Wikipedia kcgwiki https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Wat khwo A‌̱lyiat A‌̱tyunta̱m A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m Wukipedia A‌̱lyiat Wukipedia Fail A‌̱lyiat fail MediaWiki A‌̱lyiat MediaWiki Ta‌̱mpi‌̱let A‌̱lyiat ta‌̱mpi‌̱let Beang A‌̱lyiat beang Sa A‌̱lyiat nsa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk A̱da 0 103 42511 23296 2026-05-10T14:37:09Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱daa (nwap)]] to [[A̱da (nwap)]] 42511 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱da (nwap)]] c4y8zvg0ji9we255v3algmjgqu84bin A̱danka̱li A̱shong 0 106 42515 948 2026-05-10T14:37:49Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱da̱ngka̱li A̱shong]] to [[A̱dangka̱li A̱shong]] 42515 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱dangka̱li A̱shong]] l24fm8fm2cwko722ancj55xpd4gdyt9 Dangkali Ashung 0 395 42516 4236 2026-05-10T14:37:59Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱da̱ngka̱li A̱shong]] to [[A̱dangka̱li A̱shong]] 42516 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱dangka̱li A̱shong]] l24fm8fm2cwko722ancj55xpd4gdyt9 Á̱niet A̱da 0 872 42517 23309 2026-05-10T14:38:09Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱daa (nwap)]] to [[A̱da (nwap)]] 42517 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱da (nwap)]] c4y8zvg0ji9we255v3algmjgqu84bin A̱daa 0 1275 42513 23298 2026-05-10T14:37:29Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱daa (nwap)]] to [[A̱da (nwap)]] 42513 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱da (nwap)]] c4y8zvg0ji9we255v3algmjgqu84bin A̱da (á̱niet) 0 1276 42512 23297 2026-05-10T14:37:19Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱daa (nwap)]] to [[A̱da (nwap)]] 42512 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱da (nwap)]] c4y8zvg0ji9we255v3algmjgqu84bin A̱daa (á̱niet) 0 1673 42514 15210 2026-05-10T14:37:39Z EmausBot 222 Fixing double redirect from [[A̱daa (nwap)]] to [[A̱da (nwap)]] 42514 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[A̱da (nwap)]] c4y8zvg0ji9we255v3algmjgqu84bin Ta‌̱mpi‌̱let:A̱tsak wat wu 2/zwá-a̱lyiat 10 6329 42532 42510 2026-05-11T01:03:01Z Kambai Akau 15 /* */ 42532 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="A̱tsak wat wu 3/styles.css" /> <div style="background:#fafafa;color:#333333;" class="hp"> <div style="margin:10px 0px 10px 0px;-moz-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);-webkit-box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);box-shadow:0 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);background-color:#FFFFFF;"> {| style="border-spacing: 1px; border-collapse: separate; width:100%; text-align:center; font-size:0.9em; padding:2px 3px 2px 3px;" class="hp-portalen" | style="background-color:#F9F9F0;border-top:5px solid;border-color:#030101;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Maba̱ta̱do)|<span style="color:#000000;">Maba̱ta̱do</span>]] | style="background-color:#F0F4F9;border-top:5px solid;border-color:#b23d3d;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Tyeca̱rak)|<span style="color:#000000;">CA̱CRAK</span>]] | style="background-color:#F4F9F0;border-top:5px solid;border-color:#270d0d;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Fantswam)|<span style="color:#000000;">FANTSWAM</span>]] | style="background-color:#F0F9F0;border-top:5px solid;border-color:#461717;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Gworog)|<span style="color:#000000;">GWOROG</span>]] | style="background-color:#F0F9F4;border-top:5px solid;border-color:#6c2424;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Sholyia̱)|<span style="color:#000000;">SHOLYIA̱</span>]] | style="background-color:#F0F9F9;border-top:5px solid;border-color:#903030;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Takad)|<span style="color:#000000;">TA̱KAD</span>]] | style="background-color:#F0F0F9;border-top:5px solid;border-color:#cc4747;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:kcg:Sa:Tyap (Tyuku)|<span style="color:#000000;">TUKU</span>]] | style="background-color:#F9F0F4;border-top:5px solid;border-color:#e85252;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[:Incubator:Wp/kaj/Main Page|<span style="color:#000000;">JHYUO</span>]] | style="background-color:#F4F4F4;border-top:5px solid;border-color:#fe7272;padding:3px 0.25em; width:8%;" | [[Wukipedia:Lyulyoot lilyem Wukipedia|<span style="color:#000000;">Lilyem ghyáng</span>]] |} </div> dtiowo1lgcjzzy8yusjg124npfrx78t Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun) 0 7364 42533 42316 2026-05-11T01:07:05Z Kambai Akau 15 /* */ 42533 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–ka̱tfwun)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–utswun)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–afwun)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Neet mi̱n Zwat Nyaai 2023, á̱ ku mbyia̱ zwang á̱niet-a̱byin ma̱ a̱byin [[Sudan]] tsi̱tsak a̱ca̱cet susot sweang a̱khwot á̱kwop a̱gwomna̱ti wu. Zook ji shyia̱ tsi̱tsak a̱gwomna̱ti ba nang á̱ lyen a̱mgba̱m swanta hu, nang A̱khwot Á̱kwop Sudan (SAF) wu a̱ shyia̱ mi̱ bwak Jenera Abdel Fattah al-Burhan ma̱ng sot ji ji̱ yet a̱khwot á̱khwot di̱ tityak bah nang á̱ ngyei ''Rapid Support Forces'' (RSF) a̱ni, nang Jenera Hemedti, a̱nyan wa khai a̱gba̱ndang badundung Janjaweed wu. Á̱ si̱ mbyia̱ a̱cuncong susot ji̱ kwok nkyanzwang mi̱ zwang ji meang.<ref>{{Cite news |date=10 November 2025 |title=Sudan war: A simple guide to what is happening |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjel2nn22z9o |access-date=12 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> A̱yaat ka ku tsa a̱tuk mam 15 Zwat Nyaai a̱lyia̱ 2023 lyilyim kwan saai cet hu mi̱ a̱gwomna̱ti bang-kham ba nang á̱ kpaat nang á̱ sii du nyia̱ ta̱bwora̱p-a̱gwomna̱ti a̱lyia̱ 2021 hu a̱ni. Mi̱ da̱ a̱tuk mam 5 Zwat Sweang 2025, zook ji ku tyia̱ á̱niet milyon 12 tyong zook ji nat swan a̱suswak-ya̱khwi mi̱ ta, a̱wot á̱niet milyon 3.5 si̱ tyong a̱byin ka a̱mgba̱m,<ref name="africa7.2">{{cite web |date=5 Zwat Sweang 2025 |title=IOM Sudan Displacement Tracking Matrix (DTM) Sudan Mobility Update (15) |url=https://reliefweb.int/report/sudan/iom-sudan-displacement-tracking-matrix-dtm-sudan-mobility-update-15-publication-date-5-february-2025 |access-date=18 Zwat Sweang 2025 |website=reliefweb}}</ref><ref name="Operational data portal">{{Cite web |title=Operational data portal: Sudan situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/sudansituation |access-date=12 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=United Nations Human Rights Council}}</ref> si̱ huni si̱ tyia̱ zook jini si̱ yet jhyiung mami a̱ca̱cet nzook a̱ seang ba̱t a̱ni mi̱ nkhang mmam nani a̱ni.<ref name="UN-2025">{{cite news |date=10 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |title=UN: Sudan now faces world's largest displacement crisis |url=https://www.middleeastmonitor.com/20251110-un-sudan-now-faces-worlds-largest-displacement-crisis/ |access-date=16 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=Middle East Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-16 |title=Sudan Conflict |url=https://news.un.org/en/focus/sudan-conflict |access-date=2026-05-03 |website=UN News|language=en}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Sudan]] m52y7dfpc1y10ksqgndjy37gvq2fx3v 42534 42533 2026-05-11T01:07:50Z Kambai Akau 15 /* */ 42534 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–ka̱tfwun)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–utswun)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–a̱fwun)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zwang á̱niet-a̱byin Sudan (2023–afwun)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Neet mi̱n Zwat Nyaai 2023, á̱ ku mbyia̱ zwang á̱niet-a̱byin ma̱ a̱byin [[Sudan]] tsi̱tsak a̱ca̱cet susot sweang a̱khwot á̱kwop a̱gwomna̱ti wu. Zook ji shyia̱ tsi̱tsak a̱gwomna̱ti ba nang á̱ lyen a̱mgba̱m swanta hu, nang A̱khwot Á̱kwop Sudan (SAF) wu a̱ shyia̱ mi̱ bwak Jenera Abdel Fattah al-Burhan ma̱ng sot ji ji̱ yet a̱khwot á̱khwot di̱ tityak bah nang á̱ ngyei ''Rapid Support Forces'' (RSF) a̱ni, nang Jenera Hemedti, a̱nyan wa khai a̱gba̱ndang badundung Janjaweed wu. Á̱ si̱ mbyia̱ a̱cuncong susot ji̱ kwok nkyanzwang mi̱ zwang ji meang.<ref>{{Cite news |date=10 November 2025 |title=Sudan war: A simple guide to what is happening |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjel2nn22z9o |access-date=12 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> A̱yaat ka ku tsa a̱tuk mam 15 Zwat Nyaai a̱lyia̱ 2023 lyilyim kwan saai cet hu mi̱ a̱gwomna̱ti bang-kham ba nang á̱ kpaat nang á̱ sii du nyia̱ ta̱bwora̱p-a̱gwomna̱ti a̱lyia̱ 2021 hu a̱ni. Mi̱ da̱ a̱tuk mam 5 Zwat Sweang 2025, zook ji ku tyia̱ á̱niet milyon 12 tyong zook ji nat swan a̱suswak-ya̱khwi mi̱ ta, a̱wot á̱niet milyon 3.5 si̱ tyong a̱byin ka a̱mgba̱m,<ref name="africa7.2">{{cite web |date=5 Zwat Sweang 2025 |title=IOM Sudan Displacement Tracking Matrix (DTM) Sudan Mobility Update (15) |url=https://reliefweb.int/report/sudan/iom-sudan-displacement-tracking-matrix-dtm-sudan-mobility-update-15-publication-date-5-february-2025 |access-date=18 Zwat Sweang 2025 |website=reliefweb}}</ref><ref name="Operational data portal">{{Cite web |title=Operational data portal: Sudan situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/sudansituation |access-date=12 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=United Nations Human Rights Council}}</ref> si̱ huni si̱ tyia̱ zook jini si̱ yet jhyiung mami a̱ca̱cet nzook a̱ seang á̱niet ba̱t a̱ni mi̱ nkhang mmam nani a̱ni.<ref name="UN-2025">{{cite news |date=10 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |title=UN: Sudan now faces world's largest displacement crisis |url=https://www.middleeastmonitor.com/20251110-un-sudan-now-faces-worlds-largest-displacement-crisis/ |access-date=16 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2025 |work=Middle East Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-16 |title=Sudan Conflict |url=https://news.un.org/en/focus/sudan-conflict |access-date=2026-05-03 |website=UN News|language=en}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Sudan]] h2cp4wp3d5883439l70b6oaf9dll7ym Hawaii 0 7385 42535 42438 2026-05-11T01:21:28Z Kambai Akau 15 /* */ 42535 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hawaii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hawaii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hawaii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hawaii/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hawaii/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hawaii/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Hawaii''' ({{lang|haw|Hawaiʻi}} {{IPA|haw|həˈvɐjʔi, həˈwɐjʔi|}}) yet a̱byin sa̱khat-a̱byin ka̱ yet kap [[A̱byin Badundung A̱merika]] ka a̱ni, ma̱ [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k]] wu kpa̱mkpaan ma̱ng met 2,000 (kilomita 3,200) di̱ fam a̱tak-jenshyung a̱tsak-a̱byin A̱.B.A̱. wu. A̱byin ka si̱ yet a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang hu (dundung ma̱ng A̱lasi̱ka), ku nwai mun ma̱ng a̱tsak-a̱byin A̱merika wu bah mi̱ tsung-a̱byin [[A̱merika A̱za]] ji, mi̱ a̱byin ka ka̱ yet susot sa̱khat-a̱byin, mi̱ a̱byin ka̱ shyia̱ di̱ fam a̱tak Ti̱ropik Kansa hu, a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang mbeang Fi̱lorida ku byia̱ nfam na̱ byia̱ lili-wun ti̱ropik a̱ni, ma̱ng a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. hu feang dundung ma̱ng Tekzat, ku yet bibyin ku yong a̱pyia̱ nhu hwa a̱ni nang swanta hu a̱wot ku sii du bwuak tyia̱ bibyin A̱.B.A̱..{{efn|Bibyin Swanta hu nwai shim Ga̱maá̱niet Kalifoniya a̱lyia̱ 1846 hu bah.}} ==Lyuut-a̱tatak== {{notelist}} ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Bibyin A̱byin Badundung A̱merika}} [[Sa:Bibyin A̱byin Badundung A̱merika]] apqnuqpm76hfumghpiscxwybq358c41 42536 42535 2026-05-11T01:22:00Z Kambai Akau 15 /* */ 42536 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hawaii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hawaii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hawaii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hawaii/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hawaii/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hawaii/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Hawaii''' ({{lang|haw|Hawaiʻi}} {{IPA|haw|həˈvɐjʔi, həˈwɐjʔi|}}) yet a̱byin sa̱khat-a̱byin ka̱ yet kap [[A̱byin Badundung A̱merika]] hwa a̱ni, ma̱ [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k]] wu kpa̱mkpaan ma̱ng met 2,000 (kilomita 3,200) di̱ fam a̱tak-jenshyung a̱tsak-a̱byin A̱.B.A̱. wu. A̱byin ka si̱ yet a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang hu (dundung ma̱ng A̱lasi̱ka), ku nwai mun ma̱ng a̱tsak-a̱byin A̱merika wu bah mi̱ tsung-a̱byin [[A̱merika A̱za]] ji, mi̱ a̱byin ka ka̱ yet susot sa̱khat-a̱byin, mi̱ a̱byin ka̱ shyia̱ di̱ fam a̱tak Ti̱ropik Kansa hu, a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang mbeang Fi̱lorida ku byia̱ nfam na̱ byia̱ lili-wun ti̱ropik a̱ni, ma̱ng a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. hu feang dundung ma̱ng Tekzat, ku yet bibyin ku yong a̱pyia̱ nhu hwa a̱ni nang swanta hu a̱wot ku sii du bwuak tyia̱ bibyin A̱.B.A̱..{{efn|Bibyin Swanta hu nwai shim Ga̱maá̱niet Kalifoniya a̱lyia̱ 1846 hu bah.}} ==Lyuut-a̱tatak== {{notelist}} ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Bibyin A̱byin Badundung A̱merika}} [[Sa:Bibyin A̱byin Badundung A̱merika]] a7d45ur0okj45c7j83tomf947fryijf 42537 42536 2026-05-11T01:24:26Z Kambai Akau 15 /* */ 42537 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hawaii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hawaii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hawaii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hawaii/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hawaii/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hawaii/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Hawaii''' ({{lang|haw|Hawaiʻi}} {{IPA|haw|həˈvɐjʔi, həˈwɐjʔi|}}) yet a̱byin sa̱khat-a̱byin ka̱ yet kap [[A̱byin Badundung A̱merika]] hwa a̱ni, ma̱ [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k]] wu kpa̱mkpaan ma̱ng met 2,000 (kilomita 3,200) di̱ fam a̱tak-jenshyung a̱tsak-a̱byin A̱.B.A̱. wu. A̱byin ka si̱ yet a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang hu (dundung ma̱ng A̱lasi̱ka), ku nwai mun ma̱ng a̱tsak-a̱byin A̱merika wu bah mi̱ tsung-a̱byin [[A̱merika A̱za]] ji, ka̱ si̱ yet mi̱ a̱byin ka ka̱ yet susot sa̱khat-a̱byin, mi̱ a̱byin ka̱ shyia̱ di̱ fam a̱tak Ti̱ropik Kansa hu, a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang mbeang Fi̱lorida ku byia̱ nfam na̱ byia̱ lili-wun ti̱ropik a̱ni, ma̱ng a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. hu feang dundung ma̱ng Tekzat, ku yet bibyin ku yong a̱pyia̱ nhu hwa a̱ni nang swanta hu a̱wot ku sii du bwuak tyia̱ bibyin A̱.B.A̱..{{efn|Bibyin Swanta hu nwai shim Ga̱maá̱niet Kalifoniya a̱lyia̱ 1846 hu bah.}} ==Lyuut-a̱tatak== {{notelist}} ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Bibyin A̱byin Badundung A̱merika}} [[Sa:Bibyin A̱byin Badundung A̱merika]] saydwjtkxe0x5k76y62shhydozk9595 42538 42537 2026-05-11T01:26:28Z Kambai Akau 15 /* */ 42538 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hawaii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hawaii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hawaii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hawaii/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hawaii/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hawaii/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Hawaii''' ({{lang|haw|Hawaiʻi}} {{IPA|haw|həˈvɐjʔi, həˈwɐjʔi|}}) yet a̱byin sa̱khat-a̱byin ka̱ yet kap [[A̱byin Badundung A̱merika]] hwa a̱ni, ma̱ [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k]] wu kpa̱mkpaan ma̱ng met 2,000 (kilomita 3,200) di̱ fam a̱tak-jenshyung a̱tsak-a̱byin A̱.B.A̱. wu. A̱byin ka si̱ yet a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang hu (dundung ma̱ng A̱lasi̱ka), ku nwai mun ma̱ng a̱tsak-a̱byin A̱merika wu bah mi̱ tsung-a̱byin [[A̱merika A̱za]] ji, ka̱ si̱ yet mi̱ a̱byin ka ka̱ yet susot sa̱khat-a̱byin, mi̱ a̱byin ka̱ shyia̱ di̱ fam a̱tak Ti̱ropik Kansa hu, a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. feang mbeang Fi̱lorida ku byia̱ nfam na̱ byia̱ lili-wun ti̱ropik a̱ni, ma̱ng a̱byin a̱nyiung mi̱ bibyin A̱.B.A̱. hu feang dundung ma̱ng Tekzat, ku yet bibyin ku yong a̱pyia̱ nhu hwa a̱ni nang swanta hu ku shim ndyo a̱ni, ku sii du bwuak tyia̱ a̱tyentyang bibyin A̱.B.A̱. a̱ni.{{efn|Bibyin Swanta hu nwai shim Ga̱maá̱niet Kalifoniya a̱lyia̱ 1846 hu bah.}} ==Lyuut-a̱tatak== {{notelist}} ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Bibyin A̱byin Badundung A̱merika}} [[Sa:Bibyin A̱byin Badundung A̱merika]] migjfl4vjunxq5bshyjtna4zq2eix18 A̱ka̱la̱nzeam 0 7406 42518 2026-05-10T22:36:34Z Kambai Akau 15 Created page with "{{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱la̱nzeam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱la̱nzeam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱la̱nzeam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Aka̱la̱nzeam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱l..." 42518 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱la̱nzeam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱la̱nzeam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱la̱nzeam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Aka̱la̱nzeam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱la̱nzeam''' [ə̀kə́lə́nzéʲâm] ka ([[Species:Taraxacum officinale|'''''Taraxacum officinale''''']]), yet kyangtang-a̱byin kywat hwa á̱ nyian kan ma̱ng a̱nhu a̱ni. Ka̱ si̱ mi̱n shyia̱ ma̱ng swuan lan ndyia̱ a̱feang bah, a̱wot ka̱ si̱ shyia̱ mi̱ kwai ''Asteraceae'' ji ja. Nkywat nka na byia̱ li a̱sa̱khwot-a̱ka̱waa nia na̱ bu li nang a̱ka̱la̱u nia a̱ni na̱ bwuak yet sum ku byia̱ a̱sa̱khwot a̱zi̱ri̱fa a̱ni, nang wun hu ni̱ seang a̱ni. A̱tsak a̱vwuo neet nka, kikya yet Yuro-A̱siya, a̱wot mat cet za̱kwa nka hu ma̱ng hyohyoot tang-ghwut, a̱ka̱la̱nzeam si̱ seang kat kpa̱mkpaan ma̱ng kuzang tsung-a̱byin swanta ji. Á̱nietbishyi bya ku si̱ bai ndyo di̱ nfam a̱tak Afi̱rika, bibyin A̱merika hu, A̱si̱ti̱relya, ma̱ng Niyu Zi̱lan. Ka̱ tang-ghwut di̱ nfam swanta na̱ yet ta̱mpi̱ret a̱ni na̱ si̱ byia̱ mbyin na̱ tyia̱ lyilyiit a̱ni. Ka̱ doot ka̱ laai a̱ ghwut da̱ ntangka̱i a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t a̱wot ka̱ dam fam ku ta̱fa̱k bah, ku a̱vwuo ka̱ fi̱ri̱m ba̱t a̱ni, ku a̱vwuo ka̱ nwai byia̱ lywei mi̱ wun a̱ni bah. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] 7mebbbcvzn8oi7mcd46ug2j42fss11v 42519 42518 2026-05-10T22:54:54Z Kambai Akau 15 42519 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱la̱nzeam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱la̱nzeam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱la̱nzeam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Aka̱la̱nzeam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱la̱nzeam''' [ə̀kə́lə́nzéʲâm] ka ([[Species:Taraxacum officinale|'''''Taraxacum officinale''''']]), yet kyangtang-a̱byin kywat hwa á̱ nyian kan ma̱ng a̱nhu a̱ni. Ka̱ si̱ mi̱n shyia̱ ma̱ng swuan lan ndyia̱ a̱feang bah, a̱wot ka̱ si̱ shyia̱ mi̱ kwai ''Asteraceae'' ji ja. Nkywat nka na byia̱ li a̱sa̱khwot-a̱ka̱waa nia na̱ bu li nang a̱ka̱la̱u nia a̱ni na̱ bwuak yet sum ku byia̱ a̱sa̱khwot a̱zi̱ri̱fa a̱ni, nang wun hu ni̱ seang a̱ni. A̱tsak a̱vwuo neet nka, kikya yet [[Yurop|Yuro]]-[[A̱siya]], a̱wot mat cet za̱kwa nka hu ma̱ng hyohyoot tang-ghwut, a̱ka̱la̱nzeam si̱ seang kat kpa̱mkpaan ma̱ng kuzang tsung-a̱byin swanta ji. Á̱nietbishyi bya ku si̱ bai ndyo di̱ nfam a̱tak [[Afi̱rika]], bibyin [[A̱merika]] hu, [[A̱si̱ti̱relya]], ma̱ng [[Zi̱lan A̱fai|Niyu Zi̱lan]]. Ka̱ tang-ghwut di̱ nfam swanta na̱ yet ta̱mpi̱ret a̱ni na̱ si̱ byia̱ mbyin na̱ tyia̱ lyilyiit a̱ni. Ka̱ doot ka̱ laai a̱ ghwut da̱ ntangka̱i a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t a̱wot ka̱ dam fam ku ta̱fa̱k bah, ku a̱vwuo ka̱ fi̱ri̱m ba̱t a̱ni, ku a̱vwuo ka̱ nwai byia̱ lywei mi̱ wun a̱ni bah. Da̱ a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t á̱ kwok a̱ka̱la̱nzeam ka̱ yet ja̱m ja, ma̱nang ma̱ a̱byin á̱kwop nvwuo ku fwuong nyinyang, ma di̱ nfam ka̱ ku neet a̱ni gbangbang, á̱niet a̱bya tsa nwuan nka nang kyang ku byia̱ ta̱m di̱ fam kwak a̱ka̱man ma̱ng nkyangcet na̱ kyiat nkyuo-kywat nkyangtang-a̱byin a̱ni. Mi̱ zop jhyang, á̱ si̱ ta̱taat nyia̱ kikya yet la̱mba naai di̱ yet a̱tsatsak a̱vwuo neet nkyuo-kywat a̱ni. Shimba á̱ nwuan nkyuo-kywat a̱ka̱la̱nzeam nang kyayak ba̱ng a̱fa hwa da̱ a̱vwuo nyám jini ji̱ kyiat nna di̱n jen a̱kwoi ji a̱ni, á̱ bu si̱ nfi̱k nyia̱ na̱ sang nkyangnok vam jhyang a̱wot si̱ a̱hwa maai tyia̱ shwaí ji̱ nwai gbi̱gban tyei mman a̱ni.<ref>{{cite journal|last1= Vanderplanck |first1= M. |last2= Gilles |first2= H. |last3= Nonclercq |first3= D. |last4= Duez |first4= P. |last5= Gerbaux |first5= P. |title= Asteraceae Paradox: Chemical and Mechanical Protection of Taraxacum Pollen |journal= Insects|date= 2020 |volume= 11 |issue= 5 |page= 304 |doi= 10.3390/insects11050304 |doi-access= free |pmid= 32422920 |pmc= 7290674 }}</ref> Á̱ ni̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱kikyuo ba, nkywat na, ma̱ng a̱ni̱nan ba di̱ nyia̱ a̱ki̱kan a̱mali. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] mzzkmipyxlt39pe0dnmzsjtyj4e936g 42520 42519 2026-05-10T22:58:32Z Kambai Akau 15 42520 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱la̱nzeam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱la̱nzeam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱la̱nzeam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Aka̱la̱nzeam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱la̱nzeam''' [ə̀kə́lə́nzéʲâm] ka ([[Species:Taraxacum officinale|'''''Taraxacum officinale''''']]), yet kyangtang-a̱byin kywat hwa á̱ nyian kan ma̱ng a̱nhu a̱ni. Ka̱ si̱ mi̱n swuan swak ndyia̱ a̱feang bah, a̱wot ka̱ si̱ shyia̱ mi̱ kwai ''Asteraceae'' ji ja. Nkywat nka na byia̱ li a̱sa̱khwot-a̱ka̱waa nia na̱ bu li nang a̱ka̱la̱u nia a̱ni na̱ bwuak yet sum ku byia̱ a̱sa̱khwot a̱zi̱ri̱fa a̱ni, nang wun hu ni̱ seang a̱ni. A̱tsak a̱vwuo neet nka, kikya yet [[Yurop|Yuro]]-[[A̱siya]], a̱wot mat cet za̱kwa nka hu ma̱ng hyohyoot tang-ghwut, a̱ka̱la̱nzeam si̱ seang kat kpa̱mkpaan ma̱ng kuzang tsung-a̱byin swanta ji. Á̱nietbishyi bya ku si̱ bai ndyo di̱ nfam a̱tak [[Afi̱rika]], bibyin [[A̱merika]] hu, [[A̱si̱ti̱relya]], ma̱ng [[Zi̱lan A̱fai|Niyu Zi̱lan]]. Ka̱ tang-ghwut di̱ nfam swanta na̱ yet ta̱mpi̱ret a̱ni na̱ si̱ byia̱ mbyin na̱ tyia̱ lyilyiit a̱ni. Ka̱ doot ka̱ laai a̱ ghwut da̱ ntangka̱i a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t a̱wot ka̱ dam fam ku ta̱fa̱k bah, ku a̱vwuo ka̱ fi̱ri̱m ba̱t a̱ni, ku a̱vwuo ka̱ nwai byia̱ lywei mi̱ wun a̱ni bah. Da̱ a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t á̱ kwok a̱ka̱la̱nzeam ka̱ yet ja̱m ja, ma̱nang ma̱ a̱byin á̱kwop nvwuo ku fwuong nyinyang, ma di̱ nfam ka̱ ku neet a̱ni gbangbang, á̱niet a̱bya tsa nwuan nka nang kyang ku byia̱ ta̱m di̱ fam kwak a̱ka̱man ma̱ng nkyangcet na̱ kyiat nkyuo-kywat nkyangtang-a̱byin a̱ni. Mi̱ zop jhyang, á̱ si̱ ta̱taat nyia̱ kikya yet la̱mba naai di̱ yet a̱tsatsak a̱vwuo neet nkyuo-kywat a̱ni. Shimba á̱ nwuan nkyuo-kywat a̱ka̱la̱nzeam nang kyayak ba̱ng a̱fa hwa da̱ a̱vwuo nyám jini ji̱ kyiat nna di̱n jen a̱kwoi ji a̱ni, á̱ bu si̱ nfi̱k nyia̱ na̱ sang nkyangnok vam jhyang a̱wot si̱ a̱hwa maai tyia̱ shwaí ji̱ nwai gbi̱gban tyei mman a̱ni.<ref>{{cite journal|last1= Vanderplanck |first1= M. |last2= Gilles |first2= H. |last3= Nonclercq |first3= D. |last4= Duez |first4= P. |last5= Gerbaux |first5= P. |title= Asteraceae Paradox: Chemical and Mechanical Protection of Taraxacum Pollen |journal= Insects|date= 2020 |volume= 11 |issue= 5 |page= 304 |doi= 10.3390/insects11050304 |doi-access= free |pmid= 32422920 |pmc= 7290674 }}</ref> Á̱ ni̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱kikyuo ba, nkywat na, ma̱ng a̱ni̱nan ba di̱ nyia̱ a̱ki̱kan a̱mali. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] oukbcxq9fufo9g7z0iq15g9ajju224l 42521 42520 2026-05-10T23:09:13Z Kambai Akau 15 42521 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱la̱nzeam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱la̱nzeam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱la̱nzeam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱la̱nzeam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Aka̱la̱nzeam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱la̱nzeam''' [ə̀kə́lə́nzéʲâm] ka ([[Species:Taraxacum officinale|'''''Taraxacum officinale''''']]), yet kyangtang-a̱byin kywat hwa á̱ nyian kan ma̱ng a̱nhu a̱ni. Ka̱ si̱ mi̱n swuan swak ndyia̱ a̱feang bah, a̱wot ka̱ si̱ shyia̱ mi̱ kwai ''Asteraceae'' ji ja. Nkywat nka na byia̱ li a̱sa̱khwot-a̱ka̱waa hwa, na̱ si̱ bu li nang a̱ka̱la̱u nia a̱ni na̱ ni̱ bwuak yet sum ku byia̱ a̱sa̱khwot a̱zi̱ri̱fa a̱ni, nang wun hu ni̱ kwok seang a̱ni. A̱tsak a̱vwuo neet nka wu, wuwa yet nfam [[Yurop|Yuro]]-[[A̱siya]], a̱wot mat cet za̱kwa nka hu ma̱ng hyohyoot tang-ghwut, a̱ka̱la̱nzeam si̱ seang kat kpa̱mkpaan ma̱ng kuzang tsung-a̱byin swanta ji. Á̱nietbishyi bya ku si̱ kwok bai ndyo nfam a̱tak [[Afi̱rika]], bibyin [[A̱merika]], [[A̱si̱ti̱relya]], ma̱ng [[Zi̱lan A̱fai|Niyu Zi̱lan]]. Ka̱ tang-ghwut di̱ nfam swanta na na̱ yet ta̱mpi̱ret a̱ni na̱ si̱ byia̱ mbyin na̱ swan lyilyiit a̱ni. Ka̱ doot ka̱ laai a̱ ghwut ma̱ ntangka̱i a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t a̱wot ka̱ dam fam ku ta̱fa̱k bah, ku a̱vwuo ka̱ fi̱ri̱m ba̱t a̱ni, ku a̱vwuo ka̱ nwai byia̱ lywei mi̱ wun a̱ni bah. Da̱ a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t á̱ ngyei a̱ka̱la̱nzeam ka̱ yet ja̱m ja, ma̱nang ma̱ a̱byin á̱kwop nvwuo ku fwuong nyinyang a̱ni, ma di̱ nfam ka̱ ku neet gbangbang a̱ni, á̱niet a̱bya tsa nwuan nka nang kyang ku byia̱ ta̱m di̱ fam kwak a̱ka̱man ma̱ng nkyangcet na̱ kyiat nkyuo-kywat nkyangtang-a̱byin a̱ni. Mi̱ zop jhyang, á̱ si̱ ta̱taat nyia̱ kikya yet la̱mba naai di̱ yet a̱tsatsak a̱vwuo nshyiat nkyuo-kywat a̱ni. Shimba á̱ nwuan nkyuo-kywat a̱ka̱la̱nzeam nang kyayak ba̱ng a̱fa hwa da̱ a̱vwuo a̱banyám jini ji̱ kyiat nna a̱ni di̱n jen a̱kwoi ji, á̱ bu si̱ nfi̱k nyia̱ na̱ sang nkyangnok vam jhyang a̱wot si̱ a̱hwa si̱ maai tyia̱ [[shwai|shwaí]] ji̱ sang gbi̱ngban tyei mman shanshm a̱ni.<ref>{{cite journal|last1= Vanderplanck |first1= M. |last2= Gilles |first2= H. |last3= Nonclercq |first3= D. |last4= Duez |first4= P. |last5= Gerbaux |first5= P. |title= Asteraceae Paradox: Chemical and Mechanical Protection of Taraxacum Pollen |journal= Insects|date= 2020 |volume= 11 |issue= 5 |page= 304 |doi= 10.3390/insects11050304 |doi-access= free |pmid= 32422920 |pmc= 7290674 }}</ref> Á̱ ni̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱kikyuo nka ba, nkywat nka na, ma̱ng a̱ni̱nan nka ba á̱ nyia̱ a̱ki̱kan mali. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] 38ty3xtg0gmy8p0s8p7thx3m0ex5l9l A̱na̱nvam 0 7407 42522 2026-05-10T23:17:31Z Kambai Akau 15 Created page with "{{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱na̱nvam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱na̱nvam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱na̱nvam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱na̱nvam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱na̱nvam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱na̱nvam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Data..." 42522 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱na̱nvam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱na̱nvam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱na̱nvam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱na̱nvam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱na̱nvam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱na̱nvam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱na̱nvam''' [ə̀nə́ɱvām] ka (á̱kpa: ''' á̱na̱nvam''' na) ([[Species:Daniellia oliveri|'''''Daniellia oliveri''''']]) á̱ bu ngyei '''a̱la̱nvam''' a̱ni, yet tangka̱i kyangtang-a̱byin hwa mi̱ kwai ''Fabaceae'' ji a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] o4rnygxgpbyya5osgiy77ny8ecgabq1 42523 42522 2026-05-10T23:19:56Z Kambai Akau 15 42523 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱na̱nvam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱na̱nvam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱na̱nvam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱na̱nvam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱na̱nvam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱na̱nvam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱na̱nvam''' [ə̀nə́ɱvām] ka (á̱kpa: ''' á̱na̱nvam''' na) ([[Species:Daniellia oliveri|'''''Daniellia oliveri''''']]) á̱ bu ngyei '''a̱la̱nvam''' a̱ni, yet tangka̱i kyangtang-a̱byin hwa mi̱ kwai ''Fabaceae'' ji a̱ni. Ka̱ ku neet di̱ nfam ti̱ropik Jenshyung ma̱ng A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika nia. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] 2kk3vc50hpy1rmhwgr3vnju1eau7hg2 42524 42523 2026-05-10T23:48:57Z Kambai Akau 15 42524 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱na̱nvam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱na̱nvam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱na̱nvam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱na̱nvam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱na̱nvam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱na̱nvam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱na̱nvam''' [ə̀nə́ɱvām] ka (á̱kpa: ''' á̱na̱nvam''' na) ([[Species:Daniellia oliveri|'''''Daniellia oliveri''''']]) á̱ bu ngyei '''a̱la̱nvam''' a̱ni, yet tangka̱i kyangtang-a̱byin hwa mi̱ kwai ''Fabaceae'' ji a̱ni. Ka̱ ku neet di̱ nfam ti̱ropik Jenshyung ma̱ng A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika nia. ==Wa̱i li hu== A̱na̱nvam ka yet a̱kwon kya ka̱ shyia̱ ma̱ ca̱caat a̱cat mi̱ shi a̱wot ka̱ ta̱kut a̱kikyuo nka ba kuzang a̱lyia̱, ka̱ si̱ maai laai shi a̱za {{convert|25|m|ft|-1|abbr=on}} ku si̱ ku swak a̱hwa. Di̱n jen jhyang, vam a̱kwon hu maai ci̱p a̱ tat {{convert|200|cm|in|-1|abbr=on}} mi̱ a̱ngat, a̱wot ka̱ si̱ byia̱ a̱byit, ma̱ng a̱tai a̱ta̱n, ka̱ si̱ sang si̱sa di̱ fam a̱tatak {{convert|9|m|ft|0|abbr=on}} vam a̱kwon ka.<ref name=Fern/> Ghwughwuk hu li nang a̱sa̱khwot-ntong na̱ sai a̱sai a̱ni, ka̱ ni̱ swan lyilyiit di̱n tsa hu a̱wot ka̱ sii du ta̱kat byai di̱ tyan-tityan. A̱kikyuo ba maai shyia̱ da̱ a̱banshan a̱lyiat ka̱ maai shi a̱ tat {{convert|15|cm|in|0|abbr=on}} a̱ni ma̱ a̱swap, ma̱ng tsi̱tsaat a̱yaabaat a̱bakikyuo a̱taa ba̱ng si̱ tat swak ma̱ng a̱nyiung ba̱ ya̱mak da̱ a̱banshan a̱lyiat ka a̱ni, a̱wot ka̱ si̱ sang tangka̱i kikyuo ku yong a̱nyin a̱ni. Nkywat na ni̱ tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung, a̱wot nkywat na na̱ yet a̱sam ma̱ng a̱nap da̱ a̱ka̱nyiung na̱ si̱ byia̱ swam a̱ni, a̱nyanyin, si̱ byia̱ a̱kikyuo-kywat a̱fwuon ba̱ nwai byia̱ a̱za ca̱caat a̱ni ba̱ si̱ byia̱ li a̱sa̱khwot a̱baan ku sai-si̱sai a̱ni. Kyang ku ntung a̱ni hwa yet a̱tai gbajak, kuzang nggu a̱ byia̱ tswa jhyiung a̱ni.<ref name=Lemmens/> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] 16r4zin4i3h1ft6y13xpcan1sql2bl7 42525 42524 2026-05-11T00:00:38Z Kambai Akau 15 /* Wa̱i li hu */ 42525 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱na̱nvam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱na̱nvam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱na̱nvam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱na̱nvam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱na̱nvam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱na̱nvam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱na̱nvam''' [ə̀nə́ɱvām] ka (á̱kpa: ''' á̱na̱nvam''' na) ([[Species:Daniellia oliveri|'''''Daniellia oliveri''''']]) á̱ bu ngyei '''a̱la̱nvam''' a̱ni, yet tangka̱i kyangtang-a̱byin hwa mi̱ kwai ''Fabaceae'' ji a̱ni. Ka̱ ku neet di̱ nfam ti̱ropik Jenshyung ma̱ng A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika nia. ==Wa̱i li hu== A̱na̱nvam ka yet a̱kwon kya ka̱ shyia̱ ma̱ ca̱caat a̱cat mi̱ shi a̱wot ka̱ ta̱kut a̱kikyuo nka ba kuzang a̱lyia̱, ka̱ si̱ maai laai shi a̱za mita 25 (nia̱ 80) ku si̱ ku swak a̱hwa. Di̱n jen jhyang, vam a̱kwon hu maai ci̱p a̱ tat sentimita 200 (nc 80) mi̱ a̱ngat, a̱wot ka̱ si̱ byia̱ a̱byit, ma̱ng a̱tai a̱ta̱n, ka̱ si̱ sang si̱sa di̱ fam a̱tatak mita 9 (nia̱ 30) vam a̱kwon ka.<ref name=Fern/> Ghwughwuk hu li nang a̱sa̱khwot-ntong na̱ sai a̱sai a̱ni, ka̱ ni̱ swan lyilyiit di̱n tsa hu a̱wot ka̱ sii du ta̱kat byai di̱ tyan-tityan. A̱kikyuo ba maai shyia̱ da̱ a̱banshan a̱lyiat ka̱ maai shi a̱ tat sentimita 15 (nc 6) a̱ni ma̱ a̱swap, ma̱ng tsi̱tsak a̱yaabaat a̱bakikyuo a̱taa ba̱ng si̱ tat swak ma̱ng a̱nyiung ba̱ ya̱mak da̱ a̱banshan a̱lyiat ka a̱ni, a̱wot ka̱ si̱ sang tangka̱i kikyuo ku yong a̱nyin a̱ni. Nkywat na ni̱ tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung, a̱wot nkywat na na̱ yet a̱sam ma̱ng a̱nap da̱ a̱ka̱nyiung na̱ si̱ byia̱ swam a̱ni, a̱nyanyin, si̱ byia̱ a̱kikyuo-kywat a̱fwuon ba̱ nwai byia̱ a̱za ca̱caat a̱ni ba̱ si̱ byia̱ li a̱sa̱khwot a̱baan ku sai-si̱sai a̱ni. Kyang ku ntung a̱ni hwa yet a̱tai gbajak, kuzang nggu a̱ byia̱ tswa jhyiung a̱ni.<ref name=Lemmens/> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Nkyangtang-a̱byin]] q8xcl0vm4xhp9lf2bz610jlh1jxx020 A̱man 0 7408 42526 2026-05-11T00:14:43Z Kambai Akau 15 Created page with "{{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [..." 42526 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Chaetura pelagica|'''''Chaetura pelagica''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱ka̱man]] [[Sa:Nyám]] 0rcx5qosjg18q6j2blynuro5e4ou009 42527 42526 2026-05-11T00:19:57Z Kambai Akau 15 42527 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Aves|'''''Aves''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. A̱ka̱man shyia̱ koji mi̱ swanta hu a̱wot byia̱ shi ku maai kyiak neet mi̱ sentimita 5.5 (nc 2.2) ba̱ng si̱ bai sentimita 2.8 (nia̱ 9 nc 2) a̱ni. Á̱ mbyia̱ ntangka̱i a̱ka̱man ku swak 11,000 nia na̱ shyia̱ mi̱ swuan a̱ni mi̱ di̱ yong huni a̱wot á̱ si̱ ka̱u nna tyia̱ a̱yaaoda 44. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱ka̱man]] [[Sa:Nyám]] isuk4tyqxi8d2bqsiy98j9t3m3erloz 42528 42527 2026-05-11T00:36:56Z Kambai Akau 15 42528 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Aves|'''''Aves''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. A̱ka̱man shyia̱ koji mi̱ swanta hu a̱wot byia̱ shi ku maai kyiak neet mi̱ sentimita 5.5 (nc 2.2) ba̱ng si̱ bai sentimita 2.8 (nia̱ 9 nc 2) a̱ni. Á̱ mbyia̱ ntangka̱i a̱ka̱man ku swak 11,000 nia na̱ shyia̱ mi̱ swuan a̱ni mi̱ di̱ yong huni a̱wot á̱ si̱ ka̱u nna tyia̱ a̱yaaoda 44. Kyang ku swak a̱kum yet a̱ka̱man na̱ cyok a̱zaka̱kwon nia. A̱ka̱man byia̱ nfeap na̱ laai a̱ shi ca̱caat ma̱ng tangka̱i hu; mi̱ sot ji á̱ lyen a̱ni ji̱ sang nfeap a̱ni, jija yet a̱ka̱man á̱ ngyei ''moa'' ma̱ng a̱ka̱man-zwuom na̱ nwai shyia̱ ma̱ a̱cet a̱ni. Mbwak nna na na̱ bwuak tyia̱ nfeap a̱ni, ni̱nia nwuat a̱ka̱man cet fi̱ri̱p hu, shimba shai shishai hu si̱ tyia̱ a̱ka̱man á̱ghyang si̱ nwai lyen fi̱ri̱p hu, nang pengwin ma̱ng nyám jhyang mi̱ sá̱khat-a̱byin nang á̱ si̱ mi̱n shyia̱ nji da̱ a̱ka̱vwuo á̱ghyang bah. A̱si̱tem (nkyang) kwang kyayak ma̱ng kwak swuan a̱ka̱man ba vwuon ma̱ng á̱si̱ nyám jhyang a̱wot ba̱ si̱ yet di̱ fi̱ri̱p hwa. Ntangka̱i a̱ka̱man á̱ghyang da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱sa̱khwot nshyia̱ a̱ni, nang a̱ka̱man kyai-a̱sa̱khwot na mbeang a̱ka̱man-a̱sa̱khwot á̱ghyang, mun á̱ byia̱ nkyang na̱ beang nna na̱ wak a̱ni. Á̱ ngyei tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man, onitoloji ku mi̱ "tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man," mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱ka̱man]] [[Sa:Nyám]] 9ucznnnr3ae1pvxp0e6rm3025njrc80 42529 42528 2026-05-11T00:38:05Z Kambai Akau 15 42529 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Aves|'''''Aves''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. A̱ka̱man shyia̱ koji mi̱ swanta hu a̱wot byia̱ shi ku maai kyiak neet mi̱ sentimita 5.5 (nc 2.2) ba̱ng si̱ bai sentimita 2.8 (nia̱ 9 nc 2) a̱ni. Á̱ mbyia̱ ntangka̱i a̱ka̱man ku swak 11,000 nia na̱ shyia̱ mi̱ swuan a̱ni mi̱ di̱ yong huni a̱wot á̱ si̱ ka̱u nna tyia̱ a̱yaaoda 44. Kyang ku swak a̱kum yet a̱ka̱man na̱ cyok a̱zaka̱kwon nia. A̱ka̱man byia̱ nfeap na̱ laai a̱ shi ca̱caat ma̱ng tangka̱i hu; mi̱ sot ji á̱ lyen a̱ni ji̱ sang nfeap a̱ni, jija yet a̱ka̱man á̱ ngyei ''moa'' ma̱ng a̱ka̱man-zwuom na̱ nwai shyia̱ ma̱ a̱cet a̱ni. Mbwak nna na na̱ bwuak tyia̱ nfeap a̱ni, ni̱nia nwuat a̱ka̱man cet fi̱ri̱p hu, shimba shai shishai hu si̱ tyia̱ a̱ka̱man á̱ghyang si̱ nwai lyen fi̱ri̱p hu, nang pengwin ma̱ng nyám jhyang mi̱ sá̱khat-a̱byin nang á̱ si̱ mi̱n shyia̱ nji da̱ a̱ka̱vwuo á̱ghyang bah. A̱si̱tem (nkyang) kwang kyayak mi̱ tswu-a̱fa ji ma̱ng kwak swuan a̱ka̱man ba vwuon ma̱ng á̱si̱ nyám jhyang a̱wot ba̱ si̱ yet di̱ fi̱ri̱p hwa. Ntangka̱i a̱ka̱man á̱ghyang da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱sa̱khwot nshyia̱ a̱ni, nang a̱ka̱man kyai-a̱sa̱khwot na mbeang a̱ka̱man-a̱sa̱khwot á̱ghyang, mun á̱ byia̱ nkyang na̱ beang nna na̱ wak a̱ni. Á̱ ngyei tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man, onitoloji ku mi̱ "tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man," mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱ka̱man|*]] [[Sa:Nyám]] 1d2a96xp0pc7nitsljqf9b6jy9mqteq 42530 42529 2026-05-11T00:49:36Z Kambai Akau 15 42530 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Aves|'''''Aves''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. A̱ka̱man shyia̱ koji mi̱ swanta hu a̱wot shi nna hu maai kyiak neet mi̱ sentimita 5.5 (nc 2.2) ba̱ng si̱ bai sentimita 2.8 (nia̱ 9 nc 2). Á̱ mbyia̱ ntangka̱i a̱ka̱man ku swak 11,000 nia na̱ shyia̱ mi̱ swuan a̱ni mi̱ di̱ yong huni a̱wot á̱ si̱ ka̱u nna tyia̱ a̱yaaoda 44. Kyang ku swak a̱kum yet a̱ka̱man na̱ cyok a̱zaka̱kwon nia. A̱ka̱man byia̱ nfeap na̱ laai a̱ shi ca̱caat ma̱ng tangka̱i hu; mi̱ sot ji á̱ lyen a̱ni ji̱ sang nfeap a̱ni, jija yet a̱ka̱man á̱ ngyei ''moa'' ma̱ng a̱ka̱man-zwuom na̱ nwai shyia̱ ma̱ a̱cet a̱ni. Mbwak nna na na̱ bwuak tyia̱ nfeap a̱ni, ni̱nia nwuat a̱ka̱man cet fi̱ri̱p hu, shimba shai shishai hu si̱ tyia̱ a̱ka̱man á̱ghyang si̱ nwai lyen fi̱ri̱p hu, nang pengwin ma̱ng nyám jhyang mi̱ sá̱khat-a̱byin nang á̱ si̱ mi̱n shyia̱ nji da̱ a̱ka̱vwuo á̱ghyang bah. A̱si̱tem (nkyang) kwang kyayak mi̱ tswu-a̱fa ji ma̱ng kwak swuan a̱ka̱man ba vwuon ma̱ng á̱si̱ nyám jhyang a̱wot ba̱ si̱ yet di̱ fi̱ri̱p hwa. Ntangka̱i a̱ka̱man á̱ghyang da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱sa̱khwot nshyia̱ a̱ni, nang a̱ka̱man kyai-a̱sa̱khwot na mbeang a̱ka̱man-a̱sa̱khwot á̱ghyang, mun á̱ byia̱ nkyang na̱ beang nna na̱ wak a̱ni. Á̱ ngyei tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man, onitoloji ku mi̱ "tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man," mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱ka̱man|*]] [[Sa:Nyám]] 30823twernohfbmz5dfqmnagpn9x8fk 42531 42530 2026-05-11T00:50:17Z Kambai Akau 15 /* A̱ya̱fang */ 42531 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱man/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱mnuwan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Unuwan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱man/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Unuwan/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Unuwan/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱man''' [ə̄kə̄mān] na (a̱nyiung: '''a̱man''' ka) ([[Species:Aves|'''''Aves''''']]) yet sot nyám ji̱ byia̱ kungkup-a̱ma ja ji̱ byia̱ a̱sok na̱ byia̱ shut a̱ni, ji̱ si̱ shyia̱ ''ki̱las'' '''Aves''' a̱ni. Na̱ byia̱ cat, ma̱ng nunu ku sang a̱nyunyung a̱ni, na̱ mang cyi, na̱ maai kwang kyayak mi̱ fi̱fa nna hu a̱nggang, na̱ si̱ byia̱ bwolyia̱ ji̱ byia̱ a̱yaampwot a̱naai a̱ni, ma̱ng a̱yaapala nkap ba̱ byia̱ cet a̱ni. A̱ka̱man shyia̱ koji mi̱ swanta hu a̱wot shi nna hu maai kyiak neet mi̱ sentimita 5.5 (nc 2.2) ba̱ng si̱ bai sentimita 2.8 (nia̱ 9 nc 2). Á̱ mbyia̱ ntangka̱i a̱ka̱man ku swak 11,000 nia na̱ shyia̱ mi̱ swuan a̱ni mi̱ di̱ yong huni a̱wot á̱ si̱ ka̱u nna tyia̱ a̱yaaoda 44. Kyang ku swak a̱kum yet a̱ka̱man na̱ cyok a̱zaka̱kwon nia. A̱ka̱man byia̱ nfeap na̱ laai a̱ shi ca̱caat ma̱ng tangka̱i hu; mi̱ sot ji á̱ lyen a̱ni ji̱ sang nfeap a̱ni, jija yet a̱ka̱man á̱ ngyei ''moa'' ma̱ng a̱ka̱man-zwuom na̱ nwai shyia̱ ma̱ a̱cet a̱ni. Mbwak nna na na̱ bwuak tyia̱ nfeap a̱ni, ni̱nia nwuat a̱ka̱man cet fi̱ri̱p hu, shimba shai shishai hu si̱ tyia̱ a̱ka̱man á̱ghyang si̱ nwai lyen fi̱ri̱p hu, nang pengwin ma̱ng nyám jhyang mi̱ sá̱khat-a̱byin nang á̱ si̱ mi̱n shyia̱ nji da̱ a̱ka̱vwuo á̱ghyang bah. A̱si̱tem (nkyang) kwang kyayak mi̱ tswu-a̱fa ji ma̱ng kwak swuan a̱ka̱man ba vwuon ma̱ng á̱si̱ nyám jhyang a̱wot ba̱ si̱ yet di̱ fi̱ri̱p hwa. Ntangka̱i a̱ka̱man á̱ghyang da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱sa̱khwot nshyia̱ a̱ni, nang a̱ka̱man kyai-a̱sa̱khwot na mbeang a̱ka̱man-a̱sa̱khwot á̱ghyang, mun á̱ byia̱ nkyang na̱ beang nna na̱ wak a̱ni. Á̱ ngyei tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man, onitoloji ku mi̱ "tat-a̱pyia̱ lyen a̱ka̱man," mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:A̱ka̱man|*]] [[Sa:Nyám]] e0vun45vv3csp18dp7ulvojv75cqole A̱vaak 0 7409 42539 2026-05-11T08:50:11Z Kambai Akau 15 Created page with "{{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[?A̱vaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[?Ka̱lvrak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[?Ulurak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[?A̱vaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[?Ulrak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[?Ulrak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱vaak'''..." 42539 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[?A̱vaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[?Ka̱lvrak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[?Ulurak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[?A̱vaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[?Ulrak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[?Ulrak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱vaak''' [ə̀vàâɡ] wu (á̱kpa: '''a̱yaavak''' ba) yet a̱gba̱ndang bat wa nang á̱ ni̱ keang ma̱ng a̱nggu mat á̱ cok a̱keang ka mbwak á̱na̱nvan a̱ni. o1uijvbpletp3qyfzk97v0tyhzusxfy 42540 42539 2026-05-11T08:59:36Z Kambai Akau 15 /* */ 42540 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[?A̱vaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[?Ka̱lvrak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[?Ulurak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[?A̱vaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[?Ulrak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[?Ulrak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱vaak''' [ə̀vàâɡ] wu (á̱kpa: '''a̱yaavak''' ba) yet a̱gba̱ndang bat wa nang á̱ ni̱ keang ma̱ng a̱nggu mat á̱ cok a̱keang á̱na̱nvan ba̱ nwai nwuo a̱ni. Á̱ bye nok a̱yaavak ba ma̱ng kyang ku kyiak neet mi̱ [[vap]] ba̱ng si̱ bai a̱yaavak a̱teap á̱nietnzwang ma̱ng a̱ca̱cet a̱di̱ri̱m, a̱ka̱swang bat mbeang nyinyiit mat nwuai ma̱ng ghwut ma̱ a̱keang ka.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0415862875|pages=756}}</ref> qe0b3ro1st9ma2f2g4vxrltiv81p0tt 42541 42540 2026-05-11T09:19:11Z Kambai Akau 15 /* */ 42541 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[?A̱vaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[?Ka̱lvrak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[?Ulurak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[?A̱vaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[?Ulrak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[?Ulrak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱vaak''' [ə̀vàâɡ] wu (á̱kpa: '''a̱yaavak''' ba) yet a̱gba̱ndang bat wa nang á̱ ni̱ keang a̱keang ma̱ng a̱nggu mat á̱ cok nka kalak á̱na̱nvan ba̱ du nwuo a̱ni. Á̱ bye nok a̱yaavak ba nang kyang ku li nang a̱vaak n[[vap]] ba̱ng si̱ bai a̱vaak a̱teap á̱nietnzwang ma̱ng a̱ca̱cet a̱di̱ri̱m, a̱ka̱swang bat mbeang nyinyiit mat nwuai ma̱ng ghwut a̱keang ka.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0415862875|pages=756}}</ref> Neet mi̱ gbangbang bai a̱zafwun ka, á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱mba á̱ keang a̱ka̱keang nia. Da̱ a̱ka̱nyiung, á̱ ka ngyei mba '''mbat-a̱keang''', shimba á̱ ka mbyia̱ mbat, nang A̱gba̱ndang A̱vaak Caina, A̱gba̱ndang A̱vaak Bini, A̱vaak Hadi̱riyan, A̱vaak A̱nasi̱tasiya, ma̱ng A̱vaak Ati̱lantik wu, á̱zang bibya ku ngaat a̱ swak a̱gi̱gak a̱keang a̱wot á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱mba á̱ fam nfam nia ku á̱ cak a̱gi̱gak a̱byin ba. Da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱ka̱fan nshyia̱ a̱ni, á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱yaavak nang n-''letzi'' na dundung ma̱ng a̱ka̱sa-cok á̱ nyii ninian kalak á̱na̱nvan ba̱ di̱ ba̱ nwuo mi̱ fam a̱hwa. Kang ma̱ng ta̱m cok mba hu, a̱yaavak ma̱ a̱di̱di̱t bu byia̱ a̱tsatsak nta̱m mi̱ taada{{snd}} a̱wot ba̱ fa shi ma̱ng swan swat ma̱sa̱t si̱ á̱niet ba ba̱ nok mba a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱yaavak|*]] p6zpx6ebkv4dsjt7977pa3ql7fnkpzr 42542 42541 2026-05-11T09:25:11Z Kambai Akau 15 /* */ 42542 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[?A̱vaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[?Ka̱lvrak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[?Ulurak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[?A̱vaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[?Ulrak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[?Ulrak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱vaak''' [ə̀vàâɡ] wu (á̱kpa: '''a̱yaavak''' ba) yet a̱gba̱ndang bat wa nang á̱ ni̱ keang a̱keang ma̱ng a̱nggu mat á̱ cok nka kalak á̱na̱nvan ba̱ di̱ ba̱ nwuo a̱ni. Á̱ bye nok a̱yaavak ba nang kyang ku li nang a̱vaak n[[vap]] ba̱ng si̱ bai a̱vaak a̱teap á̱nietnzwang ma̱ng a̱ca̱cet a̱di̱ri̱m, a̱ka̱swang bat mbeang nyinyiit mat nwuai ma̱ng ghwut a̱keang ka.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0415862875|pages=756}}</ref> Neet mi̱ gbangbang bai a̱zafwun ka, á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱mba á̱ keang a̱ka̱keang nia. Da̱ a̱ka̱nyiung, á̱ ka ngyei mba '''mbat-a̱keang''', shimba á̱ ka mbyia̱ mbat, nang A̱gba̱ndang A̱vaak Caina, A̱gba̱ndang A̱vaak Bini, A̱vaak Hadi̱riyan, A̱vaak A̱nasi̱tasiya, ma̱ng A̱vaak Ati̱lantik wu, á̱zang bibya ku ngaat a̱ swak a̱gi̱gak a̱keang a̱wot á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱mba á̱ fam nfam nia ku á̱ cak a̱gi̱gak a̱byin ba. Da̱ a̱ka̱vwuo nang a̱ka̱fan nshyia̱ a̱ni, á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱yaavak nang n-''letzi'' na dundung ma̱ng a̱ka̱sa-cok á̱ nyii ninian kalak á̱na̱nvan ba̱ di̱ ba̱ nwuo mi̱ fam a̱hwa. Kang ma̱ng ta̱m cok mba hu, a̱yaavak ma̱ a̱di̱di̱t bu byia̱ a̱tsatsak nta̱m mi̱ taada{{snd}} a̱wot ba̱ fa shi ma̱ng swan swat ma̱sa̱t si̱ á̱niet ba ba̱ nok mba a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱yaavak|*]] 470omhoai6b4zgy2g2ksvtrqjlcneev