Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Zambia
0
4487
24654
19117
2026-11-06T02:50:07Z
Sinatrasona
5365
/* */
24654
wikitext
text/x-wiki
[[File:LocationZambia.svg|thumb|left|200px|Thambia (ndune)]]
[[File:Coat of arms of Zambia.svg|right|150px]]
[[File:Flag of Zambia.svg|right|200px]]
Ũkoragwo gatarũ-inĩ ka[[Abĩrika]]. Mũciĩ mũnene wa Thambia nĩ [[Rũcaka]].
{{Bururi wa Abĩrika}}
[[Category:Abĩrika]]
aox5lviurwb4fo1pp3zw4k41adgjjdo
Kacũgũna (karabu)
0
7617
24650
2026-11-05T21:48:17Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377987816|Clove]]"
24650
wikitext
text/x-wiki
'''Kacũgũna''' kana '''karabu('''kuuma [[Gĩthweri]]) nĩ kĩro kĩa [[Mahũa|ũhũa]] kĩa wa [[Mithemba ya miti|mũtĩ]] wa mũciĩ wa [[Kĩratini]] wa Myrtaceae, '''''Syzygium aromaticum''''' ({{IPAc-en|s|ɪ|ˈ|z|ɪ|dʒ|iː|ə|m|_|ˌ|ær|ə|ˈ|m|æ|t|ɪ|k|ə|m}}). Nĩ ciumaga Icĩngĩrĩra cia Maruku [[Indonesia|Indũnecia]], na nĩ cihũthĩrĩtwo ta mũtararĩkia wa [[irio]], [[thabuni]] ona [[Ndĩang'a|kũhuhĩrĩria matonyo]]. (nguruneti)
qibkneyssuq4qywpagcltfb89yga1lb
Ndĩanĩme
0
7618
24651
2026-11-05T23:27:37Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1383643052|Parasitism]]"
24651
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cymothoa_exigua_parassita_Lithognathus_mormyrus.JPG|thumb|Ndĩanĩme ya [[Ciũngũyũ(thamaki)|thamaki]], ''Cymothoa exigua'', ĩrĩa ĩiyũkagia [[rũrĩmĩ]] rwa Lithognathus''(Kĩmĩrũrũ)'']]
'''Ndĩanĩme''' nĩ ngwatanĩro ya hakuhĩ gatagatĩ ka nduka cia [[Nyamű|nyamũ]], kũrĩa rũruka rũmwe, mũtĩanĩme, ũtũũraga (na rĩmwe kahinda kahamũre) thĩinĩ wa rũruka rũngĩ, [[Mũcendũ|nyambigeni]], na [[Mahĩa|ũkarũcina]] rĩmwe na [[Ndwari (Mĩrimũ)|ndwari]]. Ndĩanĩme nĩ ta [[Rwagĩ (umbuu)|rwagĩ]], [[ngũngũni]], ndaa, thuya, [[mbũca]] na [[Rũhuhu|huhu]] imwe.
O ta nyamũ cia nguũkia, ũtĩanĩme nĩ ngwataniro ya mũgethi-[[mathĩoya]], no ngũrani na nyamũ cia nguũkia, ndĩanĩme ikoragwo ninanini kũrĩ nyambigeni ciao, citiũragaga, na kaingĩ nĩ ĩkoragwo ĩrĩ thĩinĩ wa nyamũ icio kana ĩikarĩte kuo ihinda iraihu. Ndĩanĩme nĩ ikoragwo ciatĩrĩirwo mũno gũtũũra thĩinĩ wa [[Nyamű|nyamũ]] ĩmwe kana imwe, na [[Njiarano(reproduction)|iciaranaga]] na ihenya gũkĩra nyambigeni ciao.
e70podxhuj4us2xsk6rj1135vzy0c9g
Makayla Malaka
0
7619
24652
2026-11-06T00:41:46Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370251660|Makayla Malaka]]"
24652
wikitext
text/x-wiki
'''Makayla Oghenefejiro Oluwayimika Malaka''' (aciarirwo 27 Juni 2012), ũrĩa wĩtagwo '''Makayla Malaka''', nĩ [[Nyĩmbo|mũini]] na mũthũngũthi wa [[Ngeretha]] kuuma [[Nnamdi Kanu|Nigeria]]. Nĩambĩrĩirie [[Wĩra (mĩhango ya andũ)|wĩra]] wake wa kũina arĩo mũnini, akĩruta ũmanjĩka wake wa mbere arĩ na mĩaka ĩnana.(nguruneti)
1x5iza7am8fd4kfxavce94ljk0qbg30
Mũruumbo
0
7620
24653
2026-11-06T02:46:37Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378100581|Mulumbo]]"
24653
wikitext
text/x-wiki
'''Mũruumbo''' nĩ mbuurũ ĩrĩ gĩcigo-inĩ kĩa Ithũĩro (Western Province), [[Zambia|Thambia]].544 Nĩkuo kũkoragwo na mbĩrĩra ya Yeta III, ''Ritunga'' wa [[Bũrũri|Bũrũri wa Barũcĩ]] kuuma 1916-1945.{{Reference page|page=32}} (nguruneti)
s6bkdop4j33dzq1682h2pmccno1aegc
Mũkono
0
7621
24655
2026-11-06T10:49:31Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1383649109|Turmeric]]"
24655
wikitext
text/x-wiki
'''Mũkono''' {[[Ngeretha|Kĩngeretha:]]Turmeric ({{IPAc-en|ˈ|t|ɜːr|m|ər|ɪ|k|,_|ˈ|tj|uː|-}}), kana '''''Curcuma longa''''' ({{IPAc-en|ˈ|k|ɜːr|k|j|ʊ|m|ə|_|ˈ|l|ɒ|ŋ|ɡ|ə}}), } nĩ [[mĩmera]] ya mĩhĩrĩga ya [[Mũrwagatho (tangawithi)|Tangawithi]] ya mbarĩ ya Kĩratini ya Zingiberaceae. Nĩ mĩmera yaa kuuma bũrũri wa India na Asia ya Mũhuro ya Irathĩro, na nĩ ũbataraga ũrugarĩ wa °C 20 nginya 30 na mbura nene ya mwaka nĩguo ĩgaacĩre. Mĩmera ĩgethageo o [[mwaka]] nĩ ũndũ wa [[Ngothe (Rhizome)|makothe]] mao, imwe nĩ cia mĩngũrwa na [[Ũthuuni|ũthuuna]] ihanda rĩa mwaka ũyũ ũngĩ, na imwe nĩ cia [[Irio|kũrĩa]] kana [[Thĩrĩga|gũthĩrĩga]].
Mĩmera ĩno no ĩhũthĩrũo ĩrĩ munye, no kaingĩ nĩ etherũkagio [[Maaĩ|maaĩ-inĩ]] na ĩkaniario, na thutha ũcio ĩkathĩo ĩgatwĩka mũtutu wa ngoikoni ũrĩa ũhũthĩkaga ta [[bukubuku]] na [[Thĩrĩga ya Irio|thĩrĩga-irio]] ĩ ngumo kũrĩa kwingĩ bũrũri-inĩ wa Asia, makĩria harĩ irio cia ''curry'' (curry powder). Gĩtutu kĩa gakono nĩ kĩrũrũ, kĩrĩ na mũtararĩko wa mũrurumo wa mũnũgũ na mũtarĩko wa mũtarĩki wa thĩ.
O na gũtuĩka nĩ ĩhũthĩrĩtwo mũno mĩthaiga-inĩ ya ''Ayurveda'', gũtirĩ [[Ũiira|ũira]] wa [[Ũrigitani|kĩng'ethanĩro]] wa kũonania na kinyi atĩ kũhũthĩra gakono kana ''curcumin'', nĩ kũrutaga wĩra kũnina [[Ndwari (Mĩrimũ)|mũrimũ]] ona [[kĩhuti]].
[[File:Curcuma_longa_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-199.jpg|thumb|Mĩonere ya mũmera wa mũkono ''Curcuma longa'']]
goag4jfm0xpx62v7aftfwz21nh81gka
ಕುಂಕುಮ (kanyonga ũa mũkono)
0
7622
24656
2026-11-06T11:17:24Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370153855|Kumkuma]]"
24656
wikitext
text/x-wiki
[[File:Indian_dyes_(2009)a.jpg|thumb|Mũtutu wa ಕುಂಕುಮ kuuma Mysore, [[India]].]]
'''ಕುಂಕುಮ''' ĩrĩa ĩtagwo na [[Gĩgĩkũyũ|Gĩkũyũ]] '''''kanyonga ũa [[mũkono]]''''' nĩ mũtutu ũrĩa ũhũthĩrĩtwo ũragũra-inĩ wa magongona na [[mambura]] ma [[Ũndũire|kĩũndũire]] na [[Wĩĩtĩkio na ndini|kĩwĩtĩkio]] mũno gatarũ-inĩ ka Acia, kwĩhĩrĩra [[Bũrũri]] wa [[India|Ũhĩndĩ]]. Ĩthondekagwo na [[mũkono]] kana indo ingĩ cia [[Ngata (ũteti)|itũũra]]. Mũkono ĩtutuaragio hamwe na [[Mũtimũ|ndimũ]] ĩrĩa ĩgariũragia mũtutu wa goikoni ginya ũgatunĩka.
Thĩinĩ wa India nĩ ĩmenyagwo na marĩĩtwa maingĩ ta: ''kuṅkumam'' ([[Sanskrit]] कुङ्कुमम्, [[Tamil language|Tamil]] குங்குமம், na [[Malayalam]] കുങ്കുമം), ''kumkuma'' ([[Kannada]] ಕುಂಕುಮ,Terungu కుంకుమ), ''kukum'' ([[Konkani language|Konkani]] कुकूम्), ''kunku'' ([[Marathi language|Marathi]] कुंकू), ''kanku'' ([[Gujarati language|Gujarati]] કંકુ), ''kumkum'' ([[Bengali language|Bengali]] কুমকুম na [[Hindi language|Hindi]] कुमकुम).
ftb4akcb7b6sa5i1mr815ul7mgprs6j