Wikipedia kcgwiki https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Wat khwo A‌̱lyiat A‌̱tyunta̱m A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m Wukipedia A‌̱lyiat Wukipedia Fail A‌̱lyiat fail MediaWiki A‌̱lyiat MediaWiki Ta‌̱mpi‌̱let A‌̱lyiat ta‌̱mpi‌̱let Beang A‌̱lyiat beang Sa A‌̱lyiat nsa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Atik 0 136 47019 14772 2026-07-10T04:30:58Z Genesis shan 44 47019 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q788}} '''A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Atik''' wu wa yet a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot swanta a̱ swak ma̱ng yet a̱da̱dei, a̱ si̱ bu ngyet a̱si̱ gu swak ma̱ng nwai shyia̱ tsuung meang, mami a̱ca̱cet nkyai a̱sa̱khwot a̱fwuon na na na̱ shyit a̱ nswak a̱ni. A̱ ngaat a̱ si̱ kup shi kyai a̱sa̱khwot kpa̱mkpaan ma̱ng kilomita a̱ma̱ntanaai 14,060,000 (met a̱ma̱ntanaai 5,430,000) a̱wot á̱ si̱ ma ndyen nggu nang a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot a̱ swak ma̱ng byia̱ shyishyim a̱ni, mi̱ a̱mgba̱m nna a̱fwuon. Sot ''International Hydrographic Organization (IHO)'' ji ngyei nggu a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot a̱wot á̱ghyang á̱niet kuntyin lyen a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot ba ngyei nggu A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Meditaroniya Atik wu. Á̱ ku wa̱i nggu nang kyang ku tai a̱zanunwuai [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Ati̱lantik]] kya meang. Á̱ ka nnwuan nggu nang kap ngaan fam a̱za A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot ku cong kaat A̱mgba̱m Swanta hu a̱ni. [[Fail:Arctic Ocean - en.png|thumb|upright=1.25|A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Atik wu, ma̱ng a̱gi̱gak nang sot ''International Hydrographic Organization (IHO)'' ku ghwak a̱ni, bi̱ri̱ng ma̱ng A̱ngam A̱sa̱khwot Hudson wu (kap ghyang shyia̱ di̱ fam a̱tak latityut 57°N hu, ta̱usa ta̱si̱la ji).]] ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:Nvam_a̱sa̱khwot_swanta]] [[Sa:A̱ca̱cet_Nkyai_A̱sa̱khwot_swanta]] 9a68yusrq2hbyub12q77aekplakt4iv A̱jhyuo 0 155 46895 39327 2026-07-09T12:44:22Z Zichatmoses 2829 46895 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱jhyuo''' ba (''[[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo:]]'' Ba̱jju) yet nwap ja ji̱ shyia̱ di̱ fam-a̱byin Fam A̱tyia̱ka̱u [[Naijeriya]] a̱ni. Swang a̱lyiat '''Ba̱jju''' ji yet á̱kum "Ba̱nyet Jju" kya, ji̱ fa ma̱ a̱hyohyoot, "Á̱niet Jju", a̱wot ji̱ si̱ ba̱ fa á̱niet ba̱ lyiat da̱ a̱lyem [[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo]], a̱nyanyan bya shyia̱ '''Ka̱jju''', a̱byin á̱niet Jju ka.<ref name=Bature /> Ba̱ shyia di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] hwa, ma̱ a̱di̱di̱t nshyia̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali [[Ka̱ciya]], [[Zangon Kataf]], [[Jemaa]] ma̱ng Ka̱duna ma̱ A̱tak. A̱tyokpat wu yei A̱jhyuo ba "Kaje", ji̱ si̱ yet swang a̱lyiat da̱nang á̱ mun ngyei a̱niet Jju ba ma̱ng a̱lyem Jhyuo ji, nang ku mbyia̱ nyia̱ yorong '''Ka̱jju''' hu (ku fa: a̱byin A̱jhyo ka) vwan nggu a̱khwu di̱ yorong shansham a̱ni. A̱di̱di̱t A̱jhyuo wu yet [[Khap|á̱nietkhap]], [[A̱kat|á̱nieta̱kat]], a̱yaafwu ma̱ng [[A̱bwuang|á̱nietkaswuo]] wa. == Kwai-nfwuo-á̱niet == A̱tyu a̱ nyia̱ tyok tazwa A̱jhyo ba, nggu wa yet a̱ka̱ka̱rak a̱tyutyok wu a̱nyan wa a̱gwomna̱ti [[Si̱tet Ka̱duna]] ku khai a̱ni. Da̱ nggu wa nyia̱ tyok tazwa naat mbwot á̱niet hu, a̱wot a̱keangtung mba kikya yet [[Zonkwa]] (ke A̠zunkwa). Á̱ ngyei a̱tyutyok A̱jhyo ba ''A̱gwam Ba̱jju''. A̱son wu ma̱ng a̱si̱ a̱ shyia̱ di̱ cuktyok ji mi̱ di̱ yong huni wa yet A̱tyushityok (A̱ST), A̱gwam Ba̱jju I, [[Nuhu Ba̱ture|A̱gwam Nuhu Ba̱ture A̱ci (OON)]].<ref name=Bature>Punch (May 18, 2019). [https://punchng.com/women-were-forbidden-from-eating-eggs-in-bajju-for-fear-of-killing-their-foetuses-bature-agwam-bajju-i/ Women were forbidden from eating eggs in Bajju for fear of killing their foetuses - Bature, Agwam Bajju I].</ref> ==A̱ca̱cet á̱niet== # [[Ka̱tung A̱duwak]]: A̱tyuya-a̱ywan [[Big Brother Nigeria]] (Season 1, 2006). # Israel Kashim Audu: A̱tyu a̱ ku kpaat ''Kaduna International Film Festival'' (á̱ ku kpaat 2018). # [[Rachel Bakam]]: A̱tyu gwai á̱niet nfwuo a̱byin Naijeriya. # Maj. Gen. [[Ishaya Bakut]]: Gwomna a̱khwot a̱kwop Si̱tet Benuwe (1986-1987); a̱tyubwuang a̱nyan wa ku yet a̱tyubeang a̱kpangcuk ''Anjeed Innova Group'' (2013-2015). # [[Yohanna Madaki|Barr. (Col.) Yohanna A. Madaki]]: Gwomna A̱khwot a̱kwop a̱khwukhwop [[Si̱tet Gonggola]], [[Naijeriya]] (1985-1986); gwomna a̱khwot a̱kwop [[Si̱tet Benuwe]] (August 1986 –September 1986). # Engr. Stephen Rijo Shekari: a̱tyubeang gwomna [[Si̱tet Ka̱duna]] (1999-2005). ==Ya̱fang== <references/> ==Fang a̱pyia̱== * Blench (2008) [https://web.archive.org/web/20140407193342/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/General/Prospecting%20proto-Plateau%20Unicode.pdf ''Prospecting proto-Plateau'']. Manuscript. * Abel Gaiya (2013) http://diaryofanafrican.blogspot.com/2013/05/all-about-my-tribe-origin-superstition_12.html ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Bajju people|A̱jhyuo}} [[Sa:Nnwap_swanta]] [[Sa:Nnwap_Afrika]] [[Sa:Nnwap mi̱ Naijeriya]] 5c78as36jgcsy269rfcsw54gsk2spxn 46896 46895 2026-07-09T12:49:58Z Zichatmoses 2829 46896 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱jhyuo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱jhyuo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱jhyuo''' ba (''[[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo:]]'' Ba̱jju) yet nwap ja ji̱ shyia̱ di̱ fam-a̱byin Fam A̱tyia̱ka̱u [[Naijeriya]] a̱ni. Swang a̱lyiat '''Ba̱jju''' ji yet á̱kum "Ba̱nyet Jju" kya, ji̱ fa ma̱ a̱hyohyoot, "Á̱niet Jju", a̱wot ji̱ si̱ ba̱ fa á̱niet ba̱ lyiat da̱ a̱lyem [[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo]], a̱nyanyan bya shyia̱ '''Ka̱jju''', a̱byin á̱niet Jju ka.<ref name=Bature /> Ba̱ shyia di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] hwa, ma̱ a̱di̱di̱t nshyia̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali [[Ka̱ciya]], [[Zangon Kataf]], [[Jemaa]] ma̱ng Ka̱duna ma̱ A̱tak. A̱tyokpat wu yei A̱jhyuo ba "Kaje", ji̱ si̱ yet swang a̱lyiat da̱nang á̱ mun ngyei a̱niet Jju ba ma̱ng a̱lyem Jhyuo ji, nang ku mbyia̱ nyia̱ yorong '''Ka̱jju''' hu (ku fa: a̱byin A̱jhyo ka) vwan nggu a̱khwu di̱ yorong shansham a̱ni. A̱di̱di̱t A̱jhyuo wu yet [[Khap|á̱nietkhap]], [[A̱kat|á̱nieta̱kat]], a̱yaafwu ma̱ng [[A̱bwuang|á̱nietkaswuo]] wa. == Kwai-nfwuo-á̱niet == A̱tyu a̱ nyia̱ tyok tazwa A̱jhyo ba, nggu wa yet a̱ka̱ka̱rak a̱tyutyok wu a̱nyan wa a̱gwomna̱ti [[Si̱tet Ka̱duna]] ku khai a̱ni. Da̱ nggu wa nyia̱ tyok tazwa naat mbwot á̱niet hu, a̱wot a̱keangtung mba kikya yet [[Zonkwa]] (ke A̠zunkwa). Á̱ ngyei a̱tyutyok A̱jhyo ba ''A̱gwam Ba̱jju''. A̱son wu ma̱ng a̱si̱ a̱ shyia̱ di̱ cuktyok ji mi̱ di̱ yong huni wa yet A̱tyushityok (A̱ST), A̱gwam Ba̱jju I, [[Nuhu Ba̱ture|A̱gwam Nuhu Ba̱ture A̱ci (OON)]].<ref name=Bature>Punch (May 18, 2019). [https://punchng.com/women-were-forbidden-from-eating-eggs-in-bajju-for-fear-of-killing-their-foetuses-bature-agwam-bajju-i/ Women were forbidden from eating eggs in Bajju for fear of killing their foetuses - Bature, Agwam Bajju I].</ref> ==A̱ca̱cet á̱niet== # [[Ka̱tung A̱duwak]]: A̱tyuya-a̱ywan [[Big Brother Nigeria]] (Season 1, 2006). # Israel Kashim Audu: A̱tyu a̱ ku kpaat ''Kaduna International Film Festival'' (á̱ ku kpaat 2018). # [[Rachel Bakam]]: A̱tyu gwai á̱niet nfwuo a̱byin Naijeriya. # Maj. Gen. [[Ishaya Bakut]]: Gwomna a̱khwot a̱kwop Si̱tet Benuwe (1986-1987); a̱tyubwuang a̱nyan wa ku yet a̱tyubeang a̱kpangcuk ''Anjeed Innova Group'' (2013-2015). # [[Yohanna Madaki|Barr. (Col.) Yohanna A. Madaki]]: Gwomna A̱khwot a̱kwop a̱khwukhwop [[Si̱tet Gonggola]], [[Naijeriya]] (1985-1986); gwomna a̱khwot a̱kwop [[Si̱tet Benuwe]] (August 1986 –September 1986). # Engr. Stephen Rijo Shekari: a̱tyubeang gwomna [[Si̱tet Ka̱duna]] (1999-2005). ==Ya̱fang== <references/> ==Fang a̱pyia̱== * Blench (2008) [https://web.archive.org/web/20140407193342/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/General/Prospecting%20proto-Plateau%20Unicode.pdf ''Prospecting proto-Plateau'']. Manuscript. * Abel Gaiya (2013) http://diaryofanafrican.blogspot.com/2013/05/all-about-my-tribe-origin-superstition_12.html ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Bajju people|A̱jhyuo}} [[Sa:Nnwap_swanta]] [[Sa:Nnwap_Afrika]] [[Sa:Nnwap mi̱ Naijeriya]] 2sfdgymbsfuoizxmqywm2s1du5km9y0 46897 46896 2026-07-09T12:51:49Z Zichatmoses 2829 46897 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱jhyuo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱jhyuo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱jhyuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱jhyuo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱jhyuo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱jhyuo''' ba (''[[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo:]]'' Ba̱jju) yet nwap ja ji̱ shyia̱ di̱ fam-a̱byin Fam A̱tyia̱ka̱u [[Naijeriya]] a̱ni. Swang a̱lyiat '''Ba̱jju''' ji yet á̱kum "Ba̱nyet Jju" kya, ji̱ fa ma̱ a̱hyohyoot, "Á̱niet Jju", a̱wot ji̱ si̱ ba̱ fa á̱niet ba̱ lyiat da̱ a̱lyem [[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo]], a̱nyanyan bya shyia̱ '''Ka̱jju''', a̱byin á̱niet Jju ka.<ref name=Bature /> Ba̱ shyia di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] hwa, ma̱ a̱di̱di̱t nshyia̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali [[Ka̱ciya]], [[Zangon Kataf]], [[Jemaa]] ma̱ng Ka̱duna ma̱ A̱tak. A̱tyokpat wu yei A̱jhyuo ba "Kaje", ji̱ si̱ yet swang a̱lyiat da̱nang á̱ mun ngyei a̱niet Jju ba ma̱ng a̱lyem Jhyuo ji, nang ku mbyia̱ nyia̱ yorong '''Ka̱jju''' hu (ku fa: a̱byin A̱jhyo ka) vwan nggu a̱khwu di̱ yorong shansham a̱ni. A̱di̱di̱t A̱jhyuo wu yet [[Khap|á̱nietkhap]], [[A̱kat|á̱nieta̱kat]], a̱yaafwu ma̱ng [[A̱bwuang|á̱nietkaswuo]] wa. == Kwai-nfwuo-á̱niet == A̱tyu a̱ nyia̱ tyok tazwa A̱jhyo ba, nggu wa yet a̱ka̱ka̱rak a̱tyutyok wu a̱nyan wa a̱gwomna̱ti [[Si̱tet Ka̱duna]] ku khai a̱ni. Da̱ nggu wa nyia̱ tyok tazwa naat mbwot á̱niet hu, a̱wot a̱keangtung mba kikya yet [[Zonkwa]] (ke A̠zunkwa). Á̱ ngyei a̱tyutyok A̱jhyo ba ''A̱gwam Ba̱jju''. A̱son wu ma̱ng a̱si̱ a̱ shyia̱ di̱ cuktyok ji mi̱ di̱ yong huni wa yet A̱tyushityok (A̱ST), A̱gwam Ba̱jju I, [[Nuhu Ba̱ture|A̱gwam Nuhu Ba̱ture A̱ci (OON)]].<ref name=Bature>Punch (May 18, 2019). [https://punchng.com/women-were-forbidden-from-eating-eggs-in-bajju-for-fear-of-killing-their-foetuses-bature-agwam-bajju-i/ Women were forbidden from eating eggs in Bajju for fear of killing their foetuses - Bature, Agwam Bajju I].</ref> ==A̱ca̱cet á̱niet== # [[Ka̱tung A̱duwak]]: A̱tyuya-a̱ywan [[Big Brother Nigeria]] (Season 1, 2006). # Israel Kashim Audu: A̱tyu a̱ ku kpaat ''Kaduna International Film Festival'' (á̱ ku kpaat 2018). # [[Rachel Bakam]]: A̱tyu gwai á̱niet nfwuo a̱byin Naijeriya. # Maj. Gen. [[Ishaya Bakut]]: Gwomna a̱khwot a̱kwop Si̱tet Benuwe (1986-1987); a̱tyubwuang a̱nyan wa ku yet a̱tyubeang a̱kpangcuk ''Anjeed Innova Group'' (2013-2015). # [[Yohanna Madaki|Barr. (Col.) Yohanna A. Madaki]]: Gwomna A̱khwot a̱kwop a̱khwukhwop [[Si̱tet Gonggola]], [[Naijeriya]] (1985-1986); gwomna a̱khwot a̱kwop [[Si̱tet Benuwe]] (August 1986 –September 1986). # Engr. Stephen Rijo Shekari: a̱tyubeang gwomna [[Si̱tet Ka̱duna]] (1999-2005). ==Ya̱fang== <references/> ==Fang a̱pyia̱== * Blench (2008) [https://web.archive.org/web/20140407193342/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/General/Prospecting%20proto-Plateau%20Unicode.pdf ''Prospecting proto-Plateau'']. Manuscript. * Abel Gaiya (2013) http://diaryofanafrican.blogspot.com/2013/05/all-about-my-tribe-origin-superstition_12.html ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Bajju people|A̱jhyuo}} [[Sa:Nnwap_swanta]] [[Sa:Nnwap_Afrika]] [[Sa:Nnwap mi̱ Naijeriya]] dsj87h0gsqmpaqzdi2jclsdd8i7s40w 46898 46897 2026-07-09T12:53:16Z Zichatmoses 2829 46898 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱jhyuo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱jhyuo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱jhyuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱jhyuo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱jhyuo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱jhyuo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱jhyuo''' ba (''[[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo:]]'' Ba̱jju) yet nwap ja ji̱ shyia̱ di̱ fam-a̱byin Fam A̱tyia̱ka̱u [[Naijeriya]] a̱ni. Swang a̱lyiat '''Ba̱jju''' ji yet á̱kum "Ba̱nyet Jju" kya, ji̱ fa ma̱ a̱hyohyoot, "Á̱niet Jju", a̱wot ji̱ si̱ ba̱ fa á̱niet ba̱ lyiat da̱ a̱lyem [[Jhyo (a̱lyem)|Jhyuo]], a̱nyanyan bya shyia̱ '''Ka̱jju''', a̱byin á̱niet Jju ka.<ref name=Bature /> Ba̱ shyia di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] hwa, ma̱ a̱di̱di̱t nshyia̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali [[Ka̱ciya]], [[Zangon Kataf]], [[Jemaa]] ma̱ng Ka̱duna ma̱ A̱tak. A̱tyokpat wu yei A̱jhyuo ba "Kaje", ji̱ si̱ yet swang a̱lyiat da̱nang á̱ mun ngyei a̱niet Jju ba ma̱ng a̱lyem Jhyuo ji, nang ku mbyia̱ nyia̱ yorong '''Ka̱jju''' hu (ku fa: a̱byin A̱jhyo ka) vwan nggu a̱khwu di̱ yorong shansham a̱ni. A̱di̱di̱t A̱jhyuo wu yet [[Khap|á̱nietkhap]], [[A̱kat|á̱nieta̱kat]], a̱yaafwu ma̱ng [[A̱bwuang|á̱nietkaswuo]] wa. == Kwai-nfwuo-á̱niet == A̱tyu a̱ nyia̱ tyok tazwa A̱jhyo ba, nggu wa yet a̱ka̱ka̱rak a̱tyutyok wu a̱nyan wa a̱gwomna̱ti [[Si̱tet Ka̱duna]] ku khai a̱ni. Da̱ nggu wa nyia̱ tyok tazwa naat mbwot á̱niet hu, a̱wot a̱keangtung mba kikya yet [[Zonkwa]] (ke A̠zunkwa). Á̱ ngyei a̱tyutyok A̱jhyo ba ''A̱gwam Ba̱jju''. A̱son wu ma̱ng a̱si̱ a̱ shyia̱ di̱ cuktyok ji mi̱ di̱ yong huni wa yet A̱tyushityok (A̱ST), A̱gwam Ba̱jju I, [[Nuhu Ba̱ture|A̱gwam Nuhu Ba̱ture A̱ci (OON)]].<ref name=Bature>Punch (May 18, 2019). [https://punchng.com/women-were-forbidden-from-eating-eggs-in-bajju-for-fear-of-killing-their-foetuses-bature-agwam-bajju-i/ Women were forbidden from eating eggs in Bajju for fear of killing their foetuses - Bature, Agwam Bajju I].</ref> ==A̱ca̱cet á̱niet== # [[Ka̱tung A̱duwak]]: A̱tyuya-a̱ywan [[Big Brother Nigeria]] (Season 1, 2006). # Israel Kashim Audu: A̱tyu a̱ ku kpaat ''Kaduna International Film Festival'' (á̱ ku kpaat 2018). # [[Rachel Bakam]]: A̱tyu gwai á̱niet nfwuo a̱byin Naijeriya. # Maj. Gen. [[Ishaya Bakut]]: Gwomna a̱khwot a̱kwop Si̱tet Benuwe (1986-1987); a̱tyubwuang a̱nyan wa ku yet a̱tyubeang a̱kpangcuk ''Anjeed Innova Group'' (2013-2015). # [[Yohanna Madaki|Barr. (Col.) Yohanna A. Madaki]]: Gwomna A̱khwot a̱kwop a̱khwukhwop [[Si̱tet Gonggola]], [[Naijeriya]] (1985-1986); gwomna a̱khwot a̱kwop [[Si̱tet Benuwe]] (August 1986 –September 1986). # Engr. Stephen Rijo Shekari: a̱tyubeang gwomna [[Si̱tet Ka̱duna]] (1999-2005). ==Ya̱fang== <references/> ==Fang a̱pyia̱== * Blench (2008) [https://web.archive.org/web/20140407193342/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/General/Prospecting%20proto-Plateau%20Unicode.pdf ''Prospecting proto-Plateau'']. Manuscript. * Abel Gaiya (2013) http://diaryofanafrican.blogspot.com/2013/05/all-about-my-tribe-origin-superstition_12.html ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Bajju people|A̱jhyuo}} [[Sa:Nnwap_swanta]] [[Sa:Nnwap_Afrika]] [[Sa:Nnwap mi̱ Naijeriya]] qgfdumye8mre9e29e0swo9t4vt9hfl3 Bola Tinubu 0 359 46923 39281 2026-07-09T13:29:17Z AshiyaG 2949 46923 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Moliyili/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Moliyili/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Moliyili/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Moliyili/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Moliyili/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Moliyili/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Moliyili/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975).jpg|thumb|Tinubu ma̱ a̱lyia̱ 2011]] '''Bola Ahmed Adekunle Tinubu''' (á̱ byin nggu a̱tuk mam 29 Zwat Tsat 1952)<ref>[https://www.legit.ng/1409396-bad-weather-disrupts-tinubus-69th-birthday-forces-gbajabiamila-aregbesola-u-turn.html Fayemi salutes Tinubu at 69, says he’s leader of leaders] (di̱n Shong). The Guardian (Nigeria).</ref> yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet [[Naijeriya]] wa ma̱ng a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱si̱ sot kwai-nfwuo-á̱niet ''All Progressives Congress'' wu.<ref>Onyirioha, Nnamdi [https://www.legit.ng/1341925-this-tinubus-place-apc-presidency-clarification.html This is Tinubu's place in APC - Presidency makes clarification] (di̱n Shong). Legit.ng</ref> A̱ ku yet Gwomna [[Si̱tet Legwot|Si̱tet Legwot]] kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1999 ba̱ng si̱ tat 2007.<ref>[https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ Asiwaju Bola Ahmed Tinubu-1999-2007 – BabaJide Sanwo-Olu – Governor of Lagos State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605010622/https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ |date=2020-06-05 }} (di̱n Shong).</ref> Nggu wa yet a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱fwun wu, neet ma̱ a̱tuk mam 29 Zwat Tswuon 2023. ==Bu nwuan== *''Lion of Bourdillon'', fim dokumentri 2015 tazwa Tinubu, si̱ ku khwi a̱ni si̱ yet libel suit N150&nbsp;biliyon nang á̱ ku tyak shi̱ri̱ya nggu a̱ sii du nwuo mi̱ mak * Langjen Legwot, ndyia̱ 2000 na *Lyulyoot A̱yaagwomna Si̱tet Legwot ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Byin 1952]] [[Sa:Naijeriya]] jfe6mv829idfspeh36hfw5zjp6pczmf 46924 46923 2026-07-09T13:30:37Z AshiyaG 2949 46924 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Bola Tinubu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Bola Tinubu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Bola Tinubu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[/Bola Tinubu|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[/Bola Tinubu]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Moliyili/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Moliyili/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975).jpg|thumb|Tinubu ma̱ a̱lyia̱ 2011]] '''Bola Ahmed Adekunle Tinubu''' (á̱ byin nggu a̱tuk mam 29 Zwat Tsat 1952)<ref>[https://www.legit.ng/1409396-bad-weather-disrupts-tinubus-69th-birthday-forces-gbajabiamila-aregbesola-u-turn.html Fayemi salutes Tinubu at 69, says he’s leader of leaders] (di̱n Shong). The Guardian (Nigeria).</ref> yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet [[Naijeriya]] wa ma̱ng a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱si̱ sot kwai-nfwuo-á̱niet ''All Progressives Congress'' wu.<ref>Onyirioha, Nnamdi [https://www.legit.ng/1341925-this-tinubus-place-apc-presidency-clarification.html This is Tinubu's place in APC - Presidency makes clarification] (di̱n Shong). Legit.ng</ref> A̱ ku yet Gwomna [[Si̱tet Legwot|Si̱tet Legwot]] kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1999 ba̱ng si̱ tat 2007.<ref>[https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ Asiwaju Bola Ahmed Tinubu-1999-2007 – BabaJide Sanwo-Olu – Governor of Lagos State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605010622/https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ |date=2020-06-05 }} (di̱n Shong).</ref> Nggu wa yet a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱fwun wu, neet ma̱ a̱tuk mam 29 Zwat Tswuon 2023. ==Bu nwuan== *''Lion of Bourdillon'', fim dokumentri 2015 tazwa Tinubu, si̱ ku khwi a̱ni si̱ yet libel suit N150&nbsp;biliyon nang á̱ ku tyak shi̱ri̱ya nggu a̱ sii du nwuo mi̱ mak * Langjen Legwot, ndyia̱ 2000 na *Lyulyoot A̱yaagwomna Si̱tet Legwot ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Byin 1952]] [[Sa:Naijeriya]] 01r1m8kluffmamurxq9xa76fh17qvoi 46925 46924 2026-07-09T13:31:07Z AshiyaG 2949 46925 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Bola Tinubu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Bola Tinubu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Bola Tinubu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[/Bola Tinubu|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[/Bola Tinubu]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Bola Tinubu/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Bola Tinubu/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975).jpg|thumb|Tinubu ma̱ a̱lyia̱ 2011]] '''Bola Ahmed Adekunle Tinubu''' (á̱ byin nggu a̱tuk mam 29 Zwat Tsat 1952)<ref>[https://www.legit.ng/1409396-bad-weather-disrupts-tinubus-69th-birthday-forces-gbajabiamila-aregbesola-u-turn.html Fayemi salutes Tinubu at 69, says he’s leader of leaders] (di̱n Shong). The Guardian (Nigeria).</ref> yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet [[Naijeriya]] wa ma̱ng a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱si̱ sot kwai-nfwuo-á̱niet ''All Progressives Congress'' wu.<ref>Onyirioha, Nnamdi [https://www.legit.ng/1341925-this-tinubus-place-apc-presidency-clarification.html This is Tinubu's place in APC - Presidency makes clarification] (di̱n Shong). Legit.ng</ref> A̱ ku yet Gwomna [[Si̱tet Legwot|Si̱tet Legwot]] kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1999 ba̱ng si̱ tat 2007.<ref>[https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ Asiwaju Bola Ahmed Tinubu-1999-2007 – BabaJide Sanwo-Olu – Governor of Lagos State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605010622/https://governor.lagosstate.gov.ng/2019/04/25/asiwaju-bola-ahmed-tinubu-1999-2007/ |date=2020-06-05 }} (di̱n Shong).</ref> Nggu wa yet a̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya a̱fwun wu, neet ma̱ a̱tuk mam 29 Zwat Tswuon 2023. ==Bu nwuan== *''Lion of Bourdillon'', fim dokumentri 2015 tazwa Tinubu, si̱ ku khwi a̱ni si̱ yet libel suit N150&nbsp;biliyon nang á̱ ku tyak shi̱ri̱ya nggu a̱ sii du nwuo mi̱ mak * Langjen Legwot, ndyia̱ 2000 na *Lyulyoot A̱yaagwomna Si̱tet Legwot ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Byin 1952]] [[Sa:Naijeriya]] lt5ylxx1h2ojgyrv4ici0u8nck57trr Desmond Tutu 0 398 46986 25854 2026-07-09T19:21:47Z KhaliMagani 2741 46986 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Archbishop-Tutu-medium.jpg|thumb|Ghwughwu a̱nietkhwop á̱niet a̱ghyang (A̱gba̱ndang Bishop Desmond Tutu) ma̱ng gi̱las a̱ghyi a̱ shyuak mai.]] '''Desmond Mpilo Tutu''' OMSG CH GCStJ (7 Zwat Swak 1931 – 26 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2021) ku yet bishop Angglikan wa ma̱ a̱byin [[Afi̱rika A̱tak]] a̱ si̱ ka yet a̱gwak Tat-a̱pyia̱ Lyen A̱gwaza, nang á̱ lyen mat nta̱m nggu na nang yet a̱fi̱p-apatait ma̱ng a̱tyu a̱ kwan mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi a̱ni. A̱ ku yet Bishop Johannesburg kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1985 ba̱ng si̱ tat 1986 a̱wot a̱ si̱ kin gyet A̱gba̱ndang Bishop Cape Town wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1986 ba̱ng si̱ tat 1996, di̱n jen sweang ji, nggu wa ku yet a̱tyu Afi̱rika [[A̱dyundyung á̱niet|a̱dyundyung kwa-vam]] a̱son a̱ na swan di̱n cuk a̱ja. Di̱ fam a̱lyia̱ Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza hu, a̱ ku cat a̱ mun tswá a̱di̱dam Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza a̱dyundyung kwa-vam ji ma̱ng Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Afi̱rika a̱mgba̱m ji̱ tyia̱ mi̱ kyang nyiung. ==Lyuut mi̱ lyuut== Tutu ku yet a̱tyulyuut mkpa̱m shei a̱lyiat a̱natat ma̱ng lyuut nghyang: * ''Crying in the Wilderness'', Eerdmans, 1982. ISBN 978-0-8028-0270-5 * ''Hope and Suffering: Sermons and Speeches'', Skotaville, 1983. ISBN 978-0-620-06776-8 *''The War Against Children: South Africa’s Youngest Victims'', Human Rights First, 1986. ISBN 9780934143004 * ''The Words of Desmond Tutu'', Newmarket, 1989. ISBN|978-1-55704-719-9 * ''The Rainbow People of God: The Making of a Peaceful Revolution'', Doubleday, 1994. ISBN 978-0-385-47546-4 * ''Worshipping Church in Africa'', Duke University Press, 1995. ASIN B000K5WB02 * ''The Essential Desmond Tutu'', David Phillips Publishers, 1997. ISBN 978-0-86486-346-1 * ''No Future Without Forgiveness'', Doubleday, 1999. ISBN 978-0-385-49689-6 * ''An African Prayerbook'', Doubleday, 2000. ISBN 978-0-385-47730-7 * ''God Has a Dream: A Vision of Hope for Our Time'', Doubleday, 2004. ISBN 978-0-385-47784-0 * ''Desmond and the Very Mean Word'', Candlewick, 2012. ISBN 978-0-763-65229-6 * ''The Book of Forgiving: The Fourfold Path for Healing Ourselves and Our World'', HarperOne, 2015. ISBN 978-0062203571 * ''The Book of Joy: Lasting Happiness in a Changing World'', coauthored by His Holiness the 14th Dalai Lama, 2016, ISBN 978-0-67007-016-9 ==Bu nwuan== * Lyulyoot á̱niet-yaa̱ywan Nobel ba̱ byia̱ a̱dyundyung kwa-vam * Lyulyoot a̱yaakwak a̱son a̱ka̱wat á̱niet a̱byin * Lyulyoot á̱niet ba̱ kwan ma̱ng swat nyinyang mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Kwai-nfwuo-á̱niet mi̱ Afrika A̱tak-Sahara * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Jhyi Á̱niet di̱ nyia̱ Kpa̱ndang ==Ya̱fang== {{reflist}} ==Fang a̱zanson== * Battle, Michael. ''Desmond Tutu: A Spiritual Biography of South Africa's Confessor'' (Westminster John Knox Press, 2021). (di̱n Shong) * Kokobili, Alexander. "An insight on Archbishop Desmond Tutu’s struggle against apartheid in South Africa." ''Kairos: Evangelical Journal of Theology'' 13.1 (2019): 115-126. [https://hrcak.srce.hr/file/319720 a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "Forgiveness and Reconciliation in the Life and Work of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 109.2 (2020): 210-221. [https://www.academia.edu/download/65185521/Forgiveness_and_Reconciliation_in_the_Life_of_Desmond_Tutu_Tinyiko_Maluleke.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "The Liberating Humour of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 110.2 (2021): 327-340. [https://www.researchgate.net/profile/Tinyiko-Maluleke/publication/356105746_The_Liberating_Humour_of_Desmond_Tutu/links/618be8dd61f09877207a8552/The-Liberating-Humour-of-Desmond-Tutu.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Nadar, Sarojini. "Beyond a “Political Priest”: Exploring Desmond Tutu as a 'Freedom-Fighter Mystic'." ''Black Theology'' (2021): 1-8. (di̱n Shong) * Pali, K. J. "The leadership role of emeritus Archbishop Desmond Tutu in the social development of the South African society." ''Stellenbosch Theological Journal'' 5.1 (2019): 263-297. [http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S2413-94672019000100014&script=sci_arttext&tlng=en a̱zalang] (di̱n Shong) ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.tutu.org.za/ The Desmond & Leah Tutu Legacy Foundation SA] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20211218005727/http://www.tutufoundationusa.org/ Desmond Tutu Peace Foundation USA] (di̱n Shong) * [http://www.tutufoundationuk.org/ Tutu Foundation UK] (di̱n Shong) * [https://achievement.org/achiever/desmond-tutu/#interview Archbishop Desmond Tutu Biography and Interview] ma̱ng American Academy of Achievement (di̱n Shong) [[Sa:Desmond Tutu| ]] [[Sa:byin 1931]] [[Sa:kwi 2021]] drgmyuln4veqk2t3zav0azvm8ufa1go 46987 46986 2026-07-09T19:22:26Z KhaliMagani 2741 46987 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Desmond Tutu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Desmond Tutu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Desmond Tutu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Archbishop-Tutu-medium.jpg|thumb|Ghwughwu a̱nietkhwop á̱niet a̱ghyang (A̱gba̱ndang Bishop Desmond Tutu) ma̱ng gi̱las a̱ghyi a̱ shyuak mai.]] '''Desmond Mpilo Tutu''' OMSG CH GCStJ (7 Zwat Swak 1931 – 26 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2021) ku yet bishop Angglikan wa ma̱ a̱byin [[Afi̱rika A̱tak]] a̱ si̱ ka yet a̱gwak Tat-a̱pyia̱ Lyen A̱gwaza, nang á̱ lyen mat nta̱m nggu na nang yet a̱fi̱p-apatait ma̱ng a̱tyu a̱ kwan mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi a̱ni. A̱ ku yet Bishop Johannesburg kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1985 ba̱ng si̱ tat 1986 a̱wot a̱ si̱ kin gyet A̱gba̱ndang Bishop Cape Town wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1986 ba̱ng si̱ tat 1996, di̱n jen sweang ji, nggu wa ku yet a̱tyu Afi̱rika [[A̱dyundyung á̱niet|a̱dyundyung kwa-vam]] a̱son a̱ na swan di̱n cuk a̱ja. Di̱ fam a̱lyia̱ Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza hu, a̱ ku cat a̱ mun tswá a̱di̱dam Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza a̱dyundyung kwa-vam ji ma̱ng Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Afi̱rika a̱mgba̱m ji̱ tyia̱ mi̱ kyang nyiung. ==Lyuut mi̱ lyuut== Tutu ku yet a̱tyulyuut mkpa̱m shei a̱lyiat a̱natat ma̱ng lyuut nghyang: * ''Crying in the Wilderness'', Eerdmans, 1982. ISBN 978-0-8028-0270-5 * ''Hope and Suffering: Sermons and Speeches'', Skotaville, 1983. ISBN 978-0-620-06776-8 *''The War Against Children: South Africa’s Youngest Victims'', Human Rights First, 1986. ISBN 9780934143004 * ''The Words of Desmond Tutu'', Newmarket, 1989. ISBN|978-1-55704-719-9 * ''The Rainbow People of God: The Making of a Peaceful Revolution'', Doubleday, 1994. ISBN 978-0-385-47546-4 * ''Worshipping Church in Africa'', Duke University Press, 1995. ASIN B000K5WB02 * ''The Essential Desmond Tutu'', David Phillips Publishers, 1997. ISBN 978-0-86486-346-1 * ''No Future Without Forgiveness'', Doubleday, 1999. ISBN 978-0-385-49689-6 * ''An African Prayerbook'', Doubleday, 2000. ISBN 978-0-385-47730-7 * ''God Has a Dream: A Vision of Hope for Our Time'', Doubleday, 2004. ISBN 978-0-385-47784-0 * ''Desmond and the Very Mean Word'', Candlewick, 2012. ISBN 978-0-763-65229-6 * ''The Book of Forgiving: The Fourfold Path for Healing Ourselves and Our World'', HarperOne, 2015. ISBN 978-0062203571 * ''The Book of Joy: Lasting Happiness in a Changing World'', coauthored by His Holiness the 14th Dalai Lama, 2016, ISBN 978-0-67007-016-9 ==Bu nwuan== * Lyulyoot á̱niet-yaa̱ywan Nobel ba̱ byia̱ a̱dyundyung kwa-vam * Lyulyoot a̱yaakwak a̱son a̱ka̱wat á̱niet a̱byin * Lyulyoot á̱niet ba̱ kwan ma̱ng swat nyinyang mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Kwai-nfwuo-á̱niet mi̱ Afrika A̱tak-Sahara * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Jhyi Á̱niet di̱ nyia̱ Kpa̱ndang ==Ya̱fang== {{reflist}} ==Fang a̱zanson== * Battle, Michael. ''Desmond Tutu: A Spiritual Biography of South Africa's Confessor'' (Westminster John Knox Press, 2021). (di̱n Shong) * Kokobili, Alexander. "An insight on Archbishop Desmond Tutu’s struggle against apartheid in South Africa." ''Kairos: Evangelical Journal of Theology'' 13.1 (2019): 115-126. [https://hrcak.srce.hr/file/319720 a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "Forgiveness and Reconciliation in the Life and Work of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 109.2 (2020): 210-221. [https://www.academia.edu/download/65185521/Forgiveness_and_Reconciliation_in_the_Life_of_Desmond_Tutu_Tinyiko_Maluleke.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "The Liberating Humour of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 110.2 (2021): 327-340. [https://www.researchgate.net/profile/Tinyiko-Maluleke/publication/356105746_The_Liberating_Humour_of_Desmond_Tutu/links/618be8dd61f09877207a8552/The-Liberating-Humour-of-Desmond-Tutu.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Nadar, Sarojini. "Beyond a “Political Priest”: Exploring Desmond Tutu as a 'Freedom-Fighter Mystic'." ''Black Theology'' (2021): 1-8. (di̱n Shong) * Pali, K. J. "The leadership role of emeritus Archbishop Desmond Tutu in the social development of the South African society." ''Stellenbosch Theological Journal'' 5.1 (2019): 263-297. [http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S2413-94672019000100014&script=sci_arttext&tlng=en a̱zalang] (di̱n Shong) ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.tutu.org.za/ The Desmond & Leah Tutu Legacy Foundation SA] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20211218005727/http://www.tutufoundationusa.org/ Desmond Tutu Peace Foundation USA] (di̱n Shong) * [http://www.tutufoundationuk.org/ Tutu Foundation UK] (di̱n Shong) * [https://achievement.org/achiever/desmond-tutu/#interview Archbishop Desmond Tutu Biography and Interview] ma̱ng American Academy of Achievement (di̱n Shong) [[Sa:Desmond Tutu| ]] [[Sa:byin 1931]] [[Sa:kwi 2021]] d2fr7shjad3wb8n332ozftsqm42r9go 46988 46987 2026-07-09T19:22:57Z KhaliMagani 2741 46988 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Desmond Tutu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Desmond Tutu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Desmond Tutu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Desmond Tutu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Desmond Tutu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Desmond Tutu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Archbishop-Tutu-medium.jpg|thumb|Ghwughwu a̱nietkhwop á̱niet a̱ghyang (A̱gba̱ndang Bishop Desmond Tutu) ma̱ng gi̱las a̱ghyi a̱ shyuak mai.]] '''Desmond Mpilo Tutu''' OMSG CH GCStJ (7 Zwat Swak 1931 – 26 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2021) ku yet bishop Angglikan wa ma̱ a̱byin [[Afi̱rika A̱tak]] a̱ si̱ ka yet a̱gwak Tat-a̱pyia̱ Lyen A̱gwaza, nang á̱ lyen mat nta̱m nggu na nang yet a̱fi̱p-apatait ma̱ng a̱tyu a̱ kwan mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi a̱ni. A̱ ku yet Bishop Johannesburg kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1985 ba̱ng si̱ tat 1986 a̱wot a̱ si̱ kin gyet A̱gba̱ndang Bishop Cape Town wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1986 ba̱ng si̱ tat 1996, di̱n jen sweang ji, nggu wa ku yet a̱tyu Afi̱rika [[A̱dyundyung á̱niet|a̱dyundyung kwa-vam]] a̱son a̱ na swan di̱n cuk a̱ja. Di̱ fam a̱lyia̱ Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza hu, a̱ ku cat a̱ mun tswá a̱di̱dam Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza a̱dyundyung kwa-vam ji ma̱ng Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Afi̱rika a̱mgba̱m ji̱ tyia̱ mi̱ kyang nyiung. ==Lyuut mi̱ lyuut== Tutu ku yet a̱tyulyuut mkpa̱m shei a̱lyiat a̱natat ma̱ng lyuut nghyang: * ''Crying in the Wilderness'', Eerdmans, 1982. ISBN 978-0-8028-0270-5 * ''Hope and Suffering: Sermons and Speeches'', Skotaville, 1983. ISBN 978-0-620-06776-8 *''The War Against Children: South Africa’s Youngest Victims'', Human Rights First, 1986. ISBN 9780934143004 * ''The Words of Desmond Tutu'', Newmarket, 1989. ISBN|978-1-55704-719-9 * ''The Rainbow People of God: The Making of a Peaceful Revolution'', Doubleday, 1994. ISBN 978-0-385-47546-4 * ''Worshipping Church in Africa'', Duke University Press, 1995. ASIN B000K5WB02 * ''The Essential Desmond Tutu'', David Phillips Publishers, 1997. ISBN 978-0-86486-346-1 * ''No Future Without Forgiveness'', Doubleday, 1999. ISBN 978-0-385-49689-6 * ''An African Prayerbook'', Doubleday, 2000. ISBN 978-0-385-47730-7 * ''God Has a Dream: A Vision of Hope for Our Time'', Doubleday, 2004. ISBN 978-0-385-47784-0 * ''Desmond and the Very Mean Word'', Candlewick, 2012. ISBN 978-0-763-65229-6 * ''The Book of Forgiving: The Fourfold Path for Healing Ourselves and Our World'', HarperOne, 2015. ISBN 978-0062203571 * ''The Book of Joy: Lasting Happiness in a Changing World'', coauthored by His Holiness the 14th Dalai Lama, 2016, ISBN 978-0-67007-016-9 ==Bu nwuan== * Lyulyoot á̱niet-yaa̱ywan Nobel ba̱ byia̱ a̱dyundyung kwa-vam * Lyulyoot a̱yaakwak a̱son a̱ka̱wat á̱niet a̱byin * Lyulyoot á̱niet ba̱ kwan ma̱ng swat nyinyang mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Kwai-nfwuo-á̱niet mi̱ Afrika A̱tak-Sahara * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Jhyi Á̱niet di̱ nyia̱ Kpa̱ndang ==Ya̱fang== {{reflist}} ==Fang a̱zanson== * Battle, Michael. ''Desmond Tutu: A Spiritual Biography of South Africa's Confessor'' (Westminster John Knox Press, 2021). (di̱n Shong) * Kokobili, Alexander. "An insight on Archbishop Desmond Tutu’s struggle against apartheid in South Africa." ''Kairos: Evangelical Journal of Theology'' 13.1 (2019): 115-126. [https://hrcak.srce.hr/file/319720 a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "Forgiveness and Reconciliation in the Life and Work of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 109.2 (2020): 210-221. [https://www.academia.edu/download/65185521/Forgiveness_and_Reconciliation_in_the_Life_of_Desmond_Tutu_Tinyiko_Maluleke.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "The Liberating Humour of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 110.2 (2021): 327-340. [https://www.researchgate.net/profile/Tinyiko-Maluleke/publication/356105746_The_Liberating_Humour_of_Desmond_Tutu/links/618be8dd61f09877207a8552/The-Liberating-Humour-of-Desmond-Tutu.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Nadar, Sarojini. "Beyond a “Political Priest”: Exploring Desmond Tutu as a 'Freedom-Fighter Mystic'." ''Black Theology'' (2021): 1-8. (di̱n Shong) * Pali, K. J. "The leadership role of emeritus Archbishop Desmond Tutu in the social development of the South African society." ''Stellenbosch Theological Journal'' 5.1 (2019): 263-297. [http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S2413-94672019000100014&script=sci_arttext&tlng=en a̱zalang] (di̱n Shong) ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.tutu.org.za/ The Desmond & Leah Tutu Legacy Foundation SA] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20211218005727/http://www.tutufoundationusa.org/ Desmond Tutu Peace Foundation USA] (di̱n Shong) * [http://www.tutufoundationuk.org/ Tutu Foundation UK] (di̱n Shong) * [https://achievement.org/achiever/desmond-tutu/#interview Archbishop Desmond Tutu Biography and Interview] ma̱ng American Academy of Achievement (di̱n Shong) [[Sa:Desmond Tutu| ]] [[Sa:byin 1931]] [[Sa:kwi 2021]] 71vmpwdnbpi54wk6xn1v2y2g091gcmh Gba̱za̱zai 0 435 46955 44724 2026-07-09T13:53:22Z AshiyaG 2949 46955 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Gba̱za̱zai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Gba̱za̱zai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Gba̱za̱zai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Gba̱za̱zai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Gba̱za̱zai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Gba̱za̱zai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Gba̱za̱zai''' yet niaat kyang hwa a̱ ni̱ ntyia̱ a̱yin byian á̱ghyi ku fwuo a̱ni. Kidee gba̱za̱zai ji ja lii a̱ni: kyayak ku a̱lyiat a̱yin. == Ya̱fang == <references/> mihbgn6bykvsa8csdtm939zonzxcc3e Kinshasa 0 510 46945 20774 2026-07-09T13:47:46Z AshiyaG 2949 46945 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kinshasa/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kinshasa/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kinshasa/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sa̱ul/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sa̱ul/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sa̱ul/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}[[Fail:Vue Kinshasa.jpg|thumb|Nwuan lang kyai tswazwa a̱keang Kinshasa]] '''Kinshasa''' wa yet a̱keangtung ma̱ng a̱gba̱ndang a̱tyaat wu ma̱ng Ri̱pobi̱lik a̱si Konggo. Ma̱ng a̱kpa á̱niet miliyon swak ma̱ng a̱fwuon (15,000,000), mi̱ fang hu nang á̱ nyia̱ ma̱ a̱lyia̱ cyikwop nswak nfeang ma̱ng nswak nfeang a̱ni (2020). Nggu wa byia̱ á̱kpa á̱niet a̱ nswak mi̱ [[Afrika]]. ==Ya̱fang== <references/> {{A̱ka̱keang swanta}} pg2kso2eman5l68y636hi8gcywt7w08 46946 46945 2026-07-09T13:48:33Z AshiyaG 2949 46946 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kinshasa/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kinshasa/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kinshasa/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kinshasa/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kinshasa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kinshasa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}[[Fail:Vue Kinshasa.jpg|thumb|Nwuan lang kyai tswazwa a̱keang Kinshasa]] '''Kinshasa''' wa yet a̱keangtung ma̱ng a̱gba̱ndang a̱tyaat wu ma̱ng Ri̱pobi̱lik a̱si Konggo. Ma̱ng a̱kpa á̱niet miliyon swak ma̱ng a̱fwuon (15,000,000), mi̱ fang hu nang á̱ nyia̱ ma̱ a̱lyia̱ cyikwop nswak nfeang ma̱ng nswak nfeang a̱ni (2020). Nggu wa byia̱ á̱kpa á̱niet a̱ nswak mi̱ [[Afrika]]. ==Ya̱fang== <references/> {{A̱ka̱keang swanta}} qcjzyqr2ncjn70zhqjr7dpwfa42jcx0 46948 46946 2026-07-09T13:49:26Z AshiyaG 2949 46948 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kinshasa/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kinshasa/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kinshasa/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kinshasa/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kinshasa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kinshasa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Vue Kinshasa.jpg|thumb|Nwuan lang kyai tswazwa a̱keang Kinshasa]] '''Kinshasa''' wa yet a̱keangtung ma̱ng a̱gba̱ndang a̱tyaat wu ma̱ng Ri̱pobi̱lik a̱si Konggo. Ma̱ng a̱kpa á̱niet miliyon swak ma̱ng a̱fwuon (15,000,000), mi̱ fang hu nang á̱ nyia̱ ma̱ a̱lyia̱ cyikwop nswak nfeang ma̱ng nswak nfeang a̱ni (2020). Nggu wa byia̱ á̱kpa á̱niet a̱ nswak mi̱ [[Afrika]]. ==Ya̱fang== <references/> {{A̱ka̱keang swanta}} trsf28ynk00uwtokdy1uvgbrftvdvsf Le Corbusier 0 552 46971 15584 2026-07-09T19:01:13Z KhaliMagani 2741 46971 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Le Corbusier (1964).jpg|197px|right]] '''Charles-Édouard Jeanneret''' (6 Zwat Swak 1887 – 27 Zwat A̱ni̱nai 1965), á̱ ku lyen nggu nang '''Le Corbusier''' a̱ni, ku yet a̱tyulyen ghwang a̱ka̱sa Shwit-Fi̱ransa wa, a̱tyughwang, a̱tyuswup nghwughwu, a̱tyughwang khwom a̱ca̱cet a̱ka̱keang, a̱tyulyuut, ma̱ng a̱nyiung ma̱ng á̱niet ba ba̱ ku jhyi vak mat kyang hu nang á̱ ngyei lyen ghwang a̱ka̱sa mam a̱fwun hu ma̱nini a̱ni ku ta á̱ni̱nan. Á̱ ku byin nggu ma̱ a̱byin [[Shwit]] kya a̱wot a̱ si̱ bai yet a̱tyobyin [[Fi̱ransa]] ma̱ a̱lyia̱ 1930. A̱kariya nggu wu ku ngaat ndyia̱ nswak nfwuon, a̱wot a̱ si̱ nghwak nghwughwu a̱ka̱nok mi̱ bibyin [[Yurop]], [[Ja̱pan]], [[Ndiya]], ma̱ng [[Amerika A̱za]] ma̱ng [[Amerika A̱tak|A̱tak]]. [[Sa:Á̱nietnyia̱ nghwughwu ma̱ng á̱nietlyen ghwang a̱ka̱sa]] 8wgfz1tmqbol34mkw8h5a6xcr9cr9jk 46972 46971 2026-07-09T19:02:08Z KhaliMagani 2741 46972 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Le Corbusier/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Le Corbusier/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Le Corbusier/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Le Corbusier (1964).jpg|197px|right]] '''Charles-Édouard Jeanneret''' (6 Zwat Swak 1887 – 27 Zwat A̱ni̱nai 1965), á̱ ku lyen nggu nang '''Le Corbusier''' a̱ni, ku yet a̱tyulyen ghwang a̱ka̱sa Shwit-Fi̱ransa wa, a̱tyughwang, a̱tyuswup nghwughwu, a̱tyughwang khwom a̱ca̱cet a̱ka̱keang, a̱tyulyuut, ma̱ng a̱nyiung ma̱ng á̱niet ba ba̱ ku jhyi vak mat kyang hu nang á̱ ngyei lyen ghwang a̱ka̱sa mam a̱fwun hu ma̱nini a̱ni ku ta á̱ni̱nan. Á̱ ku byin nggu ma̱ a̱byin [[Shwit]] kya a̱wot a̱ si̱ bai yet a̱tyobyin [[Fi̱ransa]] ma̱ a̱lyia̱ 1930. A̱kariya nggu wu ku ngaat ndyia̱ nswak nfwuon, a̱wot a̱ si̱ nghwak nghwughwu a̱ka̱nok mi̱ bibyin [[Yurop]], [[Ja̱pan]], [[Ndiya]], ma̱ng [[Amerika A̱za]] ma̱ng [[Amerika A̱tak|A̱tak]]. [[Sa:Á̱nietnyia̱ nghwughwu ma̱ng á̱nietlyen ghwang a̱ka̱sa]] 0k3pzi2t9yybm23s3kp5z56djmjtftl 46973 46972 2026-07-09T19:02:55Z KhaliMagani 2741 46973 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Le Corbusier/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Le Corbusier/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Le Corbusier/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Le Corbusier/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Le Corbusier/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Le Corbusier/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Le Corbusier (1964).jpg|197px|right]] '''Charles-Édouard Jeanneret''' (6 Zwat Swak 1887 – 27 Zwat A̱ni̱nai 1965), á̱ ku lyen nggu nang '''Le Corbusier''' a̱ni, ku yet a̱tyulyen ghwang a̱ka̱sa Shwit-Fi̱ransa wa, a̱tyughwang, a̱tyuswup nghwughwu, a̱tyughwang khwom a̱ca̱cet a̱ka̱keang, a̱tyulyuut, ma̱ng a̱nyiung ma̱ng á̱niet ba ba̱ ku jhyi vak mat kyang hu nang á̱ ngyei lyen ghwang a̱ka̱sa mam a̱fwun hu ma̱nini a̱ni ku ta á̱ni̱nan. Á̱ ku byin nggu ma̱ a̱byin [[Shwit]] kya a̱wot a̱ si̱ bai yet a̱tyobyin [[Fi̱ransa]] ma̱ a̱lyia̱ 1930. A̱kariya nggu wu ku ngaat ndyia̱ nswak nfwuon, a̱wot a̱ si̱ nghwak nghwughwu a̱ka̱nok mi̱ bibyin [[Yurop]], [[Ja̱pan]], [[Ndiya]], ma̱ng [[Amerika A̱za]] ma̱ng [[Amerika A̱tak|A̱tak]]. [[Sa:Á̱nietnyia̱ nghwughwu ma̱ng á̱nietlyen ghwang a̱ka̱sa]] bersa1g4a1y94z9h3uahmojjy52wowq London 0 572 46983 44313 2026-07-09T19:18:57Z KhaliMagani 2741 46983 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:London Montage L.jpg|thumb|Nang a̱gogo kyiak neet tswazwa: A̱gba̱ndang A̱keang London a̱ma̱lyim ma̱ng Canary Wharf mi̱ gbang lilyim, A̱tyia̱kwon Trafalgar, Tswa-a̱li London, Tower Bridge a mbeang roundel Vak-tafa-a̱byin London a̱ghyang a̱zaghyi Elizabeth Tower]] '''London''' wa yet a̱keangtung ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi ma̱ a̱byin [[Nggi̱lan]] ma̱ng [[Tyok Muná̱pyia̱]] ka.<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/london?showCookiePolicy=true London] (di̱n Shong). Collins Dictionary.</ref><ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |date=2021-01-09 }} (di̱n Shong). 1 Zwat Sweang 2014. Central Intelligence Agency.</ref> Ka̱ yong tazwa [[A̱ghyui Ta̱mit]] kikya di̱ fam a̱tak-a̱tyin Nggi̱lan da̱ a̱pyia̱ estuary a̱ yet met 20 (km 80) a̱ tyong nat [[Kyai A̱sa̱khwot A̱za]] hu a̱ni, a̱wot ka̱ si̱ yet a̱tsatsak a̱vwuonswat á̱niet neet ndyia̱ cyikwop sweang (miliniyom sweang) na̱ ku swak a̱ni.<ref name="london_001">[http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/RomanLondon.htm Roman London] (di̱n Shong). Museum of London.</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{A̱ka̱keang swanta}} q6b0l0tlxtqtdytjhaucch4rin34g87 46984 46983 2026-07-09T19:20:08Z KhaliMagani 2741 46984 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:London Montage L.jpg|thumb|Nang a̱gogo kyiak neet tswazwa: A̱gba̱ndang A̱keang London a̱ma̱lyim ma̱ng Canary Wharf mi̱ gbang lilyim, A̱tyia̱kwon Trafalgar, Tswa-a̱li London, Tower Bridge a mbeang roundel Vak-tafa-a̱byin London a̱ghyang a̱zaghyi Elizabeth Tower]] '''London''' wa yet a̱keangtung ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi ma̱ a̱byin [[Nggi̱lan]] ma̱ng [[Tyok Muná̱pyia̱]] ka.<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/london?showCookiePolicy=true London] (di̱n Shong). Collins Dictionary.</ref><ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |date=2021-01-09 }} (di̱n Shong). 1 Zwat Sweang 2014. Central Intelligence Agency.</ref> Ka̱ yong tazwa [[A̱ghyui Ta̱mit]] kikya di̱ fam a̱tak-a̱tyin Nggi̱lan da̱ a̱pyia̱ estuary a̱ yet met 20 (km 80) a̱ tyong nat [[Kyai A̱sa̱khwot A̱za]] hu a̱ni, a̱wot ka̱ si̱ yet a̱tsatsak a̱vwuonswat á̱niet neet ndyia̱ cyikwop sweang (miliniyom sweang) na̱ ku swak a̱ni.<ref name="london_001">[http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/RomanLondon.htm Roman London] (di̱n Shong). Museum of London.</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{A̱ka̱keang swanta}} k1zs9kv8pk2g5ardoj1enndju1aezuo Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet 0 578 46989 34185 2026-07-09T19:25:10Z KhaliMagani 2741 46989 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Deutschland politisch 2010.png|thumb|Ta̱si̱la a̱mgba̱m Jami̱ni]] [[Fail:Population density of Germany 2019.svg|thumb|Kpa̱p shi á̱niet ma̱ a̱lyia̱ 2019]] Ca̱caat ma̱ng wa̱i ''German Federal Institute for Research on Building, Urban Affairs and Spatial Development'', ''Großstadt'' (a̱gba̱ndang a̱keang) yet a̱gba̱ndang a̱keang wa a̱ byia̱ si̱ ku swak á̱niet swuat 100,000.<ref>[https://web.archive.org/web/20171001104056/http://www.bbsr.bund.de/BBSR/DE/Raumbeobachtung/Raumabgrenzungen/StadtGemeindetyp/StadtGemeindetyp_node.html Laufende Stadtbeobachtung – Raumabgrenzungen] (di̱n Jaman). Bundesinstitut für Bau-, Stadt- und Raumforschung.</ref> Mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 mami [[Jami̱ni]] nhyat ta̱fwat jini a̱wot á̱ si̱ tyia̱ lyulyoot nna hu a̱ji. Lyulyoot huni yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti a̱nyanyin ba̱ shyia̱ mami a̱gi̱gak mba ba bibya ma̱nyin, a̱wot ku si̱ nwai mbeang yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti ku a̱ka̱vwuo dandi na̱ shyia̱ mami [[urban agglomeration]]s or [[metropolitan area]]s. == Lyulyoot == A̱tyii wuni ntak lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 na mi̱ [[Jami̱ni]] ma̱ng shi á̱niet ku yet ke ku swak 100,000 ma̱ a̱tuk mam 31 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2015, ma̱nang Ofit Lulung Jami̱ni wu ku tyan a̱ni.<ref>[https://www.destatis.de/EN/Homepage.html Homepage]</ref> Á̱ ni̱ ntyai a̱gba̱ndang a̱keang a̱ghyang mi̱ '''a̱tutuk''' ka̱nang gu yet a̱keangtung si̱tet ku mundundung kya, a̱wot mi̱ ''italik'' ka̱nang gu yet a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi á̱niet wa a̱ni mi̱ si̱tet ji. A̱tyii a̱tafa wu byia̱ nkhang nani: # Shi rank a̱gba̱ndang a̱keang hu di̱n vak shi á̱niet mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1">[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.xls?__blob=publicationFile Städte in Deutschland nach Fläche und Bevölkerung auf Grundlage des Zensus 2011 und Bevölkerungsdichte: Gebietsstand 31.12.2015] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden: Federal Statistical Office of Germany (Zwat Swak ma̱ng Sweang 13, 2016).</ref> # A̱lyoot a̱gba̱ndang a̱keang ka<ref name="destatis1" /> # A̱lyoot si̱tet ji nang a̱gba̱ndang a̱keang wu nshyia̱ a̱ni<ref name="destatis2">[https://www.destatis.de/DE/Methoden/Zensus_/Downloads/1A_EinwohnerzahlGeschlecht.xls|publisher=Federal Statistical Office of Germany Bevölkerung nach Geschlecht für Kreise und kreisfreie Städte] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden. Zwat Nyaai 10, 2014.</ref> # Shi á̱niet a̱gba̱ndang a̱keang wu mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1" /> # Shi á̱niet a̱keang hu mi̱ Zwat Tswuon 9, 2011, ma̱ng si̱sak nang á̱ ku tak mi̱ fang á̱niet (sa̱nsut) Bibyin Muna̱pyia̱ Yurop hu ma̱ a̱lyia̱ 2011<ref name="destatis2" /> # The city percentage population change from May 9, 2011 to December 31, 2015 # The city land area as of December 31, 2015<ref name="destatis1" /> # The city population density as of December 31, 2015 (residents per unit of land area)<ref name="destatis1" /> # The city latitude and longitude coordinates. {{-}} Schwerin wa yet a̱keangtung si̱tet nang á̱ nwai tyia̱ a̱lyoot nggu ka a̱ji. {| class="wikitable sortable" style="background:white;color:black;" |- ! shi rank<br />2015 ! A̱gba̱ndang a̱keang ! <span style="background-color: #eaecf0; color: black;"> [[A̱yaasi̱tet Jami̱ni|Si̱tet]]</span> ! tyan<br />2015 ! fang á̱niet<br />2011 ! A̱shai !data-sort-type="number"|shi kyai a̱byin<br />2015 !data-sort-type="number"|shi á̱niet<br />2015<br />kpa̱p shi á̱niet ! A̱gbang |- | bgcolor="FFD700"|1 | align="left" | '''''{{flag|Berlin}}''''' | align="left" | {{flag|Berlin}} | {{change|invert=on|3520031|3292365}} | {{convert|891.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3948|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|31|N|13|23|E|format=dms|name=1 Berlin}} |- | bgcolor="FFD700"|2 | align="left" | '''''{{flag|Hamburg}}''''' | align="left" | {{flag|Hamburg}} | {{change|invert=on|1787408|1706696}} | {{convert|755.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2366|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|10|0|E|format=dms|name=2 Hamburg}} |- | bgcolor="FFD700"|3 | align="left" | '''''{{flag|Munich}}''''' (München) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|1450381|1348335}} | {{convert|310.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|4668|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|8|N|11|34|E|format=dms|name=3 Munich}} |- | bgcolor="FFD700"|4 | align="left" | ''{{flag|Cologne}}'' (Köln) | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|1060582|1005775}} | {{convert|405.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2619|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|56|N|6|57|E|format=dms|name=4 Cologne}} |- | bgcolor="FFD700"|5 | align="left" | ''{{flag|Frankfurt am Main|Frankfurt}}'' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|732688|667925}} | {{convert|248.31|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2951|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|7|N|8|41|E|format=dms|name=5 Frankfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|6 | align="left" | '''''{{flag|Stuttgart}}''''' | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|623738|585890}} | {{convert|207.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3008|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|47|N|9|11|E|format=dms|name=6 Stuttgart}} |- | bgcolor="FFD700"|7 | align="left" | '''{{flag|Düsseldorf}}''' | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|612178|586291}} | {{convert|217.41|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2816|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|14|N|6|47|E|format=dms|name=7 Düsseldorf}} |- | bgcolor="FFD700"|8 | align="left" | {{flag|Dortmund}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|586181|571143}} | {{convert|280.71|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2088|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|28|E|format=dms|name=8 Dortmund}} |- | bgcolor="FFD700"|9 | align="left" | {{flag|Essen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|582624|566201}} | {{convert|210.34|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2770|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|N|7|1|E|format=dms|name=9 Essen}} |- | bgcolor="FFD700"|10 | align="left" | ''{{flag|Leipzig}}'' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|560472|502979}} | {{convert|297.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1882|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|12|23|E|format=dms|name=10 Leipzig}} |- | bgcolor="FFD700"|11 | align="left" | '''''{{flag|Bremen}}''''' | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|557464|542707}} | {{convert|326.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1709|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|5|N|8|48|E|format=dms|name=11 Bremen}} |- | bgcolor="FFD700"|12 | align="left" | '''{{flag|Dresden}}''' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|543825|512354}} | {{convert|328.48|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1656|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|13|44|E|format=dms|name=12 Dresden}} |- | bgcolor="FFD700"|13 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hanover.svg}} '''''[[Hanover]]''''' (Hannover) | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|532163|506416}} | {{convert|204.14|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2607|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|22|N|9|43|E|format=dms|name=13 Hanover}} |- | bgcolor="FFD700"|14 | align="left" | {{flag|Nuremberg}} (Nürnberg) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|509975|486314}} | {{convert|186.38|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|27|N|11|5|E|format=dms|name=14 Nuremberg}} |- | bgcolor="FFD700"|15 | align="left" | {{flag|Duisburg}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|491231|488468}} | {{convert|232.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2110|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|46|E|format=dms|name=15 Duisburg}} |- | bgcolor="FFD700"|16 | align="left" | {{flag|Bochum}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|364742|362286}} | {{convert|145.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2504|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|7|13|E|format=dms|name=16 Bochum}} |- | bgcolor="FFD700"|17 | align="left" | {{flag|Wuppertal}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|350046|342661}} | {{convert|168.39|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2079|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|16|N|7|11|E|format=dms|name=17 Wuppertal}} |- | bgcolor="FFD700"|18 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge Bielefeld.svg}} [[Bielefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|333090|326870}} | {{convert|258.82|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1287|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|1|N|8|32|E|format=dms|name=18 Bielefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|19 | align="left" | {{flag|Bonn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|318809|305765}} | {{convert|141.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2260|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|44|N|7|6|E|format=dms|name=19 Bonn}} |- | bgcolor="FFD700"|20 | align="left" | {{flag|Münster}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|310039|289576}} | {{convert|303.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1022|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|58|N|7|38|E|format=dms|name=20 Münster}} |- | bgcolor="FFD700"|21 | align="left" | {{flag|Karlsruhe}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|307755|289173}} | {{convert|173.46|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1774|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|0|N|8|24|E|format=dms|name=21 Karlsruhe}} |- | bgcolor="FFD700"|22 | align="left" | {{flag|Mannheim}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|305780|290117}} | {{convert|144.96|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2109|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|28|E|format=dms|name=22 Mannheim}} |- | bgcolor="FFD700"|23 | align="left" | {{flag|Augsburg}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|286374|267767}} | {{convert|146.86|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1950|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|22|N|10|54|E|format=dms|name=23 Augsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|24 | align="left" | '''{{flag|Wiesbaden}}''' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|276218|269121}} | {{convert|203.93|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1354|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|5|N|8|14|E|format=dms|name=24 Wiesbaden}} |- | bgcolor="FFD700"|25 | align="left" | {{flag|Gelsenkirchen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|260368|258766}} | {{convert|104.94|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2481|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|6|E|format=dms|name=25 Gelsenkirchen}} |- | bgcolor="FFD700"|26 | align="left" | {{flag|Mönchengladbach}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|259996|255188}} | {{convert|170.47|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1525|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|26|E|format=dms|name=26 Mönchengladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|27 | align="left" | {{flag|Braunschweig}} | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|251364|242537}} | {{convert|192.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1308|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|16|N|10|31|E|format=dms|name=27 Braunschweig}} |- | bgcolor="FFD700"|28 | align="left" | {{flag|Chemnitz}} | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|248645|240253}} | {{convert|221.05|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1125|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|50|N|12|55|E|format=dms|name=28 Chemnitz}} |- | bgcolor="FFD700"|29 | align="left" | '''''{{flag|Kiel}}''''' | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|246306|235782}} | {{convert|118.65|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2076|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|20|N|10|8|E|format=dms|name=29 Kiel}} |- | bgcolor="FFD700"|30 | align="left" | {{flagicon image|Flag de-city of Aachen.svg}} [[Aachen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|245885|236420}} | {{convert|160.85|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1529|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|47|N|6|5|E|format=dms|name=30 Aachen}} |- | bgcolor="FFD700"|31 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Halle (Saale).svg}} ''[[Halle (Saale)]]'' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|236991|229153}} | {{convert|135.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1755|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|11|58|E|format=dms|name=31 Halle (Saale)}} |- | bgcolor="FFD700"|32 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Magdeburg.svg}} '''[[Magdeburg]]''' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|235723|228144}} | {{convert|201|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1173|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|8|N|11|37|E|format=dms|name=32 Magdeburg}} |- | bgcolor="FFD700"|33 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Freiburg im Breisgau.svg}} [[Freiburg im Breisgau]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|226393|209628}} | {{convert|153.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1479|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|47|59|N|7|51|E|format=dms|name=33 Freiburg im Breisgau}} |- | bgcolor="FFD700"|34 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Krefeld.svg}} [[Krefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|225144|222247}} | {{convert|137.77|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1634|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|6|34|E|format=dms|name=34 Krefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|35 | align="left" | {{flag|Lübeck}} | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|216253|210305}} | {{convert|214.21|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1010|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|52|N|10|41|E|format=dms|name=35 Lübeck}} |- | bgcolor="FFD700"|36 | align="left" | {{flag|Oberhausen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|210934|210216}} | {{convert|77.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|28|N|6|51|E|format=dms|name=36 Oberhausen}} |- | bgcolor="FFD700"|37 | align="left" | '''''{{flag|Erfurt}}''''' | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|210118|200868}} | {{convert|269.91|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|778|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|59|N|11|2|E|format=dms|name=37 Erfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|38 | align="left" | {{flagicon image|Mainz Flagge quer.svg}} '''''[[Mainz]]''''' | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|209779|200344}} | {{convert|97.74|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2146|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|0|N|8|16|E|format=dms|name=38 Mainz}} |- | bgcolor="FFD700"|39 | align="left" | ''{{flag|Rostock}}'' | align="left" | {{flag|Mecklenburg-Vorpommern}} | {{change|invert=on|206011|200265}} | {{convert|181.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1137|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|5|N|12|8|E|format=dms|name=39 Rostock}} |- | bgcolor="FFD700"|40 | align="left" | {{flag|Kassel}} | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|197984|190765}} | {{convert|106.78|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|19|N|9|30|E|format=dms|name=40 Kassel}} |- | bgcolor="FFD700"|41 | align="left" | {{flag|Hagen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|189044|187944}} | {{convert|160.45|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1178|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|22|N|7|29|E|format=dms|name=41 Hagen}} |- | bgcolor="FFD700"|42 | align="left" | {{flag|Hamm}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|179397|176037}} | {{convert|226.43|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|792|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|41|N|7|49|E|format=dms|name=42 Hamm}} |- | bgcolor="FFD700"|43 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Saarbrücken.svg}} '''''[[Saarbrücken]]''''' | align="left" | {{flag|Saarland}} | {{change|invert=on|178151|175853}} | {{convert|167.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1066|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|14|N|7|0|E|format=dms|name=43 Saarbrücken}} |- | bgcolor="FFD700"|44 | align="left" | {{flagicon image|DEU Mülheim an der Ruhr Flag.svg}} [[Mülheim an der Ruhr]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|169278|166865}} | {{convert|91.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|53|E|format=dms|name=44 Mülheim}} |- | bgcolor="FFD700"|45 | align="left" | '''''{{flag|Potsdam}}''''' | align="left" | {{flag|Brandenburg}} | {{change|invert=on|167745|156021}} | {{convert|188.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|891|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|24|N|13|4|E|format=dms|name=45 Potsdam}} |- | bgcolor="FFD700"|46 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg}} [[Ludwigshafen am Rhein]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|164718|157584}} | {{convert|77.55|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2124|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|26|E|format=dms|name=46 Ludwigshafen}} |- | bgcolor="FFD700"|47 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der kreisfreien Stadt Oldenburg.svg}} [[Oldenburg (city)|Oldenburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|163830|157267}} | {{convert|102.99|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1591|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|8|N|8|13|E|format=dms|name=47 Oldenburg}} |- | bgcolor="FFD700"|48 | align="left" | {{flag|Leverkusen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|163487|158984}} | {{convert|78.87|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2073|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|6|59|E|format=dms|name=48 Leverkusen}} |- | bgcolor="FFD700"|49 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Osnabrück.svg}} [[Osnabrück]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|162403|153699}} | {{convert|119.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1356|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|17|N|8|3|E|format=dms|name=49 Osnabrück}} |- | bgcolor="FFD700"|50 | align="left" | {{flag|Solingen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|158726|155265}} | {{convert|89.54|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1773|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|10|N|7|5|E|format=dms|name=50 Solingen}} |- | bgcolor="FFD700"|51 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Heidelberg.svg}} [[Heidelberg]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|156267|146751}} | {{convert|108.84|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1436|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|25|N|8|43|E|format=dms|name=51 Heidelberg}} |- | bgcolor="FFD700"|52 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der Stadt Herne.svg}} [[Herne, North Rhine-Westphalia|Herne]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155851|155160}} | {{convert|51.42|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3031|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|33|N|7|13|E|format=dms|name=52 Herne}} |- | bgcolor="FFD700"|53 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Neuss.svg}} [[Neuss]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155414|150568}} | {{convert|99.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1562|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|42|E|format=dms|name=53 Neuss}} |- | bgcolor="FFD700"|54 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Darmstadt.svg}} [[Darmstadt]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|155353|143499}} | {{convert|122.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1272|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|52|N|8|39|E|format=dms|name=54 Darmstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|55 | align="left" | {{flag|Paderborn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|148126|142365}} | {{convert|179.59|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|825|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|43|N|8|46|E|format=dms|name=55 Paderborn}} |- | bgcolor="FFD700"|56 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Regensburg.png}} [[Regensburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|145465|135403}} | {{convert|80.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1803|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|1|N|12|5|E|format=dms|name=56 Regensburg}} |- | bgcolor="FFD700"|57 | align="left" | {{flag|Ingolstadt}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|132438|124927}} | {{convert|133.37|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|993|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|46|N|11|26|E|format=dms|name=57 Ingolstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|58 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Würzburg.svg}} [[Würzburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124873|124297}} | {{convert|87.63|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1425|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|47|N|9|56|E|format=dms|name=58 Würzburg}} |- | bgcolor="FFD700"|59 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Fürth.svg}} [[Fürth]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124171|115613}} | {{convert|63.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1960|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|28|N|11|0|E|format=dms|name=59 Fürth}} |- | bgcolor="FFD700"|60 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Wolfsburg.svg}} [[Wolfsburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|124045|119984}} | {{convert|204.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|608|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|25|23|N|10|47|14|E|format=dms|name=60 Wolfsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|61 | align="left" | {{flagicon image|Offenbach am Main flag.jpg}} [[Offenbach am Main]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|123734|113443}} | {{convert|44.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2756|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|6|N|8|48|E|format=dms|name=61 Offenbach am Main}} |- | bgcolor="FFD700"|62 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Ulm.svg}} [[Ulm]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122636|116761}} | {{convert|118.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1033|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|24|N|9|59|E|format=dms|name=62 Ulm}} |- | bgcolor="FFD700"|63 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Heilbronn.svg}} [[Heilbronn]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122567|116059}} | {{convert|99.88|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1227|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|9|N|9|13|E|format=dms|name=63 Heilbronn}} |- | bgcolor="FFD700"|64 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Pforzheim.svg}} [[Pforzheim]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122247|114411}} | {{convert|98|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1247|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|54|N|8|43|E|format=dms|name=64 Pforzheim}} |- | bgcolor="FFD700"|65 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Goettingen.svg}} [[Göttingen]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|118914|115843}} | {{convert|116.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1017|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|32|N|9|56|E|format=dms|name=65 Göttingen}} |- | bgcolor="FFD700"|66 | align="left" | {{flag|Bottrop}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|117143|117311}} | {{convert|100.61|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1164|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|29|N|6|55|22|E|format=dms|name=66 Bottrop}} |- | bgcolor="FFD700"|67 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Trier.svg}} [[Trier]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|114914|105671}} | {{convert|117.13|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|981|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|45|N|6|38|E|format=dms|name=67 Trier}} |- | bgcolor="FFD700"|68 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Recklinghausen.svg}} [[Recklinghausen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|114330|115958}} | {{convert|66.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1719|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|35|6|N|7|9|43|E|format=dms|name=68 Recklinghausen}} |- | bgcolor="FFD700"|69 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Reutlingen.svg}} [[Reutlingen]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|114310|109799}} | {{convert|87.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1313|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|29|N|9|13|E|format=dms|name=69 Reutlingen}} |- | bgcolor="FFD700"|70 | align="left" | {{flagicon image|Bremerhaven flag.svg}} [[Bremerhaven]] | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|114025|108156}} | {{convert|93.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1217|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|8|35|E|format=dms|name=70 Bremerhaven}} |- | bgcolor="FFD700"|71 | align="left" | {{flag|Koblenz}} | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|112586|107825}} | {{convert|105.16|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1071|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|21|35|N|7|35|52|E|format=dms|name=71 Koblenz}} |- | bgcolor="FFD700"|72 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Bergisch Gladbach.svg}} [[Bergisch Gladbach]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|111366|108878}} | {{convert|83.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1340|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|6|N|7|7|E|format=dms|name=72 Bergisch Gladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|73 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Jena.svg}} [[Jena]] | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|109527|105739}} | {{convert|114.76|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|954|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|55|38|N|11|35|10|E|format=dms|name=73 Jena}} |- | bgcolor="FFD700"|74 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Remscheid.svg}} [[Remscheid]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|109499|110708}} | {{convert|74.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1469|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|11|N|7|12|E|format=dms|name=74 Remscheid}} |- | bgcolor="FFD700"|75 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Erlangen.svg}} [[Erlangen]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|108336|103719}} | {{convert|76.95|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1408|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|35|N|11|1|E|format=dms|name=75 Erlangen}} |- | bgcolor="FFD700"|76 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Moers.svg}} [[Moers]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|104529|104009}} | {{convert|67.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1544|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|33|N|6|37|11|E|format=dms|name=76 Moers}} |- | bgcolor="FFD700"|77 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Siegen.svg}} [[Siegen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|102355|99187}} | {{convert|114.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|892|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|53|N|8|1|E|format=dms|name=77 Siegen}} |- | bgcolor="FFD700"|78 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hildesheim.svg}} [[Hildesheim]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101667|99554}} | {{convert|92.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1103|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|9|57|E|format=dms|name=78 Hildesheim}} |- | bgcolor="FFD700"|79 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Salzgitter.svg}} [[Salzgitter]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101079|98895}} | {{convert|223.92|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|451|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|10|20|E|format=dms|name=79 Salzgitter}} |- | bgcolor="FFD700"|80 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Kaiserslautern.svg}} [[Kaiserslautern]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|99845|96432}} | {{convert|139.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|720|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|44|N|7|7|E|format=dms|name=80 Kaiserslautern}} |- |} == Nghwughwu == [[Fail:Über den Dächern von Berlin.jpg|thumb|1. Berlin]] [[Fail:Hamburg Rathaus.jpg|thumb|2. Hamburg]] [[Fail:Frauenkirche and Neues Rathaus Munich March 2013.JPG|thumb|3. Munich]] [[Fail:Nightview of Cologne Cathedrale across the River Rhine.jpg|thumb|4. Cologne]] [[Fail:Hauptwache Frankfurt am Main.jpg|thumb|5. Frankfurt]] [[Fail:Stuttgart Leonhardsviertel.JPG|thumb|6. Stuttgart]] [[Fail:Medienhafen-März-09-13 spiegelung zusammengezogen.jpg|thumb|7. Düsseldorf]] [[Fail:Dortmund Panorama.jpg|thumb|8. Dortmund]] [[Fail:Essen-Südviertel Luft.jpg|thumb|9. Essen]] [[Fail:Leipzig Fockeberg Zentrum.jpg|thumb|10. Leipzig]] [[Fail:Weserhb2.jpg|thumb|11. Bremen]] [[Fail:Dresden from Albertbrücke.jpg|thumb|12. Dresden]] [[Fail:Hannover Blick Neues Rathaus 01.jpg|thumb|13. Hanover]] [[Fail:Nuremberg panorama morning 3.jpg|thumb|14. Nuremberg]] [[Fail:Duisburger Innenhafen Five Boats Abend 2014.jpg|thumb|15. Duisburg]] == Bu nwuan == * [[List of towns and cities in Germany by historical population]] * [[List of municipalities in Germany]] * [[Metropolitan regions in Germany]] ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang mi̱ Jami̱ni|*]] [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang di̱n vak shi á̱niet|Jami̱ni]] brtf3kovruikhm3p02gsdm8hbdoq8ws 46990 46989 2026-07-09T19:26:33Z KhaliMagani 2741 46990 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Deutschland politisch 2010.png|thumb|Ta̱si̱la a̱mgba̱m Jami̱ni]] [[Fail:Population density of Germany 2019.svg|thumb|Kpa̱p shi á̱niet ma̱ a̱lyia̱ 2019]] Ca̱caat ma̱ng wa̱i ''German Federal Institute for Research on Building, Urban Affairs and Spatial Development'', ''Großstadt'' (a̱gba̱ndang a̱keang) yet a̱gba̱ndang a̱keang wa a̱ byia̱ si̱ ku swak á̱niet swuat 100,000.<ref>[https://web.archive.org/web/20171001104056/http://www.bbsr.bund.de/BBSR/DE/Raumbeobachtung/Raumabgrenzungen/StadtGemeindetyp/StadtGemeindetyp_node.html Laufende Stadtbeobachtung – Raumabgrenzungen] (di̱n Jaman). Bundesinstitut für Bau-, Stadt- und Raumforschung.</ref> Mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 mami [[Jami̱ni]] nhyat ta̱fwat jini a̱wot á̱ si̱ tyia̱ lyulyoot nna hu a̱ji. Lyulyoot huni yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti a̱nyanyin ba̱ shyia̱ mami a̱gi̱gak mba ba bibya ma̱nyin, a̱wot ku si̱ nwai mbeang yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti ku a̱ka̱vwuo dandi na̱ shyia̱ mami [[urban agglomeration]]s or [[metropolitan area]]s. == Lyulyoot == A̱tyii wuni ntak lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 na mi̱ [[Jami̱ni]] ma̱ng shi á̱niet ku yet ke ku swak 100,000 ma̱ a̱tuk mam 31 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2015, ma̱nang Ofit Lulung Jami̱ni wu ku tyan a̱ni.<ref>[https://www.destatis.de/EN/Homepage.html Homepage]</ref> Á̱ ni̱ ntyai a̱gba̱ndang a̱keang a̱ghyang mi̱ '''a̱tutuk''' ka̱nang gu yet a̱keangtung si̱tet ku mundundung kya, a̱wot mi̱ ''italik'' ka̱nang gu yet a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi á̱niet wa a̱ni mi̱ si̱tet ji. A̱tyii a̱tafa wu byia̱ nkhang nani: # Shi rank a̱gba̱ndang a̱keang hu di̱n vak shi á̱niet mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1">[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.xls?__blob=publicationFile Städte in Deutschland nach Fläche und Bevölkerung auf Grundlage des Zensus 2011 und Bevölkerungsdichte: Gebietsstand 31.12.2015] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden: Federal Statistical Office of Germany (Zwat Swak ma̱ng Sweang 13, 2016).</ref> # A̱lyoot a̱gba̱ndang a̱keang ka<ref name="destatis1" /> # A̱lyoot si̱tet ji nang a̱gba̱ndang a̱keang wu nshyia̱ a̱ni<ref name="destatis2">[https://www.destatis.de/DE/Methoden/Zensus_/Downloads/1A_EinwohnerzahlGeschlecht.xls|publisher=Federal Statistical Office of Germany Bevölkerung nach Geschlecht für Kreise und kreisfreie Städte] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden. Zwat Nyaai 10, 2014.</ref> # Shi á̱niet a̱gba̱ndang a̱keang wu mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1" /> # Shi á̱niet a̱keang hu mi̱ Zwat Tswuon 9, 2011, ma̱ng si̱sak nang á̱ ku tak mi̱ fang á̱niet (sa̱nsut) Bibyin Muna̱pyia̱ Yurop hu ma̱ a̱lyia̱ 2011<ref name="destatis2" /> # The city percentage population change from May 9, 2011 to December 31, 2015 # The city land area as of December 31, 2015<ref name="destatis1" /> # The city population density as of December 31, 2015 (residents per unit of land area)<ref name="destatis1" /> # The city latitude and longitude coordinates. {{-}} Schwerin wa yet a̱keangtung si̱tet nang á̱ nwai tyia̱ a̱lyoot nggu ka a̱ji. {| class="wikitable sortable" style="background:white;color:black;" |- ! shi rank<br />2015 ! A̱gba̱ndang a̱keang ! <span style="background-color: #eaecf0; color: black;"> [[A̱yaasi̱tet Jami̱ni|Si̱tet]]</span> ! tyan<br />2015 ! fang á̱niet<br />2011 ! A̱shai !data-sort-type="number"|shi kyai a̱byin<br />2015 !data-sort-type="number"|shi á̱niet<br />2015<br />kpa̱p shi á̱niet ! A̱gbang |- | bgcolor="FFD700"|1 | align="left" | '''''{{flag|Berlin}}''''' | align="left" | {{flag|Berlin}} | {{change|invert=on|3520031|3292365}} | {{convert|891.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3948|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|31|N|13|23|E|format=dms|name=1 Berlin}} |- | bgcolor="FFD700"|2 | align="left" | '''''{{flag|Hamburg}}''''' | align="left" | {{flag|Hamburg}} | {{change|invert=on|1787408|1706696}} | {{convert|755.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2366|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|10|0|E|format=dms|name=2 Hamburg}} |- | bgcolor="FFD700"|3 | align="left" | '''''{{flag|Munich}}''''' (München) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|1450381|1348335}} | {{convert|310.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|4668|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|8|N|11|34|E|format=dms|name=3 Munich}} |- | bgcolor="FFD700"|4 | align="left" | ''{{flag|Cologne}}'' (Köln) | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|1060582|1005775}} | {{convert|405.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2619|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|56|N|6|57|E|format=dms|name=4 Cologne}} |- | bgcolor="FFD700"|5 | align="left" | ''{{flag|Frankfurt am Main|Frankfurt}}'' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|732688|667925}} | {{convert|248.31|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2951|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|7|N|8|41|E|format=dms|name=5 Frankfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|6 | align="left" | '''''{{flag|Stuttgart}}''''' | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|623738|585890}} | {{convert|207.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3008|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|47|N|9|11|E|format=dms|name=6 Stuttgart}} |- | bgcolor="FFD700"|7 | align="left" | '''{{flag|Düsseldorf}}''' | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|612178|586291}} | {{convert|217.41|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2816|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|14|N|6|47|E|format=dms|name=7 Düsseldorf}} |- | bgcolor="FFD700"|8 | align="left" | {{flag|Dortmund}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|586181|571143}} | {{convert|280.71|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2088|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|28|E|format=dms|name=8 Dortmund}} |- | bgcolor="FFD700"|9 | align="left" | {{flag|Essen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|582624|566201}} | {{convert|210.34|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2770|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|N|7|1|E|format=dms|name=9 Essen}} |- | bgcolor="FFD700"|10 | align="left" | ''{{flag|Leipzig}}'' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|560472|502979}} | {{convert|297.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1882|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|12|23|E|format=dms|name=10 Leipzig}} |- | bgcolor="FFD700"|11 | align="left" | '''''{{flag|Bremen}}''''' | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|557464|542707}} | {{convert|326.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1709|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|5|N|8|48|E|format=dms|name=11 Bremen}} |- | bgcolor="FFD700"|12 | align="left" | '''{{flag|Dresden}}''' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|543825|512354}} | {{convert|328.48|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1656|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|13|44|E|format=dms|name=12 Dresden}} |- | bgcolor="FFD700"|13 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hanover.svg}} '''''[[Hanover]]''''' (Hannover) | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|532163|506416}} | {{convert|204.14|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2607|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|22|N|9|43|E|format=dms|name=13 Hanover}} |- | bgcolor="FFD700"|14 | align="left" | {{flag|Nuremberg}} (Nürnberg) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|509975|486314}} | {{convert|186.38|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|27|N|11|5|E|format=dms|name=14 Nuremberg}} |- | bgcolor="FFD700"|15 | align="left" | {{flag|Duisburg}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|491231|488468}} | {{convert|232.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2110|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|46|E|format=dms|name=15 Duisburg}} |- | bgcolor="FFD700"|16 | align="left" | {{flag|Bochum}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|364742|362286}} | {{convert|145.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2504|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|7|13|E|format=dms|name=16 Bochum}} |- | bgcolor="FFD700"|17 | align="left" | {{flag|Wuppertal}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|350046|342661}} | {{convert|168.39|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2079|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|16|N|7|11|E|format=dms|name=17 Wuppertal}} |- | bgcolor="FFD700"|18 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge Bielefeld.svg}} [[Bielefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|333090|326870}} | {{convert|258.82|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1287|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|1|N|8|32|E|format=dms|name=18 Bielefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|19 | align="left" | {{flag|Bonn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|318809|305765}} | {{convert|141.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2260|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|44|N|7|6|E|format=dms|name=19 Bonn}} |- | bgcolor="FFD700"|20 | align="left" | {{flag|Münster}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|310039|289576}} | {{convert|303.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1022|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|58|N|7|38|E|format=dms|name=20 Münster}} |- | bgcolor="FFD700"|21 | align="left" | {{flag|Karlsruhe}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|307755|289173}} | {{convert|173.46|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1774|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|0|N|8|24|E|format=dms|name=21 Karlsruhe}} |- | bgcolor="FFD700"|22 | align="left" | {{flag|Mannheim}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|305780|290117}} | {{convert|144.96|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2109|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|28|E|format=dms|name=22 Mannheim}} |- | bgcolor="FFD700"|23 | align="left" | {{flag|Augsburg}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|286374|267767}} | {{convert|146.86|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1950|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|22|N|10|54|E|format=dms|name=23 Augsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|24 | align="left" | '''{{flag|Wiesbaden}}''' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|276218|269121}} | {{convert|203.93|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1354|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|5|N|8|14|E|format=dms|name=24 Wiesbaden}} |- | bgcolor="FFD700"|25 | align="left" | {{flag|Gelsenkirchen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|260368|258766}} | {{convert|104.94|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2481|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|6|E|format=dms|name=25 Gelsenkirchen}} |- | bgcolor="FFD700"|26 | align="left" | {{flag|Mönchengladbach}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|259996|255188}} | {{convert|170.47|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1525|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|26|E|format=dms|name=26 Mönchengladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|27 | align="left" | {{flag|Braunschweig}} | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|251364|242537}} | {{convert|192.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1308|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|16|N|10|31|E|format=dms|name=27 Braunschweig}} |- | bgcolor="FFD700"|28 | align="left" | {{flag|Chemnitz}} | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|248645|240253}} | {{convert|221.05|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1125|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|50|N|12|55|E|format=dms|name=28 Chemnitz}} |- | bgcolor="FFD700"|29 | align="left" | '''''{{flag|Kiel}}''''' | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|246306|235782}} | {{convert|118.65|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2076|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|20|N|10|8|E|format=dms|name=29 Kiel}} |- | bgcolor="FFD700"|30 | align="left" | {{flagicon image|Flag de-city of Aachen.svg}} [[Aachen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|245885|236420}} | {{convert|160.85|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1529|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|47|N|6|5|E|format=dms|name=30 Aachen}} |- | bgcolor="FFD700"|31 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Halle (Saale).svg}} ''[[Halle (Saale)]]'' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|236991|229153}} | {{convert|135.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1755|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|11|58|E|format=dms|name=31 Halle (Saale)}} |- | bgcolor="FFD700"|32 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Magdeburg.svg}} '''[[Magdeburg]]''' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|235723|228144}} | {{convert|201|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1173|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|8|N|11|37|E|format=dms|name=32 Magdeburg}} |- | bgcolor="FFD700"|33 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Freiburg im Breisgau.svg}} [[Freiburg im Breisgau]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|226393|209628}} | {{convert|153.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1479|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|47|59|N|7|51|E|format=dms|name=33 Freiburg im Breisgau}} |- | bgcolor="FFD700"|34 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Krefeld.svg}} [[Krefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|225144|222247}} | {{convert|137.77|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1634|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|6|34|E|format=dms|name=34 Krefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|35 | align="left" | {{flag|Lübeck}} | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|216253|210305}} | {{convert|214.21|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1010|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|52|N|10|41|E|format=dms|name=35 Lübeck}} |- | bgcolor="FFD700"|36 | align="left" | {{flag|Oberhausen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|210934|210216}} | {{convert|77.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|28|N|6|51|E|format=dms|name=36 Oberhausen}} |- | bgcolor="FFD700"|37 | align="left" | '''''{{flag|Erfurt}}''''' | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|210118|200868}} | {{convert|269.91|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|778|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|59|N|11|2|E|format=dms|name=37 Erfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|38 | align="left" | {{flagicon image|Mainz Flagge quer.svg}} '''''[[Mainz]]''''' | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|209779|200344}} | {{convert|97.74|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2146|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|0|N|8|16|E|format=dms|name=38 Mainz}} |- | bgcolor="FFD700"|39 | align="left" | ''{{flag|Rostock}}'' | align="left" | {{flag|Mecklenburg-Vorpommern}} | {{change|invert=on|206011|200265}} | {{convert|181.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1137|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|5|N|12|8|E|format=dms|name=39 Rostock}} |- | bgcolor="FFD700"|40 | align="left" | {{flag|Kassel}} | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|197984|190765}} | {{convert|106.78|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|19|N|9|30|E|format=dms|name=40 Kassel}} |- | bgcolor="FFD700"|41 | align="left" | {{flag|Hagen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|189044|187944}} | {{convert|160.45|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1178|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|22|N|7|29|E|format=dms|name=41 Hagen}} |- | bgcolor="FFD700"|42 | align="left" | {{flag|Hamm}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|179397|176037}} | {{convert|226.43|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|792|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|41|N|7|49|E|format=dms|name=42 Hamm}} |- | bgcolor="FFD700"|43 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Saarbrücken.svg}} '''''[[Saarbrücken]]''''' | align="left" | {{flag|Saarland}} | {{change|invert=on|178151|175853}} | {{convert|167.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1066|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|14|N|7|0|E|format=dms|name=43 Saarbrücken}} |- | bgcolor="FFD700"|44 | align="left" | {{flagicon image|DEU Mülheim an der Ruhr Flag.svg}} [[Mülheim an der Ruhr]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|169278|166865}} | {{convert|91.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|53|E|format=dms|name=44 Mülheim}} |- | bgcolor="FFD700"|45 | align="left" | '''''{{flag|Potsdam}}''''' | align="left" | {{flag|Brandenburg}} | {{change|invert=on|167745|156021}} | {{convert|188.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|891|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|24|N|13|4|E|format=dms|name=45 Potsdam}} |- | bgcolor="FFD700"|46 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg}} [[Ludwigshafen am Rhein]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|164718|157584}} | {{convert|77.55|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2124|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|26|E|format=dms|name=46 Ludwigshafen}} |- | bgcolor="FFD700"|47 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der kreisfreien Stadt Oldenburg.svg}} [[Oldenburg (city)|Oldenburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|163830|157267}} | {{convert|102.99|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1591|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|8|N|8|13|E|format=dms|name=47 Oldenburg}} |- | bgcolor="FFD700"|48 | align="left" | {{flag|Leverkusen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|163487|158984}} | {{convert|78.87|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2073|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|6|59|E|format=dms|name=48 Leverkusen}} |- | bgcolor="FFD700"|49 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Osnabrück.svg}} [[Osnabrück]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|162403|153699}} | {{convert|119.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1356|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|17|N|8|3|E|format=dms|name=49 Osnabrück}} |- | bgcolor="FFD700"|50 | align="left" | {{flag|Solingen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|158726|155265}} | {{convert|89.54|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1773|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|10|N|7|5|E|format=dms|name=50 Solingen}} |- | bgcolor="FFD700"|51 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Heidelberg.svg}} [[Heidelberg]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|156267|146751}} | {{convert|108.84|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1436|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|25|N|8|43|E|format=dms|name=51 Heidelberg}} |- | bgcolor="FFD700"|52 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der Stadt Herne.svg}} [[Herne, North Rhine-Westphalia|Herne]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155851|155160}} | {{convert|51.42|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3031|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|33|N|7|13|E|format=dms|name=52 Herne}} |- | bgcolor="FFD700"|53 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Neuss.svg}} [[Neuss]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155414|150568}} | {{convert|99.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1562|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|42|E|format=dms|name=53 Neuss}} |- | bgcolor="FFD700"|54 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Darmstadt.svg}} [[Darmstadt]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|155353|143499}} | {{convert|122.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1272|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|52|N|8|39|E|format=dms|name=54 Darmstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|55 | align="left" | {{flag|Paderborn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|148126|142365}} | {{convert|179.59|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|825|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|43|N|8|46|E|format=dms|name=55 Paderborn}} |- | bgcolor="FFD700"|56 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Regensburg.png}} [[Regensburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|145465|135403}} | {{convert|80.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1803|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|1|N|12|5|E|format=dms|name=56 Regensburg}} |- | bgcolor="FFD700"|57 | align="left" | {{flag|Ingolstadt}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|132438|124927}} | {{convert|133.37|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|993|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|46|N|11|26|E|format=dms|name=57 Ingolstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|58 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Würzburg.svg}} [[Würzburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124873|124297}} | {{convert|87.63|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1425|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|47|N|9|56|E|format=dms|name=58 Würzburg}} |- | bgcolor="FFD700"|59 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Fürth.svg}} [[Fürth]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124171|115613}} | {{convert|63.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1960|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|28|N|11|0|E|format=dms|name=59 Fürth}} |- | bgcolor="FFD700"|60 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Wolfsburg.svg}} [[Wolfsburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|124045|119984}} | {{convert|204.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|608|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|25|23|N|10|47|14|E|format=dms|name=60 Wolfsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|61 | align="left" | {{flagicon image|Offenbach am Main flag.jpg}} [[Offenbach am Main]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|123734|113443}} | {{convert|44.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2756|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|6|N|8|48|E|format=dms|name=61 Offenbach am Main}} |- | bgcolor="FFD700"|62 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Ulm.svg}} [[Ulm]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122636|116761}} | {{convert|118.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1033|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|24|N|9|59|E|format=dms|name=62 Ulm}} |- | bgcolor="FFD700"|63 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Heilbronn.svg}} [[Heilbronn]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122567|116059}} | {{convert|99.88|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1227|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|9|N|9|13|E|format=dms|name=63 Heilbronn}} |- | bgcolor="FFD700"|64 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Pforzheim.svg}} [[Pforzheim]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122247|114411}} | {{convert|98|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1247|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|54|N|8|43|E|format=dms|name=64 Pforzheim}} |- | bgcolor="FFD700"|65 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Goettingen.svg}} [[Göttingen]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|118914|115843}} | {{convert|116.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1017|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|32|N|9|56|E|format=dms|name=65 Göttingen}} |- | bgcolor="FFD700"|66 | align="left" | {{flag|Bottrop}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|117143|117311}} | {{convert|100.61|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1164|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|29|N|6|55|22|E|format=dms|name=66 Bottrop}} |- | bgcolor="FFD700"|67 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Trier.svg}} [[Trier]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|114914|105671}} | {{convert|117.13|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|981|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|45|N|6|38|E|format=dms|name=67 Trier}} |- | bgcolor="FFD700"|68 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Recklinghausen.svg}} [[Recklinghausen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|114330|115958}} | {{convert|66.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1719|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|35|6|N|7|9|43|E|format=dms|name=68 Recklinghausen}} |- | bgcolor="FFD700"|69 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Reutlingen.svg}} [[Reutlingen]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|114310|109799}} | {{convert|87.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1313|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|29|N|9|13|E|format=dms|name=69 Reutlingen}} |- | bgcolor="FFD700"|70 | align="left" | {{flagicon image|Bremerhaven flag.svg}} [[Bremerhaven]] | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|114025|108156}} | {{convert|93.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1217|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|8|35|E|format=dms|name=70 Bremerhaven}} |- | bgcolor="FFD700"|71 | align="left" | {{flag|Koblenz}} | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|112586|107825}} | {{convert|105.16|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1071|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|21|35|N|7|35|52|E|format=dms|name=71 Koblenz}} |- | bgcolor="FFD700"|72 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Bergisch Gladbach.svg}} [[Bergisch Gladbach]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|111366|108878}} | {{convert|83.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1340|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|6|N|7|7|E|format=dms|name=72 Bergisch Gladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|73 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Jena.svg}} [[Jena]] | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|109527|105739}} | {{convert|114.76|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|954|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|55|38|N|11|35|10|E|format=dms|name=73 Jena}} |- | bgcolor="FFD700"|74 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Remscheid.svg}} [[Remscheid]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|109499|110708}} | {{convert|74.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1469|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|11|N|7|12|E|format=dms|name=74 Remscheid}} |- | bgcolor="FFD700"|75 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Erlangen.svg}} [[Erlangen]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|108336|103719}} | {{convert|76.95|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1408|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|35|N|11|1|E|format=dms|name=75 Erlangen}} |- | bgcolor="FFD700"|76 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Moers.svg}} [[Moers]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|104529|104009}} | {{convert|67.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1544|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|33|N|6|37|11|E|format=dms|name=76 Moers}} |- | bgcolor="FFD700"|77 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Siegen.svg}} [[Siegen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|102355|99187}} | {{convert|114.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|892|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|53|N|8|1|E|format=dms|name=77 Siegen}} |- | bgcolor="FFD700"|78 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hildesheim.svg}} [[Hildesheim]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101667|99554}} | {{convert|92.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1103|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|9|57|E|format=dms|name=78 Hildesheim}} |- | bgcolor="FFD700"|79 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Salzgitter.svg}} [[Salzgitter]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101079|98895}} | {{convert|223.92|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|451|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|10|20|E|format=dms|name=79 Salzgitter}} |- | bgcolor="FFD700"|80 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Kaiserslautern.svg}} [[Kaiserslautern]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|99845|96432}} | {{convert|139.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|720|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|44|N|7|7|E|format=dms|name=80 Kaiserslautern}} |- |} == Nghwughwu == [[Fail:Über den Dächern von Berlin.jpg|thumb|1. Berlin]] [[Fail:Hamburg Rathaus.jpg|thumb|2. Hamburg]] [[Fail:Frauenkirche and Neues Rathaus Munich March 2013.JPG|thumb|3. Munich]] [[Fail:Nightview of Cologne Cathedrale across the River Rhine.jpg|thumb|4. Cologne]] [[Fail:Hauptwache Frankfurt am Main.jpg|thumb|5. Frankfurt]] [[Fail:Stuttgart Leonhardsviertel.JPG|thumb|6. Stuttgart]] [[Fail:Medienhafen-März-09-13 spiegelung zusammengezogen.jpg|thumb|7. Düsseldorf]] [[Fail:Dortmund Panorama.jpg|thumb|8. Dortmund]] [[Fail:Essen-Südviertel Luft.jpg|thumb|9. Essen]] [[Fail:Leipzig Fockeberg Zentrum.jpg|thumb|10. Leipzig]] [[Fail:Weserhb2.jpg|thumb|11. Bremen]] [[Fail:Dresden from Albertbrücke.jpg|thumb|12. Dresden]] [[Fail:Hannover Blick Neues Rathaus 01.jpg|thumb|13. Hanover]] [[Fail:Nuremberg panorama morning 3.jpg|thumb|14. Nuremberg]] [[Fail:Duisburger Innenhafen Five Boats Abend 2014.jpg|thumb|15. Duisburg]] == Bu nwuan == * [[List of towns and cities in Germany by historical population]] * [[List of municipalities in Germany]] * [[Metropolitan regions in Germany]] ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang mi̱ Jami̱ni|*]] [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang di̱n vak shi á̱niet|Jami̱ni]] ntyvh3c4nuk4cvpuusr9tibr10ssayc 46991 46990 2026-07-09T19:27:21Z KhaliMagani 2741 46991 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang Jami̱ni di̱n vak shi á̱niet/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Deutschland politisch 2010.png|thumb|Ta̱si̱la a̱mgba̱m Jami̱ni]] [[Fail:Population density of Germany 2019.svg|thumb|Kpa̱p shi á̱niet ma̱ a̱lyia̱ 2019]] Ca̱caat ma̱ng wa̱i ''German Federal Institute for Research on Building, Urban Affairs and Spatial Development'', ''Großstadt'' (a̱gba̱ndang a̱keang) yet a̱gba̱ndang a̱keang wa a̱ byia̱ si̱ ku swak á̱niet swuat 100,000.<ref>[https://web.archive.org/web/20171001104056/http://www.bbsr.bund.de/BBSR/DE/Raumbeobachtung/Raumabgrenzungen/StadtGemeindetyp/StadtGemeindetyp_node.html Laufende Stadtbeobachtung – Raumabgrenzungen] (di̱n Jaman). Bundesinstitut für Bau-, Stadt- und Raumforschung.</ref> Mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 mami [[Jami̱ni]] nhyat ta̱fwat jini a̱wot á̱ si̱ tyia̱ lyulyoot nna hu a̱ji. Lyulyoot huni yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti a̱nyanyin ba̱ shyia̱ mami a̱gi̱gak mba ba bibya ma̱nyin, a̱wot ku si̱ nwai mbeang yet si̱ a̱yaamunisi̱paliti ku a̱ka̱vwuo dandi na̱ shyia̱ mami [[urban agglomeration]]s or [[metropolitan area]]s. == Lyulyoot == A̱tyii wuni ntak lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang 79 na mi̱ [[Jami̱ni]] ma̱ng shi á̱niet ku yet ke ku swak 100,000 ma̱ a̱tuk mam 31 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2015, ma̱nang Ofit Lulung Jami̱ni wu ku tyan a̱ni.<ref>[https://www.destatis.de/EN/Homepage.html Homepage]</ref> Á̱ ni̱ ntyai a̱gba̱ndang a̱keang a̱ghyang mi̱ '''a̱tutuk''' ka̱nang gu yet a̱keangtung si̱tet ku mundundung kya, a̱wot mi̱ ''italik'' ka̱nang gu yet a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi á̱niet wa a̱ni mi̱ si̱tet ji. A̱tyii a̱tafa wu byia̱ nkhang nani: # Shi rank a̱gba̱ndang a̱keang hu di̱n vak shi á̱niet mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1">[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.xls?__blob=publicationFile Städte in Deutschland nach Fläche und Bevölkerung auf Grundlage des Zensus 2011 und Bevölkerungsdichte: Gebietsstand 31.12.2015] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden: Federal Statistical Office of Germany (Zwat Swak ma̱ng Sweang 13, 2016).</ref> # A̱lyoot a̱gba̱ndang a̱keang ka<ref name="destatis1" /> # A̱lyoot si̱tet ji nang a̱gba̱ndang a̱keang wu nshyia̱ a̱ni<ref name="destatis2">[https://www.destatis.de/DE/Methoden/Zensus_/Downloads/1A_EinwohnerzahlGeschlecht.xls|publisher=Federal Statistical Office of Germany Bevölkerung nach Geschlecht für Kreise und kreisfreie Städte] (di̱n Jaman) (XLS). Wiesbaden. Zwat Nyaai 10, 2014.</ref> # Shi á̱niet a̱gba̱ndang a̱keang wu mi̱ Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2015, ca̱caat ma̱ng tyan Ofit Lulung Mundundung Jami̱ni wu<ref name="destatis1" /> # Shi á̱niet a̱keang hu mi̱ Zwat Tswuon 9, 2011, ma̱ng si̱sak nang á̱ ku tak mi̱ fang á̱niet (sa̱nsut) Bibyin Muna̱pyia̱ Yurop hu ma̱ a̱lyia̱ 2011<ref name="destatis2" /> # The city percentage population change from May 9, 2011 to December 31, 2015 # The city land area as of December 31, 2015<ref name="destatis1" /> # The city population density as of December 31, 2015 (residents per unit of land area)<ref name="destatis1" /> # The city latitude and longitude coordinates. {{-}} Schwerin wa yet a̱keangtung si̱tet nang á̱ nwai tyia̱ a̱lyoot nggu ka a̱ji. {| class="wikitable sortable" style="background:white;color:black;" |- ! shi rank<br />2015 ! A̱gba̱ndang a̱keang ! <span style="background-color: #eaecf0; color: black;"> [[A̱yaasi̱tet Jami̱ni|Si̱tet]]</span> ! tyan<br />2015 ! fang á̱niet<br />2011 ! A̱shai !data-sort-type="number"|shi kyai a̱byin<br />2015 !data-sort-type="number"|shi á̱niet<br />2015<br />kpa̱p shi á̱niet ! A̱gbang |- | bgcolor="FFD700"|1 | align="left" | '''''{{flag|Berlin}}''''' | align="left" | {{flag|Berlin}} | {{change|invert=on|3520031|3292365}} | {{convert|891.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3948|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|31|N|13|23|E|format=dms|name=1 Berlin}} |- | bgcolor="FFD700"|2 | align="left" | '''''{{flag|Hamburg}}''''' | align="left" | {{flag|Hamburg}} | {{change|invert=on|1787408|1706696}} | {{convert|755.3|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2366|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|10|0|E|format=dms|name=2 Hamburg}} |- | bgcolor="FFD700"|3 | align="left" | '''''{{flag|Munich}}''''' (München) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|1450381|1348335}} | {{convert|310.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|4668|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|8|N|11|34|E|format=dms|name=3 Munich}} |- | bgcolor="FFD700"|4 | align="left" | ''{{flag|Cologne}}'' (Köln) | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|1060582|1005775}} | {{convert|405.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2619|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|56|N|6|57|E|format=dms|name=4 Cologne}} |- | bgcolor="FFD700"|5 | align="left" | ''{{flag|Frankfurt am Main|Frankfurt}}'' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|732688|667925}} | {{convert|248.31|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2951|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|7|N|8|41|E|format=dms|name=5 Frankfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|6 | align="left" | '''''{{flag|Stuttgart}}''''' | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|623738|585890}} | {{convert|207.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3008|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|47|N|9|11|E|format=dms|name=6 Stuttgart}} |- | bgcolor="FFD700"|7 | align="left" | '''{{flag|Düsseldorf}}''' | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|612178|586291}} | {{convert|217.41|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2816|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|14|N|6|47|E|format=dms|name=7 Düsseldorf}} |- | bgcolor="FFD700"|8 | align="left" | {{flag|Dortmund}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|586181|571143}} | {{convert|280.71|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2088|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|28|E|format=dms|name=8 Dortmund}} |- | bgcolor="FFD700"|9 | align="left" | {{flag|Essen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|582624|566201}} | {{convert|210.34|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2770|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|N|7|1|E|format=dms|name=9 Essen}} |- | bgcolor="FFD700"|10 | align="left" | ''{{flag|Leipzig}}'' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|560472|502979}} | {{convert|297.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1882|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|12|23|E|format=dms|name=10 Leipzig}} |- | bgcolor="FFD700"|11 | align="left" | '''''{{flag|Bremen}}''''' | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|557464|542707}} | {{convert|326.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1709|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|5|N|8|48|E|format=dms|name=11 Bremen}} |- | bgcolor="FFD700"|12 | align="left" | '''{{flag|Dresden}}''' | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|543825|512354}} | {{convert|328.48|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1656|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|13|44|E|format=dms|name=12 Dresden}} |- | bgcolor="FFD700"|13 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hanover.svg}} '''''[[Hanover]]''''' (Hannover) | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|532163|506416}} | {{convert|204.14|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2607|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|22|N|9|43|E|format=dms|name=13 Hanover}} |- | bgcolor="FFD700"|14 | align="left" | {{flag|Nuremberg}} (Nürnberg) | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|509975|486314}} | {{convert|186.38|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|27|N|11|5|E|format=dms|name=14 Nuremberg}} |- | bgcolor="FFD700"|15 | align="left" | {{flag|Duisburg}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|491231|488468}} | {{convert|232.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2110|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|46|E|format=dms|name=15 Duisburg}} |- | bgcolor="FFD700"|16 | align="left" | {{flag|Bochum}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|364742|362286}} | {{convert|145.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2504|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|7|13|E|format=dms|name=16 Bochum}} |- | bgcolor="FFD700"|17 | align="left" | {{flag|Wuppertal}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|350046|342661}} | {{convert|168.39|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2079|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|16|N|7|11|E|format=dms|name=17 Wuppertal}} |- | bgcolor="FFD700"|18 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge Bielefeld.svg}} [[Bielefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|333090|326870}} | {{convert|258.82|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1287|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|1|N|8|32|E|format=dms|name=18 Bielefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|19 | align="left" | {{flag|Bonn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|318809|305765}} | {{convert|141.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2260|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|44|N|7|6|E|format=dms|name=19 Bonn}} |- | bgcolor="FFD700"|20 | align="left" | {{flag|Münster}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|310039|289576}} | {{convert|303.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1022|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|58|N|7|38|E|format=dms|name=20 Münster}} |- | bgcolor="FFD700"|21 | align="left" | {{flag|Karlsruhe}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|307755|289173}} | {{convert|173.46|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1774|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|0|N|8|24|E|format=dms|name=21 Karlsruhe}} |- | bgcolor="FFD700"|22 | align="left" | {{flag|Mannheim}} | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|305780|290117}} | {{convert|144.96|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2109|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|28|E|format=dms|name=22 Mannheim}} |- | bgcolor="FFD700"|23 | align="left" | {{flag|Augsburg}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|286374|267767}} | {{convert|146.86|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1950|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|22|N|10|54|E|format=dms|name=23 Augsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|24 | align="left" | '''{{flag|Wiesbaden}}''' | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|276218|269121}} | {{convert|203.93|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1354|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|5|N|8|14|E|format=dms|name=24 Wiesbaden}} |- | bgcolor="FFD700"|25 | align="left" | {{flag|Gelsenkirchen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|260368|258766}} | {{convert|104.94|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2481|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|N|7|6|E|format=dms|name=25 Gelsenkirchen}} |- | bgcolor="FFD700"|26 | align="left" | {{flag|Mönchengladbach}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|259996|255188}} | {{convert|170.47|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1525|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|26|E|format=dms|name=26 Mönchengladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|27 | align="left" | {{flag|Braunschweig}} | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|251364|242537}} | {{convert|192.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1308|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|16|N|10|31|E|format=dms|name=27 Braunschweig}} |- | bgcolor="FFD700"|28 | align="left" | {{flag|Chemnitz}} | align="left" | {{flag|Saxony}} | {{change|invert=on|248645|240253}} | {{convert|221.05|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1125|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|50|N|12|55|E|format=dms|name=28 Chemnitz}} |- | bgcolor="FFD700"|29 | align="left" | '''''{{flag|Kiel}}''''' | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|246306|235782}} | {{convert|118.65|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2076|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|20|N|10|8|E|format=dms|name=29 Kiel}} |- | bgcolor="FFD700"|30 | align="left" | {{flagicon image|Flag de-city of Aachen.svg}} [[Aachen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|245885|236420}} | {{convert|160.85|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1529|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|47|N|6|5|E|format=dms|name=30 Aachen}} |- | bgcolor="FFD700"|31 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Halle (Saale).svg}} ''[[Halle (Saale)]]'' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|236991|229153}} | {{convert|135.02|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1755|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|29|N|11|58|E|format=dms|name=31 Halle (Saale)}} |- | bgcolor="FFD700"|32 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Magdeburg.svg}} '''[[Magdeburg]]''' | align="left" | {{flag|Saxony-Anhalt}} | {{change|invert=on|235723|228144}} | {{convert|201|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1173|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|8|N|11|37|E|format=dms|name=32 Magdeburg}} |- | bgcolor="FFD700"|33 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Freiburg im Breisgau.svg}} [[Freiburg im Breisgau]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|226393|209628}} | {{convert|153.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1479|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|47|59|N|7|51|E|format=dms|name=33 Freiburg im Breisgau}} |- | bgcolor="FFD700"|34 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Krefeld.svg}} [[Krefeld]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|225144|222247}} | {{convert|137.77|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1634|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|20|N|6|34|E|format=dms|name=34 Krefeld}} |- | bgcolor="FFD700"|35 | align="left" | {{flag|Lübeck}} | align="left" | {{flag|Schleswig-Holstein}} | {{change|invert=on|216253|210305}} | {{convert|214.21|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1010|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|52|N|10|41|E|format=dms|name=35 Lübeck}} |- | bgcolor="FFD700"|36 | align="left" | {{flag|Oberhausen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|210934|210216}} | {{convert|77.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2736|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|28|N|6|51|E|format=dms|name=36 Oberhausen}} |- | bgcolor="FFD700"|37 | align="left" | '''''{{flag|Erfurt}}''''' | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|210118|200868}} | {{convert|269.91|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|778|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|59|N|11|2|E|format=dms|name=37 Erfurt}} |- | bgcolor="FFD700"|38 | align="left" | {{flagicon image|Mainz Flagge quer.svg}} '''''[[Mainz]]''''' | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|209779|200344}} | {{convert|97.74|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2146|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|0|N|8|16|E|format=dms|name=38 Mainz}} |- | bgcolor="FFD700"|39 | align="left" | ''{{flag|Rostock}}'' | align="left" | {{flag|Mecklenburg-Vorpommern}} | {{change|invert=on|206011|200265}} | {{convert|181.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1137|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|54|5|N|12|8|E|format=dms|name=39 Rostock}} |- | bgcolor="FFD700"|40 | align="left" | {{flag|Kassel}} | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|197984|190765}} | {{convert|106.78|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|19|N|9|30|E|format=dms|name=40 Kassel}} |- | bgcolor="FFD700"|41 | align="left" | {{flag|Hagen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|189044|187944}} | {{convert|160.45|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1178|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|22|N|7|29|E|format=dms|name=41 Hagen}} |- | bgcolor="FFD700"|42 | align="left" | {{flag|Hamm}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|179397|176037}} | {{convert|226.43|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|792|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|41|N|7|49|E|format=dms|name=42 Hamm}} |- | bgcolor="FFD700"|43 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Saarbrücken.svg}} '''''[[Saarbrücken]]''''' | align="left" | {{flag|Saarland}} | {{change|invert=on|178151|175853}} | {{convert|167.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1066|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|14|N|7|0|E|format=dms|name=43 Saarbrücken}} |- | bgcolor="FFD700"|44 | align="left" | {{flagicon image|DEU Mülheim an der Ruhr Flag.svg}} [[Mülheim an der Ruhr]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|169278|166865}} | {{convert|91.28|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1854|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|26|N|6|53|E|format=dms|name=44 Mülheim}} |- | bgcolor="FFD700"|45 | align="left" | '''''{{flag|Potsdam}}''''' | align="left" | {{flag|Brandenburg}} | {{change|invert=on|167745|156021}} | {{convert|188.26|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|891|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|24|N|13|4|E|format=dms|name=45 Potsdam}} |- | bgcolor="FFD700"|46 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg}} [[Ludwigshafen am Rhein]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|164718|157584}} | {{convert|77.55|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2124|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|29|N|8|26|E|format=dms|name=46 Ludwigshafen}} |- | bgcolor="FFD700"|47 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der kreisfreien Stadt Oldenburg.svg}} [[Oldenburg (city)|Oldenburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|163830|157267}} | {{convert|102.99|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1591|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|8|N|8|13|E|format=dms|name=47 Oldenburg}} |- | bgcolor="FFD700"|48 | align="left" | {{flag|Leverkusen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|163487|158984}} | {{convert|78.87|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2073|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|2|N|6|59|E|format=dms|name=48 Leverkusen}} |- | bgcolor="FFD700"|49 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Osnabrück.svg}} [[Osnabrück]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|162403|153699}} | {{convert|119.8|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1356|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|17|N|8|3|E|format=dms|name=49 Osnabrück}} |- | bgcolor="FFD700"|50 | align="left" | {{flag|Solingen}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|158726|155265}} | {{convert|89.54|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1773|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|10|N|7|5|E|format=dms|name=50 Solingen}} |- | bgcolor="FFD700"|51 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Heidelberg.svg}} [[Heidelberg]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|156267|146751}} | {{convert|108.84|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1436|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|25|N|8|43|E|format=dms|name=51 Heidelberg}} |- | bgcolor="FFD700"|52 | align="left" | {{flagicon image|Flagge der Stadt Herne.svg}} [[Herne, North Rhine-Westphalia|Herne]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155851|155160}} | {{convert|51.42|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|3031|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|33|N|7|13|E|format=dms|name=52 Herne}} |- | bgcolor="FFD700"|53 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Neuss.svg}} [[Neuss]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|155414|150568}} | {{convert|99.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1562|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|12|N|6|42|E|format=dms|name=53 Neuss}} |- | bgcolor="FFD700"|54 | align="left" | {{flagicon image|Hissflagge der Stadt Darmstadt.svg}} [[Darmstadt]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|155353|143499}} | {{convert|122.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1272|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|52|N|8|39|E|format=dms|name=54 Darmstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|55 | align="left" | {{flag|Paderborn}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|148126|142365}} | {{convert|179.59|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|825|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|43|N|8|46|E|format=dms|name=55 Paderborn}} |- | bgcolor="FFD700"|56 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Regensburg.png}} [[Regensburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|145465|135403}} | {{convert|80.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1803|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|1|N|12|5|E|format=dms|name=56 Regensburg}} |- | bgcolor="FFD700"|57 | align="left" | {{flag|Ingolstadt}} | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|132438|124927}} | {{convert|133.37|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|993|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|46|N|11|26|E|format=dms|name=57 Ingolstadt}} |- | bgcolor="FFD700"|58 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Würzburg.svg}} [[Würzburg]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124873|124297}} | {{convert|87.63|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1425|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|47|N|9|56|E|format=dms|name=58 Würzburg}} |- | bgcolor="FFD700"|59 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Fürth.svg}} [[Fürth]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|124171|115613}} | {{convert|63.35|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1960|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|28|N|11|0|E|format=dms|name=59 Fürth}} |- | bgcolor="FFD700"|60 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Wolfsburg.svg}} [[Wolfsburg]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|124045|119984}} | {{convert|204.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|608|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|25|23|N|10|47|14|E|format=dms|name=60 Wolfsburg}} |- | bgcolor="FFD700"|61 | align="left" | {{flagicon image|Offenbach am Main flag.jpg}} [[Offenbach am Main]] | align="left" | {{flag|Hesse}} | {{change|invert=on|123734|113443}} | {{convert|44.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|2756|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|6|N|8|48|E|format=dms|name=61 Offenbach am Main}} |- | bgcolor="FFD700"|62 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Ulm.svg}} [[Ulm]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122636|116761}} | {{convert|118.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1033|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|24|N|9|59|E|format=dms|name=62 Ulm}} |- | bgcolor="FFD700"|63 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Heilbronn.svg}} [[Heilbronn]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122567|116059}} | {{convert|99.88|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1227|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|9|N|9|13|E|format=dms|name=63 Heilbronn}} |- | bgcolor="FFD700"|64 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Pforzheim.svg}} [[Pforzheim]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|122247|114411}} | {{convert|98|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1247|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|54|N|8|43|E|format=dms|name=64 Pforzheim}} |- | bgcolor="FFD700"|65 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Goettingen.svg}} [[Göttingen]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|118914|115843}} | {{convert|116.89|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1017|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|32|N|9|56|E|format=dms|name=65 Göttingen}} |- | bgcolor="FFD700"|66 | align="left" | {{flag|Bottrop}} | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|117143|117311}} | {{convert|100.61|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1164|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|31|29|N|6|55|22|E|format=dms|name=66 Bottrop}} |- | bgcolor="FFD700"|67 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Trier.svg}} [[Trier]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|114914|105671}} | {{convert|117.13|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|981|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|45|N|6|38|E|format=dms|name=67 Trier}} |- | bgcolor="FFD700"|68 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Recklinghausen.svg}} [[Recklinghausen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|114330|115958}} | {{convert|66.5|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1719|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|35|6|N|7|9|43|E|format=dms|name=68 Recklinghausen}} |- | bgcolor="FFD700"|69 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Reutlingen.svg}} [[Reutlingen]] | align="left" | {{flag|Baden-Württemberg}} | {{change|invert=on|114310|109799}} | {{convert|87.06|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1313|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|48|29|N|9|13|E|format=dms|name=69 Reutlingen}} |- | bgcolor="FFD700"|70 | align="left" | {{flagicon image|Bremerhaven flag.svg}} [[Bremerhaven]] | align="left" | {{flag|Bremen}} | {{change|invert=on|114025|108156}} | {{convert|93.66|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1217|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|53|33|N|8|35|E|format=dms|name=70 Bremerhaven}} |- | bgcolor="FFD700"|71 | align="left" | {{flag|Koblenz}} | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|112586|107825}} | {{convert|105.16|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1071|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|21|35|N|7|35|52|E|format=dms|name=71 Koblenz}} |- | bgcolor="FFD700"|72 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Bergisch Gladbach.svg}} [[Bergisch Gladbach]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|111366|108878}} | {{convert|83.09|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1340|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|6|N|7|7|E|format=dms|name=72 Bergisch Gladbach}} |- | bgcolor="FFD700"|73 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Jena.svg}} [[Jena]] | align="left" | {{flag|Thuringia}} | {{change|invert=on|109527|105739}} | {{convert|114.76|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|954|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|55|38|N|11|35|10|E|format=dms|name=73 Jena}} |- | bgcolor="FFD700"|74 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Remscheid.svg}} [[Remscheid]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|109499|110708}} | {{convert|74.52|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1469|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|11|N|7|12|E|format=dms|name=74 Remscheid}} |- | bgcolor="FFD700"|75 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Erlangen.svg}} [[Erlangen]] | align="left" | {{flag|Bavaria}} | {{change|invert=on|108336|103719}} | {{convert|76.95|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1408|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|35|N|11|1|E|format=dms|name=75 Erlangen}} |- | bgcolor="FFD700"|76 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Moers.svg}} [[Moers]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|104529|104009}} | {{convert|67.68|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1544|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|51|27|33|N|6|37|11|E|format=dms|name=76 Moers}} |- | bgcolor="FFD700"|77 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Siegen.svg}} [[Siegen]] | align="left" | {{flag|North Rhine-Westphalia}} | {{change|invert=on|102355|99187}} | {{convert|114.69|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|892|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|50|53|N|8|1|E|format=dms|name=77 Siegen}} |- | bgcolor="FFD700"|78 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Hildesheim.svg}} [[Hildesheim]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101667|99554}} | {{convert|92.18|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|1103|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|9|57|E|format=dms|name=78 Hildesheim}} |- | bgcolor="FFD700"|79 | align="left" | {{flagicon image|Flagge Salzgitter.svg}} [[Salzgitter]] | align="left" | {{flag|Lower Saxony}} | {{change|invert=on|101079|98895}} | {{convert|223.92|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|451|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|52|9|N|10|20|E|format=dms|name=79 Salzgitter}} |- | bgcolor="FFD700"|80 | align="left" | {{flagicon image|Flag of Kaiserslautern.svg}} [[Kaiserslautern]] | align="left" | {{flag|Rhineland-Palatinate}} | {{change|invert=on|99845|96432}} | {{convert|139.7|km2|sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{convert|720|PD/sqkm|PD/sqmi|abbr=on|disp=br}} | {{coord|49|44|N|7|7|E|format=dms|name=80 Kaiserslautern}} |- |} == Nghwughwu == [[Fail:Über den Dächern von Berlin.jpg|thumb|1. Berlin]] [[Fail:Hamburg Rathaus.jpg|thumb|2. Hamburg]] [[Fail:Frauenkirche and Neues Rathaus Munich March 2013.JPG|thumb|3. Munich]] [[Fail:Nightview of Cologne Cathedrale across the River Rhine.jpg|thumb|4. Cologne]] [[Fail:Hauptwache Frankfurt am Main.jpg|thumb|5. Frankfurt]] [[Fail:Stuttgart Leonhardsviertel.JPG|thumb|6. Stuttgart]] [[Fail:Medienhafen-März-09-13 spiegelung zusammengezogen.jpg|thumb|7. Düsseldorf]] [[Fail:Dortmund Panorama.jpg|thumb|8. Dortmund]] [[Fail:Essen-Südviertel Luft.jpg|thumb|9. Essen]] [[Fail:Leipzig Fockeberg Zentrum.jpg|thumb|10. Leipzig]] [[Fail:Weserhb2.jpg|thumb|11. Bremen]] [[Fail:Dresden from Albertbrücke.jpg|thumb|12. Dresden]] [[Fail:Hannover Blick Neues Rathaus 01.jpg|thumb|13. Hanover]] [[Fail:Nuremberg panorama morning 3.jpg|thumb|14. Nuremberg]] [[Fail:Duisburger Innenhafen Five Boats Abend 2014.jpg|thumb|15. Duisburg]] == Bu nwuan == * [[List of towns and cities in Germany by historical population]] * [[List of municipalities in Germany]] * [[Metropolitan regions in Germany]] ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang mi̱ Jami̱ni|*]] [[Sa:Lyulyoot a̱ca̱cet a̱ka̱keang di̱n vak shi á̱niet|Jami̱ni]] dynreznflhad0vfxmywxjofa12r2ddh Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni 0 582 47008 6656 2026-07-09T19:44:38Z KhaliMagani 2741 47008 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱tyōk''' Dawuda Maichet Yo̱ona Ja̱me Robert Markut Williya̱m Richard Thomat Sitibin. '''A̱nyuuk''' Maryamu Suzana Mariya Karen Lisa Linda Donna Patricia Debra Deborah. ==Ya̱fang== aq400wvqd5qmtjdwxerj2geo4964qxq 47009 47008 2026-07-09T19:45:29Z KhaliMagani 2741 47009 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lyulyoot á̱niet á̱ ku jhyet mman á̱ nswak ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Amerika mi̱ 1960 a̱ni/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱tyōk''' Dawuda Maichet Yo̱ona Ja̱me Robert Markut Williya̱m Richard Thomat Sitibin. '''A̱nyuuk''' Maryamu Suzana Mariya Karen Lisa Linda Donna Patricia Debra Deborah. ==Ya̱fang== 5j34df60019l0tunu1h1dui7hyhbyhs Lyuut 0 584 46977 12379 2026-07-09T19:06:44Z KhaliMagani 2741 46977 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Rosetta Stone.JPG|thumb|A̱fang Rosetta ka, ma̱ng lyuut di̱ lyuut mi̱ lyuut nvwuon ntat, kikya ku yet vak fi̱k A̱khwukhwop a̱lyem Ma̱sa̱r wu.]] '''Lyuut''' yet vak ta̱m ma̱ng nta̱m hwa, á̱ ghwang zunzwuo ja mami kyai a̱wat nang a̱tyufang wu na li a̱ nkyiak kyang hu á̱ ku ghwak a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> 50nfbn9p3rt9ewfhnv6ckw7x1ymowo2 46978 46977 2026-07-09T19:07:13Z KhaliMagani 2741 46978 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyuut/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyuut/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyuut/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Rosetta Stone.JPG|thumb|A̱fang Rosetta ka, ma̱ng lyuut di̱ lyuut mi̱ lyuut nvwuon ntat, kikya ku yet vak fi̱k A̱khwukhwop a̱lyem Ma̱sa̱r wu.]] '''Lyuut''' yet vak ta̱m ma̱ng nta̱m hwa, á̱ ghwang zunzwuo ja mami kyai a̱wat nang a̱tyufang wu na li a̱ nkyiak kyang hu á̱ ku ghwak a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> c09huxzaaxa2dodctjzyeg7s4e2agwx 46979 46978 2026-07-09T19:07:43Z KhaliMagani 2741 46979 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lyuut/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lyuut/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lyuut/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lyuut/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lyuut/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lyuut/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Rosetta Stone.JPG|thumb|A̱fang Rosetta ka, ma̱ng lyuut di̱ lyuut mi̱ lyuut nvwuon ntat, kikya ku yet vak fi̱k A̱khwukhwop a̱lyem Ma̱sa̱r wu.]] '''Lyuut''' yet vak ta̱m ma̱ng nta̱m hwa, á̱ ghwang zunzwuo ja mami kyai a̱wat nang a̱tyufang wu na li a̱ nkyiak kyang hu á̱ ku ghwak a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> pql0lmtvrtz5n95x700st2m3545pkvm Nduguli 0 620 46963 35053 2026-07-09T14:03:25Z AshiyaG 2949 46963 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tashikum/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tashikum/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tashikum/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tashikum/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tashikum/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tashikum/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱keang '''Nduguli''' kya yet a̱keangtung a mbeang a̱gba̱ndang a̱keang a̱si̱ [[Si̱tet Ba̱ri̱no]] di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Naijeriya]]. A̱keang ka swan di̱ fam a̱ghyui ka̱ kpa̱ra̱p da̱ a̱cak a̱kwa̱i kya a̱nyin nang á̱ ngyei Ngga̱da a̱ni, ka̱ si̱ nkoot di̱ nian ''Firki'' hu da̱ a̱beam [[A̱gba̱ndang Jok Cadi]] ka.<ref name=britannica>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/358466/Maiduguri Encyclopædia Britannica] (di̱n Shong).</ref> A̱khwot á̱kwop [[A̱gba̱ndang Bi̱ri̱ti̱n|Bi̱ri̱ti̱n]] ba, bibya ku kpaat a̱keang Nduguli ka ma̱ a̱lyia̱ 1907 nang tyan cam a̱vwuo nta mba ji a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ laai ka̱ si̱ shi a̱nggang ka̱ si̱ ba̱ng á̱niet ba̱ shi swak miliyon jhyiung a̱ni a̱zafwun ka. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Nduguli]] [[Sa:A̱ka̱keangtung sí̱tet Naijeriya]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ ba̱t mami Si̱tet Ba̱rno]] [[Sa:A̱ca̱cet a̱ka̱keang Naijeriya]] [[Sa:Naijeriya]] hdalr21rifz9ix0915xvgsopsvck5a1 46964 46963 2026-07-09T14:04:17Z AshiyaG 2949 46964 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nduguli/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nduguli/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nduguli/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tashikum/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tashikum/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tashikum/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱keang '''Nduguli''' kya yet a̱keangtung a mbeang a̱gba̱ndang a̱keang a̱si̱ [[Si̱tet Ba̱ri̱no]] di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Naijeriya]]. A̱keang ka swan di̱ fam a̱ghyui ka̱ kpa̱ra̱p da̱ a̱cak a̱kwa̱i kya a̱nyin nang á̱ ngyei Ngga̱da a̱ni, ka̱ si̱ nkoot di̱ nian ''Firki'' hu da̱ a̱beam [[A̱gba̱ndang Jok Cadi]] ka.<ref name=britannica>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/358466/Maiduguri Encyclopædia Britannica] (di̱n Shong).</ref> A̱khwot á̱kwop [[A̱gba̱ndang Bi̱ri̱ti̱n|Bi̱ri̱ti̱n]] ba, bibya ku kpaat a̱keang Nduguli ka ma̱ a̱lyia̱ 1907 nang tyan cam a̱vwuo nta mba ji a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ laai ka̱ si̱ shi a̱nggang ka̱ si̱ ba̱ng á̱niet ba̱ shi swak miliyon jhyiung a̱ni a̱zafwun ka. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Nduguli]] [[Sa:A̱ka̱keangtung sí̱tet Naijeriya]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ ba̱t mami Si̱tet Ba̱rno]] [[Sa:A̱ca̱cet a̱ka̱keang Naijeriya]] [[Sa:Naijeriya]] 3xrefzm3z45av3l2reoc1ejjq8z20no 46965 46964 2026-07-09T14:05:21Z AshiyaG 2949 46965 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nduguli/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nduguli/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nduguli/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nduguli/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nduguli/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nduguli/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱keang '''Nduguli''' kya yet a̱keangtung a mbeang a̱gba̱ndang a̱keang a̱si̱ [[Si̱tet Ba̱ri̱no]] di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Naijeriya]]. A̱keang ka swan di̱ fam a̱ghyui ka̱ kpa̱ra̱p da̱ a̱cak a̱kwa̱i kya a̱nyin nang á̱ ngyei Ngga̱da a̱ni, ka̱ si̱ nkoot di̱ nian ''Firki'' hu da̱ a̱beam [[A̱gba̱ndang Jok Cadi]] ka.<ref name=britannica>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/358466/Maiduguri Encyclopædia Britannica] (di̱n Shong).</ref> A̱khwot á̱kwop [[A̱gba̱ndang Bi̱ri̱ti̱n|Bi̱ri̱ti̱n]] ba, bibya ku kpaat a̱keang Nduguli ka ma̱ a̱lyia̱ 1907 nang tyan cam a̱vwuo nta mba ji a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ laai ka̱ si̱ shi a̱nggang ka̱ si̱ ba̱ng á̱niet ba̱ shi swak miliyon jhyiung a̱ni a̱zafwun ka. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Nduguli]] [[Sa:A̱ka̱keangtung sí̱tet Naijeriya]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ ba̱t mami Si̱tet Ba̱rno]] [[Sa:A̱ca̱cet a̱ka̱keang Naijeriya]] [[Sa:Naijeriya]] lm1tq7inti4vz11uwp6euajvmrxzp8p Sa̱ul 0 682 46942 20769 2026-07-09T13:45:08Z AshiyaG 2949 46942 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sa̱ul/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sa̱ul/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sa̱ul/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Seoul at night (cropped).jpg|thumb|A̱byia̱k Seongsan ka ka̱ sai a̱tyetuk]] '''Sa̱ul''' (Kworiya: 서울 /sʰʌ̹uɭ/; bwan a̱ca̱caat 'A̱keangtung'), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti ka nang A̱gba̱ndang A̱keang Sa̱ul wu Nang Á̱ Khap Á̱ Sak a̱ni, wa yet a̱keangtung ma̱ng metropolis laai lan ma̱ng shi a̱ swak kuzang hu ma̱ a̱byin [[Kworiya A̱tak]]. Sa̱ul byia̱ shi á̱niet miliyon 9.7 hwa, a̱ si̱ ba̱ yet a̱tyia̱ka̱u Shi Kyai A̱keangtung Sa̱ul ka ma̱ng a̱beam a̱hyia̱k metropolit Incon ka ma̱ng provin Gyeonggi hu. ==Ya̱fang== <references/> ==A̱ka̱fwuop nta== {{A̱ka̱keang swanta}} [[Sa:Kworiya A̱tak]] ir2b2pswnd4gdfno95afr27uactn5ln 46943 46942 2026-07-09T13:45:48Z AshiyaG 2949 46943 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sa̱ul/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sa̱ul/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sa̱ul/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sa̱ul/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sa̱ul/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sa̱ul/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Seoul at night (cropped).jpg|thumb|A̱byia̱k Seongsan ka ka̱ sai a̱tyetuk]] '''Sa̱ul''' (Kworiya: 서울 /sʰʌ̹uɭ/; bwan a̱ca̱caat 'A̱keangtung'), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti ka nang A̱gba̱ndang A̱keang Sa̱ul wu Nang Á̱ Khap Á̱ Sak a̱ni, wa yet a̱keangtung ma̱ng metropolis laai lan ma̱ng shi a̱ swak kuzang hu ma̱ a̱byin [[Kworiya A̱tak]]. Sa̱ul byia̱ shi á̱niet miliyon 9.7 hwa, a̱ si̱ ba̱ yet a̱tyia̱ka̱u Shi Kyai A̱keangtung Sa̱ul ka ma̱ng a̱beam a̱hyia̱k metropolit Incon ka ma̱ng provin Gyeonggi hu. ==Ya̱fang== <references/> ==A̱ka̱fwuop nta== {{A̱ka̱keang swanta}} [[Sa:Kworiya A̱tak]] 2t9jub2d9jsa5b2loyygp5nfp0450n6 Sezong a̱gba̱ndang wu 0 687 47002 31048 2026-07-09T19:39:04Z KhaliMagani 2741 47002 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q37682}} '''Sezong''' (ku Sejong) '''A̱gba̱ndang wu''' (세종대왕, yei Kworiya: /se̞(ː)dzo̞ŋ/; 15 Zwat Tswuon 1397 – 8 Zwat Nyaai 1450) wa ku yet a̱gwam a̱naai lang á̱gwam Coson wu ma̱ a̱byin Kworiya. Nggu wa ku yet nggwon-a̱sam a̱tat A̱gwam Taezong da̱ a̱vwuo A̱yang-a̱byin Wongyeong, a̱wot a̱ si̱ ka nwuak nggu shi yet A̱fai A̱gwam a̱ Fwuong Bungtyok lilyim a̱nietkhwop nggu wu, A̱gba̱ndang A̱fai A̱gwam Yangnyeong, nang á̱ ku ta̱kpa̱i a̱lyoot ka a̱ san da̱ a̱vwuo nggu. A̱ si̱ nyeak cuktyok ji ma̱ a̱lyia̱ 1418, a̱wot mi̱ ndyia̱ a̱naai a̱son nang gu nta̱bat nyia̱ tyok a̱ni, Taezong si̱ ka nnyia̱ tyok nang a̱tyuba̱ngtyok da̱ a̱kwonu a̱gwam, a̱ si̱ ba̱ hyat a̱kwang Sezong wu nang á̱ ngyei Sim On ma̱ng á̱kpa̱ndang ta̱m kpa̱mkpaan nggu ba. ==Fang a̱zanson== *Kim, Yung Sik. (1998). "Problems and Possibilities in the Study of the History of Korean Science," ''Osiris'' (2nd series, Volume 13, 1998): 48–79. *''King Sejong the Great: the Light of Fifteenth Century Korea'', Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2 *Kim-Renaud, Young-Key. 2000. Sejong's theory of literacy and writing. ''Studies in the Linguistic Sciences'' 30.1:13–46. *Gale, James Scarth. ''History of the Korean People'' Annotated and introduction by Richard Rutt. Seoul: Royal Asiatic Society, 1972.. ==A̱ka̱fwuop nta== *[https://web.archive.org/web/20021214094418/http://cinema.sangji.ac.kr/WINDOW/window/win00045.htm King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period] (di̱n Shong) *[https://web.archive.org/web/20070614134516/http://dicimg.paran.com/100_img/jpg/180/p18050200003.jpg Location of the four forts and the six posts] *[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm Ghwughwu A̱gwam Sezong (ku Sejong) tazwa kurum pepa Won Kworiya 10000.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416151301/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm |date=2009-04-16 }} *[https://web.archive.org/web/20160304130017/http://www.kscpp.net/LinkClick.aspx?fileticket=LMi4%2FubO8ds%3D&tabid=115&mid=528 King Sejong the Great: The Everlasting Light of Korea.] (pdf) [[Sa:Sezong a̱gba̱ndang wu| ]] [[Sa:Byin 1397]] [[Sa:Kwi 1450]] [[Sa:Á̱gwam Kworiya sa̱ncuri 15 ba]] [[Sa:Á̱niet ba̱ tsa nvak lyuut]] [[Sa:Kukwi mbwak zwan shuga]] [[Sa:Á̱tat-a̱ghyi lyen lilyem neet Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwibuda Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwikunfu Kworiya]] dvt0r5l3qt40h3lpqteoc8ybyn3uu6t 47003 47002 2026-07-09T19:39:38Z KhaliMagani 2741 47003 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q37682}} '''Sezong''' (ku Sejong) '''A̱gba̱ndang wu''' (세종대왕, yei Kworiya: /se̞(ː)dzo̞ŋ/; 15 Zwat Tswuon 1397 – 8 Zwat Nyaai 1450) wa ku yet a̱gwam a̱naai lang á̱gwam Coson wu ma̱ a̱byin Kworiya. Nggu wa ku yet nggwon-a̱sam a̱tat A̱gwam Taezong da̱ a̱vwuo A̱yang-a̱byin Wongyeong, a̱wot a̱ si̱ ka nwuak nggu shi yet A̱fai A̱gwam a̱ Fwuong Bungtyok lilyim a̱nietkhwop nggu wu, A̱gba̱ndang A̱fai A̱gwam Yangnyeong, nang á̱ ku ta̱kpa̱i a̱lyoot ka a̱ san da̱ a̱vwuo nggu. A̱ si̱ nyeak cuktyok ji ma̱ a̱lyia̱ 1418, a̱wot mi̱ ndyia̱ a̱naai a̱son nang gu nta̱bat nyia̱ tyok a̱ni, Taezong si̱ ka nnyia̱ tyok nang a̱tyuba̱ngtyok da̱ a̱kwonu a̱gwam, a̱ si̱ ba̱ hyat a̱kwang Sezong wu nang á̱ ngyei Sim On ma̱ng á̱kpa̱ndang ta̱m kpa̱mkpaan nggu ba. ==Fang a̱zanson== *Kim, Yung Sik. (1998). "Problems and Possibilities in the Study of the History of Korean Science," ''Osiris'' (2nd series, Volume 13, 1998): 48–79. *''King Sejong the Great: the Light of Fifteenth Century Korea'', Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2 *Kim-Renaud, Young-Key. 2000. Sejong's theory of literacy and writing. ''Studies in the Linguistic Sciences'' 30.1:13–46. *Gale, James Scarth. ''History of the Korean People'' Annotated and introduction by Richard Rutt. Seoul: Royal Asiatic Society, 1972.. ==A̱ka̱fwuop nta== *[https://web.archive.org/web/20021214094418/http://cinema.sangji.ac.kr/WINDOW/window/win00045.htm King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period] (di̱n Shong) *[https://web.archive.org/web/20070614134516/http://dicimg.paran.com/100_img/jpg/180/p18050200003.jpg Location of the four forts and the six posts] *[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm Ghwughwu A̱gwam Sezong (ku Sejong) tazwa kurum pepa Won Kworiya 10000.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416151301/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm |date=2009-04-16 }} *[https://web.archive.org/web/20160304130017/http://www.kscpp.net/LinkClick.aspx?fileticket=LMi4%2FubO8ds%3D&tabid=115&mid=528 King Sejong the Great: The Everlasting Light of Korea.] (pdf) [[Sa:Sezong a̱gba̱ndang wu| ]] [[Sa:Byin 1397]] [[Sa:Kwi 1450]] [[Sa:Á̱gwam Kworiya sa̱ncuri 15 ba]] [[Sa:Á̱niet ba̱ tsa nvak lyuut]] [[Sa:Kukwi mbwak zwan shuga]] [[Sa:Á̱tat-a̱ghyi lyen lilyem neet Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwibuda Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwikunfu Kworiya]] sjz0d18n3osj5lz32slj3ggin2cisxv 47004 47003 2026-07-09T19:40:07Z KhaliMagani 2741 47004 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q37682}} '''Sezong''' (ku Sejong) '''A̱gba̱ndang wu''' (세종대왕, yei Kworiya: /se̞(ː)dzo̞ŋ/; 15 Zwat Tswuon 1397 – 8 Zwat Nyaai 1450) wa ku yet a̱gwam a̱naai lang á̱gwam Coson wu ma̱ a̱byin Kworiya. Nggu wa ku yet nggwon-a̱sam a̱tat A̱gwam Taezong da̱ a̱vwuo A̱yang-a̱byin Wongyeong, a̱wot a̱ si̱ ka nwuak nggu shi yet A̱fai A̱gwam a̱ Fwuong Bungtyok lilyim a̱nietkhwop nggu wu, A̱gba̱ndang A̱fai A̱gwam Yangnyeong, nang á̱ ku ta̱kpa̱i a̱lyoot ka a̱ san da̱ a̱vwuo nggu. A̱ si̱ nyeak cuktyok ji ma̱ a̱lyia̱ 1418, a̱wot mi̱ ndyia̱ a̱naai a̱son nang gu nta̱bat nyia̱ tyok a̱ni, Taezong si̱ ka nnyia̱ tyok nang a̱tyuba̱ngtyok da̱ a̱kwonu a̱gwam, a̱ si̱ ba̱ hyat a̱kwang Sezong wu nang á̱ ngyei Sim On ma̱ng á̱kpa̱ndang ta̱m kpa̱mkpaan nggu ba. ==Fang a̱zanson== *Kim, Yung Sik. (1998). "Problems and Possibilities in the Study of the History of Korean Science," ''Osiris'' (2nd series, Volume 13, 1998): 48–79. *''King Sejong the Great: the Light of Fifteenth Century Korea'', Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2 *Kim-Renaud, Young-Key. 2000. Sejong's theory of literacy and writing. ''Studies in the Linguistic Sciences'' 30.1:13–46. *Gale, James Scarth. ''History of the Korean People'' Annotated and introduction by Richard Rutt. Seoul: Royal Asiatic Society, 1972.. ==A̱ka̱fwuop nta== *[https://web.archive.org/web/20021214094418/http://cinema.sangji.ac.kr/WINDOW/window/win00045.htm King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period] (di̱n Shong) *[https://web.archive.org/web/20070614134516/http://dicimg.paran.com/100_img/jpg/180/p18050200003.jpg Location of the four forts and the six posts] *[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm Ghwughwu A̱gwam Sezong (ku Sejong) tazwa kurum pepa Won Kworiya 10000.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416151301/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm |date=2009-04-16 }} *[https://web.archive.org/web/20160304130017/http://www.kscpp.net/LinkClick.aspx?fileticket=LMi4%2FubO8ds%3D&tabid=115&mid=528 King Sejong the Great: The Everlasting Light of Korea.] (pdf) [[Sa:Sezong a̱gba̱ndang wu| ]] [[Sa:Byin 1397]] [[Sa:Kwi 1450]] [[Sa:Á̱gwam Kworiya sa̱ncuri 15 ba]] [[Sa:Á̱niet ba̱ tsa nvak lyuut]] [[Sa:Kukwi mbwak zwan shuga]] [[Sa:Á̱tat-a̱ghyi lyen lilyem neet Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwibuda Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwikunfu Kworiya]] rm95ndwn0eb0pwabq94jirh9u1e1lxv Shai ntak 0 688 46935 44267 2026-07-09T13:39:55Z AshiyaG 2949 46935 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Gray1240.png|thumb|Nkap tak a̱zayak na (''swáng a̱lyiat Latin'')]] '''Shai ntak''' yet kap vam hwa ku doot neet ma̱ a̱khwut si̱ sak ma̱ a̱ghyi-ntak. Shai ntak ji byia̱ a̱kpa̱u a̱junjung kunkup á̱ ngyei ''Tibia'' di̱n Shong a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> gzlejar8b1ruqsk7s4f7axkrh7zvkgh 46936 46935 2026-07-09T13:40:39Z AshiyaG 2949 46936 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Shai ntak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Shai ntak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Shai ntak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Gray1240.png|thumb|Nkap tak a̱zayak na (''swáng a̱lyiat Latin'')]] '''Shai ntak''' yet kap vam hwa ku doot neet ma̱ a̱khwut si̱ sak ma̱ a̱ghyi-ntak. Shai ntak ji byia̱ a̱kpa̱u a̱junjung kunkup á̱ ngyei ''Tibia'' di̱n Shong a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> a205coptq2kdu8545wy7pcrg2v6v7dn 46937 46936 2026-07-09T13:41:05Z AshiyaG 2949 46937 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Shai ntak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Shai ntak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Shai ntak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Shai ntak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Gray1240.png|thumb|Nkap tak a̱zayak na (''swáng a̱lyiat Latin'')]] '''Shai ntak''' yet kap vam hwa ku doot neet ma̱ a̱khwut si̱ sak ma̱ a̱ghyi-ntak. Shai ntak ji byia̱ a̱kpa̱u a̱junjung kunkup á̱ ngyei ''Tibia'' di̱n Shong a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> qvl5kd4hk93febcis781qjy6nf33jtp Sira Lyon 0 703 46951 46861 2026-07-09T13:50:17Z Kambai Akau 15 /* Ya̱fang */ 46951 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sira Lyon/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sira Lyon/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sira Lyon/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sira Lyon/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sira Lyon/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sira Lyon/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Country |name = Ri̱pobi̱lik Sira Lyon<br>Republic of Sierra Leone (Shong) |flag = Flag of Sierra Leone.svg |coa = Coat of arms of Sierra Leone.svg |image = Sierra Leone (orthographic projection).svg |capital = Freetown |area = 71,740 |population = 8,059,155 |year = 2015 }} '''A̱bwom a̱byin''': national_anthem = "High We Exalt Thee, Realm of the Free" ("Tswazwa-tswazwa Zi̱ Ja̱u Ang, Tyok Mba Ba̱ Yet A̱sa̱t Hu") A̱byin '''Sira Lyon''' (Shong: Sierra Leone /siˌɛrə liˈoʊn(i)/, ku TM: /siˌɛərə -/, [[Muná̱pyia̱ Sí̱tet|MS]]: /ˌsɪərə -/), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti nka nang '''Ri̱pobi̱lik Sira Lyon''' wu (Shong: Republic of Sierra Leone) a̱ni, ku '''Salon''' nang á̱kum á̱niet a̱byin ka ngyei a̱ni, yet a̱byin kya di̱ fam a̱tak-jenshyung khwong kyai a̱sa̱khwot [[Jenshyung Afrika]]. Ka̱ byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin Laibiriya di̱ fam a̱tak-a̱tyin hu ma̱ng [[Gini]] di̱ fam a̱za-a̱tyin hu. A̱byin Sira Lyon byia̱ wun ku li lili tropik hwa ma̱ng lili a̱beam ku vwuon vi̱vwuon a̱ni kyiak neet di̱ sa̱va̱na naat sóp ku la̱u byia̱ va za a̱ni, ka̱ si̱ byia̱ shi kyai a̱byin ku tat kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 71,740 (met a̱ma̱ntaa̱naai 27,699) ma̱ng shi á̱niet ku tat 7,092,113 mi̱ di̱ sa̱nsut a̱lyia̱ 2015 ji. A̱keangtung nka ka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi wu wa yet Freetown. Á̱ ka̱u a̱byin ka di̱ nfam tyok a̱byin nfwuon nang á̱ bu si̱ nka̱u di̱ a̱bantyok (ku a̱yaadistrik) swak ma̱ng a̱taa a̱ni. A̱byin Sira Lyon yet ri̱pobi̱lik kya di̱ kpa̱m cam a̱byin ka̱ byia̱ unicameral parliament ma̱ng a̱kwak a̱son a̱byin nang á̱niet a̱byin kya khai nggu di̱di̱r a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} {{Bibyin Afrika}} [[Sa:Bibyin_swanta]] [[Sa:Bibyin_Afrika]] [[Sa:Bibyin_Jenshyung_Afrika]] seru8cjdtqer779sfawpx6fret1refw Vwuon 0 819 46998 12527 2026-07-09T19:34:39Z KhaliMagani 2741 46998 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Vwuon/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Vwuon/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Vwuon/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Vwuon/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Vwuon/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Vwuon/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Vwuon''' yet si̱sak nkyang nfeang nwai ngyet kyang nyiung a̱ni . ==Ya̱fang== <references/> i9wj3sxgumtdn884ywluds7vie0hore A̱gwaza 0 2358 46901 43564 2026-07-09T12:57:14Z Zichatmoses 2829 46901 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱jhyuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mami a̱di̱dam [[Nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung|nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung]], á̱ ni̱ kyiak '''A̱gwaza''' a̱ yet a̱tyu a̱ swak cet a̱tyubishyi wa a̱ni, a̱tyumat, ma̱ng a̱tsak jat nwuak shim.<ref name=Swinburne>[[Richard Swinburne|Swinburne, R.G.]] "God" in [[Ted Honderich|Honderich, Ted]]. (ed)''The Oxford Companion to Philosophy'', [[Oxford University Press]], 1995.</ref> A̱nci̱ri̱ng, á̱ ni̱ fa A̱gwaza gu yet a̱tyu a̱ maai nyia̱ kuzang kyang, a̱ lyen kuzang kyang, a̱ shyia̱ koji ma̱ng a̱tyu a̱ nwuat a̱mgba̱m á̱niet nkyang ba̱ cat wa a̱ni, a̱wot a̱ si̱ shyia̱ mi̱ swuan sang sangba̱p a̱wot di̱ mi̱n nggu, kyang si̱ mi̱n shyia̱. Di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t, á̱ ka nkyiak A̱gwaza gu yet tswa ja, ma̱ng za̱kwá ji̱ byia̱ a̱meang ma̱ng á̱di̱dam [[shyia̱ a̱ta̱usa swanta]] ku [[shyia̱ mami swanta]] ma̱ng á̱nietbishyi.<ref name="Swinburne" /><ref>David Bordwell (2002). ''Catechism of the Catholic Church'', Continuum International Publishing. ISBN 978-0-86012-324-8 . w. 84</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|title=Catechism of the Catholic Church – IntraText|access-date=6 Zwat A̱kubunyiung 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303003725/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|archive-date=3 Zwat Tsat 2013}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 Concept of God in Christianity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006005230/http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 |date=2010-10-06 }} (di̱n Shong) * [http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm Concept of God in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421081921/http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm |date=21 April 2019 }} (di̱n Shong) * [http://www.allaboutgod.com/ God Christian perspective] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20030504073425/http://www.shaivam.org/hipgodco.htm Hindu Concept of God] (di̱n Shong) * [http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp Jewish Literacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219080545/http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp |date=2010-12-19 }} (di̱n Shong) [[Sa:A̱gwaza| ]] [[Sa:A̱gwaza a̱nyiung| ]] [[Sa:A̱yaagwaza ba̱ mat]] [[Sa:A̱yaagwaza]] qk47c033c409hqdlrnsz6bb8mvtbssz 46902 46901 2026-07-09T12:57:43Z Zichatmoses 2829 46902 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gwaza/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gwaza/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gwaza/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mami a̱di̱dam [[Nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung|nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung]], á̱ ni̱ kyiak '''A̱gwaza''' a̱ yet a̱tyu a̱ swak cet a̱tyubishyi wa a̱ni, a̱tyumat, ma̱ng a̱tsak jat nwuak shim.<ref name=Swinburne>[[Richard Swinburne|Swinburne, R.G.]] "God" in [[Ted Honderich|Honderich, Ted]]. (ed)''The Oxford Companion to Philosophy'', [[Oxford University Press]], 1995.</ref> A̱nci̱ri̱ng, á̱ ni̱ fa A̱gwaza gu yet a̱tyu a̱ maai nyia̱ kuzang kyang, a̱ lyen kuzang kyang, a̱ shyia̱ koji ma̱ng a̱tyu a̱ nwuat a̱mgba̱m á̱niet nkyang ba̱ cat wa a̱ni, a̱wot a̱ si̱ shyia̱ mi̱ swuan sang sangba̱p a̱wot di̱ mi̱n nggu, kyang si̱ mi̱n shyia̱. Di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t, á̱ ka nkyiak A̱gwaza gu yet tswa ja, ma̱ng za̱kwá ji̱ byia̱ a̱meang ma̱ng á̱di̱dam [[shyia̱ a̱ta̱usa swanta]] ku [[shyia̱ mami swanta]] ma̱ng á̱nietbishyi.<ref name="Swinburne" /><ref>David Bordwell (2002). ''Catechism of the Catholic Church'', Continuum International Publishing. ISBN 978-0-86012-324-8 . w. 84</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|title=Catechism of the Catholic Church – IntraText|access-date=6 Zwat A̱kubunyiung 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303003725/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|archive-date=3 Zwat Tsat 2013}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 Concept of God in Christianity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006005230/http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 |date=2010-10-06 }} (di̱n Shong) * [http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm Concept of God in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421081921/http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm |date=21 April 2019 }} (di̱n Shong) * [http://www.allaboutgod.com/ God Christian perspective] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20030504073425/http://www.shaivam.org/hipgodco.htm Hindu Concept of God] (di̱n Shong) * [http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp Jewish Literacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219080545/http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp |date=2010-12-19 }} (di̱n Shong) [[Sa:A̱gwaza| ]] [[Sa:A̱gwaza a̱nyiung| ]] [[Sa:A̱yaagwaza ba̱ mat]] [[Sa:A̱yaagwaza]] qy10nxnng4nwroni4lmrq1o2slqo0ev 46903 46902 2026-07-09T12:58:56Z Zichatmoses 2829 46903 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gwaza/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gwaza/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gwaza/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱gwaza/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱gwaza/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱gwaza/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mami a̱di̱dam [[Nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung|nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung]], á̱ ni̱ kyiak '''A̱gwaza''' a̱ yet a̱tyu a̱ swak cet a̱tyubishyi wa a̱ni, a̱tyumat, ma̱ng a̱tsak jat nwuak shim.<ref name=Swinburne>[[Richard Swinburne|Swinburne, R.G.]] "God" in [[Ted Honderich|Honderich, Ted]]. (ed)''The Oxford Companion to Philosophy'', [[Oxford University Press]], 1995.</ref> A̱nci̱ri̱ng, á̱ ni̱ fa A̱gwaza gu yet a̱tyu a̱ maai nyia̱ kuzang kyang, a̱ lyen kuzang kyang, a̱ shyia̱ koji ma̱ng a̱tyu a̱ nwuat a̱mgba̱m á̱niet nkyang ba̱ cat wa a̱ni, a̱wot a̱ si̱ shyia̱ mi̱ swuan sang sangba̱p a̱wot di̱ mi̱n nggu, kyang si̱ mi̱n shyia̱. Di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t, á̱ ka nkyiak A̱gwaza gu yet tswa ja, ma̱ng za̱kwá ji̱ byia̱ a̱meang ma̱ng á̱di̱dam [[shyia̱ a̱ta̱usa swanta]] ku [[shyia̱ mami swanta]] ma̱ng á̱nietbishyi.<ref name="Swinburne" /><ref>David Bordwell (2002). ''Catechism of the Catholic Church'', Continuum International Publishing. ISBN 978-0-86012-324-8 . w. 84</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|title=Catechism of the Catholic Church – IntraText|access-date=6 Zwat A̱kubunyiung 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303003725/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|archive-date=3 Zwat Tsat 2013}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 Concept of God in Christianity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006005230/http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 |date=2010-10-06 }} (di̱n Shong) * [http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm Concept of God in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421081921/http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm |date=21 April 2019 }} (di̱n Shong) * [http://www.allaboutgod.com/ God Christian perspective] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20030504073425/http://www.shaivam.org/hipgodco.htm Hindu Concept of God] (di̱n Shong) * [http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp Jewish Literacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219080545/http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp |date=2010-12-19 }} (di̱n Shong) [[Sa:A̱gwaza| ]] [[Sa:A̱gwaza a̱nyiung| ]] [[Sa:A̱yaagwaza ba̱ mat]] [[Sa:A̱yaagwaza]] cf9dgzgiymr16kjkzi073gzuu7i9ilf 46947 46903 2026-07-09T13:49:06Z Kambai Akau 15 /* Ya̱fang */ 46947 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gwaza/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gwaza/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gwaza/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱gwaza/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱gwaza/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱gwaza/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mami a̱di̱dam [[Nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung|nwuak a̱cucuk da̱ A̱gwaza a̱nyiung]], á̱ ni̱ kyiak '''A̱gwaza''' a̱ yet a̱tyu a̱ swak cet a̱tyubishyi wa a̱ni, a̱tyumat, ma̱ng a̱tsak jat nwuak shim.<ref name=Swinburne>[[Richard Swinburne|Swinburne, R.G.]] "God" in [[Ted Honderich|Honderich, Ted]]. (ed)''The Oxford Companion to Philosophy'', [[Oxford University Press]], 1995.</ref> A̱nci̱ri̱ng, á̱ ni̱ fa A̱gwaza gu yet a̱tyu a̱ maai nyia̱ kuzang kyang, a̱ lyen kuzang kyang, a̱ shyia̱ koji ma̱ng a̱tyu a̱ nwuat a̱mgba̱m á̱niet nkyang ba̱ cat wa a̱ni, a̱wot a̱ si̱ shyia̱ mi̱ swuan sang sangba̱p a̱wot di̱ mi̱n nggu, kyang si̱ mi̱n shyia̱. Di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t, á̱ ka nkyiak A̱gwaza gu yet tswa ja, ma̱ng za̱kwá ji̱ byia̱ a̱meang ma̱ng á̱di̱dam [[shyia̱ a̱ta̱usa swanta]] ku [[shyia̱ mami swanta]] ma̱ng á̱nietbishyi.<ref name="Swinburne" /><ref>David Bordwell (2002). ''Catechism of the Catholic Church'', Continuum International Publishing. ISBN 978-0-86012-324-8 . w. 84</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|title=Catechism of the Catholic Church – IntraText|access-date=6 Zwat A̱kubunyiung 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303003725/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P17.HTM|archive-date=3 Zwat Tsat 2013}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 Concept of God in Christianity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006005230/http://www.armatabianca.org/eng/padre.php?sottomenu=4 |date=2010-10-06 }} (di̱n Shong) * [http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm Concept of God in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421081921/http://www.islam-info.ch/en/Who_is_Allah.htm |date=21 April 2019 }} (di̱n Shong) * [http://www.allaboutgod.com/ God Christian perspective] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20030504073425/http://www.shaivam.org/hipgodco.htm Hindu Concept of God] (di̱n Shong) * [http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp Jewish Literacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219080545/http://www.aish.com/literacy/concepts/Understanding_God.asp |date=2010-12-19 }} (di̱n Shong) [[Sa:A̱gwaza| ]] [[Sa:A̱gwaza a̱nyiung| ]] [[Sa:A̱yaagwaza ba̱ mat]] [[Sa:A̱yaagwaza]] hugbu76i8lr732epmhu073tsd5c0wew William Ruto 0 2441 46952 46843 2026-07-09T13:51:03Z Kambai Akau 15 /* Yafang */ 46952 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[William Ruto/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[William Ruto/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[William Ruto/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[William Ruto/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[William Ruto/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[William Ruto/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''William Kipcircir Samoei Arap Ruto''' (á̱ byin nggu 21 Zwat Swak ma̱ng Sweang 1966) yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet a̱byin Kenyan wa a̱ bu a̱ yet a̱kwak a̱son a̱fwuon a̱byin Kenya wu mi̱ di̱ yong huni, neet mi̱ Zwat A̰kubunyiung a̱lyia̱ 2022. A̱zaghyi nang gu ngyet a̱kwak a̱son a̱byin wu a̱ni, nggu wa ku yet [[Byia̱k (a̱tyubeang)|Byia̱k]] a̱kwak a̱son a̱byin 11 ji kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 2013 ba̱ng si̱ tat 2022.<ref>{{Cite web |date=15 August 2022 |title=Kenya's deputy president Ruto declared election winner |url=https://apnews.com/article/africa-elections-presidential-kenya-41cec0a771a1fe7f0f5a0e83761b03a9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815152514/https://apnews.com/article/africa-elections-presidential-kenya-41cec0a771a1fe7f0f5a0e83761b03a9 |archive-date=15 Zwat A̱ni̱nai 2022 |access-date=15 Zwat A̱ni̱nai 2022 |website=AP NEWS |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=17 May 2022 |title=The Office Of The Deputy President, Kenya |url=https://deputypresident.go.ke/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531085138/https://deputypresident.go.ke/ |archive-date=31 May 2022 |access-date=17 Zwat Tswuon 2022 |work=deputypresident.go.ke}}</ref><ref>{{cite web |date=17 Zwat Tswuon 2022 |title=William Ruto |url=https://www.kenyans.co.ke/william-ruto |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531092227/https://www.kenyans.co.ke/william-ruto |archive-date=31 Zwat Tswuon 2022 |access-date=17 May 2022 |work=kenyans.co.ke}}</ref><ref>{{cite web |date=17 Zwat Tswuon 2022 |title=Kenya General Election Results (2013) |url=https://www.iebc.or.ke/election/?election-results |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531132715/https://www.iebc.or.ke/election/?election-results |archive-date=31 Zwat Tswuon 2022 |access-date=17 Zwat Tswuon 2022 |work=iebc.or.ke}}</ref> A̱ ku ba̱ng cucuk a̱gwomna̱ti jhyang di̱n jen ji̱ ku swak a̱ni nang: Minista Á̱lyiat A̱mali hu, Minista Khap ma̱ng Minista A̱gba̱ndang Tat-a̱pyia̱. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} p7gr9b0m5jymsttzgvtyopksmn2l0se Byin Yesu 0 3074 46904 21608 2026-07-09T12:59:41Z Zichatmoses 2829 46904 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gwaza/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gwaza/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gwaza/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱gwaza/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱gwaza/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱gwaza/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Á̱ wa ka̱n tyai '''Byin Yesu''', '''byin Kristi''', '''na̱tivi̱ti Yesu''' ku '''na̱tivi̱ti Kristi''' mami [[A̱sham Nkhang|A̱ka̱sham Nkhang]] [[Kpa̱m A̱lyiat A̱gwaza]] na nang mi̱ Luka ma̱ng Matyu. Nkhang a̱feang na si̱ shim nyia̱ á̱ ku mbyin [[Yesu]] mi̱ [[Ba̱italami]] mi̱ Yahuda, a̱wot a̱yang nggu wu, Ma̱ryamu ku yet a̱sak a̱tyu nang á̱ ku ngyei Isuu a̱ yet a̱ka̱mbwon A̱gwam Da̱wuda wa a̱ni, a̱wot da̱ nggu, a̱ si̱ nwai yet a̱tyia̱ mbyin nggwon ka. Ma, byin nka hu yet nyia̱ A̱gwaza ja. Á̱nietbyia̱lyen ma̱ a̱di̱di̱t a̱fwun ba̱ nyia̱ nkhang nani nang á̱ ku kwok tazwa byin hu nwai shyia̱ nkhang gbangbang nang á̱ lyen a̱ni, si̱sak nang á̱ shyia̱ di̱ kyiai ma̱ng tyiet nna di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza a̱ni a̱wot ba̱ si̱ neap á̱ghyi nkhang a̱feang na̱ nwai tai a̱ghyang a̱ni. A̱wot ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang si̱ nwuan bwoi nkhang na nang kyang feang hwa a̱ni, ma̱nang á̱ ku ntsa lyuut a̱ka̱sham nkhang na nang lyuut tyiet di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza hwa a̱ni di̱ mi̱n tat njen naat mbwuot nkyang na a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> [[Category:Khwikristi]] jntnpxwpp3kb1eggfy1m9drhqxhu4us 46905 46904 2026-07-09T13:00:27Z Zichatmoses 2829 46905 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Byin Yesu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Byin Yesu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Byin Yesu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱gwaza/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱gwaza/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱gwaza/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Á̱ wa ka̱n tyai '''Byin Yesu''', '''byin Kristi''', '''na̱tivi̱ti Yesu''' ku '''na̱tivi̱ti Kristi''' mami [[A̱sham Nkhang|A̱ka̱sham Nkhang]] [[Kpa̱m A̱lyiat A̱gwaza]] na nang mi̱ Luka ma̱ng Matyu. Nkhang a̱feang na si̱ shim nyia̱ á̱ ku mbyin [[Yesu]] mi̱ [[Ba̱italami]] mi̱ Yahuda, a̱wot a̱yang nggu wu, Ma̱ryamu ku yet a̱sak a̱tyu nang á̱ ku ngyei Isuu a̱ yet a̱ka̱mbwon A̱gwam Da̱wuda wa a̱ni, a̱wot da̱ nggu, a̱ si̱ nwai yet a̱tyia̱ mbyin nggwon ka. Ma, byin nka hu yet nyia̱ A̱gwaza ja. Á̱nietbyia̱lyen ma̱ a̱di̱di̱t a̱fwun ba̱ nyia̱ nkhang nani nang á̱ ku kwok tazwa byin hu nwai shyia̱ nkhang gbangbang nang á̱ lyen a̱ni, si̱sak nang á̱ shyia̱ di̱ kyiai ma̱ng tyiet nna di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza a̱ni a̱wot ba̱ si̱ neap á̱ghyi nkhang a̱feang na̱ nwai tai a̱ghyang a̱ni. A̱wot ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang si̱ nwuan bwoi nkhang na nang kyang feang hwa a̱ni, ma̱nang á̱ ku ntsa lyuut a̱ka̱sham nkhang na nang lyuut tyiet di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza hwa a̱ni di̱ mi̱n tat njen naat mbwuot nkyang na a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> [[Category:Khwikristi]] ey9pn31jv3tcfbqcd7ux4dqirp5e1n5 46906 46905 2026-07-09T13:01:00Z Zichatmoses 2829 46906 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Byin Yesu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Byin Yesu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Byin Yesu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Byin Yesu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Byin Yesu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Byin Yesu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Á̱ wa ka̱n tyai '''Byin Yesu''', '''byin Kristi''', '''na̱tivi̱ti Yesu''' ku '''na̱tivi̱ti Kristi''' mami [[A̱sham Nkhang|A̱ka̱sham Nkhang]] [[Kpa̱m A̱lyiat A̱gwaza]] na nang mi̱ Luka ma̱ng Matyu. Nkhang a̱feang na si̱ shim nyia̱ á̱ ku mbyin [[Yesu]] mi̱ [[Ba̱italami]] mi̱ Yahuda, a̱wot a̱yang nggu wu, Ma̱ryamu ku yet a̱sak a̱tyu nang á̱ ku ngyei Isuu a̱ yet a̱ka̱mbwon A̱gwam Da̱wuda wa a̱ni, a̱wot da̱ nggu, a̱ si̱ nwai yet a̱tyia̱ mbyin nggwon ka. Ma, byin nka hu yet nyia̱ A̱gwaza ja. Á̱nietbyia̱lyen ma̱ a̱di̱di̱t a̱fwun ba̱ nyia̱ nkhang nani nang á̱ ku kwok tazwa byin hu nwai shyia̱ nkhang gbangbang nang á̱ lyen a̱ni, si̱sak nang á̱ shyia̱ di̱ kyiai ma̱ng tyiet nna di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza a̱ni a̱wot ba̱ si̱ neap á̱ghyi nkhang a̱feang na̱ nwai tai a̱ghyang a̱ni. A̱wot ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang si̱ nwuan bwoi nkhang na nang kyang feang hwa a̱ni, ma̱nang á̱ ku ntsa lyuut a̱ka̱sham nkhang na nang lyuut tyiet di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza hwa a̱ni di̱ mi̱n tat njen naat mbwuot nkyang na a̱ni. ==Ya̱fang== <references/> [[Category:Khwikristi]] f6v6xh794uletstu9iycdvwavucgncg 46949 46906 2026-07-09T13:49:33Z Kambai Akau 15 /* Ya̱fang */ 46949 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Byin Yesu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Byin Yesu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Byin Yesu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Byin Yesu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Byin Yesu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Byin Yesu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Á̱ wa ka̱n tyai '''Byin Yesu''', '''byin Kristi''', '''na̱tivi̱ti Yesu''' ku '''na̱tivi̱ti Kristi''' mami [[A̱sham Nkhang|A̱ka̱sham Nkhang]] [[Kpa̱m A̱lyiat A̱gwaza]] na nang mi̱ Luka ma̱ng Matyu. Nkhang a̱feang na si̱ shim nyia̱ á̱ ku mbyin [[Yesu]] mi̱ [[Ba̱italami]] mi̱ Yahuda, a̱wot a̱yang nggu wu, Ma̱ryamu ku yet a̱sak a̱tyu nang á̱ ku ngyei Isuu a̱ yet a̱ka̱mbwon A̱gwam Da̱wuda wa a̱ni, a̱wot da̱ nggu, a̱ si̱ nwai yet a̱tyia̱ mbyin nggwon ka. Ma, byin nka hu yet nyia̱ A̱gwaza ja. Á̱nietbyia̱lyen ma̱ a̱di̱di̱t a̱fwun ba̱ nyia̱ nkhang nani nang á̱ ku kwok tazwa byin hu nwai shyia̱ nkhang gbangbang nang á̱ lyen a̱ni, si̱sak nang á̱ shyia̱ di̱ kyiai ma̱ng tyiet nna di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza a̱ni a̱wot ba̱ si̱ neap á̱ghyi nkhang a̱feang na̱ nwai tai a̱ghyang a̱ni. A̱wot ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang si̱ nwuan bwoi nkhang na nang kyang feang hwa a̱ni, ma̱nang á̱ ku ntsa lyuut a̱ka̱sham nkhang na nang lyuut tyiet di̱ tat-a̱pyia̱ lyen A̱gwaza hwa a̱ni di̱ mi̱n tat njen naat mbwuot nkyang na a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Category:Khwikristi]] 1l5qtwq1kjsv261e874low7zohk62qb A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang 0 3534 46912 40651 2026-07-09T13:18:11Z AshiyaG 2949 46912 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kwadi̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang ''' ku '''Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi''' ku '''Idi Fiti̱rit''' (La̱ra̱ba: عيد الفطر, ''ʿĪd al-Fiṭr'' ku fa 'Fwung Tyat Swan A̱fa-a̱khwot' a̱ni,<ref>{{cite book |title=Islam |first=Jamal J. |last=Elias |publisher=Routledge |year=1999 |isbn=0415211654 |page=75}}</ref> {{IPA-ar|ʕiːd æl ˈfɪtˤr|IPA}}) hwa yet a̱son fwung a̱gwomna̱ti ka di̱ nfwung nfeang na nang á̱ song di̱ [[Khwikpaa̱pyia̱]] (ghyang hu hwa yet [[Kpaa̱pyia̱ A̱gba̱ndang Idi]]). Ku nang [[Kuran]] ji nwai lyiat tazwa song a̱yet Idi ji,<ref>https://books.google.co.uk/books?id=GJaDWAh-AWgC&pg=PT117&dq=eid+not+in+quran&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwi3q-e_lMH-AhWzoFwKHT1jAdoQ6AF6BAgFEAM#v=onepage&q&f=false</ref> Á̱nietkpaa̱kpeang ba ni̱ song a̱yet fwung a̱dini Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi ka koji mi̱ swanta da̱nian kikya yet ngaan swan swat a̱fa-a̱khwot hu kyiak neet ma̱ a̱tsotson ba̱ng si̱ tat kwa̱imam nang á̱ ngyei [[Ramadan]] a̱ni.<ref>{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=Eid al-Adha 2019: When is it, How is it celebrated and How to Wish Someone Happy Eid |url=https://www.independent.co.uk/life-style/eid-al-adha-2019-when-date-holiday-uae-saudi-arabia-islam-festival-a9027196.html |website=independent |access-date=11 Zwat A̱ni̱nai 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811153557/https://www.independent.co.uk/life-style/eid-al-adha-2019-when-date-holiday-uae-saudi-arabia-islam-festival-a9027196.html |archive-date=11 Zwat A̱ni̱nai 2019 |url-status=live }}</ref> Da̱ a̱kwonu a̱kya, Á̱nietkpaa̱kpeang á̱ghyang nwai kyiak nhu nang a̱za̱za̱rak fwung.<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QoShEAAAQBAJ&pg=PA53&dq=eid+not+in+quran&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwi3q-e_lMH-AhWzoFwKHT1jAdoQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q&f=false</ref> Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi ni̱ kwa̱i a̱tuk ntsa ''Shawwal'' mi̱ ka̱la̱nda Khwikpaa̱pyia̱; ma, kuzang jen ja ji̱ kwa̱i a̱tuk a̱nyiung mi̱ ka̱la̱nda Gi̱rigori ji bah, ma̱nang a̱son kuzang zwat Hijri ni̱ ntsa ma̱ng ghwut zwat (zwat luna) hwa a̱wot ka̱ shyak ca̱caat ma̱ng jen ji nang á̱nietntyok a̱dini ba li zwat swai ji nang ji̱ neet ghwut a̱ni. Á̱ ngyei fwung hu ma̱ng lyulyoot vwuon hwa di̱ lilyem ma̱ng bibyin swanta vwuon. Á̱ ngyei mam hu A̱da̱dei Idi, ku mi̱ Idi.<ref name=TheNation2020-06-30-01a/> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Khwikpaa̱pyia̱]] s3l0btr8sdsnpmadmbdi5vsfhehx3wp 46913 46912 2026-07-09T13:18:41Z AshiyaG 2949 46913 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kwadi̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱di̱dei A̱yet Kpaa̱kpeang ''' ku '''Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi''' ku '''Idi Fiti̱rit''' (La̱ra̱ba: عيد الفطر, ''ʿĪd al-Fiṭr'' ku fa 'Fwung Tyat Swan A̱fa-a̱khwot' a̱ni,<ref>{{cite book |title=Islam |first=Jamal J. |last=Elias |publisher=Routledge |year=1999 |isbn=0415211654 |page=75}}</ref> {{IPA-ar|ʕiːd æl ˈfɪtˤr|IPA}}) hwa yet a̱son fwung a̱gwomna̱ti ka di̱ nfwung nfeang na nang á̱ song di̱ [[Khwikpaa̱pyia̱]] (ghyang hu hwa yet [[Kpaa̱pyia̱ A̱gba̱ndang Idi]]). Ku nang [[Kuran]] ji nwai lyiat tazwa song a̱yet Idi ji,<ref>https://books.google.co.uk/books?id=GJaDWAh-AWgC&pg=PT117&dq=eid+not+in+quran&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwi3q-e_lMH-AhWzoFwKHT1jAdoQ6AF6BAgFEAM#v=onepage&q&f=false</ref> Á̱nietkpaa̱kpeang ba ni̱ song a̱yet fwung a̱dini Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi ka koji mi̱ swanta da̱nian kikya yet ngaan swan swat a̱fa-a̱khwot hu kyiak neet ma̱ a̱tsotson ba̱ng si̱ tat kwa̱imam nang á̱ ngyei [[Ramadan]] a̱ni.<ref>{{cite news |last1=Barr |first1=Sabrina |title=Eid al-Adha 2019: When is it, How is it celebrated and How to Wish Someone Happy Eid |url=https://www.independent.co.uk/life-style/eid-al-adha-2019-when-date-holiday-uae-saudi-arabia-islam-festival-a9027196.html |website=independent |access-date=11 Zwat A̱ni̱nai 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811153557/https://www.independent.co.uk/life-style/eid-al-adha-2019-when-date-holiday-uae-saudi-arabia-islam-festival-a9027196.html |archive-date=11 Zwat A̱ni̱nai 2019 |url-status=live }}</ref> Da̱ a̱kwonu a̱kya, Á̱nietkpaa̱kpeang á̱ghyang nwai kyiak nhu nang a̱za̱za̱rak fwung.<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QoShEAAAQBAJ&pg=PA53&dq=eid+not+in+quran&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwi3q-e_lMH-AhWzoFwKHT1jAdoQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q&f=false</ref> Kpaa̱pyia̱ A̱da̱dei Idi ni̱ kwa̱i a̱tuk ntsa ''Shawwal'' mi̱ ka̱la̱nda Khwikpaa̱pyia̱; ma, kuzang jen ja ji̱ kwa̱i a̱tuk a̱nyiung mi̱ ka̱la̱nda Gi̱rigori ji bah, ma̱nang a̱son kuzang zwat Hijri ni̱ ntsa ma̱ng ghwut zwat (zwat luna) hwa a̱wot ka̱ shyak ca̱caat ma̱ng jen ji nang á̱nietntyok a̱dini ba li zwat swai ji nang ji̱ neet ghwut a̱ni. Á̱ ngyei fwung hu ma̱ng lyulyoot vwuon hwa di̱ lilyem ma̱ng bibyin swanta vwuon. Á̱ ngyei mam hu A̱da̱dei Idi, ku mi̱ Idi.<ref name=TheNation2020-06-30-01a/> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Khwikpaa̱pyia̱]] ezgp9dr71jo2pzj3f4uhgn0gvf9hwm6 Kutunku Siman Gora 0 3698 47010 29840 2026-07-09T19:48:16Z KhaliMagani 2741 47010 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kutunku Siman Gora/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kutunku Siman Gora/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kutunku Siman Gora/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱tyoli (Bi̱rigedya Jenera) '''Kutunku Siman "Simon" Gora''' yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet wa a̱ ku cat cuk sa̱neto Fam Ka̱duna A̱tak ma̱ a̱lyia̱ 2023, a̱wot ku si̱ tyia̱ bah. Nggu wa ku san tyok ''Shettima'' A̱tyap wu, nang A̱tyoli [[Isaiah Balat]] sii du khwu a̱ni. [[Sa:A̱tyap]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:Á̱niet ba̱ng tyok ma̱ A̱tyap]] shzrfq0kzwz1jg00ffltqgrahfe33jd 47011 47010 2026-07-09T19:48:53Z KhaliMagani 2741 47011 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kutunku Siman Gora/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kutunku Siman Gora/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kutunku Siman Gora/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kutunku Siman Gora/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kutunku Siman Gora/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kutunku Siman Gora/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱tyoli (Bi̱rigedya Jenera) '''Kutunku Siman "Simon" Gora''' yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet wa a̱ ku cat cuk sa̱neto Fam Ka̱duna A̱tak ma̱ a̱lyia̱ 2023, a̱wot ku si̱ tyia̱ bah. Nggu wa ku san tyok ''Shettima'' A̱tyap wu, nang A̱tyoli [[Isaiah Balat]] sii du khwu a̱ni. [[Sa:A̱tyap]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:Á̱niet ba̱ng tyok ma̱ A̱tyap]] iclo1lxswqgsfms9wwggld9gfbjuvc0 Satun 0 3819 46980 23038 2026-07-09T19:08:57Z KhaliMagani 2741 46980 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' (a̱lama: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) hwa yet [[pi̱lanet]] 6 kyiak neet [[Mam]] hu. [[Sa:Si̱stem Mam]] lkgpx78km0x1y7mi29zta5w4x0ndn1q 46981 46980 2026-07-09T19:09:28Z KhaliMagani 2741 46981 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Satun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Satun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Satun/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' (a̱lama: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) hwa yet [[pi̱lanet]] 6 kyiak neet [[Mam]] hu. [[Sa:Si̱stem Mam]] 4dy6qthtn2ftyajfiz41zgsnc9eumca 46982 46981 2026-07-09T19:09:55Z KhaliMagani 2741 46982 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Satun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Satun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Satun/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Satun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Satun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Satun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' (a̱lama: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) hwa yet [[pi̱lanet]] 6 kyiak neet [[Mam]] hu. [[Sa:Si̱stem Mam]] prh1htum1j5f9tjc2innd58uamn8w9d A̱li̱p 0 4165 46969 46722 2026-07-09T14:27:00Z Kambai Akau 15 46969 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱li̱p/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱li̱p/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱li̱p/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱li̱p/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱li̱p/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱li̱p/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mi̱ nyinyam nwuai mman, nyinyam a̱da̱gut ma̱ng fa̱nn,<ref>{{cite book|last1=Helms|first1=Doris R.|last2=Helms|first2=Carl W.|last3=Kosinski|first3=Robert J.|last4=Cummings|first4=John C.|title=Biology in the Laboratory With BioBytes 3.1 CD-ROM|url=https://books.google.com/books?id=Fw54Ce6DfPYC&pg=SA36-PA12|publisher=W. H. Freeman|page=36-12|date=1997|isbn=978-0-7167-3146-7 }}</ref><ref>{{cite book|title=A living bay: the underwater world of Monterey Bay|year=2000|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-22149-9|author=Langstroth, Lovell|author2=Libby Langstroth|author3=Todd Newberry|author4=Monterey Bay Aquarium|page=[https://archive.org/details/livingbayunderwa0000lang/page/244 244]|url=https://archive.org/details/livingbayunderwa0000lang/page/244}}</ref> a̱li̱p ka (pl.: li̱li̱p ku ani; di̱ yei Latin, 'nywak' ku 'sa̱khyat') yet kap vam tausa hwa ku shyia̱ da̱ a̱nu ghwut kyayak ku seang mi̱n na a̱ni (a̱bwong), i.e. shyia̱ kpa̱nkpaan ma̱ng a̱gyaan a̱nu ka. Tam nka hu yet turung [[bying]] lilyim kyayak ku seang mi̱n na a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons cat|Anus|A̱li̱p}} {{Wiktionary}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] [[Sa:Nkap vam]] q4qtidim3z0u9uis0ciu72frtcilq82 A̱laat 0 4201 46884 44192 2026-07-09T12:15:33Z Zichatmoses 2829 46884 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Alaat''' ni mbài ayin na gu shai mu da. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] p9ugrswsc6kmja6uxmgakgac4l55tpk 46885 46884 2026-07-09T12:16:17Z Zichatmoses 2829 46885 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱laat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱laat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱laat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Alaat''' ni mbài ayin na gu shai mu da. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] hb7rlezv7ucyhkziw8j4oxoyzsc14z6 46886 46885 2026-07-09T12:17:05Z Zichatmoses 2829 46886 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱laat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱laat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱laat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱laat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱laat/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱laat/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Alaat''' ni mbài ayin na gu shai mu da. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 5phab7obfh090covbfxtdqz0rn29ch3 Long a̱gwomnati 0 4209 46985 31146 2026-07-09T19:20:59Z KhaliMagani 2741 46985 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Long a̱gwomnati/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Long a̱gwomnati/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Long a̱gwomnati/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Long a̱gwomnati/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Long a̱gwomnati/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Long a̱gwomnati/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:London MMB »1E6 Lightning.jpg|thumb|upright=1.2|alt=Lighting strikes on a city at night|[[A̱mya̱ram nza]] (mi̱ ghwughwu) ma̱ng long a̱zagaat da̱ndi nshyia̱ mat long la̱nta̱ri̱ki ja]] '''Long a̱gwomna̱ti''' ku '''long la̱nta̱ri̱ki''' yet kpa̱m kyang hu nang á̱ maai á̱ li a̱ni hwa ku byia̱ a̱meang ma̱ng nshyia̱ a̱guguut hu ku byia̱ shwai la̱nta̱ri̱ki a̱ni. Long a̱gwomna̱ti byia̱ a̱ka̱ta ma̱ng ma̱gi̱netizi̱m, dundung ba̱ yet kap kyang hu á̱ ngyei ili̱kti̱romagi̱netizi̱m a̱ni, ma̱nang á̱ ku wa̱i mi̱ ikweshon Maxwell. Ntangka̱i nyiá̱ nang á̱ maai á̱ nyia̱ na̱ byia̱ a̱meang ma̱ng long a̱gwomna̱ti ninia yet: a̱mya̱ra̱m nza, long ka̱ ta̱gbi̱k ka̱ yong da̱ a̱vwuo a̱nyiung, shwai long a̱gwomna̱ti, vwuoi shwai long a̱gwomna̱ti ma̱ng nkyang ma̱ a̱di̱di̱t jhyang. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] bozg191vkbuywotxbqe3zpjm906en7w A̱sam gworo 0 4259 46926 31174 2026-07-09T13:32:53Z AshiyaG 2949 46926 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱sam gworo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Monggoliya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Monggoliya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Monggoliya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Monggoliya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Monggoliya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}'''''A̱tyok gworo, A̱sam gworo''''' ('''a̱gba̱za̱zai gworo''', a̱lyooot nang ma̱ng jen jhyang á̱ nyian tam ma̱ ''G. afzelii'') yet zwa tei a̱ka̱khwon nkwa̱t na yet byin ma̱ngosti̱n genus Garcinia ma̱ng kwai a̱li Clusiaceae (a.k.a. Guttiferae). Á̱ shyiat na Beni̱n, Cameroon,ma̱ng Ga̱mbia̱, Tyok yong shan ma̱ng Congo, Ivory Cot, Ma̱li , Gabon, Ga̱na, La̱beria, Nijeriya, Senegal ma̱ng Sierra Leone. Nbin byin nggu na neet ma̱ kwai a̱byin ka byia bwoi a̱ji̱jak ma̱ a̱ka̱yit. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ale885xzwe0zbm5mv891md2p8j2bgrq 46927 46926 2026-07-09T13:33:32Z AshiyaG 2949 46927 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱sam gworo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱sam gworo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[MonggoA̱sam gworoliya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱sam gworo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Monggoliya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Monggoliya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}'''''A̱tyok gworo, A̱sam gworo''''' ('''a̱gba̱za̱zai gworo''', a̱lyooot nang ma̱ng jen jhyang á̱ nyian tam ma̱ ''G. afzelii'') yet zwa tei a̱ka̱khwon nkwa̱t na yet byin ma̱ngosti̱n genus Garcinia ma̱ng kwai a̱li Clusiaceae (a.k.a. Guttiferae). Á̱ shyiat na Beni̱n, Cameroon,ma̱ng Ga̱mbia̱, Tyok yong shan ma̱ng Congo, Ivory Cot, Ma̱li , Gabon, Ga̱na, La̱beria, Nijeriya, Senegal ma̱ng Sierra Leone. Nbin byin nggu na neet ma̱ kwai a̱byin ka byia bwoi a̱ji̱jak ma̱ a̱ka̱yit. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] md7lhtj7t62a2y8yb23kqsgu7qe2cvq 46928 46927 2026-07-09T13:34:01Z AshiyaG 2949 46928 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱sam gworo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱sam gworo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[MonggoA̱sam gworoliya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱sam gworo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱sam gworo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱sam gworo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}'''''A̱tyok gworo, A̱sam gworo''''' ('''a̱gba̱za̱zai gworo''', a̱lyooot nang ma̱ng jen jhyang á̱ nyian tam ma̱ ''G. afzelii'') yet zwa tei a̱ka̱khwon nkwa̱t na yet byin ma̱ngosti̱n genus Garcinia ma̱ng kwai a̱li Clusiaceae (a.k.a. Guttiferae). Á̱ shyiat na Beni̱n, Cameroon,ma̱ng Ga̱mbia̱, Tyok yong shan ma̱ng Congo, Ivory Cot, Ma̱li , Gabon, Ga̱na, La̱beria, Nijeriya, Senegal ma̱ng Sierra Leone. Nbin byin nggu na neet ma̱ kwai a̱byin ka byia bwoi a̱ji̱jak ma̱ a̱ka̱yit. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] risty6tdz7vcwsteoonhm8oeg3uk52c 46944 46928 2026-07-09T13:46:22Z Kambai Akau 15 46944 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱sam gworo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱sam gworo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Usem gworo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱sam gworo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Usem gworo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Usem gworo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''''A̱tyok gworo, A̱sam gworo''''' ('''a̱gba̱za̱zai gworo''', a̱lyooot nang ma̱ng jen jhyang á̱ nyian tam ma̱ ''G. afzelii'') yet zwa tei a̱ka̱khwon nkwa̱t na yet byin ma̱ngosti̱n genus Garcinia ma̱ng kwai a̱li Clusiaceae (a.k.a. Guttiferae). Á̱ shyiat na Beni̱n, Cameroon,ma̱ng Ga̱mbia̱, Tyok yong shan ma̱ng Congo, Ivory Cot, Ma̱li , Gabon, Ga̱na, La̱beria, Nijeriya, Senegal ma̱ng Sierra Leone. Nbin byin nggu na neet ma̱ kwai a̱byin ka byia bwoi a̱ji̱jak ma̱ a̱ka̱yit. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 1h0dj40tdefcp9krqx456lmj3tuphdt Ba̱nat 0 4268 46999 29397 2026-07-09T19:36:57Z KhaliMagani 2741 46999 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Banat location.svg|thumb|A̱vwuo ka nang Ba̱nat (dark green) nshyia̱ a̱ni mi̱ Yurop (bibyin ku yet kap a̱ni ma̱ a̱sa̱khwot a̱shyim kikyo).]] '''Ba̱nat''' ({{lang-ro|Banat}}; {{lang-hu|Bánság}}; {{lang-sr|Банат|Banat}}) yet a̱vwuo kya ma̱ng fam-a̱byin nkhang ka̱ shyia̱ tsi̱tsak [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Yurop|A̱ka̱wa̱tyia̱]] ma̱ng [[A̱tyin Yurop]]. Mi̱ di̱ yong huni, á̱ ka̱u nka mat mi̱ bibyin tat hwa: kap fam a̱tyin hu myiai di̱ fam jenshyung [[Romaniya]] (susot a̱gwomna̱ti mali Timit, Karat-Severin, Arad fam a̱tak a̱ghyui Muret, mbeang fam jenshyung Mehedinți); kap fam jenshyung Ba̱nat hu shyia̱ di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Sa̱ri̱bya]] hwa (a̱wot á̱ ni̱ ntyia̱ nhu ma̱ng [[Vwoivwuodina]] hwa, kang ma̱ng a̱bakap nhu nang á̱ ni̱ ntyia̱ di̱ Fam-a̱byin Beli̱gi̱ret hu); a̱wot a̱bakap fam a̱za nhu si̱ shyia̱ di̱ myiai di̱ fam a̱tak-a̱tyin [[Honggi̱ri]] (Sot A̱gwomna̱ti Mali Csongrád-Csanád). Naat mbwuot [[Zwang Swanta II]] hu ku dam nkhang shyit nnwap fam-a̱byin ba̱t. A̱fwun, á̱niet ba ba̱ shyia̱ Ba̱nat ba̱t a̱ni, bibya yet á̱niet nwap [[A̱romaniya]], [[A̱sa̱ri̱p]] ma̱ng [[A̱hongga̱ri]] ba, mbeang a̱bannwap ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang na̱ mun swan fam-a̱byin hu. Kpa̱mkpan ma̱ng a̱mgba̱m yet á̱niet-a̱byin Sa̱ri̱bya, Romaniya ku Honggi̱ri bya. [[Sa:Romaniya]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] byge08fjw9k3343lbjk2oky67fr51ql 47000 46999 2026-07-09T19:37:28Z KhaliMagani 2741 47000 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ba̱nat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ba̱nat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ba̱nat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Banat location.svg|thumb|A̱vwuo ka nang Ba̱nat (dark green) nshyia̱ a̱ni mi̱ Yurop (bibyin ku yet kap a̱ni ma̱ a̱sa̱khwot a̱shyim kikyo).]] '''Ba̱nat''' ({{lang-ro|Banat}}; {{lang-hu|Bánság}}; {{lang-sr|Банат|Banat}}) yet a̱vwuo kya ma̱ng fam-a̱byin nkhang ka̱ shyia̱ tsi̱tsak [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Yurop|A̱ka̱wa̱tyia̱]] ma̱ng [[A̱tyin Yurop]]. Mi̱ di̱ yong huni, á̱ ka̱u nka mat mi̱ bibyin tat hwa: kap fam a̱tyin hu myiai di̱ fam jenshyung [[Romaniya]] (susot a̱gwomna̱ti mali Timit, Karat-Severin, Arad fam a̱tak a̱ghyui Muret, mbeang fam jenshyung Mehedinți); kap fam jenshyung Ba̱nat hu shyia̱ di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Sa̱ri̱bya]] hwa (a̱wot á̱ ni̱ ntyia̱ nhu ma̱ng [[Vwoivwuodina]] hwa, kang ma̱ng a̱bakap nhu nang á̱ ni̱ ntyia̱ di̱ Fam-a̱byin Beli̱gi̱ret hu); a̱wot a̱bakap fam a̱za nhu si̱ shyia̱ di̱ myiai di̱ fam a̱tak-a̱tyin [[Honggi̱ri]] (Sot A̱gwomna̱ti Mali Csongrád-Csanád). Naat mbwuot [[Zwang Swanta II]] hu ku dam nkhang shyit nnwap fam-a̱byin ba̱t. A̱fwun, á̱niet ba ba̱ shyia̱ Ba̱nat ba̱t a̱ni, bibya yet á̱niet nwap [[A̱romaniya]], [[A̱sa̱ri̱p]] ma̱ng [[A̱hongga̱ri]] ba, mbeang a̱bannwap ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang na̱ mun swan fam-a̱byin hu. Kpa̱mkpan ma̱ng a̱mgba̱m yet á̱niet-a̱byin Sa̱ri̱bya, Romaniya ku Honggi̱ri bya. [[Sa:Romaniya]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] lvgm26bprjm0ei0crg2co9fso9iirg2 47001 47000 2026-07-09T19:37:53Z KhaliMagani 2741 47001 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ba̱nat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ba̱nat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ba̱nat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ba̱nat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ba̱nat/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ba̱nat/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Banat location.svg|thumb|A̱vwuo ka nang Ba̱nat (dark green) nshyia̱ a̱ni mi̱ Yurop (bibyin ku yet kap a̱ni ma̱ a̱sa̱khwot a̱shyim kikyo).]] '''Ba̱nat''' ({{lang-ro|Banat}}; {{lang-hu|Bánság}}; {{lang-sr|Банат|Banat}}) yet a̱vwuo kya ma̱ng fam-a̱byin nkhang ka̱ shyia̱ tsi̱tsak [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Yurop|A̱ka̱wa̱tyia̱]] ma̱ng [[A̱tyin Yurop]]. Mi̱ di̱ yong huni, á̱ ka̱u nka mat mi̱ bibyin tat hwa: kap fam a̱tyin hu myiai di̱ fam jenshyung [[Romaniya]] (susot a̱gwomna̱ti mali Timit, Karat-Severin, Arad fam a̱tak a̱ghyui Muret, mbeang fam jenshyung Mehedinți); kap fam jenshyung Ba̱nat hu shyia̱ di̱ fam a̱za-a̱tyin [[Sa̱ri̱bya]] hwa (a̱wot á̱ ni̱ ntyia̱ nhu ma̱ng [[Vwoivwuodina]] hwa, kang ma̱ng a̱bakap nhu nang á̱ ni̱ ntyia̱ di̱ Fam-a̱byin Beli̱gi̱ret hu); a̱wot a̱bakap fam a̱za nhu si̱ shyia̱ di̱ myiai di̱ fam a̱tak-a̱tyin [[Honggi̱ri]] (Sot A̱gwomna̱ti Mali Csongrád-Csanád). Naat mbwuot [[Zwang Swanta II]] hu ku dam nkhang shyit nnwap fam-a̱byin ba̱t. A̱fwun, á̱niet ba ba̱ shyia̱ Ba̱nat ba̱t a̱ni, bibya yet á̱niet nwap [[A̱romaniya]], [[A̱sa̱ri̱p]] ma̱ng [[A̱hongga̱ri]] ba, mbeang a̱bannwap ma̱ a̱di̱di̱t á̱ghyang na̱ mun swan fam-a̱byin hu. Kpa̱mkpan ma̱ng a̱mgba̱m yet á̱niet-a̱byin Sa̱ri̱bya, Romaniya ku Honggi̱ri bya. [[Sa:Romaniya]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] 2sdw7abu7f5c6eua1mgnjf3v0jdwrht A̱ta̱nii 0 4276 47005 31277 2026-07-09T19:41:35Z KhaliMagani 2741 47005 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Atanii''' yet mam hwa kunin kyak avwou mun tsatsak ladi mang talata . [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ab0qp5qm3208zymua1n9xu0pye57h6z 47006 47005 2026-07-09T19:42:03Z KhaliMagani 2741 47006 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ta̱nii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ta̱nii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ta̱nii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Atanii''' yet mam hwa kunin kyak avwou mun tsatsak ladi mang talata . [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] fdbukvj2a5t8fnbxd3ntdig2aooczj9 47007 47006 2026-07-09T19:42:32Z KhaliMagani 2741 47007 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ta̱nii/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ta̱nii/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ta̱nii/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ta̱nii/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ta̱nii/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ta̱nii/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Atanii''' yet mam hwa kunin kyak avwou mun tsatsak ladi mang talata . [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ihha5auntcm5q3nd0z3zcwu8wq6nr1e Tyai (a̱bwomtsot) 0 4293 46929 44041 2026-07-09T13:35:12Z AshiyaG 2949 46929 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Tyai abwomtsot Ku yet ba chachak kya ,kee bah vwou nang anin tsa, kee akaàm ba, kee ku tyiet apyia alyiat tazwa abwomtsot ka. Abwomtswot nang alyien ani, alyien hu da abwomtsot , kee Tyai. Tyai hu wa nun tyie abwomtsot ka Ku byi nyinyang fak.ma mami kyang na nang a tsot abwom ka ani. * * * * * * * * * * * * * * * ** ** ** ** ** ** ** [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] p9rqnmos3ztn7dsymu5q1znx6kuqmht 46931 46929 2026-07-09T13:37:27Z AshiyaG 2949 46931 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tyai (a̱bwomtsot) (a̱bwomtsot)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Tyai (a̱bwomtsot) (a̱bwomtsot)/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Tyai (a̱bwomtsot)/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Tyai abwomtsot Ku yet ba chachak kya ,kee bah vwou nang anin tsa, kee akaàm ba, kee ku tyiet apyia alyiat tazwa abwomtsot ka. Abwomtswot nang alyien ani, alyien hu da abwomtsot , kee Tyai. Tyai hu wa nun tyie abwomtsot ka Ku byi nyinyang fak.ma mami kyang na nang a tsot abwom ka ani. * * * * * * * * * * * * * * * ** ** ** ** ** ** ** [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] m13wevct8jtivrg11lbfzd6w1uft393 46932 46931 2026-07-09T13:38:23Z AshiyaG 2949 46932 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tyai (a̱bwomtsot) (a̱bwomtsot)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Tyai (a̱bwomtsot) (a̱bwomtsot)/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Tyai (a̱bwomtsot)(a̱bwomtsot)/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Tyai abwomtsot Ku yet ba chachak kya ,kee bah vwou nang anin tsa, kee akaàm ba, kee ku tyiet apyia alyiat tazwa abwomtsot ka. Abwomtswot nang alyien ani, alyien hu da abwomtsot , kee Tyai. Tyai hu wa nun tyie abwomtsot ka Ku byi nyinyang fak.ma mami kyang na nang a tsot abwom ka ani. * * * * * * * * * * * * * * * ** ** ** ** ** ** ** [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 8pb23ac9pz62lg67n6uu5vm2dq5fvep 46939 46932 2026-07-09T13:43:05Z Kambai Akau 15 46939 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tyai (a̱bwomtsot)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Tyai abwomtsot''' yet ba chachak kya, kee bah vwou nang anin tsa, kee akaàm ba, kee ku tyiet apyia alyiat tazwa abwomtsot ka. Abwomtswot nang alyien ani, alyien hu da abwomtsot, kee Tyai. Tyai hu wa nun tyie abwomtsot ka Ku byi nyinyang fak.ma mami kyang na nang a tsot abwom ka ani. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] r7tsskopgqkfosfjewgevh3x6a05gjn Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta 0 4432 46992 26895 2026-07-09T19:28:51Z KhaliMagani 2741 46992 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Siège de la Société d'histoire des Juifs de Tunisie.jpg|thumb|A̱nunwuai tyantung ''[[Nkhang A̱yahuda ba mi̱ Tuni̱siya|Société d'histoire des Juifs de Tunisie]]'' ma̱ng ''Alliance israélite universelle'' ji mi̱ [[Pari̱t]].]] '''Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta''' ({{lang-fr|Alliance israélite universelle}} '''AIU'''; {{lang-he|כל ישראל חברים}}) yet sot A̱yahuda ja nang á̱ ku kpaat ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] a̱ni mat bibyin swanta ma̱ a̱lyia̱ 1860 ma̱ng jat cam [[a̱ka̱wat á̱nietbishyi]] da̱nian A̱yahuda ba mi̱ swanta hu. Ji̱ li̱n a̱ma a̱di̱dam cok-a̱pyia̱ ma̱ng nwai-ta̱yuk-da̱-a̱yin A̱yahuda ba di̱n vak tat-a̱pyia̱ ma̱ng cat ya-a̱son nta̱m á̱niet ba. Á̱ lyen sot-nta̱m jini ma̱ng kpaat a̱ka̱safang [[Fi̱ransa (a̱lyem)|a̱lyem Fi̱ransa]] mat mman A̱yahuda ma̱ a̱mgba̱m [[Kham Meditaroniya|Meditaroniya]] ji, [[Iran]], ma̱ng [[A̱byintyokshan A̱toman]] gbangbang ka ma̱ sa̱ncuri 19 wu ma̱ng kap ntsa a̱si̱ 20 wu. == A̱ka̱fwuop nta == * {{Official website|http://www.aiu.org }} {{in lang|fr}} * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0001_0_00834.html History of Alliance Israelite Universelle] {{DEFAULTSORT:Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta}} [[Sa:Nkhang Fi̱ransa A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Suriya A̱yahuda]] [[Sa:A̱guguut Siyona mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot A̱guguut Siyona]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Isi̱rela]] [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat 1860 mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ nang á̱ kpaat ma̱ a̱lyia̱ 1860]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot cat a̱ka̱wat á̱nietbishyi neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Nkhang Moroko A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Tuni̱siya A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Turukya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Moroko]] [[Sa:Nkhang A̱li̱jeriya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Tuni̱siya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Turukya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ A̱li̱jeriya]] p9p9lmjc11j9nofci8et3ay4e6wx89u 46993 46992 2026-07-09T19:29:24Z KhaliMagani 2741 46993 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Siège de la Société d'histoire des Juifs de Tunisie.jpg|thumb|A̱nunwuai tyantung ''[[Nkhang A̱yahuda ba mi̱ Tuni̱siya|Société d'histoire des Juifs de Tunisie]]'' ma̱ng ''Alliance israélite universelle'' ji mi̱ [[Pari̱t]].]] '''Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta''' ({{lang-fr|Alliance israélite universelle}} '''AIU'''; {{lang-he|כל ישראל חברים}}) yet sot A̱yahuda ja nang á̱ ku kpaat ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] a̱ni mat bibyin swanta ma̱ a̱lyia̱ 1860 ma̱ng jat cam [[a̱ka̱wat á̱nietbishyi]] da̱nian A̱yahuda ba mi̱ swanta hu. Ji̱ li̱n a̱ma a̱di̱dam cok-a̱pyia̱ ma̱ng nwai-ta̱yuk-da̱-a̱yin A̱yahuda ba di̱n vak tat-a̱pyia̱ ma̱ng cat ya-a̱son nta̱m á̱niet ba. Á̱ lyen sot-nta̱m jini ma̱ng kpaat a̱ka̱safang [[Fi̱ransa (a̱lyem)|a̱lyem Fi̱ransa]] mat mman A̱yahuda ma̱ a̱mgba̱m [[Kham Meditaroniya|Meditaroniya]] ji, [[Iran]], ma̱ng [[A̱byintyokshan A̱toman]] gbangbang ka ma̱ sa̱ncuri 19 wu ma̱ng kap ntsa a̱si̱ 20 wu. == A̱ka̱fwuop nta == * {{Official website|http://www.aiu.org }} {{in lang|fr}} * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0001_0_00834.html History of Alliance Israelite Universelle] {{DEFAULTSORT:Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta}} [[Sa:Nkhang Fi̱ransa A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Suriya A̱yahuda]] [[Sa:A̱guguut Siyona mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot A̱guguut Siyona]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Isi̱rela]] [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat 1860 mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ nang á̱ kpaat ma̱ a̱lyia̱ 1860]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot cat a̱ka̱wat á̱nietbishyi neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Nkhang Moroko A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Tuni̱siya A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Turukya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Moroko]] [[Sa:Nkhang A̱li̱jeriya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Tuni̱siya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Turukya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ A̱li̱jeriya]] cr9hf47gmn233k1rp3cfmhmcrx7n8yz 46994 46993 2026-07-09T19:29:57Z KhaliMagani 2741 46994 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Siège de la Société d'histoire des Juifs de Tunisie.jpg|thumb|A̱nunwuai tyantung ''[[Nkhang A̱yahuda ba mi̱ Tuni̱siya|Société d'histoire des Juifs de Tunisie]]'' ma̱ng ''Alliance israélite universelle'' ji mi̱ [[Pari̱t]].]] '''Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta''' ({{lang-fr|Alliance israélite universelle}} '''AIU'''; {{lang-he|כל ישראל חברים}}) yet sot A̱yahuda ja nang á̱ ku kpaat ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] a̱ni mat bibyin swanta ma̱ a̱lyia̱ 1860 ma̱ng jat cam [[a̱ka̱wat á̱nietbishyi]] da̱nian A̱yahuda ba mi̱ swanta hu. Ji̱ li̱n a̱ma a̱di̱dam cok-a̱pyia̱ ma̱ng nwai-ta̱yuk-da̱-a̱yin A̱yahuda ba di̱n vak tat-a̱pyia̱ ma̱ng cat ya-a̱son nta̱m á̱niet ba. Á̱ lyen sot-nta̱m jini ma̱ng kpaat a̱ka̱safang [[Fi̱ransa (a̱lyem)|a̱lyem Fi̱ransa]] mat mman A̱yahuda ma̱ a̱mgba̱m [[Kham Meditaroniya|Meditaroniya]] ji, [[Iran]], ma̱ng [[A̱byintyokshan A̱toman]] gbangbang ka ma̱ sa̱ncuri 19 wu ma̱ng kap ntsa a̱si̱ 20 wu. == A̱ka̱fwuop nta == * {{Official website|http://www.aiu.org }} {{in lang|fr}} * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0001_0_00834.html History of Alliance Israelite Universelle] {{DEFAULTSORT:Kpa̱ndang Mman Isi̱rela Swanta}} [[Sa:Nkhang Fi̱ransa A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Suriya A̱yahuda]] [[Sa:A̱guguut Siyona mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot A̱guguut Siyona]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Isi̱rela]] [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat 1860 mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ nang á̱ kpaat ma̱ a̱lyia̱ 1860]] [[Sa:Susot tat-a̱pyia̱ neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Susot cat a̱ka̱wat á̱nietbishyi neet mi̱ Fi̱ransa]] [[Sa:Nkhang Moroko A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Tuni̱siya A̱yahuda]] [[Sa:Nkhang Turukya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Moroko]] [[Sa:Nkhang A̱li̱jeriya A̱yahuda]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Tuni̱siya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Turukya]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ A̱li̱jeriya]] 5or19yhlfvcgko13hepwfomscqi3sr3 Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta 0 4822 46875 43980 2026-07-09T12:03:23Z Zichatmoses 2829 46875 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta''' ji (UNESCO;<ref>{{cite web|title = UNESCO|url = https://en.unesco.org/|website = UNESCO|access-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130925093242/http://en.unesco.org/|archive-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|url-status = live}}</ref> [[Shong (a̱lyem)|Shong]]: ''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'') yet [[Lyulyoot susot Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta á̱ ku khap á̱ sak zan|sot á̱ ku khap á̱ sak zan]] si̱ [[Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] (UN) ja ma̱ng jat mban [[swat nyinyang swanta]] ma̱ng cam-a̱vwuo di̱n vak tung mbwak bibyin swanta di̱ [[tat-a̱pyia̱]], [[nyian ghwughwu]], [[sayen]] ma̱ng [[taada]].<ref>{{cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco/|title=Introducing UNESCO|publisher=UNESCO|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818121902/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco|archive-date=18 Zwat A̱ni̱nai 2011|access-date=8 Zwat A̱ni̱nai 2011}}</ref><ref name="history">{{cite web |url = http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |title = UNESCO history |publisher = UNESCO |access-date = 23 Zwat Nyaai 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100409011030/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |archive-date = 9 April 2010 |url-status = live }}</ref> Ji̱ byia̱ [[Bibyin ku yet kap UNESCO|bibyin 194 ku yet kap a̱ni]] ma̱ng bibyin 12 ku byia̱ kpa̱ndang ma̱ng a̱nji a̱wot ku nwai yet kap,<ref>{{cite web |title=List of UNESCO members and associates |url=https://en.unesco.org/countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815012241/https://en.unesco.org/countries/ |archive-date=15 Zwat A̱ni̱nai 2022 |access-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2022 |publisher=UNESCO}}</ref> mbeang á̱kpa̱ndang ta̱m di̱ susot-nta̱ [[Susot-nta̱m ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti|ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti]], [[Susot-nta̱m a̱yaagwomna̱ti|a̱yaagwomna̱ti]] ma̱ng [[Ka̱mpa̱ní ji̱ san a̱pyia̱ nji|ji̱ swan á̱pyia̱ nji]].<ref>{{Cite web|date=25 Zwat A̱taa 2013|title=Partnerships|url=https://en.unesco.org/partnerships|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823220827/https://en.unesco.org/partnerships|url-status=live}}</ref> Tyantung nji ji shyia̱ ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] kya, ma̱ a̱byin [[Fi̱ransa]], a̱wot sot UNESCO si̱ byia̱ a̱yaaofit ta̱m-kyai fam-a̱byin 53 <ref>{{Cite web|title=Field offices|url=https://en.unesco.org/fieldoffice|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=17 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817141658/https://en.unesco.org/fieldoffice/|url-status=live}}</ref> ma̱ng a̱yaakomisha̱n a̱byin 199<ref>{{Cite web |date=28 Zwat A̱kubunyiung 2012|title=National Commissions |url=https://en.unesco.org/countries/national-commissions |access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020 |website=UNESCO |language=en |archive-date=22 Zwat A̱ni̱nai 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200822204031/https://en.unesco.org/countries/national-commissions|url-status=live}}</ref> mat yuut khai nji hu mi̱ swanta hu.<ref>{{Cite web |last= |date=1 Zwat A̱ni̱nai 2019 |title=About UNESCO Office for the Pacific States |url=https://en.unesco.org/fieldoffice/apia/about |access-date=24 Zwat A̱natat 2023 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] [[Sa:Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] oem2m65unk2lwl07zixpi8ipdqtm0sq 46876 46875 2026-07-09T12:04:59Z Zichatmoses 2829 46876 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swant/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ BibyinSwanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta''' ji (UNESCO;<ref>{{cite web|title = UNESCO|url = https://en.unesco.org/|website = UNESCO|access-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130925093242/http://en.unesco.org/|archive-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|url-status = live}}</ref> [[Shong (a̱lyem)|Shong]]: ''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'') yet [[Lyulyoot susot Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta á̱ ku khap á̱ sak zan|sot á̱ ku khap á̱ sak zan]] si̱ [[Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] (UN) ja ma̱ng jat mban [[swat nyinyang swanta]] ma̱ng cam-a̱vwuo di̱n vak tung mbwak bibyin swanta di̱ [[tat-a̱pyia̱]], [[nyian ghwughwu]], [[sayen]] ma̱ng [[taada]].<ref>{{cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco/|title=Introducing UNESCO|publisher=UNESCO|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818121902/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco|archive-date=18 Zwat A̱ni̱nai 2011|access-date=8 Zwat A̱ni̱nai 2011}}</ref><ref name="history">{{cite web |url = http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |title = UNESCO history |publisher = UNESCO |access-date = 23 Zwat Nyaai 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100409011030/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |archive-date = 9 April 2010 |url-status = live }}</ref> Ji̱ byia̱ [[Bibyin ku yet kap UNESCO|bibyin 194 ku yet kap a̱ni]] ma̱ng bibyin 12 ku byia̱ kpa̱ndang ma̱ng a̱nji a̱wot ku nwai yet kap,<ref>{{cite web |title=List of UNESCO members and associates |url=https://en.unesco.org/countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815012241/https://en.unesco.org/countries/ |archive-date=15 Zwat A̱ni̱nai 2022 |access-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2022 |publisher=UNESCO}}</ref> mbeang á̱kpa̱ndang ta̱m di̱ susot-nta̱ [[Susot-nta̱m ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti|ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti]], [[Susot-nta̱m a̱yaagwomna̱ti|a̱yaagwomna̱ti]] ma̱ng [[Ka̱mpa̱ní ji̱ san a̱pyia̱ nji|ji̱ swan á̱pyia̱ nji]].<ref>{{Cite web|date=25 Zwat A̱taa 2013|title=Partnerships|url=https://en.unesco.org/partnerships|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823220827/https://en.unesco.org/partnerships|url-status=live}}</ref> Tyantung nji ji shyia̱ ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] kya, ma̱ a̱byin [[Fi̱ransa]], a̱wot sot UNESCO si̱ byia̱ a̱yaaofit ta̱m-kyai fam-a̱byin 53 <ref>{{Cite web|title=Field offices|url=https://en.unesco.org/fieldoffice|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=17 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817141658/https://en.unesco.org/fieldoffice/|url-status=live}}</ref> ma̱ng a̱yaakomisha̱n a̱byin 199<ref>{{Cite web |date=28 Zwat A̱kubunyiung 2012|title=National Commissions |url=https://en.unesco.org/countries/national-commissions |access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020 |website=UNESCO |language=en |archive-date=22 Zwat A̱ni̱nai 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200822204031/https://en.unesco.org/countries/national-commissions|url-status=live}}</ref> mat yuut khai nji hu mi̱ swanta hu.<ref>{{Cite web |last= |date=1 Zwat A̱ni̱nai 2019 |title=About UNESCO Office for the Pacific States |url=https://en.unesco.org/fieldoffice/apia/about |access-date=24 Zwat A̱natat 2023 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] [[Sa:Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] b3vn4bqn4gji8w7qyb6vefbbjw7az7t 46877 46876 2026-07-09T12:05:34Z Zichatmoses 2829 46877 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swant/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ BibyinSwanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sot-nta̱m Tat-a̱pyia̱, Sayen ma̱ng Taada Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta''' ji (UNESCO;<ref>{{cite web|title = UNESCO|url = https://en.unesco.org/|website = UNESCO|access-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130925093242/http://en.unesco.org/|archive-date = 25 Zwat A̱kubunyiung 2013|url-status = live}}</ref> [[Shong (a̱lyem)|Shong]]: ''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'') yet [[Lyulyoot susot Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta á̱ ku khap á̱ sak zan|sot á̱ ku khap á̱ sak zan]] si̱ [[Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] (UN) ja ma̱ng jat mban [[swat nyinyang swanta]] ma̱ng cam-a̱vwuo di̱n vak tung mbwak bibyin swanta di̱ [[tat-a̱pyia̱]], [[nyian ghwughwu]], [[sayen]] ma̱ng [[taada]].<ref>{{cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco/|title=Introducing UNESCO|publisher=UNESCO|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818121902/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/introducing-unesco|archive-date=18 Zwat A̱ni̱nai 2011|access-date=8 Zwat A̱ni̱nai 2011}}</ref><ref name="history">{{cite web |url = http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |title = UNESCO history |publisher = UNESCO |access-date = 23 Zwat Nyaai 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100409011030/http://www.unesco.org/new/en/unesco/about-us/who-we-are/history/ |archive-date = 9 April 2010 |url-status = live }}</ref> Ji̱ byia̱ [[Bibyin ku yet kap UNESCO|bibyin 194 ku yet kap a̱ni]] ma̱ng bibyin 12 ku byia̱ kpa̱ndang ma̱ng a̱nji a̱wot ku nwai yet kap,<ref>{{cite web |title=List of UNESCO members and associates |url=https://en.unesco.org/countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815012241/https://en.unesco.org/countries/ |archive-date=15 Zwat A̱ni̱nai 2022 |access-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2022 |publisher=UNESCO}}</ref> mbeang á̱kpa̱ndang ta̱m di̱ susot-nta̱ [[Susot-nta̱m ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti|ji̱ nwai yet si̱ a̱gwomna̱ti]], [[Susot-nta̱m a̱yaagwomna̱ti|a̱yaagwomna̱ti]] ma̱ng [[Ka̱mpa̱ní ji̱ san a̱pyia̱ nji|ji̱ swan á̱pyia̱ nji]].<ref>{{Cite web|date=25 Zwat A̱taa 2013|title=Partnerships|url=https://en.unesco.org/partnerships|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=23 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823220827/https://en.unesco.org/partnerships|url-status=live}}</ref> Tyantung nji ji shyia̱ ma̱ a̱keang [[Pari̱t]] kya, ma̱ a̱byin [[Fi̱ransa]], a̱wot sot UNESCO si̱ byia̱ a̱yaaofit ta̱m-kyai fam-a̱byin 53 <ref>{{Cite web|title=Field offices|url=https://en.unesco.org/fieldoffice|access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020|website=UNESCO|language=en|archive-date=17 Zwat A̱ni̱nai 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817141658/https://en.unesco.org/fieldoffice/|url-status=live}}</ref> ma̱ng a̱yaakomisha̱n a̱byin 199<ref>{{Cite web |date=28 Zwat A̱kubunyiung 2012|title=National Commissions |url=https://en.unesco.org/countries/national-commissions |access-date=19 Zwat A̱ni̱nai 2020 |website=UNESCO |language=en |archive-date=22 Zwat A̱ni̱nai 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200822204031/https://en.unesco.org/countries/national-commissions|url-status=live}}</ref> mat yuut khai nji hu mi̱ swanta hu.<ref>{{Cite web |last= |date=1 Zwat A̱ni̱nai 2019 |title=About UNESCO Office for the Pacific States |url=https://en.unesco.org/fieldoffice/apia/about |access-date=24 Zwat A̱natat 2023 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] [[Sa:Muná̱pyia̱ Bibyin Swanta]] lm3h2k92amraw84de4a4vbb8sb2tv1v Tsuung A̱za Swanta 0 5159 46950 29785 2026-07-09T13:50:10Z AshiyaG 2949 46950 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kinshasa/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kinshasa/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kinshasa/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kinshasa/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kinshasa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kinshasa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''tsuung aza swanta''' hu (á̱kpa '''ntsuung aza swanta''' ''na'') shye [[kpankpaan mung tsuung atak swanta]] ka; Tsuung A̱za Swanta yet avou kya kashia ma vou angyie aza ‘Hemisphere’ din shong ji ani. Cacaat avou nung swanta hu nbwan (cip) ani. Nung angyie atsak Tsuung A̱za Swanta ani, danian aka khap kyang avou angyie ayabaat-tswam A̱za Swanta hu. Tsuung A̱za Swanta shia ma atsak-ngak A̱za Swanta hu wa, kuhyek tsuung atak swanta hu. Ku shye cacaat alatitude 90° aza, sinat atsak aza. tsuung A̱za Swanta hu shye da biyam atak swanta hu wa; , sarai dang swanta na tung ajawa, akan bye tye aliot njen nung ankwat danian Tsuung A̱za Swanta hu ani ba, anang yu more jen ji nang akan miyang dyu ani. Tsuung A̱za Swanta hu, shy ma kawatye ahemitphere hu wa. Abyin ka shye kpankpaan kikya angyei, tsok Kaffeklubben kashye nang kyai Greenland nung agywi kayang ani, akpyi ka yet kilmita 700 (430 mi), Akayang ji shye kpankpaang nang atyubishi nshye ani, jija angyei Alert, jishia nang Ellesmere nang asakwat agwi kayang ani ma byin Canada, ji yet kilomita 817 (508 mi) neet suung ji. Tsuung A̱tak Swanta mye cacaat makawatye gbandang agwii Arctic kya ani, makawatye asakwat, asakwat na hyiai shyen anwai agwii gbyingyiring shirim hu. Aku mak Akpai agwii ka mang tsuung aza swanta ka ji-yet mil 4,261 (13,980 ft) atyoli Mir aneet Russia hu ani guwa ku mak, ma liye 2007[1] danian anya kya, asun nok avou nwan kyang na aja ba. Ma da nia aniet nwan kyang ba neet Russia ani, basi nok akavou aja ma lye 1937, Agyang ba wa kan swak anwo tsuung ji, agyang ba shia kpankpaan mang now tsuung ji. Neet ma lye 2002, aya gwak nwan gyang ba neet Russians ani, si kpaat avou ba aja angyie Barneo, ji shia kpankpaan mung tsuung ji ji ku kyang anat gbang ba din tam, Aku Zwap agyi malye 2000, asi hye nye tsuung aza ji na nwaai shiat shishyim danian shishyim Arctic ji na cyok, kyang ku tabat alye 2016[4][5] sinat akalye madidit na cobai ani. Aku kwan sisak anang tat tsuung A̱tak ji neet ma lye 19th centurit. A kwan sisak ji anag ntat tsuung aza ji din vak tazwa (girgi tazwa) angyie Norge, ani, ji ku tyong ji swak tsuung ma lye 1926 mang anyet 16, akwak u akun ngyei Atyoli Roald Amundsen. Abukunat aka tat, Atyoli Frederick Cook guwa hwat ason da kafiang, basi cwok aja, ma lye (1908), Nbiyang Atyoli Robert Peary ma lye (1909), nbiyang atyoli Richard E. Byrd ma lye (1926) – Aku shim nye baku ntat tsuung ji. Ma lye 1968 ashye anye ba c wok tazwa tsung aza ji, nung atyoli Ralph Plaisted, kun nwhat ason ka ani abiyang aniet ba shia dung maang gu ani bibyaba Pederson, Gerry Pitzl and Jean-Luc Bombardier[6] {{Swánga̱lyiatwuki|tsuung aza swanta}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] [[Sa:tsuung aza swanta]] a4oxlfmhstmi0p4mrnqcpupcsm1qgaz 46953 46950 2026-07-09T13:51:29Z AshiyaG 2949 46953 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tsuung A̱za Swanta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tsuung A̱za Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tsuung A̱za Swanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kinshasa/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kinshasa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kinshasa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''tsuung aza swanta''' hu (á̱kpa '''ntsuung aza swanta''' ''na'') shye [[kpankpaan mung tsuung atak swanta]] ka; Tsuung A̱za Swanta yet avou kya kashia ma vou angyie aza ‘Hemisphere’ din shong ji ani. Cacaat avou nung swanta hu nbwan (cip) ani. Nung angyie atsak Tsuung A̱za Swanta ani, danian aka khap kyang avou angyie ayabaat-tswam A̱za Swanta hu. Tsuung A̱za Swanta shia ma atsak-ngak A̱za Swanta hu wa, kuhyek tsuung atak swanta hu. Ku shye cacaat alatitude 90° aza, sinat atsak aza. tsuung A̱za Swanta hu shye da biyam atak swanta hu wa; , sarai dang swanta na tung ajawa, akan bye tye aliot njen nung ankwat danian Tsuung A̱za Swanta hu ani ba, anang yu more jen ji nang akan miyang dyu ani. Tsuung A̱za Swanta hu, shy ma kawatye ahemitphere hu wa. Abyin ka shye kpankpaan kikya angyei, tsok Kaffeklubben kashye nang kyai Greenland nung agywi kayang ani, akpyi ka yet kilmita 700 (430 mi), Akayang ji shye kpankpaang nang atyubishi nshye ani, jija angyei Alert, jishia nang Ellesmere nang asakwat agwi kayang ani ma byin Canada, ji yet kilomita 817 (508 mi) neet suung ji. Tsuung A̱tak Swanta mye cacaat makawatye gbandang agwii Arctic kya ani, makawatye asakwat, asakwat na hyiai shyen anwai agwii gbyingyiring shirim hu. Aku mak Akpai agwii ka mang tsuung aza swanta ka ji-yet mil 4,261 (13,980 ft) atyoli Mir aneet Russia hu ani guwa ku mak, ma liye 2007[1] danian anya kya, asun nok avou nwan kyang na aja ba. Ma da nia aniet nwan kyang ba neet Russia ani, basi nok akavou aja ma lye 1937, Agyang ba wa kan swak anwo tsuung ji, agyang ba shia kpankpaan mang now tsuung ji. Neet ma lye 2002, aya gwak nwan gyang ba neet Russians ani, si kpaat avou ba aja angyie Barneo, ji shia kpankpaan mung tsuung ji ji ku kyang anat gbang ba din tam, Aku Zwap agyi malye 2000, asi hye nye tsuung aza ji na nwaai shiat shishyim danian shishyim Arctic ji na cyok, kyang ku tabat alye 2016[4][5] sinat akalye madidit na cobai ani. Aku kwan sisak anang tat tsuung A̱tak ji neet ma lye 19th centurit. A kwan sisak ji anag ntat tsuung aza ji din vak tazwa (girgi tazwa) angyie Norge, ani, ji ku tyong ji swak tsuung ma lye 1926 mang anyet 16, akwak u akun ngyei Atyoli Roald Amundsen. Abukunat aka tat, Atyoli Frederick Cook guwa hwat ason da kafiang, basi cwok aja, ma lye (1908), Nbiyang Atyoli Robert Peary ma lye (1909), nbiyang atyoli Richard E. Byrd ma lye (1926) – Aku shim nye baku ntat tsuung ji. Ma lye 1968 ashye anye ba c wok tazwa tsung aza ji, nung atyoli Ralph Plaisted, kun nwhat ason ka ani abiyang aniet ba shia dung maang gu ani bibyaba Pederson, Gerry Pitzl and Jean-Luc Bombardier[6] {{Swánga̱lyiatwuki|tsuung aza swanta}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] [[Sa:tsuung aza swanta]] spcnd9i1vbme6f8fqd58dgjt2ts1ddn 46954 46953 2026-07-09T13:52:06Z AshiyaG 2949 46954 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tsuung A̱za Swanta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tsuung A̱za Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tsuung A̱za Swanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tsuung A̱za Swanta/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tsuung A̱za Swanta/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tsuung A̱za Swanta/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''tsuung aza swanta''' hu (á̱kpa '''ntsuung aza swanta''' ''na'') shye [[kpankpaan mung tsuung atak swanta]] ka; Tsuung A̱za Swanta yet avou kya kashia ma vou angyie aza ‘Hemisphere’ din shong ji ani. Cacaat avou nung swanta hu nbwan (cip) ani. Nung angyie atsak Tsuung A̱za Swanta ani, danian aka khap kyang avou angyie ayabaat-tswam A̱za Swanta hu. Tsuung A̱za Swanta shia ma atsak-ngak A̱za Swanta hu wa, kuhyek tsuung atak swanta hu. Ku shye cacaat alatitude 90° aza, sinat atsak aza. tsuung A̱za Swanta hu shye da biyam atak swanta hu wa; , sarai dang swanta na tung ajawa, akan bye tye aliot njen nung ankwat danian Tsuung A̱za Swanta hu ani ba, anang yu more jen ji nang akan miyang dyu ani. Tsuung A̱za Swanta hu, shy ma kawatye ahemitphere hu wa. Abyin ka shye kpankpaan kikya angyei, tsok Kaffeklubben kashye nang kyai Greenland nung agywi kayang ani, akpyi ka yet kilmita 700 (430 mi), Akayang ji shye kpankpaang nang atyubishi nshye ani, jija angyei Alert, jishia nang Ellesmere nang asakwat agwi kayang ani ma byin Canada, ji yet kilomita 817 (508 mi) neet suung ji. Tsuung A̱tak Swanta mye cacaat makawatye gbandang agwii Arctic kya ani, makawatye asakwat, asakwat na hyiai shyen anwai agwii gbyingyiring shirim hu. Aku mak Akpai agwii ka mang tsuung aza swanta ka ji-yet mil 4,261 (13,980 ft) atyoli Mir aneet Russia hu ani guwa ku mak, ma liye 2007[1] danian anya kya, asun nok avou nwan kyang na aja ba. Ma da nia aniet nwan kyang ba neet Russia ani, basi nok akavou aja ma lye 1937, Agyang ba wa kan swak anwo tsuung ji, agyang ba shia kpankpaan mang now tsuung ji. Neet ma lye 2002, aya gwak nwan gyang ba neet Russians ani, si kpaat avou ba aja angyie Barneo, ji shia kpankpaan mung tsuung ji ji ku kyang anat gbang ba din tam, Aku Zwap agyi malye 2000, asi hye nye tsuung aza ji na nwaai shiat shishyim danian shishyim Arctic ji na cyok, kyang ku tabat alye 2016[4][5] sinat akalye madidit na cobai ani. Aku kwan sisak anang tat tsuung A̱tak ji neet ma lye 19th centurit. A kwan sisak ji anag ntat tsuung aza ji din vak tazwa (girgi tazwa) angyie Norge, ani, ji ku tyong ji swak tsuung ma lye 1926 mang anyet 16, akwak u akun ngyei Atyoli Roald Amundsen. Abukunat aka tat, Atyoli Frederick Cook guwa hwat ason da kafiang, basi cwok aja, ma lye (1908), Nbiyang Atyoli Robert Peary ma lye (1909), nbiyang atyoli Richard E. Byrd ma lye (1926) – Aku shim nye baku ntat tsuung ji. Ma lye 1968 ashye anye ba c wok tazwa tsung aza ji, nung atyoli Ralph Plaisted, kun nwhat ason ka ani abiyang aniet ba shia dung maang gu ani bibyaba Pederson, Gerry Pitzl and Jean-Luc Bombardier[6] {{Swánga̱lyiatwuki|tsuung aza swanta}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] [[Sa:tsuung aza swanta]] 5j6iih5oz1a98vl4zzyy5rmmaxsbmm9 Lois Auta 0 5216 47012 31240 2026-07-09T19:50:41Z KhaliMagani 2741 47012 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Lois Auta''', a kun byin nggu atuk 29 zwat naai alyia 1980. Lois Auta wa kun kpaat asi bu yet agbandang akwag ason mi Cedar Seed Foundation, susot ntam nang nggu li ama tyei-apyia anyiuk nang ba swan mang yakhwu ggu ya ason mami akawat anietbishyi based development mami Naijeryia. Lois Auta jwaat aghyi tazwa ntyei aniet nang ba byie yakhwu amami kpa cam. [1] Lois Auta Byin nggu 29 zwat naai alyia 1980 (age 43) Jot, Naijeryia Abyin byin nggu Naijeryia Akum alyoot nggu hu Nbwuat 'ayan Ntam nggu hu Atyucat aguguut cat awat A ndien nggu manang Atyucat akawat si aniet nang ba swan mang yakhwu Alyoot nggu Agbandang Akwag-ason Atyok ggu hu Mr Inosent Amantei cedarseedfoundation.org[dead link] Mi alyia 2019 Auta cat acucuk si Kwag-ason Fam Akeangtung Mundundung (Kansit Sot Munisipat Abuja)/Buwari Mali Kpa Cam mami alyia 2022 [2] si cat ashyi mami Mali Kpa Cam si sitet Kaduna nan nggu na yet aghyi aniet nkap Kaura tafa All Progressives Congress (APC) hu awot a si shyia ba nang neet atsak hu, Nehemiya Sonde wa shyia acucuk hu. Lois Auta li nghai-aniet manang nggu yet anap atakhwu atyu kwai nfwuo aniet"[3][4] 46s09wx1lwubnye8ahk505p7du1se1v 47013 47012 2026-07-09T19:51:13Z KhaliMagani 2741 47013 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Auta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Auta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Auta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Lois Auta''', a kun byin nggu atuk 29 zwat naai alyia 1980. Lois Auta wa kun kpaat asi bu yet agbandang akwag ason mi Cedar Seed Foundation, susot ntam nang nggu li ama tyei-apyia anyiuk nang ba swan mang yakhwu ggu ya ason mami akawat anietbishyi based development mami Naijeryia. Lois Auta jwaat aghyi tazwa ntyei aniet nang ba byie yakhwu amami kpa cam. [1] Lois Auta Byin nggu 29 zwat naai alyia 1980 (age 43) Jot, Naijeryia Abyin byin nggu Naijeryia Akum alyoot nggu hu Nbwuat 'ayan Ntam nggu hu Atyucat aguguut cat awat A ndien nggu manang Atyucat akawat si aniet nang ba swan mang yakhwu Alyoot nggu Agbandang Akwag-ason Atyok ggu hu Mr Inosent Amantei cedarseedfoundation.org[dead link] Mi alyia 2019 Auta cat acucuk si Kwag-ason Fam Akeangtung Mundundung (Kansit Sot Munisipat Abuja)/Buwari Mali Kpa Cam mami alyia 2022 [2] si cat ashyi mami Mali Kpa Cam si sitet Kaduna nan nggu na yet aghyi aniet nkap Kaura tafa All Progressives Congress (APC) hu awot a si shyia ba nang neet atsak hu, Nehemiya Sonde wa shyia acucuk hu. Lois Auta li nghai-aniet manang nggu yet anap atakhwu atyu kwai nfwuo aniet"[3][4] ia333qnqor24qvibq2uk18xj5y57n8q 47014 47013 2026-07-09T19:51:48Z KhaliMagani 2741 47014 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Auta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Auta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Auta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Auta/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Auta/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Auta/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Lois Auta''', a kun byin nggu atuk 29 zwat naai alyia 1980. Lois Auta wa kun kpaat asi bu yet agbandang akwag ason mi Cedar Seed Foundation, susot ntam nang nggu li ama tyei-apyia anyiuk nang ba swan mang yakhwu ggu ya ason mami akawat anietbishyi based development mami Naijeryia. Lois Auta jwaat aghyi tazwa ntyei aniet nang ba byie yakhwu amami kpa cam. [1] Lois Auta Byin nggu 29 zwat naai alyia 1980 (age 43) Jot, Naijeryia Abyin byin nggu Naijeryia Akum alyoot nggu hu Nbwuat 'ayan Ntam nggu hu Atyucat aguguut cat awat A ndien nggu manang Atyucat akawat si aniet nang ba swan mang yakhwu Alyoot nggu Agbandang Akwag-ason Atyok ggu hu Mr Inosent Amantei cedarseedfoundation.org[dead link] Mi alyia 2019 Auta cat acucuk si Kwag-ason Fam Akeangtung Mundundung (Kansit Sot Munisipat Abuja)/Buwari Mali Kpa Cam mami alyia 2022 [2] si cat ashyi mami Mali Kpa Cam si sitet Kaduna nan nggu na yet aghyi aniet nkap Kaura tafa All Progressives Congress (APC) hu awot a si shyia ba nang neet atsak hu, Nehemiya Sonde wa shyia acucuk hu. Lois Auta li nghai-aniet manang nggu yet anap atakhwu atyu kwai nfwuo aniet"[3][4] 3nyg9vaowhbuct7x1d1n7sme710aaya A̱team A̱ga̱di̱t 0 5236 46890 31241 2026-07-09T12:28:56Z Zichatmoses 2829 46890 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱team A̱ga̱dit''' wu(á̱ bu ngyei '''A̱team A̱ga̱di̱d''', '''A̱team si̱ Ni̱njer''', [[Fi̱ransa (a̱lyem)]]: '''Croix d’Agadez''') wa yet a̱kpa shi a̱niet ka̱ti̱gori si̱ Saharan Berber jewelry ma̱saman da̱nian a̱niet A̱bi̱zinawa a̱si̱ [[Ni̱njer (a̱byin)]]. Ma̱da̱dai mami nkyang a̱gwai a̱nia ci̱k wa yet ca̱caat tai a̱gyei a̱team. A̱lyiak mba, kyang gurung haku byia̱ a̱jojwaat ndang tangkai-tangkai, kwonkyang ku da a̱team (ta̱nagi̱li̱t), ku da tai [[kham yak]] ku [[A̱lyet]] (tali̱hakim). A̱ si̱ ntsa wu á̱ jhya ngu ma̱ng [[a̱fang]] ku a̱da̱lama. Á̱niet [[fuu]]<nowiki/>ka̱kap nnyan tam ma̱ng a̱zurufa kyang á̱ ngyei "a̱bwuk [[A̱waktong]]" da mi̱n la [[tswam]] bah. == Á̱vwuo-khwi == Á̱ yei á̱team a̱nia da̱kanyiung ta̱naghyili̱t (tanaɣili̱t) ku ta̱sagali̱t, su ku byia̱ nfa "ta mi ma fum". Kyang a̱gwai a̱fang na swan bobwot ma̱ng kyang a̱gwai nang á̱ fak mami platelet si̱ a̱shong ntswam, a̱luminum, ku tsutswam jhyang á̱ lyan nang talhakim, swang-a̱lyiat á̱ nyi tam ma̱ng nji di̱n kyang a̱gwai ku tai [[Bi̱byia̱]] ku [[Bi̱byia̱]]. [[A̱lyet]]. Da yong a̱lyoot [[Tamashi|Tamashi̱k]], a̱wot a̱ su a̱ tyai fwuan mi̱ da̱kanyiung, yet "zakkat" . Swang a̱lyiat "kaulé" yet meang si̱ fwuk mi̱ Sahel ja. h44t44gdre9940qp6duw2z1ysziih81 46891 46890 2026-07-09T12:29:41Z Zichatmoses 2829 46891 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱team A̱ga̱dit''' wu(á̱ bu ngyei '''A̱team A̱ga̱di̱d''', '''A̱team si̱ Ni̱njer''', [[Fi̱ransa (a̱lyem)]]: '''Croix d’Agadez''') wa yet a̱kpa shi a̱niet ka̱ti̱gori si̱ Saharan Berber jewelry ma̱saman da̱nian a̱niet A̱bi̱zinawa a̱si̱ [[Ni̱njer (a̱byin)]]. Ma̱da̱dai mami nkyang a̱gwai a̱nia ci̱k wa yet ca̱caat tai a̱gyei a̱team. A̱lyiak mba, kyang gurung haku byia̱ a̱jojwaat ndang tangkai-tangkai, kwonkyang ku da a̱team (ta̱nagi̱li̱t), ku da tai [[kham yak]] ku [[A̱lyet]] (tali̱hakim). A̱ si̱ ntsa wu á̱ jhya ngu ma̱ng [[a̱fang]] ku a̱da̱lama. Á̱niet [[fuu]]<nowiki/>ka̱kap nnyan tam ma̱ng a̱zurufa kyang á̱ ngyei "a̱bwuk [[A̱waktong]]" da mi̱n la [[tswam]] bah. == Á̱vwuo-khwi == Á̱ yei á̱team a̱nia da̱kanyiung ta̱naghyili̱t (tanaɣili̱t) ku ta̱sagali̱t, su ku byia̱ nfa "ta mi ma fum". Kyang a̱gwai a̱fang na swan bobwot ma̱ng kyang a̱gwai nang á̱ fak mami platelet si̱ a̱shong ntswam, a̱luminum, ku tsutswam jhyang á̱ lyan nang talhakim, swang-a̱lyiat á̱ nyi tam ma̱ng nji di̱n kyang a̱gwai ku tai [[Bi̱byia̱]] ku [[Bi̱byia̱]]. [[A̱lyet]]. Da yong a̱lyoot [[Tamashi|Tamashi̱k]], a̱wot a̱ su a̱ tyai fwuan mi̱ da̱kanyiung, yet "zakkat" . Swang a̱lyiat "kaulé" yet meang si̱ fwuk mi̱ Sahel ja. lokcmjlfs4gr0i20tzxec7d27o40y7u 46892 46891 2026-07-09T12:30:09Z Zichatmoses 2829 46892 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱team A̱ga̱di̱t/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱team A̱ga̱dit''' wu(á̱ bu ngyei '''A̱team A̱ga̱di̱d''', '''A̱team si̱ Ni̱njer''', [[Fi̱ransa (a̱lyem)]]: '''Croix d’Agadez''') wa yet a̱kpa shi a̱niet ka̱ti̱gori si̱ Saharan Berber jewelry ma̱saman da̱nian a̱niet A̱bi̱zinawa a̱si̱ [[Ni̱njer (a̱byin)]]. Ma̱da̱dai mami nkyang a̱gwai a̱nia ci̱k wa yet ca̱caat tai a̱gyei a̱team. A̱lyiak mba, kyang gurung haku byia̱ a̱jojwaat ndang tangkai-tangkai, kwonkyang ku da a̱team (ta̱nagi̱li̱t), ku da tai [[kham yak]] ku [[A̱lyet]] (tali̱hakim). A̱ si̱ ntsa wu á̱ jhya ngu ma̱ng [[a̱fang]] ku a̱da̱lama. Á̱niet [[fuu]]<nowiki/>ka̱kap nnyan tam ma̱ng a̱zurufa kyang á̱ ngyei "a̱bwuk [[A̱waktong]]" da mi̱n la [[tswam]] bah. == Á̱vwuo-khwi == Á̱ yei á̱team a̱nia da̱kanyiung ta̱naghyili̱t (tanaɣili̱t) ku ta̱sagali̱t, su ku byia̱ nfa "ta mi ma fum". Kyang a̱gwai a̱fang na swan bobwot ma̱ng kyang a̱gwai nang á̱ fak mami platelet si̱ a̱shong ntswam, a̱luminum, ku tsutswam jhyang á̱ lyan nang talhakim, swang-a̱lyiat á̱ nyi tam ma̱ng nji di̱n kyang a̱gwai ku tai [[Bi̱byia̱]] ku [[Bi̱byia̱]]. [[A̱lyet]]. Da yong a̱lyoot [[Tamashi|Tamashi̱k]], a̱wot a̱ su a̱ tyai fwuan mi̱ da̱kanyiung, yet "zakkat" . Swang a̱lyiat "kaulé" yet meang si̱ fwuk mi̱ Sahel ja. 13848zshohygrd8pgak23gm72oh0i0e A̱gut Ntswuo 0 5428 47015 34177 2026-07-09T19:53:10Z KhaliMagani 2741 47015 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q104854022}} '''A̱gut Ntswuo''' (á̱ ka ngyei '''[[Cenkwon]]''' ma̱ng '''Sa̱ma̱ru A̱tyap'''; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: Samaru Kataf) yet a̱keang kya di̱ Famtyok Njei mi̱ [[Zangon Katab|Sot A̱gwomna̱ti Mali Zangon Katab]] ma̱ [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] di̱ fam-a̱byin Fam A̱ka̱wa̱tyia̱ a̱byin [[Naijeriya]].<ref name=Min>[https://www.mindat.org/feature-2323851.html Samaru, Zonkwa, Kaduna State, Nigeria] (di̱n Shong). mindat.org</ref> Zwunzwuo-ta̱m tá̱m a̱vwuo ka, jija yet 802.<ref>[http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx Post Offices- with map of LGA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |date=2009-10-07 }} (di̱n Shong). NIPOST</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Agut Ntswuo|A̱gut Ntswuo}} {{A̱ka̱keang A̱tyap}} [[Sa:Sot a̱gwomna̱ti mali Zangon Katab]] [[Sa:A̱gut Ntswuo]] [[Sa:A̱byintyok A̱tyap]] b3590qut64omz4yq99n6vkb5n7ctiay 47016 47015 2026-07-09T19:53:49Z KhaliMagani 2741 47016 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gut Ntswuo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gut Ntswuo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gut Ntswuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q104854022}} '''A̱gut Ntswuo''' (á̱ ka ngyei '''[[Cenkwon]]''' ma̱ng '''Sa̱ma̱ru A̱tyap'''; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: Samaru Kataf) yet a̱keang kya di̱ Famtyok Njei mi̱ [[Zangon Katab|Sot A̱gwomna̱ti Mali Zangon Katab]] ma̱ [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] di̱ fam-a̱byin Fam A̱ka̱wa̱tyia̱ a̱byin [[Naijeriya]].<ref name=Min>[https://www.mindat.org/feature-2323851.html Samaru, Zonkwa, Kaduna State, Nigeria] (di̱n Shong). mindat.org</ref> Zwunzwuo-ta̱m tá̱m a̱vwuo ka, jija yet 802.<ref>[http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx Post Offices- with map of LGA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |date=2009-10-07 }} (di̱n Shong). NIPOST</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Agut Ntswuo|A̱gut Ntswuo}} {{A̱ka̱keang A̱tyap}} [[Sa:Sot a̱gwomna̱ti mali Zangon Katab]] [[Sa:A̱gut Ntswuo]] [[Sa:A̱byintyok A̱tyap]] ofu25cg8eiopioyfz702mm73g5hahcz 47017 47016 2026-07-09T19:54:18Z KhaliMagani 2741 47017 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱gut Ntswuo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱gut Ntswuo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱gut Ntswuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱gut Ntswuo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱gut Ntswuo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱gut Ntswuo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q104854022}} '''A̱gut Ntswuo''' (á̱ ka ngyei '''[[Cenkwon]]''' ma̱ng '''Sa̱ma̱ru A̱tyap'''; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: Samaru Kataf) yet a̱keang kya di̱ Famtyok Njei mi̱ [[Zangon Katab|Sot A̱gwomna̱ti Mali Zangon Katab]] ma̱ [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] di̱ fam-a̱byin Fam A̱ka̱wa̱tyia̱ a̱byin [[Naijeriya]].<ref name=Min>[https://www.mindat.org/feature-2323851.html Samaru, Zonkwa, Kaduna State, Nigeria] (di̱n Shong). mindat.org</ref> Zwunzwuo-ta̱m tá̱m a̱vwuo ka, jija yet 802.<ref>[http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx Post Offices- with map of LGA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |date=2009-10-07 }} (di̱n Shong). NIPOST</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category|Agut Ntswuo|A̱gut Ntswuo}} {{A̱ka̱keang A̱tyap}} [[Sa:Sot a̱gwomna̱ti mali Zangon Katab]] [[Sa:A̱gut Ntswuo]] [[Sa:A̱byintyok A̱tyap]] m0hc3fayjen45r6l7xacygn6fkjimxw Manwai 0 5429 46918 43736 2026-07-09T13:23:52Z AshiyaG 2949 46918 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Manwai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Manwai/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Manwai/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Manwai/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} '''Manwai''' yet a̱bakeang kya ma̱ng Ma̱bushi A̱tyap a̱tak Si̱tet kaduna mi̱ Naijeriya. l4jkkqp99itrza2mikohflc72uy2ubm 46919 46918 2026-07-09T13:24:45Z AshiyaG 2949 46919 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Manwai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Manwai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Manwai/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Manwai/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Manwai/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} '''Manwai''' yet a̱bakeang kya ma̱ng Ma̱bushi A̱tyap a̱tak Si̱tet kaduna mi̱ Naijeriya. 6fevxco2s3irwa8z1zv594c6o584odb 46920 46919 2026-07-09T13:26:08Z AshiyaG 2949 46920 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Manwai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Manwai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Manwai/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Manwai/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Manwai/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Manwai''' yet a̱bakeang kya ma̱ng Ma̱bushi A̱tyap a̱tak Si̱tet kaduna mi̱ Naijeriya. bjyg5j63ukdjrwow313kwituy2rqc8p 46933 46920 2026-07-09T13:38:41Z Kambai Akau 15 46933 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Manwai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Manwai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Manwai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Manwai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Manwai''' yet a̱bakeang kya mi̱ Ma̱bushi A̱tyap [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[A̱byin Ka̱duna]] mi̱ Naijeriya. di1xp0gf9lm8h1knc4c3hv4unver74m 46934 46933 2026-07-09T13:39:39Z Kambai Akau 15 46934 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Manwai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Manwai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Manwai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Manwai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Manwai''' yet a̱bakeang kya mi̱ Ma̱bushi A̱tyap [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[A̱byin Ka̱duna]] mi̱ Naijeriya. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{A̱ka̱keang A̱tyap}} [[Sa:A̱ka̱keang A̱tyap]] n43xinr7wmyxi0tq5aotiyax18gja3o Nera 0 5440 46995 35209 2026-07-09T19:31:56Z KhaliMagani 2741 46995 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Nera''' wa yet a̱lyoot a̱ka̱kurum hwa nang a̱ hyaai mi̱ kwai nkyang di̱n Tyap a̱ni. Nera wa yet kurum Ri̱pobi̱lik Mundundung [[Naijeriya]]. [[Sa: Atyapland WikiOutreach]] r1umxa5nnm80fchsi0sz4sbkvg9dnef 46996 46995 2026-07-09T19:32:25Z KhaliMagani 2741 46996 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nera/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nera/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nera/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Nera''' wa yet a̱lyoot a̱ka̱kurum hwa nang a̱ hyaai mi̱ kwai nkyang di̱n Tyap a̱ni. Nera wa yet kurum Ri̱pobi̱lik Mundundung [[Naijeriya]]. [[Sa: Atyapland WikiOutreach]] 07h1icftpxtxovc9qeehxmtb65ryhac 46997 46996 2026-07-09T19:33:02Z KhaliMagani 2741 46997 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nera/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nera/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nera/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nera/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nera/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nera/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Nera''' wa yet a̱lyoot a̱ka̱kurum hwa nang a̱ hyaai mi̱ kwai nkyang di̱n Tyap a̱ni. Nera wa yet kurum Ri̱pobi̱lik Mundundung [[Naijeriya]]. [[Sa: Atyapland WikiOutreach]] p42jzs9k22s5y899fm8q8oh3uu2olum Tsi̱ntsaat 0 5546 46974 32828 2026-07-09T19:04:09Z KhaliMagani 2741 46974 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Tsi̱ntsaat''' Tsi̱ntsaat jen jhyiang a̱n ghyei a̱fang ''flint'' , tankye a̱fang ja ji shyei di kacak di kacak a̱ni (sedimentary) , mung swot nfang nang an gyei ''chalk'' ki a̱fang a̱cafak a̱ni . Din jen a̱gba̱ngba̱ng a̱ ku kwok tsi̱ntaat an jhyie nkyang tam na yet nfang a̱ni mat khaat long .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] tsi̱ntsaat shyie a̱lyiak nang a̱bagat wa a̱ni mat kpam mi nfang ku shyie di̱ kacak a̱ni nang chalk mat a̱fang acafak (limestone) . Mamin a̱bagat wu tsi̱ntsaat ni li̱ duduu nang ntong a̱ni ki dyindyung , a̱sakwuot ashyim a̱kwop , a̱sai ki a̱sakhwot mbin mat ya a̱ghyi kusi li nang kang ani . a ba̱ lalang ''oxidised'' kunkwa shyie a̱tausa a̱bagat wu mung a̱sakhwuot na vuon li̱ hu ani , a̱lyak ni yet a̱sai ku si li susuut . A̱ ki̱ shyiat a̱bagat wu a̱beam can mat abeam kyei asakhwuot .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Atyapland WikiOutreach]] 8ewtfvdl0zviksvauh9fnrdloe6n4k2 46975 46974 2026-07-09T19:04:42Z KhaliMagani 2741 46975 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tsi̱ntsaat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tsi̱ntsaat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tsi̱ntsaat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Tsi̱ntsaat''' Tsi̱ntsaat jen jhyiang a̱n ghyei a̱fang ''flint'' , tankye a̱fang ja ji shyei di kacak di kacak a̱ni (sedimentary) , mung swot nfang nang an gyei ''chalk'' ki a̱fang a̱cafak a̱ni . Din jen a̱gba̱ngba̱ng a̱ ku kwok tsi̱ntaat an jhyie nkyang tam na yet nfang a̱ni mat khaat long .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] tsi̱ntsaat shyie a̱lyiak nang a̱bagat wa a̱ni mat kpam mi nfang ku shyie di̱ kacak a̱ni nang chalk mat a̱fang acafak (limestone) . Mamin a̱bagat wu tsi̱ntsaat ni li̱ duduu nang ntong a̱ni ki dyindyung , a̱sakwuot ashyim a̱kwop , a̱sai ki a̱sakhwot mbin mat ya a̱ghyi kusi li nang kang ani . a ba̱ lalang ''oxidised'' kunkwa shyie a̱tausa a̱bagat wu mung a̱sakhwuot na vuon li̱ hu ani , a̱lyak ni yet a̱sai ku si li susuut . A̱ ki̱ shyiat a̱bagat wu a̱beam can mat abeam kyei asakhwuot .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Atyapland WikiOutreach]] psx4q65xbnwudcd40ett9sd8ks4jpir 46976 46975 2026-07-09T19:05:10Z KhaliMagani 2741 46976 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tsi̱ntsaat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tsi̱ntsaat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tsi̱ntsaat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tsi̱ntsaat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tsi̱ntsaat/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tsi̱ntsaat/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Tsi̱ntsaat''' Tsi̱ntsaat jen jhyiang a̱n ghyei a̱fang ''flint'' , tankye a̱fang ja ji shyei di kacak di kacak a̱ni (sedimentary) , mung swot nfang nang an gyei ''chalk'' ki a̱fang a̱cafak a̱ni . Din jen a̱gba̱ngba̱ng a̱ ku kwok tsi̱ntaat an jhyie nkyang tam na yet nfang a̱ni mat khaat long .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] tsi̱ntsaat shyie a̱lyiak nang a̱bagat wa a̱ni mat kpam mi nfang ku shyie di̱ kacak a̱ni nang chalk mat a̱fang acafak (limestone) . Mamin a̱bagat wu tsi̱ntsaat ni li̱ duduu nang ntong a̱ni ki dyindyung , a̱sakwuot ashyim a̱kwop , a̱sai ki a̱sakhwot mbin mat ya a̱ghyi kusi li nang kang ani . a ba̱ lalang ''oxidised'' kunkwa shyie a̱tausa a̱bagat wu mung a̱sakhwuot na vuon li̱ hu ani , a̱lyak ni yet a̱sai ku si li susuut . A̱ ki̱ shyiat a̱bagat wu a̱beam can mat abeam kyei asakhwuot .[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Flint] ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Atyapland WikiOutreach]] 8xymiwv5u6jepmupag6hum42hqs6n3y Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1 0 5608 46909 43818 2026-07-09T13:13:37Z AshiyaG 2949 46909 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tyap Wiki Bootcamp SEASON 1/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Á̱ khwuk wat huni mat ta̱m Tyap Wiki Bootcamp. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Tyap_Wiki_Bootcamp_Season_1 Nyap a̱ji] a nat a̱ja. ''Please create the articles in the English Wikipedia using the correct Tyap equivalent. Use the following steps:'' STEPS: # Click on "edit source" (when using a desktop) or the pen tool '''🖊️''' (when using a mobile), found next to "''' Articles for creation'''" below. # Go to the article you wish to create/translate in the Tyap Wikipedia. # Replace the "''' not assigned'''" with four tildes <code>'''<nowiki>~~~~</nowiki>'''</code> beside the word you wish to create an article for. # Publish the changes. # The article you want to translate, click on the English equivalent. You'll be redirected to the main article in the English Wikipedia. # Highlight and copy the part you wish to translate. # Return to this page. # Click on the title in Tyap you would see in <span style=background:#FF0000>red</span>. # When it opens, you'll see a blank page. # Paste what you copied. # ''' On mobile''': Click on the blue arrow at the top right corner of your screen (when using mobile) and briefly add into the Summary box (Nam-alyiat) what you just did or are about to do ## Click on Publish (Shei). # ''' On desktop''': Scroll down and click on "Publish page" (when using desktop). # Now, you wouldn't leave what you pasted in English without translating to Tyap. To do that, on that very new page you created, click on "edit source" (when using a desktop) or the pen tool '''🖊️''' (when using a mobile), found at the top of that page. # Scroll down and begin translating and replacing the English text with the Tyap text. # Publish in bits or in whole as you translate. NB: * If an article has been <span style=background:#87BEEB>created</span>, it would be displayed in <span style=background:#87BEEB>blue</span>. If it is <span style=background:#FF0000>yet to be created</span>, it would be displayed in <span style=background:#FF0000>red</span>. * Please study [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article this (please click here)] for more insight into article creation. ==Articles for creation== This is a list of articles we hope to create during the event. ''Please search if an article already exists before creating one to avoid duplication.'' {| class="wikitable ! English Wikipedia !! Tyap Wikipedia !! Sign |- | [[:w:en:Addis Ababa|Addis Ababa]] || [[Adit Ababa|A̱di̱t A̱baba]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Yashim Ronald Markut|Yashim Ronald Markut]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Yashim Ronald Markut|a̱lyiat]]) 16:43, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Audi|Audi]] || [[Audi]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 17:20, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Toyota|Toyota]] || [[Toyota]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 16:44, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Stellenbosch|Stellenbosch]] || [[Si̱ta̱li̱mbwot]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 16:45, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Mazda|Mazda]] || [[Mazda]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Victoria Kasang Magaji|Victoria Kasang Magaji]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Victoria Kasang Magaji|a̱lyiat]]) 16:48, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Sympathy|Sympathy]] || [[Fwuong kunak]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 16:44, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Poverty|Poverty]] || [[Kunak (kyang)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Dorothy Habila|Dorothy Habila]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Dorothy Habila|a̱lyiat]]) 16:49, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Cape Town|Cape Town]] || [[Cape Town]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 17:28, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Earthworm|Earthworm]] || [[Kuniat]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 17:27, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Injury|Injury]] || [[Kunn]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 01:13, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Train|Train]] || [[A̱taintuut]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 06:06, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Franc|Franc]] || [[Fi̱rang]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 16:59, 20 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lima|Lima]] || [[Lima]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 16:02, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Clan|Clan]] || [[Kwai]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 18:20, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Catholic (term)|Catholic (term)]] || [[Katolika (swang a̱lyiat)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 18:19, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Convulsion|Convulsion]] || [[Kwi long cen (tang ja̱fi̱k)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 17:23, 19 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Navel|Navel]] || [[Kwop (a̱fa)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 16:36, 24 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Scandal|Scandal]] || [[Kyangnsum]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 16:55, 20 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Boil|Boil]] || [[Kyangta]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 18:33, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lie|Lie]] || [[La]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 15:57, 20 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Boki language|Boki language]] || [[Bokyi (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 17:29, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Boki people|Boki people]] || [[A̱bokyi]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Dorothy Habila|Dorothy Habila]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Dorothy Habila|a̱lyiat]]) 17:27, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Marghi people|Marghi people]] || [[A̱ma̱ri̱ghyi]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 17:30, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Gwari language|Gbagyi language]] || [[A̱mangfwuo (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 17:27, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Gbagyi people|Gbagyi people]] || [[A̱mangfwuo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Victoria Kasang Magaji|Victoria Kasang Magaji]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Victoria Kasang Magaji|a̱lyiat]]) 17:25, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT) .'' |- | [[:w:en:Godogodo|Godogodo]] || [[Godogodo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 17:22, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Afizere|Afizere]] || [[A̱fi̱zere]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 17:27, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Jei District|Jei District]] || [[Fam Jei]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Yashim Ronald Markut|Yashim Ronald Markut]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Yashim Ronald Markut|a̱lyiat]]) 17:33, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Wase, Nigeria|Wase]] || [[Wase]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 17:27, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Referee|Referee]] || [[La̱firi]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 17:50, 21 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Bride price|Bride price]] || [[Li (kurum)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 07:37, 26 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Keana|Keana]] || [[Keana]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 10:42, 26 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Chilblains|Chilblains]] || [[Sa̱khwot-ta̱lyen]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 18:37, 24 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Apa, Nigeria|Apa, Nigeria]] || [[A̱pa, Naijeriya]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 17:07, 26 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Seat|Seat]] || [[Kyangswat]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Yashim Ronald Markut|Yashim Ronald Markut]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Yashim Ronald Markut|a̱lyiat]]) 18:24, 27 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Kanke, Nigeria|Kanke]] || [[Kangke]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 22:25, 27 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:License|License]] || [[Lasi̱n]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 11:05, 28 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Ikeja|Ikeja]] || [[Ikeja]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 12:15, 27 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Shield|Shield]] || [[Lyet]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 16:18, 26 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Wisdom|Wisdom]] || [[Mumwang]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 20:56, 29 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Mile|Mile]] || [[Myet]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 12:25, 28 Zwat A̱ni̱nai 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lawyer|Lawyer]] || [[La̱uya]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 18:42, 6 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Origami|Origami]] || [[Origami]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 05:27, 4 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Kagoma, Nigeria|Gwong]] || [[Gwong (a̱keang)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Friday musa|Friday musa]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Friday musa|a̱lyiat]]) 16:19, 5 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Contempt|Contempt]] || [[Lihyat]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 23:18, 2 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Bwari|Bwari]] || [[Bwari]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 02:33, 9 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Broom|Broom]] || [[Lyiat]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 21:13, 6 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Sleep|Sleep]] || [[Nda]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 21:13, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Soup|Soup]] || [[Niung]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 22:17, 6 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Room|Room]] || [[Nyuo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 22:40, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Pope|Pope]] || [[Pop]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 23:06, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Razor|Razor]] || [[Reza]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 23:02, 8 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Radio|Radio]] || [[Ridyo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 22:41, 13 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Witchcraft|Witchcraft]] || [[Nkut]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 21:13, 6 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lingua Franca|Lingua Franca]] || [[Linggwa Fi̱rangka]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 16:09, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Russian language|Russian language]] || [[Roshiya (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 20:56, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Gbe languages|Gbe languages]] || [[Lilyem Gbe]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 22:02, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Tarok language|Tarok language]] || [[Tarok (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 22:52, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Ninkyob-Nindem language|Ninkyob-Nindem language]] || [[Ku (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 06:15, 4 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Yohanna Madaki|Yohanna Madaki]] || [[Yoona Madaki]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 21:06, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Rachel Bakam|Rachel Bakam]] || [[Rachel Ba̱kam]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 21:06, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Katung Aduwak|Katung Aduwak]] || [[Ka̱tung A̱duwak]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 06:15, 4 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Secondary school|Secondary school]] || [[A̱lifang sa̱kwondi̱ri]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 07:43, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:University|University]] || [[Yunuvasi̱ti]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 07:43, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Brain|Brain]] || [[Fuu (a̱pyia̱)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zitchat|Zitchat]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zitchat|a̱lyiat]]) 07:43, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Gyong language|Gyong language]] || [[Á̱nietnswak (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 01:38, 3 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lisbon|Lisbon]] || [[Li̱si̱bwuon]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 23:15, 13 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Kilogram|Kilogram]] || [[Kilogi̱ram]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 21:50, 10 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Gregorian calendar|Gregorian calendar]] || [[Ka̱la̱nda Gi̱regi̱ri]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 21:53, 10 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Edo language|Edo language]] || [[A̱do (a̱lyem)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 21:50, 10 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:History of India|History of India]] || [[Nkhang Ndya]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 21:50, 10 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:History of Rome|History of Rome]] || [[Nkhang Rom]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 21:50, 10 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Crest|Crest]] || [[A̱dung (nywan)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Hornbill|Hornbill]] || [[Zwumbuyet]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Bubalina|Bubalina]] || [[Zat]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Scabies|Scabies]] || [[Za̱wai]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- |[[:w:en:Intercropping|Intercropping]] || [[Yamincyi]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Radio|Radio]] || [[Ridyo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 19:07, 15 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Nose|Nose]] || [[Zwua̱i]] || ''Yashim Ronald Markut'' |- | [[:w:en:Polytechnic|Polytechnic]] || [[Politeknik]] || ''Sankwai222'' |- |} ==Post-Bootcamp== These were articles created after the Bootcamp editing period (August 19 - September 15, 2024). {| class="wikitable ! English Wikipedia !! Tyap Wikipedia !! Sign |- | [[:w:en:Primary school|Primary school]] || [[A̱lifang pi̱raimari]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 17:37, 25 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Baptists|Baptists]] || [[A̱ba̱ptis]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 22:37, 27 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Lord's Supper|Lord's Supper]] || [[Kyayak Kwamam A̱tyoli]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 00:57, 23 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Atuku|Atuku]] || [[A̱tyuku]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 11:49, 28 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Spider|Spider]] || [[A̱taneang]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 11:33, 29 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Loneliness|Loneliness]] || [[Nyin]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 11:34, 29 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Kayes|Kayes]] || [[Kayet (a̱keang)]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:BabaTheophilud|BabaTheophilud]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:BabaTheophilud|a̱lyiat]]) 01:33, 20 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Ear|Ear]] || [[Fufwuo]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Zbobai|Zbobai]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zbobai|a̱lyiat]]) 15:47, 28 Zwat A̱kubunyiung 2024 (WAT)'' |- | [[:w:en:Jere, Kaduna State|Jere, Kaduna State]] || [[Jere, Si̱tet Ka̱duna]] || ''[[A‌̱tyunta̱m:Friday musa|Friday musa]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Friday musa|a̱lyiat]]) 16:59, 3 Zwat Swak 2024 (WAT)'' |- |} [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] d62xqw32mrtkg539kgf5sm5w5fhrnsm Danni Barry 0 5782 46966 34463 2026-07-09T14:06:10Z AshiyaG 2949 46966 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nduguli/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nduguli/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nduguli/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nduguli/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nduguli/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nduguli/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Danni Barry''' yet a̱gwak weang kyayak wa. A̱ ku yet a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang kyayak resi̱toran ''Eipic'' ma̱ a̱byin A̱za Ayiri̱lan ma̱ng a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwakweang kyayak A̱mali Balloo. Di̱ yong huni ma̱ a̱lyia̱ 2024, nggu wa yet a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang mi̱ ''Ballynahinch Castle'', Konnemara, Gali̱wee. Nggu wa ku yet a̱gwak weang a̱nap a̱feang a̱ yet a̱tyu Ayiri̱t a̱ni a̱ ba̱ng za̱nang ''a̱ta̱ngwat Michelin'' ka. Ma̱ a̱lyia̱ 2016, á̱ nwuak nggu a̱lyoot A̱gwak-weang Kyayak A̱yiri̱t A̱lyia̱ wu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Ayiri̱lan]] fegql3yjtdasfkmkxsns1e11yqpa9wy 46967 46966 2026-07-09T14:07:17Z AshiyaG 2949 46967 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Danni Barry/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Danni Barry/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Danni Barry/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nduguli/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nduguli/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nduguli/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Danni Barry''' yet a̱gwak weang kyayak wa. A̱ ku yet a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang kyayak resi̱toran ''Eipic'' ma̱ a̱byin A̱za Ayiri̱lan ma̱ng a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwakweang kyayak A̱mali Balloo. Di̱ yong huni ma̱ a̱lyia̱ 2024, nggu wa yet a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang mi̱ ''Ballynahinch Castle'', Konnemara, Gali̱wee. Nggu wa ku yet a̱gwak weang a̱nap a̱feang a̱ yet a̱tyu Ayiri̱t a̱ni a̱ ba̱ng za̱nang ''a̱ta̱ngwat Michelin'' ka. Ma̱ a̱lyia̱ 2016, á̱ nwuak nggu a̱lyoot A̱gwak-weang Kyayak A̱yiri̱t A̱lyia̱ wu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Ayiri̱lan]] 4vhzydwva2x86v88tpdjmcp50lhu9z3 46968 46967 2026-07-09T14:08:10Z AshiyaG 2949 46968 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Danni Barry/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Danni Barry/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Danni Barry/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Danni Barry/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Danni Barry/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Danni Barry/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Danni Barry''' yet a̱gwak weang kyayak wa. A̱ ku yet a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang kyayak resi̱toran ''Eipic'' ma̱ a̱byin A̱za Ayiri̱lan ma̱ng a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwakweang kyayak A̱mali Balloo. Di̱ yong huni ma̱ a̱lyia̱ 2024, nggu wa yet a̱gba̱ndang a̱kwak a̱son a̱yaagwak weang mi̱ ''Ballynahinch Castle'', Konnemara, Gali̱wee. Nggu wa ku yet a̱gwak weang a̱nap a̱feang a̱ yet a̱tyu Ayiri̱t a̱ni a̱ ba̱ng za̱nang ''a̱ta̱ngwat Michelin'' ka. Ma̱ a̱lyia̱ 2016, á̱ nwuak nggu a̱lyoot A̱gwak-weang Kyayak A̱yiri̱t A̱lyia̱ wu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Ayiri̱lan]] dlka8g3pfkyca21gkggy05vwdz0v05w Kaka Bishut 0 5936 46914 39260 2026-07-09T13:19:44Z AshiyaG 2949 46914 wikitext text/x-wiki {{Short description|A̱gwam A̱gwoot I (1905–1926)}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kaka Bishut/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kaka Bishut/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kaka Bishut/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Kaka Bishut/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Kaka Bishut/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Kaka Bishut/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱gwam '''Kaka Bishut''' (18?? – 1926) wa ku yet a̱son a̱gwam A̱gwoot ka kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1905 ba̱ng si̱ nat a̱lyia̱ 1926.<ref>{{cite web|url=https://dailyquery.com.ng/the-atyap-and-bajju-revolt-how-a-peoples-battles-against-subjugation-by-zazzau-emirate-sparked-centuries-of-southern-kaduna-agony-by-emmanuel-gandu/|title=The ATYAP and BAJJU Revolt: How a people’s struggles against oppression, subjugation by Zazzau Emirate sparked centuries of Southern Kaduna agony|last=Gandu|first=Emmanuel|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 9, 2024|website=Daily Query|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> Nang gu nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ a̱kya,<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200810020334.html|title=Nigeria: Gwamna Awan, Chief of Kagoro, Dies At 93|last=Aruwan|first=Samuel Peter|date=Zwat Swak 2, 2008|website=All Africa|publisher=Leadership|location=[[A̱buja]]|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> A̱gwam [[A̱vwuong Byia̱nyan]] (1926 – 1929) si̱ ba̱ ta̱bat nyia̱ tyok hu ma̱ A̱gwoot. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Kukwi 1926]] [[Sa:Á̱gwam A̱gwoot]] [[Sa:A̱gwoot]] s6wnyoyos9a1q8tgm967c469lbaa1ci 46915 46914 2026-07-09T13:20:16Z AshiyaG 2949 46915 wikitext text/x-wiki {{Short description|A̱gwam A̱gwoot I (1905–1926)}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kaka Bishut/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kaka Bishut/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kaka Bishut/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kaka Bishut/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Kaka Bishut/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Kaka Bishut/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Kaka Bishut/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱gwam '''Kaka Bishut''' (18?? – 1926) wa ku yet a̱son a̱gwam A̱gwoot ka kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1905 ba̱ng si̱ nat a̱lyia̱ 1926.<ref>{{cite web|url=https://dailyquery.com.ng/the-atyap-and-bajju-revolt-how-a-peoples-battles-against-subjugation-by-zazzau-emirate-sparked-centuries-of-southern-kaduna-agony-by-emmanuel-gandu/|title=The ATYAP and BAJJU Revolt: How a people’s struggles against oppression, subjugation by Zazzau Emirate sparked centuries of Southern Kaduna agony|last=Gandu|first=Emmanuel|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 9, 2024|website=Daily Query|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> Nang gu nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ a̱kya,<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200810020334.html|title=Nigeria: Gwamna Awan, Chief of Kagoro, Dies At 93|last=Aruwan|first=Samuel Peter|date=Zwat Swak 2, 2008|website=All Africa|publisher=Leadership|location=[[A̱buja]]|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> A̱gwam [[A̱vwuong Byia̱nyan]] (1926 – 1929) si̱ ba̱ ta̱bat nyia̱ tyok hu ma̱ A̱gwoot. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Kukwi 1926]] [[Sa:Á̱gwam A̱gwoot]] [[Sa:A̱gwoot]] 80j20psne9viwj8emffi0np4wqbx7ql Mugunta A̱tyin 0 5940 46938 39255 2026-07-09T13:42:32Z AshiyaG 2949 46938 wikitext text/x-wiki {{Short description|A̱gwam A̱gwoot III (1929–1932)}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mugunta A̱tyin/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mugunta Ətyin/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mugunta A̱tyin/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Mugunta A̱tyin/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Mugunta A̱tyin/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Mugunta A̱tyin/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱gwam '''Mugunta A̱tyin''' ([[Gwoot (zwa-a̱lyiat)|Gwoot]]: Mugunta Ətyin; 18?? – 1933) wa ku yet a̱gwam a̱tat A̱gwoot wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1929 ba̱ng si̱ tat jen ji nang á̱ ti̱n nggu tyok hu ma̱ a̱lyia̱ 1933. Nggu wa ku san tyok hu mbwak A̱gwam [[A̱vwuong Byia̱nyan]] ma̱nang gu sii du khwu a̱ni.<ref>{{cite web|url=https://dailyquery.com.ng/the-atyap-and-bajju-revolt-how-a-peoples-battles-against-subjugation-by-zazzau-emirate-sparked-centuries-of-southern-kaduna-agony-by-emmanuel-gandu/|title=The ATYAP and BAJJU Revolt: How a people’s struggles against oppression, subjugation by Zazzau Emirate sparked centuries of Southern Kaduna agony|last=Gandu|first=Emmanuel|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 9, 2024|website=Daily Query|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> A̱gwam [[Biya Kaka]] wa si̱ ta̱bat nyia̱ tyok hu ma̱ A̱gwoot da̱ a̱kwonu nggu nang A̱gwam A̱gwoot IV.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200901210157.html|title=Nigeria: Pomp As Kagoro Install Monarch|date=Zwat Jhyiung 20, 2009|last=Buhari|first=Reuben|website=All Africa|publisher=This Day|location=[[Legwot]]|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Shyicet== Mugunta ku neet di̱ kwai A̱fwai ji ja.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.ng/books?id=EWYuAQAAIAAJ&q=Mugunta+Atin&dq=Mugunta+Atin&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjv4vvEgZmKAxUYhv0HHRlCMuAQ6AF6BAgGEAM#Mugunta%20Atin|title=Mallam Gwamna Awan, Chief of Kagoro|author1=S. Aliyu|author2=M. S. Galadima|year=1992|publisher=Makarfi Publishing Company|pages=12, 14|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Mbwoi== Jen gu ntsa tyok nggu hu a̱ni ma̱ A̱gwoot, a̱ si̱ bai ma̱ng tangka̱i [[A̱kurusak|a̱kurusak]] ghyang di̱ khwi [[A̱bwoi]] hu nang á̱ ku ngyei Mbwoi a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 1930, mat a̱yaaga̱u a̱gankwon ba̱ ku bai á̱niet ba ba̱ si̱ byian bibyin yak hu a̱ni. Mugunta ku mun ta̱shuk [[Khwikristi|Á̱nietkhwiki̱risi̱ti]] ba ma̱ng kwai A̱nkwei ji ji̱ ku byia̱ cet mi̱ taada, tazwa a̱lyiat khwi A̱bwoi na. A̱ bai ma̱ng Mbwoi na da̱nian gu san cet tyok A̱bwoi hu nang A̱nkwei ba ku byia̱ hwa a̱ni. Konyan wa a̱ yong di̱n vak nggu hu, Mugunta na ta̱m Mbwoi na na̱ nat na̱ nyiak a̱yin wu. Di̱n jen tyok nggu ji, Mugunta ku yet a̱ka̱tuk a̱yin wa ma̱ng a̱tyuya̱shuk á̱niet ba ba̱ kai khwi A̱bwoi hu a̱ ghwon a̱ni. A̱ ku byia̱ mmanshan nggu na, a̱wot a̱ si̱ ba̱ bai ma̱ng a̱shi̱shi̱k nyia̱ ma̱ A̱gwoot ma̱nang tyei a̱nyiuk ba̱ kwai ma̱ng a̱ghyi Mbwoi nggu ba mi̱ ta. Sot Mbwoi ji ku byia̱ lyulyoot tyok nang ji̱ ku nwuak a̱nyiuk ma̱ng nfi̱ng á̱niet ba a̱ni. Mat a̱ka̱tuk za̱kwa Mbwoi wu, a̱gwomna̱ti A̱shong ba si̱si̱ nvwuong Mbwoi na ma̱ a̱lyia̱ 1933, a̱wot ba̱ si̱si̱ mbi̱ri̱m a̱ka̱sa kyuak ntong nna na. Ma̱ a̱lyia̱ a̱kya kya nang á̱ si̱ ti̱n Mugunta cuk ji di̱ yet a̱gwam.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |page=52 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Á̱gwam A̱gwoot]] [[Sa:A̱gwoot]] lg8psa5b5doj1cckarz8i5r4vyl38du 46940 46938 2026-07-09T13:43:18Z AshiyaG 2949 46940 wikitext text/x-wiki {{Short description|A̱gwam A̱gwoot III (1929–1932)}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mugunta A̱tyin/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mugunta A̱tyin/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mugunta Ətyin/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mugunta A̱tyin/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Mugunta A̱tyin/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Mugunta A̱tyin/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Mugunta A̱tyin/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱gwam '''Mugunta A̱tyin''' ([[Gwoot (zwa-a̱lyiat)|Gwoot]]: Mugunta Ətyin; 18?? – 1933) wa ku yet a̱gwam a̱tat A̱gwoot wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1929 ba̱ng si̱ tat jen ji nang á̱ ti̱n nggu tyok hu ma̱ a̱lyia̱ 1933. Nggu wa ku san tyok hu mbwak A̱gwam [[A̱vwuong Byia̱nyan]] ma̱nang gu sii du khwu a̱ni.<ref>{{cite web|url=https://dailyquery.com.ng/the-atyap-and-bajju-revolt-how-a-peoples-battles-against-subjugation-by-zazzau-emirate-sparked-centuries-of-southern-kaduna-agony-by-emmanuel-gandu/|title=The ATYAP and BAJJU Revolt: How a people’s struggles against oppression, subjugation by Zazzau Emirate sparked centuries of Southern Kaduna agony|last=Gandu|first=Emmanuel|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 9, 2024|website=Daily Query|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> A̱gwam [[Biya Kaka]] wa si̱ ta̱bat nyia̱ tyok hu ma̱ A̱gwoot da̱ a̱kwonu nggu nang A̱gwam A̱gwoot IV.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200901210157.html|title=Nigeria: Pomp As Kagoro Install Monarch|date=Zwat Jhyiung 20, 2009|last=Buhari|first=Reuben|website=All Africa|publisher=This Day|location=[[Legwot]]|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Shyicet== Mugunta ku neet di̱ kwai A̱fwai ji ja.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.ng/books?id=EWYuAQAAIAAJ&q=Mugunta+Atin&dq=Mugunta+Atin&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjv4vvEgZmKAxUYhv0HHRlCMuAQ6AF6BAgGEAM#Mugunta%20Atin|title=Mallam Gwamna Awan, Chief of Kagoro|author1=S. Aliyu|author2=M. S. Galadima|year=1992|publisher=Makarfi Publishing Company|pages=12, 14|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Mbwoi== Jen gu ntsa tyok nggu hu a̱ni ma̱ A̱gwoot, a̱ si̱ bai ma̱ng tangka̱i [[A̱kurusak|a̱kurusak]] ghyang di̱ khwi [[A̱bwoi]] hu nang á̱ ku ngyei Mbwoi a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 1930, mat a̱yaaga̱u a̱gankwon ba̱ ku bai á̱niet ba ba̱ si̱ byian bibyin yak hu a̱ni. Mugunta ku mun ta̱shuk [[Khwikristi|Á̱nietkhwiki̱risi̱ti]] ba ma̱ng kwai A̱nkwei ji ji̱ ku byia̱ cet mi̱ taada, tazwa a̱lyiat khwi A̱bwoi na. A̱ bai ma̱ng Mbwoi na da̱nian gu san cet tyok A̱bwoi hu nang A̱nkwei ba ku byia̱ hwa a̱ni. Konyan wa a̱ yong di̱n vak nggu hu, Mugunta na ta̱m Mbwoi na na̱ nat na̱ nyiak a̱yin wu. Di̱n jen tyok nggu ji, Mugunta ku yet a̱ka̱tuk a̱yin wa ma̱ng a̱tyuya̱shuk á̱niet ba ba̱ kai khwi A̱bwoi hu a̱ ghwon a̱ni. A̱ ku byia̱ mmanshan nggu na, a̱wot a̱ si̱ ba̱ bai ma̱ng a̱shi̱shi̱k nyia̱ ma̱ A̱gwoot ma̱nang tyei a̱nyiuk ba̱ kwai ma̱ng a̱ghyi Mbwoi nggu ba mi̱ ta. Sot Mbwoi ji ku byia̱ lyulyoot tyok nang ji̱ ku nwuak a̱nyiuk ma̱ng nfi̱ng á̱niet ba a̱ni. Mat a̱ka̱tuk za̱kwa Mbwoi wu, a̱gwomna̱ti A̱shong ba si̱si̱ nvwuong Mbwoi na ma̱ a̱lyia̱ 1933, a̱wot ba̱ si̱si̱ mbi̱ri̱m a̱ka̱sa kyuak ntong nna na. Ma̱ a̱lyia̱ a̱kya kya nang á̱ si̱ ti̱n Mugunta cuk ji di̱ yet a̱gwam.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |page=52 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Á̱gwam A̱gwoot]] [[Sa:A̱gwoot]] 7wdmrik8caa3fyydifttywuujbs6nt2 A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang 0 5975 46881 35339 2026-07-09T12:09:49Z Zichatmoses 2829 46881 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Short description|A̱na̱nwuai Wukimedia}} <templatestyles src="A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/styles.css"/>{{flatlist|class=p-current-events-news-browser <includeonly>noprint</includeonly>|style={{#if:{{{1|}}}{{{3|}}}|{{#if:{{{1|}}}|border-color: {{{1}}};}}{{#if:{{{3|}}}|background-color: {{{3}}};}}}}}} <div>[[File:{{Ambox globe}}|32px|alt=Globe icon]]</div> * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni|Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni mi̱ swanta hu]] * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Piti|Naat mbwuot piti]] * [[Kukwi ma̱ a̱lyia̱ {{CURRENTYEAR}}|Kukwi mmam nani]] * [[Wukipedia:A̱ca̱cet a̱yaari̱pwot 25|Nwuan nwuai di̱n vak lyulyoot sati]] {{endflatlist}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 5wqb3wnqvnrblhb2pi0prhbmzbuwlcd 46882 46881 2026-07-09T12:10:32Z Zichatmoses 2829 46882 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Short description|A̱na̱nwuai Wukimedia}} <templatestyles src="A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/styles.css"/>{{flatlist|class=p-current-events-news-browser <includeonly>noprint</includeonly>|style={{#if:{{{1|}}}{{{3|}}}|{{#if:{{{1|}}}|border-color: {{{1}}};}}{{#if:{{{3|}}}|background-color: {{{3}}};}}}}}} <div>[[File:{{Ambox globe}}|32px|alt=Globe icon]]</div> * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni|Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni mi̱ swanta hu]] * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Piti|Naat mbwuot piti]] * [[Kukwi ma̱ a̱lyia̱ {{CURRENTYEAR}}|Kukwi mmam nani]] * [[Wukipedia:A̱ca̱cet a̱yaari̱pwot 25|Nwuan nwuai di̱n vak lyulyoot sati]] {{endflatlist}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3z2pdzajml3hw21sem7lv2jtou2smfk 46883 46882 2026-07-09T12:11:01Z Zichatmoses 2829 46883 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Short description|A̱na̱nwuai Wukimedia}} <templatestyles src="A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Bi̱ra̱uza Nkhang/styles.css"/>{{flatlist|class=p-current-events-news-browser <includeonly>noprint</includeonly>|style={{#if:{{{1|}}}{{{3|}}}|{{#if:{{{1|}}}|border-color: {{{1}}};}}{{#if:{{{3|}}}|background-color: {{{3}}};}}}}}} <div>[[File:{{Ambox globe}}|32px|alt=Globe icon]]</div> * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni|Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni mi̱ swanta hu]] * [[A̱na̱nwuai:Naat mbwuot mi̱ di̱ yong huni/Piti|Naat mbwuot piti]] * [[Kukwi ma̱ a̱lyia̱ {{CURRENTYEAR}}|Kukwi mmam nani]] * [[Wukipedia:A̱ca̱cet a̱yaari̱pwot 25|Nwuan nwuai di̱n vak lyulyoot sati]] {{endflatlist}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> sr1dhmj8obqjtx9jn8a589qtf1hnryv Kaduna A̱za 0 6082 46961 35611 2026-07-09T14:01:12Z AshiyaG 2949 46961 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kaduna A̱za/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ka̱duna A̱za''' (á̱ bu ngyei "Ntsa̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali"). A̱ yet Sot A̱gwomnȧ̱ti Mali ja ma̱ [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]] na̱ng a̱keangtung nji ja ngyei Doka ji shyi̱a di a̱gba̱nda̱ng a̱kea̱ng Ka̱duna a̱ni. Ji byia shi abyin 70.2km². Zwunzwuo ta̱m tá̱m sot a̱byin ji ja yet 800. ==Nkha̱ng a̱ba̱ngba̱ng== '''Ka̱duna A̱za''' shyia̱ a̱mami a̱ya a̱khwukhwop Susot A̱gwomnayi Mali si̱ Si̱tet Ka̱duna ji ani. Sakateryiat ji shyia Magajin Gari, Doka. tpwqp8wmyex20y666onq33zsupzcysj 46962 46961 2026-07-09T14:02:28Z AshiyaG 2949 46962 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kaduna A̱za/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kaduna A̱za/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kaduna A̱za/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kaduna A̱za/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kaduna A̱za/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kaduna A̱za/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ka̱duna A̱za''' (á̱ bu ngyei "Ntsa̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali"). A̱ yet Sot A̱gwomnȧ̱ti Mali ja ma̱ [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]] na̱ng a̱keangtung nji ja ngyei Doka ji shyi̱a di a̱gba̱nda̱ng a̱kea̱ng Ka̱duna a̱ni. Ji byia shi abyin 70.2km². Zwunzwuo ta̱m tá̱m sot a̱byin ji ja yet 800. ==Nkha̱ng a̱ba̱ngba̱ng== '''Ka̱duna A̱za''' shyia̱ a̱mami a̱ya a̱khwukhwop Susot A̱gwomnayi Mali si̱ Si̱tet Ka̱duna ji ani. Sakateryiat ji shyia Magajin Gari, Doka. 1oenp5xommv3d0uyqp3su36jwi4a9eg Margaret Ekpo 0 6203 46958 36284 2026-07-09T13:57:16Z AshiyaG 2949 46958 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱tyinWuki/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱tyinWuki/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱tyinWuki/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱tyinWuki/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱tyinWuki/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱tyinWuki/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱byi̱ik A̱gwam '''Margret Ekpa''' (27 [[zwat A̱natat]] 1914 - 21 [[zwat A̱kubunyiung]] 2006) yet á̱tyu kwan yanci á̱nyiuk wa, a si̱ bu yet á̱tyukwai-nfwuo-á̱niet wa ma̱ a̱byin ka neet di̱ Ri̱pobi̱lik ntsa hu. á̱ yet a̱tyu kwa̱k á̱son wa mi̱ng ca̱m á̱nyiuk a̱byin [[Naijeriya]] ji, a̱lyiak mba ba̱ yet á̱niet a̱keang mi̱ng kwai ma̱ di̱di̱t ja ba̱ kwa̱n á̱ya̱at yanci á̱nyiuk ka á̱ni. A kú tyia fwuo ba̱t di̱ ntam kwai-nfwuo aniet hu neet a̱mali si̱ na̱t a̱mgbam a̱byin hu ta̱bat di̱ á̱gba̱ndang á̱keang A̱ba ku shyia̱ di̱ fa̱m A̱tyin Naijeriya ka a̱ni di̱n jen ji na̱ng a̱tyok ba yet á̱ya̱kwak á̱son ba si̱ bai shyia̱ tyok á̱pyia̱ a̱byin hu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} acv0t9l37s4a2798h9p9296w2jc506m 46959 46958 2026-07-09T13:58:34Z AshiyaG 2949 46959 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Margaret Ekpo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Margaret Ekpo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Margaret Ekpo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Margaret Ekpo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱tyinWuki/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱tyinWuki/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱byi̱ik A̱gwam '''Margret Ekpa''' (27 [[zwat A̱natat]] 1914 - 21 [[zwat A̱kubunyiung]] 2006) yet á̱tyu kwan yanci á̱nyiuk wa, a si̱ bu yet á̱tyukwai-nfwuo-á̱niet wa ma̱ a̱byin ka neet di̱ Ri̱pobi̱lik ntsa hu. á̱ yet a̱tyu kwa̱k á̱son wa mi̱ng ca̱m á̱nyiuk a̱byin [[Naijeriya]] ji, a̱lyiak mba ba̱ yet á̱niet a̱keang mi̱ng kwai ma̱ di̱di̱t ja ba̱ kwa̱n á̱ya̱at yanci á̱nyiuk ka á̱ni. A kú tyia fwuo ba̱t di̱ ntam kwai-nfwuo aniet hu neet a̱mali si̱ na̱t a̱mgbam a̱byin hu ta̱bat di̱ á̱gba̱ndang á̱keang A̱ba ku shyia̱ di̱ fa̱m A̱tyin Naijeriya ka a̱ni di̱n jen ji na̱ng a̱tyok ba yet á̱ya̱kwak á̱son ba si̱ bai shyia̱ tyok á̱pyia̱ a̱byin hu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} bt06r5v5wgtdcha7n3wqiskagx6pt32 46960 46959 2026-07-09T13:59:22Z AshiyaG 2949 46960 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Margaret Ekpo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Margaret Ekpo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Margaret Ekpo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Margaret Ekpo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Margaret Ekpo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Margaret Ekpo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱byi̱ik A̱gwam '''Margret Ekpa''' (27 [[zwat A̱natat]] 1914 - 21 [[zwat A̱kubunyiung]] 2006) yet á̱tyu kwan yanci á̱nyiuk wa, a si̱ bu yet á̱tyukwai-nfwuo-á̱niet wa ma̱ a̱byin ka neet di̱ Ri̱pobi̱lik ntsa hu. á̱ yet a̱tyu kwa̱k á̱son wa mi̱ng ca̱m á̱nyiuk a̱byin [[Naijeriya]] ji, a̱lyiak mba ba̱ yet á̱niet a̱keang mi̱ng kwai ma̱ di̱di̱t ja ba̱ kwa̱n á̱ya̱at yanci á̱nyiuk ka á̱ni. A kú tyia fwuo ba̱t di̱ ntam kwai-nfwuo aniet hu neet a̱mali si̱ na̱t a̱mgbam a̱byin hu ta̱bat di̱ á̱gba̱ndang á̱keang A̱ba ku shyia̱ di̱ fa̱m A̱tyin Naijeriya ka a̱ni di̱n jen ji na̱ng a̱tyok ba yet á̱ya̱kwak á̱son ba si̱ bai shyia̱ tyok á̱pyia̱ a̱byin hu. ==Ya̱fang== {{Reflist}} 1p1k0qz1uxh4ykgdjoq660hn2lvhjr0 Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem) 0 6218 46893 39741 2026-07-09T12:33:25Z Zichatmoses 2829 46893 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱fa̱taa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱fa̱taa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)''' ([[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: '''Kuturmi'''), yet sot lilyem [[Lilyem Pi̱lato|Pi̱lato]] ja nang á̱ lyiat mi̱ SA̱M [[A̱khwee]], [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]]. ==Ntangka̱i== Ntangka̱i a̱lyem nani, ninia yet:<ref name="BlenchAtlas4">{{Cite book|title=An Atlas of Nigerian Languages|last=Blench|first=Roger|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|year=2019|edition=4|location=Cambridge}}</ref> *'''Iki̱lo''' (Iki̱riyo, Ici̱lo), nang á̱ lyiat ma̱ a̱baka̱keang a̱feang mi̱ SA̱M A̱khwee a̱ni *'''Ibyilo''', nang á̱ lyiat ma̱ a̱bakeang A̱nta̱ra, SA̱M A̱khwee ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== *[http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Northwest/Kuturmi%20wordlist.pdf Lyulyoot swáng a̱lyiat Ibyiro-Iki̱lo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250528090620/https://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Northwest/Kuturmi%20wordlist.pdf |date=2025-05-28 }} {{Lilyem Naijeriya}} [[Sa:Lilyem Pi̱lato A̱ka̱wa̱tyia̱]] [[Sa:Lilyem Naijeriya]] l6r3g9hkkos7w06nf5wkj22c8xhgka5 46894 46893 2026-07-09T12:33:52Z Zichatmoses 2829 46894 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ibyilo-Iki̱lo (a̱lyem)''' ([[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: '''Kuturmi'''), yet sot lilyem [[Lilyem Pi̱lato|Pi̱lato]] ja nang á̱ lyiat mi̱ SA̱M [[A̱khwee]], [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]]. ==Ntangka̱i== Ntangka̱i a̱lyem nani, ninia yet:<ref name="BlenchAtlas4">{{Cite book|title=An Atlas of Nigerian Languages|last=Blench|first=Roger|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|year=2019|edition=4|location=Cambridge}}</ref> *'''Iki̱lo''' (Iki̱riyo, Ici̱lo), nang á̱ lyiat ma̱ a̱baka̱keang a̱feang mi̱ SA̱M A̱khwee a̱ni *'''Ibyilo''', nang á̱ lyiat ma̱ a̱bakeang A̱nta̱ra, SA̱M A̱khwee ==Ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== *[http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Northwest/Kuturmi%20wordlist.pdf Lyulyoot swáng a̱lyiat Ibyiro-Iki̱lo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250528090620/https://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Northwest/Kuturmi%20wordlist.pdf |date=2025-05-28 }} {{Lilyem Naijeriya}} [[Sa:Lilyem Pi̱lato A̱ka̱wa̱tyia̱]] [[Sa:Lilyem Naijeriya]] 7791m0pe4jcm1j6bxzuwtmdbd0924k2 Moliyili 0 6289 46921 36781 2026-07-09T13:27:46Z AshiyaG 2949 46921 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Moliyili/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Moliyili/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Manwai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Manwai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Manwai/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Manwai/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Manwai/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Moliyili''' á̱ bu ndyen nang '''Yunuvasi̱ti Moliyili''' ku yet a̱vwuomyiam ma̱ng a̱vwuonta̱m-mbwak nkhang kya di̱ fam [[Afi̱rika Jenshyung]] nang á̱ ngyei [[A̱byintyok Dagbon]] a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Science and Technology in 18th Century Moliyili ) Dagomba) and the Timbuktiu Intellectual Tradition |url=https://www.researchgate.net/publication/323228777_Science_and_Technology_in_18th_Century_Moliyili_Dagomba_and_the_Timbuktiu_Intellectual_Tradition}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-05-11 |title=Moliyili: Golden Age Of Dagbon Kingdom |url=https://dagbonkingdom.com/moliyili-golden-age-of-dagbon-kingdom/ |access-date=2024-04-01 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=CAUSE AND EFFECT BETWEEN KNOWLEDGE TRADITIONS: ANALYZING STATEMENTS THAT ADDRESS THE REGRESSION OF SCIENCE AND TECHNOLOGY IN GHANA on JSTOR |url=https://www.jstor.org/stable/41406716 |access-date=2024-04-01 |website=www.jstor.org |language=en}}</ref> Mi̱ di̱ yong huni, ka̱ shyia̱ Fam Munisi̱pat Yendi hwa. Moliyili ku ja̱u ba̱t mi̱ ndyia̱ 1700 ma̱ng 1800 na, a̱wot ku si̱ byia̱ cet ba̱t di̱ nkyang nok a̱pyia̱ ma̱ng taada a̱byintyok na. Á̱ mbyia̱ a̱yaakwak a̱son khwi ba̱ kwak a̱ka̱vwuomyiam na a̱son a̱ni a̱wot Yidan Moli wa si̱ yet a̱gba̱ndang wu.<ref name=":1" /> A̱fwun ka, Yidan Moli wa yet a̱kwak a̱son á̱nietkhwi ba̱ kwak song a̱yet Damba ji<ref>{{Cite journal |last=Kinney |first=Sylvia |date=1970 |title=Drummers in Dagbon: The Role of the Drummer in the Damba Festival |url=https://www.jstor.org/stable/849800 |journal=Ethnomusicology |volume=14 |issue=2 |pages=258–265 |doi=10.2307/849800 |issn=0014-1836}}</ref> si̱ Yaa Naa, a̱gwam Dagbon, a̱ swan Magwam Gbewaa ka di̱ [[Fam A̱za (Gana)|Fam A̱za]] a̱byin [[Gana]] hu.<ref>{{Cite web |title=2-20: The Muslim Religion in Dagbon |url=https://www.adrummerstestament.com/2/2-20_The_Muslim_Religion_in_Dagbon_web_chapter.html |access-date=2024-04-01 |website=www.adrummerstestament.com}}</ref> == Bwoi-a̱lyoot == Moliyili fa "A̱li A̱tyulyen" da̱ [[Dagbani (a̱lyem)|a̱lyem Dagbani]] ka (á̱ bwuo neet mi̱ ''moli'' - a̱tyulyen, ma̱ng ''yili'' - a̱li).<ref name=":0" /> == Ya̱fang == {{reflist}} [[Sa:Dagbon]] [[Sa:Nkhang Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ ku byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t mi̱ Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t di̱ Fam A̱za Gana]] [[Sa:A̱yunuvasi̱ti mi̱ Gana]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Gana]] 09dchi6vrnw6hitao5n7mpy3dph5kj6 46922 46921 2026-07-09T13:28:32Z AshiyaG 2949 46922 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Moliyili/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Moliyili/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Moliyili/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Moliyili/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Moliyili/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Moliyili/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Moliyili/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Moliyili''' á̱ bu ndyen nang '''Yunuvasi̱ti Moliyili''' ku yet a̱vwuomyiam ma̱ng a̱vwuonta̱m-mbwak nkhang kya di̱ fam [[Afi̱rika Jenshyung]] nang á̱ ngyei [[A̱byintyok Dagbon]] a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Science and Technology in 18th Century Moliyili ) Dagomba) and the Timbuktiu Intellectual Tradition |url=https://www.researchgate.net/publication/323228777_Science_and_Technology_in_18th_Century_Moliyili_Dagomba_and_the_Timbuktiu_Intellectual_Tradition}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-05-11 |title=Moliyili: Golden Age Of Dagbon Kingdom |url=https://dagbonkingdom.com/moliyili-golden-age-of-dagbon-kingdom/ |access-date=2024-04-01 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=CAUSE AND EFFECT BETWEEN KNOWLEDGE TRADITIONS: ANALYZING STATEMENTS THAT ADDRESS THE REGRESSION OF SCIENCE AND TECHNOLOGY IN GHANA on JSTOR |url=https://www.jstor.org/stable/41406716 |access-date=2024-04-01 |website=www.jstor.org |language=en}}</ref> Mi̱ di̱ yong huni, ka̱ shyia̱ Fam Munisi̱pat Yendi hwa. Moliyili ku ja̱u ba̱t mi̱ ndyia̱ 1700 ma̱ng 1800 na, a̱wot ku si̱ byia̱ cet ba̱t di̱ nkyang nok a̱pyia̱ ma̱ng taada a̱byintyok na. Á̱ mbyia̱ a̱yaakwak a̱son khwi ba̱ kwak a̱ka̱vwuomyiam na a̱son a̱ni a̱wot Yidan Moli wa si̱ yet a̱gba̱ndang wu.<ref name=":1" /> A̱fwun ka, Yidan Moli wa yet a̱kwak a̱son á̱nietkhwi ba̱ kwak song a̱yet Damba ji<ref>{{Cite journal |last=Kinney |first=Sylvia |date=1970 |title=Drummers in Dagbon: The Role of the Drummer in the Damba Festival |url=https://www.jstor.org/stable/849800 |journal=Ethnomusicology |volume=14 |issue=2 |pages=258–265 |doi=10.2307/849800 |issn=0014-1836}}</ref> si̱ Yaa Naa, a̱gwam Dagbon, a̱ swan Magwam Gbewaa ka di̱ [[Fam A̱za (Gana)|Fam A̱za]] a̱byin [[Gana]] hu.<ref>{{Cite web |title=2-20: The Muslim Religion in Dagbon |url=https://www.adrummerstestament.com/2/2-20_The_Muslim_Religion_in_Dagbon_web_chapter.html |access-date=2024-04-01 |website=www.adrummerstestament.com}}</ref> == Bwoi-a̱lyoot == Moliyili fa "A̱li A̱tyulyen" da̱ [[Dagbani (a̱lyem)|a̱lyem Dagbani]] ka (á̱ bwuo neet mi̱ ''moli'' - a̱tyulyen, ma̱ng ''yili'' - a̱li).<ref name=":0" /> == Ya̱fang == {{reflist}} [[Sa:Dagbon]] [[Sa:Nkhang Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ ku byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t mi̱ Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t di̱ Fam A̱za Gana]] [[Sa:A̱yunuvasi̱ti mi̱ Gana]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Gana]] oih9jy0xxrllq4hayo6xx0rdj8n64ej 46941 46922 2026-07-09T13:44:08Z Kambai Akau 15 46941 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Moliyili/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Moliyili/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Moliyili/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Moliyili/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Moliyili/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Moliyili/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Moliyili''' á̱ bu ndyen nang '''Yunuvasi̱ti Moliyili''' ku yet a̱vwuomyiam ma̱ng a̱vwuonta̱m-mbwak nkhang kya di̱ fam [[Afi̱rika Jenshyung]] nang á̱ ngyei [[A̱byintyok Dagbon]] a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Science and Technology in 18th Century Moliyili ) Dagomba) and the Timbuktiu Intellectual Tradition |url=https://www.researchgate.net/publication/323228777_Science_and_Technology_in_18th_Century_Moliyili_Dagomba_and_the_Timbuktiu_Intellectual_Tradition}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-05-11 |title=Moliyili: Golden Age Of Dagbon Kingdom |url=https://dagbonkingdom.com/moliyili-golden-age-of-dagbon-kingdom/ |access-date=2024-04-01 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=CAUSE AND EFFECT BETWEEN KNOWLEDGE TRADITIONS: ANALYZING STATEMENTS THAT ADDRESS THE REGRESSION OF SCIENCE AND TECHNOLOGY IN GHANA on JSTOR |url=https://www.jstor.org/stable/41406716 |access-date=2024-04-01 |website=www.jstor.org |language=en}}</ref> Mi̱ di̱ yong huni, ka̱ shyia̱ Fam Munisi̱pat Yendi hwa. Moliyili ku ja̱u ba̱t mi̱ ndyia̱ 1700 ma̱ng 1800 na, a̱wot ku si̱ byia̱ cet ba̱t di̱ nkyang nok a̱pyia̱ ma̱ng taada a̱byintyok na. Á̱ mbyia̱ a̱yaakwak a̱son khwi ba̱ kwak a̱ka̱vwuomyiam na a̱son a̱ni a̱wot Yidan Moli wa si̱ yet a̱gba̱ndang wu.<ref name=":1" /> A̱fwun ka, Yidan Moli wa yet a̱kwak a̱son á̱nietkhwi ba̱ kwak song a̱yet Damba ji<ref>{{Cite journal |last=Kinney |first=Sylvia |date=1970 |title=Drummers in Dagbon: The Role of the Drummer in the Damba Festival |url=https://www.jstor.org/stable/849800 |journal=Ethnomusicology |volume=14 |issue=2 |pages=258–265 |doi=10.2307/849800 |issn=0014-1836}}</ref> si̱ Yaa Naa, a̱gwam Dagbon, a̱ swan Magwam Gbewaa ka di̱ [[Fam A̱za (Gana)|Fam A̱za]] a̱byin [[Gana]] hu.<ref>{{Cite web |title=2-20: The Muslim Religion in Dagbon |url=https://www.adrummerstestament.com/2/2-20_The_Muslim_Religion_in_Dagbon_web_chapter.html |access-date=2024-04-01 |website=www.adrummerstestament.com}}</ref> == Bwoi-a̱lyoot == Moliyili fa "A̱li A̱tyulyen" da̱ [[Dagbani (a̱lyem)|a̱lyem Dagbani]] ka (á̱ bwuo neet mi̱ ''moli'' - a̱tyulyen, ma̱ng ''yili'' - a̱li).<ref name=":0" /> == A̱ya̱fang == {{reflist}} [[Sa:Dagbon]] [[Sa:Nkhang Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ ku byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t mi̱ Gana]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t di̱ Fam A̱za Gana]] [[Sa:A̱yunuvasi̱ti mi̱ Gana]] [[Sa:Tat-a̱pyia̱ mi̱ Gana]] qmk69ybieqrsrs6tkwhf7drzxrr6s1i A̱na̱nwuai:Khwi 0 6332 46930 46780 2026-07-09T13:35:29Z Kambai Akau 15 46930 wikitext text/x-wiki {{A̱na̱nwuai-Ga̱fang}} {{User time pro|today}} {| border="0" cellpadding="10" style="border:solid 1px #1162c5; background-color:#FFFFFF;" width="100%;font-size:95%;" |- |-valign="top" | | width="66%" colspan="3" | <div style="padding: 3px; text-align: center; font-size:190%; line-height:170%;">A̱na̱nwuai Khwi</div> <div style="font-size:95%;text-align: center;"> [[Wukipedia:Á̱na̱nwuai|A̱na̱nwuai]] kani byia̱ a̱ka̱ta ma̱ng [[khwi]] á̱nietbishyi hwa ma̱ng nkyang na na̱ byia̱ a̱ka̱ta ma̱ng a̱nhu meang. A̱ji wu, á̱ na ta̱kpang ang ndyo nkhang yet, cat mban, ku a̱yaati̱kut Wukipedia nang á̱ lyin a̱ni da̱ a̱vwuo kani. Á̱ wa ka̱n khwut a̱kuu a̱yaati̱kut {{Formatnum:{{Metadata article count|Khwi}}}} mi̱ di̱ [[:Sa:Khwi]] ba̱ng si̱ bai a̱zafwun ka. Ma̱nang zi̱ laai shi a̱ni, zi̱ na byia̱ [[Wukipedia:A̱sorong Á̱nietnjhyuk Khwi|A̱sorong Á̱nietnjhyuk Khwi]] ba̱ na kyiak kpa̱t go a̱na̱nwuai kani ba̱ li nyia̱ nkyang na nang á̱ lyuut tazwa a̱pyia̱-a̱lyiat kani myim fang. </div> <div style="padding: 3px; text-align: center; font-size:140%; line-height:170%;">'''[[#Nkhwi|Nkhwi Swanta na]]''' </div> <div style="text-align:center;"> [[Khwi|Ati̱kut nwuan a̱ka̱feang]] </div> |-valign="top" | width="66%" colspan="2" | {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|Interfaith Portals and Categories}} <div align="center">'''[[:Sa:A̱na̱nwuai:Religion as a Topic|Á̱na̱nwuai]]:''' [[A̱na̱nwuai:Atheism|Atheism]] – [[A̱na̱nwuai:Esotericism|Esotericism]] – [[A̱na̱nwuai:Sot-á̱niet|Sot-á̱niet]] – [[A̱na̱nwuai:Lyentashikum|Lyentashikum]] – [[A̱na̱nwuai:Neopaganism|Neopaganism]] – [[A̱na̱nwuai:A̱yaaguguut Khwi Á̱fai|A̱yaaguguut Khwi Á̱fai]] – [[A̱na̱nwuai:Lyenfilosofi|Lyenfilosofi]] – [[A̱na̱nwuai:A̱khwu|A̱khwu]] - [[A̱na̱nwuai:A̱byintyok A̱tyap/Faith and Religion|Faith and Religion in the German Empire]] <br> '''[[:Sa:Khwi|Si̱sa]]:''' [[:Sa:Abrahamic Religion|Abrahamic Religion]] – [[:Sa:Ethics|Ethics]] – [[:Sa:Naai|Naai]] – [[:Sa:Supernatural Being|Supernatural Being]] – [[:Sa:Interreligious Dialogue|Interreligious Dialogue]] – [[:Sa:Meditation|Meditation]] – [[:Sa:Mysticism|Mysticism]] – [[:Sa:Nature Religion|Nature Religion]] – [[:Sa:Criticism of Religion|Criticism of Religion]] – [[:Sa:Religious Literature|Religious Literature]] – [[:Sa:Religious Medium|Religious Medium]] – [[:Sa:Sacred Building|Sacred Building]] – [[:Sa:Spirituality|Spirituality]] – [[:Sa:Theology|Theology]] – [[:Sa:Khwi Swanta|Khwi Swanta]]</div> | width="33%" colspan="1" | {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|[[Religious Studies]]}}<div align="center">'''[[:Sa:Religious Studies|Sa]]'''</div> [[Nkhang Khwi|Nkhang]] – [[Phenomenology of Religion|Phenomenology]] – [[Psychology of Religion|Psychology]] – [[Sociology of Religion|Sociology]] – [[Lyennkhang-a̱byin Khwi|Lyennkhang-a̱byin]] – [[Ethnology of Religion|Ethnology]] – [[Wa̱i Khwi|Wa̱i a̱lyiat]]<br><br> |-valign="top" | width="33%" colspan="1" | {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|Cross-religious articles}}<div align="left">'''[[A̱na̱nwuai:Khwi/Lists|Lists]]''' – '''[[List of religions and worldviews]]''' [[Enlightenment]] – [[San]] – [[Eschatology]] – [[Swan a̱fa-a̱khwot]] – [[Naai]] – [[Nwuak fwuo (Khwi)|Nwuak fwuo]] – [[Gnosis|Gnosticism]] – [[A̱gwaza]] – [[A̱gwaza-a̱nap]] – [[Sanctuary]] – [[Interreligious Dialogue]] – [[A̱ta̱cya̱]] – [[Monastery]] – [[Conversion (Religion)|Conversion]] – [[Cult]] – [[Meditation]] – [[Mysticism]] – [[Lyentashikum]] – [[Tyai-á̱zanson]] – Za̱nang (Khwi) –Za̱nang – Philosophy of Perennials – Pris – A̱ta̱m a̱kwonu – Reincarnation – Criticism of Religion – Mat – Spirituality – A̱ka̱tuk nyia̱ – Kyang Shyicet Fa a̱ni – A̱ta̱nyeang – Theodicy – ​​Tat-a̱pyia̱ Lyen A̱gwaza – Theophany – Transcendence – Pilgrimage – World Ethic </div> | width="33%" | {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|Sa̱nseang ghwughwu}} <div style="text-align:center;font-size:90%"> {{A̱na̱nwuai:Khwi/Sa̱nseang ghwughwu}} {{purge|linktext='''tyai ghwughwu fai'''}} </div> | width="33%" | {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|[[Lyenfilosofi Khwi]]}}<div align="center">'''[[:Sa:Lyenfilosofi Khwi|Sa]]'''</div> [[Lyenfilosofi Khwiki̱risi̱ti]] – [[Free Will]] – [[A̱gwaza]] – [[Proof of God]] – [[Lyenfilosofi Khwikpaa̱pyia̱]] – [[Lyenfilosofi Khwiyahuda]] – [[Metaphysics]] – [[Natural Theology]] – [[Tyai-Á̱zanson]] – [[Scholasticism]] – [[Soul]] – [[Theodicy]] – [[Immortality]] – [[A̱tsotswat]]<br /><br /> |} <!-- outsourced --> {{Anchor|Nkhwi}} {{A̱na̱nwuai:Khwi/Nkhwi Swanta na}} {{Anchor|Collaboration}} <!-- --> {| border="0" cellpadding="10" style="border:solid 1px #1162c5; background-color:#FFFFFF;" width="100%;font-size:95%;" |-valign="top" | colspan=3 | <div style="padding: 3px; text-align: center; font-size:140%; line-height:170%;">Collaboration:<br />[[Wukipedia:Religion Editorial Team|Religion Editorial Team]] – [[Wukipedia:A̱sorong Á̱nietnjhyuk Khwi/Go|Go]] – [[Wukipedia:A̱sorong Á̱nietnjhyuk Khwi/LS|Quality Assurance]]</div> |-valign="top" | width="50%" colspan=1 |<br /> {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|A̱yaati̱kut Á̱fai}} {{A̱na̱nwuai:Khwi/A̱yaati̱kut Á̱fai}} <div align="right"><small>Jhyuk:</small>{{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwi/A̱yaati̱kut Á̱fai|text=<small>Khwi da̱ a̱ka̱nyiung</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwiyahuda/new|text=<small>Khwiyahuda</small>}} {{jhyuk|Wukipedia:WikiProject Khwiki̱risi̱ti/A̱yaati̱kut á̱fai|text=<small>Khwiki̱risi̱ti</small>}} {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwikpaa̱pyia̱/A̱yaati̱kut á̱fais|text=<small>Khwikpaa̱pyia̱</small>}} {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Bahai/A̱yaati̱kut á̱fai|text=<small>Khwibahai</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwibuda/A̱yaati̱kut á̱fai|text=<small>Khwibuda</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Esotericism/A̱yaati̱kut á̱fai|text=<small>Esotericism</small>}} </div><br> | width="50%" colspan=1 |<br /> {{A̱na̱nwuai-a̱pyia̱|1162c5|A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni}} {{A̱na̱nwuai:Khwi/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni}} <div align="right"><small>Jhyuk:</small>{{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwi/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwi da̱ a̱ka̱nyiung</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwiyahuda/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwiyahuda</small>}} {{jhyuk|Wukipedia:WikiProject Christianity/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwiki̱risi̱ti</small>}} {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwikpaa̱pyia̱/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwikpaa̱pyia̱</small>}} {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwibahai/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwibahai</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwihindu/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwihindu</small>}} {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Khwibuda/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Khwibuda</small>}}<br> {{jhyuk|A̱na̱nwuai:Esotericism/A̱yaati̱kut ba̱ nwai nshyia̱ a̱ni|text=<small>Esotericism</small>}} </div> |- | valign="top" width="100%" colspan="3" | <div align="center">'''Khwi di̱ nta̱m-a̱meang Wukimedia'''</div> <div style="text-align:center;border-top: 2px solid #1162c5;"> [[Fail:Commons-logo.svg|16px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]][[commons:Sa:Religion|Images]] [[Fail:Wikinews-logo.svg|18px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]]&nbsp;[[n:A̱na̱nwuai:Religion|Nkhang]]&nbsp;&nbsp; [[Fail:Wikisource-logo.svg|16px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]]&nbsp;[[s:Sa:Religious Studies / Theology|Source texts]]&nbsp;&nbsp; [[Fail:Wikibooks-logo-de.svg|16px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]]&nbsp;[[b:Shelf:Religion|Nkwaa̱mbwatfang]]&nbsp;&nbsp; [[Fail:Wiktionary-logo-de.png|16px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]]&nbsp;[[wikt:khwi|A̱gban swáng a̱lyiat]]&nbsp;&nbsp; [[Fail:Wikiquote-logo.svg|16px|class=noviewer|<nowiki></nowiki>]]&nbsp;[[q:Religion|Tityan]] {{A̱mgba̱m á̱na̱nwuai}} </div> |} [[Sa:A̱na̱nwuai:Khwi nang a̱pyia̱-a̱lyiat| ]] __NOTOC__ tquoufvnsmdi5qfhww392mqg13hmzye Cám Jim Crow 0 6371 46878 43608 2026-07-09T12:07:06Z Zichatmoses 2829 46878 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Cite:Bibliographic | details for "Jim Crow laws"}} Doka̱ki '''Cám jim crow''' ji kuyet si̱ si̱set ma̱ng doka̱ki mali ja á̱ ku hyia̱ mi̱ á̱si̱set a̱muna̱pyia a̱tak mi̱ lat ndyia̱ 19th ma̱ng kpankpaan centuri̱ 20th ku tyia̱ khwo naai a̱lyiam seang, "Jim Crow" kuyet a̱tyu yong ka̱kang jen da̱nian a̱tyu A̱fi̱rika A̱meri̱ka.<ref name="fremon">{{cite book |last1=Fremon |first1=David |title=The Jim Crow Laws and Racism in American History |date=2000 |publisher=Enslow |isbn=0766012972 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/jimcrowlawsracis00frem }}</ref> Doka ngyaan si̱ Jim Crow kuyet ka̱kap a̱nwuat nswak mi̱ 1965.<ref name="Schmermund2016">{{cite book|first=Elizabeth |last=Schmermund|title=Reading and Interpreting the Works of Harper Lee|url=https://books.google.com/books?id=RgpiDwAAQBAJ&pg=PA27|year=2016|publisher=Enslow Publishing, LLC|isbn=978-0-7660-7914-4|pages=27–}}</ref> A̱fun ma̱ng A̱tson livwuon kwanvam gyaii a̱pyia̱ wu shyia̱ di̱ yong a̱hwa mi̱ a̱ka̱vwuo a̱ghyang ma̱ a̱keangtung A̱merika ma̱nang a̱nia̱ a̱ni, ko nang a̱kpa a̱si̱tet a̱gyang a̱tausa a̱tyin ka nfi̱n swat na̱van mi̱ a̱kpa nswat ma̱ng nkhyai.<ref>Bubar, Joe (March 9, 2020). [https://upfront.scholastic.com/issues/2019-20/030920/the-jim-crow-north.html#1300L "The Jim Crow North"], ''Upfront Magazine - Scholastic''. Retrieved June 7, 2021.</ref><ref>''Discrimination in Access to Public Places: A Survey of State and Federal Accommodations Laws'', 7 N.Y.U. Rev.L. & Soc.Change 215, 238 (1978).</ref> Cam A̱tyin kuyet ji nyaap hwa mbwak a̱shong-ci̱t si̱tet a̱nietswat a̱vwuo (A̱nieta̱tan) á̱ nwuak ba a̱lahyia̱ mba ka ma̱ng a̱tyin siyasa mǡ̱ng kau khwo nzwa nang á̱ kpaat da̱nian A̱fi̱rika A̱merika di̱n jen á̱ nshyai nok gba̱ngba̱ng a̱n.<ref name="Bartlett2008">{{cite book|first=Bruce |last=Bartlett|title=Wrong on Race: The Democratic Party's Buried Past|url=https://books.google.com/books?id=POhHuoGILNYC&pg=PA24|year=2008|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-230-61138-2|pages=24–}}</ref>. A̱nia wa ku ngya a̱son ma̱ na̱van livwuon kwavam ma̱nang a̱fun a̱shong-Lily meang ku byia̱ a̱gugut li̱n a̱ma.<ref>{{Cite journal |last1=Heersink |first1=Boris |last2=Jenkins |first2=Jeffery A. |date=April 2020 |title=Whiteness and the Emergence of the Republican Party in the Early Twentieth-Century South |url=https://www.cambridge.org/core/journals/studies-in-american-political-development/article/abs/whiteness-and-the-emergence-of-the-republican-party-in-the-early-twentiethcentury-south/899B4B98A78353683C3C6050DFA5771B |journal=Studies in American Political Development |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=71–90 |doi=10.1017/S0898588X19000208 |s2cid=213551748 |issn=0898-588X|url-access=subscription }}</ref>. <ref name="tperd">{{cite web |last1=Perdue |first1=Theda |title=Legacy of Jim Crow for Southern Native Americans |url=https://www.c-span.org/video/?302379-1/legacy-jim-crow-southern-native-americans |website=C-SPAN |access-date=27 November 2018 |date=October 28, 2011}}</ref><ref name="jimlu">{{cite book |last1=Lowery |first1=Malinda Maynor |title=Lumbee Indians in the Jim Crow South: Race, Identity, and the Making of a Nation |url=https://books.google.com/books?id=vLY3XbAqDUwC|publisher=Univ of North Carolina Press |access-date=27 November 2018 |pages=0–339 |date=2010|isbn=9780807833681 }}</ref>. <ref name="tperd"/><ref name="jimlu"/><ref name="jewolf">{{cite journal |last1=Wolfley |first1=Jeanette |title=Jim Crow, Indian Style: The Disenfranchisement of Native Americans |journal=Indian Law Review |date=1990 |volume=16 |issue=1 |pages=167–202 |url=http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412011616/http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |archive-date=April 12, 2019 |url-status=dead |doi=10.2307/20068694 |jstor=20068694 |hdl=1903/22633 |hdl-access=free }}</ref>. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.landmarkcases.org/cases/brown-v-board-of-education|title=Brown v. Board of Education|website=Landmark Supreme Court Cases|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1940-1955/347us483|title=Brown v. Board of Education of Topeka |website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://nmaahc.si.edu/blog-post/two-landmark-decisions-fight-equality-and-justice|title=Two Landmark Decisions in the Fight for Equality and Justice|date=2017-10-11|website=National Museum of African American History and Culture|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> Mi̱ si̱tet jhyang, ku nin kyiak a̱ka̱lyia̱ ma̱di̱di̱t á̱ si̱n nyia̱ tankai kyang huni, a̱wot á̱ [[Warren kam]] ba ba̱ si̱ ya a̱son ma̱ng nyia̱ tyok tazwa a̱pyia̱ Jim Crow a̱tung kwok sot di̱ a̱ka̱wat a̱gyang ma̱nang tankai ''[[Swuan A̱ti̱lanti Motel, Inc. v. a̱keang mundung A̱merika]]'' (1964).<ref>{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1964/515|title=Heart of Atlanta Motel, Inc. v. United States|website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> == A̱ni̱nan == Ba ku tsa lyen nyia̱ ta̱m ma̱ng swanga̱lyian ji "Cam Hakaka Jim" á̱ si̱ mi̱n ntyia̱ mam zwat na ndyia̱ 1884 mi̱ lyuut a̱niet shei nkhyang ra̱dio a̱ti̱kut tang a̱lyiat na ma̱ a̱ka̱sa ntyok yaan fwuong.<ref>{{cite news |url= https://www.newspapers.com/clip/75375764/sioux-city-journal-iowa-18-december/ |title=Congressional|work=Sioux City Journal |date=December 18, 1884 |page=2}}</ref>. <ref>{{cite news |url= https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E05EEDB1F31E033A25752C2A9649D94639ED7CF |page=1|title=Louisiana's 'Jim Crow' Law Valid|quote=New Orleans, Dec 20. – The Supreme Court yesterday declared constitutional the law passed two years ago and known as the 'Jim Crow' law, making it compulsory on railroads to provide separate cars for black people.|work=The New York Times |date=December 21, 1892 |location=New York |issn=0362-4331 |access-date=February 6, 2011}}</ref> Kyang hu tsa a̱ghwut mi̱ ndyia̱ 1892 a̱wot mi̱ a̱lyoot a̱ si̱ A̱fai York mi jen lyuut a̱ti̱kut Times da̱pyia̱ Louisiana nyia̱ si̱ á̱ khyap nggu vak a̱taintuut a̱yaamoto.[15][16] Á̱ si̱ ba ba̱ yet byin a̱byin swanga̱lyiat "Jim hadadaru" kan ngyet ma̱ng jen jhyang a̱tyu a̱tam a̱ da̱ nggu da̱nian "fi̱p Jim hadadaru", a̱ bwuom-ma̱ng-song karikatswo si̱ a̱dyundyung a̱niet nyia̱ maat hu mbwak a̱shong a̱tyujhya̱t a̱lyiat Thomas D. Chia̱ga̱vang mi̱ a̱ghyia̱dyundung a̱niet ba, mast tsa wu mi̱ ndyia̱ 1828. Da̱nian ma̱ a̱ghyi chia̱ga̱vang da̱ di̱ a̱hwa, Jim hadaru si̱ ntyia̱ ki̱n ntat mi ndyia̱ 1838 a̱lyiat na kau a̱wun na fa "Negro". Neet ma̱nang a̱niet nswat a̱tyin nswak cam livwoun kwavam a̱pyia̱ A̱fi̱rika A̱merika ma̱ ngaan ndyia̱ 19th, cam wu ni si̱ kai a̱fwufwuo nang á̱ hu ma̱nang camJim Crow.<ref name=scjc7/> == Ya̱fang == {{Reflist}} 59ly2ytw7ygxtm751j06d7f9mhwfgxv 46879 46878 2026-07-09T12:07:47Z Zichatmoses 2829 46879 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Cám Jim Crow/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Cám Jim Crow/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Cám Jim Crow/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Cite:Bibliographic | details for "Jim Crow laws"}} Doka̱ki '''Cám jim crow''' ji kuyet si̱ si̱set ma̱ng doka̱ki mali ja á̱ ku hyia̱ mi̱ á̱si̱set a̱muna̱pyia a̱tak mi̱ lat ndyia̱ 19th ma̱ng kpankpaan centuri̱ 20th ku tyia̱ khwo naai a̱lyiam seang, "Jim Crow" kuyet a̱tyu yong ka̱kang jen da̱nian a̱tyu A̱fi̱rika A̱meri̱ka.<ref name="fremon">{{cite book |last1=Fremon |first1=David |title=The Jim Crow Laws and Racism in American History |date=2000 |publisher=Enslow |isbn=0766012972 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/jimcrowlawsracis00frem }}</ref> Doka ngyaan si̱ Jim Crow kuyet ka̱kap a̱nwuat nswak mi̱ 1965.<ref name="Schmermund2016">{{cite book|first=Elizabeth |last=Schmermund|title=Reading and Interpreting the Works of Harper Lee|url=https://books.google.com/books?id=RgpiDwAAQBAJ&pg=PA27|year=2016|publisher=Enslow Publishing, LLC|isbn=978-0-7660-7914-4|pages=27–}}</ref> A̱fun ma̱ng A̱tson livwuon kwanvam gyaii a̱pyia̱ wu shyia̱ di̱ yong a̱hwa mi̱ a̱ka̱vwuo a̱ghyang ma̱ a̱keangtung A̱merika ma̱nang a̱nia̱ a̱ni, ko nang a̱kpa a̱si̱tet a̱gyang a̱tausa a̱tyin ka nfi̱n swat na̱van mi̱ a̱kpa nswat ma̱ng nkhyai.<ref>Bubar, Joe (March 9, 2020). [https://upfront.scholastic.com/issues/2019-20/030920/the-jim-crow-north.html#1300L "The Jim Crow North"], ''Upfront Magazine - Scholastic''. Retrieved June 7, 2021.</ref><ref>''Discrimination in Access to Public Places: A Survey of State and Federal Accommodations Laws'', 7 N.Y.U. Rev.L. & Soc.Change 215, 238 (1978).</ref> Cam A̱tyin kuyet ji nyaap hwa mbwak a̱shong-ci̱t si̱tet a̱nietswat a̱vwuo (A̱nieta̱tan) á̱ nwuak ba a̱lahyia̱ mba ka ma̱ng a̱tyin siyasa mǡ̱ng kau khwo nzwa nang á̱ kpaat da̱nian A̱fi̱rika A̱merika di̱n jen á̱ nshyai nok gba̱ngba̱ng a̱n.<ref name="Bartlett2008">{{cite book|first=Bruce |last=Bartlett|title=Wrong on Race: The Democratic Party's Buried Past|url=https://books.google.com/books?id=POhHuoGILNYC&pg=PA24|year=2008|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-230-61138-2|pages=24–}}</ref>. A̱nia wa ku ngya a̱son ma̱ na̱van livwuon kwavam ma̱nang a̱fun a̱shong-Lily meang ku byia̱ a̱gugut li̱n a̱ma.<ref>{{Cite journal |last1=Heersink |first1=Boris |last2=Jenkins |first2=Jeffery A. |date=April 2020 |title=Whiteness and the Emergence of the Republican Party in the Early Twentieth-Century South |url=https://www.cambridge.org/core/journals/studies-in-american-political-development/article/abs/whiteness-and-the-emergence-of-the-republican-party-in-the-early-twentiethcentury-south/899B4B98A78353683C3C6050DFA5771B |journal=Studies in American Political Development |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=71–90 |doi=10.1017/S0898588X19000208 |s2cid=213551748 |issn=0898-588X|url-access=subscription }}</ref>. <ref name="tperd">{{cite web |last1=Perdue |first1=Theda |title=Legacy of Jim Crow for Southern Native Americans |url=https://www.c-span.org/video/?302379-1/legacy-jim-crow-southern-native-americans |website=C-SPAN |access-date=27 November 2018 |date=October 28, 2011}}</ref><ref name="jimlu">{{cite book |last1=Lowery |first1=Malinda Maynor |title=Lumbee Indians in the Jim Crow South: Race, Identity, and the Making of a Nation |url=https://books.google.com/books?id=vLY3XbAqDUwC|publisher=Univ of North Carolina Press |access-date=27 November 2018 |pages=0–339 |date=2010|isbn=9780807833681 }}</ref>. <ref name="tperd"/><ref name="jimlu"/><ref name="jewolf">{{cite journal |last1=Wolfley |first1=Jeanette |title=Jim Crow, Indian Style: The Disenfranchisement of Native Americans |journal=Indian Law Review |date=1990 |volume=16 |issue=1 |pages=167–202 |url=http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412011616/http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |archive-date=April 12, 2019 |url-status=dead |doi=10.2307/20068694 |jstor=20068694 |hdl=1903/22633 |hdl-access=free }}</ref>. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.landmarkcases.org/cases/brown-v-board-of-education|title=Brown v. Board of Education|website=Landmark Supreme Court Cases|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1940-1955/347us483|title=Brown v. Board of Education of Topeka |website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://nmaahc.si.edu/blog-post/two-landmark-decisions-fight-equality-and-justice|title=Two Landmark Decisions in the Fight for Equality and Justice|date=2017-10-11|website=National Museum of African American History and Culture|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> Mi̱ si̱tet jhyang, ku nin kyiak a̱ka̱lyia̱ ma̱di̱di̱t á̱ si̱n nyia̱ tankai kyang huni, a̱wot á̱ [[Warren kam]] ba ba̱ si̱ ya a̱son ma̱ng nyia̱ tyok tazwa a̱pyia̱ Jim Crow a̱tung kwok sot di̱ a̱ka̱wat a̱gyang ma̱nang tankai ''[[Swuan A̱ti̱lanti Motel, Inc. v. a̱keang mundung A̱merika]]'' (1964).<ref>{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1964/515|title=Heart of Atlanta Motel, Inc. v. United States|website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> == A̱ni̱nan == Ba ku tsa lyen nyia̱ ta̱m ma̱ng swanga̱lyian ji "Cam Hakaka Jim" á̱ si̱ mi̱n ntyia̱ mam zwat na ndyia̱ 1884 mi̱ lyuut a̱niet shei nkhyang ra̱dio a̱ti̱kut tang a̱lyiat na ma̱ a̱ka̱sa ntyok yaan fwuong.<ref>{{cite news |url= https://www.newspapers.com/clip/75375764/sioux-city-journal-iowa-18-december/ |title=Congressional|work=Sioux City Journal |date=December 18, 1884 |page=2}}</ref>. <ref>{{cite news |url= https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E05EEDB1F31E033A25752C2A9649D94639ED7CF |page=1|title=Louisiana's 'Jim Crow' Law Valid|quote=New Orleans, Dec 20. – The Supreme Court yesterday declared constitutional the law passed two years ago and known as the 'Jim Crow' law, making it compulsory on railroads to provide separate cars for black people.|work=The New York Times |date=December 21, 1892 |location=New York |issn=0362-4331 |access-date=February 6, 2011}}</ref> Kyang hu tsa a̱ghwut mi̱ ndyia̱ 1892 a̱wot mi̱ a̱lyoot a̱ si̱ A̱fai York mi jen lyuut a̱ti̱kut Times da̱pyia̱ Louisiana nyia̱ si̱ á̱ khyap nggu vak a̱taintuut a̱yaamoto.[15][16] Á̱ si̱ ba ba̱ yet byin a̱byin swanga̱lyiat "Jim hadadaru" kan ngyet ma̱ng jen jhyang a̱tyu a̱tam a̱ da̱ nggu da̱nian "fi̱p Jim hadadaru", a̱ bwuom-ma̱ng-song karikatswo si̱ a̱dyundyung a̱niet nyia̱ maat hu mbwak a̱shong a̱tyujhya̱t a̱lyiat Thomas D. Chia̱ga̱vang mi̱ a̱ghyia̱dyundung a̱niet ba, mast tsa wu mi̱ ndyia̱ 1828. Da̱nian ma̱ a̱ghyi chia̱ga̱vang da̱ di̱ a̱hwa, Jim hadaru si̱ ntyia̱ ki̱n ntat mi ndyia̱ 1838 a̱lyiat na kau a̱wun na fa "Negro". Neet ma̱nang a̱niet nswat a̱tyin nswak cam livwoun kwavam a̱pyia̱ A̱fi̱rika A̱merika ma̱ ngaan ndyia̱ 19th, cam wu ni si̱ kai a̱fwufwuo nang á̱ hu ma̱nang camJim Crow.<ref name=scjc7/> == Ya̱fang == {{Reflist}} 3ifhzy9omup4z7vxuonkz3g94iyn4dt 46880 46879 2026-07-09T12:08:11Z Zichatmoses 2829 46880 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Cám Jim Crow/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Cám Jim Crow/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Cám Jim Crow/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Cám Jim Crow/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Cám Jim Crow/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Cám Jim Crow/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Cite:Bibliographic | details for "Jim Crow laws"}} Doka̱ki '''Cám jim crow''' ji kuyet si̱ si̱set ma̱ng doka̱ki mali ja á̱ ku hyia̱ mi̱ á̱si̱set a̱muna̱pyia a̱tak mi̱ lat ndyia̱ 19th ma̱ng kpankpaan centuri̱ 20th ku tyia̱ khwo naai a̱lyiam seang, "Jim Crow" kuyet a̱tyu yong ka̱kang jen da̱nian a̱tyu A̱fi̱rika A̱meri̱ka.<ref name="fremon">{{cite book |last1=Fremon |first1=David |title=The Jim Crow Laws and Racism in American History |date=2000 |publisher=Enslow |isbn=0766012972 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/jimcrowlawsracis00frem }}</ref> Doka ngyaan si̱ Jim Crow kuyet ka̱kap a̱nwuat nswak mi̱ 1965.<ref name="Schmermund2016">{{cite book|first=Elizabeth |last=Schmermund|title=Reading and Interpreting the Works of Harper Lee|url=https://books.google.com/books?id=RgpiDwAAQBAJ&pg=PA27|year=2016|publisher=Enslow Publishing, LLC|isbn=978-0-7660-7914-4|pages=27–}}</ref> A̱fun ma̱ng A̱tson livwuon kwanvam gyaii a̱pyia̱ wu shyia̱ di̱ yong a̱hwa mi̱ a̱ka̱vwuo a̱ghyang ma̱ a̱keangtung A̱merika ma̱nang a̱nia̱ a̱ni, ko nang a̱kpa a̱si̱tet a̱gyang a̱tausa a̱tyin ka nfi̱n swat na̱van mi̱ a̱kpa nswat ma̱ng nkhyai.<ref>Bubar, Joe (March 9, 2020). [https://upfront.scholastic.com/issues/2019-20/030920/the-jim-crow-north.html#1300L "The Jim Crow North"], ''Upfront Magazine - Scholastic''. Retrieved June 7, 2021.</ref><ref>''Discrimination in Access to Public Places: A Survey of State and Federal Accommodations Laws'', 7 N.Y.U. Rev.L. & Soc.Change 215, 238 (1978).</ref> Cam A̱tyin kuyet ji nyaap hwa mbwak a̱shong-ci̱t si̱tet a̱nietswat a̱vwuo (A̱nieta̱tan) á̱ nwuak ba a̱lahyia̱ mba ka ma̱ng a̱tyin siyasa mǡ̱ng kau khwo nzwa nang á̱ kpaat da̱nian A̱fi̱rika A̱merika di̱n jen á̱ nshyai nok gba̱ngba̱ng a̱n.<ref name="Bartlett2008">{{cite book|first=Bruce |last=Bartlett|title=Wrong on Race: The Democratic Party's Buried Past|url=https://books.google.com/books?id=POhHuoGILNYC&pg=PA24|year=2008|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-230-61138-2|pages=24–}}</ref>. A̱nia wa ku ngya a̱son ma̱ na̱van livwuon kwavam ma̱nang a̱fun a̱shong-Lily meang ku byia̱ a̱gugut li̱n a̱ma.<ref>{{Cite journal |last1=Heersink |first1=Boris |last2=Jenkins |first2=Jeffery A. |date=April 2020 |title=Whiteness and the Emergence of the Republican Party in the Early Twentieth-Century South |url=https://www.cambridge.org/core/journals/studies-in-american-political-development/article/abs/whiteness-and-the-emergence-of-the-republican-party-in-the-early-twentiethcentury-south/899B4B98A78353683C3C6050DFA5771B |journal=Studies in American Political Development |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=71–90 |doi=10.1017/S0898588X19000208 |s2cid=213551748 |issn=0898-588X|url-access=subscription }}</ref>. <ref name="tperd">{{cite web |last1=Perdue |first1=Theda |title=Legacy of Jim Crow for Southern Native Americans |url=https://www.c-span.org/video/?302379-1/legacy-jim-crow-southern-native-americans |website=C-SPAN |access-date=27 November 2018 |date=October 28, 2011}}</ref><ref name="jimlu">{{cite book |last1=Lowery |first1=Malinda Maynor |title=Lumbee Indians in the Jim Crow South: Race, Identity, and the Making of a Nation |url=https://books.google.com/books?id=vLY3XbAqDUwC|publisher=Univ of North Carolina Press |access-date=27 November 2018 |pages=0–339 |date=2010|isbn=9780807833681 }}</ref>. <ref name="tperd"/><ref name="jimlu"/><ref name="jewolf">{{cite journal |last1=Wolfley |first1=Jeanette |title=Jim Crow, Indian Style: The Disenfranchisement of Native Americans |journal=Indian Law Review |date=1990 |volume=16 |issue=1 |pages=167–202 |url=http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412011616/http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |archive-date=April 12, 2019 |url-status=dead |doi=10.2307/20068694 |jstor=20068694 |hdl=1903/22633 |hdl-access=free }}</ref>. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.landmarkcases.org/cases/brown-v-board-of-education|title=Brown v. Board of Education|website=Landmark Supreme Court Cases|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1940-1955/347us483|title=Brown v. Board of Education of Topeka |website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://nmaahc.si.edu/blog-post/two-landmark-decisions-fight-equality-and-justice|title=Two Landmark Decisions in the Fight for Equality and Justice|date=2017-10-11|website=National Museum of African American History and Culture|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> Mi̱ si̱tet jhyang, ku nin kyiak a̱ka̱lyia̱ ma̱di̱di̱t á̱ si̱n nyia̱ tankai kyang huni, a̱wot á̱ [[Warren kam]] ba ba̱ si̱ ya a̱son ma̱ng nyia̱ tyok tazwa a̱pyia̱ Jim Crow a̱tung kwok sot di̱ a̱ka̱wat a̱gyang ma̱nang tankai ''[[Swuan A̱ti̱lanti Motel, Inc. v. a̱keang mundung A̱merika]]'' (1964).<ref>{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1964/515|title=Heart of Atlanta Motel, Inc. v. United States|website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> == A̱ni̱nan == Ba ku tsa lyen nyia̱ ta̱m ma̱ng swanga̱lyian ji "Cam Hakaka Jim" á̱ si̱ mi̱n ntyia̱ mam zwat na ndyia̱ 1884 mi̱ lyuut a̱niet shei nkhyang ra̱dio a̱ti̱kut tang a̱lyiat na ma̱ a̱ka̱sa ntyok yaan fwuong.<ref>{{cite news |url= https://www.newspapers.com/clip/75375764/sioux-city-journal-iowa-18-december/ |title=Congressional|work=Sioux City Journal |date=December 18, 1884 |page=2}}</ref>. <ref>{{cite news |url= https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E05EEDB1F31E033A25752C2A9649D94639ED7CF |page=1|title=Louisiana's 'Jim Crow' Law Valid|quote=New Orleans, Dec 20. – The Supreme Court yesterday declared constitutional the law passed two years ago and known as the 'Jim Crow' law, making it compulsory on railroads to provide separate cars for black people.|work=The New York Times |date=December 21, 1892 |location=New York |issn=0362-4331 |access-date=February 6, 2011}}</ref> Kyang hu tsa a̱ghwut mi̱ ndyia̱ 1892 a̱wot mi̱ a̱lyoot a̱ si̱ A̱fai York mi jen lyuut a̱ti̱kut Times da̱pyia̱ Louisiana nyia̱ si̱ á̱ khyap nggu vak a̱taintuut a̱yaamoto.[15][16] Á̱ si̱ ba ba̱ yet byin a̱byin swanga̱lyiat "Jim hadadaru" kan ngyet ma̱ng jen jhyang a̱tyu a̱tam a̱ da̱ nggu da̱nian "fi̱p Jim hadadaru", a̱ bwuom-ma̱ng-song karikatswo si̱ a̱dyundyung a̱niet nyia̱ maat hu mbwak a̱shong a̱tyujhya̱t a̱lyiat Thomas D. Chia̱ga̱vang mi̱ a̱ghyia̱dyundung a̱niet ba, mast tsa wu mi̱ ndyia̱ 1828. Da̱nian ma̱ a̱ghyi chia̱ga̱vang da̱ di̱ a̱hwa, Jim hadaru si̱ ntyia̱ ki̱n ntat mi ndyia̱ 1838 a̱lyiat na kau a̱wun na fa "Negro". Neet ma̱nang a̱niet nswat a̱tyin nswak cam livwoun kwavam a̱pyia̱ A̱fi̱rika A̱merika ma̱ ngaan ndyia̱ 19th, cam wu ni si̱ kai a̱fwufwuo nang á̱ hu ma̱nang camJim Crow.<ref name=scjc7/> == Ya̱fang == {{Reflist}} ll63pr01u2o2tm9k1e76p36xa8cvpz5 Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964 0 6384 46916 43598 2026-07-09T13:22:04Z AshiyaG 2949 46916 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Cicik A̱niet nang a̱ ngyei '''Civil Rights Act of 1964''' (<abbr>Pub. L.</abbr> 88–352, 78 Stat. 241 ji a̱ni, a̱ ku kpaat nji a̱tuk 2 zwat a̱natat, 1964) a̱ni yet ba̱ng fwuo cicik A̱niet ma̱ng cicik khuo ma̱ A̱byin Tung A̱pyia A̱merika ku lan cet cat a̱pyia̱ based on [[Sa a̱chyet (á̱nietbishyi)|a̱chyet]], [[A̱yin a̱ byia̱ vwuon|vwuon]], khwi, byin,{{efn|Three Supreme Court rulings in June 2020 interpreted that employment discrimination on the basis of [[sexual orientation]] or [[gender identity]] is a form of discrimination on the basis of sex and is therefore also outlawed by the Civil Rights Act. See ''[[Bostock v. Clayton County]]'', and also see below for more details.}} ma̱ng swst mbyin swanta.<ref>[http://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=97&page=transcript "Transcript of Civil Rights Act (1964)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418015028/https://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=97&page=transcript |date=April 18, 2021 }}. Retrieved July 28, 2012.</ref> ku nfi̱n ca̱t kyang ku shtia̱ ca̱caat a̱ni bah si̱ koot tsok a̱ka̱ca̱t tei lilyoot, [[bvwuon li kwavam]] mi̱ a̱ malifang ma̱ng [[a̱gáng á̱ka̱vwuo kwuat]],ma̱ng shei cucuk kwok nta̱m. Ta̱m hu "bwat nyiung ku nswak ma̱ng a̱gba̱ndang a̱tan ya a̱son susot mi̱ nkyang A̱merika".<ref>{{cite web|url=https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/generic/CivilRightsAct1964.htm|title=U.S. Senate: Landmark Legislation: The Civil Rights Act of 1964|website=www.senate.gov|access-date=February 27, 2021|archive-date=April 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416205114/https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/generic/CivilRightsAct1964.htm|url-status=live}}</ref> <ref name="H.R. 7152 GovTrack">{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/h128|title=H.R. 7152. Passage.|work=GovTrack.us|access-date=October 3, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164404/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/h128|url-status=live}}</ref> <ref name="H.R. 7152 Senate">{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|title=HR. 7152. Passage.|work=GovTrack.us|access-date=November 30, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164352/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|title=HR. 7152. Passage. Senate Vote #409 – Jun 19, 1964|website=GovTrack.us|access-date=November 30, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164352/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|url-status=live}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} q47clqcqklpw33q3if9r34921qztuts 46917 46916 2026-07-09T13:22:37Z AshiyaG 2949 46917 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Ta̱m A̱ka̱wat Á̱nietbishyi a̱lyia̱ 1964/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Cicik A̱niet nang a̱ ngyei '''Civil Rights Act of 1964''' (<abbr>Pub. L.</abbr> 88–352, 78 Stat. 241 ji a̱ni, a̱ ku kpaat nji a̱tuk 2 zwat a̱natat, 1964) a̱ni yet ba̱ng fwuo cicik A̱niet ma̱ng cicik khuo ma̱ A̱byin Tung A̱pyia A̱merika ku lan cet cat a̱pyia̱ based on [[Sa a̱chyet (á̱nietbishyi)|a̱chyet]], [[A̱yin a̱ byia̱ vwuon|vwuon]], khwi, byin,{{efn|Three Supreme Court rulings in June 2020 interpreted that employment discrimination on the basis of [[sexual orientation]] or [[gender identity]] is a form of discrimination on the basis of sex and is therefore also outlawed by the Civil Rights Act. See ''[[Bostock v. Clayton County]]'', and also see below for more details.}} ma̱ng swst mbyin swanta.<ref>[http://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=97&page=transcript "Transcript of Civil Rights Act (1964)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418015028/https://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=97&page=transcript |date=April 18, 2021 }}. Retrieved July 28, 2012.</ref> ku nfi̱n ca̱t kyang ku shtia̱ ca̱caat a̱ni bah si̱ koot tsok a̱ka̱ca̱t tei lilyoot, [[bvwuon li kwavam]] mi̱ a̱ malifang ma̱ng [[a̱gáng á̱ka̱vwuo kwuat]],ma̱ng shei cucuk kwok nta̱m. Ta̱m hu "bwat nyiung ku nswak ma̱ng a̱gba̱ndang a̱tan ya a̱son susot mi̱ nkyang A̱merika".<ref>{{cite web|url=https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/generic/CivilRightsAct1964.htm|title=U.S. Senate: Landmark Legislation: The Civil Rights Act of 1964|website=www.senate.gov|access-date=February 27, 2021|archive-date=April 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416205114/https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/generic/CivilRightsAct1964.htm|url-status=live}}</ref> <ref name="H.R. 7152 GovTrack">{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/h128|title=H.R. 7152. Passage.|work=GovTrack.us|access-date=October 3, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164404/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/h128|url-status=live}}</ref> <ref name="H.R. 7152 Senate">{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|title=HR. 7152. Passage.|work=GovTrack.us|access-date=November 30, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164352/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|title=HR. 7152. Passage. Senate Vote #409 – Jun 19, 1964|website=GovTrack.us|access-date=November 30, 2013|archive-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206164352/https://www.govtrack.us/congress/votes/88-1964/s409|url-status=live}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} h5e2cc7mfz5gqz5veoud20paurrbwu6 Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika 0 6385 46910 43596 2026-07-09T13:15:41Z AshiyaG 2949 46910 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Nwuak a̱pyia̱ a̱ nyia̱ fang hwa a̱wot doot ma̱ a̱ka̱tyiak njhyá da̱nian nta̱m A̱fi̱rika-A̱merika, ku yet ta̱m ma̱jelisa hwa mi̱ A̱merika ma̱nang á̱ ku tyai mi̱ ndyia̱ 1989 mbwak. [[John Conyers]] Fa ta̱m hu á̱ doot ma̱ng sot ba zwop a̱cucuk tyai-a̱pyia̱ a̱tan da̱ [[Afi̱rika A̱merika]] da̱nian ǡ̱khwo MS. A̱liak a̱niet ba yong mba di̱n ta̱m hi a̱ni ku yet Rep bya. Ayanna Pressley, a̱tuk 3, ma̱ zwat jhyung 2025, si̱ tat Ma̱jeli̱sa 119th. <ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/reparations-bill-hr40-returns-congress-trump-dei-government-rcna191564|title=Reparations bill returns to Congress as Trump leads charge against racial equity in government|last=Moscufo| first=Michela| date=February 12, 2025|website=NBC News}}</ref> Kurum hu ku shyia̱ li̱lyim Sheila Jackson Lee meang ku lyip kwap mi̱ zwat jhyung 2023 a̱zaghyi a̱khwu gu ka mi̱ 2024. <ref>{{cite web|last1=Branigin|first1=Anne|title='An Idea Whose Time Has Come': Congress Hears the Case for Reparations on Juneteenth|url=https://www.theroot.com/an-idea-whose-time-has-come-congress-hears-the-case-fo-1835648858|website=The Root|date=19 June 2019 |accessdate=30 March 2020}}</ref> == Nkhyang == Conyers ku tak tyia̱ hu mi̱ ndyia̱ 1989, a̱wot a̱ si̱ tyak ka̱nka̱ra̱ng ma̱ tyia̱i hu mi̱ kuzang a̱tung kwainfwuo si̱ tat jen yok tam gu shimtat a̱lyia̱ 30 kya ki a̱zason. [[A̱tukmamtat Zwat A̱taa]] a̱lyia̱ 2019 a̱ si̱ li [[A̱tyukwai nfwuo a̱niet mi̱ si̱tet A̱merika a̱di̱dai a̱tung ma̱ lapsak Tyok hu, A̱tam a̱yaasainkyang ma̱ng [[Shyia̱ sa̱t a̱yaasainkyang|a̱di̱dai a̱tung a̱nietnyan shi̱ri̱ya]] ma̱ a̱tung kwainfwuo, si̱ yet a̱kwak a̱son ma̱ ta̱nkai nkyang a̱ wa, mi̱ kyang ma̱nang à̱ ku li nang nkhang nia á̱ ni, á̱ ku nnwuak a̱ta̱n bwoi nkhang ka mi̱ gaat a̱tung a̱kya ku ya mi̱ a̱lyia̱ 2007, "a̱lyia̱ a̱nyiung a̱zason kyia̱i A̱kwaka̱sona̱byin ntsa a̱ yet a̱dundyung a̱yin".<ref>{{cite web|last1=Lockhart|first1=P.R.|title=America is having an unprecedented debate about reparations. What comes next?|url=https://www.vox.com/identities/2019/6/20/18692949/congress-reparations-slavery-discrimination-hr-40-coates-glover|website=Vox|date=20 June 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> Rep. Conyers khwu mi a̱lyia̱ 2019, ma̱nang gu kan kyiak vak beang a̱guguut konyan ma̱ng kuzang jen a̱niet kwai nfwuo a̱niet kyiak ndyia̱ 1989 si bai a̱lyia̱ 2017. Memba "40" á̱ ku kyiak nang a̱tyu a "kwok a̱li̱kauli di̱ min nwai tyak a̱ni" A̱merika ba "ku tyia̱ fa̱k shok á̱khwo: nyia̱ li̱lyim Zwang a̱sai nbung ba, ba̱ na shyia̱ [[a̱cret nswak naii ma̱ng a̱lakumi]]".<ref>{{cite web|last1=Hulett|first1=Sarah|title=John Conyers, Detroiter and former dean of House of Representatives, dead at 90|url=https://www.michiganradio.org/post/john-conyers-detroiter-and-former-dean-house-representatives-dead-90|website=Michigan Radio|date=27 October 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> [[Kori Booka]] ku cong ma̱ng lwui ma̱ kpandang hwa mi̱ a̱tung a̱yaadum. A̱kwokwak a̱tyu lyentaka̱cyet konyan ma a̱tyua̱lyiat Demokiratik [[Nancy Pelosi]] tak beang da̱nian H.R. 40.<ref>{{cite web|title=Reparations and the legacy of Rep. John Conyers|url=https://www.finalcall.com/artman/publish/editorials/Reparations-and-the-legacy-of-Rep-John-Conyers.shtml|website=The Final Call|accessdate=30 March 2020}}</ref> Ma̱di̱di̱t ma [[2020 Demoki̱rati̱k khai A̱kwak a̱son A̱byin ma̱ sot a̱ ja|2020 Demoki̱rati̱k A̱niet ca̱t Tyok A̱kwak a̱son A̱byin]] tak beang nang ba na nyia̱ a̱ni.<ref>{{cite web|last1=Lillis|first1=Mike|last2=Wong|first2=Scott|title=Reparations bill wins new momentum in Congress|url=https://thehill.com/homenews/house/437286-reparations-bill-wins-new-momentum-in-house|website=The Hill|date=4 April 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> Mi̱ zwat Nyaai 2021, a̱di̱dam wu si̱ tat ba̱nsot a̱tung comuti ka a̱ghyi si̱ a̱hwa hwa ku yet a̱tsa kyang nang su a̱hwa a̱ni mi̱ mami nkhyang mba, naat ma̱ dyidyiat a̱li ka da̱nian a̱tyingtying ma̱ng koot tswak.<ref>{{Cite web |last=Rep. Jackson Lee |first=Sheila [D-TX-18 |date=2021-04-14 |title=Actions - H.R.40 - 117th Congress (2021-2022): Commission to Study and Develop Reparation Proposals for African Americans Act |url=https://www.congress.gov/bill/117th-congress/house-bill/40/all-actions |access-date=2025-02-11 |website=www.congress.gov}}</ref><ref>{{Cite news |title=House Lawmakers Advance Historic Bill To Form Reparations Commission |url=https://www.npr.org/2021/04/14/986853285/house-lawmakers-advance-historic-bill-to-form-reparations-commission |access-date=2025-02-11 |work=NPR |language=en}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} sleo7xl41dspyzig19glyehby1k8ja6 46911 46910 2026-07-09T13:16:47Z AshiyaG 2949 46911 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Ta̱m Komisha̱n mat Á̱niet Afi̱rika A̱merika/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Nwuak a̱pyia̱ a̱ nyia̱ fang hwa a̱wot doot ma̱ a̱ka̱tyiak njhyá da̱nian nta̱m A̱fi̱rika-A̱merika, ku yet ta̱m ma̱jelisa hwa mi̱ A̱merika ma̱nang á̱ ku tyai mi̱ ndyia̱ 1989 mbwak. [[John Conyers]] Fa ta̱m hu á̱ doot ma̱ng sot ba zwop a̱cucuk tyai-a̱pyia̱ a̱tan da̱ [[Afi̱rika A̱merika]] da̱nian ǡ̱khwo MS. A̱liak a̱niet ba yong mba di̱n ta̱m hi a̱ni ku yet Rep bya. Ayanna Pressley, a̱tuk 3, ma̱ zwat jhyung 2025, si̱ tat Ma̱jeli̱sa 119th. <ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/reparations-bill-hr40-returns-congress-trump-dei-government-rcna191564|title=Reparations bill returns to Congress as Trump leads charge against racial equity in government|last=Moscufo| first=Michela| date=February 12, 2025|website=NBC News}}</ref> Kurum hu ku shyia̱ li̱lyim Sheila Jackson Lee meang ku lyip kwap mi̱ zwat jhyung 2023 a̱zaghyi a̱khwu gu ka mi̱ 2024. <ref>{{cite web|last1=Branigin|first1=Anne|title='An Idea Whose Time Has Come': Congress Hears the Case for Reparations on Juneteenth|url=https://www.theroot.com/an-idea-whose-time-has-come-congress-hears-the-case-fo-1835648858|website=The Root|date=19 June 2019 |accessdate=30 March 2020}}</ref> == Nkhyang == Conyers ku tak tyia̱ hu mi̱ ndyia̱ 1989, a̱wot a̱ si̱ tyak ka̱nka̱ra̱ng ma̱ tyia̱i hu mi̱ kuzang a̱tung kwainfwuo si̱ tat jen yok tam gu shimtat a̱lyia̱ 30 kya ki a̱zason. [[A̱tukmamtat Zwat A̱taa]] a̱lyia̱ 2019 a̱ si̱ li [[A̱tyukwai nfwuo a̱niet mi̱ si̱tet A̱merika a̱di̱dai a̱tung ma̱ lapsak Tyok hu, A̱tam a̱yaasainkyang ma̱ng [[Shyia̱ sa̱t a̱yaasainkyang|a̱di̱dai a̱tung a̱nietnyan shi̱ri̱ya]] ma̱ a̱tung kwainfwuo, si̱ yet a̱kwak a̱son ma̱ ta̱nkai nkyang a̱ wa, mi̱ kyang ma̱nang à̱ ku li nang nkhang nia á̱ ni, á̱ ku nnwuak a̱ta̱n bwoi nkhang ka mi̱ gaat a̱tung a̱kya ku ya mi̱ a̱lyia̱ 2007, "a̱lyia̱ a̱nyiung a̱zason kyia̱i A̱kwaka̱sona̱byin ntsa a̱ yet a̱dundyung a̱yin".<ref>{{cite web|last1=Lockhart|first1=P.R.|title=America is having an unprecedented debate about reparations. What comes next?|url=https://www.vox.com/identities/2019/6/20/18692949/congress-reparations-slavery-discrimination-hr-40-coates-glover|website=Vox|date=20 June 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> Rep. Conyers khwu mi a̱lyia̱ 2019, ma̱nang gu kan kyiak vak beang a̱guguut konyan ma̱ng kuzang jen a̱niet kwai nfwuo a̱niet kyiak ndyia̱ 1989 si bai a̱lyia̱ 2017. Memba "40" á̱ ku kyiak nang a̱tyu a "kwok a̱li̱kauli di̱ min nwai tyak a̱ni" A̱merika ba "ku tyia̱ fa̱k shok á̱khwo: nyia̱ li̱lyim Zwang a̱sai nbung ba, ba̱ na shyia̱ [[a̱cret nswak naii ma̱ng a̱lakumi]]".<ref>{{cite web|last1=Hulett|first1=Sarah|title=John Conyers, Detroiter and former dean of House of Representatives, dead at 90|url=https://www.michiganradio.org/post/john-conyers-detroiter-and-former-dean-house-representatives-dead-90|website=Michigan Radio|date=27 October 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> [[Kori Booka]] ku cong ma̱ng lwui ma̱ kpandang hwa mi̱ a̱tung a̱yaadum. A̱kwokwak a̱tyu lyentaka̱cyet konyan ma a̱tyua̱lyiat Demokiratik [[Nancy Pelosi]] tak beang da̱nian H.R. 40.<ref>{{cite web|title=Reparations and the legacy of Rep. John Conyers|url=https://www.finalcall.com/artman/publish/editorials/Reparations-and-the-legacy-of-Rep-John-Conyers.shtml|website=The Final Call|accessdate=30 March 2020}}</ref> Ma̱di̱di̱t ma [[2020 Demoki̱rati̱k khai A̱kwak a̱son A̱byin ma̱ sot a̱ ja|2020 Demoki̱rati̱k A̱niet ca̱t Tyok A̱kwak a̱son A̱byin]] tak beang nang ba na nyia̱ a̱ni.<ref>{{cite web|last1=Lillis|first1=Mike|last2=Wong|first2=Scott|title=Reparations bill wins new momentum in Congress|url=https://thehill.com/homenews/house/437286-reparations-bill-wins-new-momentum-in-house|website=The Hill|date=4 April 2019|accessdate=30 March 2020}}</ref> Mi̱ zwat Nyaai 2021, a̱di̱dam wu si̱ tat ba̱nsot a̱tung comuti ka a̱ghyi si̱ a̱hwa hwa ku yet a̱tsa kyang nang su a̱hwa a̱ni mi̱ mami nkhyang mba, naat ma̱ dyidyiat a̱li ka da̱nian a̱tyingtying ma̱ng koot tswak.<ref>{{Cite web |last=Rep. Jackson Lee |first=Sheila [D-TX-18 |date=2021-04-14 |title=Actions - H.R.40 - 117th Congress (2021-2022): Commission to Study and Develop Reparation Proposals for African Americans Act |url=https://www.congress.gov/bill/117th-congress/house-bill/40/all-actions |access-date=2025-02-11 |website=www.congress.gov}}</ref><ref>{{Cite news |title=House Lawmakers Advance Historic Bill To Form Reparations Commission |url=https://www.npr.org/2021/04/14/986853285/house-lawmakers-advance-historic-bill-to-form-reparations-commission |access-date=2025-02-11 |work=NPR |language=en}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} k73uydhyfb07k47anqpeb95yjckn7wl A̱yaashong-ntswa̠m Bini 0 6423 46873 46872 2026-07-09T11:59:46Z Zichatmoses 2829 46873 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Benin brass plaque 03 (cropped).jpg|thumb|A̱shong Ntswam Bini plaque á̱ tak mi̱ [[A̱li Taada A̱biritin]]]] [[File:Ancestral shrine Royal Palace, Benin City, 1891 (cropped).jpg|thumb|Bok A̱yaatyia̱ a̱khwop mi̱ A̱mali A̱gwam, Bini City, 1891: the earliest-known photograph of the Oba's compound. Note 'bronze' heads at both ends of the shrine.]] '''A̱yaashong Ntswam Bini''' Yet sot a ntswam ja bat{{sfn|Dohlvik|2006|p=7}} tswam pilake mi̱ nuk nghwuughwu nang ang nyia ali ntyok abyin Bini ka zinzwuo shisham a̱ni a̱ja wa yet [[A̱byin A̱do]] [[Naijeriya]]. {{sfn|Nevadomsky|2005|p=66}} tsi̱tswan jini á̱ ku jyia̱ ji bwak alya̱k aniet khwoot a̱bwubot tswam, ma ninin ka avuo nka shia di̱ dang Igun nang a̱bu lyen mang yet a̱kasa Igun-Eronmwon a̱ni. Angbam nkyang nani tak atan kidee ntam bwuak aniet Bini mi̱ anyia aku ghwut mi̱ anna mbwuak aniet ntam bwuak Bini di̱ lilyia̱ chikop swak manaai hu yet footi̱n santuari wu ani di bwuak aniet ntam bwuak Edo.<ref>{{Cite web |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/E_Af1898-0115-23 |title=British Museum, "Curator's comments" |access-date=17 May 2021 |archive-date=28 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028163529/https://www.britishmuseum.org/collection/object/E_Af1898-0115-23 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Court Dwarfs {{!}} The Art Institute of Chicago |url=https://archive.artic.edu/benin/artwork/190110 |access-date=2025-05-29 |website=archive.artic.edu}}</ref>{{sfn|Huera|1988|p=36}}{{sfn|Huera|1988|p=37}}<ref name=Meyerowitz /> <ref>{{Cite web |title=Digital Benin |url=https://digitalbenin.org/eyo-oto/1 |access-date=2023-11-26 |website=digitalbenin.org}}</ref>. a̱yaa pi̱lake bani ang gyei bah A̱ma di̱ nwap Edo,<ref>{{Cite book |last=Hicks |first=Dan |title=The Brutish Museums: The Benin Bronzes, Colonial Violence and Cultural Restitution |publisher=Pluto Press |year=2020 |location=London |pages=138–139}}</ref> si̱huni hyia̱ nkap ku a kavuo mi̱ alyiat tarihi tyok Bini hu. Zan mi yaa pilak bah nghwughwu nok bwuak ayaa bwubot tswam aghyang ang beang putiret appia̱,jewari mang abah twanf nkyang aghyang. Yaa sikopcu maat aghyang nshyia neet di̱ lilysia fwotin santwari,ang gbam mi̱n anyia̱ alyiak nkyang nani nshyia̱ neet mi̱ santwari swak mafwun mbeang swak mataa. Á̱ nwuak achucuk nyia̱ jen lilyia̱ feang nang ntam ngya shansham Bini a̱ni ku bai wa nan Esi̱gii nnyia̱ tyiok a̱ni (f1.1550) mang jen tyiok Eresoyen(1735-1750)jen ajaja nang ntam tswam ba na nshyia̱ ya ason hu lan a̱ni di stwam ba jyia̱ a̱ni[10]. alyiak pilak ba mi̱n nkyang jyang awoot akop biriti̱n ku kwok na di̱ jen nang ba nti̱n aniet Bini ba a̱ni di̱ lyia 1897 nan Agbadang shang tyiok Abiriti̱n nkyiak tyiok a̱tak nijeriya hu a̱ni.[11].Si̱ huni tin tyiok Bini ku shyia wa danyiang ntan hyiai lan aciyet aniet Biriti̱n da ba ban nkyang jwang a̱ni bah mi̱n aniet mbah ba ba shyia̱ Afirika mi̱ zwat jyung di̱ lyia̱ 1879. aniet lyoot mi̱ lyat aghyang, nan Daan Hik a̱ni, ku ya fwuang nyia̱ fi̱n aniet huni ku yet kap akpati̱tai nkyang nang aswan asi̱ nyia̱ adidam hu a̱ni aka buo aniet bwung awot asii bwak ang teang wa di̱nyian ba ka hwuk nwuo Eropia hu di̱ san yason ntam kaswo A̱firika.[12] Nan ang ti̱n tyiok Bini hu a̱ni ba ku kwok twa nkyang chyisweang nat dyo mi̱n Miziyum Abiriti̱n si̱n landon awot a kum ka á si̱n kat dyio mi̱ yaa miziyum ba shyia [[Yurop]] a̱ni. [13] Alyiak nkyang na shyia̱ Miziyum Biriti̱n,[11] mi̱n nkyang jyang madidi̱t shyia Munappia sitet mang Jami̱ni.{{sfn|Huera|1988|p=36}}{{sfn|Huera|1988|p=37}}<ref name=Meyerowitz /> dī naat angaan lilyia̱ 19-santwari atyu lyoot aghyang O.M.Dalton mi̱ Charles Herculis ku fang abwobwuong ngaan nyia̱ lyen Bini tazwa ntam tswam neet davuo aniet kaswo potugat di nan tat aghyi nwonwai a̱ni̱.<ref name="Meyerowitz">{{cite journal |last=Meyerowitz |first=Eva L. R. |year=1943 |title=Ancient Bronzes in the Royal Palace at Benin |publisher=The Burlington Magazine Publications, Ltd. |volume=83 |pages=248–253 |jstor=868735 |journal=[[The Burlington Magazine]] |number=487}}</ref> Tyiok Abyin Bini hu wa ku yet avuo nan tat aghyi Afirika nshia̱ a̱ni awot aniet kaswo Potugat bah sii bai lilyim magbang,<ref>{{cite web|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-africa/west-africa/nigeria/a/benin-and-the-portuguese|title=Benin and the Portuguese|website=Khan Academy|access-date=26 November 2018|archive-date=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703051030/https://www.khanacademy.org/humanities/art-africa/west-africa/nigeria/a/benin-and-the-portuguese|url-status=live}}</ref><ref name="BBCBen">{{cite news |title=The kingdom of Benin |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/zpvckqt/articles/z3n7mp3 |access-date=8 July 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629031139/https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/zpvckqt/articles/z3n7mp3 |url-status=live }}</ref>. awot ashon tswam nan anyia̱ Bini a̱ni á̱ ku nyia̱ ba aniet potugat ba sii bai.<ref>{{cite book|last1=Mihăilescu|first1=Plutarh-Antoniu|title=Întâlnire cu arta africană|date=1968|publisher=Editura Meridiane|page=48|language=ro}}</ref>sikopchu ashong tswam taada Bini ji abyia adi̱dam ashyia ji wa neet ma nia̱hwop tyiok wu aku shyia kpankpaan ani tyiok abyin Ife ma tak Nijeriya ajeshyung.[5][6][7] Alyen Nkyang tswam mi̱n alyoot Ashong tswam Bini,[18] nan alyiak ashong tswam ajenshyung Afirika tswa jini alyiak yet ayaa ashong tswam ba byia̱ nkyang jyang mamyit a̱ni. A̱ si̱ bu byia̱ ban tswa na akyiai abwobwut tswam mi̱n abaat gu hu, akatako, siramik mi̱n ivory mi̱n nkyang jyia̱ ashong tswam aghyang.[20] Ba bi̱bi̱bram tswam aku jyia̱ na mi̱n atyiat waks si̱ ahwoot a̱ni awot jiku yet anyung mamyit ntam tswam A̱firika si skopchu nan ajyia̱ mi̱n bibaram ji tyiat a̱ni.[21] Bini nwuo kaswuo ivuri si pepa,mi̱n si̱ khwo min aniet potugat di̱ ngaan lilyia chyikop swak mafwun 15-santwari asi̱ ntyia hu mami ba tsitswam biras bali nan yaa bibyiai firi̱ng nan akwai neet potugat ani) nan vuo shyiaat tswam mi̱n sickuochu ba ji. ya manillat ashong tswam aku dam ba neet anedali̱n awot manini ka didam nyia ba neet min sot Rhineland ma byin jamani.<ref>{{cite news |last1=Alberge |first1=Dalya |title=Benin bronzes made from metal mined in west Germany, study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/05/benin-bronzes-made-from-brass-mined-in-west-germany-study-finds |newspaper=The Guardian |access-date=8 April 2023 |date=5 April 2023 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408050236/https://www.theguardian.com/world/2023/apr/05/benin-bronzes-made-from-brass-mined-in-west-germany-study-finds |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Famous Benin Bronzes from West Africa used metal sourced in Germany |url=https://www.newscientist.com/article/2368057-famous-benin-bronzes-from-west-africa-used-metal-sourced-in-germany/ |website=New Scientist|first=Jeremy |last=Hsu |date=5 April 2023|access-date=8 April 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407104457/https://www.newscientist.com/article/2368057-famous-benin-bronzes-from-west-africa-used-metal-sourced-in-germany/ |url-status=live }}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} a1c9tpirl7peaijhfuioki12eo8t6i3 46874 46873 2026-07-09T12:00:48Z Zichatmoses 2829 46874 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱yaashong-ntswa̠m Bini/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Benin brass plaque 03 (cropped).jpg|thumb|A̱shong Ntswam Bini plaque á̱ tak mi̱ [[A̱li Taada A̱biritin]]]] [[File:Ancestral shrine Royal Palace, Benin City, 1891 (cropped).jpg|thumb|Bok A̱yaatyia̱ a̱khwop mi̱ A̱mali A̱gwam, Bini City, 1891: the earliest-known photograph of the Oba's compound. Note 'bronze' heads at both ends of the shrine.]] '''A̱yaashong Ntswam Bini''' Yet sot a ntswam ja bat{{sfn|Dohlvik|2006|p=7}} tswam pilake mi̱ nuk nghwuughwu nang ang nyia ali ntyok abyin Bini ka zinzwuo shisham a̱ni a̱ja wa yet [[A̱byin A̱do]] [[Naijeriya]]. {{sfn|Nevadomsky|2005|p=66}} tsi̱tswan jini á̱ ku jyia̱ ji bwak alya̱k aniet khwoot a̱bwubot tswam, ma ninin ka avuo nka shia di̱ dang Igun nang a̱bu lyen mang yet a̱kasa Igun-Eronmwon a̱ni. Angbam nkyang nani tak atan kidee ntam bwuak aniet Bini mi̱ anyia aku ghwut mi̱ anna mbwuak aniet ntam bwuak Bini di̱ lilyia̱ chikop swak manaai hu yet footi̱n santuari wu ani di bwuak aniet ntam bwuak Edo.<ref>{{Cite web |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/E_Af1898-0115-23 |title=British Museum, "Curator's comments" |access-date=17 May 2021 |archive-date=28 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028163529/https://www.britishmuseum.org/collection/object/E_Af1898-0115-23 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Court Dwarfs {{!}} The Art Institute of Chicago |url=https://archive.artic.edu/benin/artwork/190110 |access-date=2025-05-29 |website=archive.artic.edu}}</ref>{{sfn|Huera|1988|p=36}}{{sfn|Huera|1988|p=37}}<ref name=Meyerowitz /> <ref>{{Cite web |title=Digital Benin |url=https://digitalbenin.org/eyo-oto/1 |access-date=2023-11-26 |website=digitalbenin.org}}</ref>. a̱yaa pi̱lake bani ang gyei bah A̱ma di̱ nwap Edo,<ref>{{Cite book |last=Hicks |first=Dan |title=The Brutish Museums: The Benin Bronzes, Colonial Violence and Cultural Restitution |publisher=Pluto Press |year=2020 |location=London |pages=138–139}}</ref> si̱huni hyia̱ nkap ku a kavuo mi̱ alyiat tarihi tyok Bini hu. Zan mi yaa pilak bah nghwughwu nok bwuak ayaa bwubot tswam aghyang ang beang putiret appia̱,jewari mang abah twanf nkyang aghyang. Yaa sikopcu maat aghyang nshyia neet di̱ lilysia fwotin santwari,ang gbam mi̱n anyia̱ alyiak nkyang nani nshyia̱ neet mi̱ santwari swak mafwun mbeang swak mataa. Á̱ nwuak achucuk nyia̱ jen lilyia̱ feang nang ntam ngya shansham Bini a̱ni ku bai wa nan Esi̱gii nnyia̱ tyiok a̱ni (f1.1550) mang jen tyiok Eresoyen(1735-1750)jen ajaja nang ntam tswam ba na nshyia̱ ya ason hu lan a̱ni di stwam ba jyia̱ a̱ni[10]. alyiak pilak ba mi̱n nkyang jyang awoot akop biriti̱n ku kwok na di̱ jen nang ba nti̱n aniet Bini ba a̱ni di̱ lyia 1897 nan Agbadang shang tyiok Abiriti̱n nkyiak tyiok a̱tak nijeriya hu a̱ni.[11].Si̱ huni tin tyiok Bini ku shyia wa danyiang ntan hyiai lan aciyet aniet Biriti̱n da ba ban nkyang jwang a̱ni bah mi̱n aniet mbah ba ba shyia̱ Afirika mi̱ zwat jyung di̱ lyia̱ 1879. aniet lyoot mi̱ lyat aghyang, nan Daan Hik a̱ni, ku ya fwuang nyia̱ fi̱n aniet huni ku yet kap akpati̱tai nkyang nang aswan asi̱ nyia̱ adidam hu a̱ni aka buo aniet bwung awot asii bwak ang teang wa di̱nyian ba ka hwuk nwuo Eropia hu di̱ san yason ntam kaswo A̱firika.[12] Nan ang ti̱n tyiok Bini hu a̱ni ba ku kwok twa nkyang chyisweang nat dyo mi̱n Miziyum Abiriti̱n si̱n landon awot a kum ka á si̱n kat dyio mi̱ yaa miziyum ba shyia [[Yurop]] a̱ni. [13] Alyiak nkyang na shyia̱ Miziyum Biriti̱n,[11] mi̱n nkyang jyang madidi̱t shyia Munappia sitet mang Jami̱ni.{{sfn|Huera|1988|p=36}}{{sfn|Huera|1988|p=37}}<ref name=Meyerowitz /> dī naat angaan lilyia̱ 19-santwari atyu lyoot aghyang O.M.Dalton mi̱ Charles Herculis ku fang abwobwuong ngaan nyia̱ lyen Bini tazwa ntam tswam neet davuo aniet kaswo potugat di nan tat aghyi nwonwai a̱ni̱.<ref name="Meyerowitz">{{cite journal |last=Meyerowitz |first=Eva L. R. |year=1943 |title=Ancient Bronzes in the Royal Palace at Benin |publisher=The Burlington Magazine Publications, Ltd. |volume=83 |pages=248–253 |jstor=868735 |journal=[[The Burlington Magazine]] |number=487}}</ref> Tyiok Abyin Bini hu wa ku yet avuo nan tat aghyi Afirika nshia̱ a̱ni awot aniet kaswo Potugat bah sii bai lilyim magbang,<ref>{{cite web|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-africa/west-africa/nigeria/a/benin-and-the-portuguese|title=Benin and the Portuguese|website=Khan Academy|access-date=26 November 2018|archive-date=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703051030/https://www.khanacademy.org/humanities/art-africa/west-africa/nigeria/a/benin-and-the-portuguese|url-status=live}}</ref><ref name="BBCBen">{{cite news |title=The kingdom of Benin |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/zpvckqt/articles/z3n7mp3 |access-date=8 July 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629031139/https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/zpvckqt/articles/z3n7mp3 |url-status=live }}</ref>. awot ashon tswam nan anyia̱ Bini a̱ni á̱ ku nyia̱ ba aniet potugat ba sii bai.<ref>{{cite book|last1=Mihăilescu|first1=Plutarh-Antoniu|title=Întâlnire cu arta africană|date=1968|publisher=Editura Meridiane|page=48|language=ro}}</ref>sikopchu ashong tswam taada Bini ji abyia adi̱dam ashyia ji wa neet ma nia̱hwop tyiok wu aku shyia kpankpaan ani tyiok abyin Ife ma tak Nijeriya ajeshyung.[5][6][7] Alyen Nkyang tswam mi̱n alyoot Ashong tswam Bini,[18] nan alyiak ashong tswam ajenshyung Afirika tswa jini alyiak yet ayaa ashong tswam ba byia̱ nkyang jyang mamyit a̱ni. A̱ si̱ bu byia̱ ban tswa na akyiai abwobwut tswam mi̱n abaat gu hu, akatako, siramik mi̱n ivory mi̱n nkyang jyia̱ ashong tswam aghyang.[20] Ba bi̱bi̱bram tswam aku jyia̱ na mi̱n atyiat waks si̱ ahwoot a̱ni awot jiku yet anyung mamyit ntam tswam A̱firika si skopchu nan ajyia̱ mi̱n bibaram ji tyiat a̱ni.[21] Bini nwuo kaswuo ivuri si pepa,mi̱n si̱ khwo min aniet potugat di̱ ngaan lilyia chyikop swak mafwun 15-santwari asi̱ ntyia hu mami ba tsitswam biras bali nan yaa bibyiai firi̱ng nan akwai neet potugat ani) nan vuo shyiaat tswam mi̱n sickuochu ba ji. ya manillat ashong tswam aku dam ba neet anedali̱n awot manini ka didam nyia ba neet min sot Rhineland ma byin jamani.<ref>{{cite news |last1=Alberge |first1=Dalya |title=Benin bronzes made from metal mined in west Germany, study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/05/benin-bronzes-made-from-brass-mined-in-west-germany-study-finds |newspaper=The Guardian |access-date=8 April 2023 |date=5 April 2023 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408050236/https://www.theguardian.com/world/2023/apr/05/benin-bronzes-made-from-brass-mined-in-west-germany-study-finds |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Famous Benin Bronzes from West Africa used metal sourced in Germany |url=https://www.newscientist.com/article/2368057-famous-benin-bronzes-from-west-africa-used-metal-sourced-in-germany/ |website=New Scientist|first=Jeremy |last=Hsu |date=5 April 2023|access-date=8 April 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407104457/https://www.newscientist.com/article/2368057-famous-benin-bronzes-from-west-africa-used-metal-sourced-in-germany/ |url-status=live }}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} 754wbk6nktk0ymc9nlszxfqgdh7rfju A̱ka̱ji̱ri̱ngkong 0 6539 46899 39226 2026-07-09T12:55:40Z Zichatmoses 2829 46899 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱jhyuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱jhyuo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱jhyuo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱jhyuo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱ji̱ri̱ngkong''', ku '''a̱ka̱da̱rangkong''', tung a̱li yet a̱kpa ma̱ [[a̱man|a̱ka̱man]] kyai-tswazwa. Ba̱ tai á̱ghyang ma̱ng [[a̱kha̱-a̱za|a̱yaakha̱-a̱za]], a̱wot ba̱ kwon kyang ma̱ng [[kwai]] a̱ka̱man a̱ja bah. Á̱ka̱ji̱ri̱ngkong na á̱ mun nna ndung ma̱ng kwai a̱yaakha̱-a̱za dudung a̱man-a̱ka̱man. A̱ka̱ji̱ri̱ngkong-ma̱kwon bya byia̱ tai hu ma̱ng á̱ka̱ji̱ri̱ngkong na, a̱wot ba̱ si̱ kpaat a̱li mba, Hemiprocnidae wu. Taiti̱tai tsatsak á̱ka̱ji̱ri̱ngkong ma̱ng a̱yaakha̱-a̱za ba ku yet ma̱nang tyei ku mun ma̱ng vwuon li hwa a̱ni, nyian kuzang kyang ca̱caat ku ma̱ng tak a̱cyiet mbeang ya̱baat [[nkyangcet]] mi̱ fi̱ri̱p.<ref>{{cite journal |last1=Hasegawa |first1=Masaru |last2=Arai |first2=Emi |title=Convergent evolution of the tradeoff between egg size and tail fork depth in swallows and swifts |journal=Journal of Avian Biology |date=12 Zwat A̱taa 2018 |volume=49 |issue=8 |page=1 |doi=10.1111/jav.01684 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jav.01684 |access-date=12 Zwat Sweang 2021|url-access=subscription }}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:A̱ka̱man]] [[Sa:Nyám]] evp2dw3jbds64zbfrsfho1r9hdjetvd 46900 46899 2026-07-09T12:56:16Z Zichatmoses 2829 46900 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱jhyuo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱ji̱ri̱ngkong/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ka̱ji̱ri̱ngkong''', ku '''a̱ka̱da̱rangkong''', tung a̱li yet a̱kpa ma̱ [[a̱man|a̱ka̱man]] kyai-tswazwa. Ba̱ tai á̱ghyang ma̱ng [[a̱kha̱-a̱za|a̱yaakha̱-a̱za]], a̱wot ba̱ kwon kyang ma̱ng [[kwai]] a̱ka̱man a̱ja bah. Á̱ka̱ji̱ri̱ngkong na á̱ mun nna ndung ma̱ng kwai a̱yaakha̱-a̱za dudung a̱man-a̱ka̱man. A̱ka̱ji̱ri̱ngkong-ma̱kwon bya byia̱ tai hu ma̱ng á̱ka̱ji̱ri̱ngkong na, a̱wot ba̱ si̱ kpaat a̱li mba, Hemiprocnidae wu. Taiti̱tai tsatsak á̱ka̱ji̱ri̱ngkong ma̱ng a̱yaakha̱-a̱za ba ku yet ma̱nang tyei ku mun ma̱ng vwuon li hwa a̱ni, nyian kuzang kyang ca̱caat ku ma̱ng tak a̱cyiet mbeang ya̱baat [[nkyangcet]] mi̱ fi̱ri̱p.<ref>{{cite journal |last1=Hasegawa |first1=Masaru |last2=Arai |first2=Emi |title=Convergent evolution of the tradeoff between egg size and tail fork depth in swallows and swifts |journal=Journal of Avian Biology |date=12 Zwat A̱taa 2018 |volume=49 |issue=8 |page=1 |doi=10.1111/jav.01684 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jav.01684 |access-date=12 Zwat Sweang 2021|url-access=subscription }}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:A̱ka̱man]] [[Sa:Nyám]] cf9iznhrafvj01qk6ncbb3fbgchabwg Module:Params 828 6607 47018 45680 2026-07-09T20:18:52Z Grufo 2939 [[:mw:Module:Params|Upstream]] updates 47018 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey] = val src[skey] = nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `let`, `here`, -- `in_substack`, `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local ctx = {} ctx.frame = child_frame:getParent() ctx.opipe = child_frame.args ctx.oparams = ctx.frame.args ctx.firstposonly = static_iface ctx.iterfunc = pairs ctx.sorttype = 0 ctx.n_parents = 0 ctx.n_children = 0 ctx.n_available = maxfill return ctx end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 local vname local chr for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] amap[key] = nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local newparams = {} local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local tmp = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == 'without_sorting' then return nil, 2, false end tmp = sortfunctions[tmp] if tmp == nil then return nil, 1, false end return tmp or nil, 2, true end -- Parse optional user arguments of type `...|[let]|[...][number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after) local tbl, pin = {}, start_from local tnamed while src[pin] ~= nil and src[pin]:match'^%s*let%s*$' and src[pin + 1] ~= nil and src[pin + 2] ~= nil do tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])] = src[pin + 2] pin = pin + 3 end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end local tmp = tonumber(src[pin]) if tmp ~= nil and math.floor(tmp) == tmp then if tmp < 0 then tmp = -1 end local shf = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp do tbl[idx + shf] = src[idx] end pin = pin + tmp + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style) local style local shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, nargs = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, nargs, tmp, karg, varg end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 local keyw for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc = { true, true, true }, 3, start_from local trimn, trimu, iplain, pplain = true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu = tmp[1], tmp[2] optslots[1] = nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp = isep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[2] = nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp = psep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[3] = nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg] = key margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix local gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix = '' gid = key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel = {} local canvas = {} local idx = 1 local s_pos = 1 local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key local val local spos1 local spos2 local pos1 local pos2 local pos3 = 0 local idx = 1 local lenplone = #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx] = val idx = idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local tbl = ctx.params local vars = {} local sortfn, tmp, do_sort = load_sort_opt(opts[2]) local argc = set_strings(vars, opts, tmp + 1) if argc < tmp then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache local len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache = {} len = 0 for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp = cache[idx] pmap[nss + 1] = pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc = ipairs ctx.subset = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc = pairs ctx.subset = -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'here' then ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'in_substack' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen] = key store[key] = val tbl[key] = nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.params, {}, 1, nil, -1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end nnums = nnums + 1 tmp[key] = val end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = '' end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl = ctx.params local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin local nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift] = tbl[idx] tbl[idx] = nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} local nmax local nmin for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 local tmp for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] local tmp2 local argc local pos local refp if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tmp local ptn local tbl = ctx.params local newparams = {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch local ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') local nomatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') local yesmatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1] local tbl = ctx.params if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) local cache local len if do_sort then local words local wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache = {} len = 0 for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn] = nil tbl[get_parameter_name(repl)] = val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let]|[...]|[number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe local tmp if opts[1] ~= nil then tmp = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local argc tmp, argc = load_child_opts(opts, 2, 0) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end local groups = make_groups(ctx.params) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local cache = {} local mix_k, mix_v = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$', ctx.pipe[2] local tmp if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort order]|setting -- directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|pipe to library.snapshotting = function (ctx) local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(ctx.params) do stack[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|pipe to library.remembering = function (ctx) local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(ctx.oparams) do stack[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl = ctx.params local ncurrparent = ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params = ctx.children[currsnap] ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local parent local tmp = ctx.n_parents if tmp < 1 then parent = ctx.oparams else parent = ctx.parents[tmp] end tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 ctx.n_children = currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] local child = ctx.params ctx.params = parent ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent = ctx.params local currsnap = ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = val nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = '' ret[nss + 3] = '' ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] library.unique_coins = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key] = opts[tmp] opts[tmp] = nil end return library.list_values(ctx) end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params( ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = table.concat(cnv) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params( ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) bx8a2av95b6jpca3zvf7xnia4bz7hsf A̱shera 0 6748 46887 43896 2026-07-09T12:18:34Z Zichatmoses 2829 46887 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ashera''' <ref>{{cite encyclopedia|title=Asherah|encyclopedia=The Columbia Electronic Encyclopedia|year=2022|last=|first=|publisher=Columbia University Press|location=|id=|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Ashera|access-date=October 7, 2022}}</ref> <ref>Day, John. "[http://www.jstor.org/stable/3260509 Asherah in the Hebrew Bible and Northwest Semitic Literature]." ''Journal of Biblical Literature'', vol. 105, no. 3, 1986, pp. 385–408. ''JSTOR''. Accessed 5 Aug. 2021.</ref><ref>{{Cite web|url= http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709 |title= Word list occurrences |website=DASI: Digital Archive for the Study of pre-Islamic Arabian Inscriptions |access-date= 6 August 2021 |archive-date=6 August 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210806134253/http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709|url-status=live}}</ref> was a goddess in [[ancient Semitic religion]]s. She also appears in [[Hittites|Hittite writings]] as ''AÅ¡erdu(Å¡)'' or ''AÅ¡ertu(Å¡)''<ref>{{Cite journal |last=Laroche |first=Emmanuel |date=1968 |title=Textes mythologiques hittites en transcription, 2e partie : Mythologie d'origine étrangère |url=https://www.persee.fr/doc/rhita_0080-2603_1968_num_26_82_1214 |journal=Revue Hittite et Asianique |volume=26 |issue=82 |pages=5–90 |doi=10.3406/rhita.1968.1214}}</ref><ref>'[https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678 Asertu, tablet concordance KUB XXXVI 35 - CTH 342] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805164127/https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678|date=5 August 2021}}', Hittite Collection, Hatice Gonnet-BaÄŸana; [[Koç University]].</ref> and as '''Athirat''' in [[Ugarit]] as the consort of [[El (deity)|ʾEl]].<ref name="Wyse2015" /> Ashera kuyet abadang agwaza bangbang [[Northwest Semitic languages|Northwest Semitic]] taada, a si du mun bwak mang [[List of fertility deities|fertility]], [[Mother goddess|motherhood]], mang [[sacred tree]]s.<ref>{{Cite journal |last=Ackerman |first=Susan |date=2008 |title=Asherah, the West Semitic Goddess of Spinning and Weaving? |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/586668 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=67 |issue=1 |pages=1–30 |doi=10.1086/586668 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera wa kuyet abandang agwaza asi aghyui awot "atyok ngu wu El" si yet agwaza tazwa.'<ref name="auto">{{Cite journal |last=Patai |first=Raphael |date=1965 |title=The Goddess Asherah |url=https://www.jstor.org/stable/543094 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=24 |issue=1/2 |pages=37–52 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera di njen jhyang a ku yei Lat, cat byia tai mang El,<ref>{{Cite journal |last=Betlyon |first=John Wilson |date=1985 |title=The Cult of ʾAÅ¡erah/ʾĒlat at Sidon |url=https://www.jstor.org/stable/544370 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=44 |issue=1 |pages=53–56 |issn=0022-2968}}</ref> a si shyia alyoot tyok a yei "azazarak" (qdÅ¡), "nggwoneam" (rbt), ku "atyia akhop ayaa gwaza" (qnyt ỉlm).<ref name="auto"/> Ashera aniet labari ku mang jen jhyang si tyan ngu mang memoko alyoot atyo huwat atson aniet, nang a ka hada mang akakkon manang [[swan ji kwu ani]], a si tyan ntam nggu na nang agwaza a tyei ani. Nkyang garagajiya, manang [[Revadim Asherah]] nghwughwu, nyia nkyang nngu [[Wuai|wuai]] nman ku a nwuan nghwughwu kakpang, a si cong maang a ngu manang alama ayang mang si mbyin. Kwui ngu hu si ma mun mi [[tadyong ashera]], nkyang ataniyang nang a ka khia mi kwambwat aliat agwaza Hebrew, ku nang nman makaranta ku ya fuwang nyi ko si huni tak ayaa gwaza apyia ngu ku nkyang nkut.<ref name="Wesler">{{cite book |last1=Wesler |first1=Kit W. |url=https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |title=An Archaeology of Religion |date=2012 |publisher=University Press of America |isbn=978-0761858454 |page=193 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110120013/https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |archive-date=10 January 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="Wyse2015" /> Alyiat Ashera ma abyin ka dudun mang [[History of ancient Israel and Judah|Israel mang Judah]], [[Philistia]], [[Ancient Egypt|Egypt]], mang [[Arabian Peninsula|Arabia]], asi bai mang lilyoot ma didit nbyeang cican. Mang ancient Israel, asi li ngu nang a chu Jang aya [[Yahweh]], nang a aniet inscriptions dam mang [[Kuntillet Ajrud]] nbyeang [[Khirbet el-Qom]], duk mang ania aniet bwan lilam ba si kat, aniet agyeang si lak kyeang hu nang an ge cultic objects a lan asi aniet masakhwot.<ref>{{Cite journal |last=Dever |first=William G. |date=1984 |title=Asherah, Consort of Yahweh? New Evidence from Kuntillet Ê¿Ajrûd |url=https://www.jstor.org/stable/1357073 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |issue=255 |pages=21–37 |doi=10.2307/1357073 |issn=0003-097X |jstor=1357073 |s2cid=163984447 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Dever20082">{{cite book |last1=Dever |first1=William G. |author1-link=William G. Dever |url=https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA166 |title=Did God Have a Wife?: Archaeology and Folk Religion in Ancient Israel |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |year=2008 |isbn=978-0-8028-6394-2 |pages=166–167}}</ref><ref name="Wyse2015" /> ba yet kyeang nyung Mang aniet amasakhwot manang [[Shapshu]], [[Hathor]], nbyeang [[Qetesh]], basi dam ghughu ngu mang kwan apyia ngu hu si byean avwuo ka nbyeang ayaalada ba. Asherah asi yet atyu shia ma niet agyii avwuo [[fertility rite]]s, asi nbyeang anyiuk nang a fak da nba ani mang kungiya si hyaii aniet, duk dai a myeang ba ka mang [[Sacred prostitution|temple prostitution]] ba si nyuo kwom da gyeang. de ba didai njen, [[Monotheism|monotheistic]] asi shai kwuii ngu hu, asi nwuo lyut wa a tam mang aniet ndwo, references to Asherah ba si yet mang nban bwan lilam nang atyu da a shia twa jyung ani mang akakwon alan nang gu na kin nyia nang atyu neit masakhwot ani. ==Yafang== [[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]] 6fm4exlgnuc9rsz552uemgw78ektmfc 46888 46887 2026-07-09T12:19:19Z Zichatmoses 2829 46888 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱shera/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱shera/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱shera/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱shera/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ashera''' <ref>{{cite encyclopedia|title=Asherah|encyclopedia=The Columbia Electronic Encyclopedia|year=2022|last=|first=|publisher=Columbia University Press|location=|id=|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Ashera|access-date=October 7, 2022}}</ref> <ref>Day, John. "[http://www.jstor.org/stable/3260509 Asherah in the Hebrew Bible and Northwest Semitic Literature]." ''Journal of Biblical Literature'', vol. 105, no. 3, 1986, pp. 385–408. ''JSTOR''. Accessed 5 Aug. 2021.</ref><ref>{{Cite web|url= http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709 |title= Word list occurrences |website=DASI: Digital Archive for the Study of pre-Islamic Arabian Inscriptions |access-date= 6 August 2021 |archive-date=6 August 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210806134253/http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709|url-status=live}}</ref> was a goddess in [[ancient Semitic religion]]s. She also appears in [[Hittites|Hittite writings]] as ''AÅ¡erdu(Å¡)'' or ''AÅ¡ertu(Å¡)''<ref>{{Cite journal |last=Laroche |first=Emmanuel |date=1968 |title=Textes mythologiques hittites en transcription, 2e partie : Mythologie d'origine étrangère |url=https://www.persee.fr/doc/rhita_0080-2603_1968_num_26_82_1214 |journal=Revue Hittite et Asianique |volume=26 |issue=82 |pages=5–90 |doi=10.3406/rhita.1968.1214}}</ref><ref>'[https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678 Asertu, tablet concordance KUB XXXVI 35 - CTH 342] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805164127/https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678|date=5 August 2021}}', Hittite Collection, Hatice Gonnet-BaÄŸana; [[Koç University]].</ref> and as '''Athirat''' in [[Ugarit]] as the consort of [[El (deity)|ʾEl]].<ref name="Wyse2015" /> Ashera kuyet abadang agwaza bangbang [[Northwest Semitic languages|Northwest Semitic]] taada, a si du mun bwak mang [[List of fertility deities|fertility]], [[Mother goddess|motherhood]], mang [[sacred tree]]s.<ref>{{Cite journal |last=Ackerman |first=Susan |date=2008 |title=Asherah, the West Semitic Goddess of Spinning and Weaving? |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/586668 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=67 |issue=1 |pages=1–30 |doi=10.1086/586668 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera wa kuyet abandang agwaza asi aghyui awot "atyok ngu wu El" si yet agwaza tazwa.'<ref name="auto">{{Cite journal |last=Patai |first=Raphael |date=1965 |title=The Goddess Asherah |url=https://www.jstor.org/stable/543094 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=24 |issue=1/2 |pages=37–52 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera di njen jhyang a ku yei Lat, cat byia tai mang El,<ref>{{Cite journal |last=Betlyon |first=John Wilson |date=1985 |title=The Cult of ʾAÅ¡erah/ʾĒlat at Sidon |url=https://www.jstor.org/stable/544370 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=44 |issue=1 |pages=53–56 |issn=0022-2968}}</ref> a si shyia alyoot tyok a yei "azazarak" (qdÅ¡), "nggwoneam" (rbt), ku "atyia akhop ayaa gwaza" (qnyt ỉlm).<ref name="auto"/> Ashera aniet labari ku mang jen jhyang si tyan ngu mang memoko alyoot atyo huwat atson aniet, nang a ka hada mang akakkon manang [[swan ji kwu ani]], a si tyan ntam nggu na nang agwaza a tyei ani. Nkyang garagajiya, manang [[Revadim Asherah]] nghwughwu, nyia nkyang nngu [[Wuai|wuai]] nman ku a nwuan nghwughwu kakpang, a si cong maang a ngu manang alama ayang mang si mbyin. Kwui ngu hu si ma mun mi [[tadyong ashera]], nkyang ataniyang nang a ka khia mi kwambwat aliat agwaza Hebrew, ku nang nman makaranta ku ya fuwang nyi ko si huni tak ayaa gwaza apyia ngu ku nkyang nkut.<ref name="Wesler">{{cite book |last1=Wesler |first1=Kit W. |url=https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |title=An Archaeology of Religion |date=2012 |publisher=University Press of America |isbn=978-0761858454 |page=193 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110120013/https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |archive-date=10 January 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="Wyse2015" /> Alyiat Ashera ma abyin ka dudun mang [[History of ancient Israel and Judah|Israel mang Judah]], [[Philistia]], [[Ancient Egypt|Egypt]], mang [[Arabian Peninsula|Arabia]], asi bai mang lilyoot ma didit nbyeang cican. Mang ancient Israel, asi li ngu nang a chu Jang aya [[Yahweh]], nang a aniet inscriptions dam mang [[Kuntillet Ajrud]] nbyeang [[Khirbet el-Qom]], duk mang ania aniet bwan lilam ba si kat, aniet agyeang si lak kyeang hu nang an ge cultic objects a lan asi aniet masakhwot.<ref>{{Cite journal |last=Dever |first=William G. |date=1984 |title=Asherah, Consort of Yahweh? New Evidence from Kuntillet Ê¿Ajrûd |url=https://www.jstor.org/stable/1357073 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |issue=255 |pages=21–37 |doi=10.2307/1357073 |issn=0003-097X |jstor=1357073 |s2cid=163984447 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Dever20082">{{cite book |last1=Dever |first1=William G. |author1-link=William G. Dever |url=https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA166 |title=Did God Have a Wife?: Archaeology and Folk Religion in Ancient Israel |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |year=2008 |isbn=978-0-8028-6394-2 |pages=166–167}}</ref><ref name="Wyse2015" /> ba yet kyeang nyung Mang aniet amasakhwot manang [[Shapshu]], [[Hathor]], nbyeang [[Qetesh]], basi dam ghughu ngu mang kwan apyia ngu hu si byean avwuo ka nbyeang ayaalada ba. Asherah asi yet atyu shia ma niet agyii avwuo [[fertility rite]]s, asi nbyeang anyiuk nang a fak da nba ani mang kungiya si hyaii aniet, duk dai a myeang ba ka mang [[Sacred prostitution|temple prostitution]] ba si nyuo kwom da gyeang. de ba didai njen, [[Monotheism|monotheistic]] asi shai kwuii ngu hu, asi nwuo lyut wa a tam mang aniet ndwo, references to Asherah ba si yet mang nban bwan lilam nang atyu da a shia twa jyung ani mang akakwon alan nang gu na kin nyia nang atyu neit masakhwot ani. ==Yafang== [[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]] 7o3t757el1sp9sixhl4j5hres1jl17v 46889 46888 2026-07-09T12:19:45Z Zichatmoses 2829 46889 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱shera/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱shera/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱shera/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱shera/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱shera/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱shera/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ashera''' <ref>{{cite encyclopedia|title=Asherah|encyclopedia=The Columbia Electronic Encyclopedia|year=2022|last=|first=|publisher=Columbia University Press|location=|id=|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Ashera|access-date=October 7, 2022}}</ref> <ref>Day, John. "[http://www.jstor.org/stable/3260509 Asherah in the Hebrew Bible and Northwest Semitic Literature]." ''Journal of Biblical Literature'', vol. 105, no. 3, 1986, pp. 385–408. ''JSTOR''. Accessed 5 Aug. 2021.</ref><ref>{{Cite web|url= http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709 |title= Word list occurrences |website=DASI: Digital Archive for the Study of pre-Islamic Arabian Inscriptions |access-date= 6 August 2021 |archive-date=6 August 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210806134253/http://dasi.cnr.it/index.php?id=53&prjId=1&corId=14&colId=0&navId=849581709|url-status=live}}</ref> was a goddess in [[ancient Semitic religion]]s. She also appears in [[Hittites|Hittite writings]] as ''AÅ¡erdu(Å¡)'' or ''AÅ¡ertu(Å¡)''<ref>{{Cite journal |last=Laroche |first=Emmanuel |date=1968 |title=Textes mythologiques hittites en transcription, 2e partie : Mythologie d'origine étrangère |url=https://www.persee.fr/doc/rhita_0080-2603_1968_num_26_82_1214 |journal=Revue Hittite et Asianique |volume=26 |issue=82 |pages=5–90 |doi=10.3406/rhita.1968.1214}}</ref><ref>'[https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678 Asertu, tablet concordance KUB XXXVI 35 - CTH 342] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805164127/https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/GHC/id/13678|date=5 August 2021}}', Hittite Collection, Hatice Gonnet-BaÄŸana; [[Koç University]].</ref> and as '''Athirat''' in [[Ugarit]] as the consort of [[El (deity)|ʾEl]].<ref name="Wyse2015" /> Ashera kuyet abadang agwaza bangbang [[Northwest Semitic languages|Northwest Semitic]] taada, a si du mun bwak mang [[List of fertility deities|fertility]], [[Mother goddess|motherhood]], mang [[sacred tree]]s.<ref>{{Cite journal |last=Ackerman |first=Susan |date=2008 |title=Asherah, the West Semitic Goddess of Spinning and Weaving? |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/586668 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=67 |issue=1 |pages=1–30 |doi=10.1086/586668 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera wa kuyet abandang agwaza asi aghyui awot "atyok ngu wu El" si yet agwaza tazwa.'<ref name="auto">{{Cite journal |last=Patai |first=Raphael |date=1965 |title=The Goddess Asherah |url=https://www.jstor.org/stable/543094 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=24 |issue=1/2 |pages=37–52 |issn=0022-2968}}</ref> Ashera di njen jhyang a ku yei Lat, cat byia tai mang El,<ref>{{Cite journal |last=Betlyon |first=John Wilson |date=1985 |title=The Cult of ʾAÅ¡erah/ʾĒlat at Sidon |url=https://www.jstor.org/stable/544370 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=44 |issue=1 |pages=53–56 |issn=0022-2968}}</ref> a si shyia alyoot tyok a yei "azazarak" (qdÅ¡), "nggwoneam" (rbt), ku "atyia akhop ayaa gwaza" (qnyt ỉlm).<ref name="auto"/> Ashera aniet labari ku mang jen jhyang si tyan ngu mang memoko alyoot atyo huwat atson aniet, nang a ka hada mang akakkon manang [[swan ji kwu ani]], a si tyan ntam nggu na nang agwaza a tyei ani. Nkyang garagajiya, manang [[Revadim Asherah]] nghwughwu, nyia nkyang nngu [[Wuai|wuai]] nman ku a nwuan nghwughwu kakpang, a si cong maang a ngu manang alama ayang mang si mbyin. Kwui ngu hu si ma mun mi [[tadyong ashera]], nkyang ataniyang nang a ka khia mi kwambwat aliat agwaza Hebrew, ku nang nman makaranta ku ya fuwang nyi ko si huni tak ayaa gwaza apyia ngu ku nkyang nkut.<ref name="Wesler">{{cite book |last1=Wesler |first1=Kit W. |url=https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |title=An Archaeology of Religion |date=2012 |publisher=University Press of America |isbn=978-0761858454 |page=193 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110120013/https://books.google.com/books?id=0qSExw3tH1oC&pg=PA193 |archive-date=10 January 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="Wyse2015" /> Alyiat Ashera ma abyin ka dudun mang [[History of ancient Israel and Judah|Israel mang Judah]], [[Philistia]], [[Ancient Egypt|Egypt]], mang [[Arabian Peninsula|Arabia]], asi bai mang lilyoot ma didit nbyeang cican. Mang ancient Israel, asi li ngu nang a chu Jang aya [[Yahweh]], nang a aniet inscriptions dam mang [[Kuntillet Ajrud]] nbyeang [[Khirbet el-Qom]], duk mang ania aniet bwan lilam ba si kat, aniet agyeang si lak kyeang hu nang an ge cultic objects a lan asi aniet masakhwot.<ref>{{Cite journal |last=Dever |first=William G. |date=1984 |title=Asherah, Consort of Yahweh? New Evidence from Kuntillet Ê¿Ajrûd |url=https://www.jstor.org/stable/1357073 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |issue=255 |pages=21–37 |doi=10.2307/1357073 |issn=0003-097X |jstor=1357073 |s2cid=163984447 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Dever20082">{{cite book |last1=Dever |first1=William G. |author1-link=William G. Dever |url=https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA166 |title=Did God Have a Wife?: Archaeology and Folk Religion in Ancient Israel |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |year=2008 |isbn=978-0-8028-6394-2 |pages=166–167}}</ref><ref name="Wyse2015" /> ba yet kyeang nyung Mang aniet amasakhwot manang [[Shapshu]], [[Hathor]], nbyeang [[Qetesh]], basi dam ghughu ngu mang kwan apyia ngu hu si byean avwuo ka nbyeang ayaalada ba. Asherah asi yet atyu shia ma niet agyii avwuo [[fertility rite]]s, asi nbyeang anyiuk nang a fak da nba ani mang kungiya si hyaii aniet, duk dai a myeang ba ka mang [[Sacred prostitution|temple prostitution]] ba si nyuo kwom da gyeang. de ba didai njen, [[Monotheism|monotheistic]] asi shai kwuii ngu hu, asi nwuo lyut wa a tam mang aniet ndwo, references to Asherah ba si yet mang nban bwan lilam nang atyu da a shia twa jyung ani mang akakwon alan nang gu na kin nyia nang atyu neit masakhwot ani. ==Yafang== [[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]] 8o1ig713pgs1tg2bzpucjeaey5rq4sj A̱tyinWuki 0 7092 46956 41575 2026-07-09T13:55:14Z AshiyaG 2949 46956 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱tyinWuki/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱tyinWuki/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱tyinWuki/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Gba̱za̱zai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Gba̱za̱zai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Gba̱za̱zai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱tyinWuki''' yet tutunkwaa̱mbwat di̱jita hwa ku shyia̱ a̱zalang a̱ni a̱wot kuntyin nka yet wuki hwa, ka̱ si̱ byia̱ nkyangmami na̱ yet ma̱sa̱t nia a̱ni nang [[Sotbeang Wukimedia]] ja byia̱ a̱ni. A̱tyinWuki ([[Shong (a̱lyem)|Shong:]] ''Wikisource'') kya yet a̱lyoot ta̱m hu a̱mgba̱m; ka̱ bu byia̱ lyulyoot mat kuzang kidee ta̱m ji, a̱nyiung mi̱ kuzang a̱lyem. Jat ta̱m ji, jija yet á̱ ba̱ng kuzang tangka̱i lyuut ku yet ma̱sa̱t a̱ni, di̱ lilyem ma̱ a̱di̱di̱t, mbeang bwan bubwan meang. Di̱n tsa hu, á̱ ku fa ku na yet a̱gyigyanng-nkyangfang saai lyuut ku byia̱ ta̱m ku ku yet a̱tsatsak ba̱t di̱ fam nkhang ba̱t a̱ni, ma ku si̱ ngaat si̱ yet tutunkwaa̱mbwat saai kuzang tangka̱i nkyangfang. Á̱ tsa ta̱m hu a̱tuk mam 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2003, ma̱ng a̱lyoot ka '''Project Sourceberg''', vwuo ghyang mi̱ [[Project Gutenberg]]. Á̱ si̱ ki nkpaat a̱lyoot A̱tyinWuki ku ''Wikisource'' ka nang a̱lyia̱ a̱kya ya a̱ni ka̱ si̱ shyia̱ a̱lyoot fam a̱pyia̱ nka. [[Sa:Wukimedia]] gehtgzm49fmyc5wlumsdccwkqa75o6r 46957 46956 2026-07-09T13:56:02Z AshiyaG 2949 46957 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱tyinWuki/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱tyinWuki/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱tyinWuki/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱tyinWuki/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱tyinWuki/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱tyinWuki/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱tyinWuki''' yet tutunkwaa̱mbwat di̱jita hwa ku shyia̱ a̱zalang a̱ni a̱wot kuntyin nka yet wuki hwa, ka̱ si̱ byia̱ nkyangmami na̱ yet ma̱sa̱t nia a̱ni nang [[Sotbeang Wukimedia]] ja byia̱ a̱ni. A̱tyinWuki ([[Shong (a̱lyem)|Shong:]] ''Wikisource'') kya yet a̱lyoot ta̱m hu a̱mgba̱m; ka̱ bu byia̱ lyulyoot mat kuzang kidee ta̱m ji, a̱nyiung mi̱ kuzang a̱lyem. Jat ta̱m ji, jija yet á̱ ba̱ng kuzang tangka̱i lyuut ku yet ma̱sa̱t a̱ni, di̱ lilyem ma̱ a̱di̱di̱t, mbeang bwan bubwan meang. Di̱n tsa hu, á̱ ku fa ku na yet a̱gyigyanng-nkyangfang saai lyuut ku byia̱ ta̱m ku ku yet a̱tsatsak ba̱t di̱ fam nkhang ba̱t a̱ni, ma ku si̱ ngaat si̱ yet tutunkwaa̱mbwat saai kuzang tangka̱i nkyangfang. Á̱ tsa ta̱m hu a̱tuk mam 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2003, ma̱ng a̱lyoot ka '''Project Sourceberg''', vwuo ghyang mi̱ [[Project Gutenberg]]. Á̱ si̱ ki nkpaat a̱lyoot A̱tyinWuki ku ''Wikisource'' ka nang a̱lyia̱ a̱kya ya a̱ni ka̱ si̱ shyia̱ a̱lyoot fam a̱pyia̱ nka. [[Sa:Wukimedia]] 78d62bayr56ug96sh9d1dk5heiog11o A̱ghyui Oba 0 7841 46970 46691 2026-07-09T14:29:19Z Kambai Akau 15 46970 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ghyui Oba/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ghyui Oba/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ghyui Oba/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ghyui Oba/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ghyui Oba/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ghyui Oba/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Á̱ghyui Oba''' ([[Yoruba language|Yoruba]]: '''Odo Ọba''') ka yet kyai A̱sa̱khwot hwa ma mi [[sí̱tet Oyo]] mí̱ng [[sí̱tet Osun]] ma̱ bin [[Najeriya]]. Kyai A̱ghyui hu vwon neet A̱za bang nat A̱tak, a̱za ka yet kyai a̱yit hwa a̱wot a̱tak ka sí̱ yet tswa sí̱sop ja. Á̱lyak a̱niet ba swan ma ja̱jaat a̱ghyui ka ni a̱ni, yet a̱ni khap bia mí̱ng a̱ni bwa̱i fa̱n. ==A̱lyoot== Á̱ ku tya̱ Á̱lyoot A̱ghyui ka da nyan [[(A̱boi)| Ọba]] wa a̱byik a̱nyung ma mi a̱nyuk [[Shango]] ba. Shango wu yet a̱boi a̱gbai za wa ma̱ bin [[Yoruba]] ka. A̱kum a̱nyuk gu ba, a̱ ku nbya̱ [[Ọshun]] mí̱ng [[Ọya]]. Sí̱ sak ji nang a̱ntak nghang na a̱ni. Ọshun sí̱ lai Ọba gu tyat fufwuo gu a tya̱ mí̱ng kyayak Shango hu, nya̱ ku na tya̱ gu fak nyiyang gu. Shango ba nfak kyang nang Ọba nya̱ a̱ni, a̱lya̱ ka sí̱ byan mang a̱ngu. A̱wot Ọshun mí̱ng Ọba sí̱ fak a̱wun ba̱ sí̱ tyong, ba̱ sí̱ bwak a̱tya̱ a̱ka̱ghyui. Dí̱ hu hwa nbya̱ a̱ghyui Ọshun ka mang a̱sí̱ Ọba ka mmyim da̱ a̱vwuo a̱nyung. pexgvawre0flapxn1pcqn4qbvbr9udg A̱ghyui Oshun 0 7845 47020 46720 2026-07-10T07:41:44Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47020 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]]: Odò Ọ̀ṣun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwuangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sakhwuot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si bs beusk a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sakhwuot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱nb si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], one of the most popular and venerated [[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuxsn a̱lyia̱ annua ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia dhyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cing a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sakhwuot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwuangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱kukheuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu incantation. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" was a derivative of "Ogede"- meaning incantation and finally became "Igede" by nominalisation. So, "Ilè Ògèdè or Igede means the land of [[incantation]]. Igede-Ekiti is home to more than sixteen rivers, and it hasn't been proven otherwise by anyone or any documents that no river flows into Igede-Ekiti from anywhere. Instead, rivers flow from Igede-Ekiti to other towns and places. It is an old belief that the river goddess has been able to give babies to the barren women and change the lives of many people.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> The activities of these miners have contaminated the river with heavy metals, thereby threatening the river and the [[Osun-Osogbo|Osun Osogbo Sacred Grove]]. 8q1amz8pu812480xqiqkf2ag6vx0oc9 47021 47020 2026-07-10T07:54:03Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47021 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]]: Odò Ọ̀ṣun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwuangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sakhwuot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si bs beusk a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sakhwuot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱nb si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], one of the most popular and venerated [[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuxsn a̱lyia̱ annua ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia dhyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cing a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sakhwuot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwuangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱kukheuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu incantation. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" a̱ ku neet di a̱lyoot si "Ogede"- hu ws yet bubwuom a̱boi a̱wot ka si bwuak a̱tyia "Igede" di a̱loot ka. a̱nia wa nang , "Ilè Ògèdè ke Igede si bwuak a̱tyia a̱byin si [[bubwuom a̱boi]]. Igede-i̱kiti yet a̱li kya di a̱ya a̱ghyui ku bai swak ma̱ng a̱taa ani, a̱wot a̱yun ksn nyia ke a̱kala wa neet din jen a̱ja ke a̱lyoot vwuo a̱yina̱vwuo nyia̱ a̱ghyui a̱gyang tyuong a̱ nwuai nghu a̱ghyui Igede-i̱kiti. ma̱t a̱nia ma, a̱ghyui ka tyuong a̱ naat a̱ya a̱keayang gyang neet Igede-i̱kiti a̱ sa naat a̱keayang ma̱didit. It is an old belief that the river goddess has been able to give babies to the barren women and change the lives of many people.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> The activities of these miners have contaminated the river with heavy metals, thereby threatening the river and the [[Osun-Osogbo|Osun Osogbo Sacred Grove]]. sifnbuqj3kenue6t0pciohegvoroqu2 47022 47021 2026-07-10T08:02:19Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47022 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]]: Odò Ọ̀ṣun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwuangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sakhwuot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si bs beusk a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sakhwuot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱nb si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], one of the most popular and venerated [[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuxsn a̱lyia̱ annua ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia dhyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cing a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sakhwuot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwuangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱kukheuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu incantation. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" a̱ ku neet di a̱lyoot si "Ogede"- hu ws yet bubwuom a̱boi a̱wot ka si bwuak a̱tyia "Igede" di a̱loot ka. a̱nia wa nang , "Ilè Ògèdè ke Igede si bwuak a̱tyia a̱byin si [[bubwuom a̱boi]]. Igede-i̱kiti yet a̱li kya di a̱ya a̱ghyui ku bai swak ma̱ng a̱taa ani, a̱wot a̱yun ksn nyia ke a̱kala wa neet din jen a̱ja ke a̱lyoot vwuo a̱yina̱vwuo nyia̱ a̱ghyui a̱gyang tyuong a̱ nwuai nghu a̱ghyui Igede-i̱kiti. ma̱t a̱nia ma, a̱ghyui ka tyuong a̱ naat a̱ya a̱keayang gyang neet Igede-i̱kiti a̱ sa naat a̱keayang ma̱didit. a̱wot nyia̱ nggu a̱concong a̱sskhwuot hu si beayang a̱ngyui̱k gyang ba si byin mman a̱wot a̱ si beayang a̱niet madi̱dit ba̱t.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> ntam a̱niet ba khwuop a̱nashong wu ni wa byian a̱sakhwuot na ma̱ng a̱ya tsuam na byia̱ cet ani, hu wa tyia̱ a̱ghyui ka si tyia̱ tankai̱ ma̱ng [[Oshun-Oshogbo|Oshun Oshogbo tutu a̱boi hu]]. 1fotlz8m41wjr13kxxdlcfjngewdnwe 47023 47022 2026-07-10T08:08:46Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47023 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]]: Odò oshun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwuangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sakhwuot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si ba bwuak a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sakhwuot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱ng si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], one of the most popular and venerated [[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuxsn a̱lyia̱ annua ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia dhyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cing a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sakhwuot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwuangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱kukheuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu incantation. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" a̱ ku neet di a̱lyoot si "Ogede"- hu ws yet bubwuom a̱boi a̱wot ka si bwuak a̱tyia "Igede" di a̱loot ka. a̱nia wa nang , "Ilè Ògèdè ke Igede si bwuak a̱tyia a̱byin si [[bubwuom a̱boi]]. Igede-i̱kiti yet a̱li kya di a̱ya a̱ghyui ku bai swak ma̱ng a̱taa ani, a̱wot a̱yun ksn nyia ke a̱kala wa neet din jen a̱ja ke a̱lyoot vwuo a̱yina̱vwuo nyia̱ a̱ghyui a̱gyang tyuong a̱ nwuai nghu a̱ghyui Igede-i̱kiti. ma̱t a̱nia ma, a̱ghyui ka tyuong a̱ naat a̱ya a̱keayang gyang neet Igede-i̱kiti a̱ sa naat a̱keayang ma̱didit. a̱wot nyia̱ nggu a̱concong a̱sskhwuot hu si beayang a̱ngyui̱k gyang ba si byin mman a̱wot a̱ si beayang a̱niet madi̱dit ba̱t.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> ntam a̱niet ba khwuop a̱nashong wu ni wa byian a̱sakhwuot na ma̱ng a̱ya tsuam na byia̱ cet ani, hu wa tyia̱ a̱ghyui ka si tyia̱ tankai̱ ma̱ng [[Oshun-Oshogbo|Oshun Oshogbo tutu a̱boi hu]]. haztgryll6ac69gm6ftqjiufm9xoe9j 47024 47023 2026-07-10T08:13:23Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47024 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]]: Odò oshun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwuangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sakhwuot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si ba bwuak a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sakhwuot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱ng si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], nang a̱niet lyien ba̱t ani[[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuzan a̱lyia̱ ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia shyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cong a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sakhwuot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwuangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwuangpang|a̱gwuangpang]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱kukheuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu incantation. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" a̱ ku neet di a̱lyoot si "Ogede"- hu ws yet bubwuom a̱boi a̱wot ka si bwuak a̱tyia "Igede" di a̱loot ka. a̱nia wa nang , "Ilè Ògèdè ke Igede si bwuak a̱tyia a̱byin si [[bubwuom a̱boi]]. Igede-i̱kiti yet a̱li kya di a̱ya a̱ghyui ku bai swak ma̱ng a̱taa ani, a̱wot a̱yun ksn nyia ke a̱kala wa neet din jen a̱ja ke a̱lyoot vwuo a̱yina̱vwuo nyia̱ a̱ghyui a̱gyang tyuong a̱ nwuai nghu a̱ghyui Igede-i̱kiti. ma̱t a̱nia ma, a̱ghyui ka tyuong a̱ naat a̱ya a̱keayang gyang neet Igede-i̱kiti a̱ sa naat a̱keayang ma̱didit. a̱wot nyia̱ nggu a̱concong a̱sskhwuot hu si beayang a̱ngyui̱k gyang ba si byin mman a̱wot a̱ si beayang a̱niet madi̱dit ba̱t.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> ntam a̱niet ba khwuop a̱nashong wu ni wa byian a̱sakhwuot na ma̱ng a̱ya tsuam na byia̱ cet ani, hu wa tyia̱ a̱ghyui ka si tyia̱ tankai̱ ma̱ng [[Oshun-Oshogbo|Oshun Oshogbo tutu a̱boi hu]]. i4sqywtt5v18tmppuo22j1en94l7kzu 47025 47024 2026-07-10T08:25:48Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47025 wikitext text/x-wiki Nghu''' A̱ghyui Oshun''' (ma nang a̱niet ni lyuut a̱ni Oshun, [[a̱lyeam a̱gwangpang|a̱gwangpang]]: Odò oshun), a̱ yet [[cen]] a̱si [[a̱byin a̱gwangpang]] a̱ neet ma [[si̱tate i̱kiti]] a̱wot a̱sa̱kwot na tyuong naat aza a̱za a̱tamam si naat [[sitate Oshun]] a̱si ba bwuak a̱ tyia̱ fam jenshun a̱ ba mim ma [[A̱ghyui i̱rinle]] a̱ shyia̱ kpamkpaan ma̱ng a̱ ba a̱keayang si Ede a̱ si bu tyia nanh fam jenshun si cen Asejire a̱ si ka̱i kuzan a̱vwuo ma sitate mang si [[si̱tate Ogun]] ma fam jenshun si [[Naijeriya]] a̱wot a̱sa̱kwot ns si bs tat a̱ nwuai [[cen Lekki]] ma̱ng si Atlantic hu ma [a̱kawuo̱tyia̱ Gi̱ni̱]]. A̱ shyia̱ a̱lyoot A̱hhyui ka di a̱lyoot a̱ba a̱gwaza mba hu [[oshun]], nang a̱niet lyien ba̱t ani[[Orisha]]s.<ref name="Murrell2009">{{cite book|last1=Murrell|first1=Nathaniel Samuel|title=Afro-Caribbean Religions: An Introduction to Their Historical, Cultural, and Sacred Traditions|date=2009|publisher=Temple University Press|isbn=9781439901755|url=https://books.google.com/books?id=9h5KDRfZ-JgC&q=oshun+&pg=PA35}}</ref> a̱tung khwui si taada di kuzan a̱lyia̱ ma [[Osun-Osogbo|Ọs&#x323;un Shrine]] a̱ shyia̱ kpampaan ma̱ng a̱ghyui di oshun ma[[Oshogbo]] shyia̱ lyien s̱niet ba̱t a̱wot a̱ di bwuak a̱ tyia̱ [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi a̱niet khwui]] ma̱ng a̱niet ba byia shyii a̱ni [[a̱niet tyiá a̱ghyi]] [[a̱vwuo tyiá a̱ghyi|tyià aghyi]], a̱wvuo ka nang a̱niet madi̱dit ma swanta hu ni cong a̱ni ba nwuang song hu ni kuzan a̱lyia̱ [[song]] ma zwat a̱ni̱nai. Oshun yet a̱nyuing di [[a̱lyoot a̱ya congcong a̱sa̱kwot|a̱congcong a̱sakhwuot]] ba shyia̱ ma a̱byin a̱gwangpang a̱ni, a̱ yet acongcong wa nang a̱lyien mu nwuak a̱ zanang si a̱niet nggu.nang nggu yet a̱yin a̱ni, a̱ ku yet a̱tyo nyuing di a̱ngyui̱k [[Shango|&#x323;Ṣango]],nggu wa yet [[a̱gwam oyo]] mang nghu [[taada a̱gwangpang|a̱gwangpang.]] a̱gwaza a̱ba̱i-nzaa.Oshun wa yet a̱tsak a̱keayang si Igede-i̱kiti, a̱banfang fam si a̱gwamna̱ti Irepodun/Ifelodun ', [[si̱tate i̱kiti|i̱kiti si̱tate]], Naijeriya a̱nia hu wa ba̱t nang a̱ja hu wa Igede-i̱kiti di yet a̱tssk nggu ka. Oshun, si yet nggon a̱tat si nyeayang nggu hu ma̱ng A̱ke (a̱tyo-a̱kat ma̱ng nggo a̱gwam neet [[Ile-Ife]]) ma̱ng irindo (a̱byii̱k A̱ke) nggu ma a̱ si byin mman swak ma̱ng fwuon mbeayeang si A̱ghyui Ogbede ma̱ng Elemi.A̱wot ogbese wa si yet a̱gwaka̱son si a̱khukhwuop Afi̱rikola wu, A̱ghyui elemi di yaa̱son mang zhyii shisham si̱ a̱keayang ka. Oshun, a̱byii̱k si̱ a̱feayang si̱ nggu a̱gwam shango hu, si bwuak a̱tyia̱ a̱ghyui ma nang gu saang shyia̱ nyang a̱tyia nggu hu di a̱hkwu nggu hu a̱ni, A̱ke.{{efn|Across multiple versions of the story, there are different reasons why Oṣun turned into a river.}} ma banbang hu fin jen nang a̱ kwang zwuang ba̱t, bubwuom a̱bwoi wa nang a̱niet shim nyia̱ na byia̱ cet ba̱t si san ba din jen zwuang hu. Ma̱t a̱nia, si ji a̱ yet ba̱t a̱ sa bia̱ cet a̱mbam a̱ni wa na yet a̱bwoi a̱na nyia̱ tam a̱tuk ka. "Igede" a̱ ku neet di a̱lyoot si "Ogede"- hu ws yet bubwuom a̱boi a̱wot ka si bwuak a̱tyia "Igede" di a̱loot ka. a̱nia wa nang , "Ilè Ògèdè ke Igede si bwuak a̱tyia a̱byin si [[bubwuom a̱boi]]. Igede-i̱kiti yet a̱li kya di a̱ya a̱ghyui ku bai swak ma̱ng a̱taa ani, a̱wot a̱yun ksn nyia ke a̱kala wa neet din jen a̱ja ke a̱lyoot vwuo a̱yina̱vwuo nyia̱ a̱ghyui a̱gyang tyuong a̱ nwuai nghu a̱ghyui Igede-i̱kiti. ma̱t a̱nia ma, a̱ghyui ka tyuong a̱ naat a̱ya a̱keayang gyang neet Igede-i̱kiti a̱ sa naat a̱keayang ma̱didit. a̱wot nyia̱ nggu a̱concong a̱sskhwuot hu si beayang a̱ngyui̱k gyang ba si byin mman a̱wot a̱ si beayang a̱niet madi̱dit ba̱t.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7KbLLjzuRgC&q=Osun+River+Goddess&pg=PA132|isbn=9781888729177|page=132|title=Sacred Places of Goddess: 108 Destinations|publisher=CCC Publishing|year=2005|author=Katen Tate}}</ref> There have also been many fictional stories about goddess Oṣun, including ''Shegun Coker and the Cursed Temple'' by Kolawole Michael, 2008.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XIx0TjQb8yEC&q=Osun+River&pg=PA10|title=Osun across the Waters: A Yoruba Goddess in Africa and the Americas|isbn=9780253108630|author=Joseph M. Murphy, Mei-Mei Sanford|page=10|year=2001|publisher=Indiana University Press}}</ref> ma a̱lyia̱ 2018, a̱sakhwuot a̱ghyui ka si tsaa ghwuop ba̱t a̱wot a̱niet ba nyia tam si a̱keayang hu si tsaa nwuan kyang hu ku byia̱ nang a̱sakhwuot na tyia̱ a̱nia a̱ni (a̱niet tam lyien hu si jen ji ni [[a̱niet tam beayang a̱niet]]) si tyia mba dyo nyia̱ a̱niet kwuop a̱bin a̱ tin a̱nashong ma[[a̱ghyui ka|a̱sakhwuot na]] neet di a̱tsak a̱vwuo nang a̱sakhwuot na neet ani a̱ja wa nang ghwuop hu neet.<ref>{{Cite news |date=2022-06-20 |title=INVESTIGATION: How illegal mining fuels poverty, river pollution, sacred grove desecration in Osun |url=https://www.thecable.ng/investigation-how-illegal-mining-fuels-poverty-river-pollution-sacred-grove-desecration-in-osun |access-date=2022-06-24 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> ntam a̱niet ba khwuop a̱nashong wu ni wa byian a̱sakhwuot na ma̱ng a̱ya tsuam na byia̱ cet ani, hu wa tyia̱ a̱ghyui ka si tyia̱ tankai̱ ma̱ng [[Oshun-Oshogbo|Oshun Oshogbo tutu a̱boi hu]]. trv5k4siids9fruj3u6qwcpzaviuo6v Kuntyin (notyap 0 7848 46907 2026-07-09T13:10:25Z AshiyaG 2949 Created page with "{{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}}" 46907 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} or2si6x6oalm3ff6hti46b3ox3yunuf 46908 46907 2026-07-09T13:11:17Z AshiyaG 2949 46908 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kuntyin (notyap/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kuntyin (notyap/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kuntyin (notyap/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kuntyin (notyap/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kuntyin (notyap/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kuntyin (notyap/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} 828xeltb59j6ong5mb9gjh1b1n6mmri A̱ga̱ra̱ng Assop 0 7849 47026 2026-07-10T08:28:31Z Godiva Kajhyung 1671 Created page with "[[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|Assop Waterfall]] '''Assop Waterfalls''' or '''Assop Fall''' is a waterfall located in [[Plateau State]], Nigeria, along the Jos-Kagoro Road approximately 64 kilometres southeast of Jos. The [[Waterfall|waterfall]] is formed by the Assop River, a tributary within the [[River Benue|Benue River]] basin and is one of the notable natural attracted on the Jos Plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Informat..." 47026 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|Assop Waterfall]] '''Assop Waterfalls''' or '''Assop Fall''' is a waterfall located in [[Plateau State]], Nigeria, along the Jos-Kagoro Road approximately 64 kilometres southeast of Jos. The [[Waterfall|waterfall]] is formed by the Assop River, a tributary within the [[River Benue|Benue River]] basin and is one of the notable natural attracted on the Jos Plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> lyuqt2ghi2jy9mnd1vto93jr4cf6sxn 47027 47026 2026-07-10T08:29:24Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47027 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱n assop]] '''Assop Waterfalls''' or '''Assop Fall''' is a waterfall located in [[Plateau State]], Nigeria, along the Jos-Kagoro Road approximately 64 kilometres southeast of Jos. The [[Waterfall|waterfall]] is formed by the Assop River, a tributary within the [[River Benue|Benue River]] basin and is one of the notable natural attracted on the Jos Plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> 4mxbbt0hg5f0n2159kh8f5j8vyopg6m 47028 47027 2026-07-10T08:34:56Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47028 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱n assop]] '''A̱ga̱ran Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱n wa a̱ shyia ma [[Plateau state]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod. The [[Waterfall|waterfall]] is formed by the Assop River, a tributary within the [[River Benue|Benue River]] basin and is one of the notable natural attracted on the Jos Plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> okmx72oijtv34drxzzm220q6l5fqnjt 47029 47028 2026-07-10T08:42:34Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47029 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱n assop]] '''A̱ga̱ran Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱n wa a̱ shyia ma [[Plateau si̱te̱t]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod.nghu [[A̱ga̱ra̱n|a̱ga̱ra̱n]] wu ni neet din cen assop,a̱ yet cen a̱nyui̱ng a̱ neet [[A̱gyui Benue|a̱ghyui Benue ]] cen ma̱ng a̱ si yet a̱nyui̱ng di a̱vwuo nang a̱niet cat ba naat a̱ni ma Jod si plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> co9dkx5pcj2qssekcajr5p8aov7hue4 47030 47029 2026-07-10T08:43:33Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47030 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱ng assop]] '''A̱ga̱rang Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱ng wa a̱ shyia ma [[Plateau si̱te̱t]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod.nghu [[A̱ga̱ra̱ng|a̱ga̱ra̱ng]] wu ni neet din cen assop,a̱ yet cen a̱nyui̱ng a̱ neet [[A̱gyui Benue|a̱ghyui Benue ]] cen ma̱ng a̱ si yet a̱nyui̱ng di a̱vwuo nang a̱niet cat ba naat a̱ni ma Jod si plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> 9qusl05mdtz97f7nux9wmx7mmrgiqs5 47031 47030 2026-07-10T08:44:11Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47031 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱ng assop]] '''A̱ga̱rang Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱ng wa a̱ shyia ma [[Plateau si̱te̱t]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod.nghu [[A̱ga̱rang|a̱ga̱rang]] wu ni neet din cen assop,a̱ yet cen a̱nyui̱ng a̱ neet [[A̱gyui Benue|a̱ghyui Benue ]] cen ma̱ng a̱ si yet a̱nyui̱ng di a̱vwuo nang a̱niet cat ba naat a̱ni ma Jod si plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> l3tn8zkgajzz18rvhwol7eqt7f6sjuk 47032 47031 2026-07-10T08:46:58Z Godiva Kajhyung 1671 /* */ 47032 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱ng assop]] '''A̱ga̱rang Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱ng wa a̱ shyia ma [[Plateau si̱te̱t]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod.nghu [[A̱ga̱rang|a̱ga̱rang]] wu ni neet din cen assop,a̱ yet cen a̱nyui̱ng a̱ neet [[A̱gyui Benue|a̱ghyui Benue ]] cen ma̱ng a̱ si yet a̱nyui̱ng di a̱vwuo nang a̱niet cat ba naat a̱ni ma Jod si plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> ==Location and physical features== Assop Falls is situated near Hawan Kobo a scenic escarpment on the Jos Plateau. The waterfall consist of water cascading over rocky formation into a pool below surrounded by [[Savannah|savannah vegetation]] and patches of gallery forest.<ref>{{Cite web |last=Olagunju |first=David |date=2017-09-26 |title=Assop Falls, pride of Plateau State |url=https://tribuneonlineng.com/assop-falls-pride-plateau-state/ |access-date=2026-06-23 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> The area experiences the relatively cool climate characteristic of the Jos Plateau region. e9tadqunhiyt6djysllnkr8vzzotiz0 47033 47032 2026-07-10T08:59:47Z Godiva Kajhyung 1671 47033 wikitext text/x-wiki [[File:ASSOP waterfall 02.jpg|thumb|A̱ga̱ra̱ng assop]] '''A̱ga̱rang Assop''' ke '''cen assop''' a̱ yet a̱ga̱ra̱ng wa a̱ shyia ma [[Plateau si̱te̱t]], Naijeriya,din vaak naat Jod-a̱gwrog ma nang ciyet si kilomi̱ta 64 din fam jenshun si naat a̱za si jod.nghu [[A̱ga̱rang|a̱ga̱rang]] wu ni neet din cen assop,a̱ yet cen a̱nyui̱ng a̱ neet [[A̱gyui Benue|a̱ghyui Benue ]] cen ma̱ng a̱ si yet a̱nyui̱ng di a̱vwuo nang a̱niet cat ba naat a̱ni ma Jod si plateau.<ref>{{Cite web |title=Assop Waterfalls Plateau State :: Nigeria Information & Guide |url=https://www.nigeriagalleria.com/Nigeria/States_Nigeria/Plateau/Assop-Waterfalls-Jos-2.html?/ |access-date=2026-06-23 |website=www.nigeriagalleria.com}}</ref> ==A̱vwuo ka ma̱ng shisham== A̱ga̱ra̱ng assop a̱shyia̱ kpankpaan ma Hawan Kobo a̱vwuo ka byia̱ shisham ba̱t ma a̱bin Jod Plateau. A̱ga̱ra̱ng hu ni byia̱ a̱sa̱kwot na tyuong neet din a̱fang a̱ corop a̱bin nang niyan a̱ni [[ni̱yan|niyan]] ma̱ng a̱cuwang a̱kwuop ma a̱yit.<ref>{{Cite web |last=Olagunju |first=David |date=2017-09-26 |title=Assop Falls, pride of Plateau State |url=https://tribuneonlineng.com/assop-falls-pride-plateau-state/ |access-date=2026-06-23 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> The area experiences the relatively cool climate characteristic of the Jos Plateau region. ph65jhd7o18vqq0ndu1g383id1kpixy