Википсалъалъэ
kbdwiktionary
https://kbd.wiktionary.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
case-sensitive
Медиа
Служебная
Тепсэлъэхьыгъуэ
ЦӀыхухэт
ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ
Википсалъалъэ
Википсалъалъэм тепсэлъыхьын
Файл
Файл тепсэлъэхьыгъуэ
MediaWiki
MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ
Шаблон
Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ
Категориэ
Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ
Гуэлъхьэ
Гуэлъхьэм тепсэлъыхьын
Индекс
Индексым тепсэлъыхьын
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
алейкум
0
1090
130303
101270
2026-11-08T09:15:40Z
Rhdkabardian
5
130303
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: عليكم السلام = сэлам алейкум
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɐ'ɮe:jku:m}}: [[File:а162алейкум.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[алейкум]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр".
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*алейкум: see "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{урысыбзэ}}
*алейкум: cм. "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{библиографие}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====сэлам алейкум ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Salam Alaikum! Peace to you!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Салам алейкум! Мир вам!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сэлам</b> алейкум! (Дауэ упсэурэ?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|}
</div>
</div>
{{библиографие}}
19ssqit8phdfsf4o9wltblzm2o1eq7x
130304
130303
2026-11-08T09:16:28Z
Rhdkabardian
5
130304
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: عليكم السلام = сэлам алейкум
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɐ'ɮe:jku:m}}: [[File:а162алейкум.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[алейкум]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр".
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*алейкум: see "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{урысыбзэ}}
*алейкум: cм. "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{библиографие}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====сэлам алейкум ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Salam Alaikum! Peace to you!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Салам алейкум! Мир вам!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэлам <b>алейкум</b>! (Дауэ упсэурэ?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|}
</div>
</div>
{{библиографие}}
blvnmrdm6vnj5v4575h78rptcz3r9bk
апщий
0
1169
130301
130271
2026-11-08T09:05:59Z
Rhdkabardian
5
130301
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɐp'ɕi:j}}: [[File:а240апщий.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[апщий]}}
{{мыхьэнэ}}
#Зэрыхъуахъуэ псалъэм щӀыгъуу къагъэсэбэп.
{{щапхъэхэр}}
*— Уэ гъуэгуфӀыжь апщий! — жаӀэри зэщӀыгъуу кӀуэхэурэ, тхьэмыщкӀэр шым епсыхри псы ефэну гъуэгум дэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}, {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
{{зэпхахэр}}
*Бов апщий!
*ФӀэхъус апщий!
*Бохъу апщий!
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*апщий: let! I wish you… (to express a wish, greeting or salutation)
*Бов апщий! Greetings to a plowman (may your harvest be plentiful!)
*ФӀэхъус апщий! A host’s greeting to newly arrived guests
*Бохъу апщий! Greetings to a shepherd or herdsman.
{{урысыбзэ}}
*апщий: да, пусть (для выражения пожелания)
*Бов апщий! приветствие пахарю (пожелание изобилия)
*ФӀэхъус апщий! приветствие, с которым хозяин обращается к только что прибывшим гостям.
*Бохъу апщий! приветствие, обращенное к пастухам.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====пщэдджыжь фӀохъу апщий!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good morning!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Доброе утро!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Пщэдджыжь <b>фӀохъу</b> апщий! || <b>Доброе</b> утро! || <b>Good</b> morning!
|-
| Уузыншэм! (ФӀэхъус <b>апщий</b>!) || <b>Здравствуй(-те)</b>! || <b>Hello</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
rosjzp2maz02v3wr0br9cgijyjabdhp
гъуэгу
0
3181
130281
93393
2026-11-07T12:04:57Z
Rhdkabardian
5
130281
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁʷɐgʷ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гъуэгу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=гъуэгу}}
{{мыхьэнэ}}
#ЗыщӀыпӀэ икӀыу нэгъуэщӀыпӀэ кӀуэн папщӀэ къагъэсэбэп зекӀуапӀэ.
#Гъуэгуанэ.
{{щапхъэхэр}}
*Сабэр гъуэгум къыщиӀэту «Победащхъуэр» мажэ псынщӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
* Гъуэгу зымыщӀэ пашэ умыщӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 85
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Губгъуэм <b>гъуэгу</b> иӀэщ.|| Есть <b>дорога</b> через поле.|| There is <b>a road</b> in the field.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ГъущӀ гъуэгу.
*Шоссей гъуэгу.
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ.
*гъуэгушхуэ
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гъуэгу: 1. road 2. trip, journey
*ГъущӀ гъуэгу: railroad
*Шоссей гъуэгу: highway, carriageway
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ: tomorrow we set out on our journey
*гъуэгушхуэ: big road
{{урысыбзэ}}
*гъуэгу: 1. дорога 2. поездка, путешествие
*ГъущӀ гъуэгу: железная дорога
*Шоссей гъуэгу: шоссейная дорога
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ: завтра нам предстоит путешествие
*гъуэгушхуэ: большая дорога
{{нэгъуэщӀбзэхэр
|кӀх=
|азр=
|ерм=
|грз=
|ивр=
|къб=
|нэм=
|прс=
|трку= yol
|фрн=
|хьэр=
}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Гъуэгу емытын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not yield the way to sb, not let sb pass.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уступить кому-л. дороги
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give no peace, pester, pursue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать проходу.
зэхь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
зэхь.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу етын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb pass, yield the way to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} уступить кому-л. дорогу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу захуэ теувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take the righteous path, go in the right direction, get on the right track
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать на путь истинный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, Ухъу ди щӀалэр щӀалэ махуэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Гъуэгу махуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Гъуэгу</b> махуэ! СыхьэтыфӀ ухузэ! || <b>Путь</b> добрый! || Have a pleasant <b>trip</b>! Bon voyage!
|}
</div>
</div>
====Гъуэгу махуэ ежьэн (теувэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become or get lucky (take a lucky way)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать удачливым (букв, встать на счастливый путь).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу мыгъуэ ежьэн (теувэн)!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may you be damned! Damn you!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь ты проклят!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу пхэнж====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} unrighteous, crooked path or way
{{псалъафэ-урысыбзэ}} неправедный путь, кривая дорожка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу пхышын (пхыщӀыкӀын)====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lead the way, go ahead
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проложить путь; идти впереди
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat or make a way or path, blaze a trail
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проторить, протоптать дорожку.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу тетын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be headed for, be on the way
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать путь, находиться в пути.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Нартыжьхэр гъуэгу тету уае бзаджэ къатохъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
====Гъуэгу теувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hit the road, set out or off, start one’s trip
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отправиться в путь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Нэху зэрыщу тӀури гъуэгум дытеуващ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
====Гъуэгу техьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hit the road, set out or off, start one’s trip
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отправиться в путь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ЩӀалэр гъуэгу техьэн хуей хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}}
====Гъуэгу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a constant or regular visitor to at
{{псалъафэ-урысыбзэ}} зачастить куда-л., к кому-л.
ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгум пкӀэлъей едзын (къедзын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make the way shorter (by telling stories or singing songs)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сократить путь, дорогу (напр. рассказами, песнями).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Хъарзынэ хъуащ, Инал, Лу пкӀэлъей къридзащ ди гъуэгум, хъыбар дригъэдэӀуащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====гъуэгу зэхэкӀыпӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуэгур тӀууэ е щыуэ щызэгуэкӀ щӀыпӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} crossroads, a fork in the road, a parting of the ways
{{псалъафэ-урысыбзэ}} распутье, перепутье, развилка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Гъуэгу зэхэкӀыпӀэм дызэрынэсу... ипщэкӀэ дунэтӀыжащ... {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====гъуэгу Ӏуфэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуэгум и гъунэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the side, edge or shoulder of the road,
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обочина, край дороги
Гъуэгу Ӏуфэм тетын. Stand by the edge of the road.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Гъуэгу Ӏуфэм тетын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
bzjn5q0eujosov3y69exyvdiq7pko71
130282
130281
2026-11-07T12:06:32Z
Rhdkabardian
5
130282
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁʷɐgʷ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гъуэгу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=гъуэгу}}
{{мыхьэнэ}}
#ЗыщӀыпӀэ икӀыу нэгъуэщӀыпӀэ кӀуэн папщӀэ къагъэсэбэп зекӀуапӀэ.
#Гъуэгуанэ.
{{щапхъэхэр}}
*Сабэр гъуэгум къыщиӀэту «Победащхъуэр» мажэ псынщӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
* Гъуэгу зымыщӀэ пашэ умыщӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 85
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Губгъуэм <b>гъуэгу</b> иӀэщ.|| Есть <b>дорога</b> через поле.|| There is <b>a road</b> in the field.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ГъущӀ гъуэгу.
*Шоссей гъуэгу.
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ.
*гъуэгушхуэ
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гъуэгу: 1. road 2. trip, journey
*ГъущӀ гъуэгу: railroad
*Шоссей гъуэгу: highway, carriageway
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ: tomorrow we set out on our journey
*гъуэгушхуэ: big road
{{урысыбзэ}}
*гъуэгу: 1. дорога 2. поездка, путешествие
*ГъущӀ гъуэгу: железная дорога
*Шоссей гъуэгу: шоссейная дорога
*Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ: завтра нам предстоит путешествие
*гъуэгушхуэ: большая дорога
{{нэгъуэщӀбзэхэр
|кӀх=
|азр=
|ерм=
|грз=
|ивр=
|къб=
|нэм=
|прс=
|трку= yol
|фрн=
|хьэр=
}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Гъуэгу емытын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not yield the way to sb, not let sb pass.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уступить кому-л. дороги
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give no peace, pester, pursue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать проходу.
зэхь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
зэхь.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу етын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb pass, yield the way to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} уступить кому-л. дорогу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу захуэ теувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take the righteous path, go in the right direction, get on the right track
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать на путь истинный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, Ухъу ди щӀалэр щӀалэ махуэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Гъуэгу махуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Гъуэгу</b> махуэ! СыхьэтыфӀ ухузэ! || <b>Путь</b> добрый! || Have a pleasant <b>trip</b>! Bon <b>voyage</b>!
|}
</div>
</div>
====Гъуэгу махуэ ежьэн (теувэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become or get lucky (take a lucky way)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать удачливым (букв, встать на счастливый путь).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу мыгъуэ ежьэн (теувэн)!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may you be damned! Damn you!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь ты проклят!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу пхэнж====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} unrighteous, crooked path or way
{{псалъафэ-урысыбзэ}} неправедный путь, кривая дорожка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу пхышын (пхыщӀыкӀын)====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lead the way, go ahead
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проложить путь; идти впереди
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat or make a way or path, blaze a trail
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проторить, протоптать дорожку.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу тетын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be headed for, be on the way
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать путь, находиться в пути.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Нартыжьхэр гъуэгу тету уае бзаджэ къатохъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
====Гъуэгу теувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hit the road, set out or off, start one’s trip
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отправиться в путь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Нэху зэрыщу тӀури гъуэгум дытеуващ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
====Гъуэгу техьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hit the road, set out or off, start one’s trip
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отправиться в путь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ЩӀалэр гъуэгу техьэн хуей хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}}
====Гъуэгу хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a constant or regular visitor to at
{{псалъафэ-урысыбзэ}} зачастить куда-л., к кому-л.
ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгум пкӀэлъей едзын (къедзын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make the way shorter (by telling stories or singing songs)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сократить путь, дорогу (напр. рассказами, песнями).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Хъарзынэ хъуащ, Инал, Лу пкӀэлъей къридзащ ди гъуэгум, хъыбар дригъэдэӀуащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====гъуэгу зэхэкӀыпӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуэгур тӀууэ е щыуэ щызэгуэкӀ щӀыпӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} crossroads, a fork in the road, a parting of the ways
{{псалъафэ-урысыбзэ}} распутье, перепутье, развилка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Гъуэгу зэхэкӀыпӀэм дызэрынэсу... ипщэкӀэ дунэтӀыжащ... {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====гъуэгу Ӏуфэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуэгум и гъунэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the side, edge or shoulder of the road,
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обочина, край дороги
Гъуэгу Ӏуфэм тетын. Stand by the edge of the road.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Гъуэгу Ӏуфэм тетын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
jnz62jcrciyir561r2xytoa0deslsu7
дауэ
0
3896
130305
130121
2026-11-08T09:20:30Z
Rhdkabardian
5
130305
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Сыт хуэдэ щӀыкӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
* Дауэ уэ къызэроджэр? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 74
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| <b>Дауэ</b> зэдэджэгурэ сабийхэр?|| <b>Как</b> дети играют друг с другом?|| <b>How</b> are the children playing with each other?
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псыр <b>дауэ</b> зехьэн хуей?|| <b>Как</b> необходимо держать воду?|| <b>How</b> should water be kept?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| <b>Дауэ</b> зэрихьэрэ Цацэ и щхьэцыр? || <b>Какими</b> держит Цаца свои волосы?|| <b>How</b> does Tsatsa keep her hair?
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм <b>дауэ</b> елэжьа нащэм? || <b>Как</b> Часам занималась огурцами? || <b>How</b> did Chasam tend the cucumbers?
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Фэ <b>дауэ</b> фызэдэджэгурэ? || <b>Как</b> вы играете вместе друг с другом? || <b>How</b> do you play together?
</b>
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| <b>Дауэ</b> хэта Лъэпщ дадэр зауэм? || <b>Как</b> Тлепш участвовал в войне.|| <b>How</b> did Grandfather Tlepsh take part in the war.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюбрэ Уэзырмэсрэ <b>дауэ</b> еджэрэ? || <b>Как</b> учатся Аюб и Уазырмас? || <b>How</b> do Ayub and Wazyrmas study?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэлам алейкум! (<b>Дауэ</b> упсэурэ?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|-
! !! !! нап. 163
|-
| <b>Дауэ</b> зэпхьэлӀэну мы хущхъуэр? || <b>Как</b> принимать это лекарство? || <b>How</b> should I take this medicine?
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Шхыным уи гур <b>дауэ</b> хущыт? || <b>Какой</b> у тебя аппетит? || <b>How’s</b> your appetite?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Дауэ</b> щыт уи узыншагъэр? || <b>Как</b> твое (ваше) здоровье? || <b>How</b> is your health?
|-
! !! !! нап. 181
|-
| ”Скорэ помощым” <b>дауэ</b> сыпсэлъа хъуну? || <b>Как</b> позвонить в "Скорую помощь”? || <b>How</b> do I call an ambulance?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: how
{{урысыбзэ}}
*дауэ: как
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауэ ущыт?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} How are you doing? How is your health? How are you feeling?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как здоровье?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъуми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come what may! Sink or swim! Here goes!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} была не была.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъун?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Indeed? Really? Is it possible?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Неужели?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ шытми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} anyhow, anyway, nevertheless, however that may be, be it as it may
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ ищӀыну?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s to be done? what can be done?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как быть?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=дау}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкъуныгъэ, зэпсэлъэныгъэ.
#Тхьэусыхафэ.
{{щапхъэхэр}}
*Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: 1. dispute, litigation 2. dissatisfaction, claim
{{урысыбзэ}}
*дауэ: 1. спор; тяжба 2. недовольство, претензия
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауи-щхьэуи хэмылъу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} without dispute and scandal; quietly, peacefully
{{псалъафэ-урысыбзэ}} без спора и скандала; тихо, мирно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
6t4ijbmmf4nhyqhkg42fyumuktprna5
130313
130305
2026-11-08T09:39:33Z
Rhdkabardian
5
130313
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Сыт хуэдэ щӀыкӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
* Дауэ уэ къызэроджэр? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 74
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| <b>Дауэ</b> зэдэджэгурэ сабийхэр?|| <b>Как</b> дети играют друг с другом?|| <b>How</b> are the children playing with each other?
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псыр <b>дауэ</b> зехьэн хуей?|| <b>Как</b> необходимо держать воду?|| <b>How</b> should water be kept?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| <b>Дауэ</b> зэрихьэрэ Цацэ и щхьэцыр? || <b>Какими</b> держит Цаца свои волосы?|| <b>How</b> does Tsatsa keep her hair?
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм <b>дауэ</b> елэжьа нащэм? || <b>Как</b> Часам занималась огурцами? || <b>How</b> did Chasam tend the cucumbers?
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Фэ <b>дауэ</b> фызэдэджэгурэ? || <b>Как</b> вы играете вместе друг с другом? || <b>How</b> do you play together?
</b>
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| <b>Дауэ</b> хэта Лъэпщ дадэр зауэм? || <b>Как</b> Тлепш участвовал в войне.|| <b>How</b> did Grandfather Tlepsh take part in the war.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюбрэ Уэзырмэсрэ <b>дауэ</b> еджэрэ? || <b>Как</b> учатся Аюб и Уазырмас? || <b>How</b> do Ayub and Wazyrmas study?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэлам алейкум! (<b>Дауэ</b> упсэурэ?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|-
! !! !! нап. 163
|-
| <b>Дауэ</b> зэпхьэлӀэну мы хущхъуэр? || <b>Как</b> принимать это лекарство? || <b>How</b> should I take this medicine?
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Шхыным уи гур <b>дауэ</b> хущыт? || <b>Какой</b> у тебя аппетит? || <b>How’s</b> your appetite?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Дауэ</b> щыт уи узыншагъэр? || <b>Как</b> твое (ваше) здоровье? || <b>How</b> is your health?
|-
! !! !! нап. 181
|-
| ”Скорэ помощым” <b>дауэ</b> сыпсэлъа хъуну? || <b>Как</b> позвонить в "Скорую помощь”? || <b>How</b> do I call an ambulance?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: how
{{урысыбзэ}}
*дауэ: как
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауэ ущыт?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} How are you doing? How is your health? How are you feeling?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как здоровье?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Дауэ</b> ущыт? || <b>Как</b> ты (вы) себя чувствуешь (чувствуете)? || <b>How</b> are you feeling?
|}
</div>
</div>
====Дауэ хъуми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come what may! Sink or swim! Here goes!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} была не была.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъун?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Indeed? Really? Is it possible?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Неужели?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ шытми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} anyhow, anyway, nevertheless, however that may be, be it as it may
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ ищӀыну?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s to be done? what can be done?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как быть?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=дау}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкъуныгъэ, зэпсэлъэныгъэ.
#Тхьэусыхафэ.
{{щапхъэхэр}}
*Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: 1. dispute, litigation 2. dissatisfaction, claim
{{урысыбзэ}}
*дауэ: 1. спор; тяжба 2. недовольство, претензия
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дауи-щхьэуи хэмылъу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} without dispute and scandal; quietly, peacefully
{{псалъафэ-урысыбзэ}} без спора и скандала; тихо, мирно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
21qbh2u202ahk4txe9evufv2b66b8xp
дэгъуэу
0
4462
130309
14062
2026-11-08T09:33:10Z
Rhdkabardian
5
130309
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɐʁʷɐw}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дэгъу] + -э + -у}}
{{мыхьэнэ}}
#Гъуэзэджэу, фӀыуэ, къызыхуэтыншэу.
{{щапхъэхэр}}
*Дэгъуэу ящӀащ Зарэ мыбы къызэрашар! {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| ИкъукӀэ фӀыуэ (<b>дэгъуэу</b>) сопсэу. || Живу очень <b>хорошо</b>. || I'm doing very <b>wel</b>l.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дэгъуэу: well, fine, wonderfully
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ: everything came out fine
{{урысыбзэ}}
*дэгъуэу: хорошо, прекрасно, великолепно
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ: все закончилось прекрасно
{{библиографие}}
nrrqyy6cy373095lmdrs32qutuk1vog
130310
130309
2026-11-08T09:34:38Z
Rhdkabardian
5
130310
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɐʁʷɐw}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дэгъу] + -э + -у}}
{{мыхьэнэ}}
#Гъуэзэджэу, фӀыуэ, къызыхуэтыншэу.
{{щапхъэхэр}}
*Дэгъуэу ящӀащ Зарэ мыбы къызэрашар! {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| ИкъукӀэ фӀыуэ (<b>дэгъуэу</b>) сопсэу. || Живу очень <b>хорошо</b>. || I'm doing very <b>well</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дэгъуэу: well, fine, wonderfully
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ: everything came out fine
{{урысыбзэ}}
*дэгъуэу: хорошо, прекрасно, великолепно
*Ӏуэхур дэгъуэу зэфӀэкӀащ: все закончилось прекрасно
{{библиографие}}
qwa4mfubc5lvfqsbaa6grtd3y2ppfvx
жэщ
0
6429
130294
19467
2026-11-07T13:19:11Z
Rhdkabardian
5
130294
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Cielo_en_la_poblacion_de_taritari.JPG|жэщ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ᶎɐɕ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[жэщ]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=жэщ}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшапэ зэхэуэгъуэмрэ пщэдджыжь нэхущымрэ я зэхуаку дэлъ зэман.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 28
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Жэщыр</b> уэмщ. || <b>Ночь</b> душная. || <b>The night</b> is sultry.
|-
! !! !! нап. 38
|-
| <b>Жэщыр</b> нэху дахэщ.|| <b>Ночь</b> светлая и красивая.|| <b>The night</b> is bright and beautiful.
|-
| <b>Жэщыр</b> нэхущ.|| <b>Ночь</b> светлая.|| <b>The night</b> is bright.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм махуэр кӀэщӀщ, <b>жэщыр</b> кӀыхьщ.|| Зимой, день короткий и <b>ночь</b> длинная.|| In winter the day is short and <b>the night</b> is long.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Дунейр щыхуабэм деж, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, <b>жэщым</b> бэкхъым щӀэтщ. || Когда погода теплая, днём скот пасётся, а <b>ночью</b> находится в коровнике. || When the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) <b>at night</b> they are in the cowshed.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Гъэмахуэ жэщ.
*Жэщыр хэкӀуэтащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*жэщ: night
*Гъэмахуэ жэщ: summer night
*Жэщыр хэкӀуэтащ: very late at night
{{урысыбзэ}}
*жэщ: ночь
*Гъэмахуэ жэщ: летняя ночь
*Жэщыр хэкӀуэтащ: очень позно ночью
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Жэщ мэкъуауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} work done or performed after hours
{{псалъафэ-урысыбзэ}} работа, выполняемая в неурочное время.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Фи] жэщ фӀы ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} good night!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} спокойной ночи!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи <b>жэщ</b> фӀы ухъу (нэхулъэфӀ укъикӀ). || Спокойной <b>ночи</b>. || Good <b>night</b>.
|}
</div>
</div>
====Жэщ хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get dark
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стемнеть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщ щӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay until very late
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запоздниться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЩӀалэм къикӀухьурэ жэщ ищӀащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщибл-махуибл====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} seven days and seven nights
{{псалъафэ-урысыбзэ}} семь дней и семь ночей.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщи махуи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} day and night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} днём и ночью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Борэ къафэмэ, жэщи махуи семызэшу сеплъыфынщ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
====Жэщым кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about nighttime)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать короче (о ночном времени).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщым кӀэрыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about nighttime)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать короче (о ночном времени).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщыр хэкӀуэтауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} late at night, in the middle of the night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} глубокой ночью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мыжэщрэ мымахуэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not on time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не вовремя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ бзу====
<Gallery>
Eurasian_Bittern_from_the_Crossley_ID_Guide_Britain_and_Ireland.jpg|Жэщым къэзылъэтыхь бзу
American_Bittern_Seney_NWR_3.jpg|Жэщым къэзылъэтыхь бзу
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщым къэзылъэтыхь бзу.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bittern
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выпь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ ныкъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщым ику, ибг.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} midnight
{{псалъафэ-урысыбзэ}} полночь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ плъыр====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщ хъумакӀуэ, жэщ къэрэгъул.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} night watchman
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ночной сторож
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Муратрэ Жэмалрэ зэплъыжащ, Зинэ укӀытэри абыхэм я къуагъым зыкъуигъэпщкӀуащ, ауэ жэщ плъырым псори сэтей къищӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====жэщ пыӀэ====
<Gallery>
Marley%27s_Ghost-John_Leech_1843-detail.jpg|жэщ пыӀэ
Carl_Spitzweg_-_Der_arme_Poet_%28Neue_Pinakothek%29.jpg|жэщ пыӀэ
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПӀэм щыхэлъкӀэ е унэм щыщӀэскӀэ ящхьэрыгъ пыӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} night cap,
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ночной колпак, ночная шапочка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЛӀыжьым жэщ пыӀэ щхьэрыгъщ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ Ӏус====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Пщыхьэщхьэшхэу яшхын ерыскъы.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} food for the evening meal
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пища, предназначенная на ужин
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ Ӏусыпхъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы жэщ Ӏус къызыхэкӀын ерыскъыпхъэ; зы жэщкӀэ яшхын Ӏусыпхъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} food products for making one evening meal, forage for one night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} продухты для приготовления пиши на один ужин; фураж на одну ночь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Хъуэжэ и быныр жэщ Ӏусыпхъэ ямыӀэу къыщӀэнат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
q3zzzuh4vw0efekqmxfciaezqkjj1nq
130295
130294
2026-11-07T13:22:53Z
Rhdkabardian
5
130295
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Cielo_en_la_poblacion_de_taritari.JPG|жэщ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ᶎɐɕ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[жэщ]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=жэщ}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшапэ зэхэуэгъуэмрэ пщэдджыжь нэхущымрэ я зэхуаку дэлъ зэман.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 28
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Жэщыр</b> уэмщ. || <b>Ночь</b> душная. || <b>The night</b> is sultry.
|-
! !! !! нап. 38
|-
| <b>Жэщыр</b> нэху дахэщ.|| <b>Ночь</b> светлая и красивая.|| <b>The night</b> is bright and beautiful.
|-
| <b>Жэщыр</b> нэхущ.|| <b>Ночь</b> светлая.|| <b>The night</b> is bright.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм махуэр кӀэщӀщ, <b>жэщыр</b> кӀыхьщ.|| Зимой, день короткий и <b>ночь</b> длинная.|| In winter the day is short and <b>the night</b> is long.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Дунейр щыхуабэм деж, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, <b>жэщым</b> бэкхъым щӀэтщ. || Когда погода теплая, днём скот пасётся, а <b>ночью</b> находится в коровнике. || When the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) <b>at night</b> they are in the cowshed.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Гъэмахуэ жэщ.
*Жэщыр хэкӀуэтащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*жэщ: night
*Гъэмахуэ жэщ: summer night
*Жэщыр хэкӀуэтащ: very late at night
{{урысыбзэ}}
*жэщ: ночь
*Гъэмахуэ жэщ: летняя ночь
*Жэщыр хэкӀуэтащ: очень позно ночью
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Жэщ мэкъуауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} work done or performed after hours
{{псалъафэ-урысыбзэ}} работа, выполняемая в неурочное время.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи] жэщ фӀы ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} good night!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} спокойной ночи!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи <b>жэщ</b> фӀы ухъу (нэхулъэфӀ укъикӀ). || Спокойной <b>ночи</b>. || Good <b>night</b>.
|}
</div>
</div>
====Жэщ хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get dark
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стемнеть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщ щӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay until very late
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запоздниться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЩӀалэм къикӀухьурэ жэщ ищӀащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщибл-махуибл====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} seven days and seven nights
{{псалъафэ-урысыбзэ}} семь дней и семь ночей.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщи махуи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} day and night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} днём и ночью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Борэ къафэмэ, жэщи махуи семызэшу сеплъыфынщ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
====Жэщым кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about nighttime)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать короче (о ночном времени).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщым кӀэрыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about nighttime)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать короче (о ночном времени).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жэщыр хэкӀуэтауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} late at night, in the middle of the night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} глубокой ночью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мыжэщрэ мымахуэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not on time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не вовремя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ бзу====
<Gallery>
Eurasian_Bittern_from_the_Crossley_ID_Guide_Britain_and_Ireland.jpg|Жэщым къэзылъэтыхь бзу
American_Bittern_Seney_NWR_3.jpg|Жэщым къэзылъэтыхь бзу
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщым къэзылъэтыхь бзу.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bittern
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выпь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ ныкъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщым ику, ибг.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} midnight
{{псалъафэ-урысыбзэ}} полночь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ плъыр====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жэщ хъумакӀуэ, жэщ къэрэгъул.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} night watchman
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ночной сторож
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Муратрэ Жэмалрэ зэплъыжащ, Зинэ укӀытэри абыхэм я къуагъым зыкъуигъэпщкӀуащ, ауэ жэщ плъырым псори сэтей къищӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====жэщ пыӀэ====
<Gallery>
Marley%27s_Ghost-John_Leech_1843-detail.jpg|жэщ пыӀэ
Carl_Spitzweg_-_Der_arme_Poet_%28Neue_Pinakothek%29.jpg|жэщ пыӀэ
</Gallery>
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПӀэм щыхэлъкӀэ е унэм щыщӀэскӀэ ящхьэрыгъ пыӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} night cap,
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ночной колпак, ночная шапочка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЛӀыжьым жэщ пыӀэ щхьэрыгъщ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ Ӏус====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Пщыхьэщхьэшхэу яшхын ерыскъы.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} food for the evening meal
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пища, предназначенная на ужин
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жэщ Ӏусыпхъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы жэщ Ӏус къызыхэкӀын ерыскъыпхъэ; зы жэщкӀэ яшхын Ӏусыпхъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} food products for making one evening meal, forage for one night
{{псалъафэ-урысыбзэ}} продухты для приготовления пиши на один ужин; фураж на одну ночь
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Хъуэжэ и быныр жэщ Ӏусыпхъэ ямыӀэу къыщӀэнат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
93bg85jlev5liphm2koxfqgykwv2weg
икъукӏэ
0
6950
130307
129275
2026-11-08T09:26:35Z
Rhdkabardian
5
130307
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='jǝqʹʷtʹʂɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [къу] + -кӀэ}}
{{мыхьэнэ}}
#Нэсауэ, кӀуапӀэ имыӀэжу, хуабжьу.
{{щапхъэхэр}}
*Уруштэн и Ӏэгъуэблагъуэм щыӀэ мыщэхэм бдзэжьей.. хуабжьу яфӀэфӀщ, икъукӀэ Ӏэрыхуэуи къаубыд. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
* Жанзилэ.. Ашэбокъуэм къихьа хъыбарыр щызэхихым, икъукӀэ и жагъуэ хъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 92
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| КӀэпхъыр <b>икъукӀэ</b> жанщ.|| Белка <b>достаточно</b> подвижная.|| The squirrel is <b>quite</b> agile.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>ИкъукӀэ</b> фӀыуэ (дэгъуэу) сопсэу. || Живу <b>очень</b> хорошо. || I'm doing <b>very</b> well.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*икъукӏэ: very, extremely; too, overly
{{урысыбзэ}}
*икъукӏэ: очень, слишком
{{библиографие}}
srboc17refylzmq91ol71a6s0r3daf2
къикӏын
0
7745
130298
129281
2026-11-07T13:34:02Z
Rhdkabardian
5
130298
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹi:'tʹʂǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + и- + [кӀ] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-къикӏын|Глагол лъэмыӏэс "къикӏын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#КъэкӀуэн, зыщӀыпӀэ къикӀыу.
#Зыгуэрым и кӀуэцӀ къэбгынэн (п. п. машинэ, гу).
#КъытрикӀутэн, къытекӀэн (щӀыфэм).
#Зыгуэр къуигъэщӀэн, къыбгуригъэӀуэн.
{{щапхъэхэр}}
*Выр здахумкӀэ къикӀыу зы лӀы гуэр къахуэзащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
*Хэт дэнлъэчыр уэ зыхуэпщӀыр?... ДэнлъэчитӀым зыгуэр къокӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
{{зэпхахэр}}
*ЩӀалэр мафӀэгум къикӀащ.
*ЩӀыфэр къикӀащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*къикӏын: 1. come, arrive, get to, reach sw 2. get out of sth, get off of sth 3. break out, appear (about a rash) 4. mean, express, signify
*ЩӀалэр мафӀэгум къикӀащ: the boy got off the train
*ЩӀыфэр къикӀащ: (he) broke out in a rash
{{урысыбзэ}}
*къикӏын: 1. прийти, приехать, прибыть откуда-л. 2. выйти из чего-л. сойти с чего-л. 3. появиться, высыпать (о сыпи) 4. означать, выражать, обозначать
*ЩӀалэр мафӀэгум къикӀащ: мальчик сошел с поезда
*ЩӀыфэр къикӀащ: сыпь высыпалась
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====[И] гурей къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood, get up on the wrong foot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь плохое настроение, встать с левой ноги
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гурыфӀ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good, positive, favourable mood
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в хорошем, доброжелательном настроеннии
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] делэн къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get into mischief, play up, become frolicsome, be carried away by a game, by play
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расшалиться, разыграться
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ер къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} flare up, break out over sth (about an argument, quarrel or scandal)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разгореться, разразиться из-за чего-л. (о ссоре, скандале)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Емынэ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to flare up, break out over sth (for example, about an argument)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разгореться, разразиться (например, о скандале)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
I.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Куэзырым къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s fate or fortune according to the cards
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выпасть, выйти по картам (на картах)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] кӀэныр къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. fall on the wanted side (about alchiks – a children’s game like dice) 2. be lucky, fortunate (in business)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. упасть нужной (боковой) стороной (об альчике во время игры) 2. посчастливиться, повести (в делах)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Къайгъэ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to end up in a scandal (about some business or affair)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} закончиться скандалом (о каком-л. деле)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мыхьэнэ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to have meaning, be significant, signify, mean
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь смысл, быть значимым
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] насып къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lady luck smiled at him, he was lucky
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выпало, улыбнулось счастье
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] нэ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} want sth very much, very badly, passionately
{{псалъафэ-урысыбзэ}} страстно желать, хотеть
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====НэхулъэфӀ укъикӀ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} good night.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} спокойной ночи.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жэщ фӀы ухъу (нэхулъэфӀ <b>укъикӀ</b>). || <b>Спокойной ночи</b>. || <b>Good night</b>.
|}
</div>
</div>
====[И] псэлъэн къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get to talking, find plenty to talk about
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разговориться
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пхъэ къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. get lucky 2. win by lot (in a lottery)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. повести кому-л. 2. выиграть по жребию
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Шэр къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} boil over (about milk)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} убежать (о молоке)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] ӀумацӀэр къикӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be starving (with hunger), have a good appetite, sb could eat a horse
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разыграться – об аппетите
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
lk4bybbtvzgypc66fvwsov8s8nwswb3
махуэ
0
10051
130283
130275
2026-11-07T12:11:02Z
Rhdkabardian
5
130283
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}}
{{мыхьэнэ}}
#Дыгъэр къыщыкъуэкӀымрэ щыкъухьэжымрэ яку дэлъ зэман, а зэманым къриубыдэ.
#Сыхьэт 24 хъу зэман мардэ.
#Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым и зэман тэмэм; календарым и зэман пыухыкӀа.
{{щапхъэхэр}}
*Зэгуэрым Батэрэз зы махуэ гъуэгуанэкӀэ ӀукӀауэ хуей мэз ин бэлыхьым къыщыхутащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Кэлэмэтрэ Хьикмэтрэ <b>махуэм</b> пыӀэ щырыщ ядыф.|| Каламат и Хикмат шьют по три шляпы <b>в день</b>. || Kalamat and Hikmat can each sew three hats <b>a day</b>.
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Лэжьэгъуэ <b>махуэщ</b>.|| Сегодня – рабочий <b>день</b>.|| It is a <b>workday</b>.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм <b>махуэр</b> кӀэщӀщ, жэщыр кӀыхьщ.|| Зимой, <b>день</b> короткий и ночь длинная.|| In winter <b>the day</b> is short and the night is long.
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Зы <b>махуэ</b> гуэрым а тӀум джэгун щӀадзащ. || <b>Однажды</b>, эти двое начали играть. || One <b>day</b> the two (of them) began to play.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Дунейр щыхуабэм деж, <b>махуэм</b> Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || Когда погода теплая, <b>днём</b> скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || When the weather is warm, <b>during the day</b> the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Сэ а <b>махуэм</b> зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот <b>день</b>, я побелил низ одной стены. || That <b>day</b> I whitewashed the bottom of one wall.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ <b>махуэ</b> зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я уже несколько <b>дней</b> плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell for a few <b>days</b>.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ <b>махуэ</b> зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) несколько <b>дней</b> нужно соблюдать постельный режим. || You need to stay in bed for a few <b>days</b>.
|-
! !! !! нап. 182
|-
| <b>МахуитӀ(махуищ)</b> дэкӀмэ, укъэкӀуэнщ. || Придёшь(-те) через два (три) <b>дня</b>. || Come back in two (three) <b>days</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Мэрем махуэ.
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*махуэ: 1. day (not night) 2. day (24 hour period) 3. day, date (of the month)
*Мэрем махуэ: Friday
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: the two friends agreed on what day to meet.
{{урысыбзэ}}
*махуэ: 1. День || дневной 2. день (сутки) 3. день (дата)
*Мэрем махуэ: пятница
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: два друга согласились о дне встречи.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Махуэ енкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} all day, the whole day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} целый день.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
МахуэенкӀэ пэплъэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уи махуэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good day!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добрый день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи <b>махуэ</b> фӀыуэ! || Добрый <b>день</b>! || Good <b>afternoon</b>!
|}
</div>
</div>
====Махуэ шэджагъуэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in broad daylight
{{псалъафэ-урысыбзэ}} средь бела дня.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм зибзыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become clear or cloudless (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проясниться - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм кӀэрыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэпс емыгъэфэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be the death (of); worry to death; hound to death
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сжить кого-л. со света (со свету); уничтожить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Дзу сыкъищӀауэ уафэм сабэр дрепхъей, махуэпс сримыгъэфэну тхьэ еӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Махуэр гъэкӀуэдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose a day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять день.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уи махуэр кӀыхь ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your day be good (long)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Будь добрым твой день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэр кӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go by – about a day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Мис апхуэдэу макӀуэр махуэр, Сыт къащыщӀми яфӀэзахуэу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Махуэр къытеункӀыфӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make the day dark, unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} омрачиться, стать несчастным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] махуэр къыхуэкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} befall sb (fate)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постичь чью-л. участь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Дэтхэнэ зыми ищӀэжт Бот и махуэр къыхуэкӀуэнкӀэ зэрыхъунур. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====[И] махуитӀ зэхуэмыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become painful
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть болезненным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}}
{{мыхьэнэ}}
#Угъурлы, насыпыфӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*- Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, ухъу уэ, щӀалэр, щӀалэ махуэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*махуэ: good, fortunate, bright
{{урысыбзэ}}
*махуэ: добрый, счастливый
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Бжэгъулъэ махуэ хэтӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} drive a lucky stake
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вбить счастливый кол
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу махуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bon voyage! have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Гъуэгу <b>махуэ</b>! СыхьэтыфӀ ухузэ! || Путь <b>добрый</b>! || Have a <b>pleasant</b> trip! <b>Bon</b> voyage!
|}
</div>
</div>
====Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth that brings good luck
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к счастью
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьыщхьэ махуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach a happy old age
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести счастливую старость
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Илъэсищэ щрикъу махуэр езы дадэм щыгъупщами, ящӀэр псоми жьыщхьэ махуэр къызэрыхъурэ дапщэ хъуами. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Лъапэ махуэ къипхьауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may there be good fortune in your home
{{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет счастье в вашем доме!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лъапэ махуэ къыухьэжьэж!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a wish for health and good fortune – when addressing a person who has recovered from an illness.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелание здоровья, счастья – при обращении к выздоровевшему.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лъапэ махуэ къыщӀыухьэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your arrival bring good fortune!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет твой приход счастливым!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэ ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} I wish you good luck.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Пусть принесёт тебе счастье!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn out to be successful, lucky or fortunate for sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} оказаться удачным, счастливым для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
qsiyb64o830humfqf2t0ccc6uuj55wd
нэхулъэфӏ
0
11025
130297
33104
2026-11-07T13:28:44Z
Rhdkabardian
5
130297
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=nɐxʷǝ'ɬɐfʹ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[нэху] + -лъ + -э + [фӀ]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=нэхулъэфӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр".
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*нэхулъэфӏ: see "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{урысыбзэ}}
*нэхулъэфӏ: см. "псалъафэ зэпыщӀахэр"
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====нэхулъэфӀ укъикӀ (фыкъикӀ)!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good night!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} спокойной (доброй) ночи!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
АтӀэ, нэхулъэфӀ фыкъикӀ, фи жэщ фӀы ухъу! - жиӀэурэ, Мурид хъыджэбзищым ябгъэдэкӀыжри вапӀэмкӀэ иунэтӀыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жэщ фӀы ухъу (<b>нэхулъэфӀ</b> укъикӀ). || <b>Спокойной ночи</b>. || <b>Good night</b>.
|}
</div>
</div>
{{библиографие}}
6k1vt2i12nx2br1w8y1ftbqhmyxvfkv
псо
0
11281
130321
130206
2026-11-08T10:17:14Z
Rhdkabardian
5
130321
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pso:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псо]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ур|kbd|псалъэпкъ=псо}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыри зэмыӀуса, и бжыгъэкӀи и щытыкӀэкӀи зэрыщыту къэна.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Хъарбыз псо.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*псо: whole
*Хъарбыз псо: a whole watermelon
{{урысыбзэ}}
*псо: целый
*Хъарбыз псо: целый
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=БЕЛДЖЫЛЫГЪЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pso:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псо]}}
{{склоненэ}}
{{скл-цп-псо|kbd|псалъэпкъ=псо}}
{{мыхьэнэ}}
#Зэрыщыту, зы гупу, зэпхауэ щыт гуэрыр зыгъэбелджылы.
{{щапхъэхэр}}
*Псоми я насып зэхуэдэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
* Зэкъуэш псори зы анэм къилъхуркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* Махуэ псом зэрагъэпцӀар чыцӀ ажэм икъутэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Псори</b> унэм дэсщ.|| <b>Все</b> сидят дома.|| <b>Everybody</b> is at home.
|-
! !! !! нап. 49
|-
| <b>Псори</b> хуэму, дахэу дотхэ.|| <b>Мы все</b> спокойно, красиво пишем.|| <b>All of us</b> are writing peacefully and neatly.
|-
! !! !! нап. 67
|-
|| Жыгхэр <b>псори</b> хэтсащ.|| Мы уже посадили <b>все</b> деревья. || We have panted <b>all</b> the trees.
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| <b>Псори</b> шей дофэ.|| <b>Все</b> пьём чай.|| <b>All of us</b> are drinking tea.
|-
! !! !! нап. 72
|-
|| <b>Псори</b> щхьэ хуэарэзы Ӏэминат?|| Почему <b>все</b> довольны Аминат?|| Why is <b>everybody</b> pleased with Aminat?
|-
! !! !! нап. 74
|-
|| Алий и топым <b>псори</b> ириджэгуащ.|| Мячом Алия <b>все</b> поиграли.|| <b>Everyone</b> has played with Aliy’s ball.
|-
! !! !! нап. 82
|-
| <b>Псоми</b> гъатхэ лэжьыгъэм зыхуагъэхьэзыр. || <b>Все</b> готовятся к весенним работам. || <b>Everybody</b> is getting ready for their spring labours.
|-
! !! !! нап. 83
|-
| А <b>псори</b> ди узыншагъэм и сэбэпщ. || <b>Все</b> это полезно для нашего здоровья. || <b>All of</b> this is good (useful) for our health.
|-
! !! !! нап. 98
|-
|| КъэтщӀа <b>псори</b> дэфтэрым иттхащ. || <b>Всё</b>, что мы узнали, мы записали в тетради.|| <b>Everything</b> we had learnt, we wrote down in our notebooks.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| Зыхуеину <b>псори</b> и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет <b>все</b> необходимое в ранец и идет в школу.|| He puts <b>everything</b> he will need in his bookbag and goes to school.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Нобэ <b>псори</b> ди унэ дисщ. || Сегодня мы <b>все</b> сидим дома. || Today we are <b>all</b> sitting at home.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Тхьэмахуэти, <b>псори</b> унэм дэст. || Было воскресенье – мы <b>все</b> сидели дома. || It was Sunday and we were <b>all</b> at home.
|-
! !! !! нап. 117
|-
|| Къытхуагъэлъэгъуа жыжьагъыр дэ <b>псом</b> япэ къэдъжащ. || Указанное нам расстояние мы пробежали раньше <b>всех</b>. || We ran the distance indicated faster than <b>all the others</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Псори</b> дыузыншэщ. || <b>Все</b> живы и здоровы. || <b>Everyone</b> is alive and well.
|-
! !! !! нап. 182
|-
| <b>Псори</b> уз хуэдэщ. || Как будто бы <b>все</b> болят. || It feels like <b>all of them</b> hurt.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*псо: all; everyone, everybody, everything
{{урысыбзэ}}
*псо: весь, вся, все, всё
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Дуней псор====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the whole world
{{псалъафэ-урысыбзэ}} весь мир
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Псом хуэмыдэу (хуэмыдэжу)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} especially, specially
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в особенности.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Псом япэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} above all, first of all, firstly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в первую очередь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Псом я шхьэ (ящхьэж)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} most important
{{псалъафэ-урысыбзэ}} самое главное, самое важное.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Псори зэдэгъэкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make everyone alike, impose a dead level on everyone, make everyone fit the same pattern, treat all alike, reduce all to the same level
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стричь всех под одну гребёнку.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
k14knd77e90po9xavkyh7q9itm1h1uf
псэун
0
11310
130306
129933
2026-11-08T09:22:25Z
Rhdkabardian
5
130306
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=psɐ'wǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псэу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-псэун|Глагол лъэмыӏэс "псэун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Псэ хэтын, гъащӀэр ехьэкӀын.
#Зыхуей гъуэту гъащӀэр хьын, унэн.
{{щапхъэхэр}}
*Щхьэр псэумэ, пыӀэ щыщӀэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* И анэ гупсэщ, и адэ псэущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Адэ щӀэинкӀэ псэуа щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэлам алейкум! (Дауэ <b>упсэурэ</b>?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|-
! !! !! нап. 178
|-
| Дэнэ деж дохутырыр <b>щыпсэур</b>? || Где <b>живет</b> врач? || Where <b>does</b> the doctor <b>live</b>?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*псэуфын (мэпсэуф)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*псэун: 1. live 2. support yourself, make a living
*псэуфын (мэпсэуф): be able to live
{{урысыбзэ}}
*псэун: 1. жить 2. содержать себя, добывать средства к жизни
*псэуфын (мэпсэуф): мочь жить
{{библиографие}}
4m56to4erydtovy0lmrjwry8uf2obqp
130312
130306
2026-11-08T09:36:07Z
Rhdkabardian
5
130312
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=psɐ'wǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псэу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-псэун|Глагол лъэмыӏэс "псэун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Псэ хэтын, гъащӀэр ехьэкӀын.
#Зыхуей гъуэту гъащӀэр хьын, унэн.
{{щапхъэхэр}}
*Щхьэр псэумэ, пыӀэ щыщӀэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* И анэ гупсэщ, и адэ псэущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Адэ щӀэинкӀэ псэуа щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэлам алейкум! (Дауэ <b>упсэурэ</b>?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|-
| ИкъукӀэ фӀыуэ (дэгъуэу) <b>сопсэу</b>. || <b>Живу</b> очень хорошо. || I<b>'m doing</b> very well.
|-
! !! !! нап. 178
|-
| Дэнэ деж дохутырыр <b>щыпсэур</b>? || Где <b>живет</b> врач? || Where <b>does</b> the doctor <b>live</b>?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*псэуфын (мэпсэуф)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*псэун: 1. live 2. support yourself, make a living
*псэуфын (мэпсэуф): be able to live
{{урысыбзэ}}
*псэун: 1. жить 2. содержать себя, добывать средства к жизни
*псэуфын (мэпсэуф): мочь жить
{{библиографие}}
gkxip7833wi2zpnrl0gzbb10x9o37ge
сыт
0
11881
130319
130016
2026-11-08T10:06:27Z
Rhdkabardian
5
130319
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}}
{{склоненэ}}
{{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}}
{{мыхьэнэ}}
#ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 50
|-
| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 51
|-
| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 53
|-
| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 55
|-
| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 57
|-
| Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 59
|-
| <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden?
|-
! !! !! нап. 61
|-
| Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 62
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 67
|-
|| <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard?
|-
! !! !! нап. 69
|-
|| <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat?
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 70
|-
|| <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods?
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done?
|-
! !! !! нап. 72
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 75
|-
|| <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting?
|-
! !! !! нап. 76
|-
|| <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water?
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 85
|-
|| Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests?
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 86
|-
|| Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden?
|-
|| <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 87
|-
|| <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree?
|-
! !! !! нап. 89
|-
|| Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>?
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry?
|-
! !! !! нап. 92
|-
|| Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this?
|-
! !! !! нап. 93
|-
|| КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like?
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter?
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water?
|-
! !! !! нап. 97
|-
|| <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad?
|-
! !! !! нап. 99
|-
|| <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat?
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from?
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do?
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden?
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)?
|-
! !! !! нап. 114
|-
|| <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships?
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees?
|-
|| Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops?
|-
! !! !! нап. 175
|-
| <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you?
|-
! !! !! нап. 176
|-
| <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts?
|-
| <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| <b>Сыт</b> зэпхьэлӀэну къыбжиӀа дохутырым? || <b>Что</b> посоветовал врач? || <b>What</b> did the doctor advise?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?
*сытыт
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сыт: what? (questions about everything except people)
*Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch?
*сытыт: why (in the world)?
{{урысыбзэ}}
*сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека)
*Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке?
*сытыт: почему же? зачем же?
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Сыт атӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Сыт и дуней [абы]====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сыт илъэныкъуэкӀи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects
{{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}}
====Сыт имыщӀами====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does
{{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}}
====Сыт ищӀыскӀи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects
{{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}}
====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what
{{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сыт и пэрмэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
- СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====Сыт-тӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
[ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Сыт хуэдэми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be…
{{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сыт хуэдэу====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state.
Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния.
Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар!
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning
{{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Сыт хуэдэу щытми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
- Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Сыт хуэдэхэр====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on
{{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}}
====Сыт хуэӀуа(р)?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?..
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
- АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
====Сыт щыгъуи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}}
====Сыт щыгъуи хуэдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always
Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда.
Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сыт щыгъуи хуэмыдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since]
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор].
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сытым хуэдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====сыт лъанлэрэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
- Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====сыт хуэдиз====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
[Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)?
|-
| <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay?
|}
</div>
</div>
====сыт хуэдизрэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times
Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз?
Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Сыт хуэдизрэ бжесӀа?!
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====сыт хуэдэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} какой?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods?
|-
! !! !! нап. 82
|-
| Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring?
|-
! !! !! нап. 83
|-
| Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer?
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 93
|-
|| КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter?
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Фи унагъуэкӀэ <b>сыт</b> фыхуэдэ? || <b>Как</b> ваша семья? || <b>How</b> is your family?
|-
! !! !! нап. 178
|-
| <b>Сыт</b> хуэдэ сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients?
|-
| <b>Сыт</b> хуэдэ узыфэ къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || <b>Какой</b> диагноз тебе (вам) поставил врач? || <b>What</b> diagnosis did the doctor give you?
|-
! !! !! нап. 180
|-
| <b>Сыт</b> хуэдэ нэгъуджэ узыхуейр? || <b>Какие</b> тебе (вам) нужны очки? || <b>What kind of</b> glasses do you need?
|}
</div>
</div>
====сыт щхьэкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ?
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason?
Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине?
Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Сыт щхьэкӀэ угузэва?
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} because
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====сыт щыгъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} when?
Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} когда?
Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр?
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time?
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
22fgoxxkl5u14cfvst6i1avfksnm2ac
сыхьэтыфӏ
0
11901
130284
35840
2026-11-07T12:16:32Z
Rhdkabardian
5
130284
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: ساعة = сыхьэт
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝħɐˈtǝfʹ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=сыхьэтыфӏ}}
{{мыхьэнэ}}
#сыхьэт махуэ, угъурлы, насыпыфӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*Гъуэгумахуэ, сыхьэтыфӀ фыхуэзэну си гуапэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: good luck!
{{урысыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: удачи! желаю счастья!
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====СыхьэтыфӀ ухузэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Гъуэгу</b> махуэ! СыхьэтыфӀ ухузэ! || <b>Путь</b> добрый! || Have a pleasant <b>trip</b>! Bon <b>voyage</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
eum9vpneu4zxd06p92k0dl8ytc07acd
130285
130284
2026-11-07T12:19:37Z
Rhdkabardian
5
130285
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: ساعة = сыхьэт
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝħɐˈtǝfʹ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=сыхьэтыфӏ}}
{{мыхьэнэ}}
#сыхьэт махуэ, угъурлы, насыпыфӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*Гъуэгумахуэ, сыхьэтыфӀ фыхуэзэну си гуапэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: good luck!
{{урысыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: удачи! желаю счастья!
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====СыхьэтыфӀ ухузэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Гъуэгу махуэ! <b>СыхьэтыфӀ</b> ухузэ! || <b>Путь добрый</b>! || <b>Have a pleasant trip</b>! <b>Bon voyage</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
tctyilrmfnn7u9y179xbejqziexuaor
130288
130285
2026-11-07T12:34:28Z
Rhdkabardian
5
130288
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: ساعة = сыхьэт
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝħɐˈtǝfʹ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыхьэт] + -ы + [фӏ]}}
{{мыхьэнэ}}
#сыхьэт махуэ, угъурлы, насыпыфӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*Гъуэгумахуэ, сыхьэтыфӀ фыхуэзэну си гуапэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: good luck!
{{урысыбзэ}}
*сыхьэтыфӏ: удачи! желаю счастья!
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====СыхьэтыфӀ ухузэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Гъуэгу махуэ! <b>СыхьэтыфӀ</b> ухузэ! || <b>Путь добрый</b>! || <b>Have a pleasant trip</b>! <b>Bon voyage</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
erir2sbs4hazxlsetra7ktnhfy9fj71
сэлам
0
11930
130302
130264
2026-11-08T09:14:13Z
Rhdkabardian
5
130302
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
< хьэрыпыбзэ: سلام = сэлам
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ'ɮɑ:m}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сэлам]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=сэлам}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩызэхуэзэкӀэ зым адрейм зэрызэхуигъазэ (псалъэкӀэ, и щхьэр, и Ӏэр ищӀу, и Ӏэр иубыду).
{{щапхъэхэр}}
*Сэламыр зэфӀэкӀа нэужь Ӏэнэ къагъэуври хьэщӀэхэр шхэну тӀысащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*сэлам: hello! hi! greetings!
{{урысыбзэ}}
*сэлам: привет, приветствие
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Сэлам алейкум!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hello!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} здравствуй(те)!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сэлам</b> алейкум! (Дауэ упсэурэ?) || <b>Как поживаешь (поживаете)</b>? || <b>How are you</b>?
|}
</div>
</div>
====Сэлам ехыжын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say goodbye to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} попрощаться с кем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
[Джэримэс:] - Си Ӏэщ цӀыкӀухэм есхыжынхэщ сэлам гуапэу. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give, pass on sb’s greetings to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} передать привет кому-л. от кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сэлам ехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say hello to sb, greet sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поздороваться с кем-л., приветствовать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ЕщӀэнокъуэр гуэщым ефэ щӀэсхэм яхыхьэри сэлам ярихащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Сэлам ехыныгъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} greeting
{{псалъафэ-урысыбзэ}} приветствия
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>СЭЛАМ</b> ЕХЫНЫГЪЭ || <b>ПРИВЕТСТВИЯ</b> || <b>GREETINGS</b>
|}
</div>
</div>
====Сэлам зэхыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say goodbye to each other
ЗэхуэзаитӀыр сэлам зэрахыжри зэбгъэдэкӀыжащ. They said goodbye to each other and parted.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} попрощаться друг с другом.
ЗэхуэзаитӀыр сэлам зэрахыжри зэбгъэдэкӀыжащ. Они попрощались и расстались
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЗэхуэзаитӀыр сэлам зэрахыжри зэбгъэдэкӀыжащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сэлам зэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say hello to each other, greet each other
ЩӀалэхэм сэлам зэрахащ. The young people said hello to each other
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поздороваться друг с другом, приветствовать друг друга.
ЩӀалэхэм сэлам зэрахащ. Молодые люди поздоровались друг с другом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
ЩӀалэхэм сэлам зэрахащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сэлам къехыжын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say goodbye to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} попрощаться с кем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} respond to a greeting
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ответить на приветствие.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сэлам къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say hello to sb, greet sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поздороваться с кем-л., приветствовать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сэлам къыхуегъэхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} send your greetings to sb with sb, ask sb to say hello to sb for you.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} передать привет кому-л. через кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
pf9akya8e42bw88wsvjiuv5w9hhcqmq
узыншэ
0
12407
130299
129967
2026-11-08T09:01:44Z
Rhdkabardian
5
130299
wikitext
text/x-wiki
узыншэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -нш + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узынш}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз къызэмыуз, узыншагъэ зиӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уузыншэм</b>! (ФӀэхъус апщий!) || <b>Здравствуй(-те)</b>! || <b>Hello</b>!
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Сэ <b>сыузыншэщ</b>. || Я <b>здоров</b>. || I <b>am healthy</b>.
|-
| Сэ <b>сыузыншэкъым</b>. || Я <b>нездоров</b>. || I <b>am not healthy</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ЦӀыху узыншэ.
*Ӏэщ узыншэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэ: healthy, sound, not ill
*ЦӀыху узыншэ: a healthy person
*Ӏэщ узыншэ: healthy livestock
{{урысыбзэ}}
*узыншэ: здоровый, небольной
*ЦӀыху узыншэ: здоровый человек
*Ӏэщ узыншэ: здоровый скот
{{библиографие}}
td1yll75qv9673kyjjftdvx11jsihy0
130322
130299
2026-11-08T10:19:44Z
Rhdkabardian
5
130322
wikitext
text/x-wiki
узыншэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -нш + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=узынш}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз къызэмыуз, узыншагъэ зиӀэ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уузыншэм</b>! (ФӀэхъус апщий!) || <b>Здравствуй(-те)</b>! || <b>Hello</b>!
|-
| Псори <b>дыузыншэщ</b>. || Все <b>живы и здоровы</b>. || Everyone <b>is alive and well</b>.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Сэ <b>сыузыншэщ</b>. || Я <b>здоров</b>. || I <b>am healthy</b>.
|-
| Сэ <b>сыузыншэкъым</b>. || Я <b>нездоров</b>. || I <b>am not healthy</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ЦӀыху узыншэ.
*Ӏэщ узыншэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэ: healthy, sound, not ill
*ЦӀыху узыншэ: a healthy person
*Ӏэщ узыншэ: healthy livestock
{{урысыбзэ}}
*узыншэ: здоровый, небольной
*ЦӀыху узыншэ: здоровый человек
*Ӏэщ узыншэ: здоровый скот
{{библиографие}}
0py2rm0ug4rybnsx0lifp8z11zc2w3d
узыншэу
0
12409
130290
37438
2026-11-07T12:45:25Z
Rhdkabardian
5
130290
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐw}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -э + -у}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз лажьэ имыӀэу, мысымаджэу.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэу: (be) totally well, completely healthy
{{урысыбзэ}}
*узыншэу: в полном здравии (быть, находиться)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншэу ущыт====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} goodbye, best wishes, may you be healthy!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь здоров, всех благ, всего доброго.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
[ХьэпащӀэ:] - АтӀэ, узыншэу ущыт, Къанщауэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Узыншэу</b> ущыт. || <b>До свидания</b>. || <b>Goodbye</b>.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
gwlfa04bae93tvc55xswr34n6o6lg5v
130291
130290
2026-11-07T12:47:25Z
Rhdkabardian
5
130291
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝnʂɐw}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + нш + -э + -у}}
{{мыхьэнэ}}
#Уз лажьэ имыӀэу, мысымаджэу.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узыншэу: (be) totally well, completely healthy
{{урысыбзэ}}
*узыншэу: в полном здравии (быть, находиться)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншэу ущыт====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} goodbye, best wishes, may you be healthy!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь здоров, всех благ, всего доброго.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
[ХьэпащӀэ:] - АтӀэ, узыншэу ущыт, Къанщауэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А.''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Узыншэу</b> ущыт. || <b>До свидания</b>. || <b>Goodbye</b>.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
t1yyzrqdqvnc5corj5776qxq54t7c3w
уи
0
12419
130293
130278
2026-11-07T13:05:57Z
Rhdkabardian
5
130293
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Уи</b> махуэ фӀыуэ! || Добрый день! || Good afternoon!
|-
| <b>Уи</b> пщыхьэщхьэ фӀыуэ! || Добрый вечер! || Good evening!
|-
| <b>Уи</b> жэщ фӀы ухъу (нэхулъэфӀ укъикӀ). || Спокойной ночи. || Good night.
|-
! !! !! нап. 173
|-
| <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>?
|-
| Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ <b>уи</b>гу къыдэмыжрэ? || Когда <b>ты (вы)</b> почувствовал(—и) себя плохо? || When did <b>you</b> start feeling unwell?
|-
| <b>Уи</b> жьэр ину зэтехи "а" жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) "а". || Please open <b>your</b> mouth wide and say "ah."
|-
| <b>Уи</b> Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, <b>уи</b> тэмакъыр узрэ? || <b>Тебе (вам)</b> больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| <b>Уи</b> бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me <b>your</b> tongue.
|-
| Мыдэхьыт, <b>уи</b> лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check <b>your</b> pulse.
|-
| Шхыным <b>уи</b> гур дауэ хущыт? || Какой <b>у тебя</b> аппетит? || How’s <b>your</b> appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| <b>Уи</b> щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does <b>your</b> head hurt (Do <b>you</b> feel dizzy)?
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ щыт <b>уи</b> узыншагъэр? || Как <b>твое (ваше)</b> здоровье? || How is <b>your</b> health?
|-
| Зыхуэсакъыж, <b>уи</b> узыншагъэр хъумэ. || Будь(-те) осторожней, береги(-те) <b>свое</b> здоровье. || Be careful, take care of <b>your</b> health.
|-
| <b>Уи</b> узыншагъэмкӀэ уэ Ӏэмал имыӀэу тутыныр (фадэр) хыфӀэбдзэн хуейщ. || По состоянию здоровья ты (вы) немедленно должен (должны) перестать курить (пить). || Due to <b>your</b> health condition, you must immediately stop smoking (drinking).
|-
! !! !! нап. 181
|-
| <b>Уи</b> нэ кӀуэцӀым и давленэр къэдгъэпщ. || Давай(-те) проверим <b>у тебя (вас)</b> глазное давление. || Let's check <b>your</b> (the) eye pressure.
|-
! !! !! нап. 182
|-
| <b>Уи</b> жьэр зэтех. || Открой рот. || Open <b>your</b> mouth.
|-
| <b>Уи</b> жьэр нэхъ ину зэтех. || Открой рот пошире. || Open <b>your</b> mouth wider.
|-
| <b>Уи</b> жьэр зэтепӀэ (зэхуэщӀ). || Закрой(-те), рот. || Close <b>your</b> mouth.
|-
| <b>Уи</b> жьэм жьэдэгъэжыхьи убжьытхэ. || Прополощи(-те) рот и сплюнь(-те). || Rinse <b>your</b> mouth and spit.
|-
| ПӀалъэкӀэ <b>уи</b> дзэ ку гъуанэр згъэбыдэнщ. || Я поставлю временную пломбу. || I will put a temporary filling.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж: у тебя
{{библиографие}}
aqnvdfeh3bum33yilnmalen7ae86vp7
унагъуэ
0
12475
130318
37605
2026-11-08T10:03:07Z
Rhdkabardian
5
130318
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Family_Photos_May_2014-0089_%2814202670584%29.jpg|унагъуэ
%D0%9A%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F_%D0%A2%D1%8E%D1%80%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%85.JPG|унагъуэ
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'nɑ:ʁʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ун] + -а + -гъу + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=унагъу}}
{{мыхьэнэ}}
#Бынунэмрэ зыхэпсэукӀыну абы иӀэмрэ.
{{щапхъэхэр}}
*Хъуэжэ и унагъуэр зэрыхъур: и фызыр, и пхъур, езыр арт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
* Унагъуэ умыхъуу къуажэ ухъункъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Мэрян еджэнри <b>унагъуэ</b> Ӏуэхури зэдихьырт.|| Мерян сочетала учёбу и <b>домашние</b> дела.|| Maryan was combining her studies with her <b>home</b> chores.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Ди <b>унагъуэр</b> инщ. || Наша <b>семья</b> большая. || Our <b>family</b> is big.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Фи <b>унагъуэкӀэ</b> сыт фыхуэдэ? || Как ваша <b>семья</b>? || How is your <b>family</b>?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Унагъуэ лъэщ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*унагъуэ: family, household
*Унагъуэ лъэщ: a strong family
{{урысыбзэ}}
*унагъуэ: семья
*Унагъуэ лъэщ: крепкая семья
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Унагъуэ ихьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get married (about a woman)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выйти замуж.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Пщащэ цӀыкӀур унагъуэ ихьауэ зэхэтхати, дыщыгуфӀыкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}}
====Унагъуэ щӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get married
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жениться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Зи унагъуэр бэгъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a benevolent appeal to someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} благожелательное обращение к кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Унагъуэр зэӀыщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} introduce discord into a family, bring discord to a family.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} внести раздор в семью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Унагъуэр къутэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} destroy a family
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разрушить семью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Унагъуэр лъэныкъуэбэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose the breadwinner
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять кормильца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Унагъуэу тӀысыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start a family
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обзавестись семьёй.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Къуагуи, адрей и къуэшхэм яхуэдэти, унагъуэу тӀысыжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
kqcjar0pf6ev6htb6p04cmwocdh63pg
упсэу
0
12541
130315
37787
2026-11-08T09:47:48Z
Rhdkabardian
5
130315
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'psɐw}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [псэу]}}
{{мыхьэнэ}}
#Берычэт бесын, тхьэр арэзы къыпхухъу (фӀыщӀэ иращӀу я ныбжьым е нэхъыщӀэм зэрызыхуагъазэ псалъэ).
#Я ныбжьыр е нэхъыщӀэр къыщепскӀэ зэрызыхуагъазэ псалъэ; гъащӀэ кӀыхь ухъу.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Упсэу</b>, сыхъарзынэщ. || <b>Спасибо</b>, чувствую себя хорошо. || <b>Thank you</b>, I feel well.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*упсэу: 1. thank you! thanks! 2. Gesundheit! God bless! (a wish of health to sb your age or younger when they sneeze)
{{урысыбзэ}}
*упсэу: 1. спасибо 2. будь здоров! (пожелание здоровья ровеснику или младшему по возрасту при его чихании)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Упсэу апщий!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} response to greetings
{{псалъафэ-урысыбзэ}} (ответ на приветствие).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ХьэщӀэ къепсыхам «фӀэхъус апщий» жраӀэ, «упсэу апщий» къыжраӀэж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
nt97tdh44rsitsxltvfmbeieahjdgsl
фи
0
12871
130317
129920
2026-11-08T10:00:50Z
Rhdkabardian
5
130317
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ф + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Кэлэмэт <b>фи</b>гу ирихьрэ?|| Каламат <b>вам</b> нравится?|| Do <b>you</b> like Kalmat?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Фи</b> унагъуэкӀэ сыт фыхуэдэ? || Как <b>ваша</b> семья? || How is <b>your</b> family?
|-
! !! !! нап. 178
|-
| <b>Фи</b> сымаджэщым гъуэлъыпӀэ дапщэ щӀэт? || Сколько коек <b>у вас</b> в больнице? || How many beds are there in <b>your</b> hospital?
|-
| <b>Фи</b> къуажэм сымаджэщ дэт? || <b>У вас</b> в селе есть больница? || Is there a hospital in <b>your</b> village?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Фи хадэ.
*Фи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фи: second person plural possessive prefix functionally equivalent to English “your, yours”
*Фи хадэ: your garden
*Фи деж: at your (house, flat, place, etc.)
{{урысыбзэ}}
*фи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «ваш»
*Фи хадэ: ваш сад
*Фи деж: у вас
{{библиографие}}
jbuqylxiokfh8pplba9vzf8p6w8ye9k
фӏыуэ
0
13109
130308
130280
2026-11-08T09:29:48Z
Rhdkabardian
5
130308
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fʹǝwɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[фӀ] + -ы + -уэ}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏеигъэ лъэпкъ хэмылъу, мыбзаджэу, хъарзынэу, дэгъуэу, хуабжьу, икъукӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*[Мухьэмэд] Джэгум фӀыуэ къыщофэ, Махуэр фийуэ егъакӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 96
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| ФӀамыщӀыр <b>фӀыуэ</b> мэс.|| Уголь <b>хорошо</b> горит.|| Coal burns <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 97
|-
|| Зейнаб <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Зейнаб <b>хорошо</b> учится.|| Zeynab studies <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| Кэлэмэт <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Каламат <b>хорошо</b> учится.|| Kalamat studies <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм цӀыкӀу нащэм <b>фӀыуэ</b> елэжьащ. || Маленькая Часам <b>хорошо</b> занималась огурцами. || Little Chasam has worked <b>hard</b> on the cucumbers.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюб цӀыкӀу <b>фӀыуэ</b> йоджэ. || Маленький Аюб <b>хорошо</b> учится. || Little Ayub studies <b>well</b>.
|-
|| Уэзырмэси, Ӏэюб хуэдэу, <b>фӀыуэ</b> йоджэ. || Уазырмас также, подобно Аюбу, <b>хорошо</b> учится. || Wazyrmas, like Ayub, studies <b>well</b>, too.
|-
|| Ӏэюб сымэ <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Аюб и другие <b>хорошо</b> учится. || Ayub and the others study <b>well</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| ИкъукӀэ <b>фӀыуэ</b> (дэгъуэу) сопсэу. || Живу очень <b>хорошо</b>. || I'm doing very <b>wel</b>l.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ФӀыуэ лэжьэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фӏыуэ: well, excellently, wonderfully
*ФӀыуэ лэжьэн: work well
{{урысыбзэ}}
*фӏыуэ: хорошо, славно, здорово
*ФӀыуэ лэжьэн: работать хорошо
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уи махуэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good day!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добрый день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи махуэ <b>фӀыуэ</b>! || <b>Добрый</b> день! || <b>Good</b> afternoon!
|}
</div>
</div>
====Уи пщыхьэщхьэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good evening! (greeting).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Добрый вечер! (приветствие).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи <b>пщыхьэщхьэ</b> фӀыуэ! || Добрый <b>вечер</b>! || Good <b>evening</b>!
|}
</div>
</div>
====ФӀыуэ зэрылъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} love each other, love one another
{{псалъафэ-урысыбзэ}} любить друг друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ФӀыуэ зэрылъагъухэр зэӀэпэгъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====ФӀыуэ зегъэлъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be liked by sb, be pleasing to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ зыкъегъэлъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be liked by sb, be pleasing to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ зылъагъужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in love with oneself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть самовлюблённым.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ лъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} love sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} любить кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 99
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы пхъыр <b>фӀыуэ елъагъу</b>.|| Он <b>любит</b> морковь.|| It <b>loves</b> carrots.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
gr9rccko5j6bm4sea4yqxmwywwemx58
130311
130308
2026-11-08T09:35:11Z
Rhdkabardian
5
130311
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fʹǝwɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[фӀ] + -ы + -уэ}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏеигъэ лъэпкъ хэмылъу, мыбзаджэу, хъарзынэу, дэгъуэу, хуабжьу, икъукӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*[Мухьэмэд] Джэгум фӀыуэ къыщофэ, Махуэр фийуэ егъакӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 96
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| ФӀамыщӀыр <b>фӀыуэ</b> мэс.|| Уголь <b>хорошо</b> горит.|| Coal burns <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 97
|-
|| Зейнаб <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Зейнаб <b>хорошо</b> учится.|| Zeynab studies <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| Кэлэмэт <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Каламат <b>хорошо</b> учится.|| Kalamat studies <b>well</b>.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм цӀыкӀу нащэм <b>фӀыуэ</b> елэжьащ. || Маленькая Часам <b>хорошо</b> занималась огурцами. || Little Chasam has worked <b>hard</b> on the cucumbers.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюб цӀыкӀу <b>фӀыуэ</b> йоджэ. || Маленький Аюб <b>хорошо</b> учится. || Little Ayub studies <b>well</b>.
|-
|| Уэзырмэси, Ӏэюб хуэдэу, <b>фӀыуэ</b> йоджэ. || Уазырмас также, подобно Аюбу, <b>хорошо</b> учится. || Wazyrmas, like Ayub, studies <b>well</b>, too.
|-
|| Ӏэюб сымэ <b>фӀыуэ</b> йоджэ.|| Аюб и другие <b>хорошо</b> учится. || Ayub and the others study <b>well</b>.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| ИкъукӀэ <b>фӀыуэ</b> (дэгъуэу) сопсэу. || Живу очень <b>хорошо</b>. || I'm doing very <b>well</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*ФӀыуэ лэжьэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фӏыуэ: well, excellently, wonderfully
*ФӀыуэ лэжьэн: work well
{{урысыбзэ}}
*фӏыуэ: хорошо, славно, здорово
*ФӀыуэ лэжьэн: работать хорошо
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Уи махуэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good day!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добрый день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи махуэ <b>фӀыуэ</b>! || <b>Добрый</b> день! || <b>Good</b> afternoon!
|}
</div>
</div>
====Уи пщыхьэщхьэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good evening! (greeting).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Добрый вечер! (приветствие).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи <b>пщыхьэщхьэ</b> фӀыуэ! || Добрый <b>вечер</b>! || Good <b>evening</b>!
|}
</div>
</div>
====ФӀыуэ зэрылъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} love each other, love one another
{{псалъафэ-урысыбзэ}} любить друг друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ФӀыуэ зэрылъагъухэр зэӀэпэгъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====ФӀыуэ зегъэлъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be liked by sb, be pleasing to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ зыкъегъэлъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be liked by sb, be pleasing to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ зылъагъужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in love with oneself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть самовлюблённым.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ФӀыуэ лъагъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} love sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} любить кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 99
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы пхъыр <b>фӀыуэ елъагъу</b>.|| Он <b>любит</b> морковь.|| It <b>loves</b> carrots.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
5dv47emef7btbas37w246iu0e6iorqs
фӏэхъус
0
13260
130300
39684
2026-11-08T09:03:47Z
Rhdkabardian
5
130300
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fʹɐ'χʷǝs}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=фӀэ- + [хъус]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр".
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*фӏэхъус: See "псалъафэ зэпыщӀахэр"
{{урысыбзэ}}
*фӏэхъус: См. "псалъафэ зэпыщӀахэр"
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====фӀэхъус ехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say hello, greet
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поздороваться с кем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====фӀэхъус апщий====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Бысымыр хьэщӀэм зэрыпежьэ сэлам.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} host’s greeting to newly arrived guests
{{псалъафэ-урысыбзэ}} приветствие, с которым хозяин обращается к только что прибывшим гостям
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
ХьэщӀэ къепсыхамэ: - ФӀэхъус апщий! - жраӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уузыншэм! (<b>ФӀэхъус</b> апщий!) || <b>Здравствуй(-те)</b>! || <b>Hello</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
bxp51v73tjp5ij7ofawrv5j43xgop0k
хуэдэ
0
13494
130320
130209
2026-11-08T10:12:32Z
Rhdkabardian
5
130320
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым теплъэкӀэ, щытыкӀэкӀэ пэгъунэгъу; зыгуэрым ещхь.
{{щапхъэхэр}}
*Абы хуэдэ гугъуехь мащӀэ и фэ дэкӀакъым Лу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
* А шым хуэдэ зэикӀ ялъэгъуатэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 82
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in spring?
|-
! !! !! нап. 83
|-
| Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ?</b> || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What is</b> the weather <b>like</b> in summer?
</b>
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Губгъуэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What is</b> the field <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм дунейр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| What is the weather <b>like</b> in winter?
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Какие</b> есть жуки?|| What are beetles <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| ЧыцӀ цӀыкӀур сыт <b>хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| What is the baby goat <b>like</b>?
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Сыт <b>хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing?
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Фи унагъуэкӀэ сыт <b>фыхуэдэ</b>? || <b>Как</b> ваша семья? || <b>How</b> is your family?
|-
! !! !! нап. 178
|-
| Сыт <b>хуэдэ</b> сыхьэт бжыгъэхэра дохутырыр щылажьэр? || В <b>какие</b> часы принимает врач? || <b>What</b> hours does the doctor see patients?
|-
| Сыт <b>хуэдэ</b> узыфэ къофыкӀыу жиӀа дохутырым? || <b>Какой</b> диагноз тебе (вам) поставил врач? || <b>What</b> diagnosis did the doctor give you?
|-
! !! !! нап. 180
|-
| Сыт <b>хуэдэ</b> нэгъуджэ узыхуейр? || <b>Какие</b> тебе (вам) нужны очки? || <b>What kind of</b> glasses do you need?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуэдэ: like, similar to sb or sth
{{урысыбзэ}}
*хуэдэ: подобный кому-чему-л., сходный с кем-чем-л.
{{библиографие}}
хуэдэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='xʷɐdɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хуэд] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хуэд}}
{{мыхьэнэ}}
#И пэжыпӀэр ямыщӀэу, хуэгъэфэщауэ зыгуэрым щытепсэлъыхьым деж къагъэсэбэп.
#Зыр зым ирагъапщэу щытепсэлъыхькӀэ къагъэсэбэп.
#Зыгуэрым и бжыгъэ, инагъ, хьэлъагъ къыщагъэлъэгъуэнум деж егъэщхьыгъэ мыхьэнэ къикӀыу къагъэсэбэп.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 182
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Псори уз <b>хуэдэщ</b>. || <b>Как будто бы</b> все болят. || <b>It feels like</b> all of them hurt.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт.
*Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?
*Сабий хуэдэ мэджэгу.
*Хуэдэ тӀощӀ.
*Хуэдэ зыбжанэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуэдэ: 1. as if, like 2. like, similar to sth, as if (used in comparative structures) 3. as many as, as much as
*Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: as with a changeable wind, the lower edge of the sky in the East was misty.
*Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: as if sb came.
*Сабий хуэдэ мэджэгу: (he) is playing like a child
*Хуэдэ тӀощӀ: as many as twenty
*Хуэдэ зыбжанэ: as many as several
{{урысыбзэ}}
*хуэдэ: 1. будто, как будто 2. подобно чему-л., словно, как (употребляется в сравнительных оборотах) 3. столько, сколько...
*Жьыбгъэ къепщэн хуэдэ, къуэкӀыпӀэмкӀэ уафэ лъащӀэр пшагъуэт: как при переменчивом ветре, на востоке нижний край неба затуманился
*Зыгуэр къакӀуэ хуэдэ?: как будто кто-то пришел?
*Сабий хуэдэ мэджэгу: играет как ребёнок
*Хуэдэ тӀощӀ: целых двадцать, до двадцати
*Хуэдэ зыбжанэ: целых несколько, до нескольких
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Хуэдэ къабзэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in precisely the same way, in exactly the same way
{{псалъафэ-урысыбзэ}} точно так же.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
Инал, япэм зэрыщытам хуэдэ къабзэу, тегушхуат, мурад ищӀам дихьэхауэ иужь итт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
d14kiupepxwedsk0qt8kz1e08hjurem
хъарзынэ
0
13548
130316
40587
2026-11-08T09:50:13Z
Rhdkabardian
5
130316
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
> хьэрыпыбзэ: خزينة = казначействэ, кӀадэ, хъугъуэфӀыгъуэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χɐr'zǝnɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъарзын]+ -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хъарзын}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩӀым къыщӀах фӀыгъуэхэр, щӀым къыщӀах минералхэр.
#Мылъку, щыгъын, Ӏэмэпсымэ.
{{щапхъэхэр}}
*Ди къуршхэр ди дыщэ пхъуантэу, Ди хъарзынэм бжыгъэ имыӀэу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
*- Фызу къыздэкӀуэ, си фӀыгъуэмрэ си хъарзынэмрэ ухэсу упсэунщ, - жеӀэр пщым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъарзынэ: 1. minerals 2. property, things; wealth
{{урысыбзэ}}
*хъарзынэ: 1. полезные ископаемые 2. имущество, веши; богатство
{{библиографие}}
хъарзынэ
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
> хьэрыпыбзэ: خزينة = казначействэ, кӀадэ, хъугъуэфӀыгъуэ
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χɐr'zǝnɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъарзын]+ -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=хъарзын}}
{{мыхьэнэ}}
#ФӀы, дагъуэншэ, гурыхь.
#Зи ӀэщӀагъэм фӀыуэ хэзыщӀыкӀ.
#ЦӀыхугъэ зыхэлъ, цӀыхуфӀ.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Упсэу, <b>сыхъарзынэщ</b>. || Спасибо, <b>чувствую себя хорошо</b>. || Thank you, <b>I feel well</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Гъавэ хъарзынэ къехьэлӀэжын.
*Дохутыр хъарзынэ.
*ЦӀыху хъарзынэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъарзынэ: 1. good, high-quality, sturdy 2. good, knowledgeable, skilled (in their field, specialty) 3. good, kind, exemplary (in the family)
*Гъавэ хъарзынэ къехьэлӀэжын. Gather an excellent harvest
*Дохутыр хъарзынэ. A skilled doctor
*ЦӀыху хъарзынэ. A good man
{{урысыбзэ}}
*хъарзынэ: 1. хороший, качественный, добротный 2. хороший, знающий, умелый (в своём деле, специальности) 3. хороший, добрый, примерный (в семье)
*Гъавэ хъарзынэ къехьэлӀэжын: собрать отличный урожай
*Дохутыр хъарзынэ: опытный врач
*ЦӀыху хъарзынэ: хороший человек
{{библиографие}}
i58eud4umax4frrlevqm6hhjs1vlb0t
хъун
0
13640
130296
130126
2026-11-07T13:26:25Z
Rhdkabardian
5
130296
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Poa_annua.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы <b>хъун</b> щыкуэдщ.|| Там много <b>луговой травы</b>.|| There is a lot of <b>meadow grass</b> there.
|-
|| <b>Хъун</b> щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой <b>луговой травы</b>.|| The livestock get fat there on the soft <b>meadow grass</b>.
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: meadow grass
{{урысыбзэ}}
*хъун: луговая трава
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун
Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*ПыӀэр хъуным ишхащ.
*Хъуныр гъэкӀуэдын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: moth
*ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths
*Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths
{{урысыбзэ}}
*хъун: моль
*ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью.
*Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Хъун еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
</div>
</div>
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
Warp_and_weft_2.jpg|хъун
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Цей хъун.
*ЩэкӀ хъун.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: warp (longitudinal threads in fabric)
*Цей хъун: the warp of homespun cloth
*ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material
{{урысыбзэ}}
*хъун: основа (продольные нити в ткани)
*Цей хъун: основа домотканного сукна
*ЩэкӀ хъун: основа ткани
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс "хъун"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын.
#Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн.
{{щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class ="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ <b>хъуат</b>.|| Мать Мерян, Нащхо, <b>заболела</b>.|| Meryan’s mother Nashkhwa <b>had fallen</b> ill.
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| Гъэмахуэм бадзэр куэд <b>мэхъу</b>.|| Летом мух <b>становиться</b> много.|| <b>There are</b> a lot of flies in summer.
|-
|| Ахэр хуабжьу зэран <b>мэхъу</b>.|| Они <b>приносят</b> большой вред.|| They <b>are</b> very harmful.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэр мазищ <b>мэхъу</b>.|| Зима <b>длится</b> три месяца.|| Winter <b>lasts for</b> three months.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв <b>мэхъу</b>.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры <b>становятся</b> обильными.|| When it rains, plants grow, crops <b>become</b> plentiful.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Хур яужьгъри хугу <b>мэхъу</b>.|| Просо рушат и оно <b>становится</b> пшеном.|| People grind millet and it <b>becomes</b> millet flour.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Абы и щхьэцыр ин <b>хъуащ</b>.|| Ее волосы <b>стали</b> длинными.|| Her hair <b>has grown</b> long.
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр куэд дыдэ <b>мэхъу</b>.|| Жуков очень много.|| <b>There are</b> very many beetles.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Нащэр бэв <b>хъуащ</b>. || Огурцы <b>стали</b> обильными. || The cucumbers <b>have become</b> luscious.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Дэ хы <b>дохъу</b>. || Нас шестеро. || <b>There are</b> six of us.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Сэбэп <b>хъу</b>. || <b>Будьте</b> полезны. || <b>Be</b> Useful.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дапщэщ хьэзыр <b>хъуну</b> хущхъуэр? || Когда <b>будет</b> готово лекарство? || When <b>will</b> the medicine <b>be</b> ready?
|-
| Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр <b>хъунущ</b>. || Сегодня в 11 часов дня лекарство <b><b>будет</b> готово. || The medicine <b>will be</b> ready today at 11 a.m.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ махуэ зыбжанэ <b>хъуауэ</b> сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я <b>уже</b> несколько дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for</b> a few days.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Уэ тэмакъыдзэ <b>ухъуащ</b>. || <b>У</b> тебя (вас) ангина. || You <b>have</b> tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ иджыри сымаджэщым ущӀатхыкӀыж <b>хъунукъым</b>. || Тебя (вас) пока <b>нельзя</b> выписать из больницы. || You <b>can't</b> be discharged from the hospital yet.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Уэ тутын (фадэ) уефэ <b>хъунукъым</b>. || Тебе (вам) <b>нельзя</b> курить (пить). || You <b>must not</b> smoke (drink).
|-
! !! !! нап. 181
|-
| ”Скорэ помощым” дауэ сыпсэлъа <b>хъуну</b>? || <b>Как позвонить в</b> "Скорую помощь”? || <b>How do I call</b> an ambulance?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жэщ хъуащ.
*Гъавэр хъун.
*Хъарбызыр хъун.
*хъуфын (мэхъуф)
*щыхъун (щохъу)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe
*Жэщ хъуащ: night fell
*Гъавэр хъун: ripen (about a crop)
*Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon)
*хъуфын (мэхъуф): be able to be or become
*щыхъун (щохъу): be, become swh
{{урысыбзэ}}
*хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать
*Жэщ хъуащ: наступил ночь
*Гъавэр хъун: зреть (об урожае)
*Хъарбызыр хъун: зреть (об арбузе)
*хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть
*щыхъун (щохъу): быть, становить где-л.
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====(Уи) жэщ фӀы ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} goodbye
{{псалъафэ-урысыбзэ}} до свидания
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жэщ фӀы <b>ухъу</b> (нэхулъэфӀ укъикӀ). || <b>Спокойной</b> ночи. || <b>Good</b> night.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
02ycplrnvugnbirgkriak5eq8fredc0
щытын
0
16048
130292
129971
2026-11-07T12:52:18Z
Rhdkabardian
5
130292
wikitext
text/x-wiki
щытын
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [т] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-щытын|Глагол лъэмыӏэс "щытын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Лъакъуэхэм тегъэщӀауэ зэфӀэтын.
#ЩӀыпӀэ гуэр щыӀэн.
#И пӀэм имыкӀын, мыхъеин.
#ЩытыкӀэ гуэрым итын.
{{щапхъэхэр}}
*МыдэкӀэ Ашэбокъуэм и гъуситӀыр щхьэгъубжэмкӀэ доплъхэри щытхэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
*Фадэр куэдрэ щытым мэжабзэ, цӀыхубзыр куэдрэ дэсмэ - мэутхъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Шэнтыр <b>щытщ</b>.|| Стул <b>стоит</b>.|| The chair <b>is standing</b>.
|-
! !! !! нап. 60
|-
| БжьаӀуэр мэзым пэмыжыжьэу <b>щытщ</b>. || Пасека <b>находится</b> недалеко от леса.|| The apiary <b>stands</b> not far from the forest.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| <b>Сызэрыщытыр</b> сщӀэркъым. || Я не знаю, <b>что со мной</b>. || I don’t know <b>what’s wrong with me</b>.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ <b>щыт</b> уи узыншагъэр? || Как твое (ваше) здоровье? || How <b>is</b> your health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жыжьэу щытын.
*Унэр гъуэгубгъум щытщ.
*МафӀэгур куэдрэ щытащ.
*Хуабэу щытын.
*Къулейсызу щытын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щытын: 1. stand, be in an upright position (about sb) 2. Be placed, put, situated, located swh (about sth) 3. stand still, in place 4. be in some position, condition or state
*Жыжьэу щытын: stand far away
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: the house stands on the edge of the road
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: the train stood for a long time
*Хуабэу щытын: be warm (hot)
*Къулейсызу щытын: be poor
{{урысыбзэ}}
*щытын: 1. стоять, находиться в вертикальном положении (о ком-л.) 2. быть поставленным, расположенным, находиться где-л. (о чем-л.) 3. стоять на месте 4. быть, находиться в каком-л. положении, состоянии
*Жыжьэу щытын: стоять далеко
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: дом стоит у обочины
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: поезд долго стоял на месте
*Хуабэу щытын: быть тёплым (горячим)
*Къулейсызу щытын: быть бедным
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншэу ущыт!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} goodbye
{{псалъафэ-урысыбзэ}} до свидания
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Узыншэу <b>ущыт</b>. || <b>До свидания</b>. || <b>Goodbye</b>.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
tpnlm2jzrgtjqeqofab4en53frcdlx7
130314
130292
2026-11-08T09:44:14Z
Rhdkabardian
5
130314
wikitext
text/x-wiki
щытын
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [т] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-щытын|Глагол лъэмыӏэс "щытын"-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Лъакъуэхэм тегъэщӀауэ зэфӀэтын.
#ЩӀыпӀэ гуэр щыӀэн.
#И пӀэм имыкӀын, мыхъеин.
#ЩытыкӀэ гуэрым итын.
{{щапхъэхэр}}
*МыдэкӀэ Ашэбокъуэм и гъуситӀыр щхьэгъубжэмкӀэ доплъхэри щытхэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
*Фадэр куэдрэ щытым мэжабзэ, цӀыхубзыр куэдрэ дэсмэ - мэутхъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Шэнтыр <b>щытщ</b>.|| Стул <b>стоит</b>.|| The chair <b>is standing</b>.
|-
! !! !! нап. 60
|-
| БжьаӀуэр мэзым пэмыжыжьэу <b>щытщ</b>. || Пасека <b>находится</b> недалеко от леса.|| The apiary <b>stands</b> not far from the forest.
|}
</div>
</div>
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дауэ <b>ущыт</b>? || Как <b>ты (вы) себя чувствуешь (чувствуете)</b>? || How <b>are you feeling</b>?
|-
! !! !! нап. 175
|-
| <b>Сызэрыщытыр</b> сщӀэркъым. || Я не знаю, <b>что со мной</b>. || I don’t know <b>what’s wrong with me</b>.
|-
! !! !! нап. 179
|-
| Дауэ <b>щыт</b> уи узыншагъэр? || Как твое (ваше) здоровье? || How <b>is</b> your health?
|}
</div>
</div>
{{зэпхахэр}}
*Жыжьэу щытын.
*Унэр гъуэгубгъум щытщ.
*МафӀэгур куэдрэ щытащ.
*Хуабэу щытын.
*Къулейсызу щытын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щытын: 1. stand, be in an upright position (about sb) 2. Be placed, put, situated, located swh (about sth) 3. stand still, in place 4. be in some position, condition or state
*Жыжьэу щытын: stand far away
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: the house stands on the edge of the road
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: the train stood for a long time
*Хуабэу щытын: be warm (hot)
*Къулейсызу щытын: be poor
{{урысыбзэ}}
*щытын: 1. стоять, находиться в вертикальном положении (о ком-л.) 2. быть поставленным, расположенным, находиться где-л. (о чем-л.) 3. стоять на месте 4. быть, находиться в каком-л. положении, состоянии
*Жыжьэу щытын: стоять далеко
*Унэр гъуэгубгъум щытщ: дом стоит у обочины
*МафӀэгур куэдрэ щытащ: поезд долго стоял на месте
*Хуабэу щытын: быть тёплым (горячим)
*Къулейсызу щытын: быть бедным
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====Узыншэу ущыт!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} goodbye
{{псалъафэ-урысыбзэ}} до свидания
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А. ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Узыншэу <b>ущыт</b>. || <b>До свидания</b>. || <b>Goodbye</b>.
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
lbdqs9bxh9ofolb2du1tnrv5huguf9w
Индекс:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/У
102
20044
130286
108670
2026-11-07T12:22:14Z
Rhdkabardian
5
130286
wikitext
text/x-wiki
{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/у|у]]
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/У|У]]
<div class="index">
==у==
*[[у]]
==уа==
*[[уа]]
*[[уагъэ]]
*[[уадауэ]]
*[[уадэ]]
*[[уадэшхуэ]]
*[[уае]]
*[[уаз]]
*[[уазэ]]
*[[уазтыпӏэ]]
*[[уай]]
*[[уакъ-уакъ]]
*[[уалэ-уалэу]]
*[[уалейкум]]
*[[уанапӏэ]]
*[[уанащӏэ]]
*[[уанэ]]
*[[уанэгу]]
*[[уанэгурыпс]]
*[[уанэгущхьэнтэ]]
*[[уанэкъуапэ]]
*[[уанэкъуапэпхэнж]]
*[[уанэкъуапэфӏэдзэ]]
*[[уанэлъэгу]]
*[[уанэмахуэрэ]]
*[[уанэмыгъуэрэ]]
*[[уанэпхъафэ]]
*[[уанэпхъэбжь]]
*[[уанэш]]
*[[уарэ]]
*[[уардэ]]
*[[уардэӏэщхьэхъу]]
*[[уарцэ]]
*[[уасафӏэ]]
*[[уасэ]]
*[[уасэншэ]]
*[[уасэхэщӏэ]]
*[[уасэху]]
*[[уасэӏых]]
*[[уафэ]]
*[[уафэгу]]
*[[уафэгъуагъуэ]]
*[[уафэпхъэнкӏ]]
*[[уафэпшэ]]
*[[уафэрыху]]
*[[уафэхъуэпскӏ]]
*[[уахъты]]
*[[уахъуэщӏыхъуэ]]
*[[уач]]
*[[уашхэ]]
*[[уащхъуафэ]]
*[[уащхъуэ]]
*[[уащхъуэдэмыщхъуэу]]
==уэ==
*[[уэ]]
*[[уэбэуфэ]]
*[[уэбзэх-щӏыбзэх]]
*[[уэв]]
*[[уэвын]]
*[[уэгу]]
*[[уэгуанэ]]
*[[уэгунэбзу]]
*[[уэгуш]]
*[[уэгъу]]
*[[уэгъуэ]]
*[[уэгъужькуий]]
*[[уэгъурсыз]]
*[[уэгъущӏыгъу]]
*[[уэд]]
*[[уэдыдыд]]
*[[уэдыкъуа]]
*[[уэдыкъуэн]]
*[[уэздыгъащхьэ]]
*[[уэздыгъэ]]
*[[уэздыгъэку]]
*[[уэздыгъэнэф]]
*[[уэздыгъэшыхь]]
*[[уэздыгъэщӏэж]]
*[[уэздыгъей]]
*[[уэзджынэ]]
*[[уэим]]
*[[уэкъу]]
*[[уэкъулэ]]
*[[уэкъулэхуефэ]]
*[[уэкъуло]]
*[[уэлэхьэ]]
*[[уэлэхьи]]
*[[уэлбаналэ]]
*[[уэлбанэ]]
*[[уэлбанэрилэ]]
*[[уэлиигъуэ]]
*[[уэлий]]
*[[уэлмэ]]
*[[уэм]]
*[[уэн]]
*[[уэндэгъу]]
*[[уэндэгъуагъ]]
*[[уэндэгъугъэ]]
*[[уэнжакъ]]
*[[уэншэку]]
*[[уэншэкутелъ]]
*[[уэншэкутелъхьэпӏэ]]
*[[уэншэкутепхъуэ]]
*[[уэншэкущӏэдз]]
*[[уэншэкущӏэлъ]]
*[[уэр]]
*[[уэрам]]
*[[уэрамгъэбжьыфӏэ]]
*[[уэрамыщхьэ]]
*[[уэрэд]]
*[[уэрэдбзу]]
*[[уэрэдгъуо]]
*[[уэрэджыӏакӏуэ]]
*[[уэрэджыӏэ]]
*[[уэрэдкъегъажьэ]]
*[[уэрэдкъыхэдзэ]]
*[[уэрэдус]]
*[[уэрэдыжь]]
*[[уэрэдыпкъ]]
*[[уэрэдыфэ]]
*[[уэрдыхъу]]
*[[уэрджынэ]]
*[[уэредадэ]]
*[[уэредадэбжьэ]]
*[[уэркъ]]
*[[уэркъыгъэ]]
*[[уэрсэрэгъу]]
*[[уэр-сэру]]
*[[уэрсэрыжь]]
*[[уэру]]
*[[уэр-уэру]]
*[[уэршэр]]
*[[уэршэракӏуэ]]
*[[уэршэрэгъу]]
*[[уэршэрын]]
*[[уэрыншэу]]
*[[уэрыпӏэ]]
*[[уэрыхъу]]
*[[уэс]]
*[[уэсэпс]]
*[[уэсэпсхэмыхьэ]]
*[[уэсбзууплъ]]
*[[уэсий]]
*[[уэскӏурий]]
*[[уэслъэгу]]
*[[уэсмыч]]
*[[уэсудэ]]
*[[уэсукхъуэ]]
*[[уэсутэ]]
*[[уэсчэсей]]
*[[уэсылъэ]]
*[[уэсыпс]]
*[[уэсыщхьэ]]
*[[уэсят]]
*[[уэт]]
*[[уэтэпс]]
*[[уэтэр]]
*[[уэтэртес]]
*[[уэтэу]]
*[[уэтыр]]
*[[уэтӏпсытӏ]]
*[[уэу]]
*[[уэуэу]]
*[[уэуитӏ]]
*[[уэ-уи-уи]]
*[[уэф]]
*[[уэфӏ]]
*[[уэфӏын]]
*[[уэх]]
*[[уэхбзэх]]
*[[уэхын]]
*[[уэху]]
*[[уэхухуху]]
*[[уэхьэхьей]]
*[[уэчыл]]
*[[уэчылын]]
*[[уэшх]]
*[[уэшх-уэс]]
*[[уэшхыпс]]
*[[уэшхышхуэ]]
*[[уэшын]]
*[[уэщ]]
*[[уэщтэуэн]]
*[[уэщхъун]]
*[[уэщыкӏ]]
*[[уэщынэ]]
*[[уэщырыӏущӏ]]
*[[уэщыщхьэ]]
*[[уэщӏ]]
*[[уэӏ]]
*[[уэӏэнэ]]
==уб==
*[[убакӏуэ]]
*[[убалъэ]]
*[[убэ]]
*[[убэжыбэ]]
*[[убэлэцын]]
*[[убэн]]
*[[убэнджын]]
*[[убэрэжьын]]
*[[убэрей]]
*[[убэтэн]]
*[[убгъун]]
*[[убжьытхэн]]
*[[убзэ]]
*[[убзэн]]
*[[убзэрэбзэн]]
*[[убзэщхъун]]
*[[убзытэн]]
*[[убзыхун]]
*[[убзыщӏын]]
*[[ублакӏуэ]]
*[[ублапӏэ]]
*[[ублэн]]
*[[ублэрэкӏын]]
*[[ублэрэкъауэ]]
*[[ублыгун]]
*[[убруун]]
*[[убыдын]]
*[[убыдыпӏэ]]
*[[убыдыпӏэншэ]]
*[[убыжын]]
*[[убыжыпхъэ]]
*[[убыкӏей]]
*[[убын]]
*[[убых]]
*[[убыххэр]]
==ув==
*[[увыгъэ]]
*[[увыгъуэ]]
*[[увын]]
*[[увыпӏэ]]
*[[увыӏэгъуэ]]
*[[увыӏэн]]
*[[увыӏэпӏэ]]
*[[увыӏэпӏэншэ]]
==угу==
*[[угуэщӏын]]
==угъу==
*[[угъуэгъу]]
*[[угъуэнын]]
*[[угъуеин]]
*[[угъуеяуэ]]
*[[угъурлагъ]]
*[[угъурлы]]
*[[угъурлын]]
*[[угъурсыз]]
*[[угъурсызагъ]]
*[[угъурсызын]]
==уд==
*[[уд]]
*[[ударенэ]]
*[[удэгун]]
*[[удэзыхьэх]]
*[[удэн]]
*[[удэрэбжьэн]]
*[[удэрэщхъуэн]]
*[[удэфа]]
*[[удэфэн]]
*[[удэӏун]]
*[[удихьэхыу]]
*[[удобренэ]]
*[[удостоверенэ]]
*[[удыгъэ]]
*[[удыкӏэху]]
*[[удын]]
*[[удынын]]
*[[удыныщӏэн]]
==удж==
*[[удж]]
*[[уджэрэджын]]
*[[уджэфын]]
*[[уджын]]
==удз==
*[[удз]]
*[[удзэгун]]
*[[удзэгъун]]
*[[удзэӏун]]
*[[удзбамэ]]
*[[удзбжьамий]]
*[[удздэгу]]
*[[удзкъэс]]
*[[удзлъэрыжэ]]
*[[удзхущхъуэ]]
*[[удзшабэ]]
*[[удзщхьэхужь]]
*[[удзыжь]]
*[[удзылъэ]]
*[[удзыпэ]]
*[[удзыпцӏэ]]
*[[удзыфэ]]
==уе==
*[[уеблэм]]
*[[уеблэмэ]]
*[[уей]]
*[[уейпсей]]
*[[уей-уей]]
==уж==
*[[ужэгъун]]
==ужь==
*[[ужь]]
*[[ужьэ]]
*[[ужьэжьын]]
*[[ужьгъащхьэ]]
*[[ужьгъэ]]
*[[ужьгъэн]]
*[[ужьгъэтхэпс]]
*[[ужьгъэутхэпс]]
*[[ужьгъын]]
*[[ужьыгун]]
*[[ужьыпкъэ]]
*[[ужьыхын]]
==уз==
*[[уз]]
*[[узэдыгъуэ]]
*[[узэдын]]
*[[узэримыгъэплъу]]
*[[узэхун]]
*[[узэщӏакӏуэ]]
*[[узэщӏын]]
*[[узбек]]
*[[узбекхэр]]
*[[узджынтын]]
*[[узижэгъуэн]]
*[[узижэгъуэну]]
*[[узхуэӏэзэ]]
*[[узыгъэ]]
*[[узыгъэл]]
*[[узыгъуэ]]
*[[узылэ]]
*[[узын]]
*[[узыншагъэ]]
*[[узыншэ]]
*[[узыншэн]]
*[[узыншэу]]
*[[узыфэ]]
*[[узыхь]]
*[[узышхуэ]]
==уи==
*[[уи]]
*[[уий]]
*[[уирэ]]
*[[уитӏ]]
*[[уитӏ-ситӏ]]
*[[уишт]]
==ук==
*[[украин]]
*[[украинхэр]]
==укӏ==
*[[укӏ]]
*[[укӏакӏуэ]]
*[[укӏэжын]]
*[[укӏэпщӏахуэ]]
*[[укӏэпщӏын]]
*[[укӏыгъэ]]
*[[укӏыкӏэ]]
*[[укӏыкӏей]]
*[[укӏын]]
*[[укӏыныл]]
*[[укӏыпӏэ]]
*[[укӏырауэу]]
*[[укӏытагъэ]]
*[[укӏытапӏэ]]
*[[укӏытэ]]
*[[укӏытэгъуэ]]
*[[укӏытэн]]
*[[укӏытэншагъэ]]
*[[укӏытэншэ]]
*[[укӏытэх]]
*[[укӏытэхыгъэ]]
==укӏу==
*[[укӏуриин]]
==укъ==
*[[укъэбзын]]
*[[укъын]]
==укъу==
*[[укъуэдиин]]
*[[укъуэншын]]
*[[укъубеин]]
*[[укъуеин]]
*[[укъуея]]
==укхъу==
*[[укхъуэжын]]
*[[укхъуэн]]
==ул==
*[[улахуэ]]
*[[улэнцӏын]]
*[[улэуэн]]
==улъ==
*[[улъэбзын]]
*[[улъэпсын]]
*[[улъэпхъэщэн]]
*[[улъэпцӏын]]
*[[улъиигъэ]]
*[[улъиин]]
*[[улъия]]
==ум==
*[[умэ]]
*[[умэзэхын]]
*[[умэмэн]]
*[[умбэрэч]]
*[[умысын]]
*[[умыцӏыхужыну]]
*[[умыщӏэххэу]]
==ун==
*[[унагъэ]]
*[[унагъуэ]]
*[[унагъуэбжэ]]
*[[унагъуэцӏэ]]
*[[унажэ]]
*[[унаплъэ]]
*[[унапхъэ]]
*[[унапӏэ]]
*[[унафэ]]
*[[унафэщӏ]]
*[[унащхьэ]]
*[[унащхьэпыхьэ]]
*[[унащӏэ]]
*[[унэ]]
*[[унэбжэ]]
*[[унэгуащэ]]
*[[унэгунэщ]]
*[[унэгъащӏэ]]
*[[унэгъуэджэу]]
*[[унэгъуэджын]]
*[[унэджын]]
*[[унэжын]]
*[[унэзэн]]
*[[унэзэтелъхьэ]]
*[[унэзехьэ]]
*[[унэидзэ]]
*[[унэидзыхьэ]]
*[[унэишэ]]
*[[унэишэшхуэ]]
*[[унэкӏафӏэ]]
*[[унэкӏуэцӏ]]
*[[унэкъуэщ]]
*[[унэлъащӏэ]]
*[[унэн]]
*[[унэпыщӏэ]]
*[[унэрыуэ]]
*[[унэрыхьэ]]
*[[унэрыхьэ-унэрыкӏыу]]
*[[унэтӏын]]
*[[унэтӏыныгъэ]]
*[[унэхэщӏэ]]
*[[унэхъугъуэ]]
*[[унэхъун]]
*[[унэцӏэ]]
*[[унэцӏэджэгъу]]
*[[унэщӏын]]
*[[унэӏут]]
*[[ундэрэбжьэн]]
*[[ундэрэщхъуэн]]
*[[уней]]
*[[унейуэ]]
*[[универмаг]]
*[[университет]]
*[[ункӏыфӏын]]
*[[унтӏэӏун]]
*[[уныкъун]]
==уо==
*[[уогъу]]
*[[уой]]
*[[уоу]]
==уп==
*[[упэпцӏын]]
*[[уплӏэнщӏэн]]
*[[уплӏэнщӏын]]
*[[упсагъащӏэ]]
*[[упсахуэ]]
*[[упсэн]]
*[[упсэпсэн]]
*[[упсэу]]
*[[упсын]]
*[[упцӏэнын]]
*[[упцӏын]]
*[[упщэфӏын]]
*[[упщыпхъын]]
*[[упщӏакӏуэ]]
*[[упщӏалэ]]
*[[упщӏапхъэ]]
*[[упщӏэ]]
*[[упщӏэж]]
*[[упщӏэжакӏуэ]]
*[[упщӏэжэгъу]]
*[[упщӏэн]]
*[[упщӏэтэн]]
*[[упщӏыӏун]]
==упӏ==
*[[упӏэн]]
*[[упӏэпӏын]]
*[[упӏэрэпӏэн]]
*[[упӏэстхъын]]
*[[упӏэщӏын]]
*[[упӏышкӏун]]
==ур==
*[[ур]]
*[[ура]]
*[[урок]]
*[[урыкъу]]
*[[урыс]]
*[[урысхэр]]
*[[урысыбзэ]]
*[[урысыдзэ]]
==ус==
*[[усакӏуэ]]
*[[усэ]]
*[[усэн]]
*[[усэрэж]]
*[[устав]]
*[[усыгъэ]]
*[[усын]]
==ут==
*[[ут]]
*[[утэн]]
*[[уткӏэрэпщын]]
*[[утхэ]]
*[[утхэн]]
*[[утхын]]
*[[утхынтхэн]]
*[[утхыпщӏын]]
*[[утхьэбзэн]]
*[[утхьэджэн]]
*[[утхъуэн]]
*[[утхъуцӏ]]
*[[утыку]]
==утӏ==
*[[утӏэ]]
*[[утӏэрэбгъуу]]
*[[утӏэрэзын]]
*[[утӏэрэпщын]]
*[[утӏэсхъын]]
*[[утӏыпщын]]
==уу==
*[[ууей]]
*[[ууей-сысей]]
==уф==
*[[уфа]]
*[[уфафэу]]
*[[уфэбгъун]]
*[[уфэджын]]
*[[уфэкъын]]
*[[уфэн]]
*[[уфэнщӏын]]
*[[уфэрэзэн]]
*[[уфэрэкӏын]]
*[[уфэфэн]]
*[[уфӏеин]]
*[[уфӏыцӏын]]
==ух==
*[[ухэсэн]]
*[[ухеин]]
*[[ухыгъэ]]
*[[ухын]]
==уху==
*[[ухуакӏуэ]]
*[[ухуэкӏэ]]
*[[ухуэн]]
*[[ухуэнщӏын]]
*[[ухуэныгъэ]]
*[[ухуэнын]]
*[[ухузэ]]
==ухь==
*[[ухьэутӏ]]
==ухъу==
*[[ухъуэнщӏахуэ]]
*[[ухъуэнщӏын]]
*[[ухъуреин]]
==уц==
*[[уцэрэфын]]
==уцӏ==
*[[уцӏэпӏын]]
*[[уцӏынын]]
*[[уцӏыплъын]]
*[[уцӏырхъын]]
==уч==
*[[учебник]]
*[[училищэ]]
==уш==
*[[ушэн]]
*[[ушкумбын]]
*[[ушкӏумпӏын]]
*[[уштын]]
*[[ушыбзын]]
*[[ушын]]
==ущ==
*[[ущ]]
*[[ущэбын]]
*[[ущэн]]
*[[ущэхун]]
*[[ущие]]
*[[ущиен]]
*[[ущиикӏэ]]
*[[ущиин]]
*[[ущий]]
*[[ущиякӏуэ]]
*[[ущу]]
*[[ущхьэгъу]]
*[[ущхьэкӏу]]
*[[ущхьэкӏун]]
*[[ущхъуэнтӏын]]
*[[ущхъуэрэцын]]
*[[ущыгун]]
*[[ущызэкӏэщӏэплъу]]
*[[ущыкъуеин]]
*[[ущын]]
*[[ущыӏу]]
==ущӏ==
*[[ущӏын]]
*[[ущӏыӏун]]
==уӏ==
*[[уӏэбжьын]]
*[[уӏэгъае]]
*[[уӏэгъапхэ]]
*[[уӏэгъэ]]
*[[уӏэгъэкӏ]]
*[[уӏэгъэпх]]
*[[уӏэгъэщ]]
*[[уӏэгъей]]
*[[уӏэн]]
==уӏу==
*[[уӏуэн]]
*[[уӏун]]
</div>
{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}
rgcfp1wish9qyr47nf242q8imsnaxtg
къохъусыж
0
36965
130289
119898
2026-11-07T12:37:19Z
Rhdkabardian
5
130289
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹo:χʷǝ'sǝᶎ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къо- + [хъус] + -ы + -ж}}
{{мыхьэнэ}}
#ЗыщӀыпӀэ щыӀауэ къэӀыгъэзэжам зэрыӀущӀэ сэлам, фӀэхъусыж.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*къохъусыж: welcome back! glad you've come back! glad you've returned (greeting)
{{урысыбзэ}}
*къохъусыж: с приездом обратно! с возвращением! (приветствие)
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Къохъусыж! || С приездом! || Welcome back!
|}
</div>
</div>
{{библиографие}}
kw18x1s2wyosjvsj2th4uz7ianirjwf
ухузэ
0
50380
130287
2026-11-07T12:32:00Z
Rhdkabardian
5
Created page with "{{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝˈxʷǝzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у- + ху- + [з] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Еплъ псалъафэ зэпыщӀахэр {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *ухузэ: see псалъафэ..."
130287
wikitext
text/x-wiki
{{псалъащхьэ}}
<Gallery>
</Gallery>
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝˈxʷǝzɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у- + ху- + [з] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Еплъ псалъафэ зэпыщӀахэр
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ухузэ: see псалъафэ зэпыщӀахэр
{{урысыбзэ}}
*ухузэ: см. псалъафэ зэпыщӀахэр
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div>
<div class="NavContent">
====СыхьэтыфӀ ухузэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Bon voyage! Have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
<div class="NavFrame">
<div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div>
<div class="NavContent">
{| class="wikitable"
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 42
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Гъуэгу махуэ! СыхьэтыфӀ <b>ухузэ</b>! || <b>Путь добрый</b>! || <b>Have a pleasant trip</b>! <b>Bon voyage</b>!
|}
</div>
</div>
</div>
</div>
{{библиографие}}
2rav4qd6f8a4lbvu3z0p6gykl81fgtj