Wikipedia kiwiki https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Hĩnwa 0 6537 24628 22841 2026-11-01T08:45:04Z Sinatrasona 5365 /* */ 24628 wikitext text/x-wiki Hĩnwa nĩ kiugo kana [[Uuge]] ũrĩa wĩkĩkaga wo wiki na ĩrĩ nongorio ya mawigwi ma hi na hi wa ũrirũ mũna kana thari. Nĩ gĩtĩrĩngĩ kĩembembanĩtie mĩthemba mĩingi ya mawigwi, ta '''mĩmako'''('awuu!' , 'Ngai!') ('Chinekeme' kuuma [[Nigeria]])( [[Ngeretha|Kĩngeretha]] 'oh! wow!), (' やばい' [[Japan|Nihoni]]) '''irumi''' ('ngui') (damn!), '''irathimo''' ('Ngai njega!' 'thayũ!'), t'''ũcunjĩ twa macokio''' ('ĩĩ!' 'Ca!') (Kingeretha okay, oh!, ''M-hm'', huh?), '''marakara''' ('nũ ũrera!') '''Ruuo''' ('uuwi') [[File:Exclamtion.png|thumb|Rũoro ('''!''') nĩ rĩhũthĩre nĩ thiomi nyingĩ kũorota gacunjĩ ka mũhari kena nongorio ya hĩnwa.]] fjjq5d76quz1rlravbptobkhei5z70x Karangatha (mũthako) 0 7547 24621 24543 2026-10-31T19:55:21Z Sinatrasona 5365 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]" 24621 wikitext text/x-wiki [[File:Two_people_engaged_in_a_thumb_war.jpg|right|thumb|Athaki eerĩ makĩharĩria gũthaka karangatha]] '''Karangatha''' nĩ mũthako ũrĩa athaki eerĩ mahũthagĩraga kaara kao ka gĩtumbĩ kũmemia mabaara. Mũoroto wa mũthako ũyũ nĩ "kũrũnda" gĩtumbĩ kĩa mũng'ethanĩri, kaingĩ nginya ndara ya ithatũ kana inya. [[Njaranda]] ya The San Francisco Chronicle [[Uuge|maretire]] mũthako ũyũ "'''the miniature golf of martial sports'''" (''ngwarangwara munguna ya mĩthako ya mũbaara'') <ref name="Villalon2003" /> == __LEAD_SECTION__ == [[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha ]] fsyk4bprutve6i0c8tiqdk75wmf53vy 24622 24621 2026-10-31T19:57:21Z Sinatrasona 5365 Sinatrasona moved page [[Karangatha]] to [[Karangatha (mũthako)]] 24621 wikitext text/x-wiki [[File:Two_people_engaged_in_a_thumb_war.jpg|right|thumb|Athaki eerĩ makĩharĩria gũthaka karangatha]] '''Karangatha''' nĩ mũthako ũrĩa athaki eerĩ mahũthagĩraga kaara kao ka gĩtumbĩ kũmemia mabaara. Mũoroto wa mũthako ũyũ nĩ "kũrũnda" gĩtumbĩ kĩa mũng'ethanĩri, kaingĩ nginya ndara ya ithatũ kana inya. [[Njaranda]] ya The San Francisco Chronicle [[Uuge|maretire]] mũthako ũyũ "'''the miniature golf of martial sports'''" (''ngwarangwara munguna ya mĩthako ya mũbaara'') <ref name="Villalon2003" /> == __LEAD_SECTION__ == [[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha ]] fsyk4bprutve6i0c8tiqdk75wmf53vy Kĩngambani 0 7588 24613 2026-10-31T12:04:48Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1339777532|Urgesellschaft]]" 24613 wikitext text/x-wiki [[File:Lascaux2.jpg|thumb|Mbica ya [[Kaki (mbarathi)|mbarathi]] kuuma ngurunga-inĩ cia Lascaux ĩrĩa [[Wokia|ĩcoretwo]] nĩ Andũ a Cro-Magnon hĩndĩ ya kĩgambani ]] '''Kĩngambani ([[Njĩrĩmani]]: ''Urgesellschaft'')''' nĩ kahĩnda ga tene mbere ya [[ũndũire]] wa ũrĩmi na [[Kũandĩka|gũcana]] gũkaminĩra ngũmbacũ cia mũingĩ. [[Bururi wa Rũraya|Bururi-inĩ wa Rũraya]], na kũringana na Friedrich Engels, Urgesellschaft nĩ [[kiugo]] kĩna [[nongorio]] ya ũtũũrũ wa mbere ya [[Itwĩka rĩa Mũthamaki na Andũ|matwĩka]] macane. Rĩu nĩ gũkoragwo na ngũrani gatagatĩ ka andũ arĩa marĩ ta ''Homo sapiens(mundu [[Ũgo (logic)|mũũgĩ]])'', arĩa matariĩ ta andũ a mahinda maya (na nĩ ũndũ ũcio andũ matetigagĩra ũhoro ũcio), na andũ angĩ a mũthemba wa Homo ta ''Homo erectus(mũndũ ũrũngie)'' kana Neanderthal. Engels oigire atĩ "gũtirĩ ũkuruhanu wa ũtũũro wa [[Mũciĩ (Tharũ)|kĩtharũ]] harĩ mũndũ wa tene na [[Nyamű|nyamũ]]) tondũ "andũ a tene arĩa maambĩrĩirie kũgĩa na ũmenyo gũkĩra nyamũ nĩ maiyũkagia matharaita ma mũciĩ, ũgĩ ũrĩa, ũtarĩ na nyamũ".<ref name="Engels-Familienbegriff" /> Mũthomi wa [[Ũmbunũndũ (Ubuntu)|Ũmũndũ]] ũmwe wa Amerika wetagwo Lewis Henry Morgan na mabuku make nĩ mahũthagĩraga ciugo icio. 50a3c9br7rmzmhq8mvq44seveui51g9 أمة الخمسة في المئة(Atururu) 0 7589 24614 2026-10-31T12:59:28Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378650088|Five-Percent Nation]]" 24614 wikitext text/x-wiki [[File:Five-Percent_(NOGE)_Symbol.png|thumb|210x210px|Rũriĩ rĩa أمة الخمسة في المئة, rĩtagwo [[Gĩcorobe (bendera)|Bendera]] ya Mũratĩna rwa Mũithĩramu (I-Self Lord and Master) ]] [[File:Clarence_13X.jpg|thumb|405x405px|''Clarence 13X'', ũrĩa wambĩrĩirie rũkuũ rwa Ngai na thĩ]] أمة الخمسة في المئة(Atururu kana The Five-Percent Nation, rĩmwe ĩtagwo The Five Percenters kana The Nation of Gods and Earths ('''NGE'''/NOGE), nĩ gĩkundi kĩa andũ airũ arĩa matongoretio nĩ ndini ya Ũithĩramu, kĩambĩrĩirie mwaka wa 1964 gĩcigo-inĩ kĩa Harlem gĩcigoinĩ kĩa Manhattan, [[New York City]], nĩ Clarence 13X, warĩ mũrũmĩrĩri wa ndini ya Ithĩramu na mbere eetagwo Clarence Edward Smith. Arĩa manyitaga mbaru gĩkundi kĩu meetaga andũ a Ngai (A five per centers of Allah), na nĩ ũndũ ũcio nĩ magwetaga atĩ [[Gĩcunjĩ (mathabu)|gĩcunjĩ]] gĩa ikũmi kĩa andũ thĩinĩ wa '''thĩ''' nĩ andũ marĩ [[Thũng'a|Ũthũng'i]] na nĩo maramataga [[ũhoro]] ũrĩa ũrakinyĩra gĩcunjĩ gĩa mĩrongo ĩnana na ĩtano kĩa andũ thĩinĩ na [[Ũhinga wa Monjore|waara]] marĩ na ũmenyo na mategwĩtigĩra; gĩcunjĩ gĩa [[5 (ithano)|ithano]] kĩrĩa gĩtigaire nĩ arĩa moĩ ma na makoragwo na muoroto wa gũtaarĩria na gũkuũkia gĩcunjĩ gĩa mirongo ĩnana na ithano. Kĩama kĩa Ngai na Thĩ kĩrutanaga atĩ andũ Airũ nĩo andũ a kĩambĩrĩria a thĩ na nĩ ũndũ ũcio nĩo maithe ("Ngai") na nyina ("thĩ") wa ũthii wa na mbere. Ũrutani wa The Nation nĩ atĩ [[Mathabu]] na NdemwanHamũrehemba ya motaaro marĩa Ngai Ithe witũ ombire, nĩcio njĩra ĩrĩa ĩngĩtũma tũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa andũ makoragwo na ũkuruhanu na igũrũ na thĩ. 7zijmk6tias30lu5lg0z1kdepxnxyiw Ngeko (nyoko) 0 7590 24615 2026-10-31T15:10:59Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309606014|Record]]" 24615 wikitext text/x-wiki '''Ngeko''', '''nyoko''' kana '''kĩgeko''' no ciorote: • [[Ibuku]] rĩcanĩtwo gũkũmba matwĩka (kaingĩ ma [[Wĩki Naĩ|wiki naĩ]]) ma [[ũhoro]], [[Mũkũĩkũ (Kĩũnyũ)|mũkũĩkũ]] na maũgĩ mana. p5xtbg16vmu5f301qzedco03g69l03o 24616 24615 2026-10-31T15:12:23Z Sinatrasona 5365 /* */ 24616 wikitext text/x-wiki '''Ngeko''', '''nyoko''' kana '''kĩgeko''' no ciorote: • [[Ibuku]] rĩcanĩtwo gũkũmba matwĩka (kaingĩ ma [[Wĩki Naĩ|wiki naĩ]]) ma [[ũhoro]], [[Mũkũĩkũ (Kĩũnyũ)|mũkũĩkũ]] na maũgĩ mana. (nguruneti*) mrm8gt4tl3yy6gyuzjrh7o2rk3sjt99 Gĩkanyeni 0 7591 24617 2026-10-31T15:43:05Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376154661|Chlorophyll]]" 24617 wikitext text/x-wiki '''Gĩkanyeni ([[Ngeretha|Kĩngeretha:]]Chlorophyll)''' nĩ imwe cia cebecebe cia [[Gũkenga|ũtheri]] ikoragwo thĩinĩ wa [[Ciumbe cia mingini|ciũmbe mingini]] imwe na thĩiniĩ wa makondokanyeni(eng: Chloroplasts) na maguta na [[mĩmera]] ĩngĩ. Rĩĩtwa rĩake rĩrutĩtwo kuumana na ciugo cia [[Ngiriki|Kĩngiriki]] {{Lang|grc|χλωρός}} (khloros, "kĩnyeni gĩtarĩ cama") na {{Lang|grc|φύλλον}} (phyllon "gathangũ'). Gĩkanyeni nĩ ĩhotithagia mĩmera kũiyũkia [[Marangũ|hinya]] wa ũtheri. (nguruneti) 1v7ur4d1j7d7vlq7koo2yuw0qyqunk7 Gĩthũngũri kĩa Mũa 0 7592 24618 2026-10-31T17:45:43Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:ceb:Special:Redirect/revision/21796610|Mua Hills (mga bungtod sa Kenya)]]" 24618 wikitext text/x-wiki Gĩthũngũri kĩa Mũa nĩ tũrĩma tũthegaanu gĩcigo kĩa Kĩrĩmambogo, Macakũ, [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Kĩrĩnyaga]]. Gĩkoragwo kilomita {{formatnum:50}} kuuma [[Nairobi]]. Rĩera rĩa gĩthaka nĩ rĩa Cabana. Kĩharo kĩu kĩragũkaga na ũrugarĩ wa {{formatnum:22}} °C. Mũiyũro wa mbura ya mwaka nĩ mũigana wa mirimita {{formatnum:871}}. (nguruneti) 27icsit7dqwn66elycnr3p5e8y85swo Cerangani (tigiti) 0 7593 24619 2026-10-31T18:40:18Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375009357|Ticket (admission)]]" 24619 wikitext text/x-wiki [[File:Würzburger_Residenz_-_Eintrittskarte.jpg|thumb|Cerangani ya [[Njĩrĩmani]] yagũtonya ciĩkaro cia Würzburg Residence (2010) ]] [[File:Ticket_(unseparated)_Kurkino-Berchtesgaden.JPG|thumb|Cerangani ya kũingĩra ya Kurkino Berchtesgaden (2005 kana mbere ĩyo) ]] [[File:Detroit_Pistons_at_Washington_Wizards_game_ticket,_March_11,_2006.png|right|thumb|Cerangani ya mũthako wa kagi ya [[Amerika]] kuuma 2006]] [[File:Duk_Koo_Kim_vs_Ray_Mancini_ticket.png|thumb|Cerangani ya mbaara ya ngundi kuuma 1982 ya mbaara gatagatĩ ka Ray Mancini na Duk Koo Kim ĩrĩa yarĩkirie na [[gĩkuũ]] kĩa Duk Koo Kim]] [[File:Ticket_of_Inauguration_of_Herbert_Hoover_March_4,_1929.jpg|right|thumb|Cerangani ya [[Mambura]] ma gũkunũra Mũtongoria wa Amerika ''Herbert Hoover'', Kĩhu 4,1929.]] [[File:201712_TVM's_at_Zhuzhou_Station.jpg|thumb|[[Ũũgĩ wa Kanyonde|Nyonde]] cia kũheana cerangani cia mĩgithi cia China Railway kĩhingo-inĩ kĩa ''Zhuzhou'']] '''Cerangani''' kana '''tigiti''' (kuuma [[Ngeretha|Kĩngeretha]]:'<nowiki/>'''''ticket'''''') nĩ bana ĩrĩa yonanagia atĩ [[mũndũ]] nĩ arĩ na kĩhooto gĩa gwĩtĩkĩrĩka itwĩka-inĩ kana mĩthingi-inĩ ta nyĩmbo, rũnyanjara rwa kũrimũtha, kĩharo, kana handũ ha gũceerera agendi, kana arĩ na kĩhoto gĩa gũthiĩ na ngari, ta na '''cerangani''' ya [[ndege]], kĩnanda gĩa mbathi kana tigiti kia mũgithi. Tigiti no ĩhũthĩke o ta [[Ũiira|ũira]] wa ngeranwa kana ngaranwa. Cerangani no ĩhũthĩke kũbũgia handũ karĩma ngagũa (rũingĩrĩro) kana handũ ha hampre mwanya (wĩikaro ngaranwa). amj3qh3bvoxuf5uxus83tgvotezfwxw Kĩrĩ Ihoro (Mt Kongonot) 0 7594 24620 2026-10-31T19:06:37Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369574365|Mount Longonot]]" 24620 wikitext text/x-wiki '''Kĩrĩ Ihoro''' kana '''Kĩrĩma kĩa Longonot''' nĩ [[kĩrĩma]] kĩa ''volcano'' kĩrĩa kĩkoragwo mwena wa gũthini wa irathĩro wa iria rĩa Lake Naivasha, bũrũri-inĩ wa [[Kenya|Kĩrĩnyaga]], Gatarũ ka [[Abĩrika|Abirika]]. Rĩĩtwa ''Longonot'' rĩrutĩtwo kiugo-inĩ kĩa Maasai Olongongot, kĩrĩa kiugĩte "irĩma rĩa [[Koiga (Gĩthima)|koigo hiũ]] nyingĩ" kana "mĩkurwe mĩturumu". Kĩrĩma kĩa Longonot kĩrĩ kilomita 60 rũgongo rwa rũgongo wa [[Nairobi]] na no gĩkinyĩrwo kuuma kũu na njĩra ya [[barabara]].&nbsp; Itũũra rĩmwe rĩrĩ hakuhĩ nayo nĩ rĩĩtagwo Longonot. jw49argap2kh8yhfsrodcmhvpc8mszc Karangatha 0 7595 24623 2026-10-31T19:57:21Z Sinatrasona 5365 Sinatrasona moved page [[Karangatha]] to [[Karangatha (mũthako)]] 24623 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Karangatha (mũthako)]] bb6zkwdicoes3koljryfk9l8m3faz3n 24624 24623 2026-10-31T19:59:45Z Sinatrasona 5365 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]" 24624 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Karangatha (mũthako)]] == __LEAD_SECTION__ == [[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha koye]] hwxruvdfnkurhgtw9ljs5k82snwxqju Karangatha (rũoro) 0 7596 24625 2026-10-31T20:05:41Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]" 24625 wikitext text/x-wiki [[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Yũwa ya karangatha ĩkĩonania mukuru na mĩatĩrĩro ya [[bĩrĩtoria]] ya kĩara gĩa gĩtumbĩ]] 5fuyphwsmo9o4p8f4vncxrjcdxcr1ns Wandĩndĩ (ngũrũgwe) 0 7597 24626 2026-10-31T21:41:55Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359469579|Fiddler crab]]" 24626 wikitext text/x-wiki '''Wandĩndĩ''' kana '''ngũrũgwe''' (kuuma [[Gĩthweri]]:'<nowiki/>'''''ngorogwe'''''') nĩ mũthemba o wothe wa mĩthemba magana ya tũng'aurũ twa iriainĩ ya rũciaro rwa Ocypodidae. Tũng'aũrũ twa njamba nĩ tũgegagia nĩ gukorwo na hwang'i ĩmwe ndungu kũrĩ ĩngĩ. O ta tũng'aurũ tũngĩ, ndĩndĩ nĩ ciũĩ ng'ũng'ũ ciao, o ta ũrĩa cirakũra.(nguruneti) di6xm5ispat047ing7bwdg5oh4h8bnz Mbakaci 0 7598 24627 2026-11-01T08:24:20Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374974435|Bakassi]]" 24627 wikitext text/x-wiki [[File:Cameroon_Nigeria_border_coast.jpg|thumb|Gĩcĩnga kĩa Mbakaci]] '''Mbakaci''' nĩ gĩcĩnga kĩa gĩcũa kĩa Gini. Ĩkoragwo matiema-inĩ ma [[Rũũĩ rwa Ebonyi|Rũũĩ rwa Cross]], hakuhĩ na itũũra rĩa [[Karamba (Akwa Akpa)]] ya gwata rũũĩ rwa Rio del Ray rwĩ na mwena wa irathĩro. 8vkm8ifep589qtsvxx8mk91thpeo05h Marathoni ya Rewa (Lewa Marathon) 0 7599 24629 2026-11-01T11:00:08Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362091795|Lewa Marathon]]" 24629 wikitext text/x-wiki '''Marathoni ya Rewa Cabari''' nĩ itwĩka rĩa [[Wendaandũ|kĩwendani]] gĩa gũcokereria andũ mĩhothi kĩrĩa kĩkoragwo ''Lewa Downs'', kilomita 230 kuuma [[Nairobi]], [[Kenya|Kĩrĩnyaga]]. Rũgendo rwa kilomita 42.195 rũharĩrĩirio nĩ Safaricom na [[Abĩrika|Huawei Technologies (East Africa) Co. Ltd]]. <ref name="AllAfrica" /> Huawei yambĩrĩirie kũnyita mbaru Marathon ya Lewa mwaka wa 2008. Hĩtahĩtano ĩhaaragĩragio nĩ ''Lewa Wildlife Conservancy'' na Tusk nĩgetha kũramata [[mbeca]] cia ũtitika wa na mbere wa mĩingĩ na [[Wĩra (mĩhango ya andũ)|mĩhang'o]] ya kũgitĩra [[Nyamű|nyamũ]] cia gĩthaka. [[Njaranda]] ya ''Runner's World Magazine'' nĩ ĩgwetete itwĩka rĩu ta "ĩmwe ya mateng'era ma thĩ, ũbatie kũnyita itemi ũtũũro-inĩ waku".(nguruneti) slhsuj6xoofnqzye4ajcu7vjz3boktl