Wikipedia kiwiki https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ngĩma 0 6611 23984 23011 2026-07-18T14:45:28Z Sinatrasona 5365 23984 wikitext text/x-wiki {{Paraphyletic group|name=Monkeys|fossil_range={{Geological range|Late Eocene | Present|ref=<ref>{{cite web |url=http://alltheworldsprimates.org/john_fleagle_public.aspx |title=Primate evolution |last1=Fleagle |first1=J. |last2=Gilbert |first2=C. |website=All the World's Primates |editor-last1=Rowe |editor-first1=N. |editor-last2=Myers |editor-first2=M. |publisher=Primate Conservation, Inc. |access-date=18 December 2014}}</ref>}}|image=Bonnet_macaque_(Macaca_radiata)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar.jpg|image_caption=[[Bonnet macaque]] (''Macaca radiata'')|image2=File:BrownSpiderMonkey (edit2).jpg|image2_caption=[[Brown spider monkey]] (''Ateles hybridus'')|auto=yes|parent=Simiiformes|authority={{efn|name=Monkey_vs_Ape|When [[Carl Linnaeus]] defined the [[genus]] ''Simia'' in the [[10th edition of Systema Naturae|10th edition of ''Systema Naturae'']], it included all non-human monkeys and apes ([[simian]]s).{{Sfn|Groves|2008|pp=92–93}} Although "monkey" was never a taxonomic name, and is instead a [[vernacular name]] for a paraphyletic group, its members fall under the infraorder Simiiformes.}}<!-- [[Ernst Haeckel|Haeckel]], 1866 -->|includes=:[[Platyrrhini]] :[[Cercopithecidae]] :†[[Parapithecidae]] :†[[Proteopithecidae]] :†[[Oligopithecidae]] :†[[Amphipithecidae]] :†[[Eosimiidae]] :†[[Propliopithecoidea]] :†[[Pliopithecoidea]]|excludes=:[[Hominoidea]]}} [[File:Monkeys 3rd eye.jpg|thumb|Ngĩma na kana kayo]] '''Ngĩma''' (ĩrĩa ĩtagwo ''''''iraĩ'''''<nowiki/>' na rũthiomi rwa [[Rũthiomi|Kĩmerũ]]) nĩ rĩa ũkarana rĩroota [[nyamű]] ihana [[Mũndũ]] kana nũgũ no nĩ irĩ mũting'oe. [[File:Portrait_of_a_father.jpg|thumb]] == Ndũgũ na andũ == [[File:Please_do_not_feed_monkeys_Koh_Chang.jpg|thumb|Kĩbaũ kĩa <nowiki>''ndũkanatuge ngĩma irio''</nowiki> kũu Ko Chang, bũrũri wa [[Thailand|Thai]].]] [[File:"Monkey's_food_is_Available_here"_store_in_Swyambhunath,_Bagmati,_Nepal.jpg|thumb|[[Thoko ya Mũtumba|Ndũnyũ]] ya irio cia ngĩma; Swyambhunath, Bagmati, Nepal ]] Mĩhĩrĩga mĩingĩ ya ngĩma nĩ igagwo ta nyamũ cia rimũtha, ingĩ ta nyamũ cia ũthuthuria wa [[Ngoingũa (Thayathi)|Thayathi]] kana ng'endo cia nyuranyura. O ho nĩ cĩhũthaga mĩhaũ-inĩ ya ũkenia na ũgendi ona ginya gũteithia andũ mena mawathe. Icigo-inĩ ingĩ ngĩma nĩ gĩtango kĩrananga mĩrĩo na mĩhang'o ĩngĩ ya andũ. bap85ws4toz8v0r8eb85xnf3z3kttxz Kĩwĩtharĩ (mbũgĩ) 0 7166 23979 2026-07-18T12:41:58Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364640035|Schizophrenia]]" 23979 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox-has-images-with-white-backgrounds" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#ccc; color:inherit;" |Mũrimũ wa gũkua nĩ mũndũ |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Cloth_embroidered_by_a_schizophrenia_sufferer.jpg|alt=Embroidery art with nonlinear text sewn into it with multiple colors of thread|frameless]] |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Wokia|Mũcoro]] ũrĩa ũkũĩkaine gũkorwo ũcoretwo nĩ mũndũ ũrĩ na mũrimũ wa kĩwĩtharĩ |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ũtaamũko | class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css"></templatestyles><div class="plainlist"> * kĩ-wĩ-tha-rĩ </div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ũkuruhani | class="infobox-data" |Ũrigitani wa [[mbũgĩ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Mabuĩnĩkĩ | class="infobox-data" |[[ngarariga]], [[Rĩciria|meciria]] kana [[Kĩanu|mĩtugo]] ĩtarĩ mĩkinyanĩru. |- ! class="infobox-label" scope="row" |Mathĩna | class="infobox-data" |[[Ruuo|Kwĩguraria]] kana kũguraria [[Ndwang'ang'a|angĩ]], kũgaacĩra mĩrimũ ya ngoro, kwĩyũraga, mĩrimũ ya mĩthaiga ya kũramata [[Mangandĩ|kĩmangandĩ]] gĩkĩ. |- ! class="infobox-label" scope="row" |Kĩambĩrĩria kĩa ndwari | class="infobox-data" |Mĩaka 16 nginya 30<ref name="NIH2022" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Thing'a | class="infobox-data" |Ndũrũ <ref name="NIH2022" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Maũndũ marĩa matũmaga | class="infobox-data" |Maũndũ ma mũthiũrũrũko na ma kĩĩmũndũ na ma kĩĩmwĩrĩ |- ! class="infobox-label" scope="row" |Maũndũ marĩa matũmaga mũndũ agĩe na ũgwati | class="infobox-data" |Ũhoro wa famĩlĩ, kũhũthĩra mbũri ihinda rĩa ũkũrũ wa mĩaka mĩnini, psychosis ĩhutanĩtie na indo cia gũthũkia mwĩrĩ, mathĩna ma ihinda rĩa nda, mathĩna ma mwana, gũciarũo kana kũrera taũni-inĩ <ref name="Lancet2016" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Njĩra ya gũtuĩria | class="infobox-data" |Kũringana na mĩtugo ĩrĩa ĩroretwo, maũndũ marĩa marekĩka, na riboti cia andũ arĩa angĩ marĩ na ũmenyo na mũndũ ũcio |- ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ũtongoria | class="infobox-data" |Ũtaaro, ũmenyeru wa maũndũ ma ũtũũro<ref name="WHO2022">{{cite web|title=Schizophrenia Fact sheet|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia|publisher=[[World Health Organization]]|date=10 January 2022|access-date=23 August 2022|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327174732/https://www.who.int/mental_health/management/schizophrenia/en/|url-status=live}}</ref><ref name="Lancet2016" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Mĩthaiga | class="infobox-data" |Mĩũrambũgĩ |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ũhoro wa Kũgĩa na Mũtaratara | class="infobox-data" |Mĩaka 20-28 mĩnyihanyihu |- ! class="infobox-label" scope="row" |Gũthegea | class="infobox-data" |~ 0.32% (1 harĩ 300) ya andũ a [[thĩ]]<nowiki/>nĩ mahutirio |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Gĩkuũ|Ikuũ]] | class="infobox-data" |~17,000 (2015) |} '''Kĩwĩtharĩ''' nĩ wonje wa [[Mbũgĩ|kĩmbũgĩ]] ĩrĩ na conu cia [[mbũgũigũ]] cia [[ngarariga]] cia mĩgambo na [[Buracimbo (thinema)|buracimbo]], meciria na mĩtugo ĩtarĩ kĩharĩro na kĩthithi kĩaganu. 1nyab08ymu4732u1cy8g0gnl1k9f93x Thamindari 0 7167 23980 2026-07-18T13:19:53Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363418267|Landlord]]" 23980 wikitext text/x-wiki [[File:Kenyan President William Ruto Addresses 77th UNGA.webm|thumb|[[Mwako|Mwaki]] wĩ gatũ [[William Ruto]] akĩheana [[Ngerenwa|ndũmĩrĩri]] kũrĩ [[Ũrũmwe wa Mabũrũri (UN)]]]] ''''''Thamindari'''''' nĩ mwene indo ta [[Mwako|mĩako]], [[Nyũmba cia Ndoro|nyũmba cia ndoro]], [[kĩamo (mburoti)]], mĩgũnda iria ikomborithagio nĩ maiginda kana mũkombori (ona kana '''rĩotwari''<nowiki/>' ciira-inĩ wa mĩgũnda). Kaingĩ thamindari makoragwo rungu rwa [[Ũitang'a|Itang'a]]. er1kmftf6bo15lb0x9p4sgr4ydsr1jz Mbagathi 0 7168 23981 2026-07-18T13:39:28Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358832695|Pivot]]" 23981 wikitext text/x-wiki no ĩhũthĩre kiugo 'mbagathi' ũ: * '''Mbagathi''', ndurumo kana kĩhumo gĩa gũcũga thĩĩ-inĩ wa mũtaratara wa karaaũ * [[File:支点 力点 作用点.png|thumb|ngerekano ya kĩraaũ kĩgathĩke gatagatĩ na mbagathi (支点) rangi wa kĩmuhu.]]'''Mbagathi''', kĩgathĩkania kĩa [[Ihĩndĩ|mahĩndĩ]] ph3ox8kifsvl2jjs8qzv011q3n1uuuv Gĩcuribuci 0 7169 23982 2026-07-18T14:26:48Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362984862|Bad debt]]" 23982 wikitext text/x-wiki Thĩinĩ wa [[Mbunjumbura|mbeca]], '''Gĩcuribuci''', rĩmwe gĩgetwo '''[[thiirĩ]] mũru''', nĩ mbia iria itangrandũrĩka nĩũndũ wa itũmi ngũrani. gtb6q73jgz29c8m024ogqi4r3mlfuho Kĩbagamemi 0 7170 23983 2026-07-18T14:40:30Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364684692|Simulacrum]]" 23983 wikitext text/x-wiki [[File:Real_apple_and_fake_apple.svg|thumb|Mbica ya [[mbirikicũ]] ya [[Barigici|ma]] (thũinĩ cia ũmotho) na mbirikicũ ya [[Thĩrĩga ya Irio|Irĩyo rĩa thĩrĩga]]. Mbirikicũ ya maheeni nĩ kĩbagamemi]] '''Kĩbagamemi''' (wĩg.: Mbagamemi, kuuma [[mbagathi]] na memia [[nongorio]] ya "mũhaana, ũtũkia, ũthirĩkia") nĩ mũhaana kana ũtũko wa [[mũndũ]] kana kĩndũ. fbwjwu32vnrf6h4fsf9eaocuuus2euh Multichoice 0 7171 23985 2026-07-18T14:58:35Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362065228|MultiChoice]]" 23985 wikitext text/x-wiki   [[File:MultiChoice Smartcard.jpg|thumb|[[Karece]] ka Multichoice]] '''MultiChoice''' nĩ gatũndũ ka [[Iganda cia ũharũkia|ũharũkia]] gakoragwo [[Abĩrika ya Kuthini|Rũgũrũ]] na kũnyabarwo nĩ gĩceboi gĩa [[Baranja]] gĩmbũkie Canal+. Mĩũngũrũrio yao mĩnene nĩ mwahũ wa [[kuangwarũ]] wa DStv, GOtv na kabere Showmax. 823ctqeqsyofeiiv9ofrv0pz6s6edz0 23986 23985 2026-07-18T14:59:33Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362065228|MultiChoice]]" 23986 wikitext text/x-wiki   [[File:MultiChoice Smartcard.jpg|thumb|[[Karece]] ka Multichoice]] '''MultiChoice''' nĩ gatũndũ ka [[Iganda cia ũharũkia|ũharũkia]] gakoragwo [[Abĩrika ya Kuthini|Rũgũrũ]] na kũnyabarwo nĩ gĩceboi gĩa [[Baranja]] gĩmbũkie Canal+. Mĩũngũrũrio yao mĩnene nĩ mwahũ wa [[kuangwarũ]] wa DStv, GOtv na kabere Showmax. * '''Gĩthomo gĩa Gĩkũyũ''' 0nvvut07oazvehvzk5dzusl9osxhehz Maĩcinia 0 7172 23987 2026-07-18T16:34:18Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360136339|Distillation]]" 23987 wikitext text/x-wiki [[File:Simple_distillation_apparatus.svg|thumb|398x398px|Muonekano wa [[rĩakĩthiga]] wa kĩmaĩcini. '''1:''' Kĩhumo kĩa ũrugarĩ gĩa kũruga mũthabibũ'''2:''' gĩthima gĩa gũtherera kĩrĩkoragwo na mũthabibĩ ũrĩa ũraharĩrwo '''3:''' mũtwe wa maĩcini'''4:''' gĩthima kĩa thermometer ya kũruga ya mũthabibũ '''5:''' mũharĩrĩria wa matherũ'''6:''' mũharĩria-wa-thima wa maĩ wa kũhoreria matonyi mũharatĩ '''7:''' mũharĩrĩria -thima wa maaĩ ma kũhorereria mamirũ mũharatĩ'''8:''' mũharĩrĩria ũrĩa ũrehagĩra maĩcinia '''9:''' mũharĩrĩria na rĩeũri na rĩera'''10:''' mũharĩrĩria ũcio wa matherũ '''11:''' ũrugarĩ wa gũthondekera mũthabibù'''12:''' kia ya ũramati '''13:''' kia na icũa'''14:''' hagĩro '''15:''' kia 16: hagĩro ya horohio ya maĩcinia <br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />]] '''Maĩciria''' nĩ mũtaratara wa ũamũkania kuuma itweku [[njakaranda]] igĩrĩ kana makĩria na njĩra ya njamũkia na horohio ya kĩharĩro thĩĩ-inĩ wa maĩcini. 1yw3hpewqmr7a39sdc8we1wnkrxj0v0 23989 23987 2026-07-18T16:49:57Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360136339|Distillation]]" 23989 wikitext text/x-wiki [[File:Simple_distillation_apparatus.svg|thumb|398x398px|Muonekano wa [[rĩakĩthiga]] wa kamaĩcini. '''1:''' Kĩhumo kĩa ũrugarĩ gĩa kũruga mũthabibũ'''2:''' gĩthima gĩa gũtherera kĩrĩkoragwo na mũthabibĩ ũrĩa ũraharĩrwo '''3:''' mũtwe wa maĩcini'''4:''' gĩthima kĩa thermometer ya kũruga ya mũthabibũ '''5:''' mũharĩrĩria wa matherũ'''6:''' mũharĩria-wa-thima wa maĩ wa kũhoreria matonyi mũharatĩ '''7:''' mũharĩrĩria -thima wa maaĩ ma kũhorereria mamirũ mũharatĩ'''8:''' mũharĩrĩria ũrĩa ũrehagĩra maĩcinia '''9:''' mũharĩrĩria na rĩeũri na rĩera'''10:''' mũharĩrĩria ũcio wa matherũ '''11:''' ũrugarĩ wa gũthondekera mũthabibù'''12:''' kia ya ũramati '''13:''' kia na icũa'''14:''' hagĩro '''15:''' kia 16: hagĩro ya horohio ya maĩcinia <br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />]] '''Maĩciria''' nĩ mũtaratara wa ũamũkania kuuma itweku [[njakaranda]] igĩrĩ kana makĩria na njĩra ya njamũkia na horohio ya kĩharĩro thĩĩ-inĩ wa kamaĩcini. g4c0lmlwv8sumt28etgv87fbhb08djw Rumbi ũnyinyechi Amathe 0 7173 23988 2026-07-18T16:48:54Z Sinatrasona 5365 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360689083|Ruby Onyinyechi Amanze]]" 23988 wikitext text/x-wiki   '''Rumbi ũnyinyechi Amathe (Ruby Onyinyechi Amanze''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Vivian Amalachukwu-Ruby Onyinyechi Amanze.wav|Listen}}) (ũciarĩirwo 1982), nĩ [[Wokia|mwokia]] wa [[Ngeretha]]<nowiki/>na [[Amerika]] wa kuuma [[Nigeria]], ũrĩa ũĩkaine nĩ gũcora na [[kũandĩka]] mawĩra ma [[mũthũngũcĩ]]. O ho nĩ mũrutani na mũtereti. Aikaraga Brooklyn, New York. brdmmpb8osizck7wpljzsw6hmi49iao