фадэ: alcoholic beverage, spirits, intoxicating drink
{{урысыбзэ}}
*фадэ: хмельной, алкогольный напиток
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====фадэ пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыкъомрэ щыта фо махъсымэм къытежэбзыкӀа фадэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} strong drink (kind of booze)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} напиток (вид бузы)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
9dlcoha15u2dxomof4j3xr56jwwc6wz
129983
129982
2026-10-23T16:30:55Z
Rhdkabardian
5
129983
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='fɑ:dɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[фад] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=фад}}
{{мыхьэнэ}}
#Махъсымэ, шагъыр, аркъэ с. ху.
{{щапхъэхэр}}
*Нэм щӀэлъыр Ӏугъуэм къыщӀеху, гум илъыр фадэм къреху. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ тутын (<b>фадэ</b>) уефэ хъунукъым. || Тебе (вам) нельзя курить (<b>пить</b>). || You must not smoke (<b>drink</b>).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фадэ: alcoholic beverage, spirits, intoxicating drink
{{урысыбзэ}}
*фадэ: хмельной, алкогольный напиток
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====фадэ пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыкъомрэ щыта фо махъсымэм къытежэбзыкӀа фадэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} strong drink (kind of booze)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} напиток (вид бузы)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
7nbd6yd1856boxql7lneynhsgswpfz1
130000
129983
2026-10-24T07:57:05Z
Rhdkabardian
5
130000
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='fɑ:dɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[фад] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=фад}}
{{мыхьэнэ}}
#Махъсымэ, шагъыр, аркъэ с. ху.
{{щапхъэхэр}}
*Нэм щӀэлъыр Ӏугъуэм къыщӀеху, гум илъыр фадэм къреху. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ тутын (<b>фадэ</b>) уефэ хъунукъым. || Тебе (вам) нельзя курить (<b>пить</b>). || You must not smoke (<b>drink</b>).
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (<b>фадэр</b>) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (<b>пить</b>). || Due to your health condition, you must immediately stop smoking (<b>drinking</b>).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фадэ: alcoholic beverage, spirits, intoxicating drink
{{урысыбзэ}}
*фадэ: хмельной, алкогольный напиток
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====фадэ пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыкъомрэ щыта фо махъсымэм къытежэбзыкӀа фадэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} strong drink (kind of booze)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} напиток (вид бузы)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
m1kgtckakhkjg5csrcy3vnhn9mg609v
хуеин
0
13458
130003
129886
2026-10-24T08:03:39Z
Rhdkabardian
5
130003
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#ФӀэфӀын, хуэныкъуэн.
#Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп.
{{щапхъэхэр}}
*[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean.
|-
|| Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept?
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion.
|-
|| Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu.
|-
| ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor.
|-
| КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon).
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ мастэ зыхебгъэӀун <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>нужно</b> сделать укол. || You <b>need</b> to get an injection.
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) несколько дней <b>нужно</b> соблюдать постельный режим. || You <b>need</b> to stay in bed for a few days.
|-
| Уэ операцэ зебгъэщӀын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходима</b> операция. || You <b>need</b> surgery.
|-
| ИкӀэщӀыпӀэкӀэ уэ сымаджэщым ущӀэгъуэлъхьэн <b>хуейщ</b>. || Тебя (вас) <b>надо</b> срочно положить в больницу. || You <b>need</b> to be urgently admitted to hospital.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн <b>хуейщ</b>. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно <b>должен</b> (должны) перестать курить (пить). || Due to your health condition, you <b>must</b> immediately stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate)
{{урысыбзэ}}
*хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Зыхуей егъэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
eeizoyar8vpn2f763jjk9rc04p9sbqd
хуэхъун
0
13524
129990
78332
2026-10-23T16:47:52Z
Rhdkabardian
5
129990
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷɐ'χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хуэ + [хъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хуэхъун|Глагол лъэмыӏэс "хуэхъун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэр хъун, зыгуэр зыхуейм, зыхуэныкъуэм хуэдэу хъун.
#Зыгуэрым зэрищӀыну хуейм хуэдэу хъун.
#Зыгуэрым хуэфӀу, инагъ-цӀыкӀуагъкӀэ, теплъэкӀэ хуэкӀуэу щытын.
#ЛъэкӀын.
{{щапхъэхэр}}
*- Уэ лӀы ухъумэ, мыр шы пхуэхъунщ, - жери фызым и къуэм пщӀэгъуалэжьыр иритри иутӀыпщащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
*[Уэсмэн:] А унэжын! Апхуэдэ бзаджэм цӀыхухэр лӀыщӀэу щӀыхуежьэр сыт? [ЛутӀ:] - Яхуэхъуу хуежьэ уфӀэщӀрэ, яхузмыхъуу хуожьэр нэхъ. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Тутыныр узыншагъэм зэран <b>хуохъу</b>. || Курение <b>вредит</b> здоровью. || Smoking <b>is</b> harmful <b>to</b> your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Благъэ хуэхъун.
*Шырыкъур хуэхъун.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуэхъун: 1. become sb to sb (for example, a relative) 2. become what is needed (thanks to sb’s efforts) 3. fit sb (be the right size) 4. be able to act according to one’s own volition or will
*Благъэ хуэхъун: become sb’s relative
*Шырыкъур хуэхъун: to fit (about boots)
{{урысыбзэ}}
*хуэхъун: 1. стать кем-л. (напр. родственником) кому-л. 2. стать таким как нужно (благодаря чьему-л. старанию, усилию) 3. подойти кому-л. (по размеру), прийтись впору 4. иметь возможность поступать, действовать по своей воле
*Благъэ хуэхъун: стать родственником
*Шырыкъур хуэхъун: прийтись впору (о сапогах)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Гукъинэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become memorable for sb, remain in sb`s memory.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать памятным для кого-л., остаться в памяти кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жагъуэгъу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become sb’s enemy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать недругом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Зэран хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} damage, harm, bother, hinder sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} повредить, помешать, воспрепятствовать кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Къурмэн хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} thank sb for their services
{{псалъафэ-урысыбзэ}} благодарить кого-л. за какие-л. услуги.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мыгъуэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} end in trouble, become a source of sb’s misery.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обернуться бедой, стать источником несчастья для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====НэӀуасэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get to know sb, get acquainted with sb 2) familiarise yourself, obtain information, acquire a knowledge of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. познакомиться с кем-л. 2. Ознакомиться, получить сведения, приобрести знания о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ныбжьэгъу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become friends with sb, become sb's friend.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} подружиться с кем-л., стать другом кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀалъэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a habit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} войти в привычку
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Телъхьэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sb’s side; fall in with sb’s opinion
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать на чью-л. сторону, присоединиться к чьему-л. мнению.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become poison for sb, become the bane of sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать отравой для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Угъурлы хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring sb good luck, good fortune
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принести счастье кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЦӀыхугъэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to get acquainted with sb, to meet sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} познакомиться с кем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏыхьэгъу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. become a shareholder, co-owner, 2. become sb’s co-inheritor, co-heir
{{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. стать чьим-л. пайщиком, дольщиком 2. стать чьим-л. сонаследником.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
g0byx6aqyqw93qfrctyao8wndpmcp76
хъумэн
0
13639
129978
73696
2026-10-23T16:22:16Z
Rhdkabardian
5
129978
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝ'mɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъум] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-хъумэн|Глагол лъэӏэс "хъумэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Хуэсакъыу зехьэн, кӀэлъыплъын, зыри къыщымыгъэщӀын, емыгъэӀусэн.
{{щапхъэхэр}}
*Ныбжьэгъу хъумэныр ху жылэ хъумэным хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Зыхуэсакъыж, уи узыншагъэр <b>хъумэ</b>. || Будь(-те) осторожней, <b>береги(-те)</b> свое здоровье. || Be careful, <b>take care of</b> your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*щыхъумэн (щехъумэ)
*щыхъумэфын (щехъумэф)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъумэн: save, protect, defend, preserve, guard, keep
*щыхъумэн (щехъумэ): defend, protect swh
*щыхъумэфын (щехъумэф): be able to protect of defend sb swh.
{{урысыбзэ}}
*хъумэн: охранять; сохранить; сберечь
*щыхъумэн (щехъумэ): охранять где-л.
*щыхъумэфын (щехъумэф): мочь охранять где-л.
{{библиографие}}
et58p67k5y6metdcej2iakuja2y9wea
129979
129978
2026-10-23T16:22:54Z
Rhdkabardian
5
129979
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝ'mɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъум] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-хъумэн|Глагол лъэӏэс "хъумэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Хуэсакъыу зехьэн, кӀэлъыплъын, зыри къыщымыгъэщӀын, емыгъэӀусэн.
{{щапхъэхэр}}
*Ныбжьэгъу хъумэныр ху жылэ хъумэным хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Зыхуэсакъыж, уи узыншагъэр <b>хъумэ</b>. || Будь(-те) осторожней, <b>береги(-те)</b> свое здоровье. || Be careful, <b>take care of</b> your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*щыхъумэн (щехъумэ)
*щыхъумэфын (щехъумэф)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъумэн: save, protect, defend, preserve, guard, keep, take care of
*щыхъумэн (щехъумэ): defend, protect swh
*щыхъумэфын (щехъумэф): be able to protect of defend sb swh.
{{урысыбзэ}}
*хъумэн: охранять; сохранить; сберечь
*щыхъумэн (щехъумэ): охранять где-л.
*щыхъумэфын (щехъумэф): мочь охранять где-л.
{{библиографие}}
056ryga24qc59dhmnsk1sdkhn4jnegf
хъун
0
13640
129985
129892
2026-10-23T16:35:41Z
Rhdkabardian
5
129985
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Poa_annua.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы <b>хъун</b> щыкуэдщ.|| Там много <b>луговой травы</b>.|| There is a lot of <b>meadow grass</b> there.
|-
|| <b>Хъун</b> щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой <b>луговой травы</b>.|| The livestock get fat there on the soft <b>meadow grass</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: meadow grass
{{урысыбзэ}}
*хъун: луговая трава
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун
Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*ПыӀэр хъуным ишхащ.
*Хъуныр гъэкӀуэдын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: moth
*ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths
*Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths
{{урысыбзэ}}
*хъун: моль
*ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью.
*Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Хъун еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Warp_and_weft_2.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Цей хъун.
*ЩэкӀ хъун.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: warp (longitudinal threads in fabric)
*Цей хъун: the warp of homespun cloth
*ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material
{{урысыбзэ}}
*хъун: основа (продольные нити в ткани)
*Цей хъун: основа домотканного сукна
*ЩэкӀ хъун: основа ткани
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс "хъун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын.
#Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ <b>хъуат</b>.|| Мать Мерян, Нащхо, <b>заболела</b>.|| Meryan’s mother Nashkhwa <b>had fallen</b> ill.
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| Гъэмахуэм бадзэр куэд <b>мэхъу</b>.|| Летом мух <b>становиться</b> много.|| <b>There are</b> a lot of flies in summer.
|-
|| Ахэр хуабжьу зэран <b>мэхъу</b>.|| Они <b>приносят</b> большой вред.|| They <b>are</b> very harmful.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэр мазищ <b>мэхъу</b>.|| Зима <b>длится</b> три месяца.|| Winter <b>lasts for</b> three months.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв <b>мэхъу</b>.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры <b>становятся</b> обильными.|| When it rains, plants grow, crops <b>become</b> plentiful.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Хур яужьгъри хугу <b>мэхъу</b>.|| Просо рушат и оно <b>становится</b> пшеном.|| People grind millet and it <b>becomes</b> millet flour.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Абы и щхьэцыр ин <b>хъуащ</b>.|| Ее волосы <b>стали</b> длинными.|| Her hair <b>has grown</b> long.
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр куэд дыдэ <b>мэхъу</b>.|| Жуков очень много.|| <b>There are</b> very many beetles.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Нащэр бэв <b>хъуащ</b>. || Огурцы <b>стали</b> обильными. || The cucumbers <b>have become</b> luscious.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Дэ хы <b>дохъу</b>. || Нас шестеро. || <b>There are</b> six of us.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Сэбэп <b>хъу</b>. || <b>Будьте</b> полезны. || <b>Be</b> Useful.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дапщэщ хьэзыр <b>хъуну</b> хущхъуэр? || Когда <b>будет</b> готово лекарство? || When <b>will</b> the medicine <b>be</b> ready?
|-
| Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр <b>хъунущ</b>. || Сегодня в 11 часов дня лекарство <b><b>будет</b> готово. || The medicine <b>will be</b> ready today at 11 a.m.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ махуэ зыбжанэ <b>хъуауэ</b> сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я <b>уже</b> несколько дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for</b> a few days.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Уэ тэмакъыдзэ <b>ухъуащ</b>. || <b>У</b> тебя (вас) ангина. || You <b>have</b> tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж <b>хъунукъым</b>. || Тебя (вас) пока <b>нельзя</b> выписать из больницы. || You <b>can't</b> be discharged from the hospital yet.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уэ тутын (фадэ) <b>уефэ</b> хъунукъым. || Тебе (вам) нельзя <b>курить</b> (<b>пить</b>). || You must not <b>smoke</b> (<b>drink</b>).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жэщ хъуащ.
*Гъавэр хъун.
*Хъарбызыр хъун.
*хъуфын (мэхъуф)
*щыхъун (щохъу)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe
*Жэщ хъуащ: night fell
*Гъавэр хъун: ripen (about a crop)
*Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon)
*хъуфын (мэхъуф): be able to be or become
*щыхъун (щохъу): be, become swh
{{урысыбзэ}}
*хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать
*Жэщ хъуащ: наступил ночь
*Гъавэр хъун: зреть (об урожае)
*Хъарбызыр хъун: зреть (об арбузе)
*хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть
*щыхъун (щохъу): быть, становить где-л.
{{библиографие}}
ghkk9gmgrpc13mo2qzuy90yfp6uxb4y
129986
129985
2026-10-23T16:36:38Z
Rhdkabardian
5
129986
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Poa_annua.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы <b>хъун</b> щыкуэдщ.|| Там много <b>луговой травы</b>.|| There is a lot of <b>meadow grass</b> there.
|-
|| <b>Хъун</b> щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой <b>луговой травы</b>.|| The livestock get fat there on the soft <b>meadow grass</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: meadow grass
{{урысыбзэ}}
*хъун: луговая трава
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун
Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*ПыӀэр хъуным ишхащ.
*Хъуныр гъэкӀуэдын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: moth
*ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths
*Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths
{{урысыбзэ}}
*хъун: моль
*ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью.
*Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Хъун еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Warp_and_weft_2.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Цей хъун.
*ЩэкӀ хъун.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: warp (longitudinal threads in fabric)
*Цей хъун: the warp of homespun cloth
*ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material
{{урысыбзэ}}
*хъун: основа (продольные нити в ткани)
*Цей хъун: основа домотканного сукна
*ЩэкӀ хъун: основа ткани
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс "хъун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын.
#Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ <b>хъуат</b>.|| Мать Мерян, Нащхо, <b>заболела</b>.|| Meryan’s mother Nashkhwa <b>had fallen</b> ill.
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| Гъэмахуэм бадзэр куэд <b>мэхъу</b>.|| Летом мух <b>становиться</b> много.|| <b>There are</b> a lot of flies in summer.
|-
|| Ахэр хуабжьу зэран <b>мэхъу</b>.|| Они <b>приносят</b> большой вред.|| They <b>are</b> very harmful.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэр мазищ <b>мэхъу</b>.|| Зима <b>длится</b> три месяца.|| Winter <b>lasts for</b> three months.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв <b>мэхъу</b>.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры <b>становятся</b> обильными.|| When it rains, plants grow, crops <b>become</b> plentiful.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Хур яужьгъри хугу <b>мэхъу</b>.|| Просо рушат и оно <b>становится</b> пшеном.|| People grind millet and it <b>becomes</b> millet flour.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Абы и щхьэцыр ин <b>хъуащ</b>.|| Ее волосы <b>стали</b> длинными.|| Her hair <b>has grown</b> long.
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр куэд дыдэ <b>мэхъу</b>.|| Жуков очень много.|| <b>There are</b> very many beetles.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Нащэр бэв <b>хъуащ</b>. || Огурцы <b>стали</b> обильными. || The cucumbers <b>have become</b> luscious.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Дэ хы <b>дохъу</b>. || Нас шестеро. || <b>There are</b> six of us.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Сэбэп <b>хъу</b>. || <b>Будьте</b> полезны. || <b>Be</b> Useful.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дапщэщ хьэзыр <b>хъуну</b> хущхъуэр? || Когда <b>будет</b> готово лекарство? || When <b>will</b> the medicine <b>be</b> ready?
|-
| Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр <b>хъунущ</b>. || Сегодня в 11 часов дня лекарство <b><b>будет</b> готово. || The medicine <b>will be</b> ready today at 11 a.m.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ махуэ зыбжанэ <b>хъуауэ</b> сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я <b>уже</b> несколько дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for</b> a few days.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Уэ тэмакъыдзэ <b>ухъуащ</b>. || <b>У</b> тебя (вас) ангина. || You <b>have</b> tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж <b>хъунукъым</b>. || Тебя (вас) пока <b>нельзя</b> выписать из больницы. || You <b>can't</b> be discharged from the hospital yet.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уэ тутын (фадэ) уефэ <b>хъунукъым</b>. || Тебе (вам) <b>нельзя</b> курить (пить). || You <b>must not</b> smoke (drink).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жэщ хъуащ.
*Гъавэр хъун.
*Хъарбызыр хъун.
*хъуфын (мэхъуф)
*щыхъун (щохъу)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe
*Жэщ хъуащ: night fell
*Гъавэр хъун: ripen (about a crop)
*Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon)
*хъуфын (мэхъуф): be able to be or become
*щыхъун (щохъу): be, become swh
{{урысыбзэ}}
*хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать
*Жэщ хъуащ: наступил ночь
*Гъавэр хъун: зреть (об урожае)
*Хъарбызыр хъун: зреть (об арбузе)
*хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть
*щыхъун (щохъу): быть, становить где-л.
{{библиографие}}
rf2vkbyaed36bek4ed7yh8s97wftlfu
хыфӏэдзэн
0
13826
130001
73301
2026-10-24T07:59:54Z
Rhdkabardian
5
130001
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xǝfʹɐˈdzɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хы- + фӏэ- + [дз] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-хыфӏэдзэн|Глагол лъэӏэс "хыфӏэдзэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Бдзыуэ зыгуэр утӀыпщын, хыфӀэутӀыпщхьэн, зыӀэщӀэгъэкӀын.
#КъыпыкӀын, къэгъэнэн, бгынэн (п. п. унагъуэр), къыӀукӀын (п. п. лэжьыгъэм).
{{щапхъэхэр}}
*ЩӀалэ цӀыкӀум пхъэр хыфӀидзэри шым бгъэдыхьащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}}
*- Дауэ, еджэн Ӏуэхур хыфӀэбдзэуи? - еупщӀащ адэр и къуэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
*[Фаризэт:] - ЛӀыжь-фызыжьхэр, сабийхэр, ди хэкур хыфӀэвдзэу, бийм къахуэвгъанэу фикӀуэту аракъэ?.. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) <b>хыфӀэбдзэн</b> хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) <b>перестать</b> курить (пить). || Due to your health condition, you must immediately <b>stop</b> smoking (drinking).
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хыфӏэдзэн: 1. throw, cast or toss sth 2. give up sth, stop doing sth (for example, one's job)
{{урысыбзэ}}
*хыфӏэдзэн: 1. бросить, швырнуть что-л. 2. оставить, бросить (напр. работу)
{{библиографие}}
4ipc47sfml2t0v3rjpp3ps2cb8l1ll9
130002
130001
2026-10-24T08:01:15Z
Rhdkabardian
5
130002
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xǝfʹɐˈdzɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хы- + фӏэ- + [дз] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-хыфӏэдзэн|Глагол лъэӏэс "хыфӏэдзэн"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Бдзыуэ зыгуэр утӀыпщын, хыфӀэутӀыпщхьэн, зыӀэщӀэгъэкӀын.
#КъыпыкӀын, къэгъэнэн, бгынэн (п. п. унагъуэр), къыӀукӀын (п. п. лэжьыгъэм).
{{щапхъэхэр}}
*ЩӀалэ цӀыкӀум пхъэр хыфӀидзэри шым бгъэдыхьащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}}
*- Дауэ, еджэн Ӏуэхур хыфӀэбдзэуи? - еупщӀащ адэр и къуэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
*[Фаризэт:] - ЛӀыжь-фызыжьхэр, сабийхэр, ди хэкур хыфӀэвдзэу, бийм къахуэвгъанэу фикӀуэту аракъэ?.. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) <b>хыфӀэбдзэн</b> хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) <b>перестать</b> курить (пить). || Due to your health condition, you must immediately <b>stop</b> smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хыфӏэдзэн: 1. throw, cast or toss sth 2. give up sth, stop doing sth (for example, one's job)
{{урысыбзэ}}
*хыфӏэдзэн: 1. бросить, швырнуть что-л. 2. оставить, бросить (напр. работу)
{{библиографие}}
n2x3adlan2fhxd3fdz13qzqpnfjaaii
щытын
0
16048
129970
129705
2026-10-23T16:06:05Z
Rhdkabardian
5
129970
wikitext
text/x-wiki
щытын
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [т] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-щытын|Глагол лъэмыӏэс "щытын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Лъакъуэхэм тегъэщӀауэ зэфӀэтын.
#ЩӀыпӀэ гуэр щыӀэн.
#И пӀэм имыкӀын, мыхъеин.
#ЩытыкӀэ гуэрым итын.
{{щапхъэхэр}}
*МыдэкӀэ Ашэбокъуэм и гъуситӀыр щхьэгъубжэмкӀэ доплъхэри щытхэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
*Фадэр куэдрэ щытым мэжабзэ, цӀыхубзыр куэдрэ дэсмэ - мэутхъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Шэнтыр <b>щытщ</b>.|| Стул <b>стоит</b>.|| The chair <b>is standing</b>.
|-
! !! !! нап. 60
|-
| БжьаӀуэр мэзым пэмыжыжьэу <b>щытщ</b>. || Пасека <b>находится</b> недалеко от леса.|| The apiary <b>stands</b> not far from the forest.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сызэрыщытыр</b> сщӀэркъым. || Я не знаю, <b>что со мной</b>. || I don’t know <b>what’s wrong with me</b>.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Дауэ щыт уи узыншагъэр? || <b>Как</b> твое (ваше) здоровье? || <b>How</b> is your health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жыжьэу щытын.
*Унэр гъуэгубгъум щытщ.
*МафӀэгур куэдрэ щытащ.
*Хуабэу щытын.
*Къулейсызу щытын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щытын: 1. stand, be in an upright position (about sb) 2. Be placed, put, situated, located swh (about sth) 3. stand still, in place 4. be in some position, condition or state
*Жыжьэу щытын: stand far away
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: the house stands on the edge of the road
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: the train stood for a long time
*Хуабэу щытын: be warm (hot)
*Къулейсызу щытын: be poor
{{урысыбзэ}}
*щытын: 1. стоять, находиться в вертикальном положении (о ком-л.) 2. быть поставленным, расположенным, находиться где-л. (о чем-л.) 3. стоять на месте 4. быть, находиться в каком-л. положении, состоянии
*Жыжьэу щытын: стоять далеко
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: дом стоит у обочины
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: поезд долго стоял на месте
*Хуабэу щытын: быть тёплым (горячим)
*Къулейсызу щытын: быть бедным
{{библиографие}}
q5fuifuz90xhq6zkn1p0ssuu5hjoqbn
129971
129970
2026-10-23T16:07:06Z
Rhdkabardian
5
129971
wikitext
text/x-wiki
щытын
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [т] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-щытын|Глагол лъэмыӏэс "щытын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Лъакъуэхэм тегъэщӀауэ зэфӀэтын.
#ЩӀыпӀэ гуэр щыӀэн.
#И пӀэм имыкӀын, мыхъеин.
#ЩытыкӀэ гуэрым итын.
{{щапхъэхэр}}
*МыдэкӀэ Ашэбокъуэм и гъуситӀыр щхьэгъубжэмкӀэ доплъхэри щытхэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
*Фадэр куэдрэ щытым мэжабзэ, цӀыхубзыр куэдрэ дэсмэ - мэутхъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Шэнтыр <b>щытщ</b>.|| Стул <b>стоит</b>.|| The chair <b>is standing</b>.
|-
! !! !! нап. 60
|-
| БжьаӀуэр мэзым пэмыжыжьэу <b>щытщ</b>. || Пасека <b>находится</b> недалеко от леса.|| The apiary <b>stands</b> not far from the forest.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сызэрыщытыр</b> сщӀэркъым. || Я не знаю, <b>что со мной</b>. || I don’t know <b>what’s wrong with me</b>.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ <b>щыт</b> уи узыншагъэр? || Как твое (ваше) здоровье? || How <b>is</b> your health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жыжьэу щытын.
*Унэр гъуэгубгъум щытщ.
*МафӀэгур куэдрэ щытащ.
*Хуабэу щытын.
*Къулейсызу щытын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щытын: 1. stand, be in an upright position (about sb) 2. Be placed, put, situated, located swh (about sth) 3. stand still, in place 4. be in some position, condition or state
*Жыжьэу щытын: stand far away
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: the house stands on the edge of the road
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: the train stood for a long time
*Хуабэу щытын: be warm (hot)
*Къулейсызу щытын: be poor
{{урысыбзэ}}
*щытын: 1. стоять, находиться в вертикальном положении (о ком-л.) 2. быть поставленным, расположенным, находиться где-л. (о чем-л.) 3. стоять на месте 4. быть, находиться в каком-л. положении, состоянии
*Жыжьэу щытын: стоять далеко
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: дом стоит у обочины
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: поезд долго стоял на месте
*Хуабэу щытын: быть тёплым (горячим)
*Къулейсызу щытын: быть бедным
{{библиографие}}
dfvbo2vwr8a6tvr7ueesz3fzik5p8i3
ӏэмал
0
17026
129997
129745
2026-10-24T07:50:34Z
Rhdkabardian
5
129997
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
> хьэрыпыбзэ: عمل = лэжьыгъэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʔɐ'mɑ:ɮ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=Ӏэмал}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=Ӏэмал}}
{{мыхьэнэ}}
#ЕкӀуэлӀапӀэ, хэкӀыпӀэ, бгъэдыхьэкӀэ, бзаджагъэ, хьилагъ н. къ.
{{щапхъэхэр}}
*Ӏэмалрэ хьилэрэ акъылщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ӏэмал: way, method, technique, trick
{{урысыбзэ}}
*ӏэмал: способ, метод, приём
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Ӏэмал гъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find the possibility (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь, найти возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал етын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an opportunity (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} дать возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал зэриӀэкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} as (far as) possible, however possible
{{псалъафэ-урысыбзэ}} по мере возможности.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал иӀэмэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} if possible
{{псалъафэ-урысыбзэ}} если возможно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал имыӀэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolutely, certainly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обязательно, непременно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ <b>Ӏэмал</b> имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ <b>Ӏэмал</b> имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) <b>немедленно должен (должны)</b> перестать курить (пить). || Due to your health condition, you <b>must immediately</b> stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
====Ӏэмал иӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the possibility (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал къыхуэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал хуэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth, a way of doing or achieving sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал хуекӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have recourse to a trick or ruse
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти на хитрость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал щыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} there is a possibility or opportunity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} имеется возможность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
ijaamjz279oc2xcgtm2nk00h88xyizo
130004
129997
2026-10-24T08:06:40Z
Rhdkabardian
5
130004
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
> хьэрыпыбзэ: عمل = лэжьыгъэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʔɐ'mɑ:ɮ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=Ӏэмал}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=Ӏэмал}}
{{мыхьэнэ}}
#ЕкӀуэлӀапӀэ, хэкӀыпӀэ, бгъэдыхьэкӀэ, бзаджагъэ, хьилагъ н. къ.
{{щапхъэхэр}}
*Ӏэмалрэ хьилэрэ акъылщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ӏэмал: way, method, technique, trick
{{урысыбзэ}}
*ӏэмал: способ, метод, приём
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Ӏэмал гъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find the possibility (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь, найти возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал етын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an opportunity (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} дать возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал зэриӀэкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} as (far as) possible, however possible
{{псалъафэ-урысыбзэ}} по мере возможности.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал иӀэмэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} if possible
{{псалъафэ-урысыбзэ}} если возможно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал имыӀэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolutely, certainly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обязательно, непременно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ <b>Ӏэмал</b> имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уи узыншагъэмкӀэ уэ <b>Ӏэмал</b> имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) <b>немедленно</b> должен (должны) перестать курить (пить). || Due to your health condition, you must <b>immediately</b> stop smoking (drinking).
|}
</div>
</div>
====Ӏэмал иӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the possibility (to do sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь возможность (что-л. сделать).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал къыхуэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал хуэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth, a way of doing or achieving sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал хуекӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have recourse to a trick or ruse
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти на хитрость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ӏэмал щыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} there is a possibility or opportunity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} имеется возможность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
ke8ismjyb5398smosgpngcozkuqwoea
зыхуэсакъыжын
0
35244
129974
113211
2026-10-23T16:15:29Z
Rhdkabardian
5
129974
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxʷɐsɑ:qʹǝ'ᶎǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- + хуэ- + [сакъ] + -ы + -ж + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-зыхуэсакъыжын|Глагол лъэмыӏэс "зыхуэсакъыжын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#И щхьэм сакъыу хущытыжын, зыхъумэжын, зыхуэмыбэлэрыгъыжу псэун.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Зыхуэсакъыж</b>, уи узыншагъэр хъумэ. || <b>Будь(-те) осторожней</b>, береги(-те) свое здоровье. || <b>Be careful</b>, take care of your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зыхуэсакъыжын: beware, be cautious or careful of sb or sth.
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт:
{{урысыбзэ}}
*зыхуэсакъыжын: остерегаться, беречься кого-чего-л.
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт:
{{библиографие}}
0lwxlu4keh43ypfnrc7w2ig9jle9s2x
129975
129974
2026-10-23T16:16:17Z
Rhdkabardian
5
129975
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxʷɐsɑ:qʹǝ'ᶎǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- + хуэ- + [сакъ] + -ы + -ж + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-зыхуэсакъыжын|Глагол лъэмыӏэс "зыхуэсакъыжын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#И щхьэм сакъыу хущытыжын, зыхъумэжын, зыхуэмыбэлэрыгъыжу псэун.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 179
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Зыхуэсакъыж</b>, уи узыншагъэр хъумэ. || <b>Будь(-те) осторожней</b>, береги(-те) свое здоровье. || <b>Be careful</b>, take care of your health.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зыхуэсакъыжын: beware, be cautious or careful of sb or sth.
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт:
{{урысыбзэ}}
*зыхуэсакъыжын: остерегаться, беречься кого-чего-л., быть осторожным
*Шымрэ лӀымрэ зэрыщӀэртэкъыми, тӀури зыхуэсакъыжырт:
{{библиографие}}
k0w73fr4fhn0emlhw0dkl8crtnxoc8z