Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Hĩnwa
0
6537
24628
22841
2026-11-01T08:45:04Z
Sinatrasona
5365
/* */
24628
wikitext
text/x-wiki
Hĩnwa nĩ kiugo kana [[Uuge]] ũrĩa wĩkĩkaga wo wiki na ĩrĩ nongorio ya mawigwi ma hi na hi wa ũrirũ mũna kana thari. Nĩ gĩtĩrĩngĩ kĩembembanĩtie mĩthemba mĩingi ya mawigwi, ta '''mĩmako'''('awuu!' , 'Ngai!') ('Chinekeme' kuuma [[Nigeria]])( [[Ngeretha|Kĩngeretha]] 'oh! wow!), (' やばい' [[Japan|Nihoni]]) '''irumi''' ('ngui') (damn!), '''irathimo''' ('Ngai njega!' 'thayũ!'), t'''ũcunjĩ twa macokio''' ('ĩĩ!' 'Ca!') (Kingeretha okay, oh!, ''M-hm'', huh?), '''marakara''' ('nũ ũrera!') '''Ruuo''' ('uuwi')
[[File:Exclamtion.png|thumb|Rũoro ('''!''') nĩ rĩhũthĩre nĩ thiomi nyingĩ kũorota gacunjĩ ka mũhari kena nongorio ya hĩnwa.]]
fjjq5d76quz1rlravbptobkhei5z70x
Karangatha (mũthako)
0
7547
24621
24543
2026-10-31T19:55:21Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]"
24621
wikitext
text/x-wiki
[[File:Two_people_engaged_in_a_thumb_war.jpg|right|thumb|Athaki eerĩ makĩharĩria gũthaka karangatha]]
'''Karangatha''' nĩ mũthako ũrĩa athaki eerĩ mahũthagĩraga kaara kao ka gĩtumbĩ kũmemia mabaara. Mũoroto wa mũthako ũyũ nĩ "kũrũnda" gĩtumbĩ kĩa mũng'ethanĩri, kaingĩ nginya ndara ya ithatũ kana inya. [[Njaranda]] ya The San Francisco Chronicle [[Uuge|maretire]] mũthako ũyũ "'''the miniature golf of martial sports'''" (''ngwarangwara munguna ya mĩthako ya mũbaara'') <ref name="Villalon2003" />
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha ]]
fsyk4bprutve6i0c8tiqdk75wmf53vy
24622
24621
2026-10-31T19:57:21Z
Sinatrasona
5365
Sinatrasona moved page [[Karangatha]] to [[Karangatha (mũthako)]]
24621
wikitext
text/x-wiki
[[File:Two_people_engaged_in_a_thumb_war.jpg|right|thumb|Athaki eerĩ makĩharĩria gũthaka karangatha]]
'''Karangatha''' nĩ mũthako ũrĩa athaki eerĩ mahũthagĩraga kaara kao ka gĩtumbĩ kũmemia mabaara. Mũoroto wa mũthako ũyũ nĩ "kũrũnda" gĩtumbĩ kĩa mũng'ethanĩri, kaingĩ nginya ndara ya ithatũ kana inya. [[Njaranda]] ya The San Francisco Chronicle [[Uuge|maretire]] mũthako ũyũ "'''the miniature golf of martial sports'''" (''ngwarangwara munguna ya mĩthako ya mũbaara'') <ref name="Villalon2003" />
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha ]]
fsyk4bprutve6i0c8tiqdk75wmf53vy
Kĩngambani
0
7588
24613
2026-10-31T12:04:48Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1339777532|Urgesellschaft]]"
24613
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lascaux2.jpg|thumb|Mbica ya [[Kaki (mbarathi)|mbarathi]] kuuma ngurunga-inĩ cia Lascaux ĩrĩa [[Wokia|ĩcoretwo]] nĩ Andũ a Cro-Magnon hĩndĩ ya kĩgambani ]]
'''Kĩngambani ([[Njĩrĩmani]]: ''Urgesellschaft'')''' nĩ kahĩnda ga tene mbere ya [[ũndũire]] wa ũrĩmi na [[Kũandĩka|gũcana]] gũkaminĩra ngũmbacũ cia mũingĩ. [[Bururi wa Rũraya|Bururi-inĩ wa Rũraya]], na kũringana na Friedrich Engels, Urgesellschaft nĩ [[kiugo]] kĩna [[nongorio]] ya ũtũũrũ wa mbere ya [[Itwĩka rĩa Mũthamaki na Andũ|matwĩka]] macane. Rĩu nĩ gũkoragwo na ngũrani gatagatĩ ka andũ arĩa marĩ ta ''Homo sapiens(mundu [[Ũgo (logic)|mũũgĩ]])'', arĩa matariĩ ta andũ a mahinda maya (na nĩ ũndũ ũcio andũ matetigagĩra ũhoro ũcio), na andũ angĩ a mũthemba wa Homo ta ''Homo erectus(mũndũ ũrũngie)'' kana Neanderthal. Engels oigire atĩ "gũtirĩ ũkuruhanu wa ũtũũro wa [[Mũciĩ (Tharũ)|kĩtharũ]] harĩ mũndũ wa tene na [[Nyamű|nyamũ]]) tondũ "andũ a tene arĩa maambĩrĩirie kũgĩa na ũmenyo gũkĩra nyamũ nĩ maiyũkagia matharaita ma mũciĩ, ũgĩ ũrĩa, ũtarĩ na nyamũ".<ref name="Engels-Familienbegriff" /> Mũthomi wa [[Ũmbunũndũ (Ubuntu)|Ũmũndũ]] ũmwe wa Amerika wetagwo Lewis Henry Morgan na mabuku make nĩ mahũthagĩraga ciugo icio.
50a3c9br7rmzmhq8mvq44seveui51g9
أمة الخمسة في المئة(Atururu)
0
7589
24614
2026-10-31T12:59:28Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378650088|Five-Percent Nation]]"
24614
wikitext
text/x-wiki
[[File:Five-Percent_(NOGE)_Symbol.png|thumb|210x210px|Rũriĩ rĩa أمة الخمسة في المئة, rĩtagwo [[Gĩcorobe (bendera)|Bendera]] ya Mũratĩna rwa Mũithĩramu (I-Self Lord and Master) ]]
[[File:Clarence_13X.jpg|thumb|405x405px|''Clarence 13X'', ũrĩa wambĩrĩirie rũkuũ rwa Ngai na thĩ]]
أمة الخمسة في المئة(Atururu kana The Five-Percent Nation, rĩmwe ĩtagwo The Five Percenters kana The Nation of Gods and Earths ('''NGE'''/NOGE), nĩ gĩkundi kĩa andũ airũ arĩa matongoretio nĩ ndini ya Ũithĩramu, kĩambĩrĩirie mwaka wa 1964 gĩcigo-inĩ kĩa Harlem gĩcigoinĩ kĩa Manhattan, [[New York City]], nĩ Clarence 13X, warĩ mũrũmĩrĩri wa ndini ya Ithĩramu na mbere eetagwo Clarence Edward Smith.
Arĩa manyitaga mbaru gĩkundi kĩu meetaga andũ a Ngai (A five per centers of Allah), na nĩ ũndũ ũcio nĩ magwetaga atĩ [[Gĩcunjĩ (mathabu)|gĩcunjĩ]] gĩa ikũmi kĩa andũ thĩinĩ wa '''thĩ''' nĩ andũ marĩ [[Thũng'a|Ũthũng'i]] na nĩo maramataga [[ũhoro]] ũrĩa ũrakinyĩra gĩcunjĩ gĩa mĩrongo ĩnana na ĩtano kĩa andũ thĩinĩ na [[Ũhinga wa Monjore|waara]] marĩ na ũmenyo na mategwĩtigĩra; gĩcunjĩ gĩa [[5 (ithano)|ithano]] kĩrĩa gĩtigaire nĩ arĩa moĩ ma na makoragwo na muoroto wa gũtaarĩria na gũkuũkia gĩcunjĩ gĩa mirongo ĩnana na ithano.
Kĩama kĩa Ngai na Thĩ kĩrutanaga atĩ andũ Airũ nĩo andũ a kĩambĩrĩria a thĩ na nĩ ũndũ ũcio nĩo maithe ("Ngai") na nyina ("thĩ") wa ũthii wa na mbere. Ũrutani wa The Nation nĩ atĩ [[Mathabu]] na NdemwanHamũrehemba ya motaaro marĩa Ngai Ithe witũ ombire, nĩcio njĩra ĩrĩa ĩngĩtũma tũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa andũ makoragwo na ũkuruhanu na igũrũ na thĩ.
7zijmk6tias30lu5lg0z1kdepxnxyiw
Ngeko (nyoko)
0
7590
24615
2026-10-31T15:10:59Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309606014|Record]]"
24615
wikitext
text/x-wiki
'''Ngeko''', '''nyoko''' kana '''kĩgeko''' no ciorote:
• [[Ibuku]] rĩcanĩtwo gũkũmba matwĩka (kaingĩ ma [[Wĩki Naĩ|wiki naĩ]]) ma [[ũhoro]], [[Mũkũĩkũ (Kĩũnyũ)|mũkũĩkũ]] na maũgĩ mana.
p5xtbg16vmu5f301qzedco03g69l03o
24616
24615
2026-10-31T15:12:23Z
Sinatrasona
5365
/* */
24616
wikitext
text/x-wiki
'''Ngeko''', '''nyoko''' kana '''kĩgeko''' no ciorote:
• [[Ibuku]] rĩcanĩtwo gũkũmba matwĩka (kaingĩ ma [[Wĩki Naĩ|wiki naĩ]]) ma [[ũhoro]], [[Mũkũĩkũ (Kĩũnyũ)|mũkũĩkũ]] na maũgĩ mana. (nguruneti*)
mrm8gt4tl3yy6gyuzjrh7o2rk3sjt99
Gĩkanyeni
0
7591
24617
2026-10-31T15:43:05Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376154661|Chlorophyll]]"
24617
wikitext
text/x-wiki
'''Gĩkanyeni ([[Ngeretha|Kĩngeretha:]]Chlorophyll)''' nĩ imwe cia cebecebe cia [[Gũkenga|ũtheri]] ikoragwo thĩinĩ wa [[Ciumbe cia mingini|ciũmbe mingini]] imwe na thĩiniĩ wa makondokanyeni(eng: Chloroplasts) na maguta na [[mĩmera]] ĩngĩ. Rĩĩtwa rĩake rĩrutĩtwo kuumana na ciugo cia [[Ngiriki|Kĩngiriki]] {{Lang|grc|χλωρός}} (khloros, "kĩnyeni gĩtarĩ cama") na {{Lang|grc|φύλλον}} (phyllon "gathangũ'). Gĩkanyeni nĩ ĩhotithagia mĩmera kũiyũkia [[Marangũ|hinya]] wa ũtheri. (nguruneti)
1v7ur4d1j7d7vlq7koo2yuw0qyqunk7
Gĩthũngũri kĩa Mũa
0
7592
24618
2026-10-31T17:45:43Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:ceb:Special:Redirect/revision/21796610|Mua Hills (mga bungtod sa Kenya)]]"
24618
wikitext
text/x-wiki
Gĩthũngũri kĩa Mũa nĩ tũrĩma tũthegaanu gĩcigo kĩa Kĩrĩmambogo, Macakũ, [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Kĩrĩnyaga]]. Gĩkoragwo kilomita {{formatnum:50}} kuuma [[Nairobi]].
Rĩera rĩa gĩthaka nĩ rĩa Cabana. Kĩharo kĩu kĩragũkaga na ũrugarĩ wa {{formatnum:22}} °C. Mũiyũro wa mbura ya mwaka nĩ mũigana wa mirimita {{formatnum:871}}. (nguruneti)
27icsit7dqwn66elycnr3p5e8y85swo
Cerangani (tigiti)
0
7593
24619
2026-10-31T18:40:18Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375009357|Ticket (admission)]]"
24619
wikitext
text/x-wiki
[[File:Würzburger_Residenz_-_Eintrittskarte.jpg|thumb|Cerangani ya [[Njĩrĩmani]] yagũtonya ciĩkaro cia Würzburg Residence (2010) ]]
[[File:Ticket_(unseparated)_Kurkino-Berchtesgaden.JPG|thumb|Cerangani ya kũingĩra ya Kurkino Berchtesgaden (2005 kana mbere ĩyo) ]]
[[File:Detroit_Pistons_at_Washington_Wizards_game_ticket,_March_11,_2006.png|right|thumb|Cerangani ya mũthako wa kagi ya [[Amerika]] kuuma 2006]]
[[File:Duk_Koo_Kim_vs_Ray_Mancini_ticket.png|thumb|Cerangani ya mbaara ya ngundi kuuma 1982 ya mbaara gatagatĩ ka Ray Mancini na Duk Koo Kim ĩrĩa yarĩkirie na [[gĩkuũ]] kĩa Duk Koo Kim]]
[[File:Ticket_of_Inauguration_of_Herbert_Hoover_March_4,_1929.jpg|right|thumb|Cerangani ya [[Mambura]] ma gũkunũra Mũtongoria wa Amerika ''Herbert Hoover'', Kĩhu 4,1929.]]
[[File:201712_TVM's_at_Zhuzhou_Station.jpg|thumb|[[Ũũgĩ wa Kanyonde|Nyonde]] cia kũheana cerangani cia mĩgithi cia China Railway kĩhingo-inĩ kĩa ''Zhuzhou'']]
'''Cerangani''' kana '''tigiti''' (kuuma [[Ngeretha|Kĩngeretha]]:'<nowiki/>'''''ticket'''''') nĩ bana ĩrĩa yonanagia atĩ [[mũndũ]] nĩ arĩ na kĩhooto gĩa gwĩtĩkĩrĩka itwĩka-inĩ kana mĩthingi-inĩ ta nyĩmbo, rũnyanjara rwa kũrimũtha, kĩharo, kana handũ ha gũceerera agendi, kana arĩ na kĩhoto gĩa gũthiĩ na ngari, ta na '''cerangani''' ya [[ndege]], kĩnanda gĩa mbathi kana tigiti kia mũgithi. Tigiti no ĩhũthĩke o ta [[Ũiira|ũira]] wa ngeranwa kana ngaranwa. Cerangani no ĩhũthĩke kũbũgia handũ karĩma ngagũa (rũingĩrĩro) kana handũ ha hampre mwanya (wĩikaro ngaranwa).
amj3qh3bvoxuf5uxus83tgvotezfwxw
Kĩrĩ Ihoro (Mt Kongonot)
0
7594
24620
2026-10-31T19:06:37Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369574365|Mount Longonot]]"
24620
wikitext
text/x-wiki
'''Kĩrĩ Ihoro''' kana '''Kĩrĩma kĩa Longonot''' nĩ [[kĩrĩma]] kĩa ''volcano'' kĩrĩa kĩkoragwo mwena wa gũthini wa irathĩro wa iria rĩa Lake Naivasha, bũrũri-inĩ wa [[Kenya|Kĩrĩnyaga]], Gatarũ ka [[Abĩrika|Abirika]]. Rĩĩtwa ''Longonot'' rĩrutĩtwo kiugo-inĩ kĩa Maasai Olongongot, kĩrĩa kiugĩte "irĩma rĩa [[Koiga (Gĩthima)|koigo hiũ]] nyingĩ" kana "mĩkurwe mĩturumu".
Kĩrĩma kĩa Longonot kĩrĩ kilomita 60 rũgongo rwa rũgongo wa [[Nairobi]] na no gĩkinyĩrwo kuuma kũu na njĩra ya [[barabara]]. Itũũra rĩmwe rĩrĩ hakuhĩ nayo nĩ rĩĩtagwo Longonot.
jw49argap2kh8yhfsrodcmhvpc8mszc
Karangatha
0
7595
24623
2026-10-31T19:57:21Z
Sinatrasona
5365
Sinatrasona moved page [[Karangatha]] to [[Karangatha (mũthako)]]
24623
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Karangatha (mũthako)]]
bb6zkwdicoes3koljryfk9l8m3faz3n
24624
24623
2026-10-31T19:59:45Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]"
24624
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Karangatha (mũthako)]]
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Karangatha koye]]
hwxruvdfnkurhgtw9ljs5k82snwxqju
Karangatha (rũoro)
0
7596
24625
2026-10-31T20:05:41Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368560109|Fingerprint]]"
24625
wikitext
text/x-wiki
[[File:Fingerprintforcriminologystubs.jpg|thumb|Yũwa ya karangatha ĩkĩonania mukuru na mĩatĩrĩro ya [[bĩrĩtoria]] ya kĩara gĩa gĩtumbĩ]]
5fuyphwsmo9o4p8f4vncxrjcdxcr1ns
Wandĩndĩ (ngũrũgwe)
0
7597
24626
2026-10-31T21:41:55Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359469579|Fiddler crab]]"
24626
wikitext
text/x-wiki
'''Wandĩndĩ''' kana '''ngũrũgwe''' (kuuma [[Gĩthweri]]:'<nowiki/>'''''ngorogwe'''''') nĩ mũthemba o wothe wa mĩthemba magana ya tũng'aurũ twa iriainĩ ya rũciaro rwa Ocypodidae.
Tũng'aũrũ twa njamba nĩ tũgegagia nĩ gukorwo na hwang'i ĩmwe ndungu kũrĩ ĩngĩ.
O ta tũng'aurũ tũngĩ, ndĩndĩ nĩ ciũĩ ng'ũng'ũ ciao, o ta ũrĩa cirakũra.(nguruneti)
di6xm5ispat047ing7bwdg5oh4h8bnz
Mbakaci
0
7598
24627
2026-11-01T08:24:20Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374974435|Bakassi]]"
24627
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cameroon_Nigeria_border_coast.jpg|thumb|Gĩcĩnga kĩa Mbakaci]]
'''Mbakaci''' nĩ gĩcĩnga kĩa gĩcũa kĩa Gini. Ĩkoragwo matiema-inĩ ma [[Rũũĩ rwa Ebonyi|Rũũĩ rwa Cross]], hakuhĩ na itũũra rĩa [[Karamba (Akwa Akpa)]] ya gwata rũũĩ rwa Rio del Ray rwĩ na mwena wa irathĩro.
8vkm8ifep589qtsvxx8mk91thpeo05h
Marathoni ya Rewa (Lewa Marathon)
0
7599
24629
2026-11-01T11:00:08Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362091795|Lewa Marathon]]"
24629
wikitext
text/x-wiki
'''Marathoni ya Rewa Cabari''' nĩ itwĩka rĩa [[Wendaandũ|kĩwendani]] gĩa gũcokereria andũ mĩhothi kĩrĩa kĩkoragwo ''Lewa Downs'', kilomita 230 kuuma [[Nairobi]], [[Kenya|Kĩrĩnyaga]]. Rũgendo rwa kilomita 42.195 rũharĩrĩirio nĩ Safaricom na [[Abĩrika|Huawei Technologies (East Africa) Co. Ltd]]. <ref name="AllAfrica" /> Huawei yambĩrĩirie kũnyita mbaru Marathon ya Lewa mwaka wa 2008. Hĩtahĩtano ĩhaaragĩragio nĩ ''Lewa Wildlife Conservancy'' na Tusk nĩgetha kũramata [[mbeca]] cia ũtitika wa na mbere wa mĩingĩ na [[Wĩra (mĩhango ya andũ)|mĩhang'o]] ya kũgitĩra [[Nyamű|nyamũ]] cia gĩthaka. [[Njaranda]] ya ''Runner's World Magazine'' nĩ ĩgwetete itwĩka rĩu ta "ĩmwe ya mateng'era ma thĩ, ũbatie kũnyita itemi ũtũũro-inĩ waku".(nguruneti)
slhsuj6xoofnqzye4ajcu7vjz3boktl