Wikipedia kiwiki https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kĩrĩma gĩa Merũ 0 7653 24700 2026-11-11T12:15:06Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1379270373|Mount Meru (Tanzania)]]" 24700 wikitext text/x-wiki '''Kĩrĩma gĩa Merũ''' nĩ [[kĩrĩma]] kĩa ndumbĩthatha(stratovolcano) kĩrĩa gĩkoragwo kilomita 70 (kĩlomita 43) mwena wa ithũĩro wa [[Mount Kilimajaro|Kĩrĩma Njaro]]. Na ũraihu wa mita 4,562.13 (14,968 ft), nĩ yonekaga kuuma Kĩrĩma-inĩ kĩa Njaronĩ [[barigici]], na nĩ kĩrĩma gĩa inyanya kĩa [[Abĩrika]] ha ũraihu. [[File:Mount Meru Tanzania July 2025.jpg|thumb|Kĩrĩma Merũ]] o2y90rxz0gpnjuyrogtdydhxldozqb2 Mũkakwerũ (mũka wa kwerũ) 0 7654 24701 2026-11-11T12:58:02Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1384717950|White blood cell]]" 24701 wikitext text/x-wiki '''Mũkakwerũ''' kana '''mũka wa kwerũ''' (kabĩ iria cĩtagwo na [[Ngoingũa (Thayathi)|gĩkoingũa]] kĩa [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]] ciĩtagwo ''leukocytes''), nĩ [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa tũtungataga ta mĩtaratara ya mĩthaitĩro thegi ya [[Kĩrĩra kĩa ndwari ndehe nĩ tũkũngũ|tũkũngũ twa mũrimũ]] na [[Gakũngũ|tũkũngũ]] [[Gĩkong'eni|ng'eni]]. Mĩkakwerũ yothe ũthondekagwo thĩinĩ wa tobotobo ya [[Ihĩndĩ|mahĩndĩ]] . [[File:Diagram of a white blood cell CRUK 028.svg|thumb|Ngerekano ya mũkakwerũ]] == Thĩinĩ wa ũndũire == • [[Ibuku|Ibuku-inĩ]] rĩa [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Njũgũna wa Gĩcimũ]] ''Mahĩndĩ ma Kĩmathi'' Njũgũna nĩ akuruhanagia itemi rĩa [[Akũrinũ]] thĩĩinĩ wa mbaara ya Maũmaũ na itemi rĩa mũkakwerũ thĩinĩ wa [[Mwĩrĩ (muoyo)|mwĩrĩ]]. 6tgy1rx6m9c3zfw9ggrhf5wzwna4j94 24702 24701 2026-11-11T12:59:24Z Sinatrasona 5365 /* Thĩinĩ wa ũndũire */ 24702 wikitext text/x-wiki '''Mũkakwerũ''' kana '''mũka wa kwerũ''' (kabĩ iria cĩtagwo na [[Ngoingũa (Thayathi)|gĩkoingũa]] kĩa [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]] ciĩtagwo ''leukocytes''), nĩ [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa tũtungataga ta mĩtaratara ya mĩthaitĩro thegi ya [[Kĩrĩra kĩa ndwari ndehe nĩ tũkũngũ|tũkũngũ twa mũrimũ]] na [[Gakũngũ|tũkũngũ]] [[Gĩkong'eni|ng'eni]]. Mĩkakwerũ yothe ũthondekagwo thĩinĩ wa tobotobo ya [[Ihĩndĩ|mahĩndĩ]] . [[File:Diagram of a white blood cell CRUK 028.svg|thumb|Ngerekano ya mũkakwerũ]] == Thĩinĩ wa ũndũire == • [[Ibuku|Ibuku-inĩ]] rĩa [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Njũgũna wa Gĩcimũ]] ''Mahĩndĩ ma Kĩmathi'' Njũgũna nĩ akuruhanagia itemi rĩa [[Akũrinũ]] thĩĩinĩ wa mbaara ya [[Mũthũngũcĩ|Maũmaũ]] na itemi rĩa mũkakwerũ thĩinĩ wa [[Mwĩrĩ (muoyo)|mwĩrĩ]]. 3u09aahmzw31clhq6kydm1d2vd9awdn Kaerotune (ũa kaero gatune) 0 7655 24703 2026-11-11T13:29:26Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1380241183|Red blood cell]]" 24703 wikitext text/x-wiki '''Kaerotune''' { [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]]: Red Blood Cell ('''RBC'''), ningĩ ciĩtagwo '''erythrocytes''' (kuuma erythros 'theru' kytos 'thondekero ĩtarĩ kĩndũ', na -cyte ĩtaũrĩtwo ta '[[Kabĩ(mũoyo)|thero]] 'na ũhũthĩri wa mahinda maya) nĩ mĩthemba ya [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa twĩngĩ mũno na tũtungataga kũtheremia [[Mbemunda (Oxygen)|oksijeni]] thĩinĩ wa [[Kambĩ (mũoyo)|Ciĩga]] cia mwĩrĩ - kũgerera njurura ya thakame mũthiũrũko-inĩ wa thakame. Tũerotune twoyaga mbemunda thĩinĩ wa [[mahũri]], ĩgacoka kũrũrekereria mĩkiha-inĩ ya mwĩrĩ. [[File:Red blood cells infected with malaria.jpg|thumb|kaerotune rungu rwa [[ndurumeni]]]] Ciĩta cia thakame njerũ nĩ irĩ na hemoglobini (Hb), ĩrĩa ĩrĩ na gĩthima kĩrĩa kĩahũthagĩragwo gũthondeka oksijeni. 16ikdryiu7qkaxh5a8ut5g6yl86bmtb Mbakicitoni (Buxton) 0 7656 24704 2026-11-11T16:34:06Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378359390|Buxton]]" 24704 wikitext text/x-wiki '''Mbakicitoni ''(Buxton)''''' nĩ [[Ngata (ũteti)|itũũra]] rĩa cũũna thĩinĩ wa [[Mũthurubarĩ]] wa ''High Peak'', [[Itang'ĩro rĩa Kiriandongo|Itang'ĩro]] rĩa ''Derbyshire'', gĩcigo-inĩ kĩa ''East Midlands''. Nĩ itũũra rĩa ndũnyũ ĩrĩa nene mũno ya [[Ngeretha]], na ĩrĩ igũrũ wa mita iria. Maũndũ marĩa monagwo nĩ ta ''Poole's Cavern'', gĩthima kĩa mahiga ma mabara; ''St Ann's Well,'' kĩrĩa kĩheagwo maĩ ma makware ma gĩthima kĩrĩa nĩ inyuĩro rĩa ''Buxton Natural Mineral Water'' (rungu rwa [[Gatũndũ (kambuni)|gatũndũ]] ka ''Nestle''); na nyũmba nyingĩ cia historĩ, ta ''Buxton Crescent'' ya ''John Carr'', Buxton Baths ya ''Henry Currey'' na ''Buxton Opera House'' ya Buranjĩthi ''Matcham''. Mbakicitoni nĩ ĩgwatanĩtio na ''Oignies'' bũrũri-inĩ wa [[Baranja]] na ''Bad Nauheim'' bũrũri-inĩ ũcio wa [[Njĩrĩmani|Njĩrĩmani.]] [[File:Buxton Opera House in Buxton, Derbyshire, England.jpg|thumb|nyũmba ya kayũ ya Buxton Opera House]] g107jytu8ulcch3n1ndeupf9wn50dvh Kĩangici 0 7657 24705 2026-11-12T10:56:51Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362003463|Opera house]]" 24705 wikitext text/x-wiki [[File:Sydney_Australia._(21339175489).jpg|thumb|280x280px|Kĩangici kĩa Sydney Opera Housey ĩmwe ya nyũmba cia kũngiciairiainĩ kĩrorerwa no thĩinĩ wa thĩ.]] '''Kĩangici''' nĩ nyũmba ya [[Kĩroroi|maroroa]] ĩhũthĩkaga kwonania mĩthako ya ngici. O ta nyũmba nyingĩ cia maũndũ ma gwĩkenia, kaingĩ nĩ cikoragwo na kĩhaaro, kĩhũngĩro kĩa [[Nyĩmbo|aini]], ciikaro cia athikĩrĩria, indo cia kwĩgemia na cia gwaka, o hamwe na wabici cia atongoria. rby1u7hawitvkmcsej5wqdn6zol36nu Gĩkici 0 7658 24706 2026-11-12T11:08:11Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1384193187|Opera]]" 24706 wikitext text/x-wiki [[File:Macbeth_applause_at_Savonlinna_Opera_festival_in_2007_-_panoramio.jpg|thumb|280x280px|''Macbeth'' kĩharoinĩ kĩa Savonlinna Opera Festival thĩinĩ wa St. Olaf's Castle, Savonlinna, Finland, mwaka wa 2007]] [[File:Teatro_alla_Scala_interior_Milan.jpg|thumb|280x280px|La Scala ya Milan]] [[File:Paris_Opera_full_frontal_architecture,_May_2009.jpg|thumb|280x280px|Palais Garnier ya Paris Opéra]] '''Gĩkici''' nĩ mũthemba wa mĩthako ya icanjama harĩa [[nyĩmbo]] ikoragwo irĩ itemi rĩnene wa kĩguũ kĩa rũgano. Mũthako ũcio kaingĩ ũtabanagio thĩinĩ wa [[kĩangici]]. mrmonxsthy3cvaaw02ano6we1icukn9 Ngiciri 0 7659 24707 2026-11-12T11:26:46Z Sinatrasona 5365 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376892520|Critique]]" 24707 wikitext text/x-wiki '''Gĩkiciri''' nĩ [[wiktionary:method|njĩra]] ya gũthuthuria [[Cerũranio (discourse)|mĩario]] ya [[Kũandĩka|kwandĩkwo]] kana ya [[Ngerenwa|rũkerenwa]] kana karirũi na [[Nyĩmbo|rwĩmbo]] na njĩra ya mũtaratara wa [[Cerũranio (discourse)|mũcerũro]]. O na gũtuĩka ũkiciri nĩ ũkoragwo ũgĩtaũrwo ta gũtuĩrwo [[Ihĩtia|mahĩtia]] na gũtuĩrũo mawonje, no ũhũthĩke gũkuumia ona kũheana ngoga, na thĩinĩ wa ũrutani wa [[Mũndũ Mũgo (Philosopher)|andũ ago]] nĩ ũkoragwo ũrĩ mũtugo wa kũgĩa na nganja ya kĩharĩro.<ref name="Gasche07p12" /> esjpprtprpu0yidkpz2lu9j90njb0m6