Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.48.0-wmf.4
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kĩrĩma gĩa Merũ
0
7653
24700
2026-11-11T12:15:06Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1379270373|Mount Meru (Tanzania)]]"
24700
wikitext
text/x-wiki
'''Kĩrĩma gĩa Merũ''' nĩ [[kĩrĩma]] kĩa ndumbĩthatha(stratovolcano) kĩrĩa gĩkoragwo kilomita 70 (kĩlomita 43) mwena wa ithũĩro wa [[Mount Kilimajaro|Kĩrĩma Njaro]]. Na ũraihu wa mita 4,562.13 (14,968 ft), nĩ yonekaga kuuma Kĩrĩma-inĩ kĩa Njaronĩ [[barigici]], na nĩ kĩrĩma gĩa inyanya kĩa
[[Abĩrika]] ha ũraihu.
[[File:Mount Meru Tanzania July 2025.jpg|thumb|Kĩrĩma Merũ]]
o2y90rxz0gpnjuyrogtdydhxldozqb2
Mũkakwerũ (mũka wa kwerũ)
0
7654
24701
2026-11-11T12:58:02Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1384717950|White blood cell]]"
24701
wikitext
text/x-wiki
'''Mũkakwerũ''' kana '''mũka wa kwerũ''' (kabĩ iria cĩtagwo na [[Ngoingũa (Thayathi)|gĩkoingũa]] kĩa [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]] ciĩtagwo ''leukocytes''), nĩ [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa tũtungataga ta mĩtaratara ya mĩthaitĩro thegi ya [[Kĩrĩra kĩa ndwari ndehe nĩ tũkũngũ|tũkũngũ twa mũrimũ]] na [[Gakũngũ|tũkũngũ]] [[Gĩkong'eni|ng'eni]].
Mĩkakwerũ yothe ũthondekagwo thĩinĩ wa tobotobo ya [[Ihĩndĩ|mahĩndĩ]] .
[[File:Diagram of a white blood cell CRUK 028.svg|thumb|Ngerekano ya mũkakwerũ]]
== Thĩinĩ wa ũndũire ==
• [[Ibuku|Ibuku-inĩ]] rĩa [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Njũgũna wa Gĩcimũ]] ''Mahĩndĩ ma Kĩmathi'' Njũgũna nĩ akuruhanagia itemi rĩa [[Akũrinũ]] thĩĩinĩ wa mbaara ya Maũmaũ na itemi rĩa mũkakwerũ thĩinĩ wa [[Mwĩrĩ (muoyo)|mwĩrĩ]].
6tgy1rx6m9c3zfw9ggrhf5wzwna4j94
24702
24701
2026-11-11T12:59:24Z
Sinatrasona
5365
/* Thĩinĩ wa ũndũire */
24702
wikitext
text/x-wiki
'''Mũkakwerũ''' kana '''mũka wa kwerũ''' (kabĩ iria cĩtagwo na [[Ngoingũa (Thayathi)|gĩkoingũa]] kĩa [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]] ciĩtagwo ''leukocytes''), nĩ [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa tũtungataga ta mĩtaratara ya mĩthaitĩro thegi ya [[Kĩrĩra kĩa ndwari ndehe nĩ tũkũngũ|tũkũngũ twa mũrimũ]] na [[Gakũngũ|tũkũngũ]] [[Gĩkong'eni|ng'eni]].
Mĩkakwerũ yothe ũthondekagwo thĩinĩ wa tobotobo ya [[Ihĩndĩ|mahĩndĩ]] .
[[File:Diagram of a white blood cell CRUK 028.svg|thumb|Ngerekano ya mũkakwerũ]]
== Thĩinĩ wa ũndũire ==
• [[Ibuku|Ibuku-inĩ]] rĩa [[Francis Njũgũna Gĩchimũ|Njũgũna wa Gĩcimũ]] ''Mahĩndĩ ma Kĩmathi'' Njũgũna nĩ akuruhanagia itemi rĩa [[Akũrinũ]] thĩĩinĩ wa mbaara ya [[Mũthũngũcĩ|Maũmaũ]] na itemi rĩa mũkakwerũ thĩinĩ wa [[Mwĩrĩ (muoyo)|mwĩrĩ]].
3u09aahmzw31clhq6kydm1d2vd9awdn
Kaerotune (ũa kaero gatune)
0
7655
24703
2026-11-11T13:29:26Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1380241183|Red blood cell]]"
24703
wikitext
text/x-wiki
'''Kaerotune''' { [[Bururi wa Rũraya|Rũraya]]: Red Blood Cell ('''RBC'''), ningĩ ciĩtagwo '''erythrocytes''' (kuuma erythros 'theru' kytos 'thondekero ĩtarĩ kĩndũ', na -cyte ĩtaũrĩtwo ta '[[Kabĩ(mũoyo)|thero]] 'na ũhũthĩri wa mahinda maya) nĩ mĩthemba ya [[Kabĩ(mũoyo)|tũbĩ]] twa [[thakame]] tũrĩa twĩngĩ mũno na tũtungataga kũtheremia [[Mbemunda (Oxygen)|oksijeni]] thĩinĩ wa [[Kambĩ (mũoyo)|Ciĩga]] cia mwĩrĩ - kũgerera njurura ya thakame mũthiũrũko-inĩ wa thakame. Tũerotune twoyaga mbemunda thĩinĩ wa [[mahũri]], ĩgacoka kũrũrekereria mĩkiha-inĩ ya mwĩrĩ.
[[File:Red blood cells infected with malaria.jpg|thumb|kaerotune rungu rwa [[ndurumeni]]]]
Ciĩta cia thakame njerũ nĩ irĩ na hemoglobini (Hb), ĩrĩa ĩrĩ na gĩthima kĩrĩa kĩahũthagĩragwo gũthondeka oksijeni.
16ikdryiu7qkaxh5a8ut5g6yl86bmtb
Mbakicitoni (Buxton)
0
7656
24704
2026-11-11T16:34:06Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378359390|Buxton]]"
24704
wikitext
text/x-wiki
'''Mbakicitoni ''(Buxton)''''' nĩ [[Ngata (ũteti)|itũũra]] rĩa cũũna thĩinĩ wa [[Mũthurubarĩ]] wa ''High Peak'', [[Itang'ĩro rĩa Kiriandongo|Itang'ĩro]] rĩa ''Derbyshire'', gĩcigo-inĩ kĩa ''East Midlands''. Nĩ itũũra rĩa ndũnyũ ĩrĩa nene mũno ya [[Ngeretha]], na ĩrĩ igũrũ wa mita iria.
Maũndũ marĩa monagwo nĩ ta ''Poole's Cavern'', gĩthima kĩa mahiga ma mabara; ''St Ann's Well,'' kĩrĩa kĩheagwo maĩ ma makware ma gĩthima kĩrĩa nĩ inyuĩro rĩa ''Buxton Natural Mineral Water'' (rungu rwa [[Gatũndũ (kambuni)|gatũndũ]] ka ''Nestle''); na nyũmba nyingĩ cia historĩ, ta ''Buxton Crescent'' ya ''John Carr'', Buxton Baths ya ''Henry Currey'' na ''Buxton Opera House'' ya Buranjĩthi ''Matcham''. Mbakicitoni nĩ ĩgwatanĩtio na ''Oignies'' bũrũri-inĩ wa [[Baranja]] na ''Bad Nauheim'' bũrũri-inĩ ũcio wa [[Njĩrĩmani|Njĩrĩmani.]]
[[File:Buxton Opera House in Buxton, Derbyshire, England.jpg|thumb|nyũmba ya kayũ ya Buxton Opera House]]
g107jytu8ulcch3n1ndeupf9wn50dvh
Kĩangici
0
7657
24705
2026-11-12T10:56:51Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362003463|Opera house]]"
24705
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sydney_Australia._(21339175489).jpg|thumb|280x280px|Kĩangici kĩa Sydney Opera Housey ĩmwe ya nyũmba cia kũngiciairiainĩ kĩrorerwa no thĩinĩ wa thĩ.]]
'''Kĩangici''' nĩ nyũmba ya [[Kĩroroi|maroroa]] ĩhũthĩkaga kwonania mĩthako ya ngici. O ta nyũmba nyingĩ cia maũndũ ma gwĩkenia, kaingĩ nĩ cikoragwo na kĩhaaro, kĩhũngĩro kĩa [[Nyĩmbo|aini]], ciikaro cia athikĩrĩria, indo cia kwĩgemia na cia gwaka, o hamwe na wabici cia atongoria.
rby1u7hawitvkmcsej5wqdn6zol36nu
Gĩkici
0
7658
24706
2026-11-12T11:08:11Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1384193187|Opera]]"
24706
wikitext
text/x-wiki
[[File:Macbeth_applause_at_Savonlinna_Opera_festival_in_2007_-_panoramio.jpg|thumb|280x280px|''Macbeth'' kĩharoinĩ kĩa Savonlinna Opera Festival thĩinĩ wa St. Olaf's Castle, Savonlinna, Finland, mwaka wa 2007]]
[[File:Teatro_alla_Scala_interior_Milan.jpg|thumb|280x280px|La Scala ya Milan]]
[[File:Paris_Opera_full_frontal_architecture,_May_2009.jpg|thumb|280x280px|Palais Garnier ya Paris Opéra]]
'''Gĩkici''' nĩ mũthemba wa mĩthako ya icanjama harĩa [[nyĩmbo]] ikoragwo irĩ itemi rĩnene wa kĩguũ kĩa rũgano. Mũthako ũcio kaingĩ ũtabanagio thĩinĩ wa [[kĩangici]].
mrmonxsthy3cvaaw02ano6we1icukn9
Ngiciri
0
7659
24707
2026-11-12T11:26:46Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376892520|Critique]]"
24707
wikitext
text/x-wiki
'''Gĩkiciri''' nĩ [[wiktionary:method|njĩra]] ya gũthuthuria [[Cerũranio (discourse)|mĩario]] ya [[Kũandĩka|kwandĩkwo]] kana ya [[Ngerenwa|rũkerenwa]] kana karirũi na [[Nyĩmbo|rwĩmbo]] na njĩra ya mũtaratara wa [[Cerũranio (discourse)|mũcerũro]]. O na gũtuĩka ũkiciri nĩ ũkoragwo ũgĩtaũrwo ta gũtuĩrwo [[Ihĩtia|mahĩtia]] na gũtuĩrũo mawonje, no ũhũthĩke gũkuumia ona kũheana ngoga, na thĩinĩ wa ũrutani wa [[Mũndũ Mũgo (Philosopher)|andũ ago]] nĩ ũkoragwo ũrĩ mũtugo wa kũgĩa na nganja ya kĩharĩro.<ref name="Gasche07p12" />
esjpprtprpu0yidkpz2lu9j90njb0m6